Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
<strong>Gelukkig</strong> <strong>gezin</strong><br />
Hoe manipulatie levens verwoest<br />
© 2012<br />
Boor
<strong>Gelukkig</strong> <strong>gezin</strong><br />
Hoe manipulatie levens verwoest<br />
___________________<br />
Boor<br />
DISCLAIMER<br />
De inhoud van dit boek betreft een combinatie van<br />
persoonlijke ervaringen, herinneringen en fantasie. Iedere<br />
gelijkenis met bestaande personen moet in deze context gezien<br />
worden. Dit boek is zorgvuldig samengesteld. De schrijver of<br />
uitgever aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor enige<br />
schade die direct of indirect voortkomt uit dit boek.<br />
www.gelukkig-<strong>gezin</strong>.nl<br />
Copyright © juni 2012 Boor<br />
All rights reserved; no part of this publication may be<br />
reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any<br />
form or by any means, electronic, mechanical, photocopying,<br />
recording, or otherwise without permission of the publisher.<br />
1
1973<br />
Het is schemerig, de hoge bomen die de tuin<br />
afscheiden van het bollenland worden flink<br />
heen en weer geschud. In de tuin aan de<br />
rechterkant ligt een grote vijver waar onze<br />
eenden met hun snavels onder hun veren<br />
liggen te slapen. Midden in de vijver staat een<br />
molen met wieken. Mijn vader is gek op<br />
eenden en we hebben er een heleboel. Niet<br />
alleen van die saaie witte eenden, maar ook<br />
prachtig gekleurde met moeilijke namen om<br />
te onthouden. Papa is er heel zuinig op en<br />
kan hard vloeken wanneer ‟s nachts een vos<br />
weer een eend opgegeten heeft. Wanneer er<br />
een klein eendje alleen overblijft, mag die<br />
tijdelijk binnen wonen tot hij groot genoeg is<br />
2
om weer in de vijver te wonen. In de zomer<br />
wanneer papa de vijver gaat schoonmaken<br />
mogen wij er wel eens in zwemmen, maar nu<br />
in het donker is het eng om buiten te zijn.<br />
Soms bewegen de eenden en hoor je het<br />
geritsel van veren. We hebben geen buren<br />
zodat het licht vanuit de deuropening het<br />
enige licht is wat mij kan helpen. Maar<br />
hetzelfde licht maakt van alle bomen enge<br />
grote mannen met lange donkere jassen. En<br />
ook de schommel die achter in de tuin staat<br />
ziet er verdacht uit ‟s nachts. De eenden zien<br />
er monsterachtig uit door de schaduwen in<br />
het water. Mijn moeder staat achter mij met<br />
mijn zus in haar armen. Ze huilt. Ze smeekt.<br />
Maar papa is niet te vermurwen. Hij houdt<br />
niet van slappe meisjes, zijn meisjes hadden<br />
eigenlijk jongens moeten zijn. Dus niet<br />
3
aanstellen en zeker niet onnodig huilen maar<br />
doen wat hij zegt.<br />
Hij heeft linksachter in de tuin, vlakbij het<br />
konijnenhok en vlak naast de betonnen palen<br />
met de waslijnen eraan, de mand met knijpers<br />
verstopt. Nu moet ik een stoer meisje zijn en<br />
ze gaan halen. Mijn zus is al geweest en staat<br />
vreselijk te snikken. Wat een baby, je weet<br />
toch dat papa het alleen maar doet om te<br />
zorgen dat we stoer worden? Nogmaals roept<br />
mijn moeder en wil naar mij toelopen. Papa<br />
grijpt haar vast en wordt nu toch echt boos.<br />
Allemaal jullie mond houden, dan kunnen we<br />
naar binnen zodra ik mijn taak heb gedaan.<br />
Langzaam stap ik van de steen af die voor<br />
ons huis ligt maar die nu toegang geeft tot het<br />
grote groene monsterbos. Ik ben<br />
drieëneenhalf jaar en wil graag naar papa<br />
4
luisteren. Zo nu en dan kijk ik achterom om<br />
zeker te weten dat ze er allemaal nog staan, ik<br />
wil best stoer zijn en monsters verslaan, maar<br />
ze mogen me niet alleen laten. Ik houd mijn<br />
ogen recht voor me, loop voorzichtig en<br />
uiterst langzaam. Wil niet naar de enge vijver<br />
kijken en naar de lichtjes die daarin drijven.<br />
Maar die betonnen palen zien er ook al<br />
onvriendelijk uit en mis een hand in mijn<br />
hand.<br />
Voetje voor voetje loop ik naar de mand met<br />
wasknijpers. Het konijn ziet mij aankomen en<br />
gaat staan, denkend dat hij eten gaat krijgen.<br />
Nog meer bewegende lichtjes in deze<br />
donkere tuin. In de verte hoor ik een trein<br />
aankomen. De spoorbaan ligt aan de<br />
voorkant van ons huis, nog voorbij de sloot,<br />
dus zelfs de trein kan niet het extra licht<br />
5
geven wat ik zo graag wil hebben. Ik slik al<br />
mijn gevoelens diep weg en doe wat er van<br />
me verwacht wordt. Ik pak het mandje met<br />
knijpers op en ga zo snel als ik kan terug naar<br />
papa. Ik weet zeker dat er iets tussen de<br />
bomen zit en naar mij loert, maar ik houd<br />
mijn ogen op hem gericht en hoop dat als er<br />
iemand mij gaat pakken, papa er is om te<br />
helpen. Ik slik en slik alle angsten naar<br />
binnen. Wanneer ik het mandje met knijpers<br />
overhandig zie ik iets in zijn ogen wat ik niet<br />
helemaal kan thuis brengen. Ik vraag me af,<br />
ben ik nou een stoere meid?<br />
6
2001<br />
“Pap kan je vanavond even de route met me<br />
rijden?” Mijn topografische kennis is slecht en<br />
van onbekende routes raak ik in paniek. Mijn<br />
vader vindt het prima, hij komt me straks<br />
halen wanneer mijn kinderen op bed liggen.<br />
Het gaat slecht met mijn moeder en we gaan<br />
morgen samen naar een pijnpoli. Ze is<br />
geopereerd aan haar handen maar heeft<br />
helaas post-traumatische dystrofie erbij<br />
gekregen. Ze gaat naar dit ziekenhuis om te<br />
leren omgaan met haar blijvende<br />
beperkingen. Ik ga veel met mijn moeder<br />
mee, regel ook haar medicijnen en maak<br />
iedere week haar huis schoon. Samen met een<br />
tante.<br />
7
Na het schoonmaken praat ik veel met haar,<br />
maar dat wordt steeds zwaarder. Mama<br />
vertelt zaken die ik zelfs als volwassen kind<br />
moeilijk vindt om aan te horen. Terwijl ik al<br />
moeder ben, misschien wel juist omdat ik<br />
moeder ben. Ik weet dat ik dankbaar moet<br />
zijn, ze deed ook een veel voor mij, maar de<br />
emotionele belasting wordt steeds groter. Ik<br />
hoor over huwelijksproblemen, seksuele<br />
problemen en psychische problemen uit haar<br />
kindertijd, ik vind het slopend.<br />
Ik loop al weken met buikpijn, ik wil onder<br />
de schoonmaakochtend uit, ik wil wat<br />
afstand gaan creëren, hoe doe ik dat? Ik<br />
verzin smoesjes dat ik snel naar huis moet,<br />
verzin afspraken, treuzel bij het<br />
schoonmaken.<br />
8
Bij mijn vader hoef ik niet aan te kloppen, hij<br />
nam niet eens vrij toen mijn moeder uit het<br />
ziekenhuis kwam. Hij ging haar ophalen en<br />
kwam toen pas tot de ontdekking dat mijn<br />
moeder hulp nodig had bij het aankleden, bij<br />
het douchen, bij het eten. Hij besloot dat hij<br />
hiervoor geen vrije dagen kon opnemen.<br />
<strong>Gelukkig</strong> heeft hij dochters, want vrije dagen<br />
neem je op voor ontspanning, niet voor<br />
zorgdiensten.<br />
Mijn man heeft toen in allerijl een bed<br />
geregeld en deze heeft een week in de<br />
huiskamer gestaan.<br />
Mijn vader rijdt de route die ik morgen naar<br />
de pijnpoli moet nemen. De auto ruikt naar<br />
olie en ijzer. Het is een heerlijke zonnige<br />
avond. En de auto is behaaglijk warm.<br />
Opeens wordt het gesprek anders, heel<br />
9
plotseling. Hij vertelt dat mijn moeder<br />
psychisch in de knoop zit (echt? !), dat ze nare<br />
gedachtes heeft en dat ze spreekt over<br />
zelfmoord. Mijn vader rijdt, terwijl de tranen<br />
over zijn gezicht stromen. Ik weet niet wat ik<br />
moet zeggen, zelfmoord? Hoe komen we<br />
daar?<br />
Ik probeer geruststellende woorden te<br />
verzinnen maar het komt er allemaal<br />
geknutseld uit.<br />
Het gesprek wordt nog indringender en<br />
neemt een wending die ik niet kon voorzien.<br />
Altijd verrassingen in ons <strong>gezin</strong>! Mijn vader<br />
zegt dat hij zoveel van mijn moeder houdt,<br />
dat als het zover komt, ze er samen uit zullen<br />
stappen… Hij vertelt dat, wanneer de pijn<br />
ondraagbaar wordt en mijn moeder wil<br />
stoppen met leven, ze samen een plastic zak<br />
10
over hun hoofd zullen doen, samen op bed<br />
gaan liggen en willen sterven. Ook vertelt hij<br />
dat ik een betrouwbare dochter ben. En<br />
omdat ik een antwoordapparaat heb, ik dan<br />
op de hoogte gebracht zal worden.<br />
Ik geloof niet wat ik hoor, hoe kom ik in deze<br />
situatie en waar is de nooduitgang? Ik merk<br />
dat ik me tegen de deur van de auto aan het<br />
drukken ben, ik vraag me af bij hoeveel druk<br />
de deur zal openschieten, houdt mijn gordel<br />
me nog op mijn plek?<br />
Ik vraag wat hij bedoelt, ik hoor het wel maar<br />
het zinkt niet in. Hij zal net voor het opdoen<br />
van de plastic zakken, een afscheid inspreken<br />
op mijn antwoordapparaat. Hij verwacht dat<br />
ik die volgende ochtend naar huis kom, de<br />
instructiebrief ga lezen en ga regelen wat ik<br />
moet regelen. Niemand vraagt zich af of ik dit<br />
11
kan, of ik dit wil en wat dit met iemand doet,<br />
twee ouders vinden die zijn gestikt. Ik roep<br />
dat ik dat niet kan, hij mag dit niet vragen, hij<br />
kan dit niet vragen. Maar hij doet alsof ik<br />
lastig ben. Goed luisteren en opletten, dan<br />
weet ik wat ik moet doen.<br />
De route sla ik half op en ik stap thuis<br />
huilend uit de auto. Mijn vader is allang<br />
uitgehuild en doet alsof er niets is gebeurd.<br />
Hij wenst me een fijne avond en rijdt gewoon<br />
weg!!<br />
Mijn man en ik zijn die avond kapot van<br />
verdriet en in shock. We zijn aan het<br />
bespreken wat we moeten doen met zo‟n<br />
bericht op het antwoordapparaat, verbaasd<br />
over hoe dit gaat en wat er wordt gevraagd.<br />
Na maanden van spanning bij iedere rinkel<br />
van de telefoon, buikpijn bij het wakker<br />
12
worden, vol spanning naar het<br />
antwoordapparaat lopen om te kijken of het<br />
lampje knippert, bijna overgeven wanneer het<br />
lampje knippert, ben ik kapot. Mijn man is<br />
het zat, ik kan niet meer. We trekken de<br />
machine van de kast en melden aan mijn<br />
ouders dat we geen antwoordapparaat meer<br />
hebben staan. Mijn ouders reageren totaal<br />
niet op dit bericht. Maar ik durf niet te vragen<br />
hoe en wat ze gaan doen, nu ik niet meer<br />
bereikbaar ben voor het allerlaatste<br />
telefoontje met instructies.<br />
Nog meer maanden gaan voorbij,<br />
ondertussen een ziekenhuisbezoek voor<br />
ernstige maagklachten waar me wordt<br />
gevraagd of ik spanningen heb, ik ben het zat.<br />
Tijdens een bezoek aan mijn moeder vol<br />
negatieve verhalen gooi ik een balletje op. Ik<br />
13
vraag hoe het er voor staat met hun<br />
zelfmoordplannen. Wanneer je er goed over<br />
nadenkt, is het bijna komisch. Mijn moeder<br />
weet niet waar ik het over heb. Ik vertel over<br />
het autoritje een paar maanden terug en haar<br />
gezicht wordt steeds verwarrender. Ze heeft<br />
geen idee waar ik het over heb en beweert dat<br />
zo‟n gesprek tussen mijn ouders er nooit is<br />
geweest. Ik ben woedend, hoe durft hij! Wie<br />
doet zoiets zijn kinderen aan! Wat is het toch<br />
een vreselijke man! Ik huil, slik, en ga naar<br />
huis.<br />
Weken later confronteer ik mijn vader met<br />
