dpo_8471.pdf

01 1814 6349 UB AMSTERDAM

M E D I T A T I Ë N
OP H E T
L Y D E N
VAN
JEZUS-CHRISTUS.

M E D I T A T I Ë N
O P H E T
L Y D E N
VAN
JEZUS-CHRISTUS;
D I E N S T I G V O O R P A S T O O R E N ,
P R E D I K A N T E N , E N A L L E
W A A R E C H R I S T E N E N :
OPGESTELD DOOR DEN EERWAAR-
DIGEN VADER
THOMAS HELLINX;
In zyn Eeriv: Leven, Priester van de Orde
dar Predik-Heeren, te Alkmaar.
T W E E D E D E E L .
TE A M S T E R D A M ,
VooaT. C R A J E N S C H O T , BOEKVERKOOPER.
MET GOED KEUUNGE.

B E R I C H T .
rpbans genieten wy, door den Godlyken byftand,
het Ziel-vermaak, dit IP' Deel der MEDI­
TATIËN van den Eerwaardigen Vader THOMAS
H ELLINX den godsvrucbtigen Leezeren ootmoedig"
lyk aantebieden ; niet twyfelende of hetzelve zal,
gelyk bet P 1
' Deel, een gunflig onthaal gemeten,
aangezien dezelfde grondige Leering, rykheidvan
Zin, bondigheid, en /lichting, in één woord, alle
dezelfde fcboonheden , by aanhoudendheid, alömme
daarin dóórfïraalen. Geene mindere Vlyt dan in
het Ifl e
Deel hebben wy befteed, om dit Stuk de noo»
dige Verëischtms te geeven, te meerder, alzo het
voor een weldenkend Mensch eene groote vergenoeging
is wanneer zyne godsdienfïige poogingen gefnaakt,
en, door edelmoedige Goedkeuringen, eene
foort van belooninge erlangen. En, dewyl wy
des'dangaande geene reden hebben van ons te beklaa»
gen , verpligt dit ons deswege den Leezeren onze
dank betuigingen te doen !
Dan, aangezien hunne heufche infchiklykheid'zelfs
zich zo~verre hier uitbreidt, dat niemand, tot heden
, over eenige MISSTELLINGEN, die hier en
daar ingefloopen zyn, by den Drukker zyn beklag
gedaan heeft, zullen wy dezelven, aan het eindt
van dit Deel, ten toon /lellen, voor beiden de Dee.
len; ons vleijende , dat de verflandige Leezer zal
gelieven te overweegen aan hoeveele Mis/lagen de
Druk Pers eenen Scbryver, of Ndzietier , fomtyds
bloot ft èls, ondanks alk oplettendheid, en zulks wel
* 3- -2^11 eigen-

B E R I C H T .
eigenlyk, door nieuwe Mis/lellingen te vormen ^ nddat
alle Overzieningen reeds volbragt zyn.
Het verwonden dan niemand indien fommige
aanwyzing- letters der Texten verkeerd geplaatst
zyn: wy hebben zelfs eenige daarvan, naa den afdruk
des lVerk\ met leedweezen, in aanmerkinge
genomen, om dezelven te verbéteren, in geval van
een' tweeden Druk. Doch, zulks zal, denkclyk,
w.inder aan floot baar en dan wy, met reden, zouden
moogen duchten ; want, het zyn eigenlyk de
Godgeleerden die hierin bet meefle belang zullen neemen.
Dan, by Lieden van ver/land, geleerdheid,
en godsvrucht, heeft men het minfle te fcbroomen.
dies verwachten wy ,ten dien opzichte, eene Menfcblievende
toegeevendhcid , in overweeginge van de
moeilykheid deezer Onderneeminge, en wenfcben eenen
iegelyk , van gantfcher harte , de heilzaams
Vruchten daarvan te plukken , tot zyn eemvig
Heil !
TAFEL

T A F E L
D E R
MEDITATIËN.
Van het TWEEDE DEEL. ,
XXVII. Meditatie over Matt. 26. vs 48,
49, 50. Bladz. 1
XXVIII. over Joan. 18. vs. 4,
5, 6, 7, 8, 9. 17
XXIX. • 1
• over Joan. 18. vs. 10,
11. 33
XXX. • over Matt. 26 vs. 55,
5 z « . 18. vs. 13 ,
14. 94
XXXIV. » 1
• over Matt. 26. vs, 57. 111
XXXV. — over Matt. 26. vs. 58» 126
XXXVI. — ovtxMark. 14. vs.66,
67, 68. 142
XXXVII. — - over Mark. 14. vs. 69,
70, 71. 156
XXXVIH. over 22. vs. 60,
61, 62. 171
XXXIX. « over Joan. 18. vs. 19,
20. 187
XL. • • over Joan. 18. vs. 21,
22, 23. 206
XLI. • • over Matt. 26. vs. 59,
60. 225
XLII. over Matt. 26. vs. 60,
61, 62. 241
XLIII.

TAFEL DER MEDITATIËN.
XLIII. Meditatie over Matt. z6. vs. 63.
Bladz. 259
XLIV. - ••• over Matt. 26. vs. 63,
64. 275
XLV. ' over Matt. 26. Vs. 65,
66. 291
XLVI. —— over Matt. 26. vs. 67,
68. 307
XLVII.
XLVIII. ——.
0ver Matt. 27. rs. r.
over Matt. 27. vs. 3,4.
323
338
XLIX. " 11
• over Matt. 27. vs. 5,6,
»• 11
- over Mark. 15. vs. 1. 374
G O E D K E U R I N G .
Heb, met fmaak, en aandacht, geleezen dee*
ze MEDITATIËN in dit 2de DEEL, op
het Lyden van den Zaligmaaker, opgefteld door
den Eerwaardigen Vader Thomas Hellinx , van de
Orde der Predikheeren ,• dewelke ik zeer bekwaam
oordeele om den Menfchen op te wekken tot medelyden
, en alzo deel te hebben in Zyne Godlyke
Verdienden, en Zyne Glorie.
Gcge even te Antwerpen', deni/len December,
1779.
A. DE V R I E S ;
Licentiaat in de H. Godsgeleerdheid,
Canonik gra.
dueel, en Aartspriester ,
Boekkeurder.
MEDF

Pag. i
MEDITATIE N>
OP H E T L Y D E N
V A N
JEZUS-CHRISTUS.
ZEVEN - EN - TWINTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 2.6. vs. 48. 49. 50.
Qui autcm tradidit eum Nu, die Hem verraadde,
dedk illis fignum , |^ had hen een teken gedicens:
quemcumque geeven,zeggende:denosculatus
fuero, ipfe^ melken ik kusfchen
eft , tenete eum. Et zal, die is het: grypt
confetti m accedens ad Hem aan. En terflond
Jefum ,' dixit : Ave tot Jezus koomende ,
Rabbi. Et osculatus zeidde hy: Wees geeft
eum. Dixitque groet Meester. En hy
iliijefus: Amice, ad %^ kttschte Hem. En Jequid
venifti? zus antwoordde hem:
|j ^ Vnc nd, waar toe zyt
** gy gekoomea ?
Elyk het vuilr met een weinig waters ligtelyk
VJT gebluscht .kan worden , wanneer hetzelve
eerst begint te ontbranden ; gelyk de Bafiliscus,
terwyl hy nog in het ei is, en de Rups, terwyl hy
nog in de pop (leekt, behooren vertreeden te worden
; alzo moet de zonde, terwyl zy nog in haare
geboorte is, gefmoort worden. Eene jonge Plant
kan ligtelyk by den wortel worden uitgetrokken;
maar, indien zy tot een groote boom is opgewasfen,
kan dezelve bezwaarlyk worden verzet. Op gelyke
wyze kunnen de Zonden, zolang zy in haare op-
II. DEEL. A komile

a ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
komfte zyn, met eenen kleinen arbeid uitgeroeit
worden; maar, indien zy den vollen wasdom bereikt
hebben, brengen zy den mensch t'elkens al verder
en verder in het verderf; immers, (a)als de begeerlykbeid
ontvangen heeft , gelyk de Apostel zegt,
brengt zy de zonde voort, en , de zonde voltrokken
zynde, baart zy den dood.
Befchouwt deeze waarheid in den Verraader Judas.
Eene ongeregelde begeerte tot het geld neemc
hem geheel in; eene begeerte, die hy behoorde te
dempen en te overwinnen. Maar, terwyl hy aan
zyne paallooze baatzucht den vollen teugel viert,
is 'er ook geen Schelmftuk zoo groot, hetgeen hy
zich niet durve onderwinden. Hierdoor wordt hy
niet alleen een dief; (b) maar de geldzucht vervoert
hem tot zoverre, dat hy den Overpriesteren zynen
dienst aanbiedt, om de Onnozelheid in hunne handen
te leveren: Hierdoor wierd (c) hy een leidsman
dergeenen die Jezus vangen zouden, en tevens een
fnoode God verraader, zonder dat iets in flaat is om
hem van zulk • een gruwelftuk af te trekken. Immers,
op denzelfden tyd was het verraad in zyn harte,
waarop Jezus hem de voeten wiesen; die voeten,
die vlug waren , om onnozel bloed te vergieten!
Deeze gelegenheid beezigde de Heiland, om hem
te vermaanen; (a) gylieden zyt zuiver; maar niet
allen, zegt Hy; en, om door den mond zyner Alweetendheid
hem verder te doen affchrikken, vervolgt
Hy: (b) die met My brood eet, zal zynen voet tegen
My opheffen, en, naderhand, (c) één van u lieden
zal my verraaden. By dit-alles, liet Hy hem het
fchrikkelyk wee ! hooren; en, daar alle deeze liefdaadige
waarfchouwingen hem niet konden beweegen,
wierd de Heiland - zelv over zyne zonde (d) ontroerd
O) Jak. r. 15. (£) Job. 12. 6. (O Aft. I. 16.
{/O Joh* *3.10. 18. 21. 2i.

LYDEN VAN JEZUS.CHRISTUS. 3
roerd in den geest ;ja, toen hy zyn verraad ten uitvoer
had gebragt, fprak Hy zynen Verraader op de
vnendelykfle wyze aan: zeggende: Vriend! waartoe
zyt gygekoomen? Woorden, voorwaar! die een diamante
hart hadden moeten vermurwen. Deeze Verraader
nu had zynen Meester aan den Overpriesteren
verkoft; maar ,hy had Hem nog niet geleverd -
dit moest nu nog uitgevoerd worden: by zocht dan
Hechts {afgelegenheid om hem te leveren. Nu deeze
zig opdeed, wilde hy ook geen oogenblik langer
wachten; en, opdat zyne gruwelyke onderneeming:
met zoude mislukken, en men zich omtrent denPerfoon
met zouden vergisfen, had hy den Soldaaten
(b) een teken gegeeven , zeggende : denwelken ik
kusjchen zal, die is het: grypt Hem aan.
Het was een oud gebruik by de Soldaaten dat,
wanneer zy eene onderneeminge van gewigt in het
oog hadden, zy malkanderen een teken of woord
gaven, om alzo gelykerhand het voornemen, dat
zy beraamd hadden, uittevoeren: dus zien wy al in
het boek der Rechteren,dat de kinderen van Israël
{c) een teken hadden beraamd met degeenen diezv
m binderlaage gefield hadden; dat, als zy de ftadzou*
den mgenoomen hebben, zy dan vuur zouden aan.
Jleeken, om door den hoog-opgaanden rook te toonen,
dat de ft ad veroverd was. Op gelyke wyze gaf
Judas den Soldaaten ook een teken, om, met vereende
handen den Heere Jezus aan te vallen, en te
dooden. De Jooden fielden een teken, het bloed
des Lams, namelyk, (J) aan beide de ftykn en bovendrempels
der deuren; opdat hunne' eerstgeboo*
renen van den (e) jlaanden Engel niet gedood zouden
worden; maar,Judas Heide hier een teken, om
(ƒ) het Lam Gods, om den (g) éénïggeboorenen Zoon ei
Ca)l Mat. 26. 16. 0) Mat. 26. 48. ( f) Jud. *>. ,3. &
A 2

