03033/Bouwmagazine#3 kopie - Afdeling

MAANDBLAD VAN JAARGANG 2 NUMMER 3 MAART 2003
DE HSL IS ONDERWEG
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 1

Foto omslag: Chris Pennarts
afbouw meubel- en hout woningcorporaties waterbouw
bouw
4 BONT
6 ZOEKEN NAAR EEN BAAN OP INTERNET
8 BOND KIEST VOOR GROENE STROOM
FNV Bouw biedt zijn leden een nieuw product aan: groene energie.
Dat is goed voor het milieu èn voor de portemonnee. Het hoe en
waarom van de groene stroom van Yourenergy in vraag en antwoord.
10 CULTUUR DOORBREKEN
In een interview met FNV Bouw Magazine kijkt voorzitter Marijke
Vos van de parlementaire enquêtecommissie bouwfraude terug op
haar merkwaardige kennismaking met de bedrijfstak. Ze gaat in op
de maatregelen die volgens de commissie nodig zijn om de oude
cultuur te doorbreken.
14 IN BEELD
16 BETAALBARE WONINGEN VOOR ZUID-AFRIKA
18 GEMENGD BEDRIJF
20 LID 256594 VAN FNV BOUW
23 DE ZAAK F.
24 DE HSL IS ONDERWEG
Vele honderden werknemers zijn dag in dag uit in de weer om
ervoor te zorgen dat in 2007 de hogesnelheidstrein over nieuw
spoor door Nederland kan razen. FNV Bouw Magazine nam een
kijkje op een paar van de vele bouwlocaties.
30 WAT MAARTJE TROET WOU WETEN: PIKANTE HEILIEDEREN
36 POST
37 IN DE PERS
38 BONDIG
40 FNV NIEUWS
45 PUZZEL
46 WEGWIJS
COLOFON
FNV Bouw Magazine
Jaargang 2, nummer 3, maart 2003
Redactie & medewerkers Peter van der Aa (hoofdredactie),
Monique Akanni (redactie-assistentie),
Stephanie Jansen, Bert Janssen (fotografie), Peter te
Lintel Hekkert, Robert Niessen, Mariska Siebring,
Mieneke van der Wekken (opmaak).
Redactie-adres Postbus 520, 3440 AM Woerden
T 0348 575 575, F 0348 414 897, redactie@fnvbouw.nl
Advertenties MediaPlus bv, Postbus 1079, 1400 BB
Bussum, T 035 69 25 999 F 035 69 25 998
Lithografie Studio FNV Bouw
Druk Senefelder Misset, Doetinchem
Uitgave & copyright FNV Bouw Magazine is het
maandblad van FNV Bouw en een uitgave van de
Stichting FNV Pers. Overname van teksten is alleen
toegestaan met bronvermelding; op beeld berust
copyright.
ISSN 1570-1395
Adressen en telefoonnummers van FNV Bouw
voor informatie, lidmaatschapszaken, contributie,
adreswijziging enz. staan op pagina 46.
Veel informatie is te vinden op de internetsite van
FNV Bouw: www.fnvbouw.nl.
8
10
24
INHOUD
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 3

VUILE MOPPEN
Bouwen met ernstig vervuilde bakstenen. Als het aan ingenieurs-
en adviesbureau DHV ligt, is dat de toekomst. Dit
bureau heeft samen met andere partners, waaronder Rijkswaterstaat
en een bouwbedrijf, een proces ontwikkeld om
bakstenen te maken van ernstig vervuild baggerslib. Het
vuil, deels vermengd met schone klei, wordt letterlijk en
figuurlijk vastgebakken in de stenen. Het procédé is al
getest op het vrijkomen van stoffen die gevaarlijk kunnen
zijn voor milieu en volksgezondheid. Alles wijst erop, aldus
DHV, dat de ‘Kennemer mop’ veilig is en klaar voor commercieel
gebruik. Omdat het bakprocédé anders is dan van
de reguliere bakstenen moet er wel een speciale fabriek
worden gebouwd. Die ligt nu op de tekentafel.
De innovatieve bakkers hopen twee vliegen in één klap te
slaan, want productie van hun mop zou Nederland van een
groot probleem afhelpen: zo’n 85 miljoen kuub vervuilde
slib. Deze rotzooi wordt nu nog opgeslagen in depots, maar
daar bestaat grote maatschappelijke weerstand tegen.
Bovendien is dat duur. Maar willen Nederlanders wel wonen
tussen vervuilde muren? Om dat geaccepteerd te krijgen,
hopen de stenenbakkers op steun van de overheid en het
bedrijfsleven. Hoe de levensloop van de vervuilde moppen
uiteindelijk eindigt, meldt het persbericht van DHV niet.
MODIEUZE WEGWERKERS
Of het haute couture wordt is nog niet zeker, wèl staat vast dat modeontwerper
Mart Visser voor de wegwerkers van Rijkswaterstaat een
nieuwe outfit gaat ontwerpen. Ook de brug- en sluiswachters kunnen
begin volgend jaar hun oude kloffie verruilen voor de snit van de
modekoning uit Amsterdam. In totaal gaat het om veertienhonderd
mannen en vrouwen die in het nieuw worden gestoken. De voorlichter
van Rijkswaterstaat bevestigt het contract met Visser, maar wil
er verder niets over kwijt. Het was al vervelend genoeg dat dit
bedrijfsgeheim enige tijd geleden
terecht kwam in een wakkere
krant. Het blijft daarom gissen of
de ontwerper zich ook gaat
richten op de ondermode van de
wegwerkers. Geen overbodige
luxe voor mannen (en een enkele
vrouw) die in weer en wind op
pad zijn. Wegwerkers zijn ook
vaak nachtwerkers. Of Visser
daarop gaat inhaken blijft eveneens
duister. ‘Vissers nachtmode,
voor als anderen slapen…’
Een eerdere zomercollectie van Mart
Visser Foto ANP
DOOR PETER VAN DER AA
PAPIER EN GLAS
Ik hou wel van een glaasje. Ook al zou het glas wel eens
mijn ondergang kunnen worden als hoofdredacteur
van FNV Bouw Magazine. Vorige week bespraken de
communicatiemedewerkers van de bond de verhouding
tussen de ‘papieren’ en de ‘glazen’ media in de nabije
toekomst. Tot de eerste groep behoort dit bondsblad;
tot de tweede de periodieken die u leest op de monitor
van uw pc.
De bond krijgt tegenwoordig wel eens een boze reactie
van een lid dat meent dat hij zonder pc niet meer meetelt.
Dat was bijvoorbeeld het geval toen de FNV een protestactie
per e-mail organiseerde tegen de afschaffing
van het spaarloon. Onzin natuurlijk maar het is onmiskenbaar
dat de elektronica oprukt. Steeds meer
gezinnen hebben een pc en bedienen zich van internet
en e-mail met alle gemakken vandien. En wie niet wil
moet er toch aan geloven zodra er schoolgaande
kinderen in huis zijn.
Ik behoor nog tot een generatie die vroeger met de
hand brieven schreef en per post verstuurde. Leg het je
kinderen maar eens uit. De ambachtelijke brief is
verdrongen, eerst door de telefoon; nu door e-mail. Dat
kun je betreuren want romantisch, warm en gezellig is
een mailtje allerminst. Maar er is geen ontkomen aan.
Wat het wel is: snel, zakelijk en efficiënt. En dat past
bij de tijd.
Ook het tijdschrift valt aan de elektronica ten prooi. Al
enkele jaren kunt u zich gratis abonneren op de FNVe-mailkrant
die elke woensdag verschijnt. FNV Bouw
geeft al e-mailsectorkranten uit voor baggeraars en
werknemers van woningcorporaties. En dat is nog maar
een bescheiden begin.
Dit papieren magazine, hoe mooi ook, is een log bakbeest
vergeleken bij zijn glazen concurrenten. Het kent
een lange productietijd en wordt daarna door een postbode
te voet aan huis bezorgd. Een elektronische krant
verstuur je, op het moment dat de actualiteit daar aanleiding
toe geeft, in een oogwenk per kabel.
Bent u nog niet online? Geen paniek. Ook al veroveren
de glazen media snel terrein, voorlopig ontwikkelen ze
zich náást hun vertrouwde papieren soortgenoten. Dat
geeft u de tijd om aan het idee te wennen. En ik hoef
voorlopig niet bang te zijn voor mijn hachje. Doe mij nog
maar een glaasje.
HOT SHOTS
Weinig mensen twijfelen eraan dat wij afstammen van de aap (of was het
andersom?), maar onderzoek legt nu ook een voor velen herkenbare link bloot
naar onze vliegende broeders en zusters. Wat is het geval? Bij de ornaatelfjes,
een Australische vogelsoort, helpen ondergeschikte mannetjes mee bij de
opvoeding van de jonkies van een dominant mannetje. Maar zo onschuldig als
ze zich voordoen zijn deze helpers niet, zo leert een op de VPRO-website aangehaald
onderzoek. Volgens het al bekende principe van het ‘hotshot-model’
groeperen ondergeschikte mannetjes zich rond hun meest aantrekkelijke
soortgenoot om daarvan te profiteren. Zodra de baas zijn nest verlaat, bijvoorbeeld
om te gaan
paren met een buurvrouw,
vergrijpen de
achterblijvers zich aan
diens echtgenote en
aan de vele minnaressen.
Die laatsten
vliegen af en aan
omdat zij volgens de
onderzoekers bewust
op vrijage komen bij
het nest van een dominante
man. Maar ja,
Foto Natura
die is even de deur uit
en de second best
maakt daar dankbaar gebruik van door zich voor te doen als de heer des
huizes. De minnares tippelt daar met open ogen in, want zij valt voor het meest
bazige gedrag. Dat het werkt blijkt uit de cijfers: vijftien op de honderd nakomelingen
van de ornaatelf zijn verwekt door een ondergeschikte ‘helper’. Niet
dat de dominante mannetjes iets tekort komen, want gemiddeld zijn zes op de
tien kindertjes buitenechtelijk verwerkt.
SUPER MCMENU OP DE
BOUWBEURS
‘Het is maar goed dat ook McDonalds een plaats heeft op de
Bouwbeurs in Utrecht’, aldus De Meeuw Bouwsystemen in
een advertentie, gericht op de bezoekers van de beurs.
Immers: ‘Een dagje slenteren, praten, kijken en luisteren
maakt hongerig’. Daarom bood deze leverancier van onder
meer bouwketen ‘speciaal voor slimme bouwers’ een
‘geheel gratis Bouwketen Super McMenu’ aan, te verkrijgen
bij het fastfoodfiliaal ter plaatse. In ruil voor een bonnetje
en - je weet maar nooit met die bouwjongens - alleen zo lang
de voorraad strekte. Als de bezoekers echt slim waren,
hebben McDonalds en De Meeuw slechte zaken gedaan.
Want slimmeriken weten dat fastfood meestal fatfood is
(een hamburgertje schijnt gelijk te staan aan negen boterhammen).
Dommeriken weten dat niet. Dat werd weer eens
bewezen in het thuisland van de fastfoodketen. Een Amerikaanse
zwaargewicht had McDonalds aangeklaagd omdat
dit bedrijf hem niet had gewezen op de gevaren van te veel
junkfood. Zo veel onwetendheid ging zelfs de Amerikaanse
rechter te ver. Hij verklaarde de klacht ongegrond.
WAAR ZIJN ZE?
Gek van - dan wel gek òp wegwerkers? Dan biedt Rijkswaterstaat uitkomst.
Hun website vertelt u precies op welke wegen u moet zijn om de jongens in
de (nu nog) oranje hesjes aan het werk te zien. De service gaat nog verder,
want u kunt u ook abonneren op een e-mailservice die u, voor het traject van
uw keuze, op de hoogte houdt van de werkzaamheden. Het gaat vooralsnog
om de regio’s Noord-Brabant en Limburg. En vooralsnog om service zònder
foto’s of real-time-beelden. Om de mannen te zien arbeiden moet u dus echt
op pad. Kijk op www.reistijdenzuid.nl.
Foto Chris Pennarts
CLUB VOOR BRITSE
BOUWVROUWEN
Eerder stoeiden de Britten al met een plan om een soort ‘Babs de bouwer’, het
zusje van kinderheld Bob the builder, in het leven te roepen om meer meisjes
te bewegen tot een beroep in de bouw. Maar de Britse bouwvrouwen hebben
het heft in eigen hand genomen. Naar het voorbeeld van hun bouwzusters in
de Verenigde Staten, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika hebben zij eind
vorig jaar een eigen vereniging opgericht: de NAWIC, de National Association
of Women in Construction. Bijna vierhonderd vrouwen hebben zich al aangesloten.
“En dat aantal stijgt nog dagelijks”, zegt oprichter en voorzitter Lorraine
Elliott. De vereniging stelt zich ten doel te bevorderen dat er meer vrouwen in
de bouw gaan werken en dat die ook worden geaccepteerd.
4 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 5