wat hij heeft gedaan. Ik sta schreeuwend<br />
tegenover hem, ik spuug er bijna van. Echt<br />
antwoord waarom hij dit heeft gedaan krijg<br />
ik niet.<br />
14
Hij wil ook niet begrijpen wat dit voor mijn<br />
<strong>gezin</strong> heeft betekend de laatste paar<br />
maanden. Welk spanningsveld dit heeft<br />
veroorzaakt. Hij is zich van geen kwaad<br />
bewust. Zijn excuus is dat hij een moment<br />
van zwakte heeft gehad en kan zich eigenlijk<br />
niet meer herinneren dat hij dat verhaal had<br />
opgehangen. Als troost neemt hij mee een<br />
avond mee naar de Chinees. De avond is<br />
gespannen en stroef, wat doe ik hier en waar<br />
om laat ik me dit aanleunen? Ik wil deze<br />
vader niet meer. Ook deze gebeurtenis stop ik<br />
diep weg in mijn kelder met deurtjes.<br />
Soms maak ik er wel eens eentje open. Die<br />
keer dat mijn zus een wrat op haar been had<br />
en mijn vader deze verwijderde met een<br />
aardappelschilmesje. Of die keer dat ik<br />
tijdens een discussie op zondagochtend een<br />
15
andere mening aannam dan die van mijn<br />
vader. Hij sloeg me vol in mijn gezicht. Een<br />
tweede klap stond te wachten wanneer ik die<br />
koude doek niet aannam en op de plek hield.<br />
Ik hoopte stiekem dat hij in de problemen zou<br />
komen door mijn blauwe gezicht maar ik was<br />
niet sterk genoeg en gaf toe.<br />
Nog een deurtje, met daarachter die keer dat<br />
ik een pijnlijke pukkel op mijn kin had. Mijn<br />
vader sommeerde vanaf de bank dat ik<br />
dichterbij moest komen zodat hij deze weg<br />
kon halen. Pijn is fijn, schijnbaar. Teveel<br />
deurtjes, te veel verdriet.<br />
16
1975<br />
Ons kleine houten huisje staat op een stuk<br />
bollenland wat we mogen huren van mijn<br />
oma. Aan de ingang van ons zandpad staat<br />
een grote bollenschuur waar de oom van mijn<br />
moeder zijn bedrijf heeft. Dat is handig want<br />
dan kunnen wij in de zomer een beetje helpen<br />
met het pellen van de bollen. Mijn zus en ik<br />
zijn nog te klein om de hele dag bollen te<br />
pellen, dus mijn moeder laat ons<br />
voornamelijk rondstruinen over de velden.<br />
Papa heeft voor een bootje gezorgd zodat we<br />
lekker mogen varen. Soms zijn we samen<br />
uren weg.<br />
De vrijheid die we hebben is eigenlijk veel te<br />
gevaarlijk maar wel kenmerkend voor die<br />
17
periode. Mijn zusje en ik zijn samen al een<br />
keer helemaal over het land naar de grote<br />
weg gewandeld en toen naar de<br />
kleuterschool. Zij wist dat er een filmmiddag<br />
georganiseerd werd en we hadden geen zin<br />
om het aan mama te vragen. Na de film zijn<br />
we over de weg terug gewandeld, hand in<br />
hand. De route over het land en sloten<br />
hadden we geen zin meer in. Een grote nicht<br />
van mijn moeder zien we aanrijden in haar<br />
auto en vertelde dat mama hard aan het<br />
huilen was. Dat hadden we toen nog niet<br />
eerder gezien en waren helemaal onder de<br />
indruk, een mama die huilt vanwege iets wat<br />
wij hebben gedaan. Mijn vader had een<br />
mooie treffende straf voor ons gedacht. Hij<br />
nam die week voor iedereen in de<br />
18
ollenschuur vers ijs mee maar niet voor mijn<br />
zusje en ik. Dat zal ons leren.<br />
Aan het eind van ons zandpad ligt een smalle<br />
weg, daarachter een grote brede sloot en dan<br />
het spoor. Aan de linkerkant van de<br />
bollenschuur woont mama‟s oudste broer,<br />
daar mogen we niet naar toe varen. Papa en<br />
mama vinden dat geen aardige broer. Ik weet<br />
niet precies wat hij fout heeft gedaan maar als<br />
papa het zegt, dan zal het wel waar zijn. Het<br />
is wel jammer dat hij zo stom is, want hij<br />
heeft een paard en geiten waar ik heel graag<br />
mee zou willen spelen. Op een dag ben ik<br />
heel ondeugend en ga toch stiekem naar het<br />
land van mijn stomme oom om dat lieve<br />
paardje wat gras te geven. Het is een prachtig<br />
donker paard en het verbod maakt hem nog<br />
aantrekkelijker. Ik gebruik de boot om naar<br />
19
de overkant te varen en loop met vers geplukt<br />
gras in mijn handen naar hem toe. Het dier<br />
kijkt gretig naar mijn hand maar mijn hand is<br />
klein en zijn tanden pakken mijn vingers en<br />
bijt. Ik gil mijn longen uit mijn lijf maar het<br />
paard wil echt niet loslaten. Hij ruikt de vers<br />
geplukte gras en snapt niet waarom hij niet<br />
krijgt wat ik wil geven. Mijn vader komt<br />
aanrennen over het land, springt over de<br />
sloot en slaat het paard hard op zijn neus.<br />
Dan slaat hij nogmaals maar hard in zijn nek.<br />
Dan zijn mijn vingers vrij en kloppen van de<br />
pijn. Papa tilt me terug naar huis. Papa heeft<br />
gelijk, het is een stomme oom. Mijn papa is<br />
een held.<br />
20
1982<br />
We zitten midden in een grote verbouwing.<br />
We zijn van het ene dorp terug naar dit dorp<br />
verhuisd, iets wat we allemaal wilden. Vier<br />
jaar geleden moesten we verhuizen omdat<br />
oma het land verkocht waar ons huis op<br />
stond. Uit nood zijn we naar een aangrenzend<br />
dorp verhuisd, maar eindelijk gaan we weer<br />
terug. We hebben vier jaar op een flat geleefd<br />
met alleen een klein balkon en gaan nu naar<br />
een hoekhuis met een grote tuin. Maar het<br />
huis moet enorm verbeterd worden, dus zijn<br />
we al een jaar aan het verbouwen. Mijn vader<br />
en moeder hebben allebei een baan en gaan ‟s<br />
avonds en in de weekeinden verder met<br />
klussen. Dit houdt in dat de sfeer enorm<br />
21
onder druk staat terwijl mijn zus al begint<br />
met puberen. De keuken wordt aangebouwd<br />
en mijn ouders hebben niet veel geld. Dus<br />
moeten mijn moeder en vader veel zelf doen,<br />
ze zijn al de hele dag aan het sjouwen met<br />
stenen. De stenen staan op de stoep en<br />
moeten snel naar de tuin voordat er wat stuk<br />
gaat. Mijn moeder is 1.61 lang en weegt 48<br />
kilo. Ze loopt met een kruiwagen vol stenen<br />
heen en weer en mijn vader geeft het tempo<br />
aan.<br />
Ik weet dat we lief moeten zijn, niet te veel<br />
vragen en moeten helpen. Maar na een paar<br />
uur weet ik dat het fout gaat lopen. Mijn<br />
vader knarst op zijn tanden en balt zijn<br />
vuisten veel. Dat zijn de voorlopers. Volgens<br />
de tandarts zijn mijn vaders voortanden aan<br />
het splijten vanwege te hard bijten. Hij heeft<br />
22
een bit gekregen voor de nacht maar die ligt<br />
achterin de kast.<br />
Ik help zo goed als ik kan en probeer vooruit<br />
te denken en niets te laten vallen. Mijn zus is<br />
binnen aan het helpen en heeft altijd een<br />
rader voor het ontlopen van mijn vaders<br />
buien. Ik kom weer de hoek om en zie net dat<br />
mijn vader uithaalt naar mijn moeders<br />
gezicht. Hij is vroeger stenensjouwer geweest<br />
en nu een kraanmachinist zodat zijn handen<br />
zo groot zijn als kolenschoppen. Ik sta<br />
verschrikt stil en ben helemaal van slag. Ik<br />
weet wat ik zie maar geloof het gewoon niet.<br />
Mijn moeder begint te huilen en wil iets<br />
zeggen maar dan draaien ze allebei hun<br />
hoofd om naar mij. Misschien maakte ik een<br />
geluid, maar daar sta ik. Verstijfd. Even zijn<br />
we met z‟n drieën ergens en nergens. Ik hoor<br />
23
geen geluiden, zie alleen mijn ouders. Dan<br />
schiet mijn moeder op mij af en trekt me de<br />
garage in. Ze legt uit dat papa het niet zo<br />
bedoelt en dat ze moe zijn van het harde<br />
werken. Ik kan het niet geloven, weer neemt<br />
ze het voor hem op. Ik stel haar de vraag die<br />
ik al stel sinds ik 8 jaar ben. Wanneer ga je<br />
van hem scheiden? Ik weet zeker dat we<br />
gelukkiger worden en beloof haar dat ik bij<br />
haar kom wonen. Maar ze houdt van hem, en<br />
ik moet niet raar doen. Papa is moe, dat is<br />
alles. Wanneer ik ‟s avonds in bed lig neem ik<br />
me voor om veel sterker te zijn dat mijn<br />
moeder, geen man die mij iets maakt. Ik zal<br />
altijd in controle zijn. Misschien ga ik wel<br />
helemaal niet trouwen!<br />
24
1974<br />
Ik zit in de 1e klas van de kleuter klas en ben<br />
aan het kleien. De tafels zijn per vier tegen<br />
elkaar geschoven. Ik heb nog geen idee wat ik<br />
ga maken maar wat het ook wordt, het is<br />
voor mama. Drie andere kinderen zitten ook<br />
aan de tafel en zijn allemaal hard bezig. Het is<br />
rustig in de klas en de juf loopt langs alle<br />
tafels om bij iedereen te kijken. Ik heb een<br />
hele lieve juf met donkere krullen. Ze praat<br />
zachtjes en rustig en is altijd heel lief voor me.<br />
Ik vind dat ik de liefste juf van de hele wereld<br />
heb. Misschien word ik later ook wel juf. Het<br />
schoolplein is beschilderd. Er staan wegen en<br />
verkeersborden op. Je mag met fietsen over<br />
het plein maar je moet dan goed op de grond<br />
25
kijken om te zien waar je heen gaat en wie<br />
eerst mag fietsen. Zelfs met carnaval,<br />
wanneer de meneren met de hoge petten<br />
langs komen, muziek speelt en iedereen<br />
verkleed rondloopt, let ik nog op de<br />
verkeersregels. Ik haat namelijk carnaval<br />
omdat je dan verkleed moet. Ik huil altijd,<br />
zelfs al heeft mama hele leuke<br />
verkleedspullen met pruiken en zo. Ik weet<br />
niet waarom, maar verkleed rondlopen is het<br />
stomste wat je kunt doen.<br />
Dan gaat de klasdeur open en komt de<br />
hoofdmeester binnen. Hij praat met de lieve<br />
juf en ze kijken allebei serieus naar mij. Ik<br />
krijg het warm en word zenuwachtig. Het<br />
kan nooit goed nieuws zijn, maar ik kan me<br />
niet herinneren dat ik iets slechts heb gedaan.<br />
De juf loopt naar me toe en vraagt of ik met<br />
26
het schoolhoofd mee wil gaan. Ik loop achter<br />
hem aan naar een klein kantoortje. Daar staat<br />
mijn zusje met een oudere mevrouw en<br />
mijnheer. Ze kijkt mij angstig aan waardoor<br />
ik haar hand maar pak. Mijn zus is ouder<br />
maar ik weet dat ik voor haar moet zorgen.<br />
Dat gevoel is er altijd. De oude mevrouw en<br />
mijnheer willen ons knuffelen en praten heel<br />
druk, wij laten het over ons heen komen. Nog<br />
steeds hebben we geen idee wie ze zijn en<br />
wat we in dit kantoor doen. Ze vertellen ons<br />
dat ze onze opa en oma zijn. De ouders van<br />
mijn vader. We krijgen een cadeau in onze<br />
handen gedrukt en we maken het open. Mijn<br />
zusje krijgt een spel, ik een puzzel. We<br />
stamelen wat bedankjes eruit. Er worden nog<br />
allerlei vragen aan ons gesteld waar ik<br />
zachtjes antwoord op geef. Na een half uurtje<br />
27
mogen we terug naar de klas. Maar ik weet al<br />
dit niet goed gaat aflopen. Ik probeer het<br />
gevoel weg te slikken.<br />
Wanneer onze moeder ons ophaalt van<br />
school reageert ze angstig op het verhaal. De<br />
cadeautjes moeten we aan haar geven en we<br />
mogen er nog niet mee spelen. Eerst maar aan<br />
papa laten zien.<br />
Wij worden zenuwachtig door mijn moeder<br />
die angstig dezelfde vragen blijft stellen. Wat<br />
is er gevraagd, wat hebben wij verteld?<br />
Wanneer eindelijk papa thuis komt lopen we<br />
allemaal met buikpijn rond. Papa en mama<br />
gaan naar de keuken en we horen papa steeds<br />
bozer worden. Hij stormt het huis uit met<br />
onze cadeautjes in zijn handen. Mama heeft<br />
rode ogen en komt ons vertellen dat opa en<br />