4 ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
die in den fchoot des Vader''s is, om het leven te
brengen.
Veele redenen, of gisfchingen, zoude men konnen
bybrerfgen, waarom Judas dit teken heeft gegeeven:
voor eerst, omdat Jezus veel geleek naar den Apostel
Jakobus den minderer, gelyk fommigen willen;
ten anderen, omdat de Heere Jezus, die wel aan
de Overpriesteren en derzelver Dienaaren bekend
was, dewyl Hy (cf) dagelyks in den Tempel kerende
was, en de Dienaars-zelv beleden hadden, dat (&)
nooit mernch zoo gefprooken had; maar echter niet
aan de Romeinfche Soldaaten , die, Heidenen zynde,
weinig of niet met Jezus hadden verkeerd: hierom
nu mogten zy in den nacht, door eene al te
groote drift, mogelyk eenen van zyne Leetlingen,
in zyne plaatfe,aangrypen,en alzo den toeleg verydelen.
Judas wilde hiermede zeggen: daar moet
niet gemist worden in denPerfoon dien wy vangen
willen: ik zal Hem dan omhelzen en kusfchen;ik zal
my in zyne armen werpen, en Hem om den hals
vliegen; hier uit zult gy Hem kennen, en, eer Hy
op iets kwaads verdacht is, gevangen kunnen neemen
; (c) leidt Hem dan ook voorzicbtiglyk. Het was
hem, gelyk ook aan de Dienaaren van de Overpriesteren
, bewust, dat Jezus, op andere tyden , meermaalen
hunne handen ontfnapt was; hy waarfchouwde
hen dan hier, dat zy op hunne hoede zouden zyn,
en zich Hem niet laaten ontloopen; om dus hierdoor
zyn loon niet te misfchen Mogelyk beeldde zich hier
de Verraader in, dat Jezus van het Volk, hetwelk
Hem aankleefde, zoude verlost worden ; of, dat Hy,
door het een of ander wonderwerk ,zich vry zoude
maaien; en, aelyk Samfon, zyne boeijen en (d)
banden als webbedraaden breekt en. Hierom zorgde
(a Mark- 14. 49- O) Toan- 7> A-6.
(

LYDEN VAN JE2US-CHRISTUS. S
hy ook, dat Jezus geen agterdocht van het verraad
zoude krygen , en kwam daarom in fchynvan vriendfchap
, om dus zyn boos hart voor Jezus, en zyne
mede-Apostelen,te verbergen; hierom koos hy dan
het grootfte teken van vriendfchap, liefde, vrede
en eerbiedigheid; namelyk,den kusch, om dus zyn
fnood voorneemen, onder den dekmantel van minzaamheid
, te verbergen; maar, helaas! weinig dacht
hy,dat hy met Hem te doen had,die (V) de nieren
en het harte doorziet, en die hem alreeds zyn verraad
ontdekt had.
Het teken dan was een kusch;een teken, hetwelk
vry was van de minfte achterdocht; een teken van
hoogachtinge en eerbiedigheid, waarmede de Onderdaanen
hunne Overheden , en de Leerlingen,
hunne Leeraaren plagten te eeren. En, gewis, daar
dit teken van ouds een teken was van liefde en
eerbied, zullen de Leerlingen van Jezus Hem, als
hunnen Leeraar en Meester,ook wel gekuscht hebben;
des zoude dit teken, deeze kusch, de wezenlyke voorboode
van zyn verraad, vry van alle argwaan zyn;
en alzo misbruikte die Verraader dit eerbiedig teken
tot een allerfnoodst einde.
Het kusfchen is van ouds, by verfcheidene gelegenheden,
tot eerlyke inzichten gebeezigd geweest:dit
teken van liefde en toegenegenheid wierd gebruikt,
wanneer goede Vrienden van malkanderen moesten
fcheiden, verzégelende het laatfte vaarwel met eenen
kusch: dus(£) heeft Laban zyne Zoonen en Dochteren
gekuscht,toen zy wech zouden trekken, enOrpba
haare (c) Schoonmoeder. Dus leezenwyook, dat,
wanneer Elizéüs Elias zou volgen, hy zeidde: (d)
laat my eerst mynen Vader en Moeder kusfchen; en
zo zal ik u volgen. Wanneer Paulus van de Ephezerer;
Cd) Jer. 20. 12. (5) Gen. 31. 55.
{e) Ruth. 1. 14. (d) 3 Reg. ip. 20.
A 3

6 ZEVEN-EN-TWÏNTIGSTE MEDITATIE OP HET
zeren affcheid nam, (a) vielen zy allen Paulus om den
hals, en kuschten hem. By de wederkeeringe uit een
ander iand, en by de ontmoetinge , wierd de kusch
mede gebeezigt;dit bleek in Efau,die zynen Broeder
Jakob (£) om den hals druktenen kuschte i dus
(c) htschte Jofeph mede alle zyne broederen.
De kusch was ook een teken van eene onderlinge
verzoeninge; (d) dus kuschte David Abfalom , wanneer
hy, door Joab, met hem verzoend was.
De kusch wierd mede gegeeven tot een teken van
liefde; gelyk Jakob zynen Vader Izaak kuschte, (e)
en zyne beminde Rachel, en alzoo kuschten David
e n
(ƒ) Jonathas elkander en.
Deeze kusch was ook, als een teken van liefde en
eenigheid,byde eerfte Geloofsgenooten in gebruik,
waarvan Paulus in zynen Brief tot de Romeinen,
aan het i6den,en tot die van Korinthen,en die van
Thcsfalonika,gewag maakt; hiervan meldt mede de
Apostel Petrus in zynen eerften Brief 5 lloofdftuk,
14 vers. Lang is dit gebruik in de eerfte Kerke geweest,
gelyk blykt uit den Martelaar Juftinus, die
in zyne tweede verantwoordinge zegt, dat de Gemeente
malkanderen vóór de Communie kuschten,
en haare gebeden meteenen kusch beflooten; welk
gebruik nog in weezen is by fommige Oosterfche
Kerken.
De kusch wierd mede gebruikt tot een teken van
eerbied, onderdanigheid en onderwerpinge, en is
daaróm aan de Hoven der Vorften nog in gebruik
die hunne handen laaten kusfchen.Dus leezen wy ook
dat Samuël,Saül tot Koning gezalfd hebbende,(g)
hem kuschte, ten teken van onderdanigheid, en eerbiedigheid
; doch, deeze kusch van onderdanigheid en
00 Aft. 20. 37. (£) Gen. 33. 4. CO Gen. 45. 15.
(d) 2Reg. 14. 33. (O Gen. 27. 27.
{/) Gen. 2p—11. ( g) 1 Reg. 29. 41.
eer-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 7
eerbied,wierd niet-alleen op eene burgerlyke,maar
ook op eene godsdienftige wyze gebruikt:dus gaven
de Heidenen kusfchen aan hnnneAfgoden,en wan»
neer zy hunne Afgoden met den mond niet konden bereiken,
kuschten zy hunne eigene handen, en wierpen
deeze kusfchen den Afgoden toe,gelyk duidelyk blykc
uit de woorden, van den Heere God aan Elias: (a)
Ik heb my in Israël zeven-duizend mannen doen overblyven,
die hunne kniën voor Baal niet geboogeu
hebben, en welker mond hem met geen handkuscb
heeft aangebeden.
Dit bedoelt Job mede, daar hy zegt, dat hy de
(£) Zonne en Maarte, die fommigen als Godheden
aanbaden, niet met zyne hand gekuscht heeft. Die
zo heilig teken nu misbruikt hier Judas: door den
kusch verklaart hy den Oorlog; door het teken van
Vrede , verbreekt hy den Vrede , dit teken van
liefde gebruikt hy tot een teken van verraad; want,
(V) tot Jezus koomende, zeidde hy: wees gegroet,
Meester, en hy kuschte Hem.
Het was by de Jooden eene gewoonte van , wanneer
men eerst by iemand kwam, eikanderen te
groeteri, en veel geluks te wenfehen; eene gewoonte,
waarvan in de H. bladeren dikmaals gewaagt wordt;
de Heiland zelv zeidde tot de Vrouwen, (d) weest
gegroet. Het was deeze gewoonte, die Judas hier
volgde. Had ooit David, immers nu had hy reden
om te zeggen : (e) Zyn aangezicht is zonder gramfebap,
zyn hart is om my aan te randen: zyne woorden
zyn zachter dan olie; doch, V zyn felle fchichten.
Judas fpeelt hier de rolle van de uiterfte geveinsdheid;
hy wenscht Jezus, als het ware, alles goeds,
op wiens verderf hy uit was: hy noemt Hem Meester
, wiens leerling hy niet meer wilde weezen: hy
OO 3Reg. 19. 18. (Ü) Job. 31. 26. 27.
(O Mat. 26. 49. 00 Mat. 28. 9. (e) Ps. 54. 2a.
A 4
was

8 ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP'HET
was nu een leerling geworden van een' anderen
Meester, van (#) den Duivel die in hem voer. Wel
te recht zegt de wyste der Vorften: (£) een mensch,
die met vleijende en geveinsde woorden tot zynen
Vriend [preekt, fpant een net voor zyne voeten. De
zoete woorden van Judas waren een recht net, om
Jezus te vangen, en te verraaden. Die godlooze
Verraader volgde hier het voorbeeld van den dapperen,
doch, trouwloozen Joab, die mede (c) tot
Amafa zeidde: wees gegroet, myn broeder, en hem
ondertusfehen het verraaderlyk zwaard in zyn ingewand
joeg. Op gelyke wyze tracht Juuas mede, als
eenen Joab, met de eene hand te ftreelen ,en met de
andere te moorden: hy zegt: wees gegroet, myn
Meester: myn Meester, zegt hy, om kwanswyze
zyne liefde en genegenheid te toonen, als of hy
zeggen wilde; ik zie , lieve Meester! dat deeze bende
Soldaaten U vangen , en uit onze armen rukken
zal; ik vrees, dat ik U zal moeten verhaten; vaar
wèldanük wensch U alles goeds Igeef my nog een
kusch voor 't laatfle vaarwel! en hy kuschte Hem.
Het grondwoord, betekent niet-alleen eenen enkelen
kusch; maar eene fterke kusfehinge, met herhaalinge:
Judas ftelde zich dan aan, als of hy van Jezus
niet konde afgefcheurt worden, en niet dan met het
grootfte hartzeer Hem verhaten, ö Heiligfchendige
kusch! door het onderpand van gunst, brengt hy Jezus
eene wonde toe; door de pligt van liefde, vergiet
hy zyn bloed; door het teken van vrede, berokkent
hy zynen dood. Judas toonde hier, dat hy
een bondgenood was van dat Volk, waarvan Jeremias
zegt: (d) Hunne tong is een fcherpe pyl, en
[preekt bedriegelyk : Zy hebben den vrede in den
mond, als zy met bunnen evennaasten fpreeken; maar,
in 7 verborgen leggen zy hem laagen.
(«) Joan. 13. 37. (V) Prov. 29. 5^
lf) i Reg. 20. 9. (V; Jer. 9. Z.
Schoon

