22.09.2013 Views

presentatie 1 Spreker - Dr. Arjan Braam (dagvoorzitter)

presentatie 1 Spreker - Dr. Arjan Braam (dagvoorzitter)

presentatie 1 Spreker - Dr. Arjan Braam (dagvoorzitter)

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Geluk<br />

maakt de GGz gelukkig?<br />

<strong>Arjan</strong> <strong>Braam</strong><br />

psychiater crisisdienst Utrecht<br />

opleider psychiatrie Altrecht


550 jaar Altrecht<br />

• De toekomst van de GGZ?<br />

• Wim Snellen & Koen Wouda<br />

• Waar staat Altrecht voor?<br />

• Patiëntenzorg, onderwijs, onderzoek<br />

• Ook: reflectie<br />

•Geluk & GGz reacties!


Wim Snellen<br />

Koen Wouda<br />

Casper Nusselder<br />

Berno van Meijel


vandaag<br />

‘s ochtends<br />

Panoramisch: beschouwende benaderingen<br />

‘s middags<br />

GGZ specifiek: Hersenen en geluk<br />

Geluk en hulpverlening<br />

3x poëtisch intermezzo<br />

Muzikale omlijsting: ‘Cloud Nine’


Geluk en GGz: proefschriften<br />

H.C. Rümke 1923 (Leiden)<br />

Phaenomenologische en Klinisch-Psychiatrische<br />

Studie over Geluksgevoel<br />

Yowon Choi 2011 (Nijmegen)<br />

Pathways to Happiness, Psychological resources for<br />

Happiness<br />

Ad Bergsma 2011 (Rotterdam)<br />

Imperfectly happy - Onvolmaakt geluk


Altrecht 2010: 154 gebouwen op ca. 24<br />

locaties, 3 grote terreinen en ca. 164.000<br />

m2


H.C. Rümke 1893-1967


Proefschrift Rümke 1923<br />

Phaenomenologische en Klinisch-<br />

Psychiatrische Studie over Geluksgevoel


Uitgangspunten (1923)<br />

• psychiatrie: zielsziekten als hersenziekten<br />

• psychologie verwaarloosd<br />

• ‘Kraepelin als handig groepeerder van slecht begrepen<br />

feiten’<br />

• leer van Freud (eenzijdig, overdrijvingen, maar wel<br />

waardevol)<br />

• tijd voor Phaenomenologie (Jaspers) , basis = invoelen


Doelstelling & vraagstelling<br />

Fenomenologische methode toepassen ter<br />

differentiatie en ontleding van klinisch waargnomen<br />

toestanden, waarin geluksgevoel doorleefd wordt<br />

1. Vooroordeelloze beschrijving:<br />

• wat patiënt zelf doorleeft staat centraal<br />

• statisch begrip van de toestand<br />

2. Genese, psychologische voorwaardes van het<br />

optreden, invoelbaarheid, begrijpelijke relaties<br />

3. Prognostische betekenis


alles overheersend geluksgevoel<br />

• verandering der objectieve werkelijkheid<br />

• het gevoel dat alles diepe zin heeft<br />

• meerdere klaarte<br />

• meerdere diepte


Onderzoek op basis van casuistiek<br />

Valeriuskliniek, Amsterdam<br />

‘Mensen van zekere geestescultuur’<br />

5000 ziektegeschiedenissen: n = 9<br />

(en nog 9 erbij uit literatuur)<br />

1. Geluksgevoel als syndroom overheerste<br />

2. Door patient zelf als geluksgevoel aangegeven, als<br />

het hoogste denkbare gevoel<br />

3. terwijl dit ook epicritisch als een geluksgevoel<br />

moest worden beschouwd<br />

(niet: dementia paralytica en manische psychose)


Fenomenologische analyse 1<br />

kwalitatief niet gelijk (al is dit subjectief) aan<br />

• Vreugde<br />

• Blijdschap<br />

• Lust<br />

• Genot<br />

• Behagelijkheid<br />

• Euphorie<br />

geluk past in diepste laag; meest eigenlijke ‘ik-<br />

gevoelens’<br />

geluksgevoel vooronderstelt een zekere mate van<br />

psychische gerijptheid


Fenomenologische analyse 2<br />

bewustwording<br />

• Geen droomtoestand<br />

• Het beleeven tekent zich met groote scherpte af,<br />

details nauwkeurig herinnerd (hypermnesie)<br />

Andere fenomenologische elementen (act en intentie): gb


Fenomenologische analyse 3<br />

Wijze van doorleven<br />

a. Veranderde aspecten der buitenwereld


Fenomenologische analyse 3<br />

Wijze van doorleven<br />

a. Veranderde aspecten der buitenwereld<br />

• de natuuraanschouwing neemt een enorme plaats in


Opleidelingen psychiatrie Altrecht 2011


Fenomenologische analyse 3<br />

Wijze van doorleven<br />

a. Veranderde aspecten der buitenwereld<br />

• de natuuraanschouwing neemt een enorme plaats in<br />

• én de bewondering van de mens voor zijn soort


Fenomenologische analyse 3<br />

Wijze van doorleven (vervolg)<br />

b. veranderde tint der innerlijk ervaarbare werkelijkheid<br />

• oneindige dankbaarheid<br />

• durven aanvaarden, durven genieten<br />

• onuitputtelijk geduld, grote rust


Fenomenologische analyse 3<br />

Wijze van doorleven (vervolg)<br />

b. veranderde tint der innerlijk ervaarbare werkelijkheid<br />

• oneindige dankbaarheid<br />

• durven aanvaarden, durven genieten<br />

• onuitputtelijk geduld, grote rust<br />

• bij allen vormt religieus gevoel een deel van de<br />

inhoud van de geluksdoorleving


Fenomenologische analyse 3<br />

Wijze van doorleven (vervolg)<br />

c) gedroomde buitenwereld – dagdroom, wensvervulling.<br />

d) noch uiterlijk, noch innerlijk doorleefd,<br />

alleen het geluksgevoel zelf<br />

• Geluksroes<br />

• Auraverschijnsel bij epileptisch insult<br />

• Tijdzin opgeheven<br />

• Extase


Fenomenologische analyse 4+5<br />

4<br />

het fundamentele ik verandert niet; geen depersonalisatie<br />

5<br />

geluksdoorleving en religieus gevoel<br />

• bij sommigen volgt het religieuze gevoel op het geluksgevoel<br />

(wsch. uit drang tot verklaring)<br />

• bij andere v.v.<br />

• wanneer er géén religieus gevoel bij optreedt, komen er toch<br />

dezelfde kenmerken


Fenomenologische analyse 6+7<br />

6<br />

motivering van het geluksgevoel<br />

• voorafgaande toestand hoogstens als een reliëf gevend contrast<br />

• een motief voor het geluksgevoel wordt bijna nooit gevoeld<br />

(behoudens religieuze geluksgevoelens)<br />

7<br />

invoelbaarheid<br />

• het geluksgevoel is in alle gevallen invoelbaar<br />

• is op zichzelf niet pathologisch te noemen<br />

• de doorlevingswijze niet altijd


Geluksgevoel: de negen casus<br />

3x degeneratiepsychose<br />

3x geneeslijke psychose NAO (ecnoia)<br />

2x arteriosclerosis cerebri<br />

1x schizophrenie<br />

Prognose 7x gunstig


Korte reflectie (ABr)<br />

1. De manische toestand wordt tekort gedaan.<br />

2. Rümke oordeelt niet over geluk ten tijde van<br />

pathologie als pathologisch gegeven<br />

Geluk blijft een invoelbaar gegeven voor iedereen.<br />

3. Onderstroom: het is ook een studie over<br />

geluksgevoel en religieuze / spirituele ervaringen<br />

(uitgediept door Van Belzen)


een zeer prettige<br />

dan wel prikkelende dag


Proefschrift Ad Bergsma 2011<br />

Imperfectly happy - Onvolmaakt geluk<br />

Deel 2 Psychische stoornissen en geluk<br />

NEMESIS N = 7076<br />

CIDI, SF-36<br />

18-64j<br />

bevolkingsstudie 1996, 1997, 1999<br />

Hoe vaak gedurende de afgelopen 4 weken<br />

was u een gelukkig mens?<br />

Altijd (6) meestal (5) vaak (4) soms (3) zelden (2) nooit (1)


Ad Bergsma e.a. (J Positive Psychol)<br />

Enkele geselecteerde uitkomsten<br />

Zonder psychiatrische stoornis: geluksscore 5<br />

Major depression en OCD: laagste scores<br />


Ad Bergsma e.a. (J Positive Psychol)<br />

Enkele geselecteerde uitkomsten<br />

‘vaak gelukkig’ of vaker:<br />

68% met stoornis<br />

89% zonder stoornis<br />

Van degenen die zich zelden of nooit gelukkig<br />

voelden, had 84% een life-time psychiatrische<br />

stoornis, en 58% had een huidige stoornis.<br />

Happy life years zonder stoornis: 63 j.


Ad Bergsma e.a. (J Positive Psychol)<br />

Enkele geselecteerde uitkomsten<br />

Happy life years zonder stoornis: 63 j.<br />

Depressie (laatste maand): -32 j<br />

Angststoornis (,,): -14j<br />

Middelengerelateerde stoornis (,,) -10j

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!