CWI GAAT WERKLOZE BOUWVAKKERS SNELLER
EN BETER HELPEN
ZOEKEN NAAR EEN BAAN
OP INTERNET
WERKNEMERS DIE WERK
ZOEKEN IN DE BOUW KUNNEN
VOORTAAN OOK TERECHT OP
DE ELEKTRONISCHE VACATU-
REBANK VAN HET CENTRUM
VOOR WERK EN INKOMEN
(CWI). DE VACATUREBANK IS
EEN VAN DE MAATREGELEN
OM VRAAG EN AANBOD
VAN BOUWPERSONEEL BETER
OP ELKAAR AAN TE LATEN
SLUITEN. WERKGEVERS- EN
WERKNEMERSORGANISATIES
HEBBEN HIERTOE BEGIN DIT
JAAR EEN OVEREENKOMST
MET HET CWI GESLOTEN. DOOR
MARISKA SIEBRING.
WWW.WERK.NL
Werk zoeken via de vacaturesite
www.werk.nl van het CWI is makkelijk.
Bezoekers van de site kunnen banen
selecteren op regio, reistijd en het aantal
uren dat ze willen werken. Op de vacaturebank
kunnen werkzoekenden ook hun
gegevens achterlaten.
Het CWI gaat werkloze bouwvakkers
sneller en beter helpen. Zowel bij het
aanvragen van een uitkering als bij
het zoeken naar werk. Om dat te
bereiken gaan de sociale partners -
waaronder FNV Bouw - en het CWI
(het voormalige arbeidsbureau, red)
nauwer samenwerken. Dat is geen
overbodige luxe nu de werkloosheid
in de bouw stijgt en het aantal vacatures
vorig jaar met zestig procent is
gedaald. Aanleiding voor de samenwerking
is de ontevredenheid over de
dienstverlening van het CWI. Die is
nauwelijks toegesneden op de bouwsector,
vindt Joep Jansen, arbeidscoördinator
bij Bouwradius. “Er is daar
weinig kennis van bouwberoepen en
opleidingen. Terwijl er in de bouw
juist een grote diversiteit is. Dè timmerman
bestaat niet, er zijn wel
vijftig verschillende soorten timmerlieden.”
De bouw gaat het CWI
daarom van informatie voorzien over
de arbeidsmarkt. Zo komen er folders
over bouwberoepen en opleidingen
bij alle CWI's te liggen.
Op maat gesneden hulp komt er ook
bij de aanvraag van een uitkering.
Want ook daar gaat het nogal eens
mis. Joep Jansen: “Als een werkloze
bouwvakker zich bij het CWI meldt,
heeft hij lang niet altijd een ontslag-
vergunning op zak. Dat kan in andere
bedrijfstakken heel normaal zijn, in
de bouw werkt dat nu eenmaal
anders. Een werk is soms gewoon
afgelopen. Dat leverde nogal eens problemen
op bij de uitkeringsaanvraag.
Het CWI zal hier nu soepeler mee
omgaan. Ook zijn we met het CWI in
onderhandeling over zogenaamde
bouwspecialisten die werknemers uit
de bouw gaan begeleiden.”
DUWTJE IN DE RUG Werkgevers worden
opgeroepen om hun vacatures te
melden bij het CWI. Die banen komen
dan op de internetsite te staan.
Eenderde van het totale vacatureaanbod
in de bouw staat daar
inmiddels op. Gestreefd wordt om de
helft van alle vacatures op de site te
krijgen. Bouwbedrijven zullen wel een
duwtje in de rug nodig hebben om
hun vacatures door te geven want
nieuw personeel wordt vaak via het
informele circuit geworven. Aannemers
vragen in eerste instantie eigen
werknemers of de uitvoerder of zij
nog ‘iemand’ kennen. Het arbeidsbureau
staat helemaal onder aan het
lijstje van mogelijkheden om personeel
te werven. “Bij het CWI is erop
aangedrongen dat zij bedrijfsbezoeken
gaan afleggen”, zegt Joep Jansen.
“Zodat zij de aannemers leren kennen.
Want vacatures in de bouw vervul je
niet alleen achter de computer.”
Bij werkgeversorganisatie BouwNed
zijn vierduizend bouwbedrijven aangesloten.
De organisatie is redelijk
optimistisch over het werven van personeel
via de internetsite. “We hebben
niet voorop gelopen met internet,
maar volgen nu snel”, zegt een woordvoerder.
Hij verwacht dat steeds meer
werkgevers het internet zullen gebruiken
voor hun personeelsvoorziening.
VERLOOP In de samenwerking met het
CWI ziet BouwNed een aantal voordelen.
Vooral om de ‘personeelsgaten’
in de sector op te vullen. Ondanks de
economische teruggang blijft er volgens
de woordvoerder altijd behoefte
aan nieuwe medewerkers. “Jaarlijks
gaan enkele tienduizenden mensen
met pensioen, raken arbeidsongeschikt
of stappen over naar een
andere bedrijfstak. Dit verloop is door
de opleidingen niet op te vangen. Het
wordt immers steeds lastiger om jongeren
aan te trekken voor een baan in
de bouw. Je kunt het verloop wèl proberen
op te vangen met herintreders
of mensen uit andere bedrijfstakken.”
Of met andere klanten van het CWI,
zoals langdurig werklozen, allochtonen
en WAO'ers. Die moeten meer
kansen krijgen op een baan in de
bouw. Dat lijkt geen makkelijke
Foto’s Chris Pennarts, Sjaak Ramakers, Harold Naayer
en Bert Janssen
opgave nu het economisch minder
gaat. “In tijden van recessie is het
altijd lastig om werklozen of WAO'ers
te plaatsen”, beaamt Joep Jansen van
Bouwradius. “Maar je moet het je wel
ten doel blijven stellen. Een werkgever
zit niet te wachten op een
WAO'er maar wel op een vakbekwame
kracht. Dus kun je WAO’ers
laten omscholen naar functies waar
veel vraag naar is, zoals uitvoerders
en werkvoorbereiders. In de uitvoerende,
technische en administratieve
functies zijn momenteel veel moeilijk
vervulbare vacatures. Daar moet je
mensen veel gerichter op wijzen.”
6 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 7

COÖPERATIE ‘YOURENERGY’ LEVERT LEDEN
SCHONE STROOM MET FLINKE KORTING
FNV BOUW KIEST
VOOR GROEN
FNV BOUW HEEFT EEN CONT-
RACT GESLOTEN MET YOUR-
ENERGY, EEN LEVERANCIER
VAN GROENE STROOM. LEDEN
VAN DE BOND KUNNEN DAAR-
DOOR MET FIKSE KORTING BIJ
DEZE COÖPERATIE STROOM
KOPEN. DESGEWENST KUNNEN
ZE OOK IN SCHONE ENERGIE
INVESTEREN. DE ORGANISATIE
COUNTDOWN HEEFT HET VOOR-
BEELD VAN DE BOND GEVOLGD
WAARDOOR ALLE FNV-LEDEN
KUNNEN OVERSTAPPEN NAAR
YOURENERGY. DOOR ROBERT
NIESSEN. ILLUSTRATIE RIK TAZE-
LAAR
Leden van FNV Bouw die belangstelling
hebben voor de groene stroom van
Yourenergy, kunnen gebruik maken van de
bon op de ledenpas-pagina’s 33 en 34.
8 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
WAT IS GROENE STROOM? Opwekking
van ‘groene’ stroom brengt, in vergelijking
met de gewone ‘grijze’ of
‘vuile’ stroom van conventionele centrales,
weinig milieuschade met zich
mee. Groene stroom kan afkomstig
zijn uit vijf bronnen: windenergie,
zonne-energie, waterkracht, warmtekracht
en biomassa. Bij dat laatste
wordt meestal plantaardig afval, hout
of dierlijke mest, verbrand. Wie voor
groene stroom kiest, vergroot de
vraag en daarmee de productie van
schone energie. Op het elektriciteitsnetwerk
is er geen onderscheid
tussen groene en grijze stroom.
Stroom is immers stroom.
WAT BETEKENT GROENE STROOM VOOR
HET MILIEU? De productie van groene
stroom legt amper beslag op de
beperkte voorraden fossiele brandstoffen
en verpest de atmosfeer niet
verder met vervuilende stoffen.
”Groene stroom is beter dan grijze
stroom”, aldus een woordvoerder van
de stichting Natuur en Milieu. “Maar
nog beter is minder stroom verbruiken,
want zo lang groene energie
niet de norm is, blijft stroomproductie
een van de grootste milieubelasters.”
WAT MOET EEN VAKBOND MET GROENE
STROOM? EN WAAROM VALT DE KEUZE
OP YOURENERGY? “Het is een manier
om onze leden iets extra’s te bieden”,
vertelt bondsbestuurder Rinus
Dalhuizen van FNV Bouw. “Zo kunnen
ze als het ware hun contributie ‘terugverdienen’
en het geeft niet-leden
weer een extra reden zich bij ons aan
te sluiten. En het is natuurlijk goed
voor het milieu.” Overigens is dit balletje
om precies diezelfde redenen aan
het rollen gebracht, zo vertelt
Dalhuizen, door enkele kaderleden
van de bond, zoals bondsraadslid Piet
Kuiper uit Overijssel. Sinds vorig jaar
zomer kunnen consumenten vrijelijk
kiezen van welke leverancier zij hun
groene stroom willen betrekken.
Inmiddels zijn er dertig aanbieders.
Dalhuizen: “We hebben een aantal
aanbieders bekeken, maar alleen
Yourenergy geeft àlle nieuwe klanten
een eenmalige korting van € 12,50.
Andere aanbieders geven alleen een
eenmalige korting aan mensen die
zich via internet aanmelden. Een
ander voordeel is dat Yourenergy geen
opzegtermijn hanteert.” Nog een pluspunt
van Yourenergy is dat deze coöperatie
jaarlijks voor iedere klant
minimaal vijf euro overmaakt naar het
Klimaatcentrum van het Rode Kruis.
En klanten die dat willen kunnen hun
korting beleggen in de bouw van
windmolens.
HOE KAN DEZE GROENE STROOM VOOR
LEDEN VAN FNV BOUW GOEDKOPER ZIJN
DAN ‘GRIJZE’ STROOM? De productie
van groene stroom is duurder dan die
van grijze stroom. Toch belooft Yourenergy
zijn nieuwe klanten een besparing
die varieert van dertig tot
honderddertig euro per jaar. "We
kunnen deze korting geven”, vertelt
Yourenergy-directeur Richard van Pelt,
“door onze samenwerking met energiebedrijf
Greenchoice, door onze efficiënte
organisatie en ons lage-kosten
concept”. Een ander voordeel waar het
bedrijf van profiteert is dat de overheid
minder belasting heft op de productie
van groene stroom dan op
grijze stroom. Overigens dacht Van Pelt
een jaar geleden, bij de oprichting van
Yoourenergy, klanten louter te kunnen
werven met ideële motieven. Van Pelt:
“We hoopten dat mensen voor dezelfde
prijs zouden overstappen van grijze op
groene stroom. Maar mensen blijken
toch vooral op prijs te kiezen, ook
dáárom die korting. Toch blijven we de
consument de mogelijkheid bieden zijn
prijsvoordeel in windmolens te beleggen,
want dat blijft ons achterliggende
doel: het vergroten van de groene productiecapaciteit.
Daar investeren wij
onze winst ook in.” Wat verder meespeelt
bij de prijsvorming is dat
Yourenergy dankzij het collectieve
contract met FNV Bouw en daarmee
met 155 duizend potentiële klanten,
de stroom goedkoop kan inkopen bij
de producent. Dankzij het contract
met Countdown komen daar nog eens
honderdduizenden potentiële FNVklanten
bij.
HOE DUURZAAM IS DE KORTING DIE
YOURENERGY GEEFT? Wie dit jaar
instapt, kan rekenen op de voor dit
jaar beloofde korting op de energierekening.
De korting in de toekomst
hangt af van het nieuwe kabinet. Het
CDA wil de geldende, lage ‘ecotax’
handhaven. De PvdA daarentegen, stel
dat die in het kabinet komt, wil ‘m
afschaffen wat kan leiden tot een stijging
van de groene energieprijzen.
Van Pelt is echter hoopvol gestemd,
want hij hoort ook binnen de PvdA
geluiden vóór de ecotax. Maar stel dat
de ecotax met ingang van volgend jaar
vervalt? “Dan zullen wij groene
stroom leveren tegen dezelfde prijs als
grijze stroom”, verzekert Van Pelt. Wie
zijn lampen dan toch liever brandt op
vuile stroom, kan zo weer overstappen
naar een andere leverancier. “Wij hanteren
geen opzegtermijn.”
WAAR IS MEER INFORMATIE TE VINDEN
OVER GROENE STROOM EN OVER DE VELE
LEVERANCIERS? Op www.greenprices.nl.
staat een overzicht van alle aanbieders
van groene stroom in Europa en de
kortingen die zij bieden. En uiteraard
biedt ook de site www.yourenergy.nl
veel informatie.
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 9