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 9
Schoon Judas dan den Heere Jezus zulk een'verraaderlyken
kusch gegeeven had, echter heeft Hy,
welverre van zich te wreeken, Hy, (a) die, als
Hy kwaalyk bejeegend wierd, niet kwaalyk wederom
[prak: als Hem lyden aangedaan wierd, niet
dreigde: zyne wangen den Verraader niet onttrokken
; noch hem met eene fcherpe berisping bejeegend;
Hy nam den kusch aan, omhelsde daarenboven
zynen Verraader, drukte hem aan zyn harte,
fprak hem op de vriendelykfte wyze aan, met eene
benaaminge,bekwaam, om een fteenen hart te vermurwen:
Vriendl zegt onze lydende Jezus, (F) waar'
toe zyt gy gekoomen? Een wraakgierige Lamech,
die eenen man doodde, (V)om eene wonde , en eenen
Jongeling, om eene ftriem , zoude zich hierop eene
gevoelige wyze ge wrooken hebben: Petrus zoude dit
ongelyk bedecht hebben met zyn zwaard: (d*) Jakobus
en Joannes zouden, om Judas te vérpinden, vuur
van den Hemel gewenscht hebben te daalen ; maar
(e) Jezus, die zachtmoedig en ootmoedig van harte
is,doet(/) zynen mond niet eens open, om te fchelden
, ofte lasteren; Hy weigert Judas geenen kusch;
ja, Hy zoude hem de vergiffenisfe niet geweigere
hebben, hadde hy maar tot inkeer willen komen ;
daarom noemt Hy hem Vriend, om te toonen, dat
Hy hem nog een genegen en vriendelyk hart toedroeg,
en dat 'er voor hem nog hoop van vergiffenisfe
was. Vriend, zege Jezus , als of Hy wildezeggen
: Vriend! die Ik uit zoveele duizenden tot
mynen Apostel en gemeenzaamen vriend heb verkooren
, en met zoveele weldaaden heb opgehoopt;
waartoe zyt gy gekoomen ? Moet in U, myn Vriend!
de Godfpraak van David , die eeuwen te vooren
van dit verraad gewaagde, vervult worden ? Ja: het
is
(a) i Pet. 2. 23. (£) Mat. 26. 50. (V) Gen. 4. i3.
(d) Luk. 9. 54. (e) Mat. ti. 29. (ƒ) Ifaï. 53.7.
A 5

io ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
is van U, van welken deeze Propheet zeidde: (V)
Ook myn zonderlinge vriend, op voien ik betrouivde,
die myn brood at, heeft my floutelyk met den
voet getreeden.
Maar, opdat Judas niet meenen zoude, dat zyn
verraad aan Jezus niet bewust was, voegt de Heiland,
volgens de aanteekeninge van Lucas, 'er by:
(£) hoe ! Judas, verraadt gy zoo den Zoone des menfchen
met eenen kuscblRzd de Heiland hem hunne
onderlinge vriendfchap en ommegang herinnerd, nu
maakt Hy hem zyn beroep en pligt indachtig; als of
Jezus wilde zeggen: Juda, die den naam draagt van
Belyder, wordt gy uws Heeren Verraader! (V) Elia
noemde haaren Zoone Juda , tot teken van lof en
dankbaarheid , en zult gy de ondankbaarfte aller
menfchen worden ? Gedenkt gy niet aan uwen naam,
welken U ter gedagtenisfe, en uit wensch van den
Mesfias, die uit den Stam van Juda moest gebooren
worden, gegeeven is ? Zult gy uwen naam zoo ontceren,met
den Mesfias-zei ven te verraaden? Gedenk
aan den Aartsvader Juda, die zo yverig voor Jofcpb
(jT) zynen broeder pleitte, om hem van den dood te
verlosfen: en zult gy dan, Juda, My, uwen Broeder,
uwen Heere en Meester ter dood leveren? Uw naam
betekent ook Belyder; belydt dan uwe boosheid ;
fmeek nog om barmhartigheid ,en uw naam zal nog
tot zegeninge blyven.
Geene middelen, voorwaar ! zullen 'er geweest
zyn, dewelke Jezus niet beezigde om Judas te behouden
; maar, zyn hart was verëeld, en zyn gewisfen
toegefchroeid ,• immers, indien het van ys hadde
geweest, dit (è) verjlindend vuur zoude het hebben
doen fmelten; indien van yzer, de Zeilfteen
zoude het naar zich getrokken hebben: het was dan
kou-
r» Ps. 40. 10. Q) Luk. 22. 48. (V) Gen. 29. 35.
(X) Gen. 37. 26. (e) Heb. 12. 29.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. ir
kouder dan ys,harder dan yzer,dewyl hy,ondanks
dit alles, niet vermurwt wierd. Ach I Heere! één enkel
O) aanzien, waarmede Gy Petrus aanzagt, veranderde
zyne oogen in eene beek van traanen; de
harten van Kleophas en zynen reisgezel brandden
(£) terwyl gy met hen fprak;ééne enkele ftraal van
Uwe klaarheid, deed de yskoude Ziele van Paulus
fmelten ; maar, noch de kracht van 't wonderwerk,
door 't woord ik ben 7,noch de kusch,dien Gy,ö Jezus,
hem gaaft, was in ftaat om het hart van Uwen Verraader
te beweegen. Ach! welk eene heevige fmert moet
dit niet geweest zyn, voor het hart van onzen lydenden
Jezus; daar Hy van zyn' eigen leerling en
vriend verraaden wierd! immers, wanneer iemand,
onder fchyn van vriendfchap, ons eenig kwaad berokkend
, treft ons zulks heviger; Ja, veel fmertelyker valt
het ons, wanneer iemand, denwelken wy veele weldaaden
beweezen en teder bemind hebben, het goed
met kwaad vergeldt. Wanneer de eerfte Roomfche
Keizer, Julius-Ccefar, op het Raadhuis, meteen
doodelyk moord-geweer aangetast wierd, was hy
weinig verwonderd, dat Casfia, zyn doodvyand, zich
onder de moordenaaren bevond ,• dewyl hy van
eenen vyand niets dan kwaad te verwachten had;'
maar, wanneer Brutus , dien hy tot eene hooge
waardigheid verheven had, hem naderde, om hem
te doorfteeken, wierd zyn hart met eene uitermaatige
fmerte vervult. Die groote Vorst gaf eene bittere
zucht,zeggende: en gy ook, myn Zoon Brutus!
als of hy zeidde: is dit myn loon? Heb ik dit op u
verdient ? Denkt dan eens, welk-eene pynelyke fmert
onze lydende Jezus gevoeld heeft, daar een Man,
dien Hy tot zynen ApoStel, Vriend, en Beursdrager
had verkooren, de eerfte is om Hem aan te vallen
en te verraaden.
CO Luk. 22. 61—62. O) Luk. 24. 32: »
De

12 ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
De Koninglyke Propheet David, dit in den Geest
voorziende, kon zich niet wederhouden van ,in den
naam des Heilands,hierover te klaagen: (a) indien
myn vyand my gefcholden hadde , ik zoude het
verdraagen hebben, en zo degeene die my baatte, my
trotfelyk bejegend hadde, ik hadde my voor hem mogen
wachten.
Waren de Schriftgeleerden en Pharizéè'n tot my
gekoomen, om my te verraaden en te leveren, ik
zoude gedacht hebben: zy zyn myne vyanden, die
reeds zoveele jaaren dorflenden naar myn bloed zyn
geweest; Qb) maar gy,myn éénsgezinde, myn raadsman
en bekende vriend, die gisteren nog myn Apostel
en leerling waart, maar heden de hoofdman
en aanleider zyt van die my vangen; (c) Gy, die met
my te zamen de zoete fpyzc naamt, dien ïk myn
vleesch tot fpyze, en myn bloed tot drank gaf, gy
my nu te leveren in de handen der bloedgierige
menfchen!
Zo verfoeilyk en affchrikkelyk de verraadery en
de geveinsdheid van Judas was, zo beklaageiyk is
het, dat Judas nog zoveele leerlingen en naarvolgeren
vindt in de Waereld; immers, hoeveelen zyn
'er, die, om met de woorden van David te fpreeken,
(d) bedrieglyk zyn met hunne lippen, en met
een dubbel harte fpreeken, die van binnen wreede
Nero's zyn , en van buiten deugdzaame Cato's
fchynen. Dit is heden eene waereldfche Staatkunde
geworden; indien men hier in onderweezen is,verftaat
men zyne waereld ; immers, bedrog, ontrouw ,
geveinsdheid , en dergelyke uitbroedzeis van de
Helle , zyn zo algemeen, dat het als iets nieuws is
een'oprecht'Menschte vinden. Wy mogen heden,
met Paulus, wel zeggen; (e) daar is niemand die
goed
Ca) Ps. 54. 13. CO — H- CO — J5«
(

LYDEN VA^N JEZUS-CHRISTUS. 13
goed doet, en oprecht is, daar is 'er ook niet één.
Zy pleegen bedrog met hunne tongen ; vergif der
adderen is onder hunne lippen ;want, gelyk een adder
zyne tanden begraven heeft in 't tandvleesch ,
alzo weet ook de Geveinsden zyne boosheid in
zyn hart te verbergen. Te recht dan heeft Salomon
ons voor zulke Snoodaarts gewaarfchouwd,zeggende
: (d) wanneer hy u vriendelyk toe/preekt, ge~
looft hem niet: want, daar zyn zeven fchalkheden
in zyn hart; dat is, gruwelyke gedachten, en kwaade
praftyken. Immers, zien wy niet dagelyks, hoe
veelen,onder een vriendelyk gelaat,een toornig en
wraakgierig harte verbergen?
De Mensch zal dikmaals voorwenden , vol van
liefde en zachtmoedigheid te zyn; terwyl hy intusfchen,van
haat en afkeerigheid brandt,zynde zyne
woorden, even gelyk die der Hoeren, van welke
Salomon zegt: (b) Haare lippen zyn eene druipende
honigraat, en haare keel is gladder dan olie. Maar,
haar einde is bitter als alfem, en fcberp als een
tweefnydend Zwaard. Onder een vriendelyk gelaat
het vyandelyk hart verbergende, zyn zy even als
gewitte graffleden, gelyk de Heiland ook de Schriftgeleerden
en Pharizéën noemt, (c) die van buiten
fchoon fcbynen ; maar van binnen vol geveinsdheid
en boosheid zyn. 'Er worden geene gevaarlyker menfchen
gevondemgeene (langen, geene gedrochten zyn
zo verdervelyk; geen pest is zo te vlugten, als zodanige
Geveinsden; dewyl zy de menfchelyke t'zamenleevinge
vergiftigen; want, hoe kan men met foortgelyke
menfchen veilig verkeeren en omgaan, die
vuur in de eene , en water in de andere hand draagen?
Wat ons dan aangaat, ons,die naavolgers zyn
van den oprechten en ongeveinsden Jezus,laaten wy
eenen
ia) Prov. 26. 25. (b) Prov. 5- 3-
(f) Mat. 23. 27,28.

