Fotoafdruk op volledige pagina - Veldwerk Nederland

veldwerknederland.nl

Fotoafdruk op volledige pagina - Veldwerk Nederland

Inhoudsopgave

Voorwoord 3

Samenwerking 4

Ophalen leskisten bij Groenhorst College Ede 4

Bij wie moet u zijn? 4

Werkwijze inschrijving 5

Kosten en abonnement 6

Materialen en activiteiten 7

Veldwerkwinkel 7

Leergebieden 8

Begeleidingscommissie Schoolbiologie Ede 9

Activiteitenschema’s per groep 10

Activiteiten groep 1 en 2 16

Activiteiten groep 3 en 4 21

Activiteiten groep 5 en 6 26

Activiteiten groep 7 en 8 35

Aanbod Veldwerk Nederland 44

Adressen in de regio 45

1

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Uitgave: april 2011

Vormgeving: Nicole de Kievid

Het Groene Wiel

Onderdeel van Veldwerk Nederland

Hendrikweg 14 b

6703 AW Wageningen

T 0317 - 422 041

info@groenewiel.nl

www.groenewiel.nl

www.veldwerknederland.nl

2

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Voorwoord

Het Groene Wiel ondersteunt het Primair Onderwijs in Ede en Wageningen op het gebied van natuur- en milieu-

educatie (NME). Dit wordt mogelijk gemaakt dankzij de gemeente Ede en de gemeente Wageningen.

Volledig aanbod 2011-2012

In dit jaarprogramma vindt u al onze activiteiten voor het schooljaar 2011-2012 waarmee u uw natuuronderwijs

vorm kunt geven. In welke mate we in 2012-2013 nog NME ondersteuning kunnen bieden is uiterst onzeker. Dit

in verband met de geplande bezuingingen van de gemeente Ede. Schooljaar 2011-2012 draaien we nog volledig,

dus doe er uw voordeel mee!!!

Samenwerking

De NME-ondersteuning aan de Edese scholen wordt gedragen door beroepskrachten (Het Groene Wiel), vrijwil-

ligers (IVN Ede), alsook door de deelname van het Groenhorst College voor de uitleen van leskisten en van orga-

nisaties die schoolexcursies aanbieden (GLTO Ede en ’s-Heerenloo).

Imkerij De Werkbij

Op verzoek van Imkerij De Werkbij vindt u in dit jaarprogramma ook het educatieve aanbod van Imkerij De Werkbij

(voor alle groepen). Opgave hiervoor loopt via de Imkerij.

Aanbod Veldwerk Nederland

Het Groene Wiel is onderdeel van de landelijke organisatie Veldwerk Nederland.

Veldwerk Nederland organiseert onder andere werkweken en trainingen voor het basisonderwijs.

Het volledige aanbod vindt u pagina 44.

Veel plezier met het NME-aanbod komend schooljaar!

Namens Gemeente Ede en Het Groene Wiel,

Eveline van Oudbroekhuizen

Consulent NME

3

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Samenwerking

Het programma NME (natuur- en milieueducatie) komt tot stand in samenwerking tussen de gemeente Ede, het

Groene Wiel (onderdeel van Veldwerk Nederland) en het Groenhorst College.

Het Groene Wiel is het Praktijkcentrum van Veldwerk Nederland. Het Groene Wiel is verantwoordelijk voor de

inhoud van het NME-programma en de uitleenadministratie. Het Groene Wiel zorgt voor:




het jaarlijkse programmaboekje

vernieuwing van het aanbod (nieuwe leskisten en activiteiten)

de inroostering via internet

Met vragen over het programma, de inroostering en voor het tussentijds aanvragen van materialen of de annulering

daarvan, kunt u terecht bij het Groene Wiel.

Het Groenhorst College is het Agrarisch Opleidingscentrum voor VMBO en MBO in Ede. Het Groenhorst College

zorgt voor de uitleen en controle van de materialen (leskisten). Ophalen en terugbrengen van materialen vindt dan

ook plaats bij het Groenhorst College.

De gemeente Ede is opdrachtgever en financiert het programma.

Ophalen leskisten bij Groenhorst College Ede

Leskisten dient u op te halen en terug te brengen bij het uitleenpunt NME van Het Groenhorst College,

Bovenbuurtweg 27, 6717 XA Ede.

Openingstijd: woensdag tussen 13.00 en 15.00 uur.

Routebeschrijving naar NME-Uitleenpunt in het Groenhorst College Ede:

Het Groenhorst College staat aan de Zandlaan in Ede Zuid. Rij vanaf de Zandlaan de Bovenbuurtweg een klein

stukje in, richting kinderboerderij. Neem niet de eerste inrit links (parkeerterrein), maar de tweede ingang. Rijd

door tot u niet verder kunt (let op: u kunt hier niet goed keren). De uitleen vindt u in het gebouw links. De ingang is

links om de hoek (kleine deur). Binnen loopt u een stukje door de gang, het uitleenpunt zit rechts (volg de bordjes/

pijlen).

Bij wie moet u zijn?

Bij het Groene Wiel voor:






vragen over de inhoud van het programma of de materialen en activiteiten

vragen over de inroostering

aanvragen en afzeggen van leskisten

opgave voor excursies

doorgeven van adreswijzigingen e.d.

Bij het Groenhorst College voor:


ophalen en terugbrengen van leskisten: woensdagmiddag 13.00 - 15.00 uur

4

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Werkwijze inschrijving

Inschrijven via internet

Inschrijven doet u via internet. Elke school heeft een eigen inlogcode en wachtwoord. Heeft u dit nog niet of niet

meer, neem dan contact op met de NME-contactpersoon bij u op school, of met Het Groene Wiel.




Ga naar: www.veldwerknederland.nl.

Klik bovenin de balk: praktijkcentra, kies: Het Groene Wiel.

Klik links in de balk: docenten Ede. Klik in de tekst op: planningsprogramma.

Van hieruit kunt u inloggen en inschrijven. Hoe dit werkt leest u in de handleiding ‘reserveren via internet’, te vinden

op www.veldwerknederland.nl (Praktijkcentra: het Groene Wiel, docenten Ede).

Inschrijfformulieren voor gebruik op school

Bijgaand ontvangt u inschrijfformulieren voor gebruik op school. Deze kunt u binnen het schoolteam gebruiken als

u alle inschrijving wilt verzamelen en centraal wilt inroosteren op internet. Deze formulieren zijn dus niet om op te

sturen naar Het Groene Wiel! Inschrijven kan alleen via internet!

Reservering voor de zomervakantie

Wij verzoeken u om uw inschrijving via internet voor de zomervakantie af te ronden. Zodoende weten wij hoe

onze (en u ook hoe uw NME-) jaarplanning er uit gaat zien. Sommige leskisten zijn erg populair: dus hoe eerder u

reserveert, hoe meer kans u heeft dat de door u gewenste periode nog vrij is!

Tussentijds wijzigen

Gedurende het schooljaar kunt u zelf uw reserveringen wijzigingen, annuleren of bijplaatsen.

Voor annulering gelden de volgende regels:




Leskisten kunt u tot 14 dagen voor uitleendatum wijzigen of annuleren.

Materiaalzendingen kunt u tot 4 maanden voor uitlevermaand annuleren.

Excursies kunt u tot 1 maand voor uw voorkeursperiode annuleren.

Annuleert u later dan genoemde termijnen, dan worden de klavertjes voor het betreffende item in rekening

gebracht.

Contactgegevens

Het Groene Wiel, Centrum voor natuur- en milieueducatie

Hendrikweg 14B, 6703 AW Wageningen

T. 0317- 422 041

E. info@groenewiel.nl

W. www.groenewiel.nl en www.veldwerknederland.nl

5

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Kosten en abonnement

Om gebruik te kunnen maken van het NME-aanbod dient uw school een abonnement te hebben bij het Groene Wiel.

Met dit abonnement kunt u naar eigen inzicht een basisaanbod voor uw school samenstellen. Het abonnement kost

€ 135. De prijs van de producten en activiteiten is uitgedrukt in klavertjes. Met het abonnement krijgt u 20 klavertjes

tot uw beschikking.

Kosten materialen en diensten

Leskist: twee klavertjes.

Excursie: twee klavertjes (in een aantal gevallen wordt een bijdrage gevraagd voor de begeleiding door een exursie-

organisatie: zie beschrijving per excursie).

Materiaalzending: één klavertje.

Schoolkampset / spel: één klavertje.

Betaling

U ontvangt de rekening na de inroostering, aan het eind van het schooljaar.

Extra diensten bij abonnement

Scholen met een abonnement kunnen gebruikmaken van de volgende extra diensten:




gratis downloaden van lesbrieven van onze internetsite

gebruikmaken van de documentatie op het Groene Wiel ( lesbrieven, posters, dvd’s, boeken, tijdschriften)

lenen van extra veldwerkmateriaal / opgezette dieren/ loepjes, binoculairs ed. bij het Groene Wiel

Achtergrond

Met het abonnement betaalt u een bijdrage aan de productontwikkeling, -onderhoud en administratie. De

abonnementen dekken ongeveer 10% van de kosten hiervan. De overige 90% wordt bijgedragen door de gemeente

Ede.

Losse producten/activiteiten

Wanneer u geen abonnement heeft of wenst, kunt u een los product of activiteit aanvragen. De kosten hiervoor

€ 25 per geleverd product/activiteit.

Gratis activiteiten

In samenwerking met de Gemeente Ede bieden we een aantal activiteiten gratis aan.

Deze worden bekostigd uit het klimaatbeleid en het waterbeleid van de gemeente:



Project met gastles: Energie(k)

Leskist Waterkringloop

6

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Materialen en activiteiten

In dit programma worden de volgende soorten activiteiten en producten aangeboden:

Leskisten

Een leskist bevat een lesbeschrijving en materialen rondom een bepaald thema. De leerlingen werken met

opdrachten, opdrachtkaarten en werkbladen. De lessen uit de leskisten vinden plaats in school of (deels) in de

directe schoolomgeving. De uitleentermijn voor leskisten is twee weken.

Het lenen van een leskist kost twee klavers.

Ontdekdozen

Een ontdekdoos bevat onderzoeksmateriaal en opdrachten waar de leerlingen zelfstandig of in groepjes van twee

of drie mee kunnen werken. Aan de hand van opdrachtkaarten en verschillende opdrachtjes maken en zoeken

zij zélf naar oplossingen voor vraagstukken. De ontdekdozen zijn speciaal geschikt voor het oefenen van het

zelfstandig oplossen van vraagstukken door eigen waarneming. De uitleentermijn is twee weken.

Het lenen van een ontdekdozenset (vijf of zes dozen) kost twee klavertjes.

Excursies

Bij een excursie vindt een deel van de activiteiten plaats buiten de directe schoolomgeving. Het is over het algemeen

geen losstaande activiteit, maar een onderdeel van een groter lesprogramma (met voorbereiding / verwerking

op school). De excursies worden verzorgd in samenwerking met diverse organisaties in Ede. Deelname aan

een excursie (inclusief bijbehorend lesmateriaal) kost twee klavertjes per klas (maximaal 35 leerlingen). In een

aantal gevallen wordt een bijdrage gevraagd voor de begeleiding door de excursie-organisatie (zie beschrijving

per excursie).