INTERVIEW
SCHOKKEND VOND ZE DE OMVANG EN DE UITGEKIENDHEID VAN HET SYSTEEM. EN HET FEIT DAT ER
JARENLANG NIEMAND AAN DE BEL TROK OVER HET ‘GROTE, ONDERGRONDSE NETWERK’ VAN DE BOUW-
FRAUDE. HET WERK ZIT ER BIJNA OP VOOR DE ENQUÊTECOMMISSIE. NU MOETEN DE AANBEVELINGEN
WORDEN OMGEZET IN CONCRETE MAATREGELEN. VOORZITTER MARIJKE VOS WIL EEN PERIODIEK DEBAT
OVER DE BOUW IN DE TWEEDE KAMER. DOOR PETER VAN DER AA. FOTO’S BERT JANSSEN.
COMMISSIEVOORZITTER MARIJKE VOS PLEIT
VOOR PERIODIEK KAMERDEBAT OVER DE BOUW
CULTUUR
DOORBREKEN
Half december presenteerde de parlementaire
enquêtecommissie bouwnijverheid
een vernietigend rapport
over het gesjoemel met aanbestedingen.
Alle grote en veel kleinere
bedrijven deden daaraan mee, zo
maakt de commissie aannemelijk.
“De sector bekent schuld”, reageerde
werkgeversvoorzitter Elco
Brinkman. Maar tot nu toe zijn nog
nergens in het bouwbedrijfsleven
koppen gerold of hebben managers
de eer aan zichzelf gehouden. Is dat
niet teleurstellend? “Dat is natuurlijk
aan de ondernemingen zelf”,
zegt commissievoorzitter Marijke
Vos (45). “Maar na wat er boven
water is gekomen had ik het goed
gevonden als bedrijven opening van
zaken hadden gegeven en leidinggevenden
hun verantwoordelijkheid
hadden genomen. Om de lucht op te
klaren en met een schone lei te
kunnen beginnen.”
Het werk van de commissie zit er
bijna op. In maart vindt nog een
debat over het eindrapport plaats
met de Tweede Kamer. Daarna
debatteert de Kamer met het kabinet.
Bij die gelegenheid moeten de aanbevelingen
van de commissie worden
omgezet in concrete maatregelen om
te bereiken dat de bestaande cultuur
wordt doorbroken. Met de parlementaire
afronding komt er een einde aan
de periode van meer dan een jaar dat
Marijke Vos, Tweede Kamerlid voor
GroenLinks, vrijwel uitsluitend bezig
was met de bouwfraude.
PERIODIEK DEBAT Ondanks het feit dat
de verantwoordelijke managers nog
op hun plek zitten, heeft Marijke Vos
wel vertrouwen in een ‘schone’ toekomst
van de bouw. “Maar”, zegt ze
op haar werkplek in het gebouw van
de Tweede Kamer, “er moet wel veel
gebeuren. Met een rapport en goede
intenties zijn we er niet. Als het
daarbij blijft, zitten we over een paar
jaar weer in dezelfde situatie.
Bedrijven moeten anders gaan
werken. Er moet meer openheid
komen; het fêteren van ambtenaren
moet afgelopen zijn.” Maar niet alleen
bij het bedrijfsleven moet een cul-
tuuromslag plaatsvinden. Opdrachtgevers
moeten zorgen dat ze inzicht
krijgen in de bouwsector. En controleurs,
toezichthouders en rechtshandhavers
moeten alert zijn. In dat
opzicht zou het een goede zaak zijn,
vindt de commissievoorzitter, als de
Tweede Kamer zou besluiten periodiek
een debat te wijden aan de bouw
om blijvend de vinger aan de pols te
houden. “Het gaat om een cruciale
sector voor onze economie. De politiek
moet daar bovenop zitten, laten
zien: het gaat ons aan het hart.” Want
ook de politiek en de overheid
hebben de bouw verwaarloosd.
CENTRAAL AANSPREEKPUNT Wat de
rijksoverheid betreft, bepleit de commissie-Vos
een centraal aanspreekpunt.
Het meest voor de hand ligt een
coördinerend bewindspersoon op het
ministerie van VROM met een stevige
afdeling bouwbeleid. Daar moeten de
bouwmarkt en de aanbestedingsregels
in de gaten worden gehouden.
Daar moet expertise worden ontwikkeld
en moeten opdrachtgevers en
10 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 11

lagere overheden terecht kunnen
voor informatie en ondersteuning.
Vos: “Bij gemeenten bijvoorbeeld gaat
veel mis. Die hebben hulp nodig om
de bestaande cultuur te doorbreken.
De praktijk is dat ze bouwzaken uitbesteden
aan externe bureaus.
Daardoor is hun eigen kennis van de
bouwmarkt en inzicht in kosten en
prijzen verdwenen. Die professionaliteit
moet terugkomen.”
De aanbevelingen aan het adres van
opdrachtgevers, overheid en toezichthouders
mogen echter niet verbloemen
dat de schuld van de bouwfraude
bij het bedrijfsleven ligt.
Vooral daar zal de mentaliteit moeten
veranderen en moet er weer volgens
het boekje worden gewerkt. Eén van
de adviezen van de commissie is om
bedrijven die sjoemelen met de aanbestedingsregels
te registreren. “Geen
zwarte lijst”, zegt Vos, “maar een
register. Het gaat er niet om dat die
bedrijven worden uitgesloten van
opdrachten. Maar wel moet bekend
zijn welke aannemers in de fout zijn
gegaan. Opdrachtgevers kunnen dan
op hun tellen passen.” De voorzitter
kan zich vinden in de kanttekeningen
van FNV Bouw bij zo’n register. De
bond vindt dat bedrijven die schoon
schip maken, bijvoorbeeld door
falende managers de laan uit te
sturen, moeten worden gehonoreerd.
Voorkomen moet immers worden dat
er werkgelegenheid verloren gaat.
Dan zouden werknemers de dupe
worden van een fout van een directeur
die inmiddels al het veld heeft
moeten ruimen. Vos is verder positief
over de suggestie van FNV Bouw om
het register te verbreden door er ook
overtredingen van de CAO en van
arbo- en milieuregels in op te nemen.
“Maar het mag de invoering van het
register niet vertragen. In dat geval
zou ik de uitbreiding stapsgewijs
willen laten plaatsvinden”. Op de
vraag of het register door de bedrijfstak
kan worden beheerd, reageert ze
fel: “Dat zeker niet. Dat is een taak
voor de overheid of een onafhankelijk
orgaan.”
KLOKKENLUIDERS CRUCIAAL Afgezien
van enige contacten met de grond-,
weg- en waterbouw in het verleden,
betekende het voorzitterschap van de
enquêtecommissie voor Marijke Vos
een kennismaking met de bouwsector.
Een nogal verbijsterende kennismaking.
Ze vertelt hoe het
langzamerhand tot de commissie
doordrong wat voor onontwarbare
kluwen aan onregelmatigheden zij op
het spoor kwam.
«KLOKKENLUIDERS ZITTEN
ALTIJD IN DE HOEK WAAR DE
KLAPPEN VALLEN»
“Toen we begonnen hadden we
de schaduwboekhouding van Koop
Tjuchem. Maar op dat moment stond
nog niet vast of die wel echt was.
Nader onderzoek wees uit dat dat het
geval was. En ook dat het niet de
enige was. Stukje bij beetje ontstond
het beeld van een enorm ondergronds
netwerk waarin alle grote en veel
kleinere bouwbedrijven meedraaiden.
De omvang en de uitgekiendheid
ervan hebben me geschokt. En ook
dat niemand – van al die ambtenaren,
controleurs en accountants – aan de
bel heeft getrokken. Uiteindelijk is
het aan een paar klokkenluiders te
danken dat de zaak boven water is
gekomen.”
Vos praat met waardering over deze
individuele werknemers, die hun nek
uitsteken in het belang van de samenleving.
Ze verkeren daarbij vaak in
een moeilijke positie. Niet voor niets
bereidt de fractie van GroenLinks
een initiatiefwetsontwerp voor om
klokkenluiders in het bedrijfsleven te
beschermen, zoals dat voor ambtenaren
al is geregeld. Vos: “Klokkenluiders
zitten altijd in de hoek waar
de klappen vallen. Ze worden gewantrouwd
en er al gauw van beschuldigd
dat ze uit wraak handelen. Maar ze
zijn wel nodig. De rol van de klokkenluiders
in de bouwfraudezaak was
cruciaal.”
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 13

IN BEELD
Op de Bouwbeurs in Utrecht gingen
steigerbouwers op 6 februari de strijd
met elkaar aan. Acht bedrijven bouwden
in vier uur een steigerconstructie,
die werd beoordeeld op veiligheid, aangehaakt
werken en teamwork.
Foto Ton Poortvliet
14 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 15

BUITENLAND
BETAALBAAR BOUWEN
IN ZUID-AFRIKA
HET BOUWEN VAN BETAALBARE WONINGEN. DAT
WAS AL BIJ HET AANTREDEN VAN NELSON
MANDELA ALS DE EERSTE DEMOCRATISCH
GEKOZEN PRESIDENT VAN ZUID-AFRIKA ÉÉN VAN
DE BELANGRIJKSTE SPEERPUNTEN VAN HET
BELEID. IN DE AFGELOPEN TIEN JAAR IS DAAR
NOG ONVOLDOENDE VAN TERECHTGEKOMEN.
FNV BOUW WERKT SAMEN MET ZIJN ZUID-
AFRIKAANSE ZUSTERORGANISATIES NU AAN EEN
OMVANGRIJK HUIZENPROJECT IN DE BUURT VAN
JOHANNESBURG. DOOR PETER VAN DER AA.
FOTO’S BEN WILMS.
16 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
Bouwen aan internationale solidariteit. FNV Bouw probeert
het niet te laten bij mooie woorden alleen. De bond zoekt
naar concrete projecten om te financieren of mee uit te
voeren. Daar waar dat het hardste nodig is en de voorwaarden
aanwezig zijn om dat ook effectief te doen. Volop in
uitvoering is een woningbouwplan waaraan FNV Bouw
werkt, samen met zijn zusterorganisaties NUM en BCAWU in
Zuid-Afrika. Ook het Pensioenfonds voor de Bouwnijverheid
is daarbij betrokken geraakt. In de township Thokoza,
gelegen op 25 kilometer van de Zuid-Afrikaanse hoofdstad
Johannesburg, worden in een periode van enkele jaren in
totaal 776 wooneenheden gebouwd of gerenoveerd. Veel toekomstige
bewoners zijn leden van de beide bouwbonden.
Jonge Zuid-Afrikanen uit Thokoza helpen mee aan de bouw
en leren zo het bouwvak in de praktijk.
INTERNATIONALE SAMENWERKING Het eerste contact tussen
FNV Bouw en de beide Zuid-Afrikaanse bonden over dit project
ontstond tijdens de Wereld Habitat Conferentie in
FNV BOUW WERKT MET ZUSTERORGANISATIES
AAN HUIZENPROJECT IN THOKOZA
Ankara (Turkije) in 1997. Uit
gesprekken daar bleek hoe groot de
behoefte is aan fatsoenlijke en betaalbare
huur- en koopwoningen voor gewone
werknemers. De Zuid-Afrikaanse
collega’s hadden wel ideeën om
huizen te bouwen maar daar niet de
financiële middelen voor. In Ankara
werd besloten de mogelijkheid te
onderzoeken om op dit punt tot internationale
vakbondssamenwerking te
komen. FNV Bouw zag daarin een
mooie combinatie van een project in
het kader van de internationale solidariteit,
een wezenlijke bijdrage aan de
ontwikkeling van Zuid-Afrika, werkgelegenheid
voor bouwvakkers èn
vakopleiding voor jongeren. Het Pensioenfonds
voor de Bouwnijverheid
werd bereid gevonden om daar, ter
gelegenheid van zijn vijftigjarig
jubileum, een forse financiële bijdrage
aan te leveren. Inmiddels heeft de
huidige Zuid-Afrikaanse regering van
president Mbeki laten weten dat het
project naadloos aansluit bij het overheidsbeleid.
VIER FASEN Eind 1997 werd begonnen
met de voorbereidingen maar door
allerlei (vakbonds)politieke ontwikkelingen
kon pas in februari 2001 een
echte start gemaakt worden. Tijdens
een seminar in Johannesburg,
waaraan alle belangrijke partijen
meededen, werden de mogelijkheden
en moeilijkheden in kaart gebracht.
De conferentie resulteerde in de
oprichting van de Stichting Leamohetswe
(Welkom), waarin vertegenwoordigers
van de drie samenwerkende
vakbonden en de Zuid-
Afrikaanse overheid zitting namen
naast deskundigen op het gebied van
huizenbouw, financiële controle en
juridische aangelegenheden.
De stichting is voortvarend aan het
werk gegaan. Eind 2001 slaagde zij
erin in de township Thokoza op een
openbare verkoop een stuk grond met
opstallen in eigendom te verwerven.
Het terrein ligt vlakbij een trein- en
busstation en bij de snelweg naar
Johannesburg. Voor dit gebied werd
een passend bouwplan ontworpen,
bestaande uit vier fasen. In de eerste
helft van 2002 werd een begin
gemaakt met de eerste fase. Deze
bestond uit het renoveren en restaureren
van de op het terrein aanwezige
gebouwen om ze geschikt te maken
voor woningen met twee en drie slaapkamers.
In april worden de eerste 280
woningen opgeleverd. Inmiddels is de
tweede fase in uitvoering genomen.
Ook dat is een renovatieplan. De derde
en vierde fase voorzien in de bouw van
524 nieuwbouw- woningen. Tijdens
een bezoek aan Zuid-Afrika kwam de
Nederlandse staatssecretaris van Volkshuisvesting
Van Geel naar Thokoza om
het project te bekijken. Hij toonde
zich daarvan bijzonder onder de
indruk. Samen met de Nederlandse
ambassadeur legde hij symbolisch de
eerste steen.
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 17