14 ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
eenen affchrik hebben voor die heillooze Zonden *
laat ons nimmer, onder fchyn van vriendfchap, verraderye
bedekken; want, van dezulken heeft de
Heere God een' afkeer: (a) van den bhedgierfaen
en bedrieger heeft de Heere een grouwel. Laaten
wy dan die helfche loosheid doemen ; die kunst
word alleen geleerd in de Schoole van Judas, wiens
naam een vloek geworden is; en in die van den
Duivel, die den menfche ftreelt, om hem te verleiden
;gelyk bleek in onze eerfte moeder Eva. Voor
ons is 'er niets heilzaamer, dan de iesfe van den
Apostel Petrus te volgen: (b) legt dan af alle ondeugd,
en alk bedrog en geveinsdheid: dus zullen
wy waarlyk in den Heere mogen roemen, dat wy
onder het getal zyn van die , waarvan de Propheet
Sophonias voorzegt: (V) het overblyfzel van Israël
zal geene boosheid meer bedryven; in hunnen mond zal
geen bedriegelyke tonge gevonden worden. Laat ons
alle onze krachten infpannen , om alle bedrog en
veinzerye te verzaaken; opdat wy, met Job, moogen
zeggen: (d) Indien ik met valshartigheid gewandeld
heb, en myn voet gefield heeft om bedrog te
pleegen, laat God my opweegen in eene getrouwe
meegfchaale ,en kennis neemen van myne oprecht ikheid.
Laaten wy altoos gedenken, dat wy Leden
zyn van Jezus-Christus, van denwelken de Propheet
zegt; dat 'er (V) geen bedrog in zynen mond
ts geweest. Deeze Jezus heeft ons een voorbeeld
naagelaaten , opdat wy zyne voetftappen zouden
volgen; met één woord, laaten wy, van alle geveinsdheid
en dubbelzinnigheid vyanden zynde, naar de
oprechtigheid ftaan, intreedenden de voetftappen van
Natbanaël, die uit den mond van Jezus deezen lof
heeft ontvangen : (ƒ) Ziet-daar eenen oprechten Israëliet,
00 Ps. 5- 7. (O 1 Pet. 2. 1. O) Soph. 3. 13.
00 Job. 3i. 5,6. (0 Jef. 53. 9. CQ Joan. 1. 47.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 15
raëliet, in denwelken geen bedrog is. Dit doenden
hebben wy hier deezen troost, dat wy verciert zyn
met het livery en het merkteken der kinderen
Gods, en burgeren des Hemels, en dat wy verzekerd
zyn van onze Zaligheid; want, om met de
woorden van David te eindigen: (a) de rechthartigen
en oprechten zullen voor Gods aanfchyn wooneri.
Amen.
G E B E D .
Wy verfoeijen, en doemen, ö verraadenen Jezus!
het doemwaardig gruwelftuk, waarmede Gy van den
trouwloozen Judas, Uwen beminden leerling, verraaden
wierd. Ach !Mogte Hechts een gering deeltje
van het allerfmertelykst gevoel dat Uw lydend
harte, door dit verraad, doorgriefde, onze ongevoelige
harten treffen! Hierdoor geraakt, zouden wy
het fnoode wanbedryf van Uwen leerling, met oprechte
traanen befchreijen , en Uw leed eenigermaate
verzachten. Gelyk dit allerzondigst voorbeeld in
ons eenen heiligen haat en af keer, jegens dien ontmenschten
Verraader, veroorzaakt, ftort dus ook
tevens, ö mishandelde Jezus! in onze harten een
onverzettelyk affchuuwen van alles wat naar bedrog
, geveinsdheid , trouwloosheid , en verraad
zweemt. Gun ons dan ook deeze genade , dat wy
nooit eenige ontrouw voeden dan alleen jegens de
verdorvene Waereld, ons-zeiven, en onze Zielevyanden
! Nimmer hebbe verraad in onze harten
plaatfe, gelyk in Judas: Maar, dat onze oogen,
wanneer wy, door trouwloosheid, en overtreedinl
ge tegen U gezondigd hebben, door traanen van
boetvaardigheid, met Petrus, onze misdagen voor
V moogen belyden ! Geef, dat .wy, als Uwe getrouwe
00 Ps. 139. 14.

iö ZEVEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE ENZ.
trouwe leerlingen, en onderdaanen, eikanderen in
alle oprechtheid van harte beminnen, en alle geveinsdheid
en bedrog fchuuwen; opdat wy, getrouw
aan Uwe geboden, getrouw aan onze medemenfchen,
getrouw aan die geenen die ons haaten , Uw
doorluchtig voorbeeld van - verre volgende , hiernamaals
van U,in Uw Hemelsch Paradys, met den
eeuwigen Vrede • kusch mogen omarmd'worden.
A M E N .
AGT-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. \f
ACHT - EN - TWINTIGSTE MEDITATIE.
Joan. 18: vs. 4,5> 6
>7>8,9.
Jefus itaque fciens om-&& Jezus dan, die wel wist
nia,quai ventura erant alt wat Hem overkoo»
fuper eum, procesfic men zoude , ging hen
et dixit eis : quem^é. tegen , en zeidde tot
quaeritis? Responde-** hen', wien zoekt gy?
runt ei: Jefum Naza- Zy antwoordde Hem :
renum. Dicit eis Je-^* Jezus van Nazarcth.
fus: Ego fum. Scabacgui* Jezus zeidde hen: Ik
autem et Judas, qui^* hen't. En Judas,die
tradebat eum, cum^.^ Hem verriedt, flond
ipfis. Ut ergo dixit** daar ook met hen.
eis:Egofum:abierunt-».s- Zohaast Hy hen dan
retrorfum', et cecide-** gezegd bad:Ik ben^t,
runt in terram. Iterum weeken zy te rugge,
ergointerrogaviteos:^* en vielen ter aarde.
quem quaeritis ? Uli^-®. Toen vraagde Hy hen
autem dixerunt: Jefum wedertim: wien zoekt
Nazarenum. Respon-^-s- gy ? en zy zeidden ;
dit Jefus: dixi vobis,^ Jezus van Nazaretb.
quia ego fum : fi ergo Jezus antwoordde: Ik
me quaïritis, linke hos heb 'u gezegd, dat Ik
abire. Ut impleretur&w het ben. Indien gy
fermo , quem dixit :** my dan zoekt, laat
quia quos dedifti rni -JÜ-SJ Deezen gaan. Opdat
hi,non perdidi ex eis J* het woord, 't welk
quemquam. Hy gezegd bad, zoude
^"S volbrast worden: Ik
heb van diegeenen, die
%% Gy my gegeeven hebt,
niemand verhoren.
WAnneerGod de Heere, eertyds zyne Dienaaren,
Moizes en Aaron naar Egypten zond,
II. DEEL. B om

18 ACHT-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
om zyn volk uit de Slavernye van Pharao te verlosfen
, en zy , ter bevestiginge hunner zendinge,
heerlyke wonderen wrochten, gefchiedde het, dat
Pharao, en zyn volk, door Gods heilig oordeel, door
toelaatinge en onttrekking zyner genade verhard
wierd. Hierom was het, dat de Toveraars deeze
wonderwerken, door de hulpe des Duivels, zochten
naar te doen. Maar, God, ondertusfchen, rechtvaardigde
zyne wonderen, en toonde, dat die der Toveraaren
duivelsch en valsch waren; naardien
Aarons roede,de roeden der Tovenaren opflokten:
dus ook konden de Toveraars de Kikvorfchen, die
zy voortbragten, niet weder verdry ven, noch het
bloed-geworden water weder tot water veranderen:
daarenboven, moesten zy, in het (b) voortbrengen
der muggen, God's vinger erkennen, en de (c)
zwellende bleinzweeren met fmerte gevoelen:
Deeze verlosfinge van Israël uit Egypten, en de
aldaar gebeurde wonderen, zyn vol van verborgen,
heid, en waren een voorbeeld van de verlosfinge
des Zondaars,uit het geweld des Duivels,door(d)
den Apostel en Hoogepriester onzer belydenisfe Jezus.
Wanneer deeze groote Heilvorst in 't vleesch
was gekoomen , en zich geopenbaard had , heeft
Hy, door zyne Godlyke kracht, groote en wonderbaare
tekenen gedaan, die aan Nicodemus zoo groot
fcheenen, dat hy tot Christus zeidde: (e) niemand
kan deze tekenen doen,die Gy doet,'ten zy dat God
met hem is. Maar, het was hier met den Heiland,
even als met Moizes en Aaron, in Egypten, geleegen:
De Overften der Jooden wederftonden Hem met
alle kracht; maakten zyne wonderen verdacht, opdat
het volk afgefchrikt zoude worden , van in Hem te
gelooven; altoos wisten zy zyne wonderwerken tegen
O) Exod. 7. ia. (£) Exod. 8. 18,ip.
(

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 19
gen te fpreeken, en de uitdryvinge der Duivelen
aan de magt des Duivels toe te fchryven; en dus
verhardden zy zich-zeiven tegen de waarheid: Immers,
mettegenftaande Jezus hier wederom een teken
zyner Godheid gaf, door deeze geheele bende
met twee woorden, ter neder te werpen, zien wy
dezelve, in plaats van zyne Godheid te erkennen
en om genade te fmeeken, in haare boosheid voll
harden , daar zy , in weerwil van dit verbaazend
wonderwerk, niet afgefchrikt wordt, om onzen Ivdenden
Jezus te vangen;
De Evangelifche Propheet, van de Christus propheteerende
zegt: (a) Hy is opgeofferd, omdat Hy
zelv heeft gewild; Immers, indien Hy niet hadde willen
lyden,geen eenig vyandelyk voorneemen zoude
tegen Hem hebben kunnen uitgevoerd worden ;
want, dewyl Hy wist (b) alV wat hem overkoomen
zoude, kon Hy ook ligtelyk hunne handen ontkoomen
zyn. Toen Hy te vooren wist, dat zyn lydensuur
nog met gekoomen was,(c) verbergdeHy zich;
maar, nu het Hem, door zyne Alweetendheid, bewust
is, dat het tydftip van zyn lyden verfcheenen is
gaat Hy ook zyne vyanden te gemoet. Hoe gewillig
Christus zich in den dood heeft begeeven, blykc
hieruit, omdat Hy, namelyk zyne vyanden, die
Hem zochten, kloekmoedig te gemoet treedt. Hier
openbaarde zich (d) Abraham's ram,welke hy tot
een brandoffer opdroeg, van-zelven; Hier kwam Jezus
van-zelven te voorfchyn, om als (

20 ACHT-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
te vrymoediger gong Jezus hem tegen, (a) Gelyk
de Zoone des menfchen gekoomen is om te zoeken, en
zalig te maaken, V geene -verhoren was, alzo koomen
deeze godloozen Jezus zoeken, om Hem te
verliezen.
Maar, opdat blyken zoude ,dat Jezus niet uit den
hof gong,om te vlugten, fpreekt Hy Judas en deeze
gantfche bende het eerst aan,en zegt: Wien zoekt
^FGykoomt hier gantsch gewapend in den nacht,
als of gy eenen anderen Goliath, of Samfon moeste
bevechten. OngetwyfFeld koomtgy hier om iemand
te vangen: wien zoekt gy dan? Deeze vraag, hier
door den Heiland gedaan , fproot uit geene onkunde
, als of hun voorneemen Hem onbekend
was; want, {b) Hy had niet, gelyk Joannes zegt,
van noode, dat iemand getuigenisfe van den menfche
zoude geeven; want, Hy wist zelv wel, wat ''er in den
menfche was. DeWyl Hv dan alles wist, volgens
de getuigenisfe van den Evangelist, was het Hem
ook bekend, dat zy Hem zochten, en dat zy uitgezonden
waren, om Hem te vangen: dus mogt de
Heiland hen hier wel te gemoed gevoerd hebben,
het geen Ifaïas weleer tot Sennacherib zeidde, (c)
vwe wooning, en uw uitgang en ingang is my bekend:
gelyk ook uwe woede tegen my. Hy vraagde
dit dan, om hen van hunne blindheid te overtuigen
, en zyne gewilligheid te toonen, om zich te laaten
vangen, en opdat zy uit zyn' eigen' mond zouden
hooren, dat Hy het was, dien zy zochten.
Maar, verwonderenswaardig is het, dat Jezus van
deeze bende niet gekend word, daar Judas-zelv,
die (d) daar ook fond, dagelyks met Hem had omgegaan
, ja dien zelfden avond met Hem geëeten,
en gedronken had: Immers, de oogen der Overpriesteren,
(a) Luk. 19. io. (£) Joan. 2. 25.
(e) Ifaï. 37. 28. (O Joan. 18. 5.