oma dit niet hadden mogen doen en dat wij<br />
28
geen spullen aanpakken van deze mensen.<br />
Mama hoopt dat papa geen gekke dingen<br />
gaat doen.<br />
Soms doet hij dat wel, gek, want toen papa<br />
nog niet met mama getrouwd was en thuis<br />
woonde, had hij ruzie met zijn jongere broer<br />
tijdens het schillen van de aardappelen. Hij<br />
heeft toen het schilmesje in het bovenbeen<br />
van zijn broer gestoken. Had hij maar moeten<br />
luisteren. Papa heeft dit verhaal al vaak<br />
verteld zodat wij begrijpen dat je moet<br />
luisteren naar papa, anders is het je eigen<br />
schuld als er iets gebeurt. Papa heeft ook veel<br />
gevochten, ook toen hij nog verkering had<br />
met mama en er andere mannen naar haar<br />
keken.<br />
Wanneer papa eindelijk thuis komt, gaan<br />
papa en mama weer de keuken in. Er wordt<br />
29
met mijn zus en mij niet veel gesproken en<br />
we gaan stilzwijgend aan de maaltijd.<br />
De volgende dag komt papa uit zijn werk met<br />
nieuwe cadeautjes maar de blijdschap is er<br />
vanaf.<br />
30
2010<br />
De telefoon rinkelt schel door de stille<br />
huiskamer. De kinderen zitten boven op hun<br />
kamers te gamen en luisteren naar muziek.<br />
Mijn twee pubers willen het liefst helemaal in<br />
hun eigen wereld de tijd door brengen. Mijn<br />
man is aan het werk op zijn kamer. Het is<br />
zondag aan het eind van de middag, de<br />
achterdeur staat wagenwijd open want het is<br />
een heerlijke zomerse dag. Ik zit op de bank<br />
heerlijk te lezen en ben net aan het bedenken<br />
wat ik ga koken vanavond. Ons konijntje<br />
loopt door de tuin te snuffelen op zoek naar<br />
jonge plantjes. Ik ga hem zo vangen en in zijn<br />
hok zetten voordat de tuin er niet meer uit<br />
31
ziet. Overal heeft hij al gaten gegraven en<br />
veel planten hebben het opgegeven om nog te<br />
gaan groeien. Maar ik kan zo vrolijk worden<br />
van een huppelend konijn in de tuin.<br />
Op de display staat in oranje licht het<br />
nummer van mijn ouders vermeld. De stress<br />
schiet direct in mijn maag. Het zuur komt<br />
brandend omhoog en ik moet moeite doen<br />
om te blijven slikken.<br />
Ik hoop dat boven iemand opneemt maar<br />
weet diep van binnen dat ik er toch niet<br />
onderuit kom. Ik ben 40 jaar en nog steeds is<br />
de lichamelijke reactie hetzelfde, angst en<br />
stress. Ik heb al drie maagzweren gehad en<br />
wellicht zullen er nog een aantal volgen.<br />
Mijn zus gilt iets aan de andere kant van de<br />
lijn maar ik hoor gewoon niet wat ze zegt.<br />
Later, veel later en dan vooral ‟s nachts ga ik<br />
32
die avond opnieuw in mijn hoofd afspelen en<br />
probeer ik uit te pluizen wat ik anders had<br />
kunnen doen of zelfs moeten doen. Maar ook<br />
‟s nachts kan ik het telefoongesprek nooit<br />
helemaal plaatsen.<br />
Ik vraag nogmaals wat ze zegt. Ze gilt<br />
wederom: ”Mama heeft een zelfmoordpoging<br />
gedaan maar ze leeft nog”. Razendsnel gaan<br />
er allerlei gedachten door mijn hoofd, zo snel<br />
dat ik moeite moet doen om rustig te<br />
reageren. Niet verdrietig worden, laat het je<br />
niet raken, blijf rustig, flap er niet zomaar wat<br />
uit, denk goed na wat je nu gaat zeggen en<br />
doen. Mijn zus wil dat ik kom om te helpen<br />
en haar bij te staan. Maar het contact met mijn<br />
ouders is drie maanden geleden helaas<br />
verbroken na een gigantische ruzie vol<br />
verwijten. Mijn vader heeft heel duidelijk<br />
33
gemaakt dat mijn man en ik mensen zijn<br />
geworden waar hij niet meer mee om wil<br />
gaan. Wij zijn ook niet meer welkom in zijn<br />
huis. <strong>Gelukkig</strong> krijg ik mijn gedachtestroom<br />
weer onder controle en vraag of zij dit op<br />
eigen initiatief doet of heeft papa gevraagd<br />
dat ik kom? Ik heb er geen zin in om naar<br />
mijn ouderlijke huis te rennen en daar voor<br />
een dichte deur te komen staan. ”Ja, ja, kom<br />
snel, pap wil het ook.” Ik stel de vraag<br />
nogmaals om tijd te winnen en zeker te weten<br />
dat hij er ook zo over denkt. Ze bevestigt en<br />
ik zeg dat ik eraan kom.<br />
We hangen op en er valt een soort rust over<br />
me heen. Ik moet weer naar hem toe terwijl ik<br />
de laatste drie maanden zo heerlijk<br />
ontspannen heb ervaren. Geen stress, geen<br />
ruzies en geen onverwachte dingen. Geen<br />
34
contact was duidelijk en je weet wat je kan<br />
verwachten. Wel contact betekent ruzies maar<br />
vooral situaties die niet waren voorspelt. En<br />
dat is iets wat ik haat. Ik heb nog steeds<br />
moeite met verrassingen. Mijn man heeft ooit<br />
een verrassingweekend gepland maar daar<br />
was ik helemaal vervelend van. Ik wil weten<br />
wat mensen van mij verwachten maar ik wil<br />
ook weten wat ik van een situatie kan<br />
verwachten. Dus geen surpriseparty voor mij.<br />
Mijn man komt naar beneden en ik leg heel<br />
snel uit dat ik thuis word verwacht en wat er<br />
is gebeurd. Hij dwingt me om even stil te<br />
staan en rustig na te denken of ik wel wil<br />
gaan. We praten even samen en komen<br />
beiden tot de conclusie dat wel of niet gaan<br />
waarschijnlijk dezelfde uitkomst met zich<br />
mee brengt. Ik zal vanavond gefrustreerd<br />
35
zijn, boos zijn en er zal wel ruzie komen maar<br />
ik ga voor mijn zus.<br />
Ik wandel naar het ouderlijke huis en bij<br />
iedere stap dwing ik mijn gevoelens in een<br />
kamer te gaan en doe ik de deur dicht. Ik heb<br />
heel veel deuren, sommige deuren moeten<br />
echt dicht blijven. Dus doe ik later daar nog<br />
een ijzeren hek voor, ze zullen niet meer open<br />
gaan. Wanneer ik analytisch nadenk over wat<br />
ik aan het doen ben, weet ik dat het nooit<br />
goed kan zijn om deurtjes te maken maar het<br />
zorgt ervoor dat ik niet dagelijks met vroeger<br />
bezig ben.<br />
De voordeur van mijn ouderlijke huis staat<br />
wagenwijd open en ik hoor geen geluid.<br />
Maagzuur komt weer brandend omhoog. Ik<br />
slik. Ik loop de gang in en kijk de woonkamer<br />
in. Niemand. Ik noteer in mijn hoofd dat er in<br />
36
de maanden zonder contact nieuwe meubels<br />
zijn aangeschaft. Nog steeds niet mijn smaak.<br />
Ze zijn dus boven. Langzaam loop ik trap op<br />
en ben nog steeds bezig met allerlei dingen<br />
weg te slikken en weg te stoppen en verhoog<br />
hiervan het tempo. Ik moet klaar zijn voordat<br />
ik me bij de rest voeg.<br />
Nu hoor ik geluid, het komt van zolder. Deze<br />
trap neem ik nog langzamer dan de eerste.<br />
Wanneer mijn hoofd al boven de zoldervloer<br />
uitkomt zie ik mijn moeder op de grond<br />
liggen. Ze heeft een bikinitopje aan en<br />
daaronder haar mooiste rok. Mijn zus heeft<br />
mijn moeder haar hoofd vast en murmelt<br />
lieve woordjes tegen haar. Mijn vader zit<br />
naast mijn moeder te huilen en is boos<br />
tegelijk. Hij kijkt me niet aan. Ik weet niet<br />
meer zo goed wat mijn positie is binnen dit<br />
37
zo verscheurde <strong>gezin</strong> en ga aan de andere<br />
kant van het traphekje staan. Op deze manier<br />
kan ik de afstand scheppen die ik zo hard<br />
nodig heb. Ik weet niet wat ik mag, ik weet<br />
wel dat ik niet te veel moet zeggen want mijn<br />
rechten om iets te vinden heb ik verspeeld<br />
tijdens onze laatste ruzie.<br />
Mijn arme magere zielige moeder ligt blauw<br />
op de grond. Ze bibbert niet en is eigenlijk al<br />
onderweg op zoek naar een ander, beter<br />
leven. Haar ademhaling is zeer onregelmatig,<br />
oppervlakkig, moeizaam en soms afwezig.<br />
Mijn vader is nog steeds hard aan het huilen<br />
en boos aan het roepen. Mijn zus probeert mij<br />
uit te leggen wat er aan de hand is maar we<br />
hebben teveel afstand door de positie waar ik<br />
bewust voor heb gekozen. Mijn handen<br />
knijpen hard het traphek maar ik blijf de<br />
38
controle houden. Ik kijk naar haar en meld<br />
dat ik de ambulance ga opvangen. Ik moet<br />
weg van hier voordat er wat deuren open<br />
schieten. Ik heb niet veel tijd en ga even later<br />
alweer met de broeders omhoog. Maar toch,<br />
de enkele minuten waren zeer welkom. De<br />
broeders gaan uitermate rustig aan de gang<br />
en vragen of mijn moeder gereanimeerd wilt<br />
worden. Mijn zus en ik weten zeker van niet<br />
maar mijn vader wil haar niet laten gaan. De<br />
broeders geven aan dat nu ze er zijn,<br />
verplicht zijn om hun vak uit te oefenen maar<br />
ze maken geen haast.<br />
Er komt nog meer ambulancepersoneel naar<br />
boven en mijn zus en ik gaan naar beneden,<br />
op zoek naar de namen van alle medicijnen<br />
die ze slikt. Mijn moeder heeft anorexia, post<br />
traumatische dystrofie en artrose, dus flessen<br />
39
genoeg. Ook bij deze opdracht ben ik zeer<br />
bezig met afstand bewaren en weet dat ik<br />
geen kasten moet open trekken om iets te<br />
zoeken. Dit wordt op een later tijdstip, op een<br />
ander moment zeker tegen me gebruikt. In<br />
mijn hoofd herhaal ik constant het woord<br />
afstand. Ik laat mijn zus dit werk doen. Even<br />
later komt de brancard naar beneden maar ik<br />
kijk niet, weer afstand. Er wordt gehandeld<br />
en niet gesproken maar dat is wat ik zo hard<br />
nodig heb, duidelijkheid om niet te veel<br />
fouten te maken. Voordat ik er maar over na<br />
kan denken, zit ik in de auto naast mijn zus,<br />
onderweg naar het ziekenhuis. Mijn vader zit<br />
in de ambulance. Zij vertelt dat ze was gebeld<br />
door papa en dat mama verstopt op zolder<br />
lag. Ze is helemaal van slag en verdrietig. Ik<br />
voel totaal absoluut niets. De rit duurt lang en<br />
40
ik weet op dat moment al dat ik niet in de<br />
auto had moeten stappen. Ik had moeten<br />
zorgen voor eigen vervoer om de controle bij<br />
me zelf te houden. Bij de Eerste hulp post van<br />
het ziekenhuis worden we opgevangen door<br />
waarschijnlijk een maatschappelijk<br />
medewerkster die ons naar de nog lege<br />
wachtruimte brengt en vertelt dat ze bezig<br />
zijn met de maag leeg te pompen. Ze vraagt<br />
of we iets willen drinken en gaat weg om<br />
informatie te verkrijgen over de stand van<br />
zaken. Mijn zus blijft vertellen en herhalen, ik<br />
luister en slik. Dan gaat de deur open en<br />
komt mijn vader binnen. Ik ben nu<br />
zenuwachtiger dan bij het vinden van mijn<br />
moeder. Hij gaat tussen mij en mijn zus<br />
zitten, met zijn rug naar mij toe. Zo, de<br />
kaarten zijn geschud en uitgedeeld. Ik kijk<br />
41
naar een rug, voel woede en voel haat. Hij<br />
praat tegen haar en vraagt om allerlei acties<br />
van haar en wederom heb ik spijt dat ik<br />
zonder eigen vervoer hier ben. Hij gaat weer<br />
weg en ik ben uitgeput. Ik wil weg, snel. Ik ga<br />
al staan maar mijn zus probeert me tegen te<br />
houden. Te lang gewacht, de vriendelijke<br />
maatschappelijke medewerkster komt binnen<br />
met hem en meldt dat de arts ons wil<br />
spreken. We lopen door de gang achter haar<br />
aan, langs allerlei gordijnen die dicht zijn.<br />
Ligt hierachter mijn moeder? Hoe ziet ze<br />
eruit? Leeft ze nog? Heeft ze nog iets gezegd?<br />
Wat staat er in haar afscheidsbrief? Heeft ze<br />
nog positief over me gedacht? De vragen<br />
schieten door mijn hoofd maar ik weet dat de<br />