Materiaalpakket

Een materiaalpakket bestaat uit verbruiksmaterialen, een lesbrief met informatie over het onderwerp en suggesties

voor het gebruik in de klas. Het verschil met een leskist is dat u de materialen en de bijbehorende handleiding niet

hoeft terug te brengen. Per materiaalzending (per klas) wordt één klaver berekend.

Veldwerkwinkel

Wilt u bepaalde materialen graag zelf op school hebben, kijk dan eens op www.veldwerkwinkel.nl. Hier vindt u o.a.

schepnetjes, loeppotjes, zoekkaarten en allerhande veldwerk-/onderzoeksmaterialen.

7

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Leergebieden

Het Groene Wiel heeft de inhoud van natuuronderwijs uitgewerkt in zes verschillende leergebieden.

De eerste vier daarvan zijn ook nadrukkelijk terug te vinden in de kerndoelen. De twee laatste leergebieden zijn

relevant vanuit het perspectief van natuur- en milieu-educatie en duurzame ontwikkeling en voor de persoonlijke

ontwikkeling van de leerlingen.

Besef

Leren kennen van planten en dieren, groei en ontwikkeling, vorm en functie en samenhang. Aan de hand van

concrete materialen en situaties wordt kennis (begrippen, woorden, verbanden) ontwikkeld.

Waarnemen en onderzoeken

Leren herkennen en benoemen van eigenschappen. Leren om conclusies te trekken uit eigen waarnemingen.

Leren om zelfstandig (onderdelen van) onderzoekjes op te zetten.

Zorg en verantwoordelijkheid

Leren zorg te dragen voor planten en dieren en daar steeds meer verantwoordelijkheid voor te dragen.

Duurzaam handelen

Leren hoe (samen met anderen) op een verantwoorde manier om te gaan met de omgeving, afval, energie,

water e.d.

Waardering

Het creëren van situaties waarin leerlingen waardering voor de natuur kunnen ontwikkelen, verwoorden en

verbeelden. Hiermee kunnen tevens gevoelens van angst ten opzichte van dieren worden voorkomen.

Rechtvaardigheid en keuzevaardigheid

Kennismaken met algemene normen en waarden met betrekking tot onze omgang met planten, dieren en

milieu. Vanuit een ander (waarden)perspectief leren kijken naar een situatie. Kennismaken met situaties waarin

verschillende waarden ten opzichte van elkaar moeten worden afgewogen (bijvoorbeeld in een rollenspel).

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Begeleidingscommissie Schoolbiologie Ede

De Begeleidingscommissie Schoolbiologie Ede adviseert over het jaarlijkse programma NME. In de Begelei-

dingscommissie Schoolbiologie hebben zitting, namens

het openbaar onderwijs:

dhr. H. Koeweiden

Ericaschool, Kerklaan 1, 6731 BA Otterlo

het R.K. onderwijs:

vacature

het Reformatorisch onderwijs:

dhr. M. Brand

Detmarschool SBO- LOM, Verlengde Parkweg 47 b, 6717 GL Ede

het bijzonder neutraal onderwijs:

dhr. J.P. Poll Jonker

Edese Schoolvereniging, Zuidelijke Spoorstraat , 6711 NN Ede

het P.C. onderwijs:

vacature

IVN (Vereninging voor natuur- en milieu-educatie), afdeling Ede:

mw. R. v.d. Bor

Elzenhof 16, 3927 GK Renswoude

Het secretariaat van de commissie is ondergebracht bij het Groene Wiel.

Heeft u interesse in één van de vacatures, neem dan contact op met Eveline van Oudbroekhuizen, consulent

NME bij Het Groene Wiel, 0317 - 422041

9

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


10

GROEP 1 EN 2

Alles voor een pannenkoek K 1-2 4 uur

Bange muis, boze hond? K 1-2 2 - 3 uur

Droppie water K 1-2 3 - 4 uur gratis

Eekhoornschool K 1-2 1 - 3 uur

Kaas maken K 1-2 4 uur

Kabouterpad K 1-2 2 uur

Lievebeest K 1-2 2 uur

Toverstenen K 1-2 2 uur

Zo doet een vogel... K 1-2 2 uur

Imkerij De Werkbij E 1-2 1 - 2 uur ±

€100

Meneer de Pauw E 1-2 2 uur

Van graan tot brood M 1-2 2 uur

Wintergroenten M 1-2 2 uur

Groene Voetstappen O 1-2 1 - 4 uur gratis

Warme Truiendag O 1-2 1 - 4 uur gratis

sept t/m nov nov t/m febr mrt t/m apr mei t/m sept

vervoer nodig

extra begeleiding

gewenst

deels buiten de

school

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

kosten (klavertjes)

K leskist E excursie M materiaalzending P project O overig


11

GROEP 3 EN 4

Bellen blazen K 3-4 1 uur

De verdwaalde boom K 3-4 3 uur

Droppie water K 3 3 - 4 uur gratis

Ik Groei! K 3-4 4 uur

Kaas maken K 3-4 4 uur

Koning Bromvlieg K 3-4 3 uur

Kriebelbeestjes K 3-4 3 uur

Magneten ontdekhoek K 3-4 2 uur

Natuur rond de school K 3-4 2 uur

Op avontuur met je zintuigen K 3-4 3 - 4 uur

Slak in de klas K 3-4 3 uur

Imkerij De Werkbij E 3-4 1 - 4 uur ±

€100

Meneer de Pauw E 3 2 uur

Tropische producten M 3-4 2-3 uur

Van graan tot brood M 3-4 2 uur

Wintergroenten M 3-4 2 uur

Groene Voetstappen O 3-4 1 - 4 uur gratis

Warme truiendag O 3-4 1 - 4 uur gratis

sept t/m nov nov t/m febr mrt t/m apr mei t/m sept

vervoer nodig

extra begeleiding

gewenst

deels buiten de

school

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

kosten (klavertjes)

K leskist E excursie M materiaalzending P project O overig


12

GROEP 5 EN 6

Bezige Bijen K 5-6 2 - 3 uur

Bladeren K 5-6 1 - 2 uur

Bomen K 5-6 2 - 3 uur

Buitenwerk rond de school K 5-6 2 - 3 uur

Dierenbeschermingsspel K 5-6 1 - 2 uur

Elektriciteit I K 6 3 uur

Elektriciteit II K 6 3 uur

Het Weerbericht K 5-6 3 uur

Hoor jij wat ik hoor? K 5-6 3 uur

Kaas maken K 5-6 4 uur

Lichaam: het geraamte K 6 3 uur

Lichaam: de spijsvertering K 6 3 uur

Magneten K 6 2 uur

Ontdekdozen licht & geluid K 5-6 2 uur

Ontdekdozen materialen K 5-6 2 uur

Ontdekdozen natuur K 5-6 2 uur

Ontdekdozen vloeistoffen K 5-6 2 uur

Ontdekdozen zintuigen K 5-6 2 uur

Papier maken K 5-6 2 uur

Schoolkampset Nachtvlinders K 5-6 2 uur

Schoolkampset Vleermuizen K 5-6 2 uur

Snavels en gebitten K 5-6 2 - 3 uur

Vogels herkennen K 5-6 3 uur

Waterkringloop K 6 3 uur gratis

sept t/m nov nov t/m febr mrt t/m apr mei t/m sept

vervoer nodig

extra begeleiding

gewenst

deels buiten de

school

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

kosten (klavertjes)

K leskist E excursie M materiaalzending P project O overig


13

GROEP 5 EN 6

Boswandeling najaar E 5-6 2 uur

Boswandeling voorjaar E 5-6 2 uur

Het Beste Bos E 6 3 - 4 uur

Imkerij De Werkbij E 5-6 1 - 4 uur ±

€100

Paddenexcursie E 5-6 2 uur

Waterbeestjesexcursie E 5-6 2 uur

Tropische producten M 5-6 2-3 uur

Van graan tot brood M 5-6 2 uur

Wintergroenten M 5-6 2 uur

Lesbrief spinnen O 5-6 1 uur gratis

Lesbrief vogels in de nesten O 5-6 1 uur gratis

Groene Voetstappen O 5-6 1 - 4 uur gratis

Warme Truiendag O 5-6 1 - 4 uur gratis

sept t/m nov nov t/m febr mrt t/m apr mei t/m sept

vervoer nodig

extra begeleiding

gewenst

deels buiten de

school

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

kosten (klavertjes)

K leskist E excursie M materiaalzending P project O overig


14

GROEP 7 EN 8

Bezige Bijen K 7 2-3 uur

Bomen K 7- 2-3 uur

Broeikaseffect K 7- 3 uur

Buitenwerk rond de school K 7- 3-4 uur

Dieren in soorten en maten K 7- 2 uur

Elektriciteit I K 7- 2 uur

Elektriciteit II K 7- 2 uur

Fossielen K 7- 4 uur

Het weer meten K 7- 2 uur

Kaas maken K 7- 2 uur

Lichaam: het geraamte K 7- 2-3 uur

Lichaam: de spijsvertering K 7- 2 uur

Magneten K 7- 3 uur

Papier maken K 7- 2 uur

Puber-tijd K 7- 2-3 uur

sept t/m nov nov t/m febr mrt t/m apr mei t/m sept

vervoer nodig

extra begeleiding

gewenst

deels buiten de

school

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

kosten (klavertjes)

K leskist E excursie M materiaalzending P project O overig


15

GROEP 7 EN 8

Sarah’s Wereld K 7- 6 uur

Schoolkampset Nachtvlinders K 7- 2 uur

Schoolkampset Vleermuizen K 7- 2 uur

Slootonderzoek K 7- 1-2 uur

Snavels en gebitten K 7- 2 uur

Visserijspel K 7- 1 uur

Vogels herkennen K 7- 2 uur

Waterkringloop K 7- 3 uur gratis

De Boer op excursie E 7- 3 uur

Het Beste Bos excursie E 7 2 - 3 uur

Imkerij De Werkbij E 7- 1 - 4 uur ±

€100

Rioolwaterzuivering excursie E 7- 2 uur gratis

Tropische producten M 7- 2-3 uur

Van graan tot brood M 7- 2 uur

Wintergroenten M 7- 2 uur

Energie(k)! P 7- 4 uur gratis

Groene Voetstappen O 7- 1 - 4 uur gratis

Warme Truiendag O 7- 1 - 4 uur gratis

sept t/m nov nov t/m febr mrt t/m apr mei t/m sept

vervoer nodig

extra begeleiding

gewenst

deels buiten de

school

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

kosten (klavertjes)

K leskist E excursie M materiaalzending P project O overig


leergebied: besef

tijdsduur: 4 uur

vorm: leskist

leergebied: waardering

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken,

zorg en verantwoordelijkheid

tijdsduur: 3-4 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 1-3 uur

vorm: leskist

16

GROEP 1 EN 2

Alles voor een pannenkoek

Melk komt uit de fabriek en een pannenkoek komt uit een pak of niet

soms??? Deze leskist is gebaseerd op het prentenboek ‘Alles voor

een pannenkoek’ van Erik Carle. Het jongetje Hannes wil graag een

pannenkoek eten. Dat mag van zijn moeder, maar dan moet hij zelf

voor de benodigdheden zorgen. De lessen gaan in op de ingrediënten

en hun herkomst. Leerlingen worden hierbij uitgedaagd te proeven,

voelen, ruiken, pletten en malen. Aan het eind van de lessenserie bakt

u samen met de klas pannenkoeken.