L Y D E N VAN JEZUS-CHRISTUS. 21
teren , en Pharizéën hadden Hem meermaalen , huns
ondanks,gezien: hoe dikmaals~was hunne taal (a)
het verveelt ons , Hem te zien? en echter blykt uit
hun antwoord, dat zy Hem nu niet kenden,daar zy
op 'sHeilands vraage zeggen: (b) Jezus van Nazareib:
Deeze naam JEZUS was genoeg bekend;
het was die naam, waarmede Hy al van den Engel
genaamd wierd, eer Hy gebooren was, Zy voegen
daar by , van Nazareth , hetwelk.de plaats was
zyner opvoedjnge. Nazareth was by het Joodendom
eene plaats van misachtinge ; hierom zeidde ook
Nathanaël, door het algemeen vooroordeel bezeeten,
{c) kan 'er ook van Nazareth iet goeds koomen?
Daarenboven,gelyk Nazareth inGaliléa lag, 't welk
mede veracht was, zeidden zy mede to r
Nicodemus:
Qd) aanmerkt, dat 'er van Galiléa geen Propheet
komt. Wanneer zy Hem dan hier Jezus van
Nazareth noemen , fchynt het, als of zy daardoor
ontkennen willen, dat Hy de Mesfias is, die niet
van Nazareth, maar van Bethlehem moest voortkoomen
; gelyk de Syriefche Soldaaten voor Elizéus
ftonden en met hem fpraken , en echter (V) niet
zagen, dat hy de man was dien zy zochten , alzo
ftaat hier deeze bende voor Jezus, wien zy zoeken,
zonder Hem te kennen. Wanneer de Heere zyn
Volk wil bewaaren, flaathy den Ruiter met blindheid,
(ƒ) alle de Paarden der volken zal ik met blindheid
Jlaan, zegt Hy, door den Propheet Zacharias,
Wy zien dan , hoe afhangelyk wy , in alle
onze werkingen , zyn van God : het is niet genoeg
datHy ons de ooren en oogen gemaakt heeft;
want, zonder zynen wille kunnen wy dezelve niet
gebruiken, noch eenig nut van dezelve hebben. Hy
geeft ons niet-alleen de ooren, maar het hooren ;
(a) Sap. 2. 15. O) Joan. 18. 5. f» Joan. 1. 46.
niet
(/) Joan- 7- 52. 00 4Reg- S. 18. (/) Zach. 12. 4.
B 3

22 A CH T> EN-T WINTIGSTE MEDITATIE OP HET
niet-alleen de oogen, maar het zien; en daarom
moeten wy, by elk gebruik onzer zintuigen, de krachc
van Gods Voorzienigheid, en de grootheid zyner
weldaaden erkennen.
Jezus dan dit antwoord hoorende, week daaröm
met te rug, noch onttrok zich aan hunne oogen :Hy
floeg hen ook niet met eene verdorringe hunner
leden ; hy deed hen niet in de aarde verzinken ;
noch ftrafte hen met het vuur van den Hemel, gelyk
eertyds diegeenen , die tegen zyne Dienaaren
opitonden. Daarenboven, om te toonen, dat Hy
noch door hunne wapenen,noch door hunne bloeddorst
kon vertfaagd worden,(a) zeidde Jezus ben :
Ik ben het: als of Hy wilde zeggen; gy behoeft den
hof niet dieper in te treeden: ziet! hier ftaa ik by
U. Ik ben het, die met u fpreek. Met deeze woorden
Ik ben het, gaf de Heiland zyne Godheid te kennen
, en maakte hen hierdoor indachtig hetgeene
Hy weleer rot Moizes zeidde uit den Braambosch:
O) Ik ben, die ben: hen tevens doende herinneren *
hoeveele weldaaden zy van God genooten hadden.
Hy zegt dan Ik ben het; omdat zy zich niet, om hunne
onweetendheid, zouden kunnen veröntfchuldigen.
Hier wierd de Godfpraak van Ifaïas gedeeltelyk
vervuld : (V) daarom zal myn volk mynen naam
ten dien dage kennen; want, ik zal zeggen: hier ben
Ik-zelv. Maar, tot een teken, dat Hy het was, wilde
de Heiland hen hier ook zyne wonderlyke kracht doen
gevoelen; immers, zodra (d) Hy henlieden gezegd
heeft: Ik ben het, zyn zy achterwaarts gegaan, en
ter aarde gevallen. Op het oogenblik , dat Hy
zeidde: Ik ben het, gevoelden ook zyne Vyanden
wie Hy was. Met zo-eene kloekmoedigheid als zy
waren aangekoomen , met zo-eene vervaardheid
00 Joan. 18. 5. (f) Exod. 3. 14.
CO Ifaï. 52» 6. 00 Joan. 18. 6.
deins-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 23
deinsden zy ook terug. Zy, die uit de genade
gevallen waren, vielen hier ook voor Jezus neder.
Toen de ondergang van Israël naderde, vielen zy
ook tot een fchrikkelyk voorteken. Hier liggen zy
ter aarde neêrgeflaagen; zy, die in hunne oogen
zulke Helden waren! Een magtige en fterke Samfon
mogt welëer uitroepen: (a) met de kaake van
eer! Ezel, met het kaaksbeen van 't veulen eener
Ezelinne heb ik ze vernield, en verflagen duizend
mannen; maar, een Herker dan Samfon is hier. Met
twee enkele woordjes Ik ben bet, zonder eenige beweeginge
des lichaams, verflaatonze lydende Jezus
deeze gantfche bende, met Judas, de Overpriesteren
en Hoofdmannen des Tempels, waarfchynelyk
meer dan duizend in getal. Br aagt Hy, volgens
de getuigenisfe van Paulus, (£) alle dingen door het
woord zyner kraebte, hier werpt Hy ook alles (c)
met het zwaard zyns monds ter neder; Dat zelfde
woord, hetwelk den geloovigen tot kracht en verfterkinge
is, is hier den godloozen een vervaarlyken
donder en blixem die hen terneder werpt. Hier
was dat woord, waarmede Hy zyne ontftelde Leerlingen
opbeurde, toen Hy des nachts (d) op de zee
wandelde,en zy, een Spook meenenden te zien, van
vreeze fchreeuwden : door dit woord wierden zy
verkloekt, wanneer Hy zeidde : Ik ben het, vreest
niet. Door dit woord verfterkt, wandelde Petrus
onbefchroomd op het water. Het was dat woord,
hetwelk aan zyne Leerlingen alle vreeze benam,
toen de Heiland, naa zyne Opflandinge, met geflotene
deuren, by hen kwam, en zeidde: {e) Ik ben het.
Dit zelfde woord treft hier niet-alleen deeze bende
met verbaazinge, maar Haat dezelve geheel ter aarde:
Door deeze verbaazende gebeurtenis maakt de H;
Au-
(d) Jud. 15. 16. (b) Hebr. 1. 3. (V) Apoc. 2. 16.
00 Mat. 14. 26,27. CO Luk. 24. 36.
B 4

24 ACHT «EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
Augustinus deeze opmerking :(a)Wat zal Hy doen i
als Hy-zelv koomt om te oordeelen, daar Hy zulke
dingen deed, toen Hy flond, om geóórdeeld te worden?
Welke magt zal Hy hebben, wanneer Hy koomt
om te beerfcben, daar Hy zulk-eene magt had,toen
Hy kwam om te fterven! Immers , indien deeze
zachtmoedige fbem : Ik ben het, hen zoo verbaast
heeft gemaakt, hoe verfchrikkelyk zaidan zyneftem
zyn, wanneer Hy tot de Godloozen zal zeggen :(b)
Gaat van my,gy Vervloekten, in het eeuwig vuur!
Was die item zoo verfchrikkelyk, in den ftaat zyner
vernederinge, wie kan dan de verfchrikkelykheid
van die ftemme befchryven, wanneer Hy zal
fpreeken in zyne gramfchap? Hier mogen wy,met
Job, uitroepen: (c) daar wy maar een droppeltje
van zyne rede gehoord hebben; wie zal tegen het
gedonder van zyne grootheid kunnen opzien?
Dit achterovervallen behelst ook eene verborgen,
heid, gelyk de Oudvader Gregorius (d) heeft aangemerkt;
want, in het voorover en achterovervallen
is een geheimzinnig onderfcheid geleegen De
vroomen en uitverkoorenen, die uit eene kinderlyke
vreeze zich voor God verootmoedigen, vallen voorover;
doch, de godloozen vallen achterover. Hy
die achterover valt, ziet niet waar hy valt; maar'
hy,die voorover op zyn aangezicht valt, ziet waar'
hy vair. Die achterover valt wykt van diegeenen
af, voor welken hy ftaat; maar, die op zyn aangezicht
valt, keert zich tot diegeenen, voor welken hy
valt. Welk - een heerlyk zinnebeeld voor den ftaat
der Ziele! Aldus,immers, keeren zich de Uitverkoorenen,
in hunne verneederinge, tot God; terwyl de Godloozen
, door hunnen val, van God afwyken. Dit
onder-
C

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 25
onderfcheid blykt klaar, in het voorbeeld van eenen
Vervolgenden Paulus,en van deeze Godlooze bende;
immers, dat zelfde woord: (a) Ik ben het, deed Paulus
voorover vallen , en hem genade erlangen ;
maar, Judas met zyne geheele bende achterover vallen,
en in den ftaat van eene zondige volhardinge
blyven. Gelyk Saulus door zynen val naderde, alzo
week Judas met zyne bende, door zynen val, van God
af. By de Heidenfche Soldaaten was de ruggelingfche
val een teken, dat zy hunne boosheid niet wilden
zien: deeze daad, voorwaar, was genoeg, om
de Godheid van Jezus te zien en te kennen; maar,
zy waren niet beter dan hunne Vaders, die, gelyk
Paulus zegt: (b) God kermenden, Hem niet als God
verheerlykt hebben. In de Jooden was deeze val een
voorteken, dat zy Jezus niet hebbende willen aanneemen
voor den Mesfias, meer en meer van Hem
afdwaalen zouden. Hier geldt de taal van Ifaïas:
(c) dat zy gaan, en achterwaarts vallen; dat zy
verplettert, verflrikt, en gevangen worden: om (V/)
dat zy de liefde der waarheid niet aangenomen heb'
hen, om zalig te worden.
Onze lydende Heiland had zich dan ligtelyk hier
van deeze zyne Vyanden kunnen wreeken, en zich
voor hun kwaadaartdig geweld beveiligen ; maar
neen; Hy laat die heilloozen, die door den adem zynes
monds ter neêrgeflagen waren, wederom opftaan;
en, om te toetfen of zy door dien flag en val
tot geen inkeer zouden gekoomen zyn, (e) vraagde
Hy hen wederom: wien zoekt gy? en zy zeidden:
Jezus van Nazareth. ö Onbedenkelyke verhardheid!
Wie zoude niet gedacht hebben dat zy,diezoeven
zyne Almagt ondervonden hadden, zich voor
zyne voeten zouden nedergeworpen hebben ? De
Hei-
00 Aft. 9. 00 Rom, 1. 12. CO Ifaï
- 28. 13.
(O aTesf. 2. 10. 00 Joan. 18. 7.
B5

2f5 ACHT-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
Heiland fchonk hen hier op nieuws het leeven ;en,
wie zoude zich niet verbeelden, dat zy Hem hiervoor
zouden bedankt, en van hun zondig voorneemen
afftand gedaan hebben ?Maar, neen: geene wel.
daaden kunnen den Godloozen vermurwen; want, (a)
wanneer een Godloozen,gelyk Salomon zegt, tot in
de diepte der zonden gekoomen is, verfmaadt hy alles.
ö Verregaande boosheid! Wreede hartnekkigheid!
Rechtvaardigheid verfpilt op U te vergeefsch haar
vermoogen. De weldaadigheid bekleedt den laagften
rang; ja, vriendelykheid, liefde, en genegenheid,
worden fpooren tot gramfchap. Hoe.billyk zyn hier
de klagten van den Propheet Jeremias: (b~) Gy hebt
ze ge/lagen; maar zy hebben het niet gevoeld; Gy
hebt ze verpletterd ; maar zy hebben de tucht niet
willen aanneemen: Zy hebben hunne aangezichten
harder gemaakt dan rotzen; zy hebben niet willen
wederkeeren.
Gelyk een hollend Paard naar geen'toom luistert,
maar onbezuisd voortholt, totdat het dood nedervalt,alzo
willen de Godloozen in hunne gefmeedde
voorneemens voortgaan, al ware het met eene eeuwige
fchade hunner Zielen. Immers , daar onze
Heiland deeze bende met één woord, ter aarde deed
vallen, had zy behoord, door deezen Val, van baar
voorneemen afgefchrikt te worden; maar, neenIZodra
zy van haare verflaagenheid opgereezen was, bleek
het, dat zy nog even fterk in haar fnood opzet verhard
was. Zy houdt zig by haar eerfte woord, en
verklaart, met een' hernieuwden moed , dat zy (V),
Jezus van Nazareth zoekt, terwyl onze Jezus deeze
vraage ook niet onbeantwoord liet; maar zeidde
heb u gezegd, dat Ik het ben. De Heiland berustte
niet by eene éénmaalige bekendmaakinge van zich*
zeiven; maar verklaarde andermaal, dat Hy het was,
- . dien
O) Prov. 18. 3. W Jer. 5. 3. (c) Joan. 18. S.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 27
dien deeze bende zocht; waaruit dan ook bleek, dat
deeze booswichten Jezus nog niet kenden. Het was
als of Jezus wilde zeggen: dewyl het dan Uwe onverzettelyke
wil is om My te vangen, waarom hebt
gy dan niet eerder de handen aan My geflagen ?
Ziet gy wel,dat gy My niet eens kunt kennen,ten
zy Ik wille , en dat gy my niet zoudt kunnen vangen
, ten zy Ik gevangen wilde worden; immers, (a)
niemand neemt My 't leven af, maar, Ik leg het vanzelfs
af. Daar Hy dan ten tweedemaale zegt: Ik
ben het, geeft Hy daarmede te kennen , dat Hy
wel wilde gevangen worden,indien zy flechts moedig
genoeg waren om Hem aantegrypen, en dus
doet Hy hen hier als een verwyt, wegens hunne
zwakheid.
Maar, gelyk Hy eerst, door de kracht van zyn
woord, zyne vyanden terneer geworpen had, alzo
wil Hy nu ook aan zyne Apostelen, een vrygeleide
bezorgen: Indien, zegtHy, (Z>) gy my dan zoekt,
dan laat Deezen gaan. Als of Hy zeidde: daar gy
dan op my uit zyt, ziet daar; gy kunt my nu aantasten
; Ik wil uwe woede niet ontwyken, en , gelyk
weleer, (c) door het midden van U heenen gaan.
of my verbergen; maar, wat myne leerlingen aangaat,
deeze zult gy vry en ongehinderd laaten gaan.
Gelyk Hy dan weleer (d) leerde als magt hebbende,
alzo fpreekt Hy hier wederom met magt, en op eene
gebiedende wyze, als de Heere en de opperfte Wetgeever.
Dit gebod wierd ook, even als het bevél
van eenen Koning, door zyne vyanden, gehoorzaamd.
Door deeze woorden, door dit gebod wierden zyne
vyanden beteugeld , daar het anders geen één
Apostel zoude ontkoomen hebben. Hoe fterk bleek
hunne gehoorzaamheid aan dit gebod! Immers, het
ld) Joan. 10. 18. (&) Joan. 18. 8.
L U K
(O » 4» 3o. 00 Mat. 7. 29.
zoude