antwoorden wellicht voor mij niet komen. De<br />
arts vertelt dat ze nu in comateuze staat is en<br />
42
dat we moeten afwachten. Ik kan niet<br />
wachten om weg te gaan, heb mijn man heel<br />
hard nodig om me veilig te voelen.<br />
De reis naar huis is vreselijk, ook hier heb ik<br />
niet goed over nagedacht. Hij kwam met de<br />
ambulance mee, dus zitten we met z‟n drieën<br />
in de auto, er wordt nauwelijks gesproken.<br />
De stiltes zijn enorm en liggen als een<br />
verstikkende deken om ons heen. Zelfs de<br />
autoradio is uit en het lijkt wel of die stomme<br />
auto opeens geluidsdicht is. Bij het ouderlijke<br />
huis aangekomen kan ik me geen houding<br />
geven en kijk iedereen afwachtend aan. Dit is<br />
het allereerste moment dat mijn vader mij<br />
aankijkt. ”Je hoort wel hoe dit afloopt.” Hij<br />
draait zich om en neemt mijn zus mee naar<br />
binnen. Daar sta ik, alleen buiten met allerlei<br />
gevoelens en vragen. Ik sta versuft te kijken<br />
43
en geloof niet wat er nu gebeurt. Toch weer<br />
een verassing. Ik loop alleen richting huis<br />
slikkend op meer maagzuur. Ik ben kapot.<br />
Als ik thuis kom gaat het gewone leven weer<br />
door, de finale van de WK voetbal is op t.v.<br />
en de visite zit al klaar. Ik kijk even naar mijn<br />
man, hij wil graag praten maar ik kan het<br />
niet. Nu niet, later… maar misschien ook niet.<br />
Het ligt eraan hoever de deur van mijn<br />
kamertje al dicht is. Ik slik nog maar een keer.<br />
De volgende dag hoor ik via mijn zus dat<br />
mijn moeder nog in coma ligt. Er is nog niets<br />
veranderd. Het kost haar nog een dag om<br />
weer naar deze wereld te komen. Ik leef<br />
ondertussen in een rare bui. Ik doe alsof het<br />
me niet raakt, ga gewoon aan het werk, het<br />
44
lukt alleen bij mensen die me niet goed<br />
kennen.<br />
Dinsdags komt mijn moeder bij en worden er<br />
vragen gesteld, een hersteltraject besproken<br />
en de toekomst door genomen. Ik moet<br />
wachten. Wachten op wat ik mag weten, wat<br />
ik mag doen. Ik haat wachten, neem liever<br />
zelf het initiatief. Ook al is het een rotklus, je<br />
kan beter maar de aanval kiezen dan<br />
wachten. Mijn zus komt met informatie,<br />
mama wordt overgeplaatst naar een gesloten<br />
afdeling van het ziekenhuis, een dorp<br />
verderop. Ik wil haar eigenlijk zien, wil<br />
antwoorden, wil vragen stellen, wil haar zien<br />
om wellicht een confrontatie af te dwingen.<br />
Na veel heen en weer bellen tussen mijn zus<br />
en vader (geen idee hoe het haar is gelukt)<br />
komt het verlossende telefoontje. Ik mag mee<br />
45
op woensdagavond naar mijn moeder. Maar<br />
ik krijg geen adres of kamernummer, stel je<br />
voor dat ik alleen ga!<br />
Weer zit ik in de auto, op de achterbank, mijn<br />
vader en zus voorin. Er is dit keer in ieder<br />
geval een ietwat gekunstelde conversatie<br />
tussen hen. Ik kijk naar buiten en dwing mijn<br />
maag tot rust te komen. In mijn hoofd ben ik<br />
aan het tellen, zingen en nutteloze woorden<br />
aan het herhalen. Alles om maar de tijd te<br />
overbruggen tot we er zijn.<br />
We stappen uit en lopen naar de voordeur,<br />
iemand met een grote sleutelbos komt de<br />
deur openmaken. Dit is zo triest! Opgesloten.<br />
De ruimte ruikt naar ziekenhuis, er staan<br />
strepen op de grond waar de patiënten niet<br />
voorbij mogen. Deuren en ramen zitten op<br />
slot. Hoe triest is dit? We worden begeleid<br />
46
naar mijn moeders kamer. Ze is onrustig,<br />
schaamt zich duidelijk en weet met haar<br />
houding geen raad. Ik ook niet, ik omhels<br />
haar niet, ik houd haar niet vast. Ik wil wel,<br />
maar durf of kan het niet. Mijn vader neemt<br />
ons mee naar een grote ruimte, we nemen<br />
plaats aan de grote tafel. Ik kijk naar haar<br />
gezicht, zoekend, ik hoop iets te zien, hoop<br />
even op een moment van samen. Mijn vader<br />
beheerst het gesprek. Hij laat ons niet even<br />
alleen. Vertrouwt ons niet samen, ook niet<br />
voor even. Mijn handen liggen op tafel, ik<br />
zoek nog steeds naar iets.<br />
Na een moeizame tijd vol nutteloze<br />
gespreksonderwerpen vraagt mijn moeder of<br />
mijn vader een stukje fruit wil snijden (zij<br />
mag voorlopig niet met messen spelen). Hij<br />
loopt naar het keukenblokje, een paar meter<br />
47
vanwaar wij zitten. Dan opeens pakt mijn<br />
moeder mijn handen, kijkt me vol aan en<br />
vraagt: “ben je boos?” Wat kan je zeggen? “Ik<br />
ben geschrokken”. Meer krijgen we niet<br />
uitgewisseld, mijn vader komt de appel aan<br />
de tafel schillen, dit is alle tijd die we samen<br />
hadden en krijgen. Bij het afscheid loopt ze<br />
mee tot de geschilderde lijn op de vloer. Ik<br />
weet niet wanneer ik haar weer mag zien, ik<br />
hoop dat ze haar hier houden. Ik hoop dat ze<br />
hier gedwongen wordt om te eten. Ik hoop<br />
dat ze hier haar verdriet kunnen weghalen.<br />
Mijn zus en ik proberen de artsen de dag erna<br />
telefonisch het belang te laten inzien om mijn<br />
moeder voorlopig te houden. Mijn vader wil<br />
haar zo snel mogelijk thuis hebben, maar wij<br />
uiten onze zorg. De arts geeft aan dat ze<br />
voorlopig onder bewaking moet blijven staan<br />
48
en dat ze minimaal een paar weken moet<br />
blijven. Aan het eind van de week hoor ik dat<br />
mijn moeder gewoon is opgehaald door mijn<br />
vader. Ziet niemand hoe en wie hij is? Kijkt<br />
niemand door zijn praatjes heen? De deur<br />
voor mij is in ieder geval weer dicht, ik kan<br />
niet op bezoek, zal geen antwoorden krijgen,<br />
zal geen vragen mogen stellen.<br />
49
1977<br />
We gaan voor het eerst echt op vakantie en<br />
dan ook nog vliegen. We gaan naar Spanje,<br />
naar Mallorca. Mijn ouders hebben heel hard<br />
gewerkt en gespaard en gaan wel veertien<br />
dagen. In een echt appartement. Mijn vader is<br />
kraanmachinist en klust nog overal bij. Mijn<br />
moeder pakt bloembollen in voor de export.<br />
Vrienden van mijn ouders gaan ook mee, zij<br />
hebben een zoon die qua leeftijd precies<br />
tussen mijn zus en mijzelf in zit.<br />
Het is een prachtig hotel met een mooi groot<br />
zwembad. Er staan allemaal ligbedden om<br />
het zwembad heen en mijn ouders liggen te<br />
zonnen. Ze hebben eindelijk de rust om niets<br />
te doen.<br />
50
Zwemmen is iets wat ik de hele dag kan<br />
doen. Thuis hebben we als dure uitgave een<br />
abonnement op het buitenbad, waar we bijna<br />
altijd zijn. Zelfs tussen de middag racen we<br />
snel naar het zwembad, mijn moeder zit daar<br />
klaar met gesmeerde broodjes, gauw<br />
zwemmen, dan terug naar school. Na school<br />
weer terug naar het zwembad en soms blijven<br />
we er zelfs avondeten en komt mijn vader<br />
ook nog even.<br />
Urenlang lig ik in het water, vaak moet mijn<br />
moeder me verplichten om even op de kant te<br />
komen en wat te drinken en eten. Vooral<br />
onder water zijn, ervaar ik als iets zaligs.<br />
Mijn zus is die dag vreselijk aan het plagen,<br />
iedere keer als ik op de kant wil klimmen,<br />
gaat ze op mijn handen staan. Ook al zwem<br />
ik op mijn allerhardst naar de overkant, zij is<br />
51
toch sneller via de kanten en ik kom dat<br />
water maar niet uit. Normaal niet erg, maar<br />
wel als het niet mag. Ik word kwaad op haar<br />
en eindelijk lukt het me om de kant op te<br />
komen. Woedend loop ik op haar af en zij<br />
duikt het water in. Oké, dat kan ik ook. Ik<br />
trap veel te hard op haar vingers op het<br />
moment dat zij de kant vastpakt. Ze begint<br />
hard te huilen en rent naar mijn ouders. Naïef<br />
blijf ik spelen, eigen schuld dikke bult. Ik zie<br />
mijn vader op me afstormen, hij grijpt me<br />
hard beet en sleurt me mee het<br />
appartementencomplex in. Dit is niet eerlijk!<br />
Ik word de lift in gesleurd maar zijn hand laat<br />
niet los. Zwijgend gaan we met de lift<br />
omhoog, door de gang en naar ons<br />
appartement. Zijn vingers lijken wel een<br />
bankschroef. Eenmaal binnen breekt de hel<br />
52
pas echt los. Mijn vader gooit me tegen de<br />
muur en begint te slaan. Hij pakt me, trekt me<br />
naar hem toe en gooit me tegen de andere<br />
muur. Ik kan het niet geloven, mijn zus begon<br />
en ik word zo vreselijk geslagen. Na een tijdje<br />
houdt het op, alles doet zeer, hij praat met<br />
zijn tanden op elkaar. ”Je moeder is toe aan<br />
vakantie, gedraag je, maar je vertelt niet wat<br />
er hier is gebeurd. Anders verpest jij alles, wil<br />
je dat?” Ik schud mijn hoofd en probeer te<br />
stoppen met huilen. Natuurlijk wil ik niet de<br />
vakantie verpesten, maar ik deed het niet<br />
alleen! Mijn vader is doof voor mijn verhaal<br />
en grijpt me nogmaals beet. Na het drogen<br />
van mijn tranen lopen we samen weer door<br />
de gang naar de lift. Eenmaal buiten bij het<br />
zwembad aangekomen ben ik woedend op<br />
mijn zus. Maar ik mag niet zeggen wat er<br />
53
oven is gebeurd. Ik stop de gebeurtenis diep<br />
weg en probeer weer gezellig mee te doen.<br />
Mijn moeder kijkt me aan en ziet geen rood<br />
betraande ogen, geen vingers in mijn<br />
bovenarm.<br />
Uiteindelijk vertel ik pas jaren later wat er die<br />
dag is gebeurd, ik ben dan al ver in de dertig<br />
en zelfs bij het vertellen vallen er nog tranen.<br />
54
1983<br />
De telefoon gaat, we hebben zo‟n ouderwetse<br />
houten telefoon met een koperen draaischijf.<br />
Hij maakt een prachtig geluid. Stiekem hoop<br />
ik dat ik deze later mag hebben, wanneer ik<br />
op mezelf woon.<br />
We hebben een ontspannen zondagmiddag<br />
en zijn lekker aan het lezen. De verbouwing is<br />
klaar en we kunnen eindelijk ontspannen.<br />
Meestal verloopt de zondag bij ons hetzelfde.<br />
Met zijn allen ontbijten, opruimen, douchen,<br />
aankleden, lezen of kaarten en een stukje<br />
toeren. Het is een vast programma wat we<br />
zondags doorlopen. <strong>Gelukkig</strong> is het vandaag<br />
niet kaarten want mijn zusje snapt niets van<br />
kaarten en telt niet goed. Het eindigt altijd<br />
55
dat zij huilend de kaarten op tafel gooit en<br />
mijn vader stap voor stap het hele spel<br />
doorneemt en uitlegt wat ze allemaal voor<br />
stomme dingen heeft gedaan. Heerlijk, een<br />
spelletje doen met elkaar.<br />
Toch is het toeren in de auto erger. Zonder<br />
doel rondrijden, met z‟n vieren in de kleine<br />
ruimte en papa die uitlegt wat hij allemaal<br />
weet en heeft gedaan. Wij altijd met een<br />
stripboek op de achterbank en na tien<br />
minuten deze moeten wegleggen en interesse<br />
tonen voor de omgeving. Ik kan je vertellen<br />
dat ik heel wat uren door Nederland heen<br />
heb gereden maar dat ik nu mijn<br />
navigatiesysteem al aanzet op het moment<br />
dat we een dorp verder zijn. Helaas pap, het<br />
heeft geen zin gehad. De kleine ruimte in de<br />
auto benauwt me.<br />
56
Papa vloekt en schreeuwt door de telefoon en<br />
we weten dat het fout zit. Hij gooit de<br />
telefoon erop en schreeuwt en vloekt naar<br />
ons. Zijn ouders gaan scheiden, na 37 jaar<br />
huwelijk houden ze er mee op. Niet echt<br />
vreemd want opa drinkt de hele dag. Soms<br />
als we op visite komen, stopt hij een lege fles<br />
in onze handen en vraagt of we die willen<br />