DE SPOORWEGSTAKING VAN 1903
Op vrijdag 31 januari was het honderd jaar geleden dat de eerste spoorwegstaking in
een klinkende overwinning voor de stakers eindigde. Dat succes uit 1903 is door Albert
Hahn geïllustreerd met zijn bekende prent met het opschrift ‘Gansch het raderwerk
staat stil als uw machtige arm het wil’. De overwinningsroes van de arbeidersbeweging
zou niet lang duren. Een paar maanden later werd staken voor ambtenaren en
spoorwegarbeiders strafbaar gesteld. Daarop brak een nieuwe staking uit maar die
liep uit op een fiasco. Bij de spoorwegen werden tweeduizend mensen ontslagen en
velen werden in rang teruggezet. In De Burcht (voorheen het Vakbondsmuseum) aan
de Henri Polaklaan in Amsterdam is nog tot 23 maart een tentoonstelling te zien over
de spoorwegstaking van 1903 en de gevolgen ervan. De Burcht is geopend van
dinsdag tot en met vrijdag van elf tot vijf uur en op zondag van een tot vijf uur.
De beroemde prent van de al even beroemde politieke tekenaar Albert Hahn Illustratie IISG
AFBOUWSECTOR SLUIT
ARBOCONVENANT
Op 18 februari ondertekenden werkgevers en werknemers in de
afbouwsector en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
een arboconvenant. In de overeenkomst staan concrete doelstellingen
die aan het eind van 2006 moeten zijn gerealiseerd. Voor
schilders en glaszetters zijn vooral de maatregelen interessant die
de fysieke belasting op de bouwplaats moeten verminderen. Voor
gipsblokkenstellers, plafond- en systeemmonteurs en vloerenleggers/
terrazzowerkers gaat het daarnaast om maatregelen die het
vrijkomen van kwartsstof op de bouwplaats moeten tegengaan.
Belangrijk is de aandacht die in het convenant gegeven wordt aan
de hele bouwprocesketen. De frustratie is groot in de afbouw- en
onderhoudsector dat zij niet wordt betrokken bij ontwerp en planning.
Praktijkvoorbeelden moeten aantonen dat vooroverleg tussen
de afbouwsector en ontwerpers en organisatoren leiden tot vermindering
van fysieke belasting zonder kostenverhoging.
CAMPAGNE WERKGOED
MOET ARBEIDSRISICO’S
VERMINDEREN
Overheid, werkgevers- en werknemersorganisaties in de bouw zijn
begonnen met de campagne ‘Werkgoed’. Het doel daarvan is het verminderen
van verzuim door ziekte of arbeidsongeschiktheid. Door minder te
tillen en te bukken, minder stof en oplosmiddelen in te ademen en het werk
beter te organiseren, lopen werknemers minder arbeidsrisico’s. In het kader
van de campagne past praktische voorlichting op de werkplek door arbovoorlichters,
scholing voor werkgevers en werknemers en ontwikkeling van
hulpmiddelen. De campagne Werkgoed, die tot tot eind 2005 loopt, is een uitvloeisel
van het arboconvenant dat
is afgesloten tussen overheid en
sociale partners waaronder FNV
Bouw. Zie ook: www.werkgoed.net.
VAKMENSEN
VOOR DE KLAS
Vakmensen uit de bouw zijn welkom voor de
klas. Overheid, vakbeweging en opleidingsfondsen
werken samen in het zogenaamde zijinstroomproject
voor het vmbo (het voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs). Ook FNV
Bouw is daarbij betrokken. Werknemers in de
bouw met een diploma mbo-niveau 4, die gemotiveerd
zijn voor het leraarschap, kunnen aan het
project deelnemen. Zij worden dan deeltijdleraar
naast hun werk in de bouw. Daartoe krijgen zij
een opleiding van twee jaar met aan het eind een
tweedegraadsbevoegdheid als docent vmbo.
Tijdens de opleiding blijven zij in dienst van hun
werkgever en krijgen hun gewone loon. Als zij
daarna deeltijdleraar worden, komen ze deels op
de loonlijst van de school. Met het zij-instroomproject
worden drie doelen gediend: een nieuw
carrièreperspectief voor vakmensen, meer vakdocenten
voor het vmbo en en een brug slaan
tussen onderwijs en beroepspraktijk. Voor nadere
informatie: CINOP, tel. 073 6800615.
EURO-INSPECTIE
De Arbeidsinspectie in Nederland doet dit jaar
mee aan een grootscheepse bouwinspectie in vijftien
EU-landen. In juni en september controleren
alle inspectiediensten in eigen land of bouwlocaties
zijn beveiligd tegen valgevaar en of er vluchtwegen
zijn voor werknemers. Het is uniek dat in
alle EU-landen op hetzelfde moment op dezelfde
inspectiepunten wordt gecontroleerd.
MINISTER KOMT
WINTERWERKLOZEN
IETS TEGEMOET
Minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
wil naar acute noodgevallen kijken van schilders
en wegenbouwers die nu geen winter-WW krijgen. Dat
heeft hij toegezegd in een gesprek met FNV Bouw. De
bond, die langdurig actie heeft gevoerd voor het recht
van werknemers op hetzij werk hetzij winter-WW, roept
daarom gedupeerde leden op zich te melden via de vakbondstelefoon
(0900 368 26 89). “Als er mensen tussen
wal en schip raken, wil ik daarnaar kijken. Dat is niet
onze bedoeling geweest”, zei De Geus tegen vice-voorzitter
Dick van Haaster van FNV Bouw. Die laatste had
hem tijdens een gesprek geconfronteerd met enkele
voorbeelden van werknemers die geheel buiten hun
schuld in de bijstand dreigen te raken. De bewindsman
deed daarop zijn toezegging maar voegde daaraan toe
dat dat een structurele oplossing niet in de weg mag
staan. Inmiddels heeft de bedrijfstak zelf gezocht naar
creatieve oplossingen voor werknemers die in de
winter een paar maanden geen werk hebben. Zo gaan
schilders van de Wits-groep in Friesland en Groningen
werken als servicemonteur bij autoruitenspecialist
Carglass. Terwijl schilders in de winter minder werk
hebben, heeft Carglass het juist drukker. Bij Wits
werken over het hele land verspreid vijfhonderd medewerkers
van wie 10 procent werkloos is in de winter. De
schilders die autoruiten gaan vervangen, krijgen daarvoor
een gedegen opleiding.
Werknemers voeren actie tegen de afschaffing
van de winter-WW Foto Ton Poortvliet
NIEUWE WERKGEVER
VOOR HUUB KROON
In de rubriek ‘de zaak’ in het februarinummer van FNV Bouw Magazine
vertelde Huub Kroon hoe hij door toedoen van zijn vorige werkgever
een bedrijfsongeval kreeg en
langdurig arbeidsongeschikt raakte. Op
de foto droeg hij een sweater van zijn
huidige werkgever, Erasmus Afbouw
Systemen bv (EAS) in Beneden Leeuwen.
Om elk misverstand te voorkomen: EAS
is juist het bedrijf dat Kroon een
nieuwe kans geeft op de arbeidsmarkt.
TIMMER De dertienduizend werknemers in de timmerindustrie krijgen er dit jaar
2,5 procent bij. In de nieuwe CAO hebben FNV Bouw en de andere werkgeversen
werknemersorganisaties afgesproken dat de lonen op 15 juli met 1,5 procent
en op 3 november met 1 procent worden verhoogd. Verder zijn diverse verlofregelingen
overeengekomen, onder meer voor stervensbegeleiding.
ORGELBOUW Ook de orgelbouw volgt het najaarsakkoord: de honderdtachtig
werknemers krijgen dit jaar 2,5 procent loonsverhoging. Per 1 januari wordt 1,25
procent uitbetaald en per 1 juli opnieuw 1,25 procent. Werkgevers en bonden zijn
in het principe-akkoord over een nieuwe CAO verder verbeteringen overeengekomen
voor werknemers van 55 jaar en ouder.
PARKET De veertienhonderd werknemers in de parketsector krijgen eveneens
2,5 procent loonsverbetering: 1,5 procent op 1 april en 1 procent op 1 oktober. De
CAO-onderhandelingen stonden sterk in het teken van een nieuwe pensioenregeling.
Werknemers hebben nu recht op prepensioen.
AFBOUW Per 1 januari is het Hoofdbedrijfschap Afbouw en Onderhoud ingesteld.
Daarmee behoren de bedrijfschappen voor schilders en stukadoors en de
Federatie van Afbouwbedrijfschappen tot het verleden. Het hoofdbedrijfschap
wil het kennis-, informatie- en innovatiecentrum worden voor de sector, waarin
55 duizend werknemers werken, verdeeld over dertienduizend bedrijven.
BALLAST NEDAM Na zich ontdaan te hebben van de verliesgevende internationale
divisie, concentreert bouwconcern Ballast Nedam zich weer op de Nederlandse
markt. Na de reorganisatie waarbij tweehonderd mensen worden ontslagen,
behoudt Nederland daardoor volgens FNV Bouw een krachtig bedrijf waarbij de
werkgelegenheid gewaarborgd is. Bij Ballast werken vierduizend mensen.
18 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 19
Foto Bert Janssen

HIJ VINDT HET EEN PRIMA VAK: METSELAAR. VEEL BUITEN, AFWISSELING, GEEN BAAS DIE CONSTANT IN
JE NEK HIJGT. ERWIN VAN DIJK (30) DOET ZIJN WERK MET PLEZIER. NIET DAT HET NU ZIJN GROTE DROOM
IS OFZO, MAAR HIJ VERDIENT ER ZIJN GELD MEE. TWEE MAANDEN GELEDEN BEGON HIJ BIJ ZIJN DERDE
WERKGEVER IN NEGEN JAAR; EEN KLEINE AANNEMER UIT DE BUURT. ”IK WERK LIEVER VOOR EEN KLEINE
BAAS DAN VOOR ZO’N GROTE JONGEN.” DOOR MANDY BEEKMAN. FOTO’S TON POORTVLIET.
DE VRIJHEID VAN
ERWIN VAN DIJK
Het is zaterdagochtend en rustig in het Zeeuwse dorp
Serooskerke op Walcheren. Met een paar graden boven nul,
lijkt de lucht ineens opvallend zacht in vergelijking met een
week geleden. Toen was het strand bij Vrouwenpolder met
een dik pak sneeuw bedekt en was de grens tussen zand en
zee, vanuit het duinpad bezien, nauwelijks te onderscheiden.
Erwin van Dijk en zijn vriendin Astrid komen net
van het strand. Ze laten de honden uit de auto en even later
kruipen de kruising tussen een Labrador en een Doberman
en de kleine Jack Russel binnen gebroederlijk naast elkaar
in de hondenmand.
“Twee jaar geleden zijn we vanuit Vlissingen hierheen verhuisd
en het bevalt goed” zegt Erwin. “We wilden graag een
vrijstaand huisje kopen, maar in Vlissingen konden we
niets vinden. Ach, dit is een lekker rustig dorp. In de zomer
worden we hier ook niet overspoeld door toeristen, zoals
bijvoorbeeld in Domburg.”
GELD VERDIENEN Hij had niet gedacht dat hij, net als zijn
vader, metselaar zou worden. Na de mavo ging hij het
middelbaar middenstandsonderwijs volgen met het vage
idee om ooit een eigen zaak te beginnen. Maar in het laatste
jaar van de opleiding haakte hij af en ging in dienst. “Ik ben
nooit dol geweest op school, het interesseerde me gewoon
weinig. Ik was negentien toen ik in dienst ging. Ik besefte
goed dat ik na dienst mijn geld moest gaan verdienen en
dat ik met een mavo-diploma geen kant op kon. Kijk,
werken is best leuk, maar liever zou ik lekker rentenieren
en mijn tijd zelf willen invullen. Ik zou daar geen enkele
moeite mee hebben. Er zijn van die mensen die met pensioen
gaan en dan in een gat vallen. Ik kan me daar niets bij
voorstellen. Ik kan mezelf namelijk prima vermaken. Maar
ja, rentenieren op je dertigste is niet reëel. Dus werk ik om
geld te verdienen, want ik zou absoluut nooit van een uit-
20 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
kering willen leven. Ik ben na dienst bij het centrum vakopleiding
gaan kijken. Metselen leek me wel wat. Ik weet
niet waarom, misschien zit het wel in mijn genen. Hoewel
mijn vader metselaar is geweest, kan ik mij niet echt verhalen
herinneren over zijn werk. Hij is later trouwens ook
iets anders gaan doen. Metselen sprak me van al die verschillende
vakken op de opleiding gewoon het meest aan.”
MAAR EEN NUMMER Het ging hem goed af en na de opleiding
kwam hij direct bij een grote aannemer terecht. Daar
leerde hij snel te werken en bouwde hij routine op. “We
deden daar vooral veel grote projecten. Voornamelijk
nieuwbouw. Ik heb bijvoorbeeld twee jaar aan een nieuwbouwwijk
in Middelburg gewerkt. De eerste jaren had ik
het daar goed naar m’n zin. Het bedrijf had zestig man in
dienst en ik had veel leuke collega’s. Maar op een gegeven
moment werd het minder. Omdat je bij zo’n groot bedrijf
en bij die grote nieuwbouwprojecten eigenlijk maar een
nummer bent. En omdat het met het bedrijf slechter ging
en het werk anders werd georganiseerd. Wij werden steeds
meer ingezet om het rotwerk te doen. Bijvoorbeeld
opruimen. Mijn baas huurde dan anderen in voor het vakwerk.
Ik ben absoluut niet te beroerd om af en toe op te
ruimen, maar ik ben uiteindelijk metselaar en ik had geen
zin om hele dagen door de blubber te moeten sjokken. Ik
was het helemaal beu. Bovendien speelde rond die tijd ook
de verhuizing naar Serooskerke. Het was een mooi moment
om een nieuwe werkgever te zoeken.” Van Dijk kwam bij
een tegelzetbedrijf terecht en begon met frisse moed aan
zijn nieuwe baan. Het bleek een vak apart te zijn en hij
deed zijn best het tegelzetten snel onder de knie te krijgen.
“Het was wel even een omschakeling om bij mensen thuis
te werken. Een badkamertje hier, een vloertje daar. Dat was
nog eens wat anders dan die eindeloze muren bij grote
SERIE
NEE, LEDEN ZIJN GEEN NUMMER BIJ FNV BOUW. MAAR ZE HÈBBEN ER WEL EEN: EEN LIDMAAT-
SCHAPSNUMMER. DE REDACTIE VAN FNV BOUW MAGAZINE PRIKT VOLSTREKT WILLEKEURIG IN
HET LEDENBESTAND EN ZOEKT NAAR DE MENS ÀCHTER HET NUMMER.
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 21

ouwprojecten. Ik vond het wel leuk.
Maar mijn baas zat continu te jakkeren
en te jagen. Hij presteerde het
zelfs om me te bellen als ik ergens
druk bezig was en dan vroeg hij of ik
al klaar was. Ik kan je vertellen dat je
daar gek van wordt. Op een gegeven
moment ging ik met zo’n kop iedere
dag naar mijn werk.” Van Dijk kapte
er na twee jaar mee. “Op zo’n moment
ben ik altijd blij dat ik lid ben van de
bond. Je weet maar nooit of er problemen
komen, of dat een baas moeilijk
gaat doen. Ik vind het een prettig
idee dat ik dan de bond kan bellen.
Nee, van mij zal je niet horen dat de
contributie eigenlijk weggegooid geld
is. Toen we vorig jaar die lange staking
hadden, was het wel de bond die
een aardige vergoeding regelde.”
Sinds december werkt hij bij een
kleine aannemer. Hij doet metselwerk
en allerlei andere klussen. “Tot
nu toe gaat het goed”, zegt hij enthousiast.
GEEN AVOND OP DE BANK Zijn werkervaring
bij de tegelzetter zorgde er wel
voor dat hij niet alleen in staat was
zijn eigen uitbouw aan het huis te
metselen, maar ook een prachtige
badkamer te bouwen én te betegelen.
Trots laat hij het resultaat zien.
Een ruime bijkeuken en een glanzende
badkamer met alles erop en
eraan. Van Dijk: “Ik klus hier en daar
’s avonds ook nog wat bij, maar aan je
eigen huis werken, is toch anders.”
Goedbeschouwd zit hij geen avond
thuis op de bank. Daar is hij het type
niet naar. “Maar op zondag ben ik
altijd thuis, dan wordt er niet gewerkt.
Mijn vriendin heeft een eigen paard
waar ze iedere dag op rijdt, dus we
hebben allebei onze bezigheden. Mijn
grote hobby is vissen. Als het even
kan, zit ik ’s avonds of in het weekend
te vissen op het strand of de pier. Ik
vis al vanaf mijn tiende en ik vind het
nog steeds geweldig. Als ik mijn
dobber onder zie gaan, vind ik dat
kicken. Ik vis op tong en paling, ook
wel op kabeljauw en platvis. Nee, wij
22 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
kopen zelden vis bij de visboer. We
hebben vaak nog wel wat in de
vriezer. Soms ga ik bij een vriend
paling roken, hij heeft zo’n rookoventje.”
THUIS KOMEN Astrid en Erwin kennen
elkaar nu vier jaar, maar voorlopig
willen ze geen kinderen. “In onze
vriendenkring heeft er het afgelopen
jaar een geboorte-explosie plaatsgevonden.
Dus ineens horen we regelmatig
baby-verhalen. Ik hoef voorlopig
nog niet, want ik ben veel te gehecht
aan mijn vrijheid. Maar ik kan me
voorstellen dat Astrid op een gegeven
moment wel wil. Daar houd ik dan
rekening mee. Maar we hebben alle
tijd. We wonen nog maar twee jaar
samen. Voordat ik haar leerde kennen,
heb ik een tijdje alleen gewoond.
Nadat mijn eerste relatie van zeven
jaar uit was gegaan. Alleen wonen is
niet goed voor me. Ik moet regelmaat
hebben, een doel, iemand om voor
thuis te komen.” Met een wijde armbeweging
wijst hij in het rond,
wetend dat dit huis in Serooskerke -
dat licht en sfeervol is ingericht -
zonder zijn vriendin niet zo’n goed
«VISSEN IS GEWELDIG.
ALS IK MIJN DOBBER ONDER
ZIE GAAN, IS DAT KICKEN»
thuis was geworden. “Toen ik vrijgezel
was, hing ik na het werk met
mijn vrienden alleen maar in de
kroeg en op feestjes rond.” Hij lacht
bij de herinnering. “Best leuk voor
een tijdje, maar ik voel me gewoon
prettiger mét iemand.”
DE ZAAK F. DE BAAS VAN DE 55-JARIGE TIMMERMAN F.
LACHTE SMAKELIJK OM DE REGELS UIT DE MEUBEL-CAO.
WINKELINTERIEURS BOUWEN? WELNEE, WIJ VERKOPEN
REKJES! DOOR STEPHANIE JANSEN. FOTO BERT JANSSEN.
REKJESVERKOPER
“Toen ik bijna twintig jaar geleden bij dit bedrijf kwam werken, had ik
meteen al een akkefietje over vakantiegeld. Dat werd gelukkig snel
opgelost. Later ontdekte ik dat mijn baas, tegen de afspraak in, geen
pensioenvoorziening voor me had getroffen. Hij zei het alsnog in orde
te zullen maken. Je weet hoe dat gaat: ik had het druk, hij had het druk,
hij schoof het op de lange baan, ik geloofde hem. Uiteindelijk kwam er
niets van alle beloftes terecht en was bij mij de maat vol. Ik informeerde
bij de bond hoe het nu zit met pensioenen. Wat doet je baas precies,
vroegen ze. Ik legde uit dat we interieurs bouwen voor schoenwinkels.
We maken wandpanelen, étages, toonbanken en displays. Dan valt het
bedrijf onder de meubel-CAO, was de stellige overtuiging van de bond.
En dan moet de werkgever zich dus keurig aan alle CAO-afspraken
houden, waaronder het afdragen van premies aan het pensioenfonds.
Een logisch verhaal, volgens mij, maar niet volgens mijn baas. ‘Ik bouw
geen interieurs, ik verkoop rekjes,’ was zijn reactie. Zo had hij zichzelf
in 1961 aangemeld bij de Kamer van Koophandel. Dat er sindsdien het
nodige was veranderd in de bedrijfsvoering, schoof hij aan de kant.
‘Hooguit wordt hier af en toe een plankje gezaagd,’ beweerde hij doodleuk.
Terwijl we hele winkels bouwen!
De bond wilde er een rechtszaak van maken en dat leek me een goed
idee. Twee collega’s, ook lid van de bond, deden mee. Als bewijsmateriaal
zijn foto’s gemaakt en ex-werknemers opgeroepen om te getuigen.
De sfeer op het werk werd er natuurlijk niet beter op. ’s Ochtends zei ik
keurig ‘goeiedag’ tegen mijn baas, maar verder communiceerden we
vooral via briefjes. Ik werd er goed depri van en heb een tijd in de Ziektewet
gezeten. Maar opgeven wilde ik niet. Ik wilde mijn recht hebben.
Ook een andere baan zoeken vond ik geen optie. Mijn werk is mooi en
doe ik met veel plezier, dus probeerde ik alle rompslomp eromheen zo
veel mogelijk te vergeten. Al met al heeft het zeven jaar geduurd totdat
de rechter ons, in hoger beroep, gelijk gaf. Een hele opluchting.
Je zou zeggen: mijn baas heeft zijn lesje nu geleerd. Helaas is niets
minder waar. Het pensioen is inderdaad met terugwerkende kracht in
orde gemaakt, maar andere CAO-afspraken lapt hij gewoon aan zijn
laars. Zo hebben we recht op negentien roostervrije dagen. Die hebben
we via de advocaat moeten afdwingen. Per 1 januari gold 1,9 procent
loonsverhoging. Ik heb nog niets op mijn loonstrook gezien. In ieder
geval stap ik nu met elke kwestie rechtstreeks naar de bond. Met mijn
baas ga ik niet meer in discussie. Zijn smoesjes ben ik zat.”
DE ZAAK
Op verzoek van de timmerman in
kwestie, vermelden wij niet zijn naam
en plaatsen wij geen foto.
DE KERN VAN DE ZAAK Govert-Jan Knotter, advocaat
FNV Ledenservice: “Er is op het scherpst van de snede
geprocedeerd. De rechter heeft bepaald: hier is de
meerderheid van het personeel op één of andere
manier bezig met de productie van winkelinterieurs –
of het nou om timmerwerk gaat, transport of administratie.
Dus de CAO is van toepassing.”
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 23

REPORTAGE
24 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
DUIZENDEN BOUWERS IN DE WEER
MET AANLEG HOGESNELHEIDSLIJN-ZUID
VLIEGEN
ZONDER VLEUGELS
VLIEGEN ZONDER VLEUGELS. NOG EVEN EN HET
KAN IN NEDERLAND. WANT, IN NAVOLGING VAN
BUURLANDEN ALS FRANKRIJK, DUITSLAND EN
BELGIË KRIJGEN OOK WIJ EEN HOGESNELHEIDS-
LIJN. DE TREINEN VAN HSL-ZUID RAZEN IN 2007
MET EEN TOPSNELHEID VAN DRIEHONDERD
KILOMETER PER UUR DOOR, OVER EN ONDER HET
POLDERLANDSCHAP TUSSEN AMSTERDAM EN
DE GRENS BIJ HAZELDONK. OM DAT MOGELIJK TE
MAKEN, WERKEN EEN PAAR DUIZEND BOUWERS
ZICH NU UIT DE NAAD. EEN IMPRESSIE. DOOR
PETER TE LINTEL HEKKERT. FOTO’S CHRIS
PENNARTS.
Een tunnelbouwer wandelt de Groene Harttunnel uit en het daglicht in. Links een
‘treintje’ op luchtbanden.
Een vriendelijk zonnetje straalt boven de Bospolder bij Leiderdorp.
Het is twaalf uur ’s middags, ergens in februari. Een
groepje mannen in oranje, fluorescerende werkkleding zakt
in een rammelende kooilift langzaam af naar de mond van
de Groene Harttunnel in aanbouw. Het weer zal hen een
zorg zijn, de elementen hebben de komende tien uur
immers geen vat op hen. Zij laten zich zo dadelijk opslokken
door het duister, om drie kilometer verderop, een meter of
dertig onder de grond, aan het werk te gaan. Op hun gemak
stiefelen de werklui naar de ingang van de tunnel, tasjes met
boterhammen nonchalant over hun schouders geslagen.
Daar kijkt de Heilige Barbara, beschermvrouwe aller tunnelbouwers,
op hen neer vanaf een bidkapelletje aan de muur.
Een elektrisch kaarsje brandt aan haar voeten, symbool voor
het licht dat hen moet begeleiden tijdens hun lange voettocht
door het donker.
TRADITIES “Die zie je bij alle tunnels”, vertelt Hans Volkers,
terwijl hij omhoog wijst naar het heiligenbeeldje. “Ja, deze
tak van sport zit vol tradities.” De boomlange, blonde,
gemillimeterde Volkers is technisch voorlichter en verzorgt
presentaties en rondleidingen bij misschien wel het meest
prestigieuze onderdeel van het project Hogesnelheidslijn-
Zuid: het boren van een ruim zeven kilometer lange spoortunnel
onder het Groene Hart, tussen Leiderdorp en
Hazerswoude-Dorp. Machtig werk, vindt de Zuid-Hollander
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 25

De grootste tunnelboormachine ter wereld, Aurora, in vol ornaat in een Zuid-Franse fabriekshal. Zij werd in stukken
verscheept naar de Bospolder. Foto HSL-Zuid
die eerder betrokken was bij de
Westerscheldetunnel in Zeeland. Hij
is niettemin steeds weer onder de
indruk. “Het kolossale ervan, de talloze
dingen die erbij komen kijken.
Heel apart allemaal. Je leert hier
iedere dag wel iets. En ik ben ook een
echte treintjesgek. Heb ik van mijn
vader, die werkte bij de Spoorwegen.”
STILLE GETUIGE De HSL-Zuid (de toevoeging
‘Zuid’ is alleen omdat de lijn
van Amsterdam uit in zuidelijke richting
gaat) is een van de grootste bouwprojecten
ooit uitgevoerd in ons land.
Stille getuige is het landelijk gebied
tussen Amsterdam en de grens met
België: één grote bouwput. Even wat
feitjes. De honderd kilometer spoor
komt over en door honderdzeventig
nieuwe viaducten, bruggen en tunnels.
Zeker tweeduizend mensen
werken mee aan de HSL. De lijn
gebruikt 325.099 kubieke meter beton
Wisseling van de wacht bij de tunnelmond. Op de
achtergrond kijkt de Heilige Barbara toe.
26 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
(163 olympische zwembaden vol),
34.314 kubieke meter onderwaterbeton
en 40.509 ton aan wapening
(6800 olifanten). Het totale werkbudget:
8,6 miljard euro. Een megaproject
dus dat in 2000 van start ging
na jarenlange procedures. Alleen al
duizenden kap-, sloop- en milieuvergunningen
zijn verleend voordat de
eerste paal werd geslagen. En dat alle-
maal om Nederland te laten aansluiten
op een Europees netwerk van
hogesnelheidslijnen van pakweg
26.500 kilometer. Als alles klaar is in
2007, staan wij in directe spoorverbinding
met steden als Brussel, Parijs
en Barcelona. Een ritje naar de Franse
hoofdstad duurt dan nog slechts drie
uur. Vliegen zonder vleugels, noemen
de projectbazen het. Soms zelfs
sneller dan vliegen, omdat je niet
hoeft in te checken. De overheid als
opdrachtgever en voornaamste geldschieter
verwacht de enorme investering
er makkelijk uit te halen. Zij
houdt rekening met twaalf tot veertien
miljoen reizigers per jaar; de
helft in het binnenland op het traject
Amsterdam, Schiphol, Rotterdam,
Breda en Den Haag, de andere helft
op buitenlandse tripjes.
PARADEPAARDJE Voor het zover is,
moet er wel nog heel wat gebeuren.
De tunnel onder het Groene Hart bijvoorbeeld
is nog niet eens voor de
helft uitgegraven. Op het bouwterrein
in de Bospolder heerst een en al
bedrijvigheid. Liefst zeshonderd man
is hier dagelijks in de weer voor de
Frans-Nederlandse aannemerscombinatie
Bouygues-Koop Tjuchem. De
automobilisten op de A4 kijken uit op
een uit de grond gestampt kantorencomplex
van opeen gestapelde witte
keten. Kiepwagens rijden af en aan van een tijdelijke betoncentrale
naar de randen van de beginschacht. Uit de diepste
krochten van de tunnel klinkt het geronk van machines.
Daar wacht het paradepaardje van het HSL-project: Aurora,
de grootste tunnelboormachine ter wereld, vernoemd naar
de Romeinse godin van de dageraad. In 2004 zal zij het daglicht
weer zien. Het honderdtwintig meter lange gevaarte
weegt meer dan drie miljoen kilo en heeft een diameter van
vijftien meter. Je voelt je een muis als je ernaast staat. Voor
het sommetje van 41 miljoen euro is de machine gebouwd
in een Zuid-Franse fabriek en in delen vervoerd, met een
omweg over drie zeeën en de Dordtse binnenwateren.
«HONDERD KILOMETER
SPOOR DOOR EN OVER
HONDERDZEVENTIG
TUNNELS, BRUGGEN
EN VIADUCTEN»
MECHANISCHE POLS De boormachine valt het beste te vergelijken
met een reusachtige worm die steeds verder de grond
inkruipt. Een gigantisch graafwiel, aangedreven door veertien
zware elektromotoren, glijdt als een glad schild door de
bodem heen. Daarachter zit een mechanische pols die de
14.500 kilo zware stukken tunnelwand (in totaal 35.000
stuks) in de zandgrond vastdrukt. Aparte ‘treintjes’ op luchtbanden
vervoeren materialen van de bouwplaats naar de
Aurora. Daarachter werkt een ploeg aan een tussenwand die
beide sporen van de HSL scheidt. De boor legt zo’n tien
meter per dag af, op goede dagen het dubbele. De tunnel
wordt gebouwd door mensen van talloze nationaliteiten. Op
de machine vooral Fransen, zij zijn deskundigen in het
‘boren in de slappe grond’, zoals dat heet. De 32-jarige
Vincent de Vos uit Delft is een van de weinige Nederlanders
die, naast verder veel Portugezen, op Aurora staat. Als elektriciën
is hij - in ploegendiensten van tien uur per dag, zes
dagen per week - verantwoordelijk voor het onderhoud. Het
is ‘zijn’ derde tunnel. Een prachtige klus. “Veel nieuwe technieken
en je werkt in teamverband, daar hou ik wel van.”
TAALVERSCHIL Het taalverschil met de rest van de ploeg
zorgde aanvankelijk wel voor verwarring. “Dan vroeg
iemand mij iets en deed ik het omgekeerde. Maar nu gaat
het een stuk beter. Zij hebben wat Engels geleerd en ik een
beetje Frans.” Hoewel het een bijzondere klus is, doet hij er
Illustratie Holland Infraconsult
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 27