aS ACHT-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
zoude anders met Petrus gedaan geweest zyn, daar
hy zyn (a) zwaard uittrok , en den knecht van den
Hoogepriester 't oor afhieuw, en daar de andere
leerlingen (&) vraagden: Heere, zullen wy 'er ook
met het zwaard op houwen ?
Terwyl dan d;,-eze heillooze bende de leerlingen
van Jezus onaangeroerd laat, zien wy, hoe Hy, door
de kracht van zyn woord, aan hunne woede paaien
zettede. Toen Hy zeidde: laat Deezcn gaan, moesten
zyne vyanden gehoorzaamen, en zyne leerlingen
onaangeraakt bly ven: Hyftelde hier etnen grenspaal
, buiten welken zy niet mogten treeden. Hetgeene
byjob gefchreeven ftaat, aangaande de Zee,
kan, met recht, op deeze woedenae vyanden toegepast
worden: (c) ik heb haar gezegd: tot hiertoe zult
gy koomen, maar niet verder gaan: bier zult gy den
hoogmoed uwer golven breeken. AH' wien de Heere
befchermen wil, kan door zyne Vervolgeren niet
agterhaald worden. Zy mogen (d) bunnen muil openen,
gelyk een' grypenden enbriefchenden leeuw, gelyk
David, in den geest op deeze Vyanden doelende ,
zeidde;maar,de Heere weet zyn" Volk te redden :
wanneer deeze al te zeer woelen , weet Hy hen
paaien te ftellen: dan zet Hy hen (e) een ring in
de neuze, en een gebit tusfehen de lippen.
Het was, daarenboven,aan onzen Jydenden Heiland
genoeg bewust , dat zyne Apostelen nog te
zwak waren , om veele vervolgingen te ondergaan,
en met Hem gevangen te worden: Petrus-zelv, die
anderzins geroemd had, dat hy noch gevaar, noch
gevangenisfe, noch dood vreesde, zoude de proef van
eene Dienstmaagd niet kunnen uitftaan; hierom dan
gebood Hy deeze bende, dat zy dezelve ongehinderd
zoude laaten gaan. Daarenboven moesten de
woor-
{a) Joan. 18. 10. (b) Luk. 22. 49. (c) J 0b. 38. II.
(X) Pfal. 21. 14. (e) Ifaï. 37. 29. •*

LYDEN VAN JEZUS-CIIRISTUS. 29
woorden der Eeuwige Waarheid-zelve,bewaarheid
worden : want, Hy had immers in zyn Hoogpriesterlyk
Gebed tot zynen Vader gezegd: (a) die gy my
gegeeven hebt, heb Ik bewaard, en niemand van
hen is verkoren gegaan, dan de Zoon des ver derfs.
Deeze woorden doelden wel voornamelyk op de
eeuwige behoudenisfe zyner Apostelen; doch, onder
deeze was ook de tydelyke behoudenisfe begreepen ;
zulks, dat hier, in hunne lichaamelykebewaaringe, de
geestelyke was opgefloten. Joannes fchynt zelfs
dit te willen beduiden, wanneer hy de woorden des
Heilands op hunne lichaamelyke behoudenisfe, aan 't
17 Hoofdftuk, toepast, gelyk hlykt uit 't 9 Vaers van
't 18 Hoofdftuk.' Hetgeen Christus éénmaal in
den hof gedaan heeft, doet Hy nog dagelyks; nog
heden beteugelt hy de bloeddorftige raadflagen zyner
vyanden, ep voltrekt alzo zyne beloften, aan
de Kerke gedaan,met haar te befchermen en te bewaaren.
(b) Ik-zelv ,zegt de Heere, zal haar rondömme
tot eenen mnur van vuur zyn.
Dezelfde vraag, die de Zaligmaaker aan Judas en
deeze bende deed; wien zoekt gy? moeten wy onszelven
dagelyks voorftellen. ö Indien men ons eens
vroege, wien zoekt gy? zouden wy wel kunnen
antwoorden, gelyk deeze Jezus van Nazareth? Ach!
hoeveelen zoeken gantsch-andere zaaken ! Veelen
zoeken niets dan (c) hun eigen belang;niet dat van
Jezus-Christus. Hoeveelen zoeken niet Jezus,maar
eeneaardfche gelukzaligheid; de rykdommen, waarop
zy alle hunne gedachten vestigen, en dus \goud als
hunne (d) [ïerkte en toeverlaat aanzien ! Hoeveelen
zoeken hun gemak, zinnelykheden, en driften in te
volgen, en de lusten des vleeschs den vollen teugel
te vieren, en zyn(e) Lief hebbers der wellusten,
(a) Joan. 17. 12. (b) Zach. 2. 5. (c) Phiüp. 2. 21.
{d) Job. 31. 24. (e) 3 Tim. 3. 4.
meer

3

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 31
Terwyl onze Jezus dan nog aan de deure ftaat;
terwyl Hy zich nog wil laaten vinden, zoekt hem in
tyds,eer hy den toegang tot Zich voorUfluit.Gedenkt,
met wat moeite deBruid,inhetHooglied van Salomon,
haaren Bruidegom zocht, (*z) zonder hem te vinden,
dan naa een lang gezoek en geween. Gedenkt ook,
dat 'er een tyd is waarin Hy zich laat vinden, en
ook een tyd waarin Hy niet gevonden wordt; om
dat den tyd der vindinge verwaarloosd is geworden;
gelyk genoegzaam gebleeken heeft, uit het voorbeeld
der Jooden. (b) Ik gaa heenen, zeidde Christus
, gy zult my zoeken, maar, helaas! te laat; gy zult
in uwe zonden (lerven. Ach! Christenen, (c) zoekt
den Heere, terwyle Hy te vinden is: roept Hem
aan, terwyle Hy naby is. Hy-alléén behoort het
voorwerp van alle onze wenfchen en begeerten ,
Hy-alléén moet het eenigfte wit van alle onze bedoelingen
zyn: wy moeten met David uitroepen: (d)
ê God! Gy zyt myn God: tot U waak ik van den
vroegen morgen. Myne Ziel dorst naar U, en myn
vleescb met groot verlangen. Laat tot dit einde alle
uwe genegenheden medewerken, alle uwe krachten
ingefpannen zyn. Niets is onze liefde waardiger; niets
verdient meerder onzen arbeid; en dan zal de Heere
ook door ons gevonden worden ; want, die zoekt, die
vindt:en,wanneer gy Hem dan zult gevonden hebben
, roept dan met verrukkinge Uwer Zielen, gelyk
de Bruid: (

32 ACHT-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE ENZ.
Judas, en zyne bende, achter.över, en in de verhardinge
vallen; maar, wil ons, in zonden gevallen
zynden, door Uwe barmhartigheid wederom oprechten
! En , wanneer zwakheid ons van U heeft doen
afdwaalen, zoek ons dan, die Uwe Dienaaren zyn,
en breng ons wederom tot Uwe kudde! Zyn wy
uit ons - zeiven doof, en hooren wy niet, laat dan
Uwe krachtige Stem dat wonderbaare Epheta in;
onze ooren doen klinken! Doe de Schellen van
onze oogen afvallen; opdat wy van onze blindheid
geneezen zynde,alles zien moogen wat onze Zaligheid
bevorderen kan! Doe ons, in het midden der
waereldfche onftandvastigheden, U-alléén zoeken, en
vinden! Voeg by deeze Gunst nog deeze Genade ,
dat wy, U gevonden hebbende, U nimmer verliezen
; opdat wy, in U, onzen Eeuwigen Rykdom, vermaak
en wellust, in Eeuwigheid moogen bezitten.
A M E N.
NEGEN-

LYD'EN VAN JEZUS-CHRISTUS. 33
NEGEN - EN- TWINTIGSTE MEDITATIE.
Joh. 18. vs. 10. 11.
Simon ergo Petrus ha*&&Simon Petrus dan hebbens
gladium eduxitf!^ bende een Zwaard,
eum: et pe'rcusfk pon- trok het uit,floeg op een*
tificis fervum: etab-*^ knecht van den Hooge*
fcidit auriculam ejus#-$ priester, en hieuw bent
dexteram. Erat autem 'trechter oor af. En de
nomen fervoMalchus.^ naam van den knecht
Dixit ergo Jefus Pe-|* was Malcbus. Maar >
tro : mitte gladium*^ Jezus zeidde tot Petuum
in vaginam. Ca - ** trus :Jieek uw zwaard
licem,quem dedit mi-^4 in de fchede. Zal ik
hi Pater, non bibam|'* dan den drinkbeker,
illum ? ^t^j, dien de Vader my ge*
%% geeven heeft , niet
drinken ?
TTEt Joodendom was met eeh algemeen vóor-
_1_ J. oordeel ingenoomen, hetwelk namelyk hierin
beftond, dat het den Mesfias met groote magt en
heerlykheid verwagtte, als iemand die een waereldsch
Ryk zoude oprechten, en Salomons tyden doen herleeven;
een denkbeeld, hetwelk den Apostelen-zelve!
lang bybleef; gelyk blykt uit de handelingen der Apostelen,
alwaar zy den Heere Jezus, toen de tyd
zyner Hemelvaart naderde , vraagden of Hy nu
Ca) op deezen tyd Israël het ryk zou her (lellen ? Uic
dit vooroordeel fproot tevens eene zucht, om den
Heiland (b) Koning te maaken, toen hy de bfooden
door een wonderwerk vermenigvuldigd had. Edoch,
niets was 'er waarvan onze Heiland afkeeriger
was; want, langs alle kanten gaf Hy teekenen eenef
diep*
(4) Aft. ï. 6. Q) Joan. 6. 15.
II. DEEL. C