Bange muis, boze hond?

Is een muis eng? Of een spin? Hoe doet een boze hond of een bange

hond? Met deze leskist leren kinderen hun gevoelens tegenover dieren

(her)kennen. Ze leren dat dieren ook bang of boos kunnen zijn. En hoe

ze zelf beter kunnen omgaan met hun angst, als ze bang zijn voor een

dier. De leskist bevat 5 lessen waaruit u er 2 of 3 kunt kiezen. Het thema

bang wordt behandeld aan de hand van de muis, spin of hond. Bij het

thema boos wordt alleen de hond behandeld. De kist bevat handpoppen

van deze dieren. Nog leuker en leerzamer wordt het als u kunt

zorgen voor een echt dier in de klas.

Droppie water

Met de leskist Droppie Water komen de kinderen uit groep 1 t/m 3 op

een speelse manier in aanraking met allerlei aspecten van water.

Droppie Water laat hen kennis maken met verschillende eigenschappen

en functies van water. Dit gebeurt d.m.v. liedjes, verhalen, proefjes,

geluids- en bewegingsspelletjes en met gesprekken met de handpop

‘Droppie Water. De kist bevat alle benodigde materialen.

De leskist Droppie Water wordt u gratis te leen aangeboden door het

Waterschap Vallei en Eem. Reserveren van de kist loopt via het roosterprogramma

van Het Groene Wiel.

Eekhoornschool

In de ‘Eekhoornschool’ verplaatsen de kinderen zich in de rol van jonge

eekhoorns. Ze leren er alles wat jonge eekhoorns zoal moeten leren.

Zoals: een nest bouwen, noten verzamelen, verstopplekken onthouden,

eekhoorn-memory, noten-knikkeren, allerlei creatieve opdrachtjes met

natuurlijk materiaal en een echt eekhoornlied.

De leskist bevat alle materialen die nodig zijn om de opdrachtjes te

doen en te verwerken.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 4 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: besef, zorg en

verantwoordelijkheid

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

17

Kaas maken

Met deze kist ontdekken leerlingen hoe kaas wordt gemaakt. De set

bevat alle onderdelen en instructies, die nodig zijn om in de klas (als

demonstratie of samen met de leerlingen) een aantal kleine kaasjes te

maken.

Kabouterpad

‘Wie helpt de kabouter met plantjes water geven?

En wie helpt de vogel met het verzamelen van

takjes voor zijn nest? Wat is de mooiste kleur die

je hier ziet?’ Deze en nog vele andere leuke opdrachtjes

laten de kinderen kennismaken met de natuur vlakbij.

Deze leskist bevat 10 kabouters die u op het

schoolplein kunt neerzetten. Op de buik van

de kabouter staat een opdrachtje dat de kinderen

moeten uitvoeren. Over iets dat er is te zien, voelen, ruiken of ontdekken.

Er zitten opdrachtkaartjes ( + de daarbij benodigde materialen) in

de kist voor lente, zomer en najaar.

Lievebeest

Jonge kinderen kunnen eindeloos naar kleine diertjes zoeken.

Lieveheersbeestjes zijn favoriet want het zijn de knuffeldiertjes onder

de insecten. Samen met de kinderen verzamelt u lieveheersbeestjes in

de schoolomgeving, die u gedurende enkele dagen in de klas verzorgt.

Deze leskist biedt u tal van mogelijkheden om met dit onderwerp aan

de slag te gaan: van liedje tot vouwopdracht, van telwerkje tot puzzel.

Toverstenen

GROEP 1 EN 2

Kleuters zijn dol op stenen. Met deze kist wordt aan deze belangstelling

tegemoet gekomen. De kist begint met een spannend verhaal

over ‘Tessa en de stenen van het tovervisje’. Daarna volgt een

opdrachtencircuit. De opdrachtjes richten zich op: het gebruik van de

zintuigen, eigenschappen van stenen en het aanleren van begrippen

zoals glad/ruw, groot/klein, veel/weinig etc. De opdrachtjes zijn ook

prima los van het verhaal uit te voeren.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: besef en

waardering

tijdsduur: 1-1,5 uur

vorm:

excursie of de

imker op school

1

GROEP 1 EN 2

Zo doet een vogel, zo doet een vis

Met deze leskist leren kinderen bewegingen van allerlei dieren kennen

door ze na te doen en te benoemen. Aan de hand van een verhaal

over het zieke meisje Liesje bewegen kinderen zich als rupsen, kikkers,

slangen en andere dieren. De kist bevat zeven suggesties voor lessen

in de klas, gymzaal of buiten.

Imkerij De Werkbij

Bezoek aan Imkerij de Werkbij / De imker op school

Imkerij De Werkbij biedt excursies en schoolbezoeken aan voor groep

1 t/m . Imkerij De Werkbij is gevestigd in Rhenen.

Bijen zijn wonderlijke insecten, die in volken bij elkaar leven. Er is van

alles te ontdekken rondom de bijen en dit kan prachtig op de imkerij.

Met de groepen 1 en 2 gaan we kijken, luisteren, voelen, ruiken en

proeven rondom het verhaal van de bijen: een feest van beleving!

Bij Imkerij de Werkbij kun je één keer met de klas komen, maar het

is ook mogelijk om meerdere keren in het jaar te komen. Leerlingen

kunnen dan verschillende activiteiten meemaken die in de verschillende

seizoenen met de bijen gebeuren. In verband met het weer en de kou is

het in de wintermaanden niet mogelijk om de imkerij te bezoeken. Wel

kan de imker – en dit kan het gehele jaar – met alle gereedschappen

op school komen.

Kosten bij het bezoeken van Imkerij de Werkbij zijn voor het eerste uur

75 euro en de daaropvolgende uren 45 euro. Komt de imker op school,

dan kost het eerste uur 90 euro en de uren daarna 45 euro. Het is prima

mogelijk om verschillende klassen na elkaar in te roosteren.

Meer info vindt u op: www.dewerkbij.nl.

Aanmelding: Neem 4 weken voorafgaand aan de gewenste datum

contact op met De Werkbij: 0317- 612942

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: excursie op kinderboerderij

De

Proosdij te Ede

Kinderboerderij De Proosdij

vraagt een bijdrage van 15

euro per deelnemende groep

(max 35 leerlingen)

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

19

GROEP 1 EN 2

Meneer de Pauw

Met deze excursie leren de kinderen de dieren van de kinderboerderij

kennen en hun uiterlijk en gedrag verwoorden. Het bezoek wordt

voorbereid in de klas met een verhaal en een kringgesprek.

Op de kinderboerderij staat een leskist voor u klaar

met opdrachten die ter plekke worden uitgevoerd.

De handleiding bevat informatie, afbeeldingen en

verwerkingsactiviteiten. Bezoektijden voor deze

excursie: 9.00-10.30 uur (op afspraak!)

Van graan tot brood

Dit materiaalpakket bestaat uit aren, zaden en producten (bloem,

havermout ed) van verschillende soorten granen. Daarbij ontvangt u

een lesbrief met lessuggesties rondom dit onderwerp.

Wintergroenten

12-1 sept Groene Voetstappen

leergebied: duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actieweek

Sla en sperziebonen in de winter: heel gewoon toch? Door kasteelt en

import uit warme landen eten we nu het hele jaar door allerlei soorten

groenten en fruit. Vroeger was dat heel anders. Toen aten we vooral

groenten van het seizoen, of ingemaakte groeten.

Dit materiaalpakket bevat een aantal ouderwets Hollandse

wintergroenten en een handleiding met lessuggesties.

Doe mee met de landelijke actie ‘Groene Voetstappen’ van 12 t/m 1

september! Door een week lang lopend, fietsend, per step, skates of

skateboard naar school te gaan, verzamelen de leerlingen ‘groene

voetstappen’. De groene voetstappen worden landelijk verzameld en

aangeboden aan de minister. Door deelname laten school en leerlingen

zien dat zij het klimaat belangrijk vinden. Bovendien merken ouders

en kinderen hoe leuk het is om op deze manier naar school te gaan.

Bijbehorend lesmateriaal geeft mogelijkheden om in de les in te gaan

op het hoe en waarom van de actie. Meer over deze actie: www.

groenevoetstappen.nl

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


20

GROEP 1 EN 2

10 feb Warme Truiendag

leergebied: besef, duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actiedag

Vrijdag 10 februari 2010 is het weer Warme Truiendag!

Op deze dag kunt u de verwarming een paar graadjes lager zetten en

de kinderen vragen in een warme trui naar school te komen. Meedoen

aan de warme truiendag levert u een energiebesparing van 7% per

graadje minder en een mooie gelegenheid om aandacht te vragen voor

het belang van zuinig omgaan met energie.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied:

tijdsduur: 1 uur

vorm: leskist

leergebied:

waarnemen en

onderzoeken

geschikt voor

groepswerk

besef,

waardering

tijdsduur: 4-5 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken,

zorg en verantwoordelijkheid

tijdsduur: 3-4 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 4 uur

vorm: leskist

21

Bellen blazen

GROEP 3 EN 4

Zeepbellen lenen zich voor allerlei spontane experimenten.

Je gaat je dingen leren afvragen en ook ga je je eigen ontdekkingen

leren verwoorden. Mocht dit alles niet lukken, dan is uw klas na afloop

van deze les in elk geval weer blinkend schoon!

De verdwaalde boom

Bomen staan overal, ook op het schoolplein. Ze zijn voor kinderen een

heel belangrijk onderdeel van hun omgeving. In drie lessen ontdekken

kinderen wat ze van de bomen rond de school vinden en leren ze deze

waardering te verwoorden. Ze breiden hun boomwoordenschat uit en

leren hoe een boom leeft: wat heeft hij nodig en wat geeft een boom

ons? Bij dit alles hoort een bomenlied en in een ‘bomenhoek’ in de klas

kunnen de leerlingen aan de slag met creatieve opdrachten.

Droppie water (groep 3)

Met de leskist Droppie Water komen de kinderen uit groep 1 t/m 3 op

een speelse manier in aanraking met allerlei aspecten van water.

Droppie Water laat hen kennis maken met verschillende eigenschappen

en functies van water. Dit gebeurt d.m.v. liedjes, verhalen, proefjes,

geluids- en bewegingsspelletjes en met gesprekken met de handpop

‘Droppie Water. De kist bevat alle benodigde materialen.

De leskist Droppie Water wordt u gratis te leen

aangeboden door het Waterschap Vallei en Eem.

Reserveren van de kist loopt via het roosterprogramma

van Het Groene Wiel.

Ik groei!

Hoe zien mensen er uit in verschillende leeftijdsfasen, wat groeit er aan

je, wat kun je, hoe word je later? Met deze lessenserie van vijf lessen

gaan de kinderen op zoek naar antwoorden op deze vragen. Er wordt

niet alleen ingegaan op de lichamelijke ontwikkeling (meten en wegen),

maar ook op de toename van vaardigheden en zelfstandigheid. In de

laatste les wordt de zorg bij mensenkinderen vergeleken met die bij

nakomelingen van verschillende diergroepen.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 4 uur

vorm: leskist

leergebied:

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

waarnemen en

onderzoeken,

waardering

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

geschikt voor

ontdekhoek

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

22

Kaas maken

GROEP 3 EN 4

Met deze kist ontdekken leerlingen hoe kaas wordt gemaakt. De set

bevat alle onderdelen en instructies die nodig zijn om in de klas (als

demonstratie of samen met de leerlingen) een aantal kleine kaasjes

te maken. Dit betreft de ‘kleine set’, die goed vervoerbaar is met een

personenauto. Wilt u specifiek de grote set met houten pers, karton en

kuipjes, neemt u dan contact op met Het Groene Wiel.

Koning Bromvlieg

Koning Bromvlieg is de koning van het insectenrijk. Maar hij is al erg

oud en zoekt een troonopvolger. In een brief vraagt hij de leerlingen

hem te helpen bij het zoeken van een geschikte opvolger. De kinderen

verzamelen informatie over insecten via filmpjes (op www.groenewiel.

nl) en gaan buiten op zoek naar echte insecten. Via internet brengt

de klas hun gezamenlijke stem uit voor de beste insectenkoning (en

koningin). Naast kennismaking met insecten en hun eigenschappen

richt deze leskist zich op waardevorming: ‘wat vind ik van dit insect en

waarom?’

Kriebelbeestjes

Met deze leskist gaat u met de klas rond de school kriebelbeestjes

zoeken. U heeft daarvoor een groene schoolomgeving of parkje

nodig. Centraal staan de pissebed, de slak, de spin, de regenworm

en de duizendpoot. De leerlingen verzamelen ze, leren de manier van

voortbewegen benoemen en meer details aan het dier te onderscheiden.

Ook maken ze zich een voorstelling van hoe het dier leeft.

Magneten ontdekhoek

Magneten oefenen een grote aantrekkingskracht uit op kinderen. Met

de materialen voor deze ontdekhoek kunnen ze vrij experimenteren en

ontdekken. Zo leren ze spelenderwijs de eigenschappen van magneten

kennen. Vraagmapjes geven u de mogelijkheid om leerlingen wat meer

houvast te geven bij hun ontdekkingen.

Natuur rond de school

In spelvorm ontdekken de leerlingen de natuur rond de school. Ze

gaan groepsgewijs aan de slag met onderwerpen als: planten, bomen,

vogels, kleine beestjes, water etc. De opdrachtkaarten en alle benodigde

materialen zitten in de kist.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3-4 uur

vorm: leskist

leergebied: zorg en verantwoordelijkheid

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

23

GROEP 3 EN 4

Op avontuur met je zintuigen - Het Buitenboek van tante Door

Met deze kist leren de kinderen hun zintuigen bewust te gebruiken

bij het verkennen van hun omgeving. Dit doen ze naar aanleiding

van ansichtkaarten die ze krijgen van ‘Tante Door’. Tante Door is op

vakantie en stuurt kaartjes met waarnemingen die zij doet (wat ze ziet,

hoort, ruikt, proeft en voelt). Kunnen de kinderen dit ook?

Elke dag gaan ze een uurtje met een ander zintuig aan de slag (5x). Al

doende maken de kinderen een buitenboekje met hun waarnemingen

en gevonden materialen. Ieder kind werkt hierbij op eigen niveau tevens

aan zijn/haar taalontwikkeling.

Slak in de klas

Een speelse kist rondom slakken.

De leerlingen gaan een week lang voor hun eigen slakken zorgen.

Ze bekijken de slakken nauwkeurig en leren hoe ze er goed voor kunnen

zorgen. Wat hebben de slakken nodig en wat vinden ze fijn? Daarnaast

leren ze over de levenswijze en bouw van de slakken.

Let op! U dient zelf slakken te verzamelen. Bakjes en materiaal ter

verzorging zit in de kist.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef en

waardering

tijdsduur: 1-4 uur

vorm:

excursie of de

imker op school

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: excursie op kinderboerderij

De

Proosdij te Ede

Kinderboerderij De Proosdij

vraagt een bijdrage van 15

euro per deelnemende groep

(max 35 leerlingen)

24

GROEP 3 EN 4

Imkerij de Werkbij

Bezoek aan Imkerij de Werkbij / De imker op school

Imkerij De Werkbij biedt excursies en schoolbezoeken aan voor groep

1 t/m . Imkerij De Werkbij is gevestigd in Rhenen.

Bijen zijn wonderlijke insecten, die in volken bij elkaar leven. Er is van

alles te ontdekken rondom de bijen en dit kan prachtig op de imkerij.

Kinderen kunnen hierbij verschillende zintuigen gebruiken. In de

groepen 3 en 4 draait het vooral om de producten uit de bijenkast, zoals

honing, was en propolis. Hoe zorgen de bijen voor deze producten en

wat doen we hier verder mee?

Bij Imkerij de Werkbij kun je één keer met de klas komen, maar het

is ook mogelijk om meerdere keren in het jaar te komen. Leerlingen

kunnen dan verschillende activiteiten meemaken die in de verschillende

seizoenen met de bijen gebeuren. In verband met het weer en de kou is

het in de wintermaanden niet mogelijk om de imkerij te bezoeken. Wel

kan de imker – en dit kan het gehele jaar – met alle gereedschappen

op school komen.

Kosten bij het bezoeken van Imkerij de Werkbij zijn voor het eerste uur

75 euro en de daaropvolgende uren 45 euro. Komt de imker op school,

dan kost het eerste uur 90 euro en de uren daarna 45 euro. Het is prima

mogelijk om verschillende klassen na elkaar in te roosteren.

Meer info vindt u op: www.dewerkbij.nl.

Aanmelding: Neem 4 weken voorafgaand aan de gewenste datum

contact op met De Werkbij: 0317- 612942

Meneer de Pauw (groep 3)

Met deze excursie leren de kinderen de dieren van de kinderboerderij

kennen en hun uiterlijk en gedrag verwoorden. Het bezoek wordt

voorbereid in de klas met een verhaal en een kringgesprek.

Op de kinderboerderij staat een leskist voor u klaar

met opdrachten die ter plekke worden uitgevoerd.

De handleiding bevat informatie, afbeeldingen en

verwerkingsactiviteiten. Bezoektijden voor deze

excursie: 9.00-10.30 uur (op afspraak!)

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

25

Tropische producten

Met dit pakket maken leerlingen kennis met een breed scala aan

producten uit de tropen (o.a. kokosnoot, specerijen, katoenpluis, thee,

koffie, cacao, zijde). Zij ontdekken waar en hoe producten geteeld en

verwerkt worden. Voor groep 3-4 wordt tevens aan taalontwikkeling

gewerkt.

Van graan tot brood

Dit materiaalpakket bestaat uit aren, zaden en producten (bloem,

havermout ed) van verschillende soorten granen. Daarbij ontvangt u

een lesbrief met lessuggesties rondom dit onderwerp.

Wintergroenten

12-1 sept Groene Voetstappen

leergebied:

duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actieweek

10 feb Warme Truiendag

leergebied:

besef, duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actiedag

GROEP 3 EN 4

Sla en sperziebonen in de winter: heel gewoon toch? Door kasteelt en

import uit warme landen eten we nu het hele jaar door allerlei soorten

groenten en fruit. Vroeger was dat heel anders. Toen aten we vooral

groenten van het seizoen, of ingemaakte groeten.

Dit materiaalpakket bevat een aantal ouderwets Hollandse

wintergroenten en een handleiding met lessuggesties.

Doe mee met de landelijke actie ‘Groene Voetstappen’ van 12 t/m 1

september! Door een week lang lopend, fietsend, per step, skates of

skateboard naar school te gaan, verzamelen de leerlingen ‘groene

voetstappen’. De groene voetstappen worden landelijk verzameld en

aangeboden aan de minister. Door deelname laten school en leerlingen

zien dat zij het klimaat belangrijk vinden. Bovendien merken ouders

en kinderen hoe leuk het is om op deze manier naar school te gaan.

Bijbehorend lesmateriaal geeft mogelijkheden om in de les in te gaan

op het hoe en waarom van de actie. Meer over deze actie: www.

groenevoetstappen.nl

Vrijdag 10 februari 2011 is het weer Warme Truiendag!

Op deze dag kunt u de verwarming een paar graadjes lager zetten en

de kinderen vragen in een warme trui naar school te komen. Meedoen

aan de warme truiendag levert u een energiebesparing van 7% per

graadje minder en een mooie gelegenheid om aandacht te vragen voor

het belang van zuinig omgaan met energie.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 1-2 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 1-2 uur

vorm: spel

26

Bezige Bijen

De leskist Bezige Bijen behandelt het leven van de honingbij, het werk

van de imker en de leefomgeving van de bij. Hoe leven bijen samen,

wat hebben zij nodig en hoe verzorgt een imker zijn bijen?

De leskist bestaat uit 3 lessen. De lessen zijn actief en er wordt in

groepjes gewerkt. Het lesmateriaal omvat ook een evaluatie en toets.

Bladeren

Aan de hand van een groot aantal gedroogde bladeren uit de kist,

leren kinderen bladvormen en verschil in nervatuur van bladeren

onderscheiden en herkennen.

Bomen

GROEP 5 EN 6

Aan bomen valt veel te ontdekken. Met deze leskist kunt u zowel binnen

als buiten aan de slag. Deze kist bevat een opdrachtcircuit met materialen

voor binnen. Aan bod komen onder andere bladeren, vruchten, schors

en jaarringen. Benodigd materiaal zit erbij. Daarnaast zijn materialen

en opdrachtkaarten opgenomen voor het uitzetten van een bomenpad

rondom de school of in een park. Hierin zitten opdrachten zoals de

boomhoogte en -dikte meten, boomsoort determineren, schorsafdruk

maken, knoppen bekijken en bladeren vergelijken. Tot slot bevat de kist

divers demonstratiemateriaal en een aantal spelletjes.

Buitenwerk rond de school

In de nabije omgeving van de school (het schoolplein) is heel wat te

ontdekken. Met deze leskist onderzoeken de leerlingen verschillende

aspecten van de schoolomgeving. Onderwerpen die aan bod komen

zijn: planten, dieren, insecten, bodem en bodemleven, water en het

weer. Naast een handleiding en werkbladen voor de leerlingen bevat

de kist al het benodigde onderzoeksmateriaal.