niet te gewichtig over. “Een kapotte
motor is een kapotte motor. Of dat
nou van een lift is of van zoiets, hij
moet gemaakt.” Hein Zoetendaal (44)
uit Roelofarendsveen is ook nuchter.
Hij verricht, zogezegd, “hand- en
spandiensten” in en buiten de tunnel.
“Als een bakkist te slap is, verhelpen
28 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
wij het. Dat soort dingen”, wijst hij
naar twee collega’s naast hem. “Kijk
zo’n apparaat is best leuk natuurlijk.
In het begin kijk je je ogen uit, maar
als je een halfjaar in die tunnel rondloopt,
heb je het wel gezien hoor.
Uiteindelijk zijn het toch gewoon een
paar pompen en motoren.”
Het nieuwe HSL-traject ligt naast de oude Moerdijkbrug waarop juist de Thalys passeert.
VERNIEUWEND Bijzonder aan de HSL-
Zuid is dat er gewerkt wordt met
zogeheten ‘design and constructcontracten’.
Aannemers hebben veel
vrijheid, mogen meebeslissen over de
ontwerpen. “Voordeel is dat zij soms
met vernieuwende, kostenbesparende
ideeën komen”, zegt woordvoerster
Monique Poelstra. Maar, dat
komt niet overal uit de verf, geeft zij
toe. Een voorbeeld van waar de
inbreng van architecten en aannemers
wel de juiste chemie heeft opgeleverd,
is de brug over het Hollandsch
Diep bij Moerdijk. Het meest in het
oog springende deel van de hogesnelheidslijn.
Een twee kilometer lange,
slanke brug, waarover straks alleen
HSL-treinen rijden. De bestaande
Moerdijkbrug ernaast, blijft staan
voor het overige verkeer.
Het gaat snel. In september vorig jaar
zijn de eerste stukken geplaatst, in
mei 2004 is vrijwel de hele onderbouw
gereed. Dan kunnen rails, gelei-
«JE VOELT
JE EEN MUIS
NAAST ZO’N
KOLOSSALE
MACHINE»
dingen en ander bovenwerk worden
aangebracht. De brug is in het
midden 24 meter hoog en rust op elf
pijlers die allemaal ter plekke in het
water zijn gebouwd in drijvende
bouwplaatsen, een soort badkuipen.
Die zijn daarna volgestort met beton
en geïntegreerd in de pijlers. De
Y-vormige stalen delen er bovenop
zijn met hijskranen op hun plaats
gehesen, waarna de meeste van de
Duizenden stukken tunnelwand opgeslagen in een
loods.
Een indrukwekkend vergezicht vanaf de brug over het
Hollandsch Diep.
tussendelen zijn geplaatst. Nog vier te
gaan. Volgens projectingenieur Gerard
van der Linden is het een hele stijve
brug. “Daardoor rijdt de trein stabiel.
Je wilt niet dat zo’n ding alle kanten
op zwabbert als je er met driehonderd
per uur overheen raast. Niet bevorderlijk
voor je kopje koffie.” De brug is
gemaakt van duurzame materialen.
“We willen weinig onderhoud dus
gebruiken we hoogwaardig staal en
dikkere betondekking. Het materiaal
onder water moet het honderd jaar
uithouden zonder dat je er iets aan
doet.” Hij is trots dat hij zijn steentje
kan bijdragen. “Het is een van dé
bouwprojecten van Nederland. Staat
leuk op je cv, mooi verhaal ook op
verjaardagen. Hiermee zetten we ons
land toch op de wereldkaart.”
LEKKER WARM Voor Vincent de Vos is
het tijd om de boortunnel in te gaan.
Dat hij weinig daglicht ziet? “Ach, het
is er ’s winters lekker warm”, lacht
hij, “en op die machine is het hartstikke
licht.” Wel een nadeel: “Je staat
steeds in de herrie, vreselijk veel
lawaai. Ik loop continu met oorkleppen
op.” Dan draait hij zich om.
Zijn collega’s zijn al vooruitgelopen
naar Aurora. Langzaam verdwijnen
zij uit het zicht. In zijn eentje begint
hij zijn lange wandeling door het
duister.
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 29

Maartje Troet die wou eens weten,
Hoe diep haar aardigheidje was.
Ze nam een heipaal, ging aan ’t meten,
Voelde dat ‘r geen grond in was.
Help ’s mee, help ’s mee,
Er zit een heipaal in mijn snee.
AL IN DE GROND
DAAR STAAT-IE PRONT
HET OUDE HANDHEIEN, OFWEL: ‘HET BEUKEN VAN PALEN IN MOEDER AARDE’, INSPIREERDE VROEGER
TOT HET ZINGEN VAN MENIG SCHUNNIG LIEDJE. HEILIEDEREN OVER DE JENEVERFLES, HOERENMADAMS
EN HET PRUIMPJE VAN KAATJE, HIELDEN DE MANNEN TIJDENS HET ZWARE HEIWERK OP DE BEEN. OVER
HEILIEDEREN IS EEN BOEKJE VERSCHENEN TER GELEGENHEID VAN DE EERSTE PAAL VAN HET
AMSTERDAMSE MUZIEKGEBOUW. DOOR MARISKA SIEBRING. FOTO ANP.
30 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
HEIERS ZONGEN VROEGER WAT AF BIJ HET
BEUKEN VAN PALEN IN MOEDER AARDE
“Heiers waren ruwe, onbehakte kerels,
met een vloek voor in de mond, maar
een hart van goud. En altijd met van
die rare liedjes. Ze maakten de
vrouwen graag aan het blozen. Maar
wat wil je, je werkt in het aangezicht
van de dood, het gevaar hangt boven je
hoofd.” Dat zegt de Amsterdamse heier
Gysbertus van den Brink in een op
band bewaard gebleven opname uit
1953 van het Meertens Instituut. Hij
vertelt verder over de gevaren van het
heiwerk: “’s Morgens ziet moeder je
vertrekken maar ze weet niet of je
dezelfde dag weer terugkomt. Een keer
kwam ik pas weken later weer thuis, ik
had in het ziekenhuis gelegen omdat ik
mijn grote teen was kwijtgeraakt. Het
heibedrijf is een mooi bedrijf. Je werkt
altijd buiten, in de natuur. Alleen
jammer dat het zo verdomd gevaarlijk
is.” Het handheien is al lang uitgestorven.
Maar tot 1910 waren de kolossale
heipalen een heel gewoon stadsbeeld
in Amsterdam. Toen werden de
palen nog met de hand de grond ingedreven.
Een man of twintig moest het
heiblok met touwen optrekken en precies
gelijk weer loslaten. Het beuken
van de palen in de drassige grond was
zwaar en gevaarlijk werk. De mannen
stonden tot hun knieën in de blubber,
terwijl het gevaar letterlijk en figuurlijk
boven hun hoofd hing.
HEIBAAS Tijdens het handheien
zongen de mannen liedjes. Niet
alleen om de tijd te doden, maar
vooral om gelijke tred te houden bij
het optrekken en weer laten vallen
van het heiblok. Tussen de verplichte
openingsfrase ‘Haal op die hei’ en de
slotzin ‘Strijk en zet’, kon van alles de
revue passeren. De liederen werden
meestal door een ‘heibaas’ gezongen.
Handheiers aan het werk in Amsterdam Foto Gemeentearchief Amsterdam
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 31

Dit was een gespecialiseerde zanger, vaak een oudere heier,
die een groot repertoire aan verzen beheerste. Al zingend
gaf deze heibaas het ritme aan voor de heiers. Voorafgaand
gaf hij het commando: ‘Een, twee, drie’ waarna het heien
begon. Onder het gezang van ‘Haal op die hei’ trokken de
heiers het blok omhoog en lieten ze het vallen. En aan het
slot riep hij: ‘Strijk (laten zakken) en zet (het blok moest op
de paal rusten)’.
JENEVERFLES Het heien van zowel de eerste als de laatste
paal was een feestelijke gebeurtenis en daar kwam vaak
veel jenever aan te pas. ‘Dat is zes, meteen komt hij, met
een volle flesch’. De tekst: ‘We heijen zoo droog’, was een
hint voor de baas dat de mannen te weinig jenever kregen,
dat ze op een ‘droogje’ moesten werken. Verschillende
liedjes gingen dus over de baas met de fles en over het werk
zelf: ‘Haal op je hei, Hij is gewassen, Al in de klei, Was hij
niet gewassen, Dan zou hij niet op dit paaltje passen, Nou
past hij er op, Sla nou die paal boven z’n kop’, (…).
Er werden ook schunnige rijmen gezongen. Gedachten aan
seks en drank moeten de mannen tijdens het zware heiwerk
overeind hebben gehouden. Het beuken van een paal
in de grond was een zinnenprikkelende bezigheid. Veel liederen
begonnen met: ‘Een twee drie, Haal op die hei, Al in
de mei, Al in de grond, Daar staat ie pront, Fris en gezond.’,
waarna er lustig op los werd gefantaseerd. Zo worden de
associaties van de heipaal met het mannelijke geslachtsdeel
uitgebuit in een lied over Maartje Troet van Wormerveer,
die wilde weten hoe diep haar aardigheidje was.
ROMANTIEK De romantiek van het heien is in 1953 voor
Gysbertus van den Brink al lang verdwenen. Hij, die nog met
de heistoommachine werkte, vindt er met de komst van de
elektrische- en dieselheimachines niets meer aan. Want met
de intrede van modernere heitechnieken is de traditie van
het zingen van de heiliederen afgelopen. “Die nieuwerwetse
heiers kennen de liedjes niet meer, die wij zongen.” En op
de, bij het boekje geleverde cd, heft hij uit volle borst nog
maar ‘ns een heilied uit vervlogen tijden aan:
Daar kwam eens een meisje uit
Scheveningen aan, hoezee.
Ze ging met haar doos voor een
winkelraam staan, hoezee.
Ze riep: ik heb vis,
wie naait me d'r 's,
Ik heb jeuk an m'n trut dat
verschrikkelijk is.
Hoezee, hoezee, hoezee,
hoezee, hoezee, hoezee.
32 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
HEIEN MET RAMMELSCHIJF EN HEIREEP
De oude heistelling was vijftien meter hoog en bestond uit een driebenige
constructie. Een enorm katrol, de rammelschijf, hing in de
top om de heireep, het trektouw, soepel te geleiden. Met deze
trekhei werden palen met een lengte van twintig meter de grond in
gedreven. Het recordaantal palen heeft het Paleis op de Dam, dat
in de zeventiende eeuw werd gebouwd. Er waren bijna vijftienduizend
heipalen nodig. Zo’n vijhonderdduizend keer werd het heiblok
daartoe opgetrokken. De hoeveelheid heipalen was van belang
voor de stabiliteit van de fundering, maar door betere technieken
en het gebruik van langere palen met zwaardere koppen, konden
gaandeweg minder palen gebruikt worden. Zo waren er tweehonderd
jaar later bij de bouw van het Paleis voor Volksvlijt, nog ‘maar’
tweeduizend palen nodig. Vanaf het einde van de negentiende
eeuw werd bij het heien het stoomheiblok gebruikt, in de twintigste
eeuw volgden de dieselblokken en de dieselhamer. Tegenwoordig
worden de palen ook wel met hydraulische trilblokken de grond
ingewerkt.
‘De hele dag maar op en neer. Over heien, heiliedjes en hoofdstedelijke
muziekgebouwen’. Door Emile Wennekes en Louis Peter Grijp. Het
boekje is op werkdagen van 13.00 tot 17.00 uur te koop bij Muziekcentrum
de IJsbreker, Amsterdam. Prijs: 12,50 euro.