g4 NEGEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
diepfte nedrigheid; immers, by zyne komst in deeze
Waereld wierd Hy wel, van de Wyzen uit 't Oosten,
als (a) de geboorenKoning der Jooden ,in Jerufalem
gezocht; maar gevonden in 't nederig Bethlehem,in
eenen geringenbeesten-ftal. Zyn geheel Ieven
vertoonde niets minder dan Koninglyken glans,
of luister ; want, Hy had aan alles gebrek; waarom
Hy zich, zelfs al klaagende, liet hooren: (b) de vos/en
hebben holen, en de vogelen des Hemels nesten; maar,
de Zoone des menfchen beeft niet waar Hy zyn hoofd
magnederleggen. Aanmerkelyk, daarënboven, zyn de
woorden des Heilands, die Hy tot Pilatus fprak:
(O Myn Koningryk, zeidde Hy, is van deeze waere
ld niet Ware myn Koningryk van deeze waereld,
myn volk_ zoude wel voor my ftryden , dat ik den
Jooden niet zoude geleverd voorden; maar, nu is V
zoo , dat myn Koningryk van bier niet is. Hy vreesde
zelfs eenige fchyn te geeven, welke het vooroordeel
der Leerlingen hadde kunnen fty ven; immers,
toen Hy door Judas verraaden was, en de bende
toefchoot, om de handen aan Hem te flaan, waardoor
Petrus aangemoedigd wierd om Hem met het
Zwaard te verdedigen, wilde onze lydende Jezus
op deeze wyze niet verdedigd zyn , omdat zyn
Koningryk niet van deeze waereld was. Hier was
het vooroordeel oorzaak van eenen oncydigen yver,
vruchtelooze verdeediging, en kwaalyk-geoeffend'
geweld,gelyk uit het vervolg onzer befpiegelingen
blyken zal.
Naauwelyks had de Verraader het gegeeven teken
volvoerd; naauwelyks had hy aan Jezus den kusch gegeeven;
naauwelyks was deeze bende van Krygsknechten
toegefchoocen, om onzen verraadenen Heiland
te vangen, of hec geweld, 't welk men gebruikte,
was al te groot, dan dat zyne Leerlingen zulks zouden
(Ö) Mat. 2. 2. (b) Mat. 8.20. (c) Joan. 18. 36.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTÜS. 35
den gehengen. Wanneer de Samaritaanen eenmaal
den Heiland C a
) niet wilden ontvangen, merkten
de Leerlingen dit als de grootfte beleedigiug aan,
waarom zy ook wenschten, dat(£) het vuur van den
hemel mogte daalen, om zich hierover te wreekem
En zouden zy dan nu met goede oogen kunnen aanzien,
dat Hy, als een' ftraatfchender en moordenaar,
gevat, en gevangen wierde, zonder hierover wraak
te neemen ? Daarenboven waren zy met grooter
moed gefterkt, aangezien zy gezien hadden, hoe de
Heiland zyne Vyanden achterover Qc) ter aarde,
door de kracht zyner woorden, geworpen had: Zy
hadden tevens gehoord,dat de Heere een vry geleide
voor hun bezorgd had, met te zeggen: (d) laat
deeze gaan* Hierby kwam, mogelyk, dat zy zich
hunner beloften herinnerden j want, (e)alle de Leerlingen
hadden ook desgelyks met Petrus gezegd , dat
zy bereid waren met Hem te fterven. Deeze zo
trotfche en heldhaftige woorden , zoo kort te vooren
gefprooken , waren hen nog te versch in het
geheugen, en daarom wilde zy nu toonen, dat.zy
niet-alleen met den mond, maar ook met de daad*
helden waren, om dus voor geene bloodaarts aan*
gezien te worden. Daarenboven hadden zy de
woorden des Heilands.by Lucas aangeteekend,naar
alle waarfchynlykheid.kwaalyk verftaanen hierdoor
zich in hun opzet geftyfd,/w» Hy (ƒ) hen zeidde:
zo wie eene beurze heeft, of ook eenen reiszak, dat hy
ze neeme: en die 'er geen beeft, verkoope zynen rok
om een zwaard te koopen; waarop zy antwoordden i
(g) Heere, zie; hier zyn twee zwaarden: Uit deeze
woorden nu beflooten zy, dat het hier de plaats en
de tyd was om dezelve te gebruiken ,• waarom zy
nu ook vraagden: (h) Heere , zullen wy 'er ook met
bet zwaard op houwen. Hief L u k
GO
- 9 53. O) — 54« (0 J 01
»i- 6.
00 — 18. 8 Ce) Mat, 26. 35- Cf) Luk. 22. 36,
(g) Luk. 22. 38. (J>) • 49.
C 2

36 NEG EN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
Hier uit kunnen wy afneemen , dat hetgeen groote
mesfen zyn geweest, die de Apostelen by het Aagten
van hetPaaschlam zouden gebruikt hebben; maar
dat het eigenlyk zwaarden waren; want, met een
mes houv.'t of flaat men niet; maar men fnydt en
fteekt daarmede, 't Was ook 's Lands gewoonte,
in die dagen , om de onveiligheid der wegen ,
zwaarden re draagen, om zich te kunnen verweeren.
De beftraffing , waarmede de Heiland Petrus bejeegende
, bevestigt dit nog meer; want, zegt de
Heere Jezus, (a) allen die het zwaard neemen, zullen
door het zwaard vergaan, 'te weeten, door het
zwaard van den Rechter;nu, de Rechter gebruikt geen
mes tot hals-ftraffen , maar een zwaard; dus waren
het eigenlyk zwaarden, van welken de Apostelen
fpraken, en Petrus gebruik van maakte. Aanmerkelyk
is het, dat deeze Leerlingen , flechts van twee
zwaarden voorzien, zulk eene groote menigte zouden
hebben durven aantasten.Mogelyk zullen zyzich verbeeld
hebben, dat die zelfde magt, waarmede de Heiland
deeze bende zo-even terneder geworpen had,
hen ook alhier zouden ter hulpe gekoomen zyn; of,
dat God hen, gelyk weleer Elias, zou befchermen
met het vuur van den Hemel, 't welk (£) den Hopman
met de vyftig, die onder hem ftonden, verpZond.
Zy waren mogelyk de woorden van Jonathas indachtig,
zeggende:dat (c) het den Heere niet zwaar is
behoudenis te geeven, zoo door weinigen, als door
veelen. Mogelyk herrïnnerden zy zich ook , hoe de
Heere , de God van Israël, dikmaals door weinige
menfchen, eene groote overwinninge en verlosfinge
had laaten bekoomen: mogelyk zullen zy zich verkloekt
hebben,gelyk weleer (d) Judas Macbabéüs,
die zyn volk voor oogen pielde, hoe honderd-en vyf en
(a) Mat. 26. 52. (*) 4R e g. \, 9,10.
(c) iReg. 14. 6. (dj 2 Mac. 8. 10.
tach-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 37
tachtig-duizend, onder Sennacherib, verflagen wierden
, en hoe (a) zes duizend man , honderd-en
twintig- duizend mannen verflagen hebben; en om
alle deeze redenen, wilden zy het hier ook waagen.
Wat 'er ook van zy, zy toonen zich gereed, en
bereidvaardig , den Heiland uit de handen zyner
vyanden te verlosfen;edoch, wyzelyk gingen zy te
werk, met den Heiland hierover eerst raad te pleegen.
Maar, terwyl de andere Leerlingen het antwoord
van Jezus verwachten, trekt Petrus, wien de
yver niet toeliet te draalen, en het bloed reeds in
de aderen kookre, terftond het Zwaard uit de fcheede
want, gelyk Joannes zegt, Qb) Simon Petrus dan ,
hebbende een Zwaard > te weeten, één van die twee
Zwaarden, die zy by zich hadden, trok het uit;
floeg op eenen knecht van den Hoogepriester; en hieuw
hem het rechter oor af. En de naam van den knecht
was Malchus.
Gelyk de Heer en Meester van deezen knecht de
yverigfte was in den Raad, om Jezus ter dood te
brengen; gelyk blykt uit zyne woorden tot de andere
Raadsheeren gefprooken: (V) Gy verflaat u de
zaake niet. En gy denkt niet eens: dat het u nuttig
is, dat 'er een mensch fterve voor 't volk, en dat het
gantfche volk niet verhoren gaa % alzo wilde ook
hier zyn knecht mede de minfte niet weezen ; hy
wilde de eerfte en ftoutfte zyn, om de handen aan
Jezus te flaan. Maar, Petrus, die te vooren niet wilde
dat Jezus lyden zoude, zeggende : (d) dit zy
verre van U, Heere; dat zal U niet overkomen, wilde
nu ook niet verdraagen dat Hy zoude gevangen
worden; waarom hy dan dien knecht, die 't eerst
toefprong,om Jezus te vangen en te binden, V rechter
oor afhieuw. Petrus meende hem het hoofd te
door**
(a~) 2 Mach. 8. 20. (k) Joan. 18. 10.
(c) Joan. 11. 49,50. Qd) Mat, 16. 22.
C 3

38 NEGEN-EN-TWINTICSTE MEDITATIE OP HET
doorklieven; doch,daar hy den flag of houw ontweek,
ontvong,door Gods voorzienigheid, en wyze beftieringe
, het rechter oor alleen den flag.
Al te vermetel en te onbezonnen was deeze daad
van Petrus, die daardoor zich-zei ven, en de andere
Apostelen, in de grootfte zwaarigheid zoude gebragt
hebben , indien Jezus , met Petrus te beftraffen, en
met het oor vanMalchuste geneezen,'t gevaar niet
hadde afgewend; want, het was geene kleine zaak
de Dienaaren des Gerechts, door hoogere magt gezonden
, te wederftaan, en zelfs te kwetfen. 't Is
dan geen wonder, dat de Heere Jezus naderhand
Uil zweeg, toen (a) de Hoogepriester Hem ondervraagde
aangaande zyne Leerlingen , daar Petrus
zich zo grof tegen de Overheid had vergreepen.
Waarfchynelyk hebben, om dezelfde reden, de Evangelisten
Mattheus,Markus en Lukas,den naam
van Petrus verzweegen, opdat hy in geene ongelegenheid
mogte vallen; maar, Joannes heeft hem genoemd
; dewyl Petrus reeds 40 Jaaren overleeden
was, toen de H. Joannes zyn Evangelie fchreef.
De wyze Man, in 'tboek der Wysheid, zegt: (b)
een ieder wordt door die zelfde dingen gepynigt, door
dewelke hy zondigt. Hierin blykt de Rechtvaardigheid
van God ; dewyl zodanige menfchen met
hunne eigen munt betaalt worden. Deeze bedreiging
deed God ook aan Sennacherib, zeggende :(»
Wee! u, gy plunderaar,zult gy ook niet geplunderd
worden? Wee! u, gy fmaader, zult gyook niet gefmaad
worden? als gy gedaan zult hebben met plunderen
, zal men u plunderen; en als gy het fmaaden
zult moede worden, en 'er uitfcheiden, dan zal men
u fmaaden. Op gelyke wyze liet God zich over
Ba bel hooren: (d) wreekt u over haar, en doet haar,
O) Joan. 18. 19. (f) Sap. n. 17.
(O faï- 33- I. («Ó. Jer, 50. 15.
gelyk

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 39
gelyk zy gedaan heeft. En gewis; God doet niet
zelden uit de ftraffen de misdaad blyken: immers,
wanneer de eerfte Waereld, zich in eenen vloed
van Zonde had geftort, word ze ook door eenen
vloed van water vernielt. Sodoma had zich in eenen
brand van onnatuurlyke Zonden geftoken ,• door (a)
-vuur en zwavel uit den Hemel, wierd hetzelve ook
verteerd, (b) Zeventig Koningen, met afgehouwen
duimen aan handen en voeten, raapten, onder Ado~
nibezeks tafel, de overblyj'zelen der fpyzen op: de
zelfde ftraf onderging hy - zelv, belydende: gelyk ik
gedaan heb, alzo heeft de Heere my vergolden. Achab
, die godlooze Koning, had het onfchuldig
bloed van Naboth vergooten. Tot hem wierd gezegd
: (e) gy hebt dood geflagen, en daarop bezit
genoomen. Dit zegt de Heere: op deeze plaats, daar
de honden het bloed van Naboth gelekt hebben, zullen
zy ook uw bloed lekken. Door Gods rechtvaardig oordeel
, wierd hier ook het oor van Malchus afgehouwen
, omdat hy zyn oor van de leeringe van Christus
had afgetrokken, en te veel naar het gruuwzaam
bevél van zynen Godloozen Meester geluisterd,
Deeze knecht was,naar alle waarfchyneiykheid, ook
één geweest van diegeenen, dewelken Jezus nog
ééns hadden willen vangen,(i) toen Hy zo heerlyk
had gefprooken, dat zy zelfs bekennen moesten, dat
nooit mensch zoo gefprooken had; en, nochtans was
deeze Dienaar hoorende doof gebleeven, en had,
gelyk David zegt,(e) niet willen ver/laan,om goed
te doen,en had gelyk een dooven adder gedaan,die
zyne ooren fopt, en (ƒ) de femme van de bezweerders
niet hoort; geen wonder dan dat zyn oor, 't
welk naar Jezus niet wilde luisteren, afgekapt wierd.
Laaten zy zich dit mede herrïnneren, die hunne
ton-
Cd) Gen. 19. 24. (*) ]ad. 1.7. 00 3Reg. 21. 19.
(d\ Joan. 7. 4Ó.
P f a l
(O - 35. 4- Cf) Ptal. 57- 5 ,6.
C 4

40 NEGEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
tongg, gelyk de Apostel Jakobus zien uit, (d) van
de belle ontftoken hebben, en dezelve tot lastering,
agterklap, leugenen , vloeken en zweeren gebruiken;
laaten deeze denken,dat ook de vlammen der
Helle over hunne tongen zullen uitgegooten worden
, volgens de Jeere van den Heiligen Geest.
Overweegt dit vry mede, gy dronkaarrs, en gulzigen \
die uwe goederen verkwist hebt. De honger, dorst
en kommer, die gy fomwylen naderhand moet lyden
, toonen klaar aan, datgy Gods gaaven misbruikt
hebt;en 't is te vreezen ,dat,zo gy u niet bekeert
gy met den ryken brasfer (b) in de helle zult begraven
worden, en dat gy, die nu zoveel drank gebruikt,
niet één druppel waters zult hebben, om uwe (c\
tonge te verkoelen;
Zyt gy gierige onderdrukkers, of grypende woekeraars,
(d) die by malkander fchraapt, dat u niet
toebehoord, verwacht, dat uwe naakomelingen zullen
verflonden , en uw huis door onderdrukkers gegeeten
worden, gelyk Habakukmede voorfpelt, om datgy
veele menfchen (e) beroofd hebt, zoo zullen die over°ebleeven
zyn u ook berooven; want, God vergeldt de
ongerechtigheid der Vaderen Jm kinderen en kindskinderen
tot het derde en vierde ge/lachte, gelyk Mozes
getuigt, Exod. 34. 7.
Groote verborgenheid is 'er in geleegen, dat Petrus
juist het rechter-, en niet het flinker oor afhieuw.
Het rechter oor heeft ook overal den voorrang
boven het flinker oor; door het rechter oor kan
men het goed gehoor, en het goed verftand , en
door het flinker oor het kwaad gehoor en het kwaad
verftand verftaan. AU' wat de Jooden van den Mesfias
hoorden of lazen, verftonden zy flinks en verkeerd.
Het begrip van zyn Koningryk was aardsch , en
O) Jak' 3- 6. (b) Luk. 16. 22. 3 &.
W H %
W H a b a k . f > ; — g,
nier*

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 41
niet Hemelsch, licbaamelyk, en niet geestelyk. Deeze
oor. afhouwing is dan als eene af beeldinge, hoe daar-,
door het waare geloof, dat (a) door bet gehoor is,
en de rechte kennisfe der H. Schriftuure, van de
Jooden is afgenoomen: Zy hebben,om de woorden
van Paulus te ontleenen, (b) 't gehoor van de waarbeid
afgewend, en zich tot de fabelen gekeerd. Onze
Heiland-zelv had hun reeds verweeten, hoe zy (c)
Gods gebod te niet hadden gedaan, door hunne valfche
en flinkfche overleveringe.
Door dit afhouwen van Malchus oor, die de
knecht des Hoogenpriesters was, en hier in zynen
Meesters plaatze ftond,kan ook, daarenboven, het
affchafien des Hoogepriesterdoms en Levitifche
Godsdienst verdaan worden , tevens hoedat, in
zyne plaatze, (d) de Hoogepriester onzer belydenisfe,
Jezus, te voorfchyn trad; want, gelyk Paulus zegt,
{e) als V Priesterdom verandert wordt, moet 'er 'ook
noodzaakelyk ver'dndering der wet gefchieden. Nu
kon 'er niemand Hoogepriester worden, die geene
twee gaave ooren had; want,die geen oor, of een
gefcheurd-, of doorboord oor had, was tot die bedieninge
onbekwaam. Uit dit inzicht beet Antigonus
met zyne tanden aan (ƒ) Hyrkanus de ooren af,
opdat hy tot de Hoogepriesterlyke waardigheid
niet zoude kunnen verheven worden. De reden hiervan
was, omdat, by de inwydinge des Hoogepriesters,
(g) het rechter oor met offer bloed beirreeken
wierd.
Petrus was dan hier vol van drift, en vol van
yver; (h~) maar eenen yver niet met verftand. Door
deezen yver konden de andere Apostelen ook wel
gaan«
ia) Rom. 10. 17.

42 NEGEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
gaanden geraakt zyn, zoniet de Heere Jezus, meerder
bloedvergietinge willende voorkoomen, en aan zyne
vyanden toonende datHy geen deel in de roekelooze
daad van Petrus nam , dezelve hadde aangefprooken,
en gezegd, volgens de aanteekeninge van Lukas: (a)
Zacht! laat het daar by blyven Even als of Hy hadde
willen zeggen: myne Leerlingen! 'tKomt u niet
toe wraak te neemen; Petrus is reeds te voorbaarig
geweest; laat het dan daar by blyven; want, nu is
de tyd myner gevangenneeminge gekoomen; het is
nu de (b) uur en de magt der duist er nisfen. Salomon
heeft wel gezegd : (c) redt de geenen, die ter dood
geleidt worden, en vertoef niet hen te verlosfen, die
men wechfleept om ze te dooden; maar, zulks moet
niet met het zwaard gefchieden, noch door eigen
gezach. Ik heb U immers zo dikmaals gezegd,
dat Ik gevangen moet worden; het is hier dan geen
tyd van wederftreevinge. Ik heb U, ö Petrus! immers
nog onlangs mynen wil verklaard, toen Ik tot
Uzeidde: (d) gaa wech achter my, gy Satan: gy
zyt my tot verhinderinge; wil dan niet langer myne
gevangenneeminge wederiraan.
Door deeze, of foortgelyke woorden, had Jezus
dan getoond, dat Hy geen deel aan hunne drift en
woede nam; ja-zelfs, om deeze raazende en woedende
bende te bevredigen, en de befchuldiginge
wech te neemen , als of Hy een deel moordenaars en
oproerige menfehen in zyn gezelfchap hadde, die (e)
de magten, van God gefebikt, wederftonden, wilde Hy
hier Malchus geneezen; want,gelyk Lukas meldt,
(f) zyn oor geraakt hebbende, genas by hem. Menigmaal
had de weldaadige Heiland, op eene wonderbaare
wyze geneezen degeenen, die kwaalyk gefield
waren: (g) de oogen van dien blind gebooren was
beeft
f» Luk. 22. 51. (b) Luk. 22. 53. (e) Prov. 34. 11.
00 Mat. 16. »3. (e) R.m. 13. 1,2.
(ƒ) Luk. 22. 51. (jrj Joan. 9. 32,

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 43
beeft Hy geopend; ft ommen doen fpreeken; (a) dooven
doen booren ; kreupelen en verminkten, (b) en
veele anderen, die zy voor zyne voeten wierpen, genas
Hy. De melaatfen reinigde Hy, en maakte de dooden
levendig: Maar, wat waren dat voor menfchen,
aan welken Hy deeze weldaaden bewees?Zy waren
het waardig; dewyl zy den Heiland daarom fmeekten,
en, daarenboven, in Hem geloofden; maar, ziet
hier eene daad zonder weerga, en alle verwondering
waardig! Onverzocht, en ongebeden zynde,
heelde Hy 't Oor van Malchus, van zynen doodvyand,
die 't eerst de handen aan Hem floeg, ja,
dien Hy wist,niet tegenftaande deeze weldaad,dat
in zyn boos'voorneemen zoude volharden. Grootere
wonderen heeft Jezus wel gedaan , maar geene,
waar in zyne genade en zachtmoedigheid meerder
uitblonk. Met recht heeft David dan gezegd: (c) de
Heere is goedertieren voor y der-een: en zyne barmhartigheden
zyn boven alle zyne werken.
Heeft Jezus dan hier zynen dood-vyand ongevraagd
geneezen, wat zal Hy dan niet doen aan zyne Vrienden
, die Hem in geloof en vertrouwen fmeeken ?
{d) Zal Goddan zyne uitverkoorenen niet verhooren,
die dag'en nacht 1
tot Hem roepen, en zal Hy met hen
nog uitftèl neemen ? Neen; daartoe is Hy veel-meerder
gereed. Zyne belofte hiervan is onfeilbaar; Hy
heeft immers tot zyne geloovigen gezegd: (e) aW
wat gy in 't gebed zult verzoeken, gelooft, dat gy V
zult verkrygen , en het zal u geworden.
Maar,ö gruwelyke verftoktheid van deeze Bende,
die door die weldaad niet geraakt, noch door
dit Godlyk wonder bewogen wierd! Wy leezen van
den Vorst Darius, dat, wanneer fommige Grooten
hadden t'zamen - gefpannen, om hem, op de Jagt
(a) Mark. 7. 37. (b) Mat. 15. 30. (e) Pfcl. i 4 4. 9.
(,d) Luk. 18. 7. (O Mark. 11. 24.
zyn-

44 NEGEN*EN-TWINTIGSTE MEDITATIE OP HET
zynde, te dooden, hy, fchoon deeze onderneeming
hem bewust was , den t'zamengezwoorenen met eene
onbezwykelyke kloekmoedigheid, vroeg: waarom
zy datgeene niet uitvoerden waartoe zy gekoomen
waren? Deeze edelmoedige daad, en vraage
bragt zodanig eene verflaagenheid te wege, dat zy
zich voor zyne voeten nederwierpen, en zich aan
zyne barmhartigheid overgaven. Maar, veel grooter
was de daad van onzen Heiland, die, daar Hy
zyne Vyanden was tegengegaan, en met twee enkele
woorden terneder had geflagen, dezelve, als het
ware, het leven wederom had gegeeven, ja wat
meer is,zynen dood-vyand zelfs genas;daar zy, ondanks
deeze onverwachte weldaad,noch door zyne
Godlyke Almagt, noch goeddaadigheid, eenigzins
bewoogen wierden, en aldus de woorden van Ifaïas
bekrachtigden: (d) Of men den godloozen al barmhartigheid
beweeze, daarom zoude hy de deugd niet
leeren.
Gelyk dan het afkappen van het oor niet zonder
verborgenheid was,alzo is het aanzetten en geneezen
van hetzelven niet zonder geheim; want, hierdoor
is afgebeeld, hoe het Levitifche Priesterdom,
in zyn recht afgefchaft, evenwel nog eenigen tyd
zoude geöeffend worden, totdat de (b) dagen zouden
koomen, dat hunne vyanden hen beleegeren, en
van alle kanten benaauwen zouden, en hen, en hunne
kinderen verdelgen; en den eenen [leen op den anderen
niet laaten zouden.
Gelyk de Jooden dan, door het afkappen van dit
oor, het goede verfiand der H. Schriftuure, en de
kennisfe van den Mesfias verlooren hebben; zoo is
mede, door dit aanzetten, te kennen gegeeven, hoe
zy het goed gehoor wederom zullen krygen ; want,
God zal hen handelen, naar zyne belofte , welