22.09.2013 Views

Tweede deel interview met Hans C. Moolenburgh • Zo gezond als ...

Tweede deel interview met Hans C. Moolenburgh • Zo gezond als ...

Tweede deel interview met Hans C. Moolenburgh • Zo gezond als ...

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

9

Jaargang 38

November 2011

Uitgave van MMV

Tweede deel interview met Hans C. Moolenburgh Zo gezond als een Hunza

Onnodig alarm over vitaminepillen ADHD aanpakken door aanpassen dieet

Onkruidverdelger blijft omstreden


algemene informatie

De Moermanvereniging voor natuurlijke kankerbestrijding stelt zich ten doel welzijn en belangen te

behartigen van patiënten die met de Moermantherapie worden behandeld, en zoveel mogelijk bekendheid

te geven aan deze therapie ter bestrijding van kanker.

Bestuur

Vriendelijk verzoek alle post bestemd

voor het bestuur te zenden aan:

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn

Voorzitter:

Dave Schut

Eefde

Secretaris:

Johan Klumpenaar

President Wilsonlaan 33

4334 GB Middelburg

Telefoon: (0118) 63 59 89

E-mail: johanklumpenaar@xs4all.nl

Penningmeester a.i.

Rob Kappé

Marketing:

Sietze Blom

Buitenom 1

8314 AM Bant

Telefoon: (0527) 26 18 25

E-mail: info@sieblo.com

Interne contacten:

Jan Bor

Schoolstraat 1

4221 LR Hoogblokland

Telefoon: (0183) 56 36 28

E-mail: jbor777@xs4all.com

Wetenschap en artsencontact:

Hans Stoop

Coehoornstraat 40

4611 KS Bergen op Zoom

Telefoon: (0164) 25 04 61

E-mail: hansstoop@home.nl

Adviseurs:

Cor van Groningen

Drs. Bob Hornstra

Piet Sijpersma

Administratie/

algemene informatie

De administratie van de vereniging

wordt gevoerd door de heer

Wim Kuling.

Centraal Bureau:

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn

Telefoon: (0172) 49 79 44 (werkdagen

tussen 09.00 uur en 13.00 uur)

Fax: (0172) 47 06 44

E-mail: info@moermanvereniging.nl

Aanmelding nieuwe leden

Schriftelijk bij het Centraal Bureau

of via de website.

Lidmaatschap

Nieuwe leden: € 22,- per kalender jaar

(automatische incasso), € 26,- per

kalender jaar (acceptkaart).

Voor Belgische leden minimaal

€ 35,50 op rekening ING bank

335-0078672-51 t.n.v. Moermanvereniging.

Voor de overige leden in

Europa € 35,50, buiten Europa € 40,-.

Een kleine ’overbetaling’ op de

minimumcontributie wordt zeer op

prijs gesteld.

Contributie giro 42.39.229 t.n.v.

Moermanvereniging te Alphen aan

den Rijn. Opzegging lidmaatschap:

vóór 1 december van het lopende

jaar. Administratiekosten: € 3,50

wanneer een herinnering gestuurd

moet worden.

Losse nummers Uitzicht

Losse nummers kunnen (na)besteld

worden à € 5,25 per exemplaar.

Dit kan schriftelijk of telefonisch bij

het Centraal Bureau.

Internet

www.moermanvereniging.nl

E-mail: info@moermanvereniging.nl

Patiëntenvoorlichting

Telefoon: 088-2424240 (Infolijn)

Of voor algemene informatie over de

vereniging: (0172) 49 79 44

Informatie lezingen

en kooklessen

Schriftelijke vragen naar:

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn

Postzegel insluiten.

Klachten van patiënten

Stichting Klachtrecht AAG (Artsenfederatie

Additieve Geneeskunde)

Vaartstraat 247, 1075 RM Amsterdam

Advertenties Uitzicht

Advertentietarieven kunnen worden

aangevraagd bij:

J.P.H. Geraats

Louis Regoutstraat 36, 6006 LL Weert

Telefoon: (0495) 53 22 20

E-mail: j.geraats@ziggo.nl

Stichting Steunfonds

Amnestie

Giro 3290997 t.n.v. de Stichting

Steunfonds Amnestie, Reijerskoop

291, 2771 BL Boskoop of via ING

bank, rekeningnummer 67.20.27.240

t.n.v. Stichting Steunfonds Amnestie

in Boskoop.

Bovenstaande rekeningnummers van

Stichting Steunfonds uitsluitend te

gebruiken voor giften.

De stichting Steunfonds Amnestie is

door de Belastingdienst erkend als

algemeen nut beogende instelling

(ANBI), sinds 01-01-2008. Een schenking

aan deze stichting is aftrekbaar

van de inkomstenbelasting (binnen

de daarvoor geldende regels).

Legaten

Wie het Steunfonds testamentair wil

gedenken, wordt aanbevolen gebruik

te maken van de volgende formulering:

‘Ik legateer aan de Stichting Steunfonds

Amnestie, gevestigd te Elst (Gld)

de som van €……… vrij van rechten en

kosten’.

Regio-secretariaten

Amsterdam en Wijde Omgeving

Mevr. T. Visser

Quellijnstraat 128

1073 XL Amsterdam

Telefoon: (020) 675 41 50

Gelderland

Mevrouw R. van Elk

Utrechtseweg 84

6812 AH Arnhem

Telefoon: (026) 844 95 16

Zeeland/West-Brabant

Mevr. K. Walhout

Oranje Nassaustraat 26

4341 GC Arnemuiden

Telefoon: (0118) 60 18 68

Den Haag

Mevr R Rosier

Gerrit van de Veenlaan 216

2552 WN Den Haag

Telefoon: (070) 391 02 79

Friesland

Mevr. T. Meesters

Singel 7

8771 SV Nijland

Telefoon: (0515) 56 98 13

Groningen/Drenthe

Mevr. H. Prins

Schout Poelmanweg 32

9617 BX Harkstede

Telefoon: (050) 404 22 46

Limburg

De heer J.H.P. Peters

Oude Heerweg 145

5941 EK Velden

Telefoon: (077) 472 14 53

E-mail: joseph.peters@home.nl

Noord-Holland Noord

Vacature

Overijssel

Dhr. G.J.W. Tretmans

Tuinvaas 16

7609 ZT Almelo

Telefoon: (0546) 56 94 11

Rotterdam

Dhr. M. Ouwehand

Statenweg 405

3039 HP Rotterdam

Telefoon: (010) 467 78 64

Mobiel: 06 23234874

Rijnmond/Westland

Vacature

(Zie ook colofon pagina 27)

Scoringsdrift

Een veelgehoord verwijt aan de complementaire

geneeskunde is dat ze zo weinig

wetenschappelijk materiaal kan aandragen

om haar beweringen te staven. Die artsen

roepen maar wat zonder dat er betrouwbare

studies aan ten grondslag lagen, luidt

de aantijging. Tegenwoordig hoor je dat

wat minder vaak omdat er een lawine aan

wetenschappelijke bewijzen is vrijgekomen,

die bijvoorbeeld een niet te negeren relatie

leggen tussen voeding en kanker. Wie daar

nog twijfel over heeft, moet de laatste twintig

jaar niet hebben opgelet.

Het cynische is dat er nu een omgekeerde

beweging gaande is. Wetenschappers die

altijd prat gingen op het evidence-based

medicine (geneeskunde op basis van

bewijs) zaaien steeds meer twijfel over

de wijze waarop ze zelf te werk gaan.

Keer op keer blijkt dat onderzoeken

waarvan de media met veel bombarie

melding maken, helemaal niet zo hard

en solide zijn als wordt gesuggereerd.

Een van de voorbeelden die in dit nummer

aan de orde komt, is een studie dat multivitaminen

dramatische gevolgen kunnen

hebben. Wie op zoek gaat naar de bron,

ontdekt dat deze conclusie boterzacht en

wetenschappelijk onhoudbaar is.

Oorzaak is in veel gevallen de scoringsdrift

van onderzoekers. Ze staan onder

grote druk om met de uitkomsten van hun

studies de aandacht te trekken. Wie niet

scoort, kan ’t verder wel vergeten. Ook

blijkt steeds meer (en onverhuld) de

waarheid van de zegswijze: wiens brood

men eet, wiens woord met spreekt. Geld

voor onderzoeken komt tegenwoordig

vaak uit de hoek van belangenbehartigers

en dan zijn het sterke wetenschappelijke

benen die de druk kunnen weerstaan.

En journalisten doen slechts zelden meer

voldoende onderzoek doen bij de bron.

Voor de redactie van Uitzicht een reden

te meer om kritisch te zijn en te blijven bij

alles wat er vanuit de wetenschappelijke

hoek de wereld in wordt gestuurd. U en

wij moeten ons vooral niet gek laten

maken!

Cor van Groningen

eindredacteur Uitzicht

“Patiënt is niet alleen zijn lichaam”

In zijn nieuwste boek ‘U kunt meer dan u denkt’

wijst NTTT-arts in ruste Hans Moolenburgh drie

aandachtsgebieden aan in de strijd tegen kanker:

de lichamelijke therapie, aandacht voor de

psychologische behandeling van kanker en als

laatste de geestelijke aspecten van kanker en hun

behandeling. “Ik wilde laten zien dat een patiënt

niet alleen zijn lichaam is en dat je zelf heel veel

kunt doen aan je genezing.”

Huisarts dacht dat Wilma ’t niet zo lang

zou volhouden

Wilma Wijkmans-Mantingh werd 35 jaar geleden

vegetariër en ontdekte toen dat er een verband

moest zijn tussen hetgeen ze at en haar buikpijn.

Door de aanpassing van haar dagelijks menu is

ze zich alleen maar vitaler gaan voelen. Ze is nu 72

terwijl haar huisarts indertijd dacht dat ze het wel

niet zo lang meer zou maken.

Onnodig alarm over vitaminepillen

Prominente bladen schrikten ons land op met berichten

dat vitaminepillen de dood zouden versnellen. Ze putten

uit een groot onderzoek onder Amerikaanse vrouwen.

Helaas hadden de bladen nagelaten goed naar het onderzoek

te kijken. Bij nadere beschouwing was het enige dat

aan de berichten klopte, dat er een onderzoek was geweest

en dat het over supplementen ging.

ADHD aanpakken door dieet aan te passen

Een meerderheid van alle kinderen met ADHD ‘geneest’

enkel en alleen door aanpassingen in het dagelijkse dieet.

Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Lidy Pelsser aan

de Radbout Universiteit Nijmegen. Toch vinden haar

inzichten zeker niet algemeen ingang...

Onkruidverdelger blijft omstreden

Roundup is binnen enkele decennia tijd

uitgegroeid tot een van de meest gebruikte

onkruidbestrijdingsmiddelen ter wereld. In een

recent rapport stelt Greenpeace dat het kankerverwekkend

is en mogelijk hormoonverstorend.

Uitzicht ging op zoek naar de waarheid.

2 3

5

8

13

14

22


In het vorige nummer van Uitzicht stond een interview met Hans Moolenburgh naar aanleiding van

zijn nieuwste boek ‘U kunt meer dan u denkt’. Daarin keek hij terug op zijn ruim vijftigjarige carrière

in de complementaire gezondheidszorg. In dit nummer gaat hij nader in op de achtergronden en de

inhoud van zijn nieuwste boek. Tekst: Petra Pronk Foto’s: Leonard Davids/BVF

Hans Moolenburgh: Complementaire behandeling is volwassen geworden

‘ We moeten onze levensstijl

drastisch gaan veranderen’

Uitzichtlezers zien zijn vorige boek al jaren elke maand

in Uitzicht staan, als een van de aanbevolen boeken:

‘Ziekte als lot en kans’, geschreven onder het pseudoniem

J.D. Toussaint. Dat boek uit 1972 beschreef alle destijds bekende

complementaire behandelingen. Een standaardwerk.

Maar de tijd heeft niet stilgestaan. Vandaar dat de uitgever

een kwart eeuw later vroeg om een nieuw boek waarin de

ontwikkelingen van de laatste 25 jaar meegenomen zouden

worden.

“Ik had er helemaal geen zin in”, zegt Hans Moolenburgh in

zijn spreekkamer in Haarlem eerlijk. “Ik zat privé in een

moeilijke periode, en had heel andere dingen aan mijn hoofd.

Het schrijven van een boek is een hele klus. Daar zat ik op

dat moment echt niet op te wachten.”

Maar tegelijkertijd besefte hij dat het goed zou zijn om een

update te geven. Het onderwerp ging hem aan het hart. Dat

was tenslotte waar hij heel zijn werkzame leven mee bezig

was geweest en in geloofde. “Sinds 1972 is er veel veranderd.

Het was hoogst noodzakelijk om te laten zien dat de complementaire

behandeling van kanker niet meer in de kinderschoenen

staat. De complementaire geneeskunde is eindelijk

volwassen geworden, zonder dat de reguliere gemeenschap

dat heeft gemerkt. Dat geluid wilde ik toch wel graag de

wereld in helpen.”

‘Desnoods een rebel’

Dus ging hij aan de slag. Het resultaat is een lijvig boek met

een duidelijke opbouw. Naast informatie over diagnostiek

en inzichten over het ontstaan van kanker, bestaat het boek

globaal uit drie delen. Allereerst is er aandacht voor de lichamelijke

therapie. Daarin komen zowel de reguliere als de

complementaire geneeskunde aan de orde. Ten tweede is er

aandacht voor de psychologische behandeling van kanker.

In dit hoofdstuk komen mensen als LeShan, Rudi Dahlke en

Servan-Schreiber aan de orde. Ook onderwerpen als Bach

Remedies en homeopathie komen langs. Het derde en laatste

deel gaat over de geestelijke aspecten van kanker en hun behandeling.

Daarbij komen zaken aan de orde als de spirituele

betekenis van de organen, het belang van therapeutische verhalen,

creativiteit, groei en volwassenheid, maar ook: humor

en gebed.

Kortom: een breed palet. Dat was ook precies de bedoeling.

“Ik wilde laten zien dat een patiënt niet alleen zijn lichaam is

en dat je zelf heel veel kunt doen aan je genezing. Kanker

krijgen is niet zoiets als je auto bij de garage brengen waarbij

je hem in handen geeft van vakmensen en hem hopelijk heel

terugkrijgt. Je bent niet ‘overgeleverd’ aan deskundigen. Als je

kanker krijgt is dat een grote schrik. Er is in eerste instantie

de zorg voor de lichamelijke gezondheid. Maar het is de kanker

in je ziel die je er bijna niet meer uitkrijgt. Juist daarom

is het zo belangrijk dat je beseft dat je niet alleen je lichaam

bent. Ik heb mensen in dit boek mee willen geven dat het

goed is om na te denken over het leven en jezelf, en niet lijdzaam

af te wachten wat de dokter zegt, maar voor jezelf op

te komen en het stuur in eigen hand nemen. Wees desnoods

een rebel, maar doe wat!”

Tweeledig doel

Het doel van het boek is tweeledig. Om te beginnen wilde

Moolenburgh laten zien waarom er sprake is van een kankerexplosie

en wat we eraan kunnen doen.

Ten tweede wilde hij laten zien dat er naast de reguliere kankerbehandelingen

ook andere vormen van behandeling bestaan.

Niet als alternatief, maar als aanvulling. En wat we zelf kunnen

doen om het spontaan ziek geworden lichaam weer gezond te

krijgen. De twee therapieën samen geven patiënten de meeste

kans en kunnen het aantal kankerpatiënten behoorlijk verminderen.

Langzaam proces

In zijn boek besteedt Moolenburgh uitgebreid aandacht aan

de kankercel en het ontstaan van kanker. Zijn boodschap:

kanker ontstaat niet zomaar. Het is een langzaam proces

waarin de kankercel de kans krijgt om te groeien, omdat wij

een omgeving geschapen hebben die gunstig is voor tumoren.

Als je eenmaal weet wat de omstandigheden zijn waaronder

tumoren gedijen, kun je ook aanbevelingen doen om ze te

voorkomen. Een paar voorbeelden:

Gebruik veel meervoudig onverzadigde vetzuren zoals

zuivere visolie en biologische lijnzaadolie.

Regelmatig in het bos wandelen en groene kamerplanten

in huis zetten.

Wandelingen langs de branding maken of voor het ontbijt

met blote voeten in het gras lopen (dauwtrappen).

Een goede ademhalingstechniek.

Vermijd antibiotica zoveel mogelijk.

Eet 40 tot 60% van uw voedsel rauw, zo vers mogelijk en

organisch verbouwd.

Eet slechts sporadisch voedsel met een lange ‘plankwaarde’.

Gooi de magnetron op de schroothoop.

Kauw uw voedsel goed, want dat activeert de enzymen.

Gebruik geen producten die fluoriden bevatten (tandpasta).

Zorg voor een goede nachtrust

4 5


Afbraak, opbouw, schoonmaak

Een goede therapie voor het lichaam bestaat volgens dokter

Moolenburgh uit drie delen: afbraak, opbouw en schoonmaak.

De reguliere behandelingen staan in het teken van afbraak.

Hun focus ligt op het bestrijden van de tumor. Van de reguliere

behandeling is opereren doorgaans de beste optie. “Als

er bestraald moet worden, dan alleen bij goedaardige huidkanker,

en tumoren die aan de buitenkant goed bereikbaar

zijn. Of palliatief tegen pijn. Ik ben geen voorstander van grote

vlakbestralingen ter preventie, zoals dat met borstkanker

vaak gebeurt. Daardoor heb ik vele metastasen zien ontstaan.

En in sommige gevallen is chemotherapie raadzaam, bijvoorbeeld

bij leukemie.”

Reguliere behandeling is noodzakelijk, vaak levensreddend

en zeer nuttig, maar wat de kankerbehandeling betreft vaak

niet voldoende, stelt Moolenburgh in zijn boek. Reguliere

behandelingen zijn in principe gericht op de ziekte, terwijl

de ‘andere‘ geneeskunde gericht is op gezondheid. Die invalshoek

spreekt hem meer aan.

Zo schrijft hij over de complementaire geneeskunde: “Haar

paradigma is, dat wanneer men kans ziet de meest gunstige

omstandigheden voor het lichaam te scheppen, de daarin

wonderbaarlijk sterke vermogens om zichzelf te herstellen

wakker worden en zo zelfherstel een kans heeft om de meeste

ziekten op te ruimen.”

Een van de complementaire behandelingen die volgens

Moolenburgh goede kaarten hebben voor de toekomst, is de

enzymtherapie van de arts Nicolas Gonsalez. “Kanker is zeer

gevoelig voor pancreasenzymen. In grote doseringen breken

ze kanker af. Dat is naast reguliere behandeling een prima

aanvulling. Deze complementaire behandeling kan de reguliere

behandeling naar de kroon steken qua afbraak en is

een van de grote therapieën van de toekomst.”

Goed voedsel

Naast afbraak van de tumor is ook opbouw van de rest van

het lichaam een must. De moderne mens heeft volgens

Moolenburgh een serieus probleem met energie. We lopen

massaal leeg zonder dat we het in de gaten hebben. “Aan kanker

gaat vaak chronische vermoeidheid vooraf, die niet zelden

nauwelijks wordt opgemerkt omdat mensen overleven op

wilskracht”, zegt Moolenburgh. Maar die vermoeidheid eist

wel zijn tol en verzwakt het lichaam.

In het kader van opbouw is goed voedsel is van levensbelang.

En ‘goed’ betekent in dit geval vooral ‘levend’. “De supermarkten

staan vol met voedsel met een lange ‘plankwaarde’, dingen die

nauwelijks kunnen bederven. Daar zijn weinig gezonde stoffen

meer in te vinden. We hebben levend voedsel nodig. De gang

naar de natuurvoedingswinkel is een absolute must voor elke

kankerpatiënt en mensen die preventie serieus nemen. Het kost

meer, maar het scheelt ook een hoop ellende.”

‘Goed voedsel’ is volgens Hans Moolenburgh ook voedsel dat

vol zit met licht. In 1984 schreef dr. Popp in een wetenschappelijk

artikel over het bestaan van biofotonen. Dat zijn energetische

lichtdeeltjes die vrijkomen bij de celdeling. Popp meende

dat de biofotonen aanwijzingen zijn voor de gezondheidskwaliteit

van voeding. Hoe hoger de biofotonemissie, des te meer

energie de voeding bevat. Hij ontdekte onder andere

dat organische voeding vijf keer zoveel biofotonen afgeeft als

commercieel verbouwde voeding en dat gekookt en bestraald

voedsel nauwelijks fotonen afgeeft.

Zij collega dr. Bircher-Benner noemde licht in de voeding zelfs

de meest vitale factor. Aangezien mensen lichtwezens zijn

hebben wij voedsel nodig dat gevuld is met licht. Hoe meer

biofotonen ons voedsel bevat, hoe beter onze cellen worden

‘opgeladen’ en hoe beter ze in staat zijn om het lichaam gezond

te krijgen en te houden. Moolenburgh: “De structuur van

het lichaam wordt verzorgd door biofotonen. Kankerpatiënten

moeten als het ware geherstructureerd worden. De weefsels

moeten weer een gezonde samenhang gaan vertonen. Voedsel

met veel licht kan daarbij helpen.”

Dood water

Behalve eten is ook drinken belangrijk. Water uit de kraan is

dood water en ook enorm vervuild. Radioactiviteit en chemische

preparaten die mensen slikken komen in het grondwater

terecht en zo krijgen we een hoop rotzooi binnen die belastend

is voor het lichaam. Als je serieus werk wil maken van

opbouw van je lichaam kun je beter Spa drinken.

Daarnaast zou ook beweging hoog op ons prioriteitenlijstje

moeten staan. “We zijn binnenzitters geworden”, zegt Moolenburgh.

“Dat is niet goed voor onze gezondheid. De reguliere

geneeskunde heeft veel te weinig oog voor dit aspect. Zij mist

een overkoepelende visie.”

Grote schoonmaak

Na afbraak en opbouw is het volgens Moolenburg tijd voor

een grote schoonmaak. “Afbraak is het terrein van de reguliere

geneeskunde. Opbouw is grotendeels het terrein van de complementaire

geneeskunde. Van het derde aspect, schoonmaak,

heeft de reguliere geneeskunde nog nooit gehoord en toch is

dit een belangrijk facet als het gaat om gezondheid. Schoonmaakkuren

zijn een onmisbaar onderdeel van een goede

kankerbehandeling. Kanker is het laatste stadium van een

algemene vergiftiging. Om daar grip op te krijgen en het proces

te stoppen is het nodig om het lichaam schoon te maken.”

Lees verder op pagina 18 >

Kruiden

natuurlijke heelmeesters

Ondanks de mooie herfstdagen begint

de kou nu toch aardig op te

trekken. Daarmee ligt verkoudheid op

de loer. Gelukkig biedt de natuur het

nodige tegenwicht. Tips van Marry Foelkel

over verwarmende thee en warme

voeten tegen optrekkende kou.

Nu de R weer in de maand is zijn huismiddeltjes

tegen verkoudheidsklachten

geen overbodige luxe. “Met de wisseling

van seizoenen en het dalen van de temperatuur

ontstaat vaak een probleem”,

zegt Marry. “We hebben de zomer nog in

ons hoofd en vergeten vaak van kleding

te wisselen, met name van ‘kleding voor

de voeten’.” Schoenen en sokken dus.

Daarmee is een hoop ellende te voorkomen.

Met blote voeten of dunne sokken

op een koude vloer, en de kou kruipt

vlug op naar boven. Dat kan al in een

paar minuten gebeurd zijn; voor je het

weet heb je een blaasontsteking of last

van je longen. Onze voorouders gebruikten

daarom in de winter wollen

zooltjes of stopten gedroogde kruiden in

hun sokken of laarzen.

Slijmstoffen

Behalve zorgen voor warme voeten kun

je nog meer doen om je teweer te stellen

tegen het gure herfstweer. Bijvoorbeeld:

zorgen dat je plantaardige slijmstoffen

Recept kompressen

Informatie: Marry Foelkel

Tekst: Petra Pronk

Warme voeten tegen optrekkende kou

Neem een flanellen of linnen doek. Hak een ui fijn. Doe die in de doek en

leg die op rug of borst. Leg daar een verwarmde doek overheen en kruip

onder de wol. Daardoor stijgt de temperatuur van het lichaam en zweet je in

korte tijd de virussen en bacteriën eruit.

binnenkrijgt. Wat voor stoffen? Inderdaad,

u leest het goed: plantaardige

slijmstoffen.

Deze stoffen uit planten bieden een beschermende

werking tegen verkoudheid

en griepachtige klachten en werken dus

juist tegen aandoeningen waarbij sprake

is van overmatige slijmvorming.

Slijmstoffen werken ontstekingsremmend

en leggen een beschermlaagje

over het geïrriteerde weefsel dat ontstoken

is. Zo worden de ontstekingsremmende

stoffen die in de plant zitten

makkelijk aan de weefsels afgegeven.

Thee

Een ander probaat natuurlijk middel is:

thee drinken. En dan met name verwarmende

thee van stoffen zoals heemst,

IJslands mos, tijm, lindebloesem, vlier

en weegbree. “Ik ben een grote fan van

IJslands mos”, zegt Marry. “Dat zit boordevol

slijmstoffen en hele krachtige natuurlijke

antibiotica. En heel bijzonder:

het is een van de weinige bronnen van

vitamine B12. Als ik apothekers van

voor 1970 op cursus krijg, zeggen ze van

IJslands mos allemaal: ‘Daar maakten

wij vroeger hoestdrank van!’

Slijmstoffen hebben nog een andere

werking: ze werken zowel in- als uitwendig

pijnstillend; de kruiden die deze

stoffen bevatten zijn dan ook zeer geschikt

om kompressen mee te maken.

Inhoud: Marry Foelkel

Tekst: Petra Pronk

6 7


Buikpijn had Wilma al van kindsbeen

af. In de oorlogsjaren maakte ze een

kokkeninfectie door die gepaard ging

met een lymfeontsteking. Als gevolg van

de vergiftiging door de kokken hield ze

er beschadigingen aan vitale organen

aan over. Met name haar lever en nieren

liepen een forse tik op, zo werd later

vastgesteld. Antibiotica bestond nog

niet. “Ik moest er mee leren leven. De

buikpijn was vaak langdurig. Ook had ik

last van blaasontstekingen, vermoeidheid

en oedeem.”

Aan het overleven

Op een dag volgde Wilma een tv-documentaire

over de bio-industrie. Ze vond

het afschuwelijk, de wijze waarop met

de dieren werd omgegaan. Van het ene

op het andere moment besloot ze vegetariër

(en later veganist) te worden.

“Vrij snel daarna voelde ik me een stuk

beter. Ik kwam er achter dat er een relatie

was tussen voeding en gezondheid.

En dat terwijl ik uit een familie kom van

lekker eten en drinken. Het typische

was dat ik ook veel beter kon denken.

Voor die tijd was ik vaak in de war.

Lezen ging eveneens moeilijk. Achteraf

zeg ik: ik was toen aan het overleven. En

dat met een gezin met drie opgroeiende

kinderen. Dat betekende, zeker in die

tijd, dat je heel hard moest werken.”

Ondanks dat ze haar voeding had aangepast,

raakte ze depressief. Ze denkt

dat het mede een gevolg was van de

leverbeschadiging. “In feite functioneert

mijn hele rechterkant niet goed. En ik at

natuurlijk nog steeds verkeerde dingen.

Je weet niet in één keer wat je wel en

niet moet eten.”

Via een lezing van een alternatieve arts

kwam ze met de natuurgeneeswijze in

aanraking. Vanaf dat moment wilde ze

er alles over lezen. Het onderwerp fascineerde

haar. Hoewel ze niet religieus

is opgevoed, verdiepte ze zich ook in

Assense (72) werd vegetariër en ontdekte

hoe ze van buikpijn af kon komen

Zo rond haar vijfendertigste ontdekte Wilma Wijkmans-Mantingh uit

Assen dat er een verband moest zijn tussen hetgeen ze at en haar

buikpijn. Ze kwam erachter nadat ze vegetariër was geworden. Door de

aanpassing van haar dagelijks menu voelde ze zich een stuk beter. “Ik

was op dat moment hard op weg vroeg oud te worden. Vanaf dat

moment ben ik me alleen maar vitaler gaan voelen.”

Tekst en foto: Jan van Klinken

de Bijbel en andere geestelijke lectuur.

Zo stuitte ze op de geschiedenis van

de profeet Daniël en zijn vrienden die

weigerden te eten wat hen aan het hof

van de Babylonische koningen werd

voorgeschoteld. Het betrof uitgelezen

maaltijden en dure wijn maar zij hoefden

ze niet. Ze kozen voor ‘het gezaaide’

en voor water. Daardoor zagen zij er

beter uit dan al degenen die de overdadige

maaltijden van de koning aten.

Wilma: “Dat zette me aan het denken. Ons

welvaartsvoedsel, daar moest iets mis

mee zijn. Het boek ‘De onbekende mens’

van Alexis Carel versterkte dat idee.”

Ander mens

Van lieverlee onderging haar dagelijks

menu een drastische wijziging. Suiker

bijvoorbeeld verdween van het lijstje.

Als ze haar voeding niet aanpaste, werd

ze meteen gestraft in de vorm van buikpijn

en vermoeidheid. En zo werd ze

een ander mens. “Was ik indertijd, zo

rond mijn dertigste, op weg een oude

vrouw te worden die op haar tenen

moest lopen, vanaf die tijd werd ik voor

mijn gevoel steeds jonger. Mijn huisarts

gaf toe dat hij verbaasd was. Hij bekende

gedacht te hebben dat ik het niet

zo lang zou volhouden, gezien mijn aandoeningen.”

De aanpassing van haar leefwijze verliep

niet zonder slag of stoot. Ze moest

soms hard zijn. Op verjaardagen kwam

ze niet meer. Dat werd haar niet in dank

afgenomen. “Maar als je bijna alles moet

weigeren, dat is ook zo wat. En deed ik

wel mee, dan moest ik het de volgende

dag bezuren.”

Haar huidige menu bestaat uit groenten,

granen, fruit, wat soja en water. “Ik heb

geen andere keuze. Maar ik gedraag me

niet als patiënt. Dat heb ik nooit gedaan.

Ik wilde de kinderen niet met mijn problemen

belasten.”

Infolijn

Op het spoor van MMV kwam ze via het

blad ‘De natuur uw arts’ van de stichting

Natuurlijk Welzijn. Daarin werd een

medewerker gevraagd voor de telefonische

informatielijn. Dat leek Wilma wel

wat. Ook toen die telefoonlijn opging in

de AG-Infolijn, bleef ze erbij betrokken.

Al met al doet ze dat werk al meer dan

25 jaar.

'Ik kwam er achter

dat er een relatie was

tussen voeding en

gezondheid'

“Verder heb ik veel lezingen over voedselallergie

gehouden. Daarover is veel

onbekendheid. Wat velen niet weten, is

dat er niet alleen een relatie is tussen

allergie en het lichaam maar ook met de

psyche. Bij een van onze kinderen heb

ik dat heel duidelijk gezien. Het is een

bewijs te meer dat je via de voeding heel

veel aan je welbevinden kunt bijdragen.

Het is alleen jammer dat psychologen

en psychiaters daar haast niet aan willen.

Ik had eens een discussie met een

van hen en hij reageerde zeer beledigd.

Als voeding van invloed was op psychische

stoornissen, kon hij wel stoppen

want daar wist hij niets vanaf en daar

was hij ook niet voor opgeleid. Hij vond

het zo'n dwaas idee dat hij naderhand

aan een collega-arts liet weten dat ik

rijp was voor een behandeling.”

Nog zo'n ontdekking voor haar was de

schadelijkheid van amalgaamvullingen.

Een van haar zoons kreeg op zijn vijftiende

zijn eerste vulling. Daarna was

het of hij niet helder meer kon denken.

Ook lichamelijk begon hij te tobben.

Kortom, hij tierde niet meer. Wat kon er

met hem aan de hand zijn, dacht Wilma?

Toen ze daarna las over amalgaam, ging

haar een lichtje op. Ze liet de vulling

weghalen en na verloop van tijd knapte

haar zoon enorm op. “Toen heb ik ze ook

bij mezelf laten weghalen. Ik was toen

48. Wat dat bijgedragen heeft aan mijn

vitaliteit, is haast niet te zeggen. Ook

mijn depressiviteit verdween. Het was of

ik opnieuw begon.”

Ze ging overal op af. Congressen over

orthomoleculaire geneeskunde, vergaderingen

van de vegetariërsbond –

Wilma was erbij. “Wat me bij de vegetariërs

vooral opviel, was dat het allemaal

kwieke tachtigers waren. Dat zegt toch

wel wat. Tegenwoordig is het wel wat

minder maar toch …“

In alle wachtkamers

Ze is nu 72. Iedere dag is ze nog heel

erg actief. Reguliere medicijnen heeft

ze nooit nodig gehad. “Toen ik mijn

heup had gebroken en in het ziekenhuis

terechtkwam, werd me gevraagd wat ik

slikte. Toen ik zei dat ik geen enkel medicijn

gebruikte, reageerde de verpleegkundige

heel verbaasd. Dat kwam bijna

Huisarts dacht dat Wilma ’t niet zo lang zou volhouden

niet voor, zo begreep ik.“

Wat dat betreft is de gezondheidszorg

goedkoop met haar uit geweest. Ze ziet

het zelf als resultaat van gezond (biologisch)

eten en van het gebruik van supplementen.

“Maar ik heb alles wel zelf

moeten betalen”, tekent ze er terecht bij

aan!

Over zorgkosten gesproken: Toen Wilma

de wijze raad las van Hippocrates: ‘Laat

voeding uw medicijn zijn en medicijn uw

voeding’, vroeg ze zich verbaasd af waarom

deze tekst niet in alle artsenwachtkamers

hangt. Dat zou pas echt grote

besparingen met zich meebrengen!

8 9


Ziekten onder geïsoleerd Aziatisch volk zo goed als onbekend

Zo gezond

als een Hunza

Zo gezond als een Hunza. Die uitdrukking was op dit Aziatische volk met recht van toepassing.

Ziekten waren onder de Hunza’s zo goed als onbekend. Maar door invloeden van buitenaf veranderde

dat. Nu staan in de Hunzasteden Coca-Cola automaten en heeft de moderne leefwijze volop haar

intrede gedaan. Met ingrijpende gevolgen.

De oudste betrouwbare rapportage over de gezondheid

van de Hunza’s dateert van begin 1900. Dr. Robert

McGarrison, een prominent medicus in die dagen, maakte

studie van de ziekten onder Aziatische volkeren.

Zijn interesse ging vooral uit naar de bevolking van India en

de relatie die er mogelijk was tussen ziekten die in het land

voorkwamen en hun gebrekkige voeding.

Ongeëvenaard

In zijn boek ‘Studies in deficiency diseases’ (Studies van

gebreksziekten) schreef hij: "Uit eigen ervaring kan ik een

voorbeeld noemen van een ras dat een ongeëvenaarde en

perfecte gezondheid bezit en in het algemeen geen ziekten

kent. Ik doel hier op het volk van de staat Hunza, gelegen in

het uiterste noordoosten van India. Deze mensen worden

buitengewoon oud; de medische hulp die ik hen tijdens mijn

zevenjarig verblijf in hun midden kon geven, bestond hoofdzakelijk

uit de behandeling van door ongelukken ontstane

kwetsuren, van staar, operaties aan ontstoken oogleden of

de behandeling van ziekten die niets met voedingsgebruik te

maken hadden."

Maagzweren, darmontstekingen, ingewandinfecties, kanker,

overgevoeligheid in de buikholte door spanningen, angstcomplexen

of verkoudheid kwam hij niet tegen. Hij schreef het

toe aan hun gezonde spijsvertering die schril afstak tegen de

vele maag- en buikklachten van de patiënten in zijn

geboorteland Engeland.

De reis naar het land van de Hunza’s was in die dagen geen

sinecure. McGarrison moest grote ontberingen doorstaan.

Om er te komen, diende hij een bijna ondoordringbaar bergmassief

te passeren. De Hunza’s wonen in het Himalayagebergte

in het noordelijke deel van Kashmir, dat toen nog

eigendom was van India (nu van Pakistan).

Ratten

Toen McGarrison in 1927 benoemd werd tot directeur van

Nutrition Research (voedselonderzoek), besloot hij op zoek te

gaan naar het geheim van de Hunza’s. Hij nam gezonde ratten

die hij het typische Hunza-menu gaf: chappati’s van versgebakken

koren met een dun laagje boter, peulvruchten, verse

rauwe wortelen, rauwe kool, ongekookte melk, wekelijks een

portie vlees en veel water. Geen enkele rat bleek tijdens de

onderzoeksperiode van 27 maanden ziek te zijn geworden.

Daarna testte hij het Hunza-menu uit op zieke ratten. Ze

werden allemaal beter. Later gaf hij een groep ratten voeding

die overeenkwam met het menu van de armste bevolkingsgroepen

van Engeland: wit brood, margarine, gezoete thee,

gekookte groenten, ingeblikt vlees en goedkope jam. De ratten

verloren hun weerstand tegen allerlei ziektes en leden

tevens aan allerlei aandoeningen van het zenuwgestel.

Het kon niet anders of er moest een verband zijn met de

voedings- en leefwijze. Zoals gezegd bestaat het menu van

de Hunza’s vooral uit chappati’s (een soort pannenkoek),

gemaakt van tarwe, gerst of boekweitmeel. Niets van de korrel

werd bij de meelbereiding uitgezeefd. Verder waren karnemelk

en yoghurt heel erg populair. Een belangrijke rol speelden

groenten die meestal rauw werden gegeten. Koken was

moeilijk vanwege het tekort aan brandstof en als ze al iets

deden met de groenten, was het stoven. Ook aten ze diverse

gekiemde zaden. Verder was kruidenthee

heel erg ingeburgerd. Vlees aten de Hunza’s

zelden. Vruchten consumeerden ze in

grote hoeveelheden: appels, peren, perziken,

abrikozen, zwarte en rode kersen en

moerbeien.

De pitten van de abrikozen werden gekraakt

om de kern te kunnen eten (Hans

Stoop schreef vorig jaar nog over de heilzame effecten van

de abrikozenpit in Uitzicht). Rond de abrikozenpit was een

zekere cultuur ontstaan. De olie uit de abrikozen werd door

de Hunza’s overvloedig gebruikt. Vandaar dat iedere boer

een stel abrikozenbomen op zijn erf had staan.

De abrikozenpit bevat een uiterst kleine hoeveelheid blauwzuur,

waarvan een hogere dosis uiterst schadelijk en zelfs

dodelijk kan zijn. Een van de mannen had daarom tot taak

alle abrikozenbomen te controleren. Hij proefde het fruit en

Leefstijl in halve eeuw

volledig veranderd

keurde de pit bij iedere jonge boom. In geval de smaak te

bitter was, werd de boom gekapt.

Moderne leefstijl

In rapportages van anderen uit latere jaren blijkt dat de

gemiddelde conditie van de Hunza’s langzaam maar zeker

achteruit ging. De sluipende introductie van de moderne leefstijl

moet daaraan debet zijn geweest. Een andere verklaring

is er nauwelijks. Helemaal hard gaat als

in de tweede helft van de vorige eeuw een

snelweg het gebied ontsluit. Dan verschijnen

er al snel Coca-Cola automaten in

steden zoals Gilgit.

Nu wijkt de gezondheidssituatie in Hunzaland

nauwelijks af van die van omringende

volkeren. Niet zo raar, reageert een zegsman van Heritage

Society in het Hunzadistrict desgevraagd. “Eigenlijk is de

leefstijl van vrijwel elk volk in de wereld gedurende de laatste

vijftig jaar veranderd.” Ook wijst hij op de invloed van uiteenlopende

factoren zoals overdraagbare ziekten, klimaatverandering,

milieu en dergelijke. “De impact daarvan op de

gezondheid moet nog veel verder worden onderzocht om er

meer over te kunnen zeggen en echt niet alleen voor de

Hunza’s”, aldus de woordvoerder van Heritage Society, een organisatie

die zich inzet voor het behoud van de Hunzacultuur.

10 11


Griepprik

halen, waarom

eigenlijk

Tekst: Arjan van Laar

Terwijl miljoenen Nederlanders

afgelopen maand hun oproep

ontvingen voor de jaarlijkse

griepvaccinatie, is het gezondheidseffect

van deze geldverslindende

operatie wetenschappelijk

zo goed als onbewezen.

Het blad Geneesmiddelenbulletin

zette de beschikbare onderzoeksresultaten

nog eens op

een rijtje en Zembla, dat eerder

een uitzending aan dit onderwerp

wijdde, laat een huisarts

op haar internetsite reageren.

Ook Radar nam in de uitzending

van 24 oktober de griepprik op

de korrel.

ON OFF

www.gebu.artsennet.nl

www.zembla.nl

www.trosradar.nl

Radio en

televisie

Geneesmiddelenbulletin kwam in oktober met een uitgebreid artikel, dat het

wetenschappelijke bewijs voor de effectiviteit van de griepvaccinatie met de

grond gelijk maakte. Zowel de kwantiteit als de kwaliteit van de onderzoeken

waarop het vaccinatieprogramma stoelt, schoten tekort. Het enkele onderzoek dat

wel door de beugel kon, suggereerde slechts een matig effect van vaccinatie onder

gezonde volwassenen. Deze groep telde minder ziektedagen en had lichtere symptomen.

Positief effect op de overdracht van de influenza of op complicaties, zoals

longontsteking, werd niet gevonden. Voor een positief effect op de mensen voor wie

het vaccin bedoeld is, ouderen en chronisch zieken, werd zo goed als geen bewijs

gevonden.

De conclusies van Geneesmiddelenbulletin zijn in lijn met wat Zembla vorig jaar

om deze tijd over dit thema te melden had: het griepvaccinatieprogramma berust

op wetenschappelijk drijfzand. Wat de uitzending alsnog de moeite van het kijken

waard maakt, is het inzicht dat het geeft in de beïnvloedingspraktijken van de

industrie. Zo is daar het volledig door de farmaceuten gefinancierde kennisinstituut

dat onze Gezondheidsraad van de laatste wetenschappelijke inzichten voorziet.

Aardig is ook de verrassing op het gezicht van mevrouw Schepers – voorzitter van

de Gezondheidsraad – wanneer ze hoort welke banden er allemaal bestaan tussen

raadsleden en de industrie.

Overdrijven is een wezenlijk onderdeel van het lobbyistenvak. Denk maar aan de

vogelgriep en de Mexicaanse griep. Slechts weinigen wisten het hoofd koel te houden

onder de miljoenen doden waar griepgoeroe Ab Osterhaus ons mee dreigde.

En ook bij de geschatte sterfte als gevolg van de normale seizoensgriep is een groot

vraagteken te plaatsen.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) schat het aantal doden

door influenza op duizend tot tweeduizend per jaar. Het RIVM rekent zogeheten oversterfte

in bepaalde jaren automatisch aan de griep toe als er dat jaar een influenzavirus

rondwaart. Wat volgens hoogleraar medische biotechnologie H. Schellekens

onwaarschijnlijk is. Slechts een op vijf virussen is een griepvirus en die andere maken

ook slachtoffers. Om over de andere gevaren van de winter nog maar te zwijgen. De

hoogleraar voelt meer voor de schatting van het Centraal Bureau voor de Statistiek,

dat niet verder komt dan tweehonderd sterfgevallen als gevolg van griep.

Ook interessant is het interview met Deborah Cohen. Zij openbaarde de banden

tussen adviseurs van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) en de industrie.

Kort nadat de WHO de tot dan toe gehanteerde definitie van een pandemie versoepelde,

promoveerde de Mexicaanse griep tot pandemie. Als gevolg waarvan slapende

contracten in werking traden en de vaccinboeren miljarden konden verdienen

aan de mildste griep sinds jaren.

Bijna zestig miljoen euro kost het vaccinatieprogramma jaarlijks. Gaat de overheid

dit geld voortaan aan nuttiger zaken besteden? “Dat is nog maar de vraag”, schrijft

Hans van der Linde, huisarts in Capelle aan den IJssel, op de site van Zembla. Hij

wijst op de vooringenomenheid en de belangenverstrengeling binnen adviserende

organen als de Gezondheidsraad. En het “terzijde schuiven van medische adviezen

is voor een lekenoverheid geen optie.” Al zou de politiek zich desondanks tegen het

vaccinatieprogramma keren dan hoeft zij waarschijnlijk niet op steun van de huisartsen

te rekenen. Want die zitten niet te wachten op een omzetdaling van gemiddeld

6.000 euro. Van der Linde: “Een collega vaccineerde onder het motto: ‘U wordt

er niet slechter van en ik word er beter van.”

Tekst: Hans Nieuwstad

Aan de reputatie van het blad waaruit

de Volkskrant en Medisch Contact

hun informatie putten, lag het niet.

Hun bron was Archives of Internal

Medicine, een gerespecteerd tijdschrift.

Maar wat genoemde bladen hadden

nagelaten, was kritisch naar het onderzoek

te kijken.

Aan het aantal deelnemers aan het

onderzoek lag het ook niet: maar liefst

38.000. Het betrof Amerikaanse vrouwen

van 50 en 70 jaar die gezond aten maar

toch extra supplementen als foliumzuur,

multivitaminen, vitamine B6, magnesium,

zink, koper en ijzer slikten. Gekeken

werd hoeveel van die vitaminen en

mineralen de vrouwen in de afgelopen

twintig jaar hadden ingenomen.

Volgens de onderzoekers, van wie de

meesten verbonden zijn aan de Universiteit

van Minnesota, bleek uit het onderzoek

dat bijvoorbeeld het innemen

van ijzertabletten zonder medische

noodzaak riskant is. Oudere vrouwen

zouden een verhoogde overlijdenskans

van 2,4 procent hebben. Dat gold ook

voor andere supplementen. “Hoe meer,

hoe beter gaat hier niet op”, vatten drs.

Christian Gluud en Goran Bjelakovic

de resultaten van het onderzoek samen.

Zwakke opzet

Dr. Gert Schuitemaker, columnist van

Uitzicht en eindredacteur van Fit met

Voeding, is bepaald niet onder de

indruk van het onderzoek. Bij nadere

bestudering blijkt volgens hem dat er

weinig tot niets uit kan worden geconcludeerd.

Wie kennis neemt van de volledige tekst

van het onderzoek, ontdekt dat het slikken

van supplementen met B-complex,

vitamine C, vitamine D en vitamine E

in plaats van levensbekortend juist

levensverlengend kan uitpakken, aldus

Schuitemaker.

Conclusie over multi’s blijkt op drijfzand gebaseerd

Ongefundeerd alarm

over supplementen

‘Vitaminepillen kunnen dood oudere vrouwen versnellen’, kopte de Volkskrant

van 11 oktober. Het officiële artsenblad Medisch Contact deed er nog

een schepje bovenop: ‘Dood door multivitaminen’. Het enige dat er aan klopte

was dat er een onderzoek was geweest en dat het over supplementen ging.

Verder rammelt de opzet van het onderzoek

aan alle kanten. Zo moesten de

deelnemers zelf schriftelijke vragenlijsten

invullen. Van die methode is bekend

dat ze onbetrouwbaar is. Bovendien

wisten de onderzoekers nagenoeg niets

over de voedingsgewoonten en de hoeveelheden

vitamines die de deelnemers

binnenkregen met al of niet verrijkte

voeding over een periode van 22 jaar.

Hij vindt dat er dan ook geen harde

conclusies uit het onderzoek te trekken

zijn. Hooguit gaat het om verbanden,

net zoals dat er meestal veel brandweerlieden

worden gesignaleerd op de

plaats van brand.

Veel onduidelijk

Ook drs. Hans Stoop, MMV-bestuurslid

en kankeronderzoeker aan de Erasmus

Universiteit in Rotterdam, kan weinig

met het onderzoek. “Het stelt niet veel

voor”, is zijn conclusie. Onduidelijk is

‘ De beste multi

is de voeding

en nogmaals

de voeding’

bijvoorbeeld waarom de deelnemers

extra vitamines slikten. Ze zullen er vast

een reden voor hebben gehad en dat kan

van invloed zijn geweest op de uitkomst

van de studie, maar hiermee is geen

rekening gehouden. Verder werd onder

de deelnemers twee keer zoveel gebruik

gemaakt van hormoontherapie als bij de

controlegroep. “Wie weet ligt het hogere

sterftecijfer hier wel aan”, oppert Stoop.

Veelzeggend is ook dat de onderzoekers

zelf aangeven dat er beperkingen kleven

aan hun onderzoek en dat er naar hun

zeggen geen directe conclusies uit

getrokken moeten worden.

Dus onbekommerd multi’s slikken? Dat

gaat Hans Stoop te ver. Hij wijst op het

commentaar van een natuurarts die

door hem is geraadpleegd. Die ontraadt

het “zomaar” geven van multi’s omdat

er altijd stoffen in zitten die we niet

nodig hebben. Het gevaar bestaat dan

dat we een overdosis krijgen van sommige

vitaminen en mineralen. Bekende

voorbeelden zijn vitamine A, zink en

koper. Verder maskeert extra foliumzuur

een tekort aan B12. “De beste multi is de

voeding en nogmaals de voeding”, aldus

het advies dat Stoop kreeg.

12 13


Er is een direct verband tussen voedsel en het functione-

ren van het brein. Een meerderheid van alle kinderen met

ADHD ‘geneest’ enkel en alleen door aanpassingen in het

dagelijkse dieet. Dat gelooft Lidy Pelsser en dat heeft ze

ook bewezen. Vorige maand promoveerde de voormalig

dierenarts aan de Radbout Universiteit Nijmegen op haar

onderzoek naar ‘voedselgeïnduceerde’ ADHD. Maar dat

betekent nog niet dat haar inzichten nu algemeen ingang

vinden. Tekst: Arjan van Groningen

ADHD:

Preventie en genezing door voeding

Dat een optimale darmwerking aan de basis staat van een

goede gezondheid, is een uitgangspunt dat ook buiten de

Moermanvereniging bezig is gemeengoed te worden. Nu blijkt

ook onze geestelijke gezondheid voor een belangrijk deel

afhankelijk van de wisselwerking tussen hoofd en buik. En

daarmee van ons dieet.

Attention Deficit and Hyperactivity Disorder, ofwel ADHD.

Hoewel er nog altijd psychologen en psychiaters zijn die het

bestaan van deze psychiatrische stoornis openlijk betwijfelen,

slikken minstens 150.000 Nederlanders, voornamelijk kinderen,

dagelijks medicijnen tegen ADHD. Onder invloed van medicatie

veranderen deze overactieve, impulsieve, agressieve en/of

bijzonder ongeconcentreerde kinderen als bij toverslag in het

tegendeel. Tot vreugde van hun ouders en leerkrachten en tot

voordeel van de maatschappij en het kind zelf.

Want het probleemgedrag van een ADHD-er kan de normale

gang van zaken, thuis en op school, dramatisch in de war

schoppen. Onmogelijk maken zelfs. Op de lange duur eist

ADHD zijn tol in de vorm van verhoogde kans op verslavingen,

delinquent gedrag, werkloosheid en lichamelijke klachten. Alles

bij elkaar opgeteld kost ADHD de samenleving zo miljarden

euro’s per jaar. Een prijs die ouders en samenleving veel liever

níet betalen. Onzekerheid over de langetermijneffecten van

Methylfenidaat wordt daarom op de koop toegenomen.

‘Een stofje in de hersenen’

Behoorlijk wat ouders verklaren de werking van ADHD-

medicatie als volgt: mijn kind mist een bepaald stofje in zijn

hersenen en dit medicijn vult dat aan. Dat ‘stofje’ moet zijn:

twee stofjes, dopamine en noradrenaline. Neurotransmitters

die ook als hormoon fungeren. Methylfenidaat hydrochloride,

beter bekend onder de merknaam Ritalin, vermindert de

heropname van deze stoffen, als gevolg waarvan de dopamine-

en noradrenalinespiegel in de hersenen stijgt. In zijn

uitwerking is Methylfenidaat vergelijkbaar met het pepmiddel

amfetamine (‘speed’). Om die reden valt het ook onder de

Opiumwet.

Veel ouders, en ook kinderen, zien medicatie als de beste van

twee kwaden. Liefst bouwden zij het medicijngebruik zo snel

mogelijk af. Volgens het onderzoek van dr. Pelsser hebben

zij een kans van zestig procent dat zij van hun medicatie af

komen én hun ADHD genezen. Alleen maar door het dagelijkse

dieet aan te passen. Nu is dat gemakkelijker gezegd dan

gedaan. Want uitzoeken of voedsel in een bepaald persoon

ADHD uitlokt, is een tamelijk ingrijpend proces dat vijf

weken duurt. Blijkt een kind tijdens die eerste fase inderdaad

‘voedselgevoelig’, dan kan het nog wel een jaar duren voor

duidelijk is welke voedingsmiddelen daarvoor verantwoordelijk

zijn.

RED-dieet

Voor alle duidelijkheid: het dieet dat Pelsser ontwikkelde,

borduurt niet voort op reeds bestaande ideeën over de

invloed van suiker, gluten en melkeiwitten op de symptomen

van ADHD. Ze werkt met een zogeheten RED-dieet (Restricted

Elimination Diet). Een RED- of eliminatiedieet is een methode

waarbij voedingsmiddelen één voor één worden uitgesloten

als veroorzaker van een bepaalde reactie.

Pelsser: “Het dieet is voor elk kind anders. De samenstelling

hangt af van de leeftijd van het kind, zijn achtergrond en

van medische factoren.” Wanneer het rudimentaire dieet

het gehoopte resultaat heeft, in 60 procent van de gevallen

dus, gaat de deelnemer door naar de tweede fase, de provocatiefase.

Daarin worden steeds nieuwe voedingsmiddelen

geïntroduceerd, net zolang tot de ‘boosdoener(s)’ aan het licht

kom(t)en.

Pelsser: “De onderzoeken toonden aan dat ADHD bij veel

kinderen veroorzaakt wordt door een overgevoeligheid voor

voeding. Het gaat hierbij niet om kleurstoffen of suiker, maar

om gewone voedingsmiddelen zoals bijvoorbeeld vis, soja,

aardappel, sinaasappel of broccoli.“ Voeding blijkt volgens

haar onderzoek tevens van grote invloed op het voorkomen

van ODD (Oppositional Difiant Disorder), een ernstige vorm

van opstandigheid die in driekwart van de gevallen met

ADHD samengaat. Ook bijbehorende lichamelijke klachten

zoals hoofdpijn, buikpijn, overmatig zweten en dorst nemen

duidelijk af.

De gouden standaard

Vijftien jaar geleden was Lidy Pelsser een dierenarts met

een meer dan gewone belangstelling voor psychologie. Avondstudie

leerde haar een verbazingwekkende praktijk in de

psychiatrie: medicinale bestrijding van symptomen, zonder

de oorzaak van de stoornis te kennen. “Binnen mijn veterinaire

opleiding werd het als wanprestatie beschouwd een

therapie te starten, zonder op z’n minst een poging te wagen

de oorzaak van de problemen te vinden“, schrijft ze in haar

proefschrift. Proberen de oorzaak weg te nemen in plaats

van symptoombestrijding, dat is de gouden standaard in de

geneeskunde.

Uiteindelijk zette een hondje Pelsser op het spoor van haar

levenswerk. Het beestje leed niet alleen aan eczeem, maar

ook aan het ‘fly catcher’s syndrome’. Een dwangmatige

neiging denkbeeldige vliegen te vangen. ‘Duidelijk gestoord’,

schrijft ze. Tegen de eczeem schreef Pelsser een ‘RED-dieet’

voor; een gebruikelijke handelwijze bij deze aandoening. Tot

ieders verrassing bleek na zes weken niet alleen de eczeem

verdwenen, ook de zenuwstoornis was opgelost. Als een dieet

zo’n indringende verandering in de hersenen teweeg kan

brengen, redeneerde Pelsser, dan is dat diepgravend onderzoek

waard.

Jarenlang deed Pelsser ervaring met haar dieet op en jarenlang

leurde zij met onderzoeksopzetten bij gerenommeerde

medische tijdschriften. Toen The Lancet in 2009 haar onderzoeksprotocol

accepteerde, was er geen geld genoeg. Een

oproep bij EenVandaag bracht een weldoener op het idee de

ontbrekende 200.000 euro ter beschikking te stellen en de

rest is geschiedenis.

In haar proefschrift kijkt Pelsser naar de toekomst. ‘RED’ zou

de eerste stap moeten worden bij de behandeling van ADHD.

Ze pleit voor onderzoek naar de biochemische processen die

een rol spelen bij de ingewikkelde interactie tussen de darm,

het centrale zenuwstelsel en de invloed daarop van verschillende

soorten voedsel. Onderzoek naar biomarkers, die eventuele

voedselgevoeligheden kunnen voorspellen. Onderzoek

naar de genetische samenstelling van de darmflora; het effect

van voedsel op de darmflora en de rol van voedsel bij andere

psychiatrische en lichamelijke problemen. Kortom, precies

het soort onderzoek dat de complementaire geneeskunde

verder zou helpen.

Teleurstelling

Maar helaas. Begin oktober publiceerde het RIVM een kritisch

rapport over het onderzoek en concludeerde dat er eerst beter

bewijs moet komen of Pelssers aanpak überhaupt werkt.

“Ik ben teleurgesteld over de kwaliteit van hun beoordeling”,

zegt de onderzoekster in een reactie. “Dat een instituut van dit

kaliber zijn huiswerk zo slecht doet. Ze halen bijvoorbeeld de

eerste en de tweede fase van het onderzoek door elkaar.” Het

RIVM stelt dat de resultaten het gevolg kunnen zijn van een

placebo-effect.

De suggesties die het instituut ter verbetering voorstelt, veegt

Pelsser van tafel. “Deze ideetjes zou ik als creatief toejuichen,

als ze van een basisschoolleerling kwamen. Wat het RIVM

voorstelt is praktisch onuitvoerbaar. Sommige dingen kun je

nu eenmaal niet honderd procent dubbel blind uitvoeren. Als

dat de norm is dan kun je alle cognitieve gedragstherapie wel

afschaffen.”

www.adhdenvoeding.nl

www.eenvandaag.nl

14 15


Recepten voor 4 personen

Het is mogelijk dat recepten en

ingrediënten niet in overeenstemming

zijn met uw persoonlijke dieet.

Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.

Pompoen-courgettesalade

Ingrediënten:

200 g pompoen

200 g courgette

50 g pijnboompitten

1 sjalot

1 teen knoflook

sap van ½ citroen

4 el olijfolie

1 tl honing

12 blaadjes sla

rode peperbolletjes

basilicumblaadjes om te garneren

Bereidingswijze:

Rasp de courgette en pompoen (met

schil, zonder zaad) op een zeer fijne

rasp (keukenmachine) en vermeng

dit meteen met de olie, honing en het

citroensap. Snipper de sjalotten en

knoflook zeer fijn en meng ze erdoor.

Rooster de pijnboompitjes heel licht

in de koekenpan en roer deze erdoor.

Neem 4 bordjes en leg op elk 3 slablaadjes

en neem een kommetje dat je met

het salademengsel vult. Zet dit omgekeerd

als een heuveltje op de slablaadjes

en garneer met basilicumblaadjes en

een beetje gemalen rode peperbolletjes.

Lekker eten met Riëtte Janssen

Tomatenpaprikasoep

Ingrediënten:

8 rijpe ontvelde tomaten, in vieren

1 kleine rode paprika zonder pitjes,

in stukken

2 grofgehakte witte uien

2 el kokosolie

1 tl kurkuma

zwarte peper

1 tl majoraan

1 tl rode paprikapoeder

groentebouillon

½ bos basilicum

Bereidingswijze:

Smelt de kokosolie en smoor in een

pan de uien, paprika, kurkuma, paprikapoeder

en zwarte peper. Voeg de tomaten

erbij met de majoraan en breng dit

aan de kook. Pluk de blaadjes van de

basilicum en voeg deze toe aan de soep

bij het fijnmaken met de staafmixer.

Proef de soep en maak op smaak met

groentebouillon.

Gesmoorde aubergines

Ingrediënten:

2 el olijfolie

1 el kokosolie

2 grofgehakte uien

1 tl kurkuma

1 mespunt cayennepeper

2 aubergines

2 el miso

1 el tropisch diksap

1 dl water

kiemen

Bereidingswijze:

Smoor de uien in de olijfolie met kokosolie,

de kurkuma en cayennepeper.

Was de aubergines. Snijd het kapje eraf.

Snijd de aubergines in de lengterichting

in tien stukken. Voeg ze bij de gesmoorde

uien en laat ze mee smoren.Los de

miso op in het water met het tropisch

diksap en giet dit over de aubergines.

Doe het deksel op de pan en laat dit

ongeveer 20 min. smoren en indikken.

Serveer ze op voorverwarmde borden

met een bol zilvervliesrijst of

quinoa (Uitzicht 7-2006). Verdeel over

de aubergines de avocadocrème.

Garneer met een toefje kiemen.

Aubergine kan soms wat bitter smaken. Door de groente (in plakken gesneden) te bestrooien

met zout en onder druk (bijvoorbeeld met een plat bord verzwaard met een pot) circa 30 minuten

te laten staan, wordt waarschijnlijk de bittere waarneming van alkaloïden verhinderd. Spoel de

plakken daarna onder koud stromend water af en dep ze met een doek droog. Nu kunt u de aubergine

bakken. U kunt de plakken aubergine ook even in ruim kokend water blancheren. Daarna kan

de aubergine gewoon worden verwerkt. Aubergine gaat gasvorming tegen. Eet aubergine nooit

rauw. De stof solanine kan maag- en darmklachten veroorzaken. Solanine is zeer hittebestendig.

Door verhitten wordt het solaninegehalte echter wel lager en het risico van maag- en darmklachten

is dan erg klein. Invriezen kan alleen in bewerkte vorm. Bron: http://nl.wikipedia.org

Avocadopuree met walnoten

Ingrediënten:

2 rijpe avocado’s

12 walnoten

1 kleine rode peper zonder pitjes zeer fijngesneden

100 gr. magere kwark

1 el olijfolie

2 fijngehakte teentjes knoflook

sap van ½ citroen

bio-shoyu

Bereidingswijze:

Doe het citroensap, de kwark, olijfolie,

knoflook en peper in een mengbeker.

Halveer de avocado’s en schep

met een lepel het vruchtvlees eruit

en voeg dit erbij. Meng dit alles met

de staafmixer en maak op smaak

met citroen en/of bio-shoyu. Kraak

de walnoten en neem alleen goed

gedroogde en schimmelvrije walnoten.

Hak ze grof en meng ze door de

avocadopuree. Deze puree is heerlijk

over de aubergines als een topping

of op brood als beleg.

Recepten insturen

Heeft u een lekker recept dat past

binnen de Moermankeuken? Kok

Riëtte Janssen ontvangt het graag

van u. Zij wil deze recepten in deze

rubriek gebruiken, zodat anderen

ook kunnen meegenieten.

Stuur uw recepten per mail naar

riettejanssen@hotmail.com.

Gevulde koolrolletjes in

tomaten/gembersaus

Ingrediënten:

8 groene koolbladen

200 g gare groene volle erwten

300 g gestoomde pompoen

2 fijngehakte rode uien

3 el kokosolie

1 tl verse gemalen korianderbolletjes

1 tl kurkuma

zwarte peper

1 tl bonenkruid

bio-shoyu

4 el verse peterselie of bieslook of

korianderblaadjes

Tomaten/gembersaus

Ingrediënten:

2 fijngehakte uien 4 rijpe gepelde tomaten

2 el kokosolie 3 cm verse gemberwortel

of 1½ tl gedroogd poeder 1 tl rode

paprika 1 tl kurkuma zwarte peper ½

dl groentebouillon 2 druppels stevia

Bereidingswijze tomaten/gembersaus:

Smoor in de kokosolie de uien goudgeel

en voeg dan de tomaten en kruiden toe.

Laat dit in 5 min. gaar worden. Voeg de

warme bouillon toe en mix de saus glad

met de staafmixer. Maak op smaak met

stevia, gemberpoeder en peper.

Bereidingswijze rolletjes:

Zet de stoompan op met 1 liter water.

Leg in de eerste pan de blokjes pompoen

met daarboven acht gewassen

groene koolbladen. Stoom dit gaar in

± 10 min. Smoor de uien in de kokosolie

met de gedroogde en gemalen kruiden.

Voeg de gare erwten en pompoen toe

en warm dit goed door. Stamp het fijn en

maak op smaak met bio-shoyu en peper.

Meng er nu de verse kruiden doorheen.

Verdeel dit mengsel over de acht gare

koolbladen en maak er pakketjes van.

Leg deze pakketjes weer in de stoompan

om warm te houden. Verwarm de borden

voor; leg op ieder bord twee koolrolletjes

en verdeel de saus erover.

Serveer er gierst (Uitzicht 5-2008) of

drie kleuren rijst (Uitzicht 10-2010) bij.

Fruitsmoothie als maaltijd

(1 persoon)

Ingrediënten:

1 appel 1 sinaasappel ½ citroen 2 à

3 glazen gefilterd water 1 el olijfolie

1 el bijenpollen snufje cayennepeper

1 tl vitamine C poeder 1 tl kurkuma

1 tl rode paprikapoeder ½ tl gemberpoeder

½ tl spirulina ½ tl chlorella

(chlorofyl) of 2 handenvol chlorofylrijk

blad zoals vogelmuur, spinazie, zevenblad,

weegbree, paardenbloemblad,

winterpostelein of veldsla 1 el kaneel

honing of stevia naar smaak 2 tl water

met opgelost zeezout (84 elementen)*

Bereidingswijze:

Deel de appel in vieren en verwijder

het klokhuis. Schil de sinaasappel en

pers de citroen uit. Doe alle ingredienten

in een blender en maak ze fijn.

Proef en maak op smaak met honing

of stevia. Drink de smoothie al kauwend

op zodat de enzymen van het

speeksel mee in het verteringsproces

gaan.

*Los Himalayazout of kwaliteit

Keltisch zeezout in een afsluitbare pot

met gefilterd water of bronwater op.

Schud dit tot alle zout is opgelost.

Voeg meer zout toe tot het water

verzadigd is en de zoutkorrels op de

bodem blijven liggen. In deze oplossing

zitten 84 elementen in de juiste

verhouding. Neem hiervan dagelijks

2 tl in je smoothie of opgelost in water.

Bewaar deze pot buiten de koelkast uit

het zonlicht.

Met toestemming en dank aan Henk

Mutsaers: www.uitdaging.net/pdf/

eBoek-Fruit-Smoothie.pdf

16 17


Vervolg van pagina 6 > Interview Hans Moolenburgh

Dat kan onder andere door voldoende water te drinken. Zes

tot acht glazen Spa blauw of water uit een omgekeerd osmoseapparaat,

naast het gewone drinken. Bepaalde organen

die met het lozen van gif te maken hebben moeten extra aandacht

krijgen, zoals de lever en de nieren. Sap/vastenkuren

en reinigende kruidenthee zijn uit een oogpunt van schoonmaak

belangrijke middelen. Maar als iemand kanker heeft

moet er meer gebeuren, zoals koffieklysma’s of bepaalde

kuren zoals leverspoeling.

Negatieve gevoelens

Afbraak, opbouw en schoonmaak zijn volgens Moolenburgh

dus drie belangrijke pijlers voor een gezond lichaam. Maar dan

ben je er nog niet, want de mens is niet alleen zijn lichaam.

Wij bestaan uit drie onderdelen: lichaam, emoties/gevoel en

geest/bewustzijn. Ook op die gebieden moeten we aan de slag.

Wat het gevoel betreft, leven we volgens Moolenburgh in een

ziekmakende tijd. “We worden opgevoed met en omringd door

negatieve gevoelens. De media zijn een bron van negatieve

impulsen. Dat is zorgelijk, want een negatieve stemming vertaalt

zich in het lichaam door een afbraak van het immuunsysteem.

De witte bloedlichaampjes worden negatief beïnvloed,

ze worden laks, waardoor ze hun werk (het opruimen

van bacteriën, virussen en kankercellen) niet meer zo goed

uitvoeren. Negatieve gevoelens zijn dus even gevaarlijk als

een pakje sigaretten. Ik heb het daarom altijd van groot

belang gevonden dat patiënten bij mij met een glimlach de

deur uitgingen. Dat kan betekenen dat je bepaalde dingen die

je altijd hebt weggestopt onder ogen moet zien, voordat je

er afscheid van kunt nemen. Veel kankerpatiënten hebben

een knagend probleem waar ze nooit over gepraat hebben.

Het zijn vaak lieve, meegaande mensen die geneigd zijn om

negatieve dingen in lichaam en geest op te slaan. Dat negatieve

moet er op de een of andere manier uit en dat begint

door erover te praten.”

Kracht van de geest

Op het niveau van de geest wreekt het gebrek aan levensvisie

zich volgens Moolenburgh. “De moderne maatschappij kenmerkt

zich door een nihilistische materialistische levensinstelling.

Dat is echt een ramp. Kinderen leren dat we doorgeschoten

mensapen zijn zonder vrije wil, het product van

onze hersenen. Als je geen vrije wil hebt, heb je ook geen ver-

Advertentie

antwoordelijkheid. Zo kun je geen gezonde wereld opbouwen.

Mensen hebben geen overkoepelende ideeën meer, geen visie

van wat de wereld is, wat jouw plek daarin is, wie je bent als

mens en wat je doet. We laten ons meevoeren op de stromen

van de buitenwereld. Dat is een belangrijke kwaal van deze

tijd en dat kost sloten energie. Het is cruciaal om af en toe

even afstand te nemen en naar binnen te keren. Iemand die

vrij is in de geest lekt geen energie.”

De kracht van de geest wordt in het boek prachtig gedemonstreerd

in het verhaal van een vrouw, Kitty Geneugelik, die

in een eindstadium van borstkanker verkeerde. Ze zei tegen

haar vader die haar kwam opzoeken : ‘Ik heb geen zin om

dood te gaan’. Waarop hij zei: ‘Hou daar dan mee op!’ Met

hard werken aan zichzelf genas ze.

Positieve noties

Het is belangrijk om te beseffen dat er op het mentale gebied

het nodige te doen valt. Emoto heeft met zijn beelden van

de kristallen van bevroren water duidelijk aangetoond wat

de tastbare kracht van woorden is. Water waarbij op de fles

positieve noties waren geschreven zoals ‘liefde’, kreeg mooie

kristallen, terwijl kristallen die door lelijke woorden waren

gevormd, onregelmatig en afzichtelijk waren. Ook Bach-

remedies werken met positieve noties. Moolenburgh vertelt

in dit verband hoe hij ooit door een wanhopige vader werd

gebeld wiens kind op sterven lag. Het jongetje had een hersentumor,

lag in coma en was verlamd. De vader belde

Moolenburgh in een laatste poging om het leven van zijn kind

nog een paar dagen te rekken, in elk geval tot zijn verjaardag.

Moolenburgh raadde aan om Bach remedie door de sondevoeding

te mengen. Tot zijn eigen verbazing knapte het kind

in de dagen en weken erna zienderogen op. Hij kwam bij, zijn

verlamming verdween en een aantal jaren later werd hij zelfs

genezen verklaard - natuurlijk wel met de nodige niet-toxische

tumortherapie nadat hij weer wakker was geworden.

Aan het begin

Al met al is er, zoals de titel van het boek zegt, dus heel wat

wat je kunt doen om te werken aan je gezondheid. En de

ontwikkelingen gaan door. “Dit is de oogst van 25 jaar, maar

dat wil niet zeggen ‘dat we er nu zijn’. We staan aan het begin

van een ontwikkeling in plaats van aan het eind. Maar het

allerbelangrijkste is dat we onze levensstijl drastisch gaan

veranderen. We kunnen onmogelijk doorgaan op de ingeslagen

weg. Als we dat inzien is er een belangrijke drempel

genomen op weg naar een gezondere levensstijl.”

V A S C U L A I R E N U T R I Ë N T E N

Wim van Heck zou zichzelf niet

graag expert willen noemen.

“Ik ben slechts een geïnteresseerde

leek”, tekent hij bescheiden aan. Toch

is zijn kennis op sommige terreinen van

de complementaire geneeskunde zo

indrukwekkend dat hij menige professional

verbaasd doet opkijken.

“Je mag in dit land wel regulier overlijden

maar niet alternatief genezen.” Die

conclusie durft Wim van Heck na al die

jaren wel voor zijn rekening te nemen.

Sinds zijn moeder 35 jaar geleden vergeefs

haar heil zocht bij de ziekenhuisgeneeskunde

om verlost te worden van

haar maagkanker, heeft hij een schat

aan kennis en inzichten vergaard. Hij

abonneerde zich op Amnestie (voorloper

van Uitzicht), verdiepte zich in

de orthomoleculaire geneeskunde en

kwam van lieverlee steeds meer aan de

weet.

Schokkend

Vanwege lichamelijke ongemakken bij

zichzelf en in zijn omgeving maakte hij

studie van een aantal belangrijke processen

in onze stofwisseling. Hij haalde

(en haalt) zijn kennis uit tijdschriften,

boeken, vademecums voor apothekers

en wetenschappelijke websites op internet.

Daarbij deed hij voor zijn gevoel

tamelijk schokkende ontdekkingen.

Zo constateerde hij dat de reguliere geneeskunde

het bloed van patiënten op

van alles en nog wat laat onderzoeken

behalve als er toch niets aan de onderliggende

kwaal te doen is. “Dat lijkt

logisch maar is tegelijkertijd heel beperkt

gedacht”, stelt de Geldroppenaar.

Een goed voorbeeld ter toelichting vindt

hij lipoproteïne(a) dat door de lever

wordt aangemaakt. Bij sommige mensen

met een bepaalde genetische structuur

produceert de lever een overmaat aan

deze stof en dan kan aderverkalking het

gevolg zijn. Geen arts die zich daarmee

bezighoudt want wie met deze afwijking

behept is, is in de reguliere sector snel

klaar. Men heeft er niets voor.

Van Heck: “Via de complementaire

geneeskunde kan de schadelijkheid

van die overmatige aanmaak worden

beperkt. Allereerst is verhoging van het

HDL (het goede cholesterol-red.) en

bloedvatbescherming door middel van

orthomoleculaire suppletie dan dringend

noodzakelijk. Later kan eventueel

rodegistrijst plus niacine – tegenwoordig

ook in flushvrije vorm verkrijgbaar –

worden ingezet.”

Dramatische daling

Nog zoiets: het prikken op CRP, een

moderne indicatie voor het meten van

ontstekingsactiviteiten. Het CRP is een

biomarker voor ontstekingsactiviteit en

regulier gezien verder niet interessant.

“Erg jammer”, vindt Van Heck. Een hoge

CRP is namelijk ook een risicofactor

voor hart- en vaatziekten. Daarom raadt

hij aan periodiek te laten prikken als

er sprake is van ontstekingen of overgewicht.

Ook in het inwendige buikvet

kunnen kleine ontstekingsactiviteiten

ontstaan die CRP-verhogend zijn.

Daarbij wijst hij op wetenschappelijke

onderzoeken die steeds meer duiden op

een mogelijk verband tussen een verhoogde

ontstekingsactiviteit en kanker.

Een soortgelijke ontdekking deed hij

ten aanzien van homocysteïne (een

aminozuur). Net als bij lipoproteïne(a)

geldt dat bepaalde mensen daarvan van

nature teveel aanmaken. Hij is daar

zelf een voorbeeld van. Het zit in zijn

familie. “Doe je daar niks aan dan kun je

wachten op ellende. Hart- en vaatziekten

en kanker bijvoorbeeld maar ook

dementie als gevolg van vaatvernauwing

plus Alzheimer.“

Hij is zelf het levende bewijs dat, anders

dan de reguliere geneeskunde beweert,

er een uitstekende aanpak van het pro-

Lijf & Leden

Leden van de Moermanvereniging vertellen hoe ze persoonlijk invulling geven aan het thema ‘gezond eten – gezond leven’.

‘ Je mag hier regulier

overlijden, maar niet

alternatief genezen’

Naam: Wim van Heck

Leeftijd: 68

Lid sinds: 1976

bleem bestaat. Hij gebruikt zelf foliumzuur,

in combinatie met vitamine B12 en

B6 (pyridoxaal-5-fosfaat). “Ik had een

veel te hoog gehalte. Dankzij deze aanpak

is het werkelijk dramatisch gedaald

en dit zonder enige bijwerking.”

Wonderen

Een ander middel waar hij graag reclame

voor maakt, is Prostasol. Het bestaat

uit louter plantaardige stoffen en hij

weet met absolute zekerheid dat het

middel in staat is om de PSA-waarde in

het bloed sterk terug te brengen. Zoals

bekend kan een verhoogde PSA-waarde

duiden op prostaatkanker. Vermoedelijk

is wel van groot belang dat de reguliere

prostaatbehandeling niet doorloopt bij

de inname van Prostasol omdat veel

middelen een soort schild aanleggen

tegen de werking ervan. Vandaar dat het

vaak wordt toegediend in stadia waarin

de patiënt is uitbehandeld. “Maar zelfs

dan kan het wonderen doen” , verzekert

hij.

Voor alle duidelijkheid benadrukt Van

Heck dat hij zich uitsluitend baseert op

herhaalde, gedegen wetenschappelijke

onderzoeken. “Ik discussieer erover met

artsen en apothekers. Het duurt soms

even maar ik heb al diverse keren meegemaakt

dat ze mij schoorvoetend gelijk

moesten geven.”

18 19


Blepharospasme

In deze rubriek gaat arts drs. Bob Hornstra in op de meest uiteenlopende

medische vragen. Schriftelijk gestelde vragen worden uitsluitend in deze rubriek

beantwoord en niet in een persoonlijk schrijven. Vragen met een algemene strekking

zijn altijd welkom. Voor dringende persoonlijke vragen: bel met Patiëntenvoorlich-

ting 088-2424240.

‘Een zeer goede kennis van ons, een vrouw van 70 jaar,

heeft sedert vier jaar een zogenoemde blepharospasme.

Na de laatste botulisme-injectie van augustus j.l. zei

de neurologe dat er niets meer aan te doen is dan misschien

de oogleden boven op de brilranden te leggen.

Onze vriendin kan dan niet meer autorijden en is hieronder

zeer verslagen. Is hier, voor zover u weet, nog

een remedie voor? Is er ook een (familiaire) oorzaak

voor te vinden?’

Ik neem aan dat u met blepharospasme bedoelt een

spasme (verkramping) van de kringspieren rond het

oog. Ik vraag me allereerst af of het misschien met

de botulisme-injecties te maken heeft; dan zou het

homeopathische middel Ledum (C30) een poging

waard zijn. Ledum wordt vaak voorgeschreven voor

de gevolgen van een steek, denk aan een steek van

een mug of wesp, maar ook van een naald. Buiten

de homeopathie zou acupunctuur mogelijk een verlichting

van de kwaal kunnen bieden. Ook denk ik

aan de mogelijkheid van neuraaltherapie. Andere

homeopathische remedies kunnen zijn: mezereum,

agaricus (een belangrijke remedie tegen tics van de

oogleden) en magnesium phosphoricum. Uw vriendin

kan dan het beste een arts voor homeopathie

consulteren.

Ooroperatie

‘Moet ik toegeven en mijn oor laten opereren?’ Dat is een

van de vele vragen die een 85-jarige man mij voorlegt.

Hij schrijft me: “Sinds ik kanker had aan mijn slokdarm

(stembanden) en lid ben geworden van de

Moermanvereniging, lees ik het blad Uitzicht.

Meestal helemaal, en vooral uw commentaar op

verschillende vragen. Ik ben een man van 85 jaar,

weduwnaar, kinderen de deur uit, woon zelfstandig

en zorg voor mijzelf. Heb in beide oren een gehoorapparaat.

Beide oren moesten regelmatig worden

uitgespoten, aanvankelijk met een fibreerapparaat

en later met een spuit maar daarmee spoot men het

gehoorvet vaster in plaats van los en uit mijn oor,

ondanks tevoren gebruik van olie. Ik werd steeds

dover, belandde bij een KNO-arts en kreeg oordrup-

Vraag Antwoord

pels, ook antibioticatabletten maar zonder resultaat.

De foto van het oor liet zien dat het oorsmeer aan

de binnenkant van mijn trommelvlies zit met een

ontsteking daar. Ook zouden zich resten van zich

dagelijks vernieuwende cellen op het trommelvlies

hebben vastgezet. Dit zou alleen door een operatie

verwijderd kunnen worden, via het doorboren van

het rotsbeen om het trommelvlies aan de binnenkant

schoon te maken. Hoe kun je resten van cellen

zien via een röntgenfoto? Ze zijn naar mijn oordeel

veel te klein. Hoe kan ik vochtig, pusachtig vuil aan

de buitenzijde van mijn trommelvlies hebben, als er

een ontsteking is aan de binnenzijde? Voor hoe lang

ben ik gevrijwaard van een volgende operatie?

Bestaan er medicamenten die mijn trommelvlies van

binnen schoonmaken en schoonhouden? Ten slotte

vraag ik mij af of ik een second opinion aan een

andere KNO-arts kan vragen of zegt u: ‘Joh, geef

gewoon toe om te opereren, je bent 85.’ Stel dat die

dokter zegt dat er tot mijn dood toe geen kans meer

is op een herhaling met een operatie, dan ben ik

tevreden.”

De kliertjes in de huid van het kraakbenige gedeelte

van de gehoorgang produceren oorsmeer, cerumen

genaamd. De productie van het oorsmeer is individueel

heel verschillend. Cerumen bevat veel vetten,

is licht zuur en heeft een beschermende functie.

Schoonmaakpogingen van de gehoorgang met wattenstokjes,

lucifers en dergelijke zijn sterk af te raden,

omdat ze tot afsluitingen kunnen leiden en tot

ontstekingen (otitis externa) als gevolg van beschadiging

van de huid. Een cerumenprop kan meestal

verwijderd worden middels het uitspuiten met lauwwarm

water door de huisarts, nadat er een weekje

met olie (slaolie of earex van de drogist) is gedruppeld.

Proppen die vastzitten kunnen eventueel met

een zogenaamd cerumlisje of -haakje verwijderd

worden door een KNO-arts. Ik begrijp uit uw brief

dat dit laatste bij u niet mogelijk is omdat er zich een

‘aanbaklaagje’ aan de binnenkant van het trommelvlies

heeft vastgehecht. Een tweede opinie bij een

KNO-arts van een academisch ziekenhuis is zeker

mogelijk. Als de ophoping van cellen aan de binnenzijde

van het trommelvlies voldoende dik is, kan het

op de röntgenfoto worden waargenomen.

Mogelijk kunnen homeopathische remedies verlichting

geven; ik denk aan Pulsatilla D4 driemaal daags

en Conium D12 (met name als er draaiduizeligheid

bestaat en er teveel en te vaak oorsmeervorming

plaatsvindt) eenmaal daags. Vanzelfsprekend verdient

bezoek aan een homeopathisch arts de voorkeur.

Wanneer u toch besluit tot opereren dan is de

kans op een herhaling volgens mij erg klein als u op

de goede manier uw gehoorgang schoonhoudt. Bijvoorbeeld

door regelmatig uw oren in te druppelen

alvorens het oorsmeer onder een douchestraal te

verwijderen, of bij de huisarts te laten uitspuiten.

Nooit meer met wattenstaafjes proberen het oorsmeer

te verwijderen.

Alzheimer

‘Ik ben een vrouw van 68 jaar en heb een vraag over

stevioside en kurkuma. Onlangs las ik in Uitzicht

dat stevioside en nog meer kurkuma goed zouden zijn

tegen Alzheimer. Ik gebruik geen medicijnen, alleen

calcium 1000 mg en vitamine D 800 ie tegen botontkalking

en neem elke dag een multivitamine. Nu komt er

Alzheimer in mijn familie voor en mijn vraag is: kan ik

uit voorzorg stevioside en/of kurkuma gebruiken

en zo ja, hoeveel per dag? Zijn deze middelen ook te

verkrijgen bij de Roode Roos?’

Inderdaad zijn kurkuma en stevioside preventief

te gebruiken ten aanzien van Alzheimer. Maar deze

middelen maken deel uit van een groter geheel van

antioxidanten die voorkomen dat in het lichaam een

soort chronische ontsteking ontstaat. Maar ook is er

gepubliceerd over de gunstige werking van appelsapconcentraat,

twee glazen appelsapconcentraat per

dag zouden een gunstig effect hebben bij manifeste

Alzheimerpatiënten. Gedrag en stemming zouden

onder andere daardoor verbeteren. Deze ziekte is

echter niet zo simpel met enkele middeltjes te behandelen.

Bij de ziekte van Alzheimer zijn 5 moleculen

geïdentificeerd die betrokken zijn bij het ontstaan

ervan. Een van deze moleculen is APO-E,

gevormd door het Apolipoproteïne E-gen. Er is een

goede en een slechte variant van dit gen. Het slechte

gen is het APO-E4 gen: personen met dit gen hebben

en grotere kans op Alzheimer. Het is gebleken

dat de negatieve effecten van dit slechte APO-E4

gen kunnen worden verminderd door Omega-3 vetzuren

(in vette vis) en een cholesterolarm dieet.

Verder lijkt palm- en kokosvet goed inzetbaar bij

Alzheimer (publicatie in Ortho magazine, februari

2011). Het gaat om 100% zuivere palm of kokosolie

(rijk aan M.C.T. of middellange vetzuurketens). De

verklaring zou gevonden worden in het feit dat deze

middellange vetzuurketens in de mitochondriën van

de lichaamscellen worden geoxideerd waardoor Acetyl

co-enzyme A wordt gevormd, een belangrijke verbinding

die weer te maken heeft met productie van ketonlichamen.

Ketonlichamen (chemische verbindingen

met een CO groep) en glucose worden door de

neuronen (hersencellen) gebruikt als brandstof. Bij

Alzheimer kunnen sommige delen van de hersenen

geen glucose meer opnemen ten gevolge van insulineresistentie

of door afsterving. Deze ketonlichamen

vormen aldus een alternatieve brandstof.

Het ontstaan van teveel insuline in het bloed of

insulineresistentie door overconsumptie van snelle

koolhydraten, komt in onze westerse maatschappij

erg veel voor maar daarover een andere keer.

Preventie van de ziekte van Alzheimer volgt uit het

bovenstaande. Toch nog enkele aanvullingen: Ginkgo

biloba, fosfatidylcholine, SAMe, vitamine B3, B12.

Maar ook: niet roken, matig rode wijn drinken en

zorgen voor een laag homocysteïnegehalte in het

bloed (onder de 10 nmol/l). Homocysteïne is een

cholesterolverbinding maar wel een die sterk ‘plakt’

aan de binnenkant van de bloedvaten. Een hoog

homocysteïne gehalte kan onder andere worden

verlaagd met vitamine B12 en foliumzuur. Ik heb geprobeerd

uw vraag over Alzheimer duidelijk en niet

al te ingewikkeld te beantwoorden. Ik hoop dat dit

gelukt is.

Cytoscopie

‘Is een cytoscopie en het wegnemen van weefsel van een

poliepje in mijn blaas volgens u verantwoord of niet?’

Een mevrouw van 83 jaar (al 30 jaar lid van de

Moermanvereniging) heeft wat bloedverlies gezien

in de urine. Nadat ze stopte met de ascal (bloedverdunner)

heeft ze dat niet meer gezien. Ze is toch

naar de uroloog verwezen en die heeft middels een

echoscopie een poliepje gezien in de blaas.

Lees verder op pagina 31 >

20 21


Roundup is binnen enkele decennia tijd uitgegroeid

tot een van de meest gebruikte onkruidbestrijdings-

middelen ter wereld. Volgens de fabrikant is het een

doorbraak omdat de milieubelasting minimaal is.

Greenpeace stelt in een recent rapport daarentegen

dat het kankerverwekkend is en mogelijk hormoon-

verstorend. Uitzicht ging op zoek naar de waarheid die,

als zo vaak, in het midden ligt.

Tekst: Jan van Klinken Foto: Wikimedia

Alternatief voor Roundup volgens Wageningse expert nog slechter

Onkruidverdelger toegelaten maar toch omstreden

Onkruid bestrijden met Roundup is even goedkoop als

effectief. Dat staat vast. De producent ervan, de Amerikaanse

multinational Monsanto, vaart er dan ook wel bij.

Het laat alle concurrenten ver achter zich. Het middel wordt

wereldwijd massaal toegepast, niet alleen op stoepen, straatjes

en schoolpleinen maar ook op mega-akkers met maïs of

sojabonen, in de tuinbouw en in de bossen.

Monsanto beweert dat de milieubelasting minimaal is. De

Amerikaanse en Europese instanties die over de toelating van

bestrijdingsmiddelen gaan, onderschrijven die claim. Vandaar

dat het gebruik zowel in de VS als in alle Europese landen is

toegestaan.

Steriele arealen

Bij toepassing in de land- en tuinbouw is er wel een probleem.

Het doodt niet alleen onkruid maar het belemmert ook de

groei van gewassen. Monsanto heeft daar wat op gevonden.

Het heeft via genetische manipulatie zaad ontwikkeld dat

resistent is tegen Roundup. Met name bij de verbouw van soja,

katoen, mais en koolsoorten wordt daarvan dankbaar gebruik

gemaakt. Het resultaat is een steriel areaal waarop alleen

maar gewassen groeien en ieder ander groen is en wordt

uitgeroeid.

Een stuk minder enthousiast dan de fabrikant is milieuorganisatie

Greenpeace. In een recent rapport stelt het dat Round up

wel degelijk schadelijk is voor mens en milieu. Het gif glyfosaat,

dat in Roundup zit, kan volgens het rapport een rol spelen

in de ontwikkeling van kanker en is mogelijk hormoonversto-

rend. Greenpeace heeft het rapport opgesteld in samenwerking

met de Britse organisatie GMFreeze.

Greenpeace is niet onder de indruk van de studies die aantonen

dat Roundup weinig milieubelasting geeft. De onderzoeken zijn

volgens de organisatie uitgevoerd door Monsanto zelf. Uit onafhankelijk

onderzoek blijkt echter dat het werkzame gif glyfosaat

wel degelijk een groot risico voor de gezondheid kan zijn.

Daarom roepen Greenpeace en GMFreeze op om de vergunning

voor het gebruik van Roundup en andere glyfosaatbestrijdingsmiddelen

zo snel mogelijk opnieuw te laten beoordelen.

Het rapport van de twee milieuorganisaties analyseert bijna

tweehonderd onafhankelijke wetenschappelijke onderzoeken.

Het wijst erop dat glyfosaat niet alleen schadelijk is maar er

ook voor zorgt dat onkruid immuun wordt voor het middel.

Daardoor zijn boeren genoodzaakt om steeds meer gif te

gebruiken bij het bestrijden van onkruid. “De belofte van

Monsanto, dat de onkruidbestrijding met Roundup gemakkelijker

en goedkoper zou worden, is dus onjuist”, stelt Herman

van Bekkem, gentech- en landbouwdeskundige bij Greenpeace.

Niet iets beters

Landbouwkundige dr.ir. Corné Kempenaar van de universiteit

van Wageningen zegt het gedeeltelijk met Greenpeace eens te

zijn. Hij deed onderzoek waarbij Roundup was betrokken en

stelt er niet omheen te kunnen dat herbiciden zoals glyfosaat

betrekkelijk gemakkelijk kunnen afspoelen naar het opper-

vlaktewater, zeker als ze gebruikt worden op verhardingen.

Ze komen dan via het riool in de zuiveringsinstallaties maar

er blijven meestal residuen over. Gevolg is dat er te hoge

concentraties herbiciden voorkomen bij de inlaatpunten voor

winning van drinkwater én in het grondwater.

“Toch moet ik er wel bij zeggen”, tekent Kempenaar aan, “dat

glyfosaat een van de minst vervelende onkruidbestrijdingsmiddelen

is. Greenpeace pleit voor een verbod maar wat krijg

je dan? Andere middelen zijn altijd schadelijker. Als er geen

onkruidbestrijdingsmiddelen nodig zouden zijn, was ik het

met Greenpeace eens. Maar nu dat wel zo is, is er tot nu toe

niet iets beters dan glyfosaat.”

Ook gaat hij niet mee in de bewering van Greenpeace dat

Roundup kankerverwekkend is. “Ik heb me in de onderzoeken

verdiept waarnaar ze verwijzen maar ik vind dat Greenpeace

op dit punt geen sterke casus heeft. Reken ook maar dat er bij

de toelating heel goed naar die onderzoeken wordt gekeken.”

Waar hij het weer wel mee eens is, is dat onkruid ongevoeliger

wordt voor Roundup zodat er steeds meer nodig is. Dat is zowel

slecht voor het milieu als voor de portemonnee van de

boeren. “In die zin straf het kwaad zichzelf”, aldus Kempenaar.

Onkruid kan tegenwoordig ook bestreden worden met machines

die met stoom werken. Ze herkennen onkruid en verbranden

dat. “Maar die gebruiken veel meer brandstof dan

machines die Roundup spuiten. Dat is net zo goed schadelijk

voor het milieu. Zo gemakkelijk is de keuze dus niet”, besluit

Kempenaar.

Meest en minst bespoten

De Amerikaanse organisatie EnvironmentalWorking

Group heeft haar lijsten

van meest en minst bespoten producten

geactualiseerd. Ze zien er nu zo uit:

EWG adviseert deze producten

biologisch te kopen:

1. Appels

2. Selderij

3. Aardbeien

4. Perziken

5. Spinazie

6. Nectarines

7. Druiven

8. Zoete paprika’s

9. Aardappels

10. Blauwe bessen

11. Sla

12. Boerenkool

Laagst in pesticide/minst bespoten:

1. Uien

2. Suikermais

3. Ananassen

4. Avocado’s

5. Asperges

6. Zoete erwten

7. Mango’s

8. Aubergines

9. Meloenen

10. Kiwi’s

11. Kool

12. Watermeloenen

13. Zoete aardappelen

14. Grapefruit

15. Champignons

22 23


Gezond leven

Gezond blijven

10% korting bij de

Roode Roos

Een leven lang vitaal!

Squalene is een bijzondere stof die

zowel in het menselijk lichaam als in de

natuur wordt aangemaakt. Het behoort

tot een speciale groep antioxidanten,

de zogenaamde isoprenoïden en

wordt uit de levertraan van de diepzee

dogfish verkregen. Squalene heeft het

vermogen om zuurstof toe te voegen aan

de menselijke cel. Hierdoor beschermt

het de cellen waardoor het lichaam

wordt behoed voor de ziekmakende

moleculen. Issho Genki® Squalene iP6

is een veelzijdig, natuurlijk en zuiver

voedingssupplement dat uw lichaam

weer in balans brengt.

Versnelt herstel

Toename

energie, vitaliteit

en uithoudingsvermogen

Beschermt tegen

vroegtijdige

veroudering van

de huid

Beschermt tijdens

chemotherapie en

bestraling

Beschermt cellen

en weefsels

Fyto-Life

van Hogendorpplein 28

5051 SR Goirle

T: +31 (0) 13 534 6437

F: +31 (0) 13 530 2247

E: info@fyto-life.nl

W: www.fyto-life.nl

www.isshogenki.com

Advertenties

Luchtwegformule:

Een steuntje in de rug

uitgekiende combinatie van vitaminen,

mineralen en kruiden die elkaar aanvullen

stimuleert het immuunsysteem

geeft verlichting aan de luchtwegen

In prijs verlaagd van € 23,00 inclusief BTW

per 60 vegetarische capsules naar € 19,95

Let op: raadpleeg eerst uw arts als u onder behandeling staat

www.vitortho.nl

24 25

www.ortho.nl

Chemo en visolie: wetenschappers en pers

onverantwoord(elijk)

Op 13 september verscheen een persbericht van het UMC Utrecht: ‘Tumoren ongevoelig door

visolie’. De landelijke media pikten het vrijwel allemaal op:

ANP/Telegraaf: Gebruik geen visolie bij chemotherapie.

NOS: Visolie kan effect chemotherapie opheffen.

Trouw/Volkskrant: Gebruik visolie tijdens chemo sterk afgeraden.

BBC/Wall Street Journal: Fish oils block chemotherapy drug.

Belangrijkste feit is dat in het Utrechtse onderzoek niet één kankerpatiënt één druppel visolie

heeft gehad. Toch adviseren de onderzoekers geen visolie supplementen te gebruiken bij chemo.

Zomaar: direct vanuit het Utrechtse laboratorium de wereldpers in.

In de studie werd aangetoond dat immuuncellen van muizen een bepaald vetzuur aanmaken

als reactie op en bescherming tegen toxische chemotherapie (op zich dus een heel natuurlijke

reactie). De onderzoekers hebben willekeurig slechts twee visolie supplementen (van de vele

die er op de markt zijn) geanalyseerd en vonden daarin hetzelfde vetzuur (niet verwonderlijk

want het zit er van nature in, tenzij het eruit gezuiverd is). De muizen kregen maar een keer

een hoeveelheid visolie toegediend en de werking van de chemo bleek geremd.

Wat dit betekende voor kankerpatiënten met chemo en die tegelijkertijd visolie supplementen

gebruiken, wordt in het wetenschappelijke artikel op een bijzonder ingewikkelde manier beschreven.

Eenvoudiger ging blijkbaar niet. Duidelijk is dat het feitelijk alleen om een muizenstudie

ging. Op een bijzonder vage en omslachtige manier probeerden de onderzoekers de

betekenis voor de patiënt te vertalen. Reden om een van de onderzoekers per email om een

nadere verklaring te vragen. Het antwoord bevestigde wat ik al vermoedde: ‘Wij hebben ons

onderzoek uitgevoerd in muizen, en daarin zien we dat het gebruik van 2 geteste visoliën de

werking van chemotherapie vermindert. Dit wijten wij aan een specifiek vetzuur dat in deze 2

visoliën aanwezig is. Omdat het effect bij muizen zo sterk is, raden wij visolie gebruik bij patiënten

af, in afwachting van onderzoek bij mensen. Ik wil benadrukken dat het resistentie

opwekkende effect van visolie niet bij mensen aangetoond is.’

In het artikel verder geen woord over bevindingen in andere onderzoeken over de interactie

van chemotherapie en visolie. Niet één studie wordt genoemd, terwijl die er wel degelijk zijn

waaruit blijkt dat visolie supplementen juist een gunstig effect hebben samen met chemotherapie.

Ook opmerkelijk is dat in het artikel over vis op het Nederlandse menu met geen woord

wordt gerept.

Het is duidelijk dat de onderzoekers bewust de publiciteit hebben gezocht om hun negatieve

advies ten aanzien van visolie supplementen de wereld in te helpen. Dat is gelukt. Maar is dit

gerechtvaardigd op basis van hun onderzoek, waarin geen enkele kankerpatiënt één capsule

visolie heeft gehad? Nog maar eens dat opvallende citaat uit de mail van een van de onderzoekers:

‘Ik wil benadrukken dat het resistentie opwekkende effect van visolie niet bij mensen

aangetoond is’. Zet dat eens af tegen de kop van het Utrechtse persbericht: ‘Tumoren ongevoelig

door visolie’. Ook de pers speelt hierin een dubieuze rol door klakkeloos en kritiekloos

het bericht verder de wereld in te leiden.

Dr. Gert Schuitemker


Oplossing

‘Altijd kritisch blijven op je voeding’

is de oplossing van de puzzel in Uitzicht

2011/07. Nederlanders eten ongezond.

De bevolking eet nog altijd veel te weinig

fruit, groente, vis en vezels. Dat constateert

het Rijksinstituut voor Volksgezondheid

en Milieu (RIVM). Deze

adviesorganisatie voor de overheid hield

een Voedsel Consumptie Peiling onder

bijna 4.000 Nederlanders en onderzocht

hun eetgedrag tussen 2007 en 2010. Dertien

jaar geleden werd de peiling, onder

mensen van 7 tot 69 jaar, ook uitgevoerd.

Het blijkt dat Nederlanders het afgelopen

decennium niet gezonder zijn gaan

eten. Zo consumeren volwassenen gemiddeld

100 tot 120 gram groenten per

dag, terwijl dat 200 gram zou moeten

zijn. Ook fruit en vezels worden te weinig

gegeten. Het goede nieuws is dat mensen

minder transvetzuren binnen krijgen.

Die verhogen de kans op hart- en vaatziekten.

Transvetzuren zitten van nature

in voedingsmiddelen, maar zij ontstaan

ook bij het verharden van plantaardige

oliën. Na een daling van transvetzuren

in margarines en bereidingsvetten voor

thuisgebruik, zijn in de afgelopen tijd

ook de gehalten in buitenshuis bereide

voedingsmiddelen gedaald. Bijvoorbeeld

in snacks en koek. Het bedrijfsleven is

zich bewust geworden van de risico’s.

De consumptie van de verzadigde vetzuren

is echter nog steeds te hoog. Het

RIVM onderzocht niet waarom mensen

de aanbevelingen voor gezond eten niet

opvolgen. Dus mensen, blijf kritisch op

uw voeding en weet wat u eet.

De prijzen gaan naar deze winnaars:

1e prijs: mevr. Jonker, Hoevelaken

2e prijs: mevr. Vermeulen, Breda

3e prijs: mevr. Samkalden, Amersfoort.

De inzenddatum voor de puzzel in

Uitzicht 2011/09 sluit 10 januari 2012.

LET OP!

Het inzenden van de oplossing is alleen

mogelijk door: overschrijving van

tenminste € 1,00 op ING rekening 6189,

t.n.v. Moermanvereniging te Alphen aan

den Rijn. Vermeld uw oplossing onder

mededelingen.

Gert Tretmans

Tuinvaas 16

7609 ZT Almelo

tel. (0546) 56 94 11.

E-mail: gjwtretmans@gmail.com

26

Kruiswoordraadsel

Horizontaal:

1. geografische mijl; 3. onberaden wijze waarop een zaak wordt aangegrepen; 13. science

fiction; 15. eikenschors; 17. zak; 18. meisjesnaam; 19. meisjesnaam; 20. opnieuw;

22. plaats in Gelderland; 24. omroepvereniging; 25. levenslucht; 26. voorzetsel;

28. onheilsgodin; 30. vrucht; 32. bijbel deel; 33. droog en onvruchtbaar; 34. jongensnaam;

36. Chinese vermicelli; 37. klasse; 38. honingdrank; 39. met de nek aankijken; 41. watervogel;

43. gesloten; 45. norsige vrouw; 47. kleur; 49. plaats in Gelderland; 51. oud-IJslandse

literatuur; 52. het zij zo; 53. herkauwer; 54. uniek; 55. godin van de aarde;

56. Britse pistoolmitrailleur; 58. zuiver; 60. Engels bier; 61. kloosterzuster; 63. misten;

66. onbeschaafd; 68. buislamp; 70. gevuld; 72. stad in België; 73. spoedig; 74. Archi Episcopus;

75. ronddraaien; 78. streling; 79. componist; 81. stad in Algerije; 82. mannetjes

kip; 84. struisachtige vogel; 86. ploeg spelers; 87. voormalig Nederlands eiland;

88. advies; 90. oorlogsgod; 92. hoge piet; 93. persoonlijk voornaamwoord; 94. beroep;

95. niet even.

Verticaal:

1. vasthoudend aan een aangenomen gewoonte; 2. gemeenschappelijke weide; 4. als

boven; 5. voetpunt; 6. balken; 7. bijbelse figuur; 8. Votre Excellence; 9. eerste vrouw;

10. aanduiding van biljoenvoud; 11. vrucht; 12. rivier in Noord-Brabant; 13. plaats in

Friesland; 14. onbekende en mysterieuze zaken binnen een familie; 16. paardje; 19. inlichtingendienst

buitenland; 21. toespraak; 23. gemeen; 24. huidbedekking van vogels;

25. hoge stand; 27. schoorsteenzwart; 29. lust; 31. vreemde munt; 34. boeien; 35. doen

kamperen; 38. plaats op Sumatra; 39. onpersoonlijke hogere macht; 40. hinniken;

42. manwijf; 44. lofdicht; 46. knaagdier; 48. Economisch Technologisch Instituut;

50. geneesmiddel; 56. knevel; 57. huishoudelijk keurmerk; 59. omroepvereniging;

62. bakplaats; 64. vlag; 65. rivier in België; 67. deel van een bijenkorf; 69. papegaai;

71. componist; 73. leefregel; 74. Belgische zanger; 76. deel van een boom; 77. voeg;

79. groef; 80. jongensnaam; 83. groet; 85. kerel; 88. zangnoot; 89. kiem; 91. Societas Jesu.

Als u de hele puzzel hebt opgelost, kunt u aan de hand van de cijfers ook de

onderste balk invullen. Hier ontstaat dan de uiteindelijke oplossing.

Uitzicht is het tijdschrift van MMV Natuurlijke

kankerpreventie en Ondersteunende

therapieën. Het verschijnt tien keer per

jaar en wordt gratis aan de leden van de

vereniging beschikbaar gesteld.

Verantwoording

De redactie van Uitzicht en het bestuur

van MMV brengen de inhoud ter kennis en

beoordeling; zij aanvaarden geen verantwoordelijkheid

voor de toepassing ervan.

Overname van artikelen door derden is

uitsluitend toegestaan met schriftelijke

toestemming vooraf. Redactie en bestuur

behouden zich het recht voor zonder opgave

van redenen teksten, advertenties en te

beantwoorden vragen te weigeren.

Eindredactie

Cor van Groningen

Medewerkers aan dit nummer:

Drs. Bob Hornstra, arts

Riëtte Janssen

Jan van Klinken

Arjan van Laar

Hans Nieuwstad

Petra Pronk

Dr. Gert Schuitemaker

Fotografie

Stef Breukel e.a.

Redactiecommissie

Truus Hartsink

Drs. Hans Stoop

Cor van Groningen

Redactieadres

Redactie Uitzicht

Hof van Azuur 30

2614 TB Delft

Advertenties

Advertentiemogelijkheden

en tarieven kunnen worden

aangevraagd bij:

J.P.H. Geraats

Louis Regoutstraat 36

6006 LL Weert

Telefoon (0495) 53 22 20

Inschrijving

Uitzicht ISSN 0169-9938

Uitzicht op internet

www.moermanvereniging.nl

E-mail: info@moermanvereniging.nl

Kopij volgend nummer:

Magazine 10/2011

vóór 21 november 2011

c o l o f o n

Korte berichten

Open brief aan de minister van VWS

De waarheid in de geneeskunde. Dat is het onderwerp van de Open Brief die mr.

N.H. de Vries op 18 oktober 2011 aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en

Sport schreef. In deze brief veegt hij op erudiete wijze de vloer aan met de uitspraak

van Edith Schippers, minister van VWS, dat er voor de werkzaamheid en effectiviteit

van de complementaire behandelwijzen (CAM) geen of onvoldoende wetenschappelijk

bewijs bestaat en dat CAM dus niet ‘evidence-based’ is. Een stelling die vaak

wordt gebruikt om complementaire behandelwijzen buiten spel te zetten.

N.H. de Vries is niet alleen vanuit zijn verleden als rechter geïnteresseerd in waarheidsvinding

op dit terrein, maar ook vanuit zijn hoedanigheid als patiënt die is

aangewezen op ingrijpende medische zorg, zoals hij in de brief aangeeft. “De aanleiding

tot dit schrijven wordt gevormd door mijn verontrusting over de naar mijn

oordeel onevenwichtige wijze waarop de discussie hier te lande wordt gevoerd

over de afgrendeling van CAM ten opzichte van reguliere geneeskunde. Bij deze

afgrendeling wordt ook door u, als minister van VWS, het kernargument in stelling

gebracht dat CAM niet ‘evidence based medicine (hierna: EBM) is, waarin besloten

ligt dat de reguliere geneeskunde daarentegen wel EBM zou zijn”, aldus De Vries.

Het is precies dit argument dat de briefschrijver op goede gronden in de rest van

zijn brief aan mootjes hakt. Hij is van mening dat de adviseurs van de minister

haar een aantal essentiële feiten omtrent zowel de reguliere geneeskunde als CAM

onthouden, waardoor haar zienswijze op beide takken van de geneeskunde aantoonbare

‘factual beliefs’ bevat. Factual beliefs zijn op geloof berustende overtuigingen

die voor vaststaande feiten worden gehouden, waardoor de wetenschappelijke

waarheid geweld wordt aangedaan als gevolg van een vermenging van feit en fictie.

Kortom: een buitengewoon interessante brief over een belangrijk onderwerp. In het

volgende nummer van Uitzicht gaan we hier dan ook zeker verder op in.

Vegetarisch koken met de seizoenen

Wij zijn behoorlijk afgedwaald van het

‘natuurlijke pad’. Blauwe bessen in de

lente, het hele jaar door paprika’s, het

is allemaal geen probleem meer. Tenminste,

niet in de aanschaf. Maar als

het gaat om ‘natuurlijk gezond’ is het

een ander verhaal. We weten nauwelijks

meer wat ‘natuurlijk’ betekent en

hoe het smaakt. Daarom introduceert

Marry Foelkel vier keer per jaar een

culinair event op haar kruidentuin in

Beekbergen: vegetarisch koken met de

seizoenen.

Eten bij Marry Foelkel is een belevenis.

Voor wie gewend is aan het gewone

huis-, tuin- en keukenvoedsel is zo’n

culinair bezoekje aan de kruidentuin in

Beekbergen absoluut een aanrader.

Niet alleen omdat je er allerlei heerlijke

dingen kunt proeven, maar ook omdat je

kennis over gezond in een paar uur tijd

flink wordt bijgespijkerd. Er vliegen

enorm veel ‘weetjes’ over tafel, vooral

van de kant van Marry die de oneliners

makkelijk uit haar mouw schudt, zoals

deze: Het beste is vaak niet wat je doet,

maar wat je laat. Koop minder en voel

je beter!” Maar ook de bezoekers doen

geregeld een duit in het zakje, omdat zij

ook serieus geïnteresseerd zijn in een

gezonde levensstijl en daar elk vanuit

hun eigen achtergrond mee bezig zijn.

Behalve lekker eten is het dus ook volop

leren van elkaars ervaringen.

Vegetarisch koken met de seizoenen’

wordt vier keer per jaar gehouden.

De data zullen in Uitzicht worden

aangekondigd.

Voor meer informatie: Marry Foelkel,

(055) 506 13 91.

27


De Roode Roos B.V.

Magazijn voor orthomoleculaire voeding

Deze keer een andere selectie van

producten, welke door “De Roode Roos

B.V.” geleverd kunnen worden.

Hierdoor krijgt u een inzicht van ons ruime

assortiment, van meer dan 3500 producten

en 80 leveranciers.

Bestellen bij De Roode Roos B.V.

Alle producten worden in principe geleverd

met een korting van max. 25% ten opzichte

van de adviesprijs. Om te bestellen kunt u

gebruik maken van de lijst die hiernaast is

afgedrukt. Eventueel kunt u eerst een

fotokopie maken. Onze volledige catalogus

is op aanvraag verkrijgbaar.

Uw schriftelijke bestelling kunt u naar onze

postbus sturen. Vervolgens laten wij de

bestelling door TNT-Post bij u thuis

bezorgen.

Ook kunt u ons gratis naamnummer

0800-ROODEROOS (0800-7663376)

gebruiken.

Internetgebruikers kunnen een e-mail

versturen naar orders@derooderoos.com of

direct bestellen via onze webwinkel op

www.derooderoos.com

Vanaf nu biedt De Roode Roos u de

mogelijkheid uw bestellingen te betalen via

doorlopende machtiging voor automatische

incasso.

Een machtigingskaart hiervoor kunt u

opvragen via onze website:

www.derooderoos.com/machtigen

Prijswijzigingen voorbehouden

Vermeld hier uw

adresgegevens:

Uw naam: (Dhr/Mevr):

Adres:

Postcode & Woonpl.:

Telefoonnummer:

Nr

205 Multi vit.& mineralen (240 tab)

268 Bio-Quinon Q10 Super 30 mg (150 caps)

547 BioSil (30 ml)

Advertentie

586 MaxEPA (100 softgels)

1388 MultiVit Basic (module 1) (90 vcaps)

1785 MSM 1000 mg (120 tab)

2308 DHA 250 (120 caps)

2836 MetaRelax (90 tab)

2999 Eye Q 500 mg (210 caps)

3273 Lignan Flax Oil Complex (473 ml)

3402 Optimal Prenatal DHA Formula (60 softgel

3492 Bio Bran MGN3 250 mg (50 tab)

3588 Symbioflor 1 (50 ml)

3654 Prostaatformule (60 tab)

3924 MagAsorb 150 mg (Magnesium als Citraat

4084 Women's Mood (30 caps)

4105 Levertraan Forte (60 softgels)

Plantina

Postbus 16035

2500 BA Den Haag

Telefoon 070-3010701

Fax 070-3010707

Fabrikant

Pharma Nord

Bio Minerals

Cardio Vasc. Res.

Alfytal

Vitals

Now Foods

Metagenics

Springfield

Barlean's

Minami Nutrition

Medpro

Energetica Nat.

Best Choice

Lamberts

Care For Women

Bonusan

4126 Coriolus Versicolor-extract 750 mg (90 cap AOV

4398 Active Biodream (800 gram)

4456 Spirulina (180 tab)

4617 Solidago Complex Tinctuur (50 ml)

4630 Co Enzyme Q10 with MCT (60 vcaps)

4646 Super Greens (220 gram)

4754 Bio Nutriënt l-Tryptofaan (60 vcaps)

5400 Vitamine D3 15 mcg (90 softgel)

5696 Luchtweg Formule (60 vcaps)

5861 Delima Feminin (10 ovula)

5878 Glucosamine Summum (120 tab)

6096 CalAsorb (180 tab)

6097 Salvestrol Prostaat (60 caps)

6213 Elke Dag (90 tab)

Lidmaatschap nr.:

Geboortedatum:

E-Mailadres:

Biodream

Marcus Rohrer

Zonnegoud

Viridian

VitaKruid

CellCare

Bonusan

VitOrtho

Pekana

Supplemed

Lamberts

Vitals

Vitals

(evt.) voorschrift van:

Normaal

€ 98,75

€ 46,50

€ 29,90

€ 37,00

€ 20,75

€ 22,25

€ 38,25

€ 23,99

€ 36,95

€ 19,95

€ 28,50

€ 65,00

€ 13,60

€ 11,50

€ 12,20

€ 19,95

€ 9,00

€ 31,70

€ 45,00

€ 13,32

€ 11,59

€ 37,25

€ 46,70

€ 21,90

€ 11,00

€ 23,00

€ 14,90

€ 35,50

€ 27,50

€ 39,95

€ 49,95

Leden

€ 74,06

€ 34,87

€ 22,42

€ 27,75

€ 18,68

€ 16,69

€ 28,69

€ 17,99

€ 27,71

€ 14,96

€ 21,38

€ 58,50

€ 10,88

€ 8,63

€ 9,15

€ 14,96

€ 6,75

€ 23,78

€ 36,00

€ 11,32

€ 8,69

€ 29,80

€ 39,70

€ 17,52

€ 8,25

€ 17,25

€ 11,18

€ 26,62

€ 20,62

€ 29,96

€ 37,46

Deze boeken kunt u bestellen

bij de Moermanvereniging.

Wilt u één of meerdere boeken

toegestuurd krijgen, vul dan

duidelijk een girokaart in met

het juiste bedrag en de titels

van de gewenste boeken.

Geen geld opsturen!

Het gironummer waarop u

kunt bestellen is: 355.999 t.n.v.

De Moermanvereniging

Postbus 508

2400 AM Alphen aan den Rijn.

De prijzen zijn inclusief verzendkosten

binnen Nederland.

Daarbuiten wordt € 3,50 extra

berekend.

Boekenlijst

01. Dr. Moerman, een weg tot genezing,

C. van Groningen en A. Ronhaar € 11,30

04. De psychische achtergronden van kanker, Jac. Landman € 4,95

09. Verhütung und Heilung von Krebs, Jac. Landman € 6,80

10. Die Moerman-Krebs-Diät, E. Wannee-Immerzeel € 6,80

15. Het Moermandieet, gezond en lekker, E. Wannee € 4,95

17. A solution to the Cancer Problem € 7,95

22. Variaties op de Moermankeuken, Truus Hartsink € 4,95

24. Kookboek, Lia v.d. Geest en Lydia Sleutel € 7,95

28. De actuele voedingstabel, wat zit waar in? € 9,50

29. Retrospectief onderzoek naar de effectiviteit van € 20,40

de Moermantherapie

37. Het Gouden boekje voor de Gezondheid, G.E. Schuitemaker € 12,50

Voor meer boeken van de heer Schuitemaker zie:

www.gezondeboeken.nl

41. Bondgenoot, autobiografie van een immuuncel, Henk Fransen € 12,75

42. De helende factor, Bob Th. Hornstra € 16,50

44. Voed je goed, voel je goed, Monique van den Assum € 4,95

45. Dvd ‘Geef ziekte geen kans, eet en leef gezond’, Kees Braam € 6,95

Advertenties

Green Magma

uw dagelijkse portie (extra) groenten

Door onze drukke levensstijl

komen we niet altijd toe aan onze

dagelijkse portie groenten. Green

Magma kan u helpen. Het bevat het

extract van biologisch geteelde

jonge, groene gerstebladeren.

Dit groene gerstextract bevat alle

belangrijke vitaminen, mineralen,

Green Magma:

Reinigende eigenschappen

Krachtige antioxidant

Bevat meer dan 70 voedingsstoffen

waaronder vitaminen en mineralen

Uw dagelijkse (extra) portie groenten

enzymen en spoorelementen

zoals die ook voorkomen in verse

bladgroente. Bovendien is Green

Magma rijk aan chlorofyl. Chlorofyl

helpt ons lichaam op een milde

wijze te reinigen, het stimuleert de

spijsvertering en beschermt ons

tegen vrije radicalen.

Dankzij de natuurlijke uitgebalanceerde samenstelling heeft Green

Magma een gunstige invloed op de gezondheid. U voelt zich fit en

energiek.

van gras

naar sap

in poedervorm

Het gepatenteerde productieproces

garandeert kwaliteit en de aanwezigheid

en activiteit van de enzymen

TS Products, Harderwijk

Infolijn: 0341 - 46 21 46

info@tsproducts.nl

www.tsproducts.nl

Verkrijgbaar in poeder en tabletten, bij uw natuurwinkel en gezondheidswinkel, o.a. De Tuinen.

Vraag nu een gratis proefzakje aan

via info@tsproducts.nl

o.v.v. de code GMU11.


TS Products, Harderwijk

Infolijn: 0341 - 46 21 46

info@tsproducts.nl

www.greenmagma.nl

28 29

Biologisch


Advertenties

Natuurlijk gezond met

homeopathie van VSM

Natuurlijk gezond

De natuur is een bijna onuitputtelijke bron van vitaliteit. VSM

gebruikt deze kennis al 110 jaar bij het vervaardigen van

home opathische geneesmiddelen op basis van stoffen uit

de natuur, zoals planten en kruiden. Hierdoor kun je op een

natuurlijke manier gezond worden en blijven.

De beste kwaliteit

Alleen het beste is goed genoeg, als het om je gezondheid

gaat. De producten van VSM voldoen aan alle strenge

regels die gelden voor geneesmiddelen. Wij kweken in onze

eigen tuin het overgrote deel van de plantaardige grondstoffen.

Op ecologische wijze, dus zonder bestrijdingsmiddelen

en kunstmest.

Snel en effectief

Homeopathische geneesmiddelen kunnen snel werken,

soms al binnen een uur. Door hun milde werking zijn ze

goed te combineren met andere geneeswijzen.

Kleine ongemakken kun je zelf met een homeopathisch

geneesmiddel oplossen. Voor andere aandoeningen heb je

een professionele behandeling nodig. Ga in dat geval naar

een ervaren homeopathisch arts of therapeut.

Kijk voor meer informatie op www.vsm.nl.

Adv VSM Uitzicht 185x130.indd 1 29-04-2009 15:41:54

Vit. D(OEN)

Hoge dosis Lage prijs Vitamine D 1000iu AANBEVOLEN

Natuurlijke vorm

Recent was Vitamine D in het nieuws waarin werd gesteld dat we goed moeten

opletten of mensen wel voldoende vitamine D binnen krijgen.

Lage vitamine D spiegels worden in samenhang gebracht met ernstige

gezondheidsproblemen op latere leeftijd.

Vitamine D is een vetoplosbare vitamine die door het lichaam kan worden

geproduceerd als zonlicht op de huid valt. Mensen die te weinig zonlicht krijgen

kiezen vaak voor het suppleren van vitamine D. Vitamine D is essentieel voor

gezonde botten en tanden en wordt ook belangrijk geacht voor een gezond

immuunsysteem. Verhoogt de opname van kalk in botten.

Succesvolle introductie door hoge dosis en lage prijs:

Vitamine D 1000iu 120t slechts W 13,95

Door de fantastische smaak en goede samenstelling is Omega 3 for Kids het product

van 1e keus voor kinderen. De voordelen van Omega 3 in combinatie met Vitamine A, C,

D en E. Eenvoudig in te nemen. Kauw de capsules stuk en ervaar de heerlijke smaak!

100kc voor W 17,95

NIEUW

Voor informatie zie www.hb08.nl tel 088-0075700 mail info@hb08.nl

> Vervolg van pagina 21 > Vraag & antwoord

Het voorstel van de uroloog is nu dat door middel van een

cystoscopie (via een dun slangetje in de blaas kijken) een

stukje van dat poliepje wordt afgenomen om te zien of er

sprake is van kwaadaardige cellen. Mevrouw schrijft: “Als er

kwaadaardige cellen worden aangetroffen kunnen die cellen

m.i. met het bloed door het hele lichaam verspreid worden

en zijn we nog verder van huis. Maar zelfs als dat laatste niet

zou gebeuren, zie ik het nut van dat onderzoek niet in. Want

als er sprake zou zijn van kanker, zou ik mij niet willen onderwerpen

aan allerlei ziekmakende behandelingen die mijn

kwaliteit van leven enorm zouden verminderen. Ik heb een

goed leven gehad, een mooie leeftijd bereikt en wie weet zou

het ziekteproces zo langzaam gaan dat ik nog een goede tijd

zou hebben. Graag zou ik van u willen weten of u een cystoscopie

met wegnemen van weefsel verantwoord vindt, gezien

in het licht van wat ik u allemaal heb verteld.”

Een vraag aan de uroloog zou kunnen zijn of het mogelijk is

het poliepje tijdens een cystoscopie te verwijderen en het

daarna te laten onderzoeken (via pathologisch-anatomisch

onderzoek) in het laboratorium, om te zien of het kwaadaardig

is. Deze cystoscopie kan onder een licht roesje worden

uitgevoerd. Ik raad u dan aan om voorafgaand aan de cystoscopie

(de avond tevoren) preventief het homeopathische

middel Staphisagria (200K) te nemen. Het blijkt dat Staphisagria

complicaties als blaasontsteking en dergelijke na een

cystoscopisch onderzoek helpt voorkomen.

In geval van kwaadaardigheid bent u er waarschijnlijk vroeg

bij en dat is natuurlijk erg belangrijk. Wij geven als bijkomende

therapie dan extra vitamine A, E, C, B6 en zink (het zogenaamde

Lamm protocol) en speciale lactobacillen (probiotica).

Met Zhüli-take erbij (vervaardigd van Japanse paddestoelen)

heb ik zeer goede resultaten gezien van deze aanpak. Vaak

worden ook blaasspoelingen door de specialist gegeven die

over het algemeen weinig bijwerkingen veroorzaken.

Het is bovendien goed om te weten dat blaaspoliepen die in

principe aanvankelijk goedaardig zijn kwaadaardig kunnen

worden. Niets doen, dus afwachten, is de slechtste optie!

Advertentie

Activiteitenkalender

november 2011 – Asten (NB)

Vegetarische kookcursus

Onder deskundige leiding maaltijden klaarmaken die

gezond en smakelijk zijn.

Plaats: Asten (Noord-Brabant)

Data: dinsdagen 8, 15, 22 en 29 november

Tijd: van 10.00 tot 14.00 uur

Kosten: leden € 80,-

Opgave: Mien v.d. Vijfeijken,

telefoon (0493) 49 58 91 en Toos Scheres,

telefoon (0475) 49 29 20.

10 november – Den Haag

Lezing

Spreker: Anna Kruyswijk, arts

Thema: Voeding voor je gezondheid

Plaats: Laan van Meerdervoort 1A, Den Haag

Tijd: 20.00 uur (zaal open vanaf 19.30)

Info: Margreet van Sytzama, (070) 324 18 15 of

(06) 24 80 95 95.

In het volgende nummer van Uitzicht

Noodkreet van oud-rechter mr. N.H. de Vries aan

minister Edith Schippers

De angst voor terugkeer bij kanker

De voorliefde van Betty van der Krogt voor blauwe

bessen

Kortingsbon

Betreft het boek: U kunt meer dan u denkt

Auteur: Hans Moolenburgh sr.

ISBN: 9789047703327

Medium: Moermanvereniging

Prijs: van € 25,00 naar € 20,00

Deze kortingsbon is geldig van 29/09/2011

tot en met 29/12/2011 en in te leveren bij

elke boekwinkel in Nederland. Actiecode: 901-90599

31

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!