verstoppen voor oma. We hebben 11 jaar<br />
geen contact gehad met de ouders van papa<br />
en nu proberen we weer voorzichtig met<br />
elkaar op te schieten. Mijn oma woonde in<br />
Rusland. Op haar 17e jaar kwamen de<br />
Duitsers de klas in en namen alle kinderen<br />
mee om te werken in Duitsland. Opa en oma<br />
hebben elkaar daar leren kennen, opa zat in<br />
een Duits gevangenkamp vanwege het stelen<br />
57
van een stukje boter. Na de bevrijding kreeg<br />
mijn oma de keuze, terug naar Rusland maar<br />
als verrader worden beschouwd, of trouwen<br />
met een Nederlandse jongen. Dus na drie<br />
dagen contact kozen ze voor trouwen.<br />
Taalproblemen, een oorlogstrauma en drie<br />
dagen kennismaking, het is een wonder dat<br />
ze 37 jaar haalden.<br />
Papa rent naar buiten en moet iets doen met<br />
al die woede. Hij loopt naar ons konijnenhok<br />
waar drie lieve konijntjes denken dat ze een<br />
knuffel gaan krijgen. Papa en mama hadden<br />
beloofd dat we een beestje zouden krijgen<br />
wanneer we een huis met een tuin hadden en<br />
ik mocht twee konijntjes uitzoeken. Uiteraard<br />
werden dat er binnen de kortst mogelijke tijd<br />
meer en toen mocht mijn zus er ook één<br />
houden. Papa heeft een heel mooi hok<br />
58
gebouwd, wat groot en hoog is zodat je niet<br />
hoeft te bukken bij het schoonmaken van het<br />
hok. Wel moeten we altijd vers gras snijden<br />
op zaterdag want dat kost geen geld. Zie je<br />
het voor je? Mijn zus in de pubertijd loopt<br />
met een plastic tas en een mesje langs de weg<br />
om gras te snijden, altijd weer een succes.<br />
Daar scoor je wel jongens mee.<br />
Hij opent het deurtje van het konijntje links,<br />
gelukkig die van mijn zus, de andere twee<br />
zijn van mij. En daar gaat zijn woede, gericht<br />
op een klein beestje die niet weet wat en<br />
waarom. Heb je wel eens een konijn horen<br />
gillen? Dat kunnen ze, heel hard. Mijn<br />
moeder vliegt naar buiten en probeert van<br />
een afstand op mijn vader in te praten. Maar<br />
zijn hoofd hangt diep in het hok en hij gaat<br />
door met slaan. Mijn zus wil naar buiten<br />
59
maar ik houd haar tegen. Liever het konijn<br />
dan zij. Ze hangt in mijn armen en schreeuwt,<br />
scheldt, huilt maar hij stopt pas als hij het wil.<br />
Ze roept dat ze hem haat maar dat zal hem<br />
een worst zijn, hij is boos en heeft een<br />
uitlaatklep nodig. Ik duw haar naar binnen en<br />
ze rent naar haar kamer. Mijn vader is<br />
eindelijk rustig geworden en stapt in zijn auto<br />
en rijdt weg. Dat gebeurt vaak, soms even,<br />
soms uren. Wij blijven achter met buikpijn en<br />
hopen dat er niets gebeurt.<br />
Voorzichtig gaan mijn moeder en ik op het<br />
konijntje af, hij ligt op zijn zij, de ogen wijd<br />
open, stijf als een plank maar toch gaat zijn<br />
buikje op en neer. We zien geen bloed maar<br />
hij ademt raar en beweegt niet. We durven<br />
niet naar een dierenarts want die rekent veel<br />
geld op een zondag en uitleggen wat er is<br />
60
gebeurd willen we ook niet. We aaien het<br />
konijntje en leggen een doek over hem heen<br />
om warm te worden. We durven hem niet op<br />
te pakken en gaan er eigenlijk van uit dat hij<br />
de nacht niet gaat halen.<br />
Na een paar uur komt mijn vader terug, loopt<br />
langs het hok, keurt het geen blik waardig en<br />
de zondag verstrijkt zonder er nog over te<br />
spreken. Als je er niet over praat, is het<br />
schijnbaar niet gebeurd. Ook tijdens het eten<br />
waar mijn zus met rode ogen verschijnt, durft<br />
niemand er over te praten. Weer een deurtje<br />
maken en deze herinnering diep wegstoppen.<br />
Het konijn is die nacht niet gestorven. Hij<br />
werd gek en is niet oud geworden.<br />
61
1993<br />
Mijn ouders zijn 25 jaar getrouwd en om dit<br />
te vieren willen ze met ons en onze mannen<br />
naar Turkije. 10 dagen naar de zon. Ik ben<br />
bezig met afvalronde nummer 672 of zoiets<br />
en mijn moeder is helemaal blij. Zij is nooit<br />
zwaarder dan 48 kilo ( 54 kilo bij negen<br />
maanden zwangerschap) en vindt het niet fijn<br />
om een dikke dochter te hebben. Als kind<br />
kreeg ik mijn moeder al heel verdrietig<br />
wanneer we in de stad waren en mijn kleding<br />
maat weer opgeschoven was naar boven.<br />
Mijn moeder en ik spreken af dat zij mij gaat<br />
helpen tijdens de vakantie om door te gaan<br />
met afvallen en zij doet mee. In al die jaren<br />
heb ik me nooit afgevraagd waarom iemand<br />
die zo dun is, enthousiast mee doet met<br />
62
afvallen. En ‟s avonds voorstelt om flink te<br />
gaan wandelen of samen te gaan sporten.<br />
Jaren later, wanneer mijn moeder voor de<br />
eerste keer wordt opgenomen in de Ursula<br />
kliniek, een anorexia-tehuis, vallen alle<br />
puzzelstukjes in elkaar. Er was dus geen<br />
geloofsovertuiging voor het niet eten van<br />
vlees, vis, eieren. Ze had geen problemen met<br />
eten door de medicijngebruik. Ze deed niet<br />
mee voor mij! Hoe blind kan je zijn?<br />
We gaan op allerlei uitstapjes en genieten<br />
volop maar ik ben veel bezig met het eten.<br />
Omdat ik niet meer thuis woon ben ik<br />
vergeten hoe mijn moeder de controle heeft<br />
over wat ik eet. Er is een geweldig buffet in<br />
de eetzaal maar mijn ontbijt bestaat uit sap en<br />
een grapefruit. Tussen de middag gaat de rest<br />
op zoek naar een eettentje, mijn moeder en ik<br />
63
zitten boven in de hotel kamer onder het<br />
genot van een Cup-a-Soup en een kopje thee.<br />
Niet een soepje met groente of iets van vlees,<br />
alleen met kruiden. Lekker light. Verlangend<br />
kijk ik van het balkon naar beneden, naar alle<br />
eettentjes waar heerlijke aroma naar boven<br />
stijgt. 10 dagen lang zit ik weer in het keurslijf<br />
van mijn moeder, zonder ook maar te<br />
beseffen wat ik eigenlijk aan het doen ben. Ik<br />
ben zo gewend aan deze gang van zaken dat<br />
het me niet eens vreemd voorkomt.<br />
Op de laatste dag van de vakantie, wachten<br />
we op het vliegtuig om naar huis te gaan. Ik<br />
loop met mijn man nog even langs de<br />
winkeltjes. Ik zie een reep chocolade liggen<br />
en ik voel mijn smaakpupillen op volle kracht<br />
werken. Ik proef de smaak reeds en kijk<br />
verlangend naar die reep. Mijn man vindt dat<br />
64
ik deze verdien na een week stoer te hebben<br />
gelijnd en koopt hem voor me. Genietend<br />
lopen we terug naar de anderen. Hoe kon ik<br />
weten wat een reep snoepgoed zou<br />
betekenen? Mijn moeder ziet dat ik aan het<br />
snoepen ben en rent huilend het toilet in. Ze<br />
sluit zich op en wil er niet meer uitkomen.<br />
We horen haar huilen. Ik heb zo‟n buikpijn<br />
dat ik de chocolade niet meer kan opeten en<br />
gooi deze in de prullenbak.<br />
Na veel soebatten komt mijn moeder met dik<br />
betraande ogen het toilet uit. Ze snauwt me<br />
toe: ”je hebt mijn vakantie verpest.“ Ik schrik<br />
en weet met mijn houding geen raad. Ik heb<br />
me 10 dagen keurig aan ons dieet gehouden,<br />
ik wilde een stukje chocolade, dat was alles.<br />
Ik heb de hele vakantie geen ruzie gemaakt,<br />
me aangepast aan alles wat werd voorgesteld<br />
65
en nu dit… Duizendmaal bied ik mijn excuses<br />
aan maar de stemming op de terugweg is<br />
bedrukt. Mijn excuses worden niet<br />
geaccepteerd. Ik voel me dik en mislukt.<br />
66
1984<br />
Ons huis staat op een hoek met een ruime<br />
tuin erom heen. De keuken is aan het huis<br />
aan de achterkant gebouwd zodat je met de<br />
keuken de tuin in kijkt en het garagepad kan<br />
zien. Voor het garagepad staat een hele grote<br />
en hoge blauwspar. Deze boom zorgt ervoor<br />
dat de straatverlichting niet goed de tuin kan<br />
verlichten maar mama vindt de boom<br />
prachtig. Toen wij het huis kochten was er<br />
onder de blauwspar een vijver maar die heeft<br />
papa dicht gemaakt. Wij hebben halverwege<br />
het raam een valletje hangen zodat je alleen<br />
door de bovenste helft van het raam kan<br />
kijken. We hebben ook nog een rolgordijn<br />
maar papa wil niet dat deze dicht gaat, we<br />
67
moeten wennen aan het donker en geen angst<br />
hebben. Hij heeft geen jongens gekregen en<br />
zal er voor zorgen dat we in ieder geval<br />
stoere meiden zijn. Het is al zo vaak verteld<br />
dat wij meisjes de reden zijn dat hij geen<br />
eigen bedrijf is gestart. Je hebt schijnbaar niets<br />
aan ons. Dus werkt hij in loondienst, door<br />
ons, terwijl hij anders absoluut heel succesvol<br />
zou zijn geweest.<br />
De wasbak is onder het raam, heerlijk in de<br />
zomer, minder in de winter. Dan kijk je naar<br />
een donker gat en mijn zus heeft de les met<br />
de knijperbak niet zo goed doorstaan. Ze is<br />
angstig in het donker en laat dit ook nog<br />
merken. Dat heb ik al lang geleden afgeleerd,<br />
angst houd je voor jezelf. Slikken.<br />
Na het eten rouleren we met de taken, je wast<br />
af en maakt het gasfornuis schoon, je droogt<br />
68
af of je ruimt op. Het is mijn beurt om af te<br />
drogen, mijn moeder ruimt op en mijn zusje<br />
staat voor het raam de afwas te doen. Papa is<br />
nog niet thuis en we staan gezellig te kletsen.<br />
Opeens wordt een hoofd vanaf de buitenkant<br />
plat tegen het raam aangeduwd. Mijn zus<br />
begint te gillen en schiet helemaal in de stress.<br />
Ik sta verstijfd en doe helemaal niets. Nog<br />
steeds is dat mijn reactie, eerst even<br />
nadenken. Dan horen we papa hard lachen en<br />
hij komt om de keuken heen lopen. Mijn zus<br />
is ontroostbaar en staat te trillen. Papa loopt<br />
naar binnen en lacht nog steeds. Mijn moeder<br />
wil met hem praten en uitleggen dat dit niet<br />
handig was maar hij wil er niets van horen.<br />
Stoere meisjes zullen we moeten zijn en angst<br />
voor het donker hoort daar gewoon niet bij.<br />
Het snikken en huilen van mijn zus komt niet<br />
69
aan. Omdat mijn zusje zwakte liet zien gaat<br />
mijn vader hiermee nog maanden door. Dat<br />
maakt dat de strijd over wie er zou afwassen<br />
hoger oplaait. Niemand wilde in de winter<br />
voor het raam staan omdat je wist wat er ging<br />
komen. Uiteindelijk deed mama toch het<br />
gordijn dicht, ze vond het genoeg. Ik weet<br />
niet hoe, maar deze strijd had ze gewonnen.<br />
Onnodig om te zeggen dat mijn zus een<br />
trauma voor het donker heeft opgelopen. Die<br />
uitte zich zelfs toen ze al getrouwd was en<br />
moeder van drie kinderen. Haar man zou laat<br />
thuis komen en zij lag half wakend in bed. Ze<br />
hoorde de voordeur opengaan en daarna<br />
geluid in de keuken van het openen en<br />
sluiten van kastjes. Ze raakte zo in paniek dat<br />
ze 112 belde en een melding maakte van een<br />
inbreker. De straat werd afgezet, drie<br />
70
politiewagens sluiten de wijk af. Zij zat<br />
ondertussen huilend in bed te wachten, de<br />
politie kwam binnen, ze hoorde nog meer<br />
geluiden en was totaal in paniek. Totdat<br />
voorzichtig de politie omhoog kwam met<br />
haar man. Hij had honger gehad en dacht ik<br />
eet nog iets voordat ik ga slapen. Bedankt<br />
pap, werkt goed die behandeling van jou…<br />
71
Zaterdag 3 september 2011<br />
Ik zit ontspannen te lezen, met mijn rug naar<br />