POST
De redactie behoudt zich het recht voor brieven te weigeren of in te korten.
ONWIJS VEEL LOL
Al enkele keren ben ik in FNV Bouw Magazine de
oproep tegengekomen om je op te geven voor het
zomerkamp van de bond. Ik las dat er minder aanmeldingen
zijn dan vroeger. Erg jammer! Ik weet nog goed
dat ik dertien was en naar het kamp ging. We hebben in
die week onwijs veel lol gehad. Er werd van alles georganiseerd.
Er stond een grote tent waarin we aten en
optraden. We deden spellen, speelden rugby tegen de
leiders enzovoort. De laatste avond bij het kampvuur
hebben heel wat meiden en jongens een traantje
gelaten. De week was zo voorbij, veel te snel. Ik stuur
een foto mee van mijn deelkamp in 1987.
Als ik de foto’s terugzie van die tijd hoop ik eigenlijk
wel dat mijn zoontje van vier over negen jaar ook nog
mee kan op kamp. Dus geef je op want je gaat een hele
leuke week meemaken. Ester Bos, Medemblik
BETONBOORDER VEEGT DE VLOER
Met grote ergernis heb ik het stukje in het januarinummer
van uw magazine gelezen met als titel ‘Werken
beste medicijn’ (over het feit dat arbodiensten menen
dat lage rugklachten meestal psychisch zijn en patiënten
snel weer naar hun werk terugsturen, red.). Wat
een belediging voor mensen zoals ik die heel veel pijn
geleden hebben door een hernia in de onderrug. Nadat
ik de laatste keer in het ziekenhuis gelegen heb, moest
ik bij een dokter van de arbodienst komen. Zonder
achter zijn bureau vandaan te zijn geweest, constateerde
hij dat ik wel weer aan het werk kon. Ik ben werkzaam
als betonboorder/zager en meneer vond dat ik
best vloeren kon vegen of zoiets. Ziet u het voor zich?
“Ik ben de bestelde betonboorder maar ik kom alleen
vloeren vegen …”. Mijn neuroloog wilde dat de arbo-
36 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
dokter contact met haar zou opnemen maar dat heeft
hij nooit gedaan. Ik ben heel naar behandeld door de
arbodienst maar door het stukje in uw magazine weet ik
nu tenminste waarom. J. Nieuwendijk, Capelle a/d IJssel
OPBOUWEN VAN SENIORENDAGEN
Volgens mij is er veel onwetendheid over het tijdstip
van het opbouwen en opnemen van de seniorendagen.
Dat staat in het CAO-boekje beschreven maar echt
duidelijk is het toch niet. Waar gaat het nu om? De
55-jarige bouwvakker heeft recht op tien seniorendagen.
Voorbeeld: ik word in oktober 55 jaar. Als ik
het CAO-boekje goed lees, krijg ik recht op seniorendagen
met ingang van het rechtjaar waarin ik
55 word, dus met ingang van het rechtjaar 2003/2004
beginnend in april 2003. Dit antwoord kreeg ik ook
van de helpdesk IBL van FNV Bouw.
Enkele collega’s van mij die onlangs 55 werden, zijn pas
gaan opbouwen op het moment dat zij 55 jaar werden
en zij die het nog net niet waren, waren nog helemaal
niet aan het opbouwen. Toen ik hun vertelde dat ze
moesten opbouwen vanaf het begin van het rechtjaar,
wisten zij dat niet. Toen zij de loonadministratie hierover
aanspraken, kregen ze met terugwerkende kracht
alsnog die opbouw met de mogelijkheid deze dagen
mee te nemen naar 2003. Kees Kil, Ossendrecht
ERVARING MET ARBEIDSDESKUNDIGE
Met stijgende verbazing en irritatie las ik het artikel
in het februarinummer van FNV Bouw Magazine over
de rea-begeleider. Ik was toezichthouder bij asbestsloop
bij een bouwbedrijf toen ik in oktober 2001
arbeidsongeschikt werd. De gang van zaken bij de
arbeidsdeskundige verliep echter totaal anders dan in
het artikel. Ik kreeg geen gesprek van vijf kwartier en
ook niet met mijn vrouw erbij. De reumatoloog en de
revalidatiearts stonden op het standpunt dat het
terugkeren op de arbeidsmarkt vooralsnog niet aan de
orde was. De reumatoloog stelde voor een jaar lang
alleen te wennen aan de situatie (ik was rolstoelgebonden)
en te kijken wat er mogelijk was. De arbeidsdeskundige
vertelde echter dat ik aan de hand van de
onderzoeken door de verzekeringsarts werd afgekeurd
voor mijn eigen werk maar wel veertig uur aan
het werk kon in een passende functie. Mijn verbazing
werd nog groter toen ik hoorde dat ik beheerder zou
kunnen worden in een serviceflat met als hoofdbezigheid
het doen van bouwkundige werkzaamheden.
Ik wil met dit verhaal aangeven dat de gang van zaken
bij de arbeidsdeskundige zoals weergegeven in het
artikel niet representatief is. Overigens: zo gauw mijn
situatie het toelaat, meld ik me aan als rea-begeleider.
J. Roosink, Schoondijke
DOOR PETER NOORDERMEER
KLEIN HOEFBLAD EN HET NUT
VAN DE BULTRUGWALVIS
Begin februari zei ik opgewekt tegen een collega die op
het weer zat te kankeren: “Joh, nog zes weken, dan
bloeien het speenkruid en het klein hoefblad!” Hij mompelde
binnensmonds woorden met klote en nog iets met
een k erin. Ik vrees dat ze hem op school niets hebben
verteld over wat er zoal bloeit in de wei en langs de kant
van de weg. Hij is aardig wat jonger dan ik, die collega,
dus misschien was het ministerie van Onderwijs in zijn
lagere schooltijd alvast met vooruitziende blik begonnen
met het schrappen van schoolvakken. En dan moet
zoiets als Kennis der Natuur, of Natuurlijke Historie,
zoals het in mijn tijd heette, al tamelijk gauw aan de
beurt zijn geweest. Ik denk direct na het afschaffen van
de tekenles en de zangles. Laatst vroeg iemand met
kleine kinderen mij of ik de tekst van “Drie emmertjes
water halen” nog uit mijn hoofd kende. En jawel hoor,
het rolde eruit als Gods woord uit een ouderling, waarna
ik ongevraagd ook nog “Op een klein stationnetje”
declameerde, het negende couplet van het Wilhelmus
en de eerste bladzijde uit de Gysbrecht van Aemstel.
Soms test ik mijn geheugen op Korsakoff-verschijnselen.
Oud FNV-voorzitter Hans Pont, kennelijk ook een
begaafd pimpelaar, zei altijd over de ziekte van Korsakoff:
“Zolang ik weet hoe het heet, heb ik het niet!”
Als ik op het werk mijn tweehonderd collega’s één voor
één zou vragen naar hun bekendheid met bijvoorbeeld
de bultrugwalvis en het klein hoefblad, zou de eerste
het met grote voorsprong winnen. En dat terwijl de bultrugwalvis
in Nederland helemaal niet voorkomt en je
half maart hier wel overal dat kleine pestplantje
(‘Tussilago Farfara’ op zijn zondags) de wegbermen
prachtig geel ziet kleuren. En iedereen maar geld
storten op de rekening van Greenpeace voor het
behoud van de bultrugwalvis. Dat beest heeft totaal
geen nut. Het klein hoefblad wel, want ik kan me op de
bloei ervan elk voorjaar verheugen. Ik heb trouwens
wel eens zo’n groene baardaap horen zeggen, dat het
erg slecht is voor het milieu als de Derde Wereld tot
ontwikkeling zou komen. Van mij krijgt Greenpeace
geen cent!
ZWAKKERE WERKNEMERS
“Ik denk dat de vakbond meer de richting zou moeten opgaan van
een stichting zoals Greenpeace of Natuurmonumenten. Mensen
worden daarvan lid omdat ze begaan zijn met de natuur. Van een
vakbond zouden mensen lid kunnen worden omdat ze begaan zijn
met het lot van zwakkere werknemers.” Hoogleraar economie Jules
Theeuwes in de Volkskrant.
MANAGERS? FRAUDEURS!
“De grootste fraudeurs in het bedrijfsleven zijn managers. Wereldwijd tillen
zij in meer dan de helft van alle fraudegevallen hun eigen werkgever.” Dat
meldt, volgens het ANP, accountantskantoor Ernst & Young.
KLEIN MAAR FIJN
“Werknemers keken er smalend
op neer: kleine bedrijven. Voor
een carrière moest je bij de
grote jongens zijn. Nu blijkt het
tij gekeerd. Bij kleine ondernemingen
zijn de werknemers
momenteel veel meer tevreden
dan bij grote.” Carp.
WAT NU WEER?
“De burger moppert. Het ademloos
toekijken naar de scheppingen
van ingenieurs en
stedenbouwers – ‘Kijk eens wat
ze nu aan het bouwen zijn!’– is
omgeslagen in een sceptisch
‘Wat bouwen ze nu weer?’, en
dan: ‘Waarom zijn er geen
leuke, betaalbare huizen in
mijn omgeving?’” Elsevier over de
‘ruimtelijke identiteitscrisis’ van
Nederland.
BOUWFRAUDE IN
BELGIË
“De Belgische minister Verwilghen
(justitie) heeft verontwaardigd
gereageerd op het
feit dat het parket in Brussel
een miljardenfraude in de
bouw, waarbij enkele honderden
aannemers betrokken
waren, heeft laten verjaren.
Daardoor kunnen deze niet
meer gerechtelijk worden vervolgd.”
Cobouw.
WORST
“De FNV wil helemaal geen loonmatiging,
de FNV wil dat veel
mensen een hoge uitkering krijgen,
zodat er krapte ontstaat en
de lonen vanzelf hoog blijven. Dat
de wal het schip op enig moment
zal keren, is Lodewijk de Waal
worst.” Columnist Syp Wynia in Elsevier.
SYMPATHIE VOOR DE BAKKER?
“Veel Nederlanders hebben een grote sympathie voor de
warme bakker, blijkt uit onderzoeken. Da’s mooi.
Ondertussen lopen ze wel massaal naar de supermarkt
om voor een grijpstuiver minder hun brood te kopen.
(…) Nederland telt nu nog zo’n 2500 ambachtelijke bakkers.
In de hoogtijdagen – begin jaren 60 – waren dat er
12.000.” Dagblad van Rijn en Gouwe.
POSTBODE WORDT BIJBAAN
“Het vak van postbode verliest veel van zijn charme.
Door aanpassing van de CAO worden 25.000 banen voor
het leven met een riant pensioen omgezet in bijbaantjes
voor huisvrouwen.” Het economiekatern van de Volkskrant.
DIEREN DUPE VAN STAKING
“In de dierentuin van Soerabaja op Oost-Java zijn vorig
jaar 216 dieren gestorven. Volgens de autoriteiten
hebben wanbeleid en stakingen de dood van de dieren
veroorzaakt. De managers van het dierenpark hadden
al langer ruzie. Dat sloeg over op de medewerkers die
uiteindelijk het bijltje erbij neergooiden. Ze gaven de
beesten geen eten meer en maakten de hokken niet
meer schoon.” Algemeen Dagblad.
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 37

BOUWFRAUDEURS
REGISTREREN
FNV Bouw pleit voor een landelijk openbaar
register van frauderende bouwbedrijven.
Daarin sluit de bond zich aan bij de
aanbevelingen van de parlementaire
enquêtecommissie die de bouwfraude
heeft onderzocht. Een bedrijf dat betrapt is
op fraude bij aanbestedingen, maar vervolgens
het management vervangt, moet volgens
de bond weer uit het register
geschrapt worden. De werkgelegenheid
van werknemers die niets met de fraude te
maken hebben, mag ook niet in gevaar
komen. Als het aan FNV Bouw ligt wordt
het register niet alleen beperkt tot mededinging.
Ook op zaken als veiligheid,
gezondheid en naleving van de CAO moet
gecontroleerd worden. FNV Bouw is eveneens
voorstander van het voorstel van de
enquêtecommissie om een coördinerend
bouwminister in te stellen.
STAKINGSUITKERING
EN BELASTING
Het is weer tijd om de aangifte voor
de inkomstenbelasting in te vullen.
Veel leden die vorig jaar hebben
gestaakt, vragen zich af of zij van FNV
Bouw nog een jaaropgave krijgen van
de stakingsuitkering. Dit is niet het
geval. Leden die een stakingsuitkering
hebben ontvangen, hoeven deze
niet te vermelden bij de aangifte voor
de inkomstenbelasting. Sinds 1997 is
bij wet geregeld dat de stakingsuitkering
is vrijgesteld van loon- en
inkomstenbelasting.
JONGERENDAG FNV BOUW:
BIER EN BRIDGET
‘Effe met z’n tweeën een kozijn tillen’ of ‘snel een stapel stenen sjouwen’.
Jongeren in de bouw hebben dagelijks met dit soort zware klussen te maken. En
velen doen er stoer over: dat doe je gewoon. Maar ze staan er nauwelijks bij stil
of ze wel veilig tillen en hoeveel ze eigenlijk mogen tillen. Dat bleek tijdens de
Jongerendag die FNV Bouw op 29 januari in Nieuwegein organiseerde voor jongeren
in de bouw. Op de bijeenkomst met het thema ‘Blijf jong, werk gezond’
waren zo’n tweehonderd jongeren afgekomen. Een enkeling gaf ronduit toe dat
hij vooral voor publiekstrekker Bridget Maasland kwam. De blonde presentatrice
ondervroeg de jongeren over veilig werken. Ook de vier meiden die een
modeshow liepen in nieuwe werkkleding, vielen bij de zaal in de smaak. Daarna
mochten de jonge bouwvakkers zelf aan de slag in workshops over tillen, stof en
werkdruk. Zo kregen
ze adviezen over
het tillen van stenen
en voorlichting over
het gebruik van
stofkapjes. De dag
werd swingend afgesloten
met de
band U-dance.
Jonge bouwvakkers doen
mee aan de workshop
tillen. Foto Ton Poortvliet
VROUWEN EN WAO De FNV organiseert op internationale vrouwendag 8 maart in
de Beurs van Berlage in Amsterdam een symposium over ‘vrouwen, werkdruk en
arbeidsongeschiktheid’. Aanmelden kan telefonisch bij Adelina Beekwielder
020- 58 16 502 of per e-mail adelina.beekwielder@vc.fnv.nl
VROUWEN 50+ Op 25 maart organiseert de FNV Vrouwenbond een themadag voor
vrouwelijke leden van de FNV van vijftig jaar of ouder. De bijeenkomst staat in het
teken van sociale zekerheid, wonen en werken. Voor informatie en opgeven (dit
kan tot 15 maart) bellen naar de FNV Vrouwenbond, tel. 020-58 16 398.
FOUTJE In het artikel over oud-vakbondsbestuurder Piet Verdorst (FNV Bouw
Magazine nr. 2) klopt het geboortejaar niet. Piet Verdorst werd in 1858 geboren.
REGIOCONFERENTIE Leden van FNV Bouw kunnen ook in de regio Zuidoost meepraten
over het functioneren van de bond. Op zaterdagochtend 5 april, van half
tien tot een uur, vindt daartoe op vijf plaatsen in de regio een conferentie plaats.
Aanmelden kan nog bij Hans.Wijers@fnvbouw.nl of telefonisch bij het het regiokantoor
(0495-547030).
DOOR ROEL DE VRIES, BONDSVOORZITTER
DUBBELE MORAAL
De welvaart in ons deel van de wereld is voor een deel gebaseerd op de armoede
van anderen. In het dagelijks leven denken we daar liever niet over na. We zijn blij
als we voor een koopje een paar leuke t-shirts op de kop tikken, zonder ons af te
vragen wat de makers daarvoor hebben gekregen. Toch willen we best een rechtvaardiger
wereld, dus schrijven we een giro uit voor een campagne tegen kinderarbeid.
Mij zul je dan ook niet horen zeggen dat de mens slecht is. Integendeel
zelfs: ik geloof in het goede in de mens. Maar ik merk wel hoe gemakkelijk mensen
in verleiding worden gebracht en hoe simpel ze daaraan toegeven. Je fiets
gestolen? Je bent boos, je maakt je kwaad dat ‘de politie toch niks doet’, je hoort
van al je buren hoe vaak zij de laatste jaren een fiets zijn kwijtgeraakt. En wat doe
je dan?! Ik stel vast dat er een markt is voor gestolen fietsen. Menigeen weet ook
een ‘adresje’ waar goede autoradio’s, mobieltjes en laptops te krijgen zijn. Voor een
prikkie. Je bent bijna een dief van je eigen portemonnee als je zulke artikelen in een
gewone zaak koopt...
Toch beseffen we allemaal bij deze voorbeelden dat het om ‘heling’ gaat. Dat is
strafbaar, dat weten we ook. Maar die markt blijft bestaan, dus zijn er genoeg
mensen die hun dubbele moraal vergoelijken: ‘als ik het niet koop, doet een ander
het.’ Want van dat koopje willen we maar al te graag profiteren.
Zo schijnt er op dit moment een groeiend aantal huizenkopers Oost-Europese
bouwvakkers in te schakelen. Hoeveel het er zijn? Ik zou het niet durven zeggen. Of
wij er als bond tegen optreden? Als het loopt via een Nederlandse aannemer,
moeten we met die werkgever een hartig woordje wisselen. Misschien blijkt dan
trouwens wel dat alle papieren in orde zijn. Maar het lijkt erop dat in zulke gevallen
een groepje bouwvakkers enkele weken in een huis bivakkeert. Alleen is het pas
bewoonbaar als ze eerst keuken, badkamer en verwarming hebben gerenoveerd.
Dan zou er wel eens iets mis kunnen zijn: op z’n minst met de huisvesting van die
bouwvakkers! En dan maak je mij niet wijs dat de opdrachtgever dat niet beseft.
En daar maak ik me wel degelijk boos over. In een land waar iedereen praat over
een ‘streng maar rechtvaardig vreemdelingenbeleid’ willen sommige mensen toch
voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. Zijn het soms dezelfde mensen die de
uitbreiding van de Europese Unie met de voormalige Oostbloklanden met lede ogen
aanzien ‘omdat we dan overspoeld worden met Oost-Europeanen’?
Ik ben vóór die uitbreiding. Want ik gun onze Oost-Europese collega’s dat ze in hun
eigen land welvaart opbouwen. Zodat ze niet naar het Westen moeten karren om
onder mensonterende omstandigheden een paar rotcenten te verdienen.
Deze column is ook twee weken te lezen op de internetsite www.fnvbouw.nl. Daar verschijnt
vervolgens een extra column van de bondsvoorzitter.
CONSUMENTEN- EN
HUURSERVICE BLIJFT
DEELS OVEREIND
FNV Bouw blijft voor zijn leden adviseren en bemiddelen in
huur- en consumentenzaken maar het inschakelen van
externe adviseurs komt te vervallen. Dat heeft de bondsraad
op 10 februari besloten. Gevolg van het instandhouden van
deze service is een tekort van 55 duizend euro op de begroting
2003. Eind vorig jaar had het bondsbestuur voorgesteld als
bezuinigingsmaatregel de huur- en consumentenzaken uit het
servicepakket te schrappen. De bondsraad vroeg toen om
alternatieve modellen waardoor mogelijk een deel van de
service zou kunnen worden behouden. Het bondsbestuur
legde op 10 februari vier opties voor, variërend van het helemaal
afschaffen tot het helemaal overeind houden van de
huur- en consumentenzaken. Bij het geheel of deels behouden
van de service behoorde een extra contributieverhoging plus
het afschaffen van de landelijke kaderdag. Er deed zich een
merkwaardige patstelling voor toen de bondsraad elk van deze
opties afstemde evenals een motie om de besluitvorming uit te
stellen. Uiteindelijk stemde de bondsraad wel in met een
nieuw voorstel van het bondsbestuur om de advisering en
bemiddeling in huur- en consumentenkwesties te behouden
zonder inzet van externe adviseurs. Omdat de contributie in dit
voorstel niet extra wordt aangepast, accepteerde de bondsraad
wel het genoemde tekort op de begroting voor 2003.
Verder werd besloten het Bureau Beroepsziekten van de FNV
in principe te laten voortbestaan maar de bedrijfsvoering kritisch
te volgen. De bondsraad van 10 februari was de laatste
onder leiding van bondsvoorzitter Roel de Vries. Die gaat in
april met pensioen maar neemt op de jaarvergadering nog
afscheid van de bondsraad.
Bond blijft ook in huurkwesties service verlenen Foto Bert Janssen
38 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 39

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 16 15 16
17 18 19 20 21 22
23 24 25
26 27 28 29 30
31 32 33 34 35
36 37 38 39
40 41 42 43 44
Oplossing: 73-34-79-22-36-42-80-1-
19-54-27-30-59-46-10-52-71.
45
46 47 48 49 50 51 52
54 53 54 55 56 58
57 58 59 60 61 62
63 64 65 66 67
68 69 70 71
72 73 74 75
76 77 78
79 80
In FNV Bouw Magazine staat elke
maand een puzzel. Stuur uw oplossing
met vermelding van banknummer
vóór 15 maart naar:
Redactie FNV Bouw Magazine,
Postbus 520, 3440 AM Woerden of
stuur een e-mail met de oplossing
aan redactie@fnvbouw.nl onder vermelding
van het puzzelnummer. U
maakt dan kans op de hoofdprijs van
€ 100 of de twee prijzen van € 50.
De oplossing van puzzel nr. 9 van
januari was: beroepsdeformatie. En
inderdaad: er stond een foutje in.
Excuses daarvoor. De eerste prijs
van 100 euro is gewonnen door C.
van Lierop, Leunen; de twee prijzen
van 50 euro door W. van Hulle, Sas
van Gent en T. Spruit, Sijbekarspel.
De winnaars hebben hun prijs
inmiddels ontvangen.
Horizontaal
1 Ned. schrijver
7 kubus
13 ploegsnede
14 oppervlaktemaat
15 opdracht
17 stil
20 waterplant
23 plaats in België
24 carrosserie
25 Electric Light Orchestra afk.
26 gewoonterecht
28 voor Lat.
29 domoor
30 kaassoort
31 verpakkingsgewicht
33 partieel
35 graanvezel
36 Engelse graaf
38 branie
39 half It.
40 visite
43 boeien
45 met vertraging
46 bezorgen
49 plaats in Zeeland
53 Perzië
54 nauw
56 gekheid
57 moederkip
59 gebergte in Zuid-Amerika
61 deel van de rug
63 bouwmateriaal
64 vervroegde uittreding afk.
65 Nederlands Olympisch
Comité afk.
67 plaats in Drente
68 vriend Frans
69 verklaring
71 meisjesnaam
72 bouwmateriaal
74 verspreid neerwerpen
76 gazen weefsel
77 scheepstouw
78 munt
79 herintrede
80 kookgerei
PUZZEL NR 11
PUZZEL
Verticaal
2 gelijk komen
3 rekenopgave
4 vertaler
5 uierontsteking
6 burcht
7 vissoort
8 vogelsoort
9 roofvogel
10 verbindingsstuk
11 landbouwer
12 wijsgeer Ind.
16 wassen
18 dag kindertaal
19 deel van Ameland
21 meisjesnaam
22 vloeibaar vet
27 rooster
30 stukadoorswerk
32 aspirant reserve-officier afk.
34 deel van Utrecht
35 duw
37 verheerlijken
39 weerkunde verkort
41 Engels bier
42 schrijfgerei
43 voertuig
44 vordering
46 wateroverlast
47 muzikante
48 recht stuk vaarwater
50 troefkaart
51 juffrouw Spaans
52 sierlijk
54 vriendschapsverdrag
55 eerste bijbelboek
58 schaapkameel
59 vervoermiddel
60 water bij Denemarken
62 telwoord
64 rijgkoord
66 dochter van Helius
69 vuilstortplaats
70 voorgerecht
73 viskaar
75 open network provision afk.
FNV BOUW MAGAZINE MAART 2003 45

WEGWIJS
LEDEN VAN FNV BOUW KUNNEN MET VRAGEN OF PROBLEMEN BIJ HUN BOND
TERECHT. DAT KAN DOOR MIDDEL VAN DE VAKBONDSTELEFOON OF PERSOONLIJK
BIJ DE VAKBONDSCONSULENT OF DE VRAAGBAAK VAN DE PLAATSELIJKE
AFDELING.
VAKBONDSTELEFOON 0900 368 26 89 OF 0900 FNVBOUW
(10 eurocent per minuut). Via de vakbondstelefoon kunnen leden
gemakkelijk contact opnemen met:
• de vakbondsconsulent voor vragen over bedrijfstakeigen
regelingen in de bouw- en afbouwsector zoals vakantierechten
RBS of Pris (op dinsdag ook bereikbaar van 16.45 tot 18.00 uur);
• de helpdesk voor vragen over en problemen met arbeid,
inkomen, huur- en consumentenzaken en het rechtenpakket
(op dinsdag ook van 16.45 tot 18.00 uur);
• de ledenadministratie voor vragen over de contributie en het
melden van verhuizing of verandering van werk;
• de CAO-telefoon voor actuele informatie over de lopende
CAO-onderhandelingen.
WATERBOUWTELEFOON 0348 575 657
De waterbouwtelefoon is speciaal bestemd voor leden die in het
baggerbedrijf werkzaam zijn. Bereikbaar tijdens kantooruren.
VBC-KANTOREN
FNV Bouw heeft, verspreid over het land, zo’n veertig vbckantoren.
Daar kunnen leden tijdens de spreekuren bij de
vakbondsconsulent terecht voor vragen over de bedrijfstakeigen
regelingen en met vragen of problemen over werk en inkomen.
Leden die een klacht in behandeling willen laten nemen, kunnen
er een intakeformulier invullen.
Het adres en de openingstijden van de vbc-kantoren staan op
het rechtenoverzicht of zijn op te vragen via de vakbondstelefoon.
AFDELINGEN
FNV Bouw heeft, verspreid over het hele land, vierhonderd
plaatselijke afdelingen. Leden kunnen bij de vraagbaak van de
afdeling terecht met vragen en problemen. Zij kunnen daar
een intakeformulier invullen om een klacht in behandeling te
laten nemen.
Adres en telefoonnummer van de vraagbaak zijn op te vragen via
de vakbondstelefoon.
46 MAART 2003 FNV BOUW MAGAZINE
REÏNTEGRATIEBEGELEIDING
FNV Bouw beschikt over zogenaamde rea-teams, die werknemers
bij dreigende langdurige arbeidsongeschiktheid of
werkloosheid ondersteunen bij hun reïntegratie. WAO’ers
kunnen worden begeleid bij keuringen. Doorverwijzing naar een
reateam geschiedt in overleg met de vraagbaak of de vakbondsconsulent.
HOOFDKANTOOR
FNV Bouw, Postbus 520, 3440 AM Woerden, T 0348 575 575.
Voor zaken die hierboven niet zijn genoemd, kan tijdens kantooruren
contact worden opgenomen met het hoofdkantoor van
FNV Bouw in Woerden.
WWW.FNVBOUW.NL
De internetsite van FNV Bouw is dag en nacht bereikbaar voor
informatie, nieuws en communicatie.
FNV ZBo is een aparte vereniging voor zelfstandigen zonder
personeel (zzp’ers) die werkzaam zijn in de bouw of aanverwante
bedrijfstakken. Leden kunnen er terecht voor
persoonlijk advies, verzekeringen en juridische hulp. Er is
ook een pakket beschikbaar met tips over zaken als offertes,
facturen en betalingsherinneringen. FNV ZBo, Postbus 520,
3440 AM Woerden, T 0348 575 656, zbo@fnvbouw.nl
Postbus 520, 3440 AM Woerden, T 0348 575 557.
redactie@fnvbouw.nl
Leden van FNV Bouw ontvangen FNV Bouw Magazine gratis.
Abonnees betalen € 20,- per jaar. Losse nummers € 2,50.