Dierenbeschermingsspel

Met dit lesspel van de Dierenbescherming maken de leerlingen op een

leuke en spannende manier kennis met dierenwelzijn. Het spel bestaat

uit 24 quizvragen die zijn voorzien van videofragmenten op DVD. Een

respectvolle omgang met dieren staat hierin centraal.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

geschikt voor

groepswerk

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

geschikt voor

groepswerk

geschikt voor

groepswerk

27

GROEP 5 EN 6

Elektriciteit I (groep 6)

Deze leskist is bedoeld als eerste kennismaking met elektriciteit. Aan de

orde komen onder meer de volgende begrippen: stroom, stroomkring,

voltage, geleiding, isolatie, veiligheid en statische elektriciteit. Er is

voldoende materiaal om in groepjes te experimenteren.

Elektriciteit II (groep 6)

Vervolg op leskist Elektriciteit I. Aan de orde komen parallelschakeling

en serieschakeling. Met behulp van meegeleverd materiaal leren de

kinderen deze twee schakelingen onderscheiden. Ook worden

voor- en nadelen van beide soorten schakeling ontdekt.

Het Weerbericht

Als de weermannen en –vrouwen staken vanwege het voortdurende

commentaar op hun weerberichten, blijft er voor de klas weinig anders

over dan zelf het weerbericht te gaan maken... Daarvoor moet je

natuurlijk wel temperatuur, windkracht en neerslag kunnen meten, de

windrichting kunnen bepalen, de bewolking kunnen schatten en weten

op welke manier je die gegevens op een weerkaart zet. Leerlingen

kunnen dit op verschillende manieren aan de weet komen: door

infokaarten te lezen, een werkblad te maken, filmpjes te bekijken of

het aan iemand te vragen die het al weet. Voor elk onderdeel is er

een test. Heeft een groep alle kennis in huis, dan kunnen ze een echt

weerbericht maken voor de rest van de klas.

Hoor jij wat ik hoor?

Iedereen beleeft geluid anders. Tijdens een feestje is harde muziek

misschien leuk, maar wat vindt de buurman ervan, die wil slapen? En

een schoolplein vol spelende kinderen is een gezellige plek als je aan

het spelen bent, maar voor iemand die wil lezen een storende factor.

De leskist geluidsbeleving laat kinderen geluid ervaren.

De leerlingen doen een geluidsinspectie in de schoolomgeving. Daarna

doen zij een rollenspel over geluid om te achterhalen hoe verschillende

mensen geluid beleven. In een keuzeopdracht kunt u de leerlingen

vanuit verschillende perspectieven met geluid aan de slag laten gaan:

als kunstenaar, muzikant, journalist, schrijver….

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 4 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

2

Kaas maken

GROEP 5 EN 6

Met deze kist ontdekken leerlingen hoe kaas wordt gemaakt. De set

bevat alle onderdelen en instructies die nodig zijn om in de klas (als

demonstratie of samen met de leerlingen) een aantal kleine kaasjes te

maken.

Lichaam; het geraamte

Deze leskist is te gebruiken voor een les over het geraamte. Aan

bod komen: waaruit bestaat het geraamte? Welke functie heeft het

geraamte? Welke mogelijkheden, maar ook beperkingen biedt het

geraamte? De kist bevat een aantal modellen van gewrichten deze

dienen ter illustratie.

Lichaam; de spijsvertering

Een leskist om uw les over spijsvertering te illustreren. De kist bevat

een torso en materiaal voor verschillende demonstratieproefjes

die de leerlingen duidelijk maken wat er met voedsel in het lichaam

gebeurt. Ook de relatie tussen het soort voedsel en de bouw van het

spijsverteringsstelsel komt aan bod.

Magneten (groep 6)

Door middel van diverse experimenten ontdekken de leerlingen de

belangrijkste eigenschappen van magneten. Aan de orde komen o.a.

aantrekken, afstoten, kompassen, noord- en zuidpool. De kist bevat

voldoende oefenmateriaal om in groepjes te werken.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: ontdekdozen-set

geschikt voor

groepswerk

leergebied: duurzaam

handelen

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

29

Ontdekdozen

De ontdekdozen zijn sets van 5 à 6 dozen rond een bepaald thema,

bedoeld voor het oefenen van het zelfstandig oplossen van vraagstukken

door eigen waarneming en het uitvoeren van eenvoudige proefjes. Als

differentiatie kunt u de leerlingen ook opdrachten geven waarbij ze zelf

ook het onderzoekje moeten bedenken waarmee ze de vraag kunnen

oplossen. Elk thema bestaat uit vijf of zes verschillende onderwerpen.

Het is mogelijk met de hele klas tegelijk aan een thema te werken,

maar deze dozen zijn ook uitstekend geschikt als tussendoor-activiteit,

waar groepjes van twee of drie kinderen zelfstandig aan werken. Eén

doos kost ongeveer 20-30 minuten. In beide gevallen is een klassikale

nabespreking gewenst.

Ontdekdozenset Licht en geluid (6 dozen)

Proefjes en ontdekkingen op het gebied van licht en geluid. Dozen: licht

en schaduw, spiegels, lenzen, kleuren, geluid, muziek in elastiek.

Ontdekdozenset Materialen (5 dozen)

Ontdekkingen aan verschillende materialen. Dozen: hout, metalen,

papier, lucht, lapjes.

Ontdekdozenset Natuur (5 dozen)

Ontdekkingen over de natuur. Dozen: veren, grond, stenen, bladeren

en natuur algemeen.

Ontdekdozenset Vloeistoffen (6 dozen)

Proefjes met vloeistoffen. Dozen: zeepbellen, drijven/zinken, mengen,

stroperigheid, doorlaatbaarheid en oppervlaktespanning.

Ontdekdozenset Zintuigen (6 dozen)

Proefjes gericht op de zintuigen en de zintuiglijke waarneming.

Dozen: horen, ruiken, proeven, voelen, zien en bedrog.

Papier maken

GROEP 5 EN 6

Maak van oud papier je eigen nieuwe papier: dat is wat de leerlingen

gaan doen met deze leskist. Leuk om te doen

en het levert inzicht in nuttig hergebruik van oud papier.

Naast een papierschepset bevat de leskist enkele lessuggesties

rondom papier(verwerking).

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: schoolkampset

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: schoolkampset

leergebied: besef

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken,

duurzaam

handelen

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

30

GROEP 5 EN 6

Schoolkampset Nachtvlinders

Met deze set kunt u nachtvlinders vangen en bekijken. Nachtvlinders zijn

vaak prachtig om te zien met aparte kleuren, vormen en voelsprieten.

De set bevat een speciale vanginstallatie voor nachtvlinders (stokken,

lampen, verlengsnoer en doek). Vlinderzoekkaarten en boekjes geven

informatie over de nachtvlinders.

Schoolkampset Vleermuizen

Met deze set kunt u ’s avonds vleermuizen spotten. De set bevat twee

vleermuisdetectors waarmee vleermuisgeluiden opgevangen kunnen

worden. In de handleiding vindt u tips voor het spotten van vleermuizen.

Informatiekaarten, boekjes en een cd met vleermuisgeluiden geven de

leerlingen informatie over vleermuizen in Nederland.

Snavels en gebitten

Elk vogeltje eet zoals het gebekt is: een roofvogel heeft een heel andere

snavel dan een zaadeter. Net zoals een vos een ander gebit heeft dan

een planteneter. Aan de hand van een opdrachtenboekje en concrete

materialen ontdekken de leerlingen mogelijkheden en onmogelijkheden

van eetgewoonten van verschillende dieren.

Vogels herkennen

Rond de school leven allerlei vogels. Als je er op gaat letten zie je er

steeds meer! Met deze leskist leren de leerlingen aan de hand van

afbeeldingen, vogelgeluiden en opdrachten de bekendste Nederlandse

vogels kennen. De kist bevat ook enkele verrekijkers en vogelboeken.

Waterkringloop (groep 6)

Water is de basis van het leven op aarde. Het is overal. Maar raakt

water dan nooit op? En waar gaat regenwater precies heen? Raakt de

grond nooit vol? In drie lessen, waarvan één met proefjes, ontdekken

de leerlingen de waterkringloop. Ze leren over verdamping, neerslag,

grondwater, rioolwater en drinkwater. Ter verwerking wordt het

waterkringloopspel gespeeld.

Deze leskist wordt gratis aangeboden in het kader van het gemeentelijk

Waterbeleid.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2 uur

vorm: excursie onder

leiding van een

IVN gids

leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: excursie en

lesbrief op

school

31

GROEP 5 EN 6

Boswandeling najaar en voorjaar

De IVN-schoolgidsen organiseren tweemaal per jaar een educatieve

boswandeling voor groep 5 en 6. Hierbij wordt speciaal ingegaan op de

seizoenskenmerken in het bos.

In de herfst en in het voorjaar wordt in hetzelfde gebied gewandeld. Het

is zinvol om aan beide excursies mee te doen, maar u kunt ook één van

beide kiezen.De klas wordt in kleine groepen verdeeld en per groep

gaat een IVN-schoolgids mee. Het IVN streeft ernaar de groepjes zo

klein mogelijk te houden, wilt u daarom zelf ook een

groepje onder uw hoede nemen? Ter voorbereiding krijgt u een lesbrief

toegestuurd. Wanneer u voor de boswandeling(en) inschrijft neemt het

IVN contact met u op voor het plannen van een datum.

Het Beste Bos (groep 6)

Tijdens Het Beste Bos doen leerlingen van groep 6 en 7 in groepjes

een aantal kleine onderzoekjes in het bos. Dit gebeurt aan de hand van

opdrachtkaarten. De leerlingen onderzoeken zo wat een ‘goed’ bos is.

En voor wie is het een goed bos: voor dieren, planten of mensen? Het

bosonderzoek wordt begeleid door twee of drie IVN-school-gidsen. Als

leerkracht bent u verantwoordelijk voor de klas en de orde. Vooraf krijgt u

een lesbrief toegezonden met een inleidende les en een verwerkingsles

voor op school. Wanneer u voor ‘Het Beste Bos’ inschrijft neemt het IVN

contact met u op voor het plannen van een datum. In de herfst en het

voorjaar wordt hetzelfde programma gedraaid. Kies één van beide.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef en

waardering

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2 uur

vorm: excursie

32

GROEP 5 EN 6

Imkerij De Werkbij

Bezoek aan Imkerij de Werkbij / De imker op school

Imkerij De Werkbij biedt excursies en schoolbezoeken aan voor groep

1 t/m . Imkerij De Werkbij is gevestigd in Rhenen.

Bijen zijn wonderlijke insecten, die in volken bij elkaar leven. Er is

van alles te ontdekken rondom de bijen en dit kan prachtig op de

imkerij. Kinderen kunnen hierbij verschillende zintuigen gebruiken. In

de groepen 5 en 6 draait het vooral om groei en ontwikkeling bij de

bijen: welke gedaanteverwisseling maken de bijen door en wat zijn de

verschillende taken in het bijenvolk?

Bij Imkerij de Werkbij kun je één keer met de klas komen, maar het

is ook mogelijk om meerdere keren in het jaar te komen. Leerlingen

kunnen dan verschillende activiteiten meemaken die in de verschillende

seizoenen met de bijen gebeuren. In verband met het weer en de kou is

het in de wintermaanden niet mogelijk om de imkerij te bezoeken. Wel

kan de imker – en dit kan het gehele jaar – met alle gereedschappen

op school komen.

Kosten bij het bezoeken van Imkerij de Werkbij zijn voor het eerste uur

75 euro en de daaropvolgende uren 45 euro. Komt de imker op school,

dan kost het eerste uur 90 euro en de uren daarna 45 euro. Het is prima

mogelijk om verschillende klassen na elkaar in te roosteren.

Meer info vindt u op: www.dewerkbij.nl.

Aanmelding: Neem 4 weken voorafgaand aan de gewenste datum

contact op met De Werkbij: 0317- 612942

Paddenexcursie

Tijdens de paddentrek (in maart) bezoekt u onder leiding van IVNschoolgidsen

een paddenpoel. De kinderen krijgen zo de unieke

gelegenheid padden en/of kikkers van dichtbij te bekijken en meer te

leren over het leven van deze interessante dieren.

De excursie vindt plaats aan de Horalaan in Ede of in het bos bij

Lunteren. U dient zelf voor vervoer te zorgen. Wanneer u voor een

Paddenexcursie inschrijft, neemt het IVN contact met u op voor het

plannen van een datum.

LET OP: Het aantal uit te voeren excursies is beperkt. Meld u

tijdig aan. Bij een over- inschrijving probeert het IVN u in elk geval

één voorjaarsexcursie aan te bieden (voorjaarsboswandeling,

paddenexcursie of waterdiertjesexcursie).

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2 uur

vorm: excursie

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

33

GROEP 5 EN 6

Waterbeestjesexcursie

In de maand juni kunt u met de klas, onder leiding van IVN schoolgidsen,

waterdiertjes vangen in een sloot. De kinderen bekijken de beestjes en

zoeken met zoekkaarten de namen op. Natuurlijk zetten ze de diertjes

daarna weer terug in hun sloot!

Tijdens de excursie wordt de klas in groepjes verdeeld en elke groep

krijgt een IVN-schoolgids voor de begeleiding. Er wordt gezocht naar

een sloot in de buurt van de school, maar houdt u er rekening mee dat

u wellicht voor vervoer moet zorgen.

Wanneer u voor een Waterdiertjesexcursie inschrijft, neemt het IVN

contact met u op voor het plannen van een datum.

LET OP: Het aantal uit te voeren excursies is beperkt. Meld u

tijdig aan. Bij een over- inschrijving probeert het IVN u in elk geval

één voorjaarsexcursie aan te bieden (voorjaarsboswandeling,

paddenexcursie of waterdiertjesexcursie).

Tropische producten

Met dit pakket maken leerlingen kennis met een breed scala aan

producten uit de tropen (o.a. kokosnoot, specerijen, katoenpluis, thee,

koffie, cacao, zijde). Zij ontdekken waar en hoe producten geteeld en

verwerkt worden.

Van graan tot brood

Dit materiaalpakket bestaat uit aren, zaden en producten (bloem,

havermout ed) van verschillende soorten granen. Daarbij ontvangt u

een lesbrief met lessuggesties rondom dit onderwerp

Wintergroenten

Sla en sperziebonen in de winter: heel gewoon toch? Door kasteelt en

import uit warme landen eten we nu het hele jaar door allerlei soorten

groenten en fruit. Vroeger was dat heel anders. Toen aten we vooral

groenten van het seizoen, of ingemaakte groeten.

Dit materiaalpakket bevat een aantal ouderwets Hollandse wintergroenten

en een handleiding met lessuggesties.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: waardering

tijdsduur: 1 uur

vorm: lesbrief

gratis

leergebied: waardering

tijdsduur: 1 uur

vorm: lesbrief

gratis

34

Lesbrief spinnen

Deze lesbrief geeft opdrachtjes om de levenswijze van spinnen te leren

kennen en de angst voor spinnen te verminderen.

Lesbrief vogels en nesten

12-1 sept Groene Voetstappen

leergebied: duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actieweek

10 feb Warme Truiendag

leergebied: besef, duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actieweek

GROEP 5 EN 6

Deze lesbrief bevat lessen over de manieren waarop vogels hun jongen

uitbroeden en grootbrengen.

Doe mee met de landelijke actie ‘Groene Voetstappen’ van

12 t/m 18 september! Door een week lang lopend, fietsend, per step,

skates of skateboard naar school te gaan, verzamelen de leerlingen

‘groene voetstappen’. De groene voetstappen worden landelijk

verzameld en aangeboden aan de minister. Door deelname laten school

en leerlingen zien dat zij het klimaat belangrijk vinden. Bovendien

merken ouders en kinderen hoe leuk het is om op deze manier naar

school te gaan. Bijbehorend lesmateriaal geeft mogelijk-heden om in

de les in te gaan op het hoe en waarom van de actie. Meer over deze

actie: www.groenevoetstappen.nl

Vrijdag 10 februari 2011 is het weer Warme Truiendag!

Op deze dag kunt u de verwarming een paar graadjes lager zetten en

de kinderen vragen in een warme trui naar school te komen. Meedoen

aan de warme truiendag levert u een energiebesparing van 7% per

graadje minder en een mooie gelegenheid om aandacht te vragen voor

het belang van zuinig omgaan met energie.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken,

duurzaam

handelen

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3-4 uur

vorm: leskist

35

Bezige Bijen (groep 7)

De leskist Bezige Bijen behandelt het leven van de honingbij, het werk

van de imker en de leefomgeving van de bij. Hoe leven bijen samen,

wat hebben zij nodig en hoe verzorgt een imker zijn bijen?

De leskist bestaat uit 3 lessen. De lessen zijn actief en er wordt in

groepjes gewerkt. Het lesmateriaal omvat ook een evaluatie en toets.

Bomen

GROEP 7 EN 8

Aan bomen valt veel te ontdekken. Met deze leskist kunt u zowel

binnen als buiten aan de slag. Deze kist bevat een opdrachtcircuit

met materialen voor binnen. Aan bod komen onder andere bladeren,

vruchten, schors en jaarringen. Daarnaast zijn materialen en

opdrachtkaarten opgenomen voor het uitzetten van een bomenpad

rondom de school of in een park. Hierin zitten opdrachten zoals de

boomhoogte en -dikte meten, boomsoort determineren, schorsafdruk

maken, knoppen bekijken en bladeren vergelijken.

Broeikaseffect

Een zeer actuele kist over klimaatverandering! Het broeikaseffect komt

regelmatig voorbij in nieuws en actualiteit. Maar wat is het nou eigenlijk?

Via 11 leuke en uitdagende proefjes ontdekken de leerlingen wat het

broeikaseffect is en hoe het werkt. Over kooldioxide en planten, de rol

van de zon, smelten van landijs, de natuur die in de war raakt. Ook leren

ze over de oorzaken en gevolgen, het verband met klimaatverandering

en duurzame energie. Aan de hand van een vragenlijst kunnen de

leerlingen hun ecologische voetafdruk voor en na het werken met de

leskist berekenen.

Buitenwerk rond de school

In de nabije omgeving van de school (het schoolplein) is heel wat te

ontdekken. Met deze leskist onderzoeken de leerlingen verschillende

aspecten van de schoolomgeving. Onderwerpen die aan bod komen

zijn: planten, dieren, insecten, bodem en bodemleven, water en het

weer. Naast een handleiding en werkbladen voor de leerlingen bevat

de kist al het benodigde onderzoeksmateriaal.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

geschikt voor

groepswerk

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 4 uur

vorm: leskist

geschikt voor

groepswerk

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

36

Dieren in soorten en maten

Deze leskist, in de vorm van een neushoorn, is een initiatief van het

Wereld Natuurfonds. De kist bevat materialen waarmee de enorme

verscheidenheid aan dieren (en planten) op aarde in beeld komt.

Van snuitkever tot walvis, van algje tot woudreus. Aan de hand van

opdrachtkaarten en spellen leren de kinderen allerlei dieren en planten

kennen. Het belang van de verscheidenheid (bio-diversiteit) wordt

uitgelegd en wat wij als mensen kunnen doen om de diversiteit in de

natuur te behouden.

Elektriciteit I

Deze leskist is bedoeld als eerste kennismaking met elektriciteit. Aan de

orde komen onder meer de volgende begrippen: stroom, stroomkring,

voltage, geleiding, isolatie, veiligheid en statische elektriciteit. Er is

voldoende materiaal om in groepjes te experimenteren.

Elektriciteit II

Vervolg op leskist Elektriciteit I. Aan de orde komen parallelschakeling

en serieschakeling. Met behulp van meegeleverd materiaal leren de

kinderen deze twee schakelingen onderscheiden. Ook worden vooren

nadelen van beide soorten schakeling ontdekt.

Fossielen

GROEP 7 EN 8

Fossielen vertellen een verhaal over de geschiedenis van de aarde. Dat

maakt ze spannend, vooral als je weet waar je op moet letten. Deze kist

bevat fossielen uit verschillende tijdperken en geeft de leerlingen een

indruk van de levensvormen die vroeger op aarde voorkwamen. Aan de

hand van concrete opdrachten ontdekken de leerlingen wat fossielen

precies zijn, welke soorten er zijn en wat ze ons kunnen vertellen.

Het weer meten

Het weer beïnvloedt de natuur en vooral in de herfst en lente zijn de

veranderende weersinvloeden opvallend. Deze leskist bevat allerlei

instrumenten om in groepsvorm verschillende factoren van het weer

te meten en te interpreteren. Hiermee wordt buiten gewerkt. Ook zijn

werktekeningen om zelf weersinstrumenten te maken (en daardoor de

werking ervan beter te kunnen begrijpen) bijgevoegd.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

geschikt voor

groepswerk

leergebied: duurzaam

handelen

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

geschikt voor

groepswerk

37

Kaas maken

Met deze kist ontdekken leerlingen hoe kaas wordt gemaakt. De set

bevat alle onderdelen en instructies die nodig zijn om in de klas (als

demonstratie of samen met de leerlingen) een aantal kleine kaasjes te

maken.

Lichaam: het geraamte

Deze leskist is te gebruiken voor een les over het geraamte. Aan

bod komen: waaruit bestaat het geraamte? Welke functie heeft het

geraamte? Welke mogelijkheden, maar ook beperkingen biedt het

geraamte? De kist bevat een aantal modellen van gewrichten en dienen

ter illustratie.

Lichaam: de spijsvertering

Een leskist om uw les over spijsvertering te illustreren. De kist bevat

een torso en materiaal voor verschillende demonstratieproefjes

die de leerlingen duidelijk maken wat er met voedsel in het lichaam

gebeurt. Ook de relatie tussen het soort voedsel en de bouw van het

spijsverteringsstelsel komt aan bod.

Magneten

Door middel van diverse experimenten ontdekken de leerlingen de

belangrijkste eigenschappen van magneten. Aan de orde komen o.a.

aantrekken, afstoten, kompassen, noord- en zuidpool. De kist bevat

voldoende oefenmateriaal om in groepjes te werken.

Papier maken

GROEP 7 EN 8

Maak van oud papier je eigen nieuwe papier: dat is wat de leerlingen

gaan doen met deze leskist. Leuk om te doen en het levert inzicht in

nuttig hergebruik van oud papier. Naast een papierschepset bevat de

leskist enkele lessuggesties rondom papier(verwerking).

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: rechtvaardigheid

en keuzevrijheid

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: leskist

leergebied: besef, duurzaam

handelen

tijdsduur: 5 uur

vorm: leskist

uitleentermijn:

3 weken

meer info op:

www.sarahswereld.nl

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: schoolkampset

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: schoolkampset

3

Puber-tijd

GROEP 7 EN 8

De leskist puber-tijd is gericht op de ‘beginnende puber’ in groep

7/ . De kist is opgebouwd uit 5 modules rondom puberteit, waarbij u

zelf kunt bepalen welke u ervan wilt doen. De modules behandelen

achtereenvolgens de puberteit, verliefd, grenzen, vrijen en

voorbehoedsmiddelen. Elke module bestaat uit een stukje van het

NOT-programma ‘Het Liefdespaleis’, een gesprek over het onderwerp

en één of meer verwerkingsopdrachten. De lessen zijn er op gericht om

de kennis van leerlingen te vergroten op een manier die hen aanspreekt

en het de stimuleert leerlingen om een mening, normen en waarden op

dit gebied te ontwikkelen.

Sarah’s wereld

Sarah’s wereld is een dag-project rondom het thema duurzaamheid.

De leerlingen krijgen stap voor stap inzicht in de milieuproblematiek en,

héél belangrijk, ze ontdekken oplossingen daarvoor!

Het project draait rond het meisje Sarah. Via Sarah komen de leerlingen

in aanraking met verschillende milieuproblemen. Zoals bedreigde

diersoorten en de milieubelasting van grondstoffen die nodig zijn voor

het maken van simpele dingen zoals bijvoorbeeld een blikje cola.

Wanneer Sarah jarig is gaan de kinderen een feestje organiseren.

Dit gaan ze zo milieuvriendelijk mogelijk doen. Hierdoor komen

milieubewuste oplossingen onder handbereik. Slot van het project is

het gezamenlijk opstellen van duurzaamheidregels: zoals lenen, ruilen,

tweedehands, zuinig zijn. Meer info: www.sarahswereld.nl

Schoolkampset Nachtvlinders

Met deze set kunt u nachtvlinders vangen en bekijken. Nachtvlinders zijn

vaak prachtig om te zien met aparte kleuren, vormen en voelsprieten.

De set bevat een speciale vanginstallatie voor nachtvlinders (stokken,

lampen, verlengsnoer en doek). Vlinderzoekkaarten en boekjes geven

informatie over de nachtvlinders.

Schoolkampset Vleermuizen

Met deze set kunt u ’s avonds vleermuizen spotten. De set bevat twee

vleermuisdetectors waarmee vleermuisgeluiden opgevangen kunnen

worden. In de handleiding vindt u tips voor het spotten van vleermuizen.

Informatiekaarten, boekjes en een cd met vleermuisgeluiden geven de

leerlingen informatie over vleermuizen in Nederland.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 1-2 uur

vorm: leskist

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: duurzaam

handelen

tijdsduur: 1 uur

vorm: spel

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2 uur

vorm: leskist

leergebied: waarnemen en

onderzoeken,

duurzaam handelen

tijdsduur: 3 uur

vorm: leskist

39

GROEP 7 EN 8

Slootonderzoek

Met deze leskist kunt u met uw groep een sloot onderzoeken. Naast het

vangen van diertjes, onderzoeken de leerlingen de kwaliteit van water

door middel van metingen van o.a. de stroomsnelheid, de helderheid

van het water en plantenleven. Ook de waterdiertjes geven inzicht in de

kwaliteit van het onderzochte water. De kist bevat werkbladen en alle

benodigde instrumenten, waaronder schepnetjes, emmers en bakken.

Snavels en gebitten

Elk vogeltje eet zoals het gebekt is: een roofvogel heeft een heel andere

snavel dan een zaadeter. Net zoals een vos een ander gebit heeft dan

een planteneter. Aan de hand van een opdrachtenboekje en concrete

materialen ontdekken de leerlingen mogelijkheden en onmogelijkheden

van eetgewoonten van verschillende dieren.

Visserijspel - duurzaam samenwerken

Met dit spel ontdekken de leerlingen dat je niet onbeperkt vissen kunt

vangen in de Noordzee. Als iedereen maximaal vist, is de zee snel

leeg. Je moet samenwerken om jaarlijks een goede vangst te kunnen

blijven houden. Het spel illustreert het belang van duurzaam omgaan

met natuurlijke hulpbronnen. In dit geval: vis. Een aantal begrijpend

lezen teksten geeft toelichting en verdieping bij het spel. Gebruik

het spel binnen een les of project over duurzaamheid.

Vogels herkennen

Ook rond de school leven allerlei vogels. Als je er op gaat letten zie je

er steeds meer! Met deze leskist leren de leerlingen aan de hand van

afbeeldingen, vogelgeluiden en opdrachten de bekendste Nederlandse

vogels kennen. De kist bevat ook enkele verrekijkers en vogelboeken.

Waterkringloop

Water is de basis van het leven op aarde. Het is overal. Maar raakt

water dan nooit op? En waar gaat regenwater precies heen? Raakt de

grond nooit vol? In drie lessen, waarvan één met proefjes, ontdekken

de leerlingen de waterkringloop. Ze leren over verdamping, neerslag,

grondwater, rioolwater en drinkwater. Ter verwerking wordt het

waterkringloopspel gespeeld.

Deze leskist wordt gratis aangeboden in het kader van het gemeentelijk

Waterbeleid.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 3 uur

vorm: excursie

LTO Ede vraagt een

scholenbijdrage van 25 euro

per excursie. Deze bijdrage is

voor het bezochte bedrijf en

dient met de boer afgerekend

te worden.

leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: excursie en lesbrief

op school

40

GROEP 7 EN 8

De Boer op excursie

GLTO afdeling Ede nodigt u en uw groep uit voor een bezoek aan een

agrarisch bedrijf in de omgeving. De leerlingen krijgen tekst en uitleg

van de boer of boerin en krijgen de gelegenheid het bedrijf te bekijken

en vragen te stellen. Een leerzame ervaring! Opgave verloopt via het

Groene Wiel. De groepen worden in overleg met GLTO ingedeeld.

Het aantal mogelijke plaatsingen is afhankelijk van het aantal

beschikbare bedrijven. U ontvangt een

lesbrief met een voorbereidende les.

Het Beste Bos excursie (groep 7)

Tijdens Het Beste Bos doen leerlingen van groep 6 en 7 in groepjes

een aantal kleine onderzoekjes in het bos. Dit gebeurt aan de hand van

opdrachtkaarten. De leerlingen onderzoeken zo wat een ‘goed’ bos is.

En voor wie is het een goed bos: voor dieren, planten of mensen? Het

bosonderzoek wordt begeleid door twee of drie IVN-school-gidsen. Als

leerkracht bent u verantwoordelijk voor de klas en de orde. Vooraf krijgt u

een lesbrief toegezonden met een inleidende les en een verwerkingsles

voor op school. Wanneer u voor ‘Het Beste Bos’ inschrijft neemt het IVN

contact met u op voor het plannen van een datum. In herfst en voorjaar

wordt hetzelfde programma gedraaid. Kies één van beide.

LET OP: Zonder inleiding op school kan de bosles niet worden

uitgevoerd!

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: excursie

41

GROEP 7 EN 8

Imkerij De Werkbij

Bezoek aan Imkerij de Werkbij / De imker op school

Op bezoek bij Imkerij de Werkbij/de imker op bezoek

Imkerij De Werkbij biedt excursies en schoolbezoeken aan voor groep

1 t/m . Imkerij De Werkbij is gevestigd in Rhenen.

Bijen zijn wonderlijke insecten, die in volken bij elkaar leven. Er is van

alles te ontdekken rondom de bijen en dit kan prachtig op de imkerij.

Kinderen kunnen hierbij verschillende zintuigen gebruiken. In de

groepen 7 en draait het vooral om de bestuiving, waarin de bijen

een essentiële rol spelen voor de rest van de natuur en voor onze

voedselvoorziening. We leren over voortplanting in het plantenrijk en

bij de bijen.

Bij Imkerij de Werkbij kun je één keer met de klas komen, maar het

is ook mogelijk om meerdere keren in het jaar te komen. Leerlingen

kunnen dan verschillende activiteiten meemaken die in de verschillende

seizoenen met de bijen gebeuren. In verband met het weer en de kou is

het in de wintermaanden niet mogelijk om de imkerij te bezoeken. Wel

kan de imker – en dit kan het gehele jaar – met alle gereedschappen

op school komen.

Kosten bij het bezoeken van Imkerij de Werkbij zijn voor het eerste uur

75 euro en de daaropvolgende uren 45 euro. Komt de imker op school,

dan kost het eerste uur 90 euro en de uren daarna 45 euro. Het is prima

mogelijk om verschillende klassen na elkaar in te roosteren.

Meer info vindt u op: www.dewerkbij.nl.

Aanmelding: Neem 4 weken voorafgaand aan de gewenste datum

contact op met De Werkbij: 0317- 612942

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

waardering

tijdsduur: 2 uur

vorm: excursie

leergebied: besef,

waarnemen en

onderzoeken

tijdsduur: 2-3 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

leergebied: besef

tijdsduur: 2 uur

vorm: materiaalzending

42

GROEP 7 EN 8

Rioolwaterzuiveringexcursie

Het Waterschap Vallei en Eem nodigt leerlingen van groep 7 en van

harte uit om een kijkje te komen nemen op een rioolwaterzuivering.

Deze gratis rondleidingen worden gegeven in Veenendaal en Ede.

De kinderen krijgen antwoord op vragen als: waar gaat het water heen

als we het door de wc spoelen? Hoe wordt afvalwater weer schoon? En

hoe schoon is dat nou precies?

In verband met de veiligheid worden er geen excursies verzorgd voor

groep 1 t/m 6. Daarnaast kunnen maximaal 30 leerlingen tegelijkertijd

worden ontvangen. Bij grotere groepen wordt u verzocht deze te splitsen.

De rondleiding duurt ongeveer 1,5 uur. Deelname is kosteloos. U dient

zelf voor het vervoer te zorgen en voor een aantal extra begeleiders die

zorgdragen voor de veiligheid van de leerlingen (minimaal 1 begeleider

per 10 leerlingen).

Wilt u een rondleiding op de rioolwaterzuivering? Dan boekt u deze

direct via het Waterschap:

u kunt uw rondleiding zelf plannen via http://www.wve.nl/reserveren. U

komt dan op een reserveerpagina waar u direct de beschikbare data

kunt bekijken en uw excursie kunt plannen. Na bevestiging van deze

reservering ontvangt u een acceptatiemail met alle gegevens.

Tropische producten

Met dit pakket maken leerlingen kennis met een breed scala aan

producten uit de tropen (o.a. kokosnoot, specerijen, katoenpluis, thee,

koffie, cacao, zijde). Zij ontdekken waar en hoe producten geteeld en

verwerkt worden.

Van graan tot brood

Dit materiaalpakket bestaat uit aren, zaden en producten (bloem,

havermout ed) van verschillende soorten granen. Daarbij ontvangt u

een lesbrief met lessuggesties rondom dit onderwerp

Wintergroenten

Sla en sperziebonen in de winter: heel gewoon toch? Door kasteelt en

import uit warme landen eten we nu het hele jaar door allerlei soorten

groenten en fruit. Vroeger was dat heel anders. Toen aten we vooral

groenten van het seizoen, of ingemaakte groeten.

Dit materiaalpakket bevat een aantal ouderwets Hollandse wintergroenten

en een handleiding met lessuggesties.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


leergebied: besef,

duurzaam

handelen

tijdsduur: 4 uur

vorm: Lesproject met

gastles.

Voorbereidings-

en verwerkings-

les door de

leerkracht

43

Energie(k)!

12-1 sept Groene Voetstappen

leergebied: duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actieweek

10 feb Warme Truiendag

leergebied: besef, duurzaam

handelen

tijdsduur: 1-4 uur

vorm: actiedag

GROEP 7 EN 8

Energie besparen? Hoezo? En hoe? Met dit lesproject ontdekken

de leerlingen waarom we zuinig moeten omgaan met energie en

wat alternatieve energiebronnen zijn. Het project bestaat uit drie

gestructureerde lessen waarin antwoord wordt gevonden op de

volgende vragen: Waarom zouden we energie besparen? Hoe kunnen

we dit doen? En wat is duurzame energie?

Gratis gastles

De praktijkles wordt aangeboden als gastles op uw school, begeleid

door het Groene Wiel. Deelname is gratis. De gemeente Ede financiert

dit project in het kader van haar klimaat. Maximale deelname: 20

klassen.

Doe mee met de landelijke actie ‘Groene Voetstappen’ van 12 t/m 1

september! Door een week lang lopend, fietsend, per step, skates of

skateboard naar school te gaan, verzamelen de leerlingen ‘groene

voetstappen’. De groene voetstappen worden landelijk verzameld en

aangeboden aan de minister. Door deelname laten school en leerlingen

zien dat zij het klimaat belangrijk vinden. Bovendien merken ouders

en kinderen hoe leuk het is om op deze manier naar school te gaan.

Bijbehorend lesmateriaal geeft mogelijkheden om in de les in te gaan

op het hoe en waarom van de actie. Meer over deze actie: www.

groenevoetstappen.nl

Vrijdag 10 februari 2011 is het weer Warme Truiendag!

Op deze dag kunt u de verwarming een paar graadjes lager zetten en

de kinderen vragen in een warme trui naar school te komen. Meedoen

aan de warme truiendag levert u een energiebesparing van 7% per

graadje minder en een mooie gelegenheid om aandacht te vragen voor

het belang van zuinig omgaan met energie.

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Aanbod Veldwerk Nederland

Het Groene Wiel is onderdeel van Veldwerk Nederland. Hieronder vindt u het aanbod van Veldwerk Nederland

voor basisscholen.

Trainingen

Training effectief natuuronderwijs en op buitenavontuur met je klas!

Onderzoek wijst uit dat het van groot belang is dat kinderen de natuur en hun omgeving leren kennen. Daardoor le-

ren ze niet alleen makkelijker, het verhoogt de concentratie, vergroot het enthousiasme, stimuleert samenwerking,

vermindert obesitas en is een uitlaatklep voor kinderen met veel energie. In de training effectief natuuronderwijs

leert u hoe uw natuuronderwijs aantrekkelijker en effectiever gegeven kan worden.

In de training op buitenavontuur met je klas! leert u welke fasen een buitenles heeft en hoe u deze lessen voorbe-

reidt en uitvoert. Kijk voor meer informatie op www.veldwerknederland.nl of bel 055 36 4010.

Training Aarde en Wormen voor Waarden en Normen

Filosoferen met kinderen naar aanleiding van natuurbeleving.

Door met kinderen te filosoferen over hun eigen ervaringen met natuur ontdekken ze wat zij belangrijk vinden aan

natuur en hoe zij zelf kunnen bijdragen aan het behoud van hun waarden. Met de training Aarde en Wormen voor

Waarden en Normen leert u hoe u door middel van natuurbelevingsactiviteiten en socratische gesprekstechnieken

leerlingen kunt helpen zich bewust te worden van hun eigen natuurwaardering en handelingsperspectief.

Kijk voor meer informatie op www.veldwerknederland.nl of bel 055 36 4010.

Werkweken

De werkweek van je leven!

Met de natuurwerkweek van Veldwerk Nederland krijgen uw leerlingen de week van hun leven. Met veel plezier

ontdekken ze de natuur, zagen ze bomen (onderdeel van natuurbeheer!) en ontmoeten bijzondere planten en dieren.

Naast plezier en lol maken is de natuurwerkweek een ervaring die uw leerlingen nooit meer vergeten. In overleg

met u verzorgt Veldwerk Nederland de inhoud van de week, u kunt alle aandacht besteden aan uw leerlingen.

Gunt u uw leerlingen ook de werkweek van hun leven, neem dan contact op met Veldwerk Nederland 055 36 401

of kijk op www.VeldwerkNederland.nl

44

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Tijdschrift

Natuur aan de Basis

Wilt u met de klas meer doen met natuur en techniek? Het tijdschrift Natuur aan de Basis biedt uitkomst. Met een

abonnement krijgt u vier maal per jaar nieuwe afwisselende lessen en activiteiten en hebt u gratis toegang tot ruim

750 eerder verschenen activiteiten. De lessen en activiteiten uit Natuur aan de Basis bestaan uit activerende werk-

vormen die kinderen stimuleren om door zelfontdekking te leren. In het magazine staat uitvoerig beschreven wat

de opzet is van een les of activiteit. Per bouw zijn er minimaal drie activiteiten opgenomen. De leerlingen kunnen di-

rect met het onderwerp aan de slag dmv de ruim opgezette werkbladen. Voor een abonnement betaalt u € 55,- per

jaar. Wilt u een proefabonnement of een gratis proefnummer ontvangen kijkt u dan op www.natuuraandebasis.nl.

Adressen in de regio

Les- en excursiemogelijkheden

Stichting Jac. Gazenbeek

Voor behoud van natuur en cultuur van de Veluwe

Telefoon: 031 -4 4235

Doelgroep: vanaf groep 5

www.gazenbeekstichting.nl

email: gazenbeek-stichting@orange.nl

De Jac. Gazenbeek Stichting beschikt over verhalenvertellers die de kinderen meenemen naar het verleden van

de Veluwe. Daarnaast kan de stichting dia-lezingen verzorgen.

Afvalverwerking Regio Nijmegen

Nieuwe Pieckelaan 1 6551 DX Weurt

Telefoon: (024) 37 1 766

Doelgroep: bovenbouw

www.arnbv.nl

De ARN, afvalverwerking Regio Nijmegen, kan op school gratis een les verzorgen over hoe afval in hun installatie

verwerkt wordt. U ontvangt vooraf een lespakket ter voorbereiding. Vervolgens kan de groep de ARN bezoeken

voor een rondleiding.

Veldwerkcentra

Eén of meerdere dagen intensief bezig zijn in en met de natuur: dat kan bij een veldwerkcentrum. Veldwerkcentra

zijn speciaal gericht op het organiseren van veldwerkactiviteiten met groepen. Veldwerkmaterialen zijn aanwezig

en bij de meeste centra kunnen groepen ook eten en overnachten.

HAPS

Stichting Prehistorisch Kamp Apeldoorn

Telefoon: (055) 366 4 27

Periode: 1 april - 1 november

Doelgroep:groep 5 t/m

www.hapsproject.nl

Project Haps speelt zich af in en rond een prehistorische boerderij. Hier wordt zo getrouw mogelijk het leven

in de IJzertijd (zo’n 500 jaar v. Chr.) nageleefd. Dat betekent onder andere: graan malen, eigen brood bakken,

water halen en dieren hoeden.

45

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012


Het Woldhuis in Apeldoorn

Stichting Veldwerk Nederland

Bezoekadres: Het Woldhuis 11, 7325 WN Apeldoorn

Telefoon: (055) 36 4010

Periode: op afspraak

Doelgroep: groep 6, 7 en

www.veldwerknederland.nl

Beleven, ontdekken, plezier en leren in één: dat zijn de werkweken van Veldwerk Nederland.

Dit blijkt wel uit een opmerking van één van de deelnemende kinderen: ‘Bij Veldwerk Nederland zijn ze slim, wij

hebben een leuk kamp en we leren er ook nog wat van!’.

De werkweken vinden plaats in en rond de Villa ’Het Woldhuis’ in Apeldoorn. U kunt zelf een keuze maken uit

thema’s en tijdsduur (van 2 dagen tot een hele week). De begeleiding wordt verzorgd door onze medewerkers,

door u of samen met u. U verblijft met uw groep in het Woldhuis op basis van volledige verzorging.

Bezoekerscentra

Bezoekerscentrum Hoge Veluwe

Nationaal Park Hoge Veluwe, Apeldoornseweg 250, 7351 TA Hoenderloo

Telefoon: 0900 - 4643 35

www.hogeveluwe.nl

Bezoekerscentrum Hoge Veluwe biedt diverse excursiemogelijkheden. U kunt variëren van een kort bezoek tot

een halve of zelfs hele dag. U kunt een bezoek brengen aan het Bezoekerscentrum & Museonder en de Landschappentuin.

Hiervoor zijn opdrachtboekjes beschikbaar. Ook kunt u zich met uw groep aanmelden voor een

excursie onder leiding van een gids.

Bezoekerscentrum het Aardhuis

Aardhuis 1, 7346 AA Hoog Soeren

Telefoon: (055) 519 13 37

www.aardhuis.nl

Het bezoekerscentrum het Aardhuis is gelegen in een wildpark. Binnen is een jaarlijks wisselende tentoonstelling

te zien. Buiten kan men everzwijnen en soms ook damherten of edelherten zien. Het is mogelijk om zowel een

rondleiding binnen als een excursie buiten aan te vragen.

Bezoekerscentrum Veluwezoom

Heuvenseweg 5a, 6991 JE Rheden

Telefoon: 026 - 497 9100

www.veluwezoom.nl

Het bezoekerscentrum Veluwezoom organiseert voor elke bouw een aantal activiteiten waarbij natuurbeleving

voorop staat. Voorbeelden zijn: een kabouterpad voor de kleuters, een natuurbelevingstocht, het kikkerpad en de

waterrugzak. De docent dient zelf te zorgen voor voldoende begeleiding.

46

JAARPROGRAMMA NME EDE 2011-2012

More magazines by this user
Similar magazines