Views
3 years ago

Boerderijen in Vlaanderen. Geografische situering en ...

Boerderijen in Vlaanderen. Geografische situering en ...

Boerderijen in Vlaanderen. Geografische situering en

OPeN MONuMeNteNdaG vlaaNdereN 2010 de vier eleMeNteN Sarah Luyten | Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) | www.cagnet.be BOerderijeN iN vlaaNdereN. GeOGrafische situeriNG eN MateriaalGeBruik Het hedendaagse cultuurlandschap van Vlaanderen is het resultaat van een eeuwenlange inspanning van de mens om in zijn levensonderhoud te voorzien. Het landschap is bijgevolg in grote mate gevormd door agrarische activiteiten. Boerderijen nemen in dit landschap een belangrijke plaats in, waarbij beiden elkaar zelfs in grote mate bepalen. De boer is steeds afhankelijk geweest van de natuurelementen. In Vlaanderen zijn er vandaag nog enkele tienduizenden boerderijen. Elk heeft zijn eigen karakter en een verhaal dat wel enkele eeuwen terug kan gaan. Deze thematekst biedt een kort overzicht van de inplanting van de boerderij in het landschap en het materiaalgebruik bij de opbouw, van de middeleeuwen tot de eerste helft van de 20ste eeuw. Hoeven in het landschap Het bouwen van een boerderij gebeurde nooit zo maar. Verschillende factoren, zoals topografie, bodemgesteldheid maar ook de tijdsperiode, speelden een cruciale rol. Bodem en vegetatie verschillen in Vlaanderen sterk van streek tot streek, waardoor een grote verscheidenheid aan boerderijen terug te vinden is. Politieke, sociale en economische omstandigheden beïnvloedden eveneens de architectuur en bouwwijze. In perioden van onrust trad het defensieve karakter sterk naar voren. Was er daarentegen sprake van politieke stabiliteit dan uitte de toegenomen welvaart zich in omvangrijke, luxueuze boerderijen en bijgebouwen. De bewoners poseren in hun dagelijkse bezigheid op de binnenkoer van een grote vierkantshoeve in de 19de eeuw. Boven de statige inrijpoort ligt een duiventoren, teken van welstand. Collectie CAG Zeker in vroegere tijden was het van belang dat de boerderij op een gemakkelijk verdedigbare plaats stond. De aanwezige landschapselementen dienden dan vaak als een natuurlijke verdediging. Een boerderij lag bijgevolg dikwijls aan het water, nabij een rotsflank, op een heuvel etc. Een boerderij werd bij voorkeur op een slechte ondergrond gebouwd. Op deze manier verloor de eigenaar geen vruchtbare grond en heikruis, De Sint-anna hoeve, één van de vierkantshoeven horende bij het kasteel ter rijst, rond 1970. De bakstenen zijn vervaardigd uit de plaatselijk uitgegraven ondergrond. De toen uitgegraven put is nu nog steeds zichtbaar in het landschap en in gebruik als weiland. Collectie Fam. Geerts - De Ro de daarbij horende opbrengsten. Omdat het transport vroeger moeilijk en tijdrovend was, lagen de boerderijen langs een reeds bestaande weg, dikwijls een verbindingsweg tussen twee gemeenten of marktplaatsen. Hoeven werden ook vaak in de nabijheid van bronnen, beken, vijvers en rivieren gebouwd. Op deze manier was er steeds water voorradig, voor zowel mens als dier. Het water kon in sommige gevallen zelfs gebruikt worden als aandrijving bij de verwerking van de eigen geteelde producten. Ook de nabijheid van een bos werd gezien als een pluspunt, want bomen betekenden brandhout en constructiehout. Op sommige plaatsen was het zeer belangrijk om beschutting te hebben tegen de natuurelementen. Zo plantte de boer regelmatig hoge bomen of hagen vlakbij de boerderij om meer beschut te zijn tegen de wind. En tijdens de warme zomermaanden zorgden die bomen voor schaduw en koelte. In de Polderstreek en in het Waasland zijn vele hoeven gebouwd op motten of terpen, als bescherming tegen overstromingsgevaar. Vissershoeven bevonden zich dikwijls achter duinen ter beschutting tegen felle stormwinden. Vele grotere boerderijen lagen op de grens tussen de akker- en weilanden. Op deze manier kon de boer goed toezicht houden op het vee en waren de verschillende akkers en velden vlot bereikbaar. Oriëntatie In het Vlaamse landschap vinden we drie klassieke boerderijtypes terug, namelijk de langgestrekte hoeve, de hoeve met een open meerledige bouworde en de hoeve met een gesloten meerledige bouworde. Ondanks hun verschil in opbouw zijn er toch een aantal gelijkenissen. Zo was de voorgevel van het woonhuis bijna altijd gericht naar het zuiden. Op die manier warmde het woonhuis gemakkelijk op en viel heel wat zonlicht binnen. Daarom telde deze zijde ook de meeste ramen. De achtergevel van het woonhuis, meer bepaald de noordzijde, water vuur aarde lucht 1

Lesboekje Hoe is deze boerderij? - Erfgoedspoor
erfgoedspoor.nl
De Biologische landbouw in Vlaanderen - NOBL
nobl.be
1993 - 6 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
pnporchids.be
Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen - Bestuurszaken
bestuurszaken.be
Artikel Groot Koestapel - Historisch Geografische Artikelen
mayer.jule60
Artikel Gerven Landschapslezer - Historisch Geografische Artikelen
mayer.jule60
Fietsroute De boerderijen van de Reest en de Wolden
drentslandschap.nl
Inleiding tot landelijke architectuur in Vlaanderen - Open ...
sector.openmonumenten.be
Burchten, boerderijen en beluiken. Een sociale geschiedenis van ...
sector.openmonumenten.be
Landbouweconomie en bevolking in Vlaanderen gedurende de ...
knhg.nl
MEEST VÉRSffeElDE WEEKBLAD IN VLAANDEREN - Gemeente ...
mail.maldegem.be
1993 - 3 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen
pnporchids.be
1 GELOOF EN HELDENMOED IN WAALS VLAANDEREN Door Joh ...
theologienet.nl
MIDDELEEUWSE MUNTEN VAN VLAANDEREN - Jean Elsen S.A.
elsen.eu