het raam. Mijn dochter ligt op de bank MTV<br />
te kijken. Even onze rust pakken want straks<br />
komen haar vrienden. Ze viert vandaag haar<br />
16e verjaardag, in de tuin staat onze nieuw<br />
aangeschafte overkapping voor het terras.<br />
Daarin hangen gekleurde lichtjes en<br />
ballonnen. We hebben een oude plank op<br />
kratten gezet met daarop eindelijk drank in<br />
plaats van fris.<br />
Rondom staan vrolijk gekleurde fakkels die<br />
straks aangaan. De muziekinstallatie staat<br />
klaar in de keuken, voor de deur naar buiten.<br />
We zijn er helemaal klaar voor. Haar beste<br />
vriendinnen komen straks eten en helpen om<br />
72
de laatste spullen klaar te zetten voordat de<br />
avond gaat beginnen.<br />
Uit mijn ooghoek zie ik iemands hoofd in het<br />
uiterste puntje van het raam, eigenlijk bijna<br />
net verstopt buiten mijn gezichtsveld. Ik draai<br />
mijn hoofd verder en zie daar mijn magere<br />
moedertje staan. Ik schrik enorm. Ze staat<br />
licht voorover met haar pijnlijke nutteloze<br />
arm ondersteunend door haar andere arm. Ik<br />
signaleer dat ze nog magerder is geworden,<br />
de laatste weging wat ik via mijn zus door<br />
kreeg was dat ze onder de 30 kilo woog. Heb<br />
je wel eens iemand van dichtbij gezien die zo<br />
mager is? Het is verschrikkelijk, wanneer het<br />
hard waait kan mijn moeder niet naar buiten,<br />
ze zou letterlijk omwaaien.<br />
We kijken elkaar stil aan, door het raam.<br />
Duizenden gedachten schieten snel door mijn<br />
73
hoofd. Wat doet ze hier? Wil ze naar binnen?<br />
Is er iets gebeurd? Wat wil ik? Ik kan mijn<br />
opkomende paniek slecht onderdrukken. Dan<br />
nemen andere gedachtes de bovenhand. Ik<br />
wil niet nu een confrontatie aan, ik wil geen<br />
huilende moeder binnen, ik wil geen<br />
verwijten, geen medelijden, geen drama. Het<br />
is potverdikke de dag van mijn dochter. Hoe<br />
krijgen ze het toch voor elkaar om altijd zo‟n<br />
moment uit te kiezen?<br />
Ik kijk nog steeds, zij kijkt terug.<br />
Ik steek mijn hand op, zwaai naar haar en<br />
roep naar mijn dochter: ”zwaai even, oma<br />
staat voor het raam”. Dat arme kind doet<br />
zonder na te denken van ik van haar vraag,<br />
niet wetend dat het de oma is die we al een<br />
hele tijd ontlopen. Mijn dochter zwaait en<br />
schiet weer onderuit op de bank. Kijkt verder<br />
74
MTV, heeft ook geen idee wat er nu van haar<br />
verwacht wordt. Hoe kan dat ook anders, ik<br />
weet zelfs niet wat er van mij verwacht<br />
wordt.<br />
Mijn arme magere moeder zwaait terug en<br />
loopt langzaam verder langs ons huis. Net<br />
wanneer ze de bocht om loopt, gevolgd door<br />
onze ogen, zien we dat ze huilt.<br />
Maagzuur komt als een vulkaan omhoog, ik<br />
ben lichamelijk verlamd. Pas wanneer ze uit<br />
beeld is, schiet ik overeind op zoek naar mijn<br />
man. Mijn steun en toeverlaat, die dingen<br />
altijd goed in een ander perspectief kan<br />
zetten. Die het nooit teveel is.<br />
Ik ren omhoog, weg van mijn dochter die ik<br />
niet op deze dag wil belasten met mijn<br />
ingewikkelde familierelatie. Snel, struikelend<br />
over mijn woorden vertel ik wat er zojuist is<br />
75
gebeurd. We analyseren het voorval en<br />
komen tot de conclusie dat ik stom heb<br />
gehandeld. Dat ze naar mijn huis komt, ons<br />
huis, en voor het raam staat betekent dat ze<br />
een eerste stap wil doen naar een eventuele<br />
verzoening. Juist omdat ze vorig jaar een<br />
zelfmoordpoging heeft ondernomen, is het<br />
niet handig om hier niet op in te gaan. We<br />
weten allemaal dat wanneer mijn vader<br />
hoort, dat ik mijn moeder buiten heb laten<br />
staan - en ze besluit weer een poging te doen<br />
- de ellende niet te overzien is. Ik krijg dan<br />
absoluut de volle lading, zijn eventuele<br />
schuldgevoelens gaat hij afschuiven op mij. Ik<br />
heb eigenlijk mijn vader zojuist een stok<br />
gegeven om te slaan!<br />
Ik loop naar beneden, richting de garage en<br />
pak mijn fiets. Waarom? Waarom vanavond?<br />
76
Waarom nu? Ik ben boos maar ook angstig.<br />
Wat nou als ze in de sloot ligt? Ik fiets door<br />
de wijk, een keer, twee keer, vind haar niet.<br />
Maak de ronde groter, verder weg, volgende<br />
wijk in. Rationeel weet ik dat ze niet zo ver<br />
kan lopen, haar lichaam doet pijn en heeft<br />
niet de energie voor een stevig tempo. Maar<br />
ik geef niet op, nog een keer terug, kriskras<br />
door het halve dorp. Na ruim een half uur<br />
fietsen keer ik nog gefrustreerder terug. Wat<br />
nu?<br />
Ik weet dat ze een mobiel heeft maar<br />
uiteraard heb ik dat nummer niet. Ik bel mijn<br />
zus, voicemail. Haar kinderen zijn bij hun<br />
vader, ik bel ze alle drie. Mijn laatste<br />
telefoontje wordt beantwoord, mijn nichtje<br />
heeft ook geen nummer van oma. De tijd<br />
loopt verder, mijn slikken wordt meer. Ik<br />
77
vraag haar of zij achter het nummer kan<br />
komen. Voor mijn gevoel na een hele lange<br />
tijd, volgens de klok een korte, krijg ik het<br />
verlossende sms-je met het nummer van mijn<br />
moeder.<br />
Oké, dat was stap één, nu stap twee. Wat ga<br />
ik eigenlijk zeggen? Op zoek naar mijn man<br />
dan maar, ik kan dit niet alleen. Met uiterste<br />
voorzichtigheid gaan we een sms opstellen.<br />
Voorzichtige benadering, alsof je de piste<br />
instapt met 4 hele boze leeuwen, toon geen<br />
zwakte of je wordt opgevreten.<br />
We besluiten om een vraag te stellen: ”wilde<br />
je binnen komen?” Hierop wordt bevestigd<br />
beantwoord. Ik vraag of er iets bijzonders is,<br />
daarop wordt ontkennend geantwoord. Oké,<br />
volgende vraag. Ik vraag of ze nog een keer<br />
wil langskomen, maar wel even berichten,<br />
78
want ik schrok van de plotselinge<br />
toenadering. Ik krijg een sms-je terug met de<br />
bevestiging, ze komt snel nog een keer langs,<br />
ze wil me graag spreken.<br />
Het hele weekend ben ik toch bezig met wat<br />
er is gebeurd. Vraag aan mijn zus of zij ook<br />
bezoek heeft gehad van mam. Nee, alleen ik.<br />
Zou het iets positiefs zijn?<br />
Een paar dagen later komt mijn<br />
schoonmoeder onrustig met het bericht dat zij<br />
mijn moeder die bewuste zaterdag door de<br />
wijk zag strompelen. Ze is op haar afgestapt<br />
en vroeg of mijn moeder binnen wilde<br />
komen. Vergis je niet, ook mijn schoonouders<br />
hebben al jaren geen contact, ook zij weten<br />
niet waarom. Dit geeft aan wat voor familie ik<br />
ben getrouwd, je moet het leven pakken zoals<br />
het is, geen wrok meedragen. Ik kan dat nog<br />
79
steeds moeilijk maar heb bewondering voor<br />
hoe zij dat doen.<br />
Mijn moeder gaat na jaren van geen contact<br />
naar binnen. Ze drinkt wat, ze praten wat.<br />
Mijn schoonmoeder vraagt of ik er boos om<br />
ben. Maar ik ben juist trots op haar. De<br />
andere wang toekeren staat leuk op papier,<br />
weinig mensen kunnen en doen dit. Mijn<br />
schoonmoeder wel.<br />
Ik omhels haar, ben trots op haar.<br />
Misschien gaan we een andere toekomst<br />
tegemoet, waarin ik voorzichtig contact kan<br />
hebben met mijn moeder, wie weet?<br />
80
Maandag 19 september 2011<br />
Het is maandagavond en ik kom net thuis<br />
van een ouderavond voor mijn zoon. Hij zit<br />
in drie gymnasium en hij zal dit jaar een<br />
vakkenpakket moeten gaan kiezen.<br />
Ik ben met een vriendin mee terug gereden en<br />
roep naar de kinderen dat ik thee ga zetten.<br />
Mijn zoon komt snel naar beneden en meldt<br />
dat mijn dochter al ligt te slapen, ze was niet<br />
lekker en besloot vroeg naar bed te gaan. Ik<br />
schenk iets te drinken in en mijn man komt<br />
ook thuis van de ouderavond. Hij was langer<br />
gebleven omdat hij groepsouder is. We<br />
praten met elkaar even over de avond, de<br />
telefoon gaat en ik zie op de display dat mijn<br />
zus belt. ”Wil je komen, mama is kwijt.” Ik<br />
81
en gelijk een jaar terug in de tijd en weet<br />
direct al hoe de avond gaat verlopen. Ik vraag<br />
door, waar is papa, hoezo kwijt, waren er<br />
signalen? Wanneer heeft ze mama voor het<br />
laatst gesproken? In welke emotionele staat<br />
was ze toen?<br />
Het blijkt dat pap naar Frankrijk is als<br />
bijrijder op een vrachtwagen. Hij is met<br />
pensioen en kan nu dit soort ritten doen. Hij<br />
is gisteren vertrokken en vanmorgen vroeg<br />
was er nog sms-contact. Mam had door<br />
gegeven dat ze vanavond mijn vader weer<br />
zou berichten maar dat ze om negen uur een<br />
dokter afspraak had, daarna een taxi had<br />
besteld om op bezoek te gaan bij haar oudste<br />
zus. Om negen uur ‟s avonds raakte mijn<br />
vader in paniek door het afwezige sms-je en<br />
vroeg mijn zus om mam te gaan zoeken.<br />
82
Vandaar het telefoontje. Mijn zus vraagt of ik<br />
alsjeblieft wil komen, ze wil dit niet alleen<br />
doen. Natuurlijk, zelfs na een jaar van rust,<br />
afgezien van ons sms-contact een week<br />
geleden, kan ik haar niet alleen deze avond<br />
laten oplossen omdat ik diep van binnen<br />
allang weet waar mijn moeder is. En<br />
waarschijnlijk zij ook. Ze kwam dus niet<br />
langs om het contact wellicht voorzichtig te<br />
herstellen, ze kwam langs om afscheid te<br />
nemen. Ik ben blij dat ik toen de deur niet heb<br />
open gedaan. Hoe durf je mij weer hoop te<br />
geven terwijl je van binnen bewust je<br />
afscheidsronde aan het maken ben! Wat voor<br />
moeder ben je eigenlijk?!<br />
Ook thuis is het een herhaling van een jaar<br />
geleden. Mijn man praat tegen me in, wil ik<br />
dit, kan ik dit, ga geen dingen doen wat<br />
83
persoonlijk moeilijk is. Maar beide weten dat<br />
er geen andere oplossing is. Loskomen van je<br />
ouders is verschrikkelijk moeilijk, hoe weinig<br />
contact je ook hebt. Mijn zoon zit stoïcijns op<br />
de bank en vraagt niets. Later vertelt hij dat<br />
hij ook al een vermoeden had, maar zolang<br />
het niet was uitgesproken, hij nog rustig naar<br />
bed kon.<br />
Daar ga ik weer, zonder jas, op mijn slippers<br />
en met een joekel van een steen in mijn maag<br />
onderweg naar mijn ouderlijk huis. Zelfs mijn<br />
gedrag in die paar minuten is hetzelfde.<br />
Deuren sluiten, emoties verstoppen en<br />
slikken. Mijn zus staat buiten op me te<br />
wachten, de voordeur is open en er brandt<br />
beneden licht en ook boven. Ik vraag of ze<br />
boven is geweest maar ze schudt nee. Ze<br />
heeft wel in de huiskamer en keuken gekeken<br />
84
en naar boven geroepen maar verder durft ze<br />
niet.<br />
Samen staan we buiten en moeten iets gaan<br />
doen. We bellen bij de buren aan in de ijdele<br />
hoop dat ze daar op de koffie zit maar helaas.<br />
Pure escapisme dat we dit doen, mijn moeder<br />
doet niet eens de deur open wanneer de<br />
huisarts voor de deur staat en de rolgordijnen<br />
zijn al jaren niet omhoog geweest.<br />
Telefoontjes beantwoordt ze niet zelf en zelfs<br />
een sms-je aan haar gericht wordt vaak door<br />
mijn vader beantwoord.<br />
Ik vertel dat mijn man liever niet heeft dat we<br />
boven gaan zoeken. Wellicht iets vinden wat<br />
we niet horen te vinden, wat eigenlijk<br />
niemand hoort te vinden. Mijn zus heeft niet<br />
veel meer aansporing nodig en belt 112. Ze<br />
meldt rustig dat wij politie nodig hebben<br />
85
omdat wij onze moeder kwijt zijn en<br />
verwachten dat ze voor de tweede maal een<br />
zelfmoord poging heeft gedaan. Het zal wel<br />
protocol zijn maar we krijgen de opdracht om<br />
toch boven te gaan kijken omdat er misschien<br />
nog kan worden ingegrepen. Maar we zijn<br />
zeer eendrachtig, we weigeren. We blijven<br />
buiten staan, tot er twee agenten arriveren.<br />
De agenten vragen wat ze kunnen<br />
verwachten en waar ze moeten zoeken en wij<br />
staan angstig in de deuropening van de gang<br />
naar de huiskamer. De agenten lopen de trap<br />
op, zijn pas halverwege maar kijken direct<br />
naar ons. ”We hebben d‟r.”<br />
Samen gaan we in de huiskamer zitten en zijn<br />
volledig in shock. Dus toch. We gaan<br />
tegenover elkaar zitten en kijken elkaar alleen<br />
maar aan. Dan gaan we aan het werk. We<br />
86
ellen mijn man en vragen of hij komt en<br />
bellen mijn vader en melden dat mam dood<br />
is. We bellen en sms-en onze bazen en<br />
melden dat we even afwezig zullen zijn. Als<br />
goede dochters gaan we dingen doen, regelen<br />
en ondernemen. We tonen even geen emotie.<br />
Er komen nog meer agenten, een forensische<br />
arts, een GGD arts en nog meer agenten. We<br />
vragen keurig of iemand wat wilt drinken, en<br />
wachten af. <strong>Gelukkig</strong> is mijn man minder in<br />
shock en hij maakt aantekeningen, geeft<br />
antwoord op vragen die wij even niet weten.<br />
Wanneer mijn moeder geboren is, wat onze<br />
doopnamen zijn enzovoort. Ik weet zelfs mijn<br />
geboortedatum even niet. Het denken is<br />
moeilijk en gelukkig is mijn man er. Mijn zus<br />
en vader zijn constant in contact over de<br />
telefoon. Hij geeft zijn opdrachten door die<br />
87
aar en niet haalbaar zijn. Hij wil dat mijn<br />
moeder niet uit huis wordt meegenomen, hij<br />
wil dat hij en mijn zus samen de dingen gaan<br />
regelen (ik word binnen 10 minuten al weer<br />
buitenspel gezet terwijl ik daar toch maar zit<br />
en de rommel kan afhandelen). Mijn zus geeft<br />
de telefoon aan een agent omdat ze niet kan<br />
doordringen bij mijn vader. Pap heeft even<br />
niet de regie, maar laat een agent dat maar<br />
vertellen.<br />
De agent deelt rustig mee dat het lichaam in<br />
beslag wordt genomen en pas vrij wordt<br />
gegeven als het OM dat toestaat. Blijkbaar bij<br />
een zelfmoord wordt eerst moord<br />
onderzocht. Vandaar alle vragen, tien keer<br />
dezelfde, vandaar alle agenten boven,<br />
vandaar de foto‟s. Liever zo, laat ze alles<br />
maar uitzoeken, dan kan ik later van niets<br />
88
worden beschuldigd. Dan komen ze de<br />
huiskamer binnen en vragen wie de<br />
identificatie gaat doen. We kijken alle drie<br />
naar elkaar. Wat een shit klus, hoe kan je<br />
zoiets vragen. Mijn zus schudt direct haar<br />
hoofd en mijn gevoel zegt hetzelfde. De agent<br />
vertelt dat ze mijn moeder fatsoeneren maar<br />
dat kan me werkelijk niets schelen. Ik heb nog<br />
steeds het beeld van vorig jaar in mijn hoofd<br />
en dat heeft ze overleefd. Je denkt toch niet<br />
dat ik daar een nog gruwelijker beeld<br />
bovenop ga gooien. Ik zit al aan de<br />
slaappillen, evenals mijn zus.<br />
Mijn man, die lieve man, meldt dat hij het wel<br />
kan en wilt doen. Ik weiger direct en vertel de<br />
agent dat ze maar een andere oplossing<br />
moeten gaan zoeken. No way, dat hij dit gaat<br />
doen. Laat hem buiten schot. Dit is mijn shit-<br />
89
familie en het wordt hem al moeilijk genoeg<br />
gemaakt.<br />
De agent wil nog een beetje onderhandelen<br />
maar er is geen discussie met mij mogelijk. Ze<br />
zoeken maar iemand anders. We staan met<br />
z‟n drieën bij elkaar en vormen een front. Hij<br />
gaat in overleg en gelukkig wordt er door<br />
iemand boven besloten dat een paspoort<br />
tonen ook mag. Wij gaan met een raar soort<br />
enthousiasme op zoek naar het gevraagde<br />
paspoort en ik denk hier niet eens goed over<br />
na. Later bedenk ik dat mijn vader hier niet<br />
moet achterkomen. Mijn man en ik samen<br />
snuffelend door zijn huis. Hij zou er een<br />
hartaanval van krijgen. De agenten zoeken<br />
ondertussen boven, gelukkig wordt een kopie<br />
van het paspoort gevonden en gaan de<br />
90
agenten akkoord met het bevestigen dat het<br />
mijn moeder is.<br />
Na een lange tijd, eindeloos zo voelt het,<br />
wordt mijn moeder meegenomen. Wij<br />
vluchten de keuken in en houden elkaar vast.<br />
We willen niets zien, we weten al meer dan<br />
hoort. De agenten vertellen hoe en wat ze<br />
heeft gedaan, het laat onze magen draaien en<br />
het verdriet slaat nog meer toe. Mijn zusje<br />
breekt compleet bij het horen van wat ze heeft<br />
gedaan, ik slik.<br />
Dan sluiten we het huis af en gaan naar<br />
buiten.<br />
De buren staan te wachten, uiteraard willen<br />
zij ook antwoorden maar we kunnen niet veel<br />
geven. Dat is nog te vroeg, we moeten eerst<br />
verwerken dan pas erover praten. We zien<br />
dat de boven ramen openstaan en gaan<br />
91
giechelen. Het is een ontlading. Een inbraak<br />
kan er ook nog wel bij. Mijn man besluit<br />
zonder lampen aan te zetten snel omhoog te<br />
schieten om de ramen te sluiten. Ik kan niets<br />
meer doen, ben hard bezig met deurtjes te<br />
sluiten. We nemen afscheid van elkaar, dit<br />
keer hoef ik de tocht naar huis niet alleen te<br />
doen. Mijn zus wel.<br />
92
Dinsdag 20 september 2011<br />
Mijn zus komt ‟s morgens om negen uur naar<br />
mij toe. Alle kinderen zijn naar school<br />
gegaan. Wij hebben de kinderen verteld wat<br />
er is gebeurd. Onze kinderen zijn niet eens zo<br />
erg verdrietig. Zij hebben in hun hoofd al<br />
afscheid genomen na de flinke ruzie van een<br />
jaar terug en wij hebben er nooit geheim van<br />
gemaakt dat oma wellicht nog een keer zou<br />
proberen uit het leven te stappen. Mijn zus<br />
d‟r kinderen zijn zeer verdrietig, maar willen<br />
naar hun vrienden. <strong>Gelukkig</strong> maar. Ik maak<br />
thee, eindeloos veel thee. We herhalen de<br />
avond meerdere malen, vullen elkaar aan,<br />
sommige dingen zijn voor mij vaag, sommige<br />
voor haar. Grappig dat je brein andere dingen<br />
93
”vergeet” terwijl je samen hetzelfde hebt<br />
meegemaakt. Ieder half uur rinkelt mijn zus<br />
haar telefoon, het is pap. Hij heeft besloten<br />
om met de vrachtwagen vanuit Zuid<br />
Frankrijk naar huis te rijden, maar wil wel in<br />
contact blijven. Hij weigert te gaan vliegen,<br />
het moet allemaal weer op zijn eigen manier.<br />
Weer geeft hij aan dat het afhandelen en<br />
regelen door hen samen wordt gedaan. Nadat<br />
het telefoontje is beëindigd, stel ik me hard<br />
op en dwing een keuze bij mijn zus af. Wil je<br />
dat ik deze week naast je sta en je help? Dan<br />
zal je tegen je vader in moeten gaan en hem<br />
melden dat ik meerijd in deze achtbaan. Zo<br />
niet, dan scheiden nu onze wegen, ik kan niet<br />
aan de zijlijn staan, aanhoren maar niet<br />
meedoen. Dat zit niet in mijn karakter en<br />
bovendien heb ik vorig jaar al een proefronde<br />
94
gedraaid en die is me niet bevallen. Mijn zus<br />
bedenkt zich geen moment en belt direct naar<br />
pap. Het is een voorzichtig gesprek waarin ze<br />
aangeeft dat er twee dochters hun moeder<br />
zijn verloren en dat we elkaar nodig hebben.<br />
Hij geeft toe en belt mij even later op, het<br />
wordt een koud gesprek. Niets over<br />
gevoelens, niets over bezorgdheid, niets over<br />
verdriet, we condoleren elkaar niet. Ik krijg<br />
een tijdstip door waarop ik mij die avond kan<br />
melden in zijn huis en het gesprek is ten<br />
einde. Ik heb mijn zin maar hoe tevreden ben<br />
ik nu? Heb ik een idee waar ik aan begonnen<br />
ben? En ben ik blij dat ik mijn zin krijg?<br />
Om zes uur die avond wordt eindelijk het<br />
lichaam van mijn moeder vrij gegeven, ze<br />
wordt overgebracht naar de andere<br />
begrafenisondernemer. Ook daarin is het<br />
95
mijn vader die regeert vanuit een<br />
vrachtwagen ergens op de snelweg. De<br />
begrafenisondernemer waar ze nu is, wil hij<br />
niet, wij moeten zorgen dat ze wordt<br />
verplaatst. Het gekke is dat wij allebei niet<br />
weten waar mam toe is gegaan, ook niet<br />
weten hoe en wat er allemaal met haar<br />
gebeurd. Wij regelen alles per telefoon, de<br />
afstand kan niet groot genoeg zijn.<br />
Om acht uur die avond komt Toos, de<br />
rouwbegeleider naar mijn vader en dienen<br />
wij ons te melden. Ik spreek af dat mijn zus<br />
mij komt halen, voor geen goud ga ik alleen<br />
naar binnen. Wat hebben we elkaar nodig!<br />
Wanneer we samen naar ons ouderlijk huis<br />
lopen ben ik ziek van zenuwen. Mijn maag<br />
stuurt al mijn eten omhoog en ik doe niets<br />
anders dan slikken. Sommige families komen<br />
96
helemaal tot elkaar in moeilijke tijden, wij<br />
nemen een aanvalspositie in. Mijn vader doet<br />
open en ik schakel alles uit wat ik maar kan<br />
uitschakelen. Even geen verdriet, geen<br />
boosheid en geen woede. Uit pure<br />
zelfbescherming ga ik leeg naar binnen en in<br />
mijn hoofd ben ik stomme betekenisloze<br />
zinnen aan het herhalen. Mijn vader omhelst<br />
mij in diep verdriet en huilt. Ik herhaal mijn<br />
zinnen en zeg niets. Ik wacht tot hij me los<br />
laat, ik herhaal mijn zinnen in mijn hoofd.<br />
Slik.<br />
<strong>Gelukkig</strong> is Toos er en zij maakt het<br />
makkelijk. Zij vertelt wat er moet gebeuren,<br />
wat we moeten doen en neemt ons aan de<br />
hand. Ze is verwonderd over de kilte die de<br />
twee dochters laten zien. Mijn vader huilt. Ik<br />
blijf in mijzelf praten en bemoei me met geen<br />
97
eslissing. Die kaart? Prima. Muziek via cd?<br />
Leuk. Geen rouwauto maar een open<br />
lijkkoets? Fantastisch. Geen bloemen? Oké!<br />
Geen condoleance, geen kerkmis, geen<br />
bezoek aan huis, geen broodje achteraf? Ik<br />
knik bevestigend en praat verder in mijn<br />
hoofd. Afstand houden is overleven.<br />
Gedachtes wegstoppen achter deuren en<br />
slikken. Het lukt nog steeds.<br />
Dan moeten we boven kleding uitzoeken en<br />
Toos, die geweldige Toos, kijkt ons aan en<br />
loopt direct mee. Naar boven is niet iets wat<br />
we willen. Boven staan we met angstzweet in<br />
een snel tempo spullen uit te zoeken, weg<br />
hier. Natuurlijk wil mijn vader een jurk met<br />
een open nek terwijl mijn moeder heeft<br />
gekozen voor een dood aan een touw. Lekker<br />
plan pap, ik opper een leuk sjaaltje erbij maar<br />
98
die is niet te vinden. Toos trekt een jasje uit de<br />
kast en zegt dat een jasje lekker warm is voor<br />
mijn moeder. Maakt daar zelfs een lief<br />
verhaal van. Mijn vader vindt het prima en<br />
Toos knipoogt naar ons, ik begrijp dat het<br />
jasje gewoon dicht gaat en de schade niet<br />
zichtbaar wordt.<br />
Wanneer er niets meer te bespreken is vraagt<br />
Toos of ik even mee loop naar buiten voor<br />
enveloppen uit haar auto te halen. Ze oppert<br />
voorzichtig dat er een raar sfeertje hangt en<br />
vraagt of dit klopt. In een vogelvlucht<br />
probeer ik haar te schetsen wat mijn rol is en<br />
dat ik niets te geven heb aan deze man. Ze<br />
begrijpt het en past de volgende dagen haar<br />
rol hierop aan. Wat een geweldig mens. We<br />
laten mijn vader achter en gaan allemaal weer<br />
99
apart de nacht in. Zoals we altijd dingen<br />
oplossen, ieder voor zich. En met slaappillen.<br />
100
Woensdag 21 september 2011<br />
We verzamelen bij mijn zus. Ook iets waar je<br />
niet over na denkt, waar verzamel je in deze<br />
omstandigheden wanneer je eigenlijk niet bij<br />
elkaar wilt zijn?<br />
Toos verteld dat mijn moeder thuis is maar<br />
dat de kist nog open is. Weer zijn wij zussen<br />
eendrachtig, wij willen haar niet zo zien. Dit<br />
is niet mijn moeder maar een heel ziek<br />
persoon die wij niet meer kennen. We<br />
spreken af bij mijn zus thuis en daar gaan we<br />
de kaarten schrijven. Natuurlijk kan ook dit<br />
niet gewoon. We krijgen een opdracht mee,<br />
niet alle tantes en ooms krijgen een kaart, de<br />
peetkinderen krijgen geen kaart, mijn<br />
schoonouders krijgen geen kaart en ook mijn<br />
101
zwagers niet. Vijftien kaarten is wat mijn<br />
moeder waard is. Ik word er verdrietig van.<br />
Ik word er boos van. <strong>Gelukkig</strong> kan mijn zus<br />
telefonisch er nog wat kaarten bijpraten maar<br />
dat worden kaarten achteraf, alleen voor het<br />
op de hoogte brengen van. Wij staan straks<br />
met een klein handje vol mensen in een grote<br />
zaal afscheid te nemen van een moeder, een<br />
oma, een zus, een buurvrouw en een<br />
vriendin. Maar weer knik ik ter akkoord en<br />
praat weer verder in mijn hoofd. We zoeken<br />
muziek uit, regelen een bloemstuk namens<br />
ons zussen/dochters ( dan kan hij toch niet<br />
boos op worden? ) en bellen familie om te<br />
melden dat het vrijdag allemaal gaat<br />
gebeuren. Bieden ook excuses aan en hopen<br />
dat familie en vrienden ons niet gaan<br />
verwijten dat het anders gaat. Ook mijn eigen<br />
102
vrienden heb ik gevraagd om begrip, ze<br />
krijgen van mijn vader geen kaart en geen<br />
ruimte om respect te tonen.<br />
Ondertussen worden er slaappillen geregeld<br />
voor ons zelf. Je moet wat. We horen via Toos<br />
dat de bloemen van mijn zus d‟r werk niet<br />
worden aangenomen door mijn vader. Daar<br />
sta je als bezorger, met een rouwboeket in je<br />
handen en je wordt weg gestuurd van de<br />
deur. Jezus, hoe kan dit allemaal en wie is die<br />
man?<br />
We nemen afscheid, morgen gaan we pap<br />
helpen met het uitzoeken van zijn kleding. Ik<br />
wilde zo graag dat mijn zus voor mij zou<br />
kiezen, dus moet ik dit allemaal maar<br />
ondergaan. Mijn eigen straf.<br />
103
Donderdag 22 september 2011<br />
„ s Middags zijn we bij mijn vader en krijg ik<br />
voor het eerst de kist te zien. Ik zou heel<br />
graag wel even alleen willen zijn en afscheid<br />
willen nemen. Ik heb zoveel vragen, wil nog<br />
zoveel weten. Ik wil graag mijn hand op de<br />
kist leggen en mijn verdriet toelaten. Maar ik<br />
krijg niet de kans om even alleen te zijn, niet<br />
het vertrouwen om even zelf afscheid te<br />
nemen dus duw alle gevoelens nog dieper<br />
weg. Ik slik en hoop op geen maagzweer.<br />
Ondertussen vertelt pap dat hij al weer ruzie<br />
heeft gemaakt met de enige zus van mijn<br />
moeder die een toespraak zou houden tijdens<br />
de crematie. Hij heeft boos opgehangen. Wij<br />
kijken elkaar bezorgd aan, iemand zal toch<br />
straks wel een toespraak houden? Mijn man<br />
104
heeft al toe gezegd dat hij wel iets wilt<br />
zeggen, uit respect voor de 15 leuke jaren. De<br />
laatste 10 vergeten we maar even. En Toos<br />
doet een gedicht. Snel zoeken wij kleding uit<br />
voor mijn vader en drinken een kopje thee. Ik<br />
knik en zeg weinig. Ik kan alleen maar<br />
bedenken na hoeveel tijd ik fatsoenlijk kan<br />
opstaan en weggaan. Weg van deze man,<br />
weg van deze sfeer.<br />
105
Vrijdag 23 september 2011<br />
Om acht uur ‟s morgens rijdt er een grote<br />
vrachtwagen met aanhangwagen onze straat<br />
in. Er worden paarden uitgeladen en een<br />
afgrijselijke potsierlijke open witte koets. Nee<br />
hè, omdat we zo dicht bij elkaar wonen is er<br />
ook geen ontkomen aan. Onze straat is<br />
gekozen als plek om het allemaal klaar te<br />
zetten uit het oog van mijn vader. Wat bof ik<br />
toch.<br />
Om negen uur is het verzamelen in het<br />
ouderlijke huis. Onze kinderen gaan voor het<br />
eerst naar oma, bezoek aan huis was niet<br />
gewenst. De kinderen zijn zenuwachtig en ik<br />
wil en moet er zijn voor hen. Mijn zus, haar<br />
kinderen en haar vriend zijn er gelukkig al.<br />
106
Toos draait de dag. De kist gaat in de koets.<br />
Er staan allemaal mensen te kijken en ik kan<br />
me niet klein maken. Ik schaam me diep. Wat<br />
een openlijke vertoning van wansmaak. Er<br />
worden op mijn vaders verzoek foto‟s<br />
gemaakt van de koets, de kist en ons. Hoe erg<br />
kan men zich schamen. Ik weet niet waar ik<br />
moet kijken. Ik probeer me klein te maken.<br />
Mijn vader klimt op de bok en begint aan een<br />
rit van drie uur naar het crematorium.<br />
<strong>Gelukkig</strong> heeft Toos er voor kunnen zorgen<br />
dat wij er niet achteraan hoefden te rijden.<br />
Toos heeft ons aardig goed begrepen. Wij<br />
worden om twaalf uur in het crematorium<br />
verwacht. We gaan allemaal weer naar ons<br />
eigen huis. De kinderen willen naar hun<br />
kamers, ik besluit boodschappen te gaan<br />
doen.<br />
107
Om twaalf uur zijn we op de afgesproken<br />
plek, de zussen van mijn moeder en een zus<br />
van mijn vader zijn uitgenodigd. Daarnaast<br />
twee vrienden met hun partners en de beide<br />
buren. Een mager groepje bij elkaar. Wat wij<br />
ons niet beseft hebben is dat de breuk met<br />
mijn ouders kampen hebben gemaakt. Zo zijn<br />
er familieleden die aan mijn kant staan en<br />
familieleden die aan mijn zus d‟r kant staan.<br />
Geen idee dat er kanten waren. Ik heb<br />
gewoon contact met mijn zus. Maar we<br />
worden al snel en hard met onze neus op de<br />
feiten gedrukt. Zo komt een vriendin van<br />
mijn ouders mij condoleren en in plaats van<br />
fatsoenlijke woorden gooit ze verwijten over<br />
me heen. ”Je zal wel spijt hebben dat je al een<br />
jaar geen contact hebt gehad met je moeder.”<br />
Even sta ik met een mond vol tanden, hoe<br />
108
kan je, hoe durf je, wat weet jij er nou van?<br />
Maar ik haal ook uit, het was haar keuze niet<br />
die van mij. Maar ze loopt weg. Ik duw mijn<br />
nagels in mijn vlees en wacht op de pijn. Pijn<br />
is even goed, anders stort ik in. Ik huil niet. Ik<br />
ben stoer.<br />
Mijn vaders zus neemt niet eens het fatsoen<br />
om mij te condoleren en zo zijn er nog een<br />
paar. Ik kijk arrogant rond en doe alsof ik de<br />
situatie prima onder controle heb. De nieuwe<br />
man van mijn tante (nummer 3 of 4) vraagt<br />
aan mijn zus of zij wel alles heeft gedaan om<br />
deze tragedie te voorkomen. Wie is die vent,<br />
waar bemoeit iedereen zich mee?<br />
Mijn man is de eerste die een toespraak houdt<br />
en heeft dit met veel respect gedaan. Hij<br />
vertelt mooie dingen uit een periode waarin<br />
we nog bij elkaar kwamen. Ik ben trots op<br />
109
hem en hoop dat iedereen respect heeft voor<br />
wat hij daar staat te doen.<br />
Dan de zus van mijn moeder waar mijn vader<br />
gisteren nog ruzie mee had, die schijnbaar<br />
toch niet in mijn kamp zit, ze begint met onze<br />
namen op te noemen, de namen van onze<br />
kinderen maar niet die van mijn man. Oké,<br />
duidelijk.<br />
Twee andere zussen melden zich onverwacht<br />
en willen ook nog iets zeggen. Even ben ik<br />
bang dat mijn vader stennis gaat schoppen<br />
maar hij zit daar maar en laat het toe. Na een<br />
half uur is alles voorbij, je leven duurt 62 jaar,<br />
je crematie een half uur. Goed om te<br />
onthouden.<br />
Mijn vader vraagt via mijn zus of we bij hem<br />
thuis willen komen om nog wat te drinken en<br />
een heel klein beetje hoop komt omhoog<br />
110
zetten. Zou hij toch willen dat wij weer<br />
kunnen praten? Een goede vriend van pap<br />
(de enige), een vriendin van mijn moeder en<br />
de linkerburen mogen ook mee. In de auto<br />
zijn de kinderen zenuwachtig, wat kunnen ze<br />
verwachten? Ook zij zijn al jaren niet meer in<br />
dat huis geweest. Opa is verdrietig, maar ze<br />
twijfelen of ze mee willen. Het scheelt dat<br />
mijn zus haar kinderen er zijn, daar kunnen<br />
ze steun uit halen.<br />
Uiteraard wordt mijn beginnende hoop al<br />
snel de grond in geslagen. Hij laat snel en<br />
duidelijk weten hoe de kaarten liggen.<br />
”Mooie toespraken vandaag, van de zussen”<br />
en terwijl hij dit zegt kijkt hij naar mijn man.<br />
Mijn bloed begint te koken. Begrijpt hij niet<br />
hoe ontzettend moeilijk dit was? De mensen<br />
stonden niet in de rij om een toespraak te<br />
111
houden. Begrijpt hij niet dat wij als dochters<br />
dat niet konden en dat mijn man, MIJN man,<br />
die hij altijd veroordeeld en over wie hij zo<br />
negatief praat, daar stond? Mijn man kon,<br />
wat wij niet wilden. En dit is zijn dank. Wij<br />
vertrekken zonder er een woord aan vuil te<br />
maken. We hebben elkaar een week<br />
getolereerd maar het leven gaat weer gewoon<br />
verder. Zonder een vader. In gedachte zeg ik<br />
de groep mensen gedag tot de volgende<br />
begrafenis, die van hem. De korte route naar<br />
huis kan ik bijna niet praten van woede,<br />
verdriet, teleurstelling. De kinderen zijn stil.<br />
Wachten op ons voor reactie. Maar ik weet<br />
het niet, ik slik…<br />
112
Nawoord<br />
Uiteraard had ik net zo veel hoofdstukken<br />
kunnen maken over leuke momenten,<br />
gezellige uitjes en feestelijke bijeenkomsten.<br />
Het is niet allemaal slecht geweest. Er zijn<br />
zelfs hele rustige jaren geweest, zeker van<br />
mijn negentiende tot mijn zesentwintigste.<br />
Waarom dan alleen deze jaren?<br />
Ik heb vaak nagedacht over een antwoord<br />
hierop. Waarschijnlijk heeft de komst van<br />
onze toekomstige mannen hier invloed op<br />
gehad. Het feit dat mijn zus en ik allebei<br />
vroeg getrouwd en uit huis waren, heeft<br />
meegespeeld. Mijn moeder werkte de hele<br />
113
week, wij waren niet meer thuis. Je kan dan<br />
makkelijk geloven dat het leven prima is.<br />
Maar ik had ook nog kunnen vertellen over<br />
aanvaringen met de ouders van mijn vader,<br />
of met de broers en zussen van mijn moeder.<br />
Aanvaringen die - ik zou bijna zeggen<br />
uiteraard - doorspekt waren met<br />
gebeurtenissen waarvan ik hoop dat mijn<br />
kinderen die nooit zullen meemaken. Ik<br />
begrijp best dat iemand niet slecht of<br />
manipulatief wordt geboren, maar wordt<br />
gevormd door het dragen van zijn of haar<br />
eigen emotionele rugzakjes. Ik denk dat mijn<br />
vader rondloopt met heel veel rugzakjes.<br />
Aan sommige verhalen ben ik wel begonnen<br />
maar krijg ik niet helder of duidelijk op<br />
114
papier. Ik ga er dan maar vanuit dat het niet<br />
de bedoeling is om ze te vertellen of dat ze<br />
niets meer toevoegen.<br />
Met dit boek wilde ik deze verhalen uit mijn<br />
hoofd te krijgen. Niets meer en niets minder.<br />
Voor mij is dat eindelijk gelukt.<br />
Boor<br />
115
© 2012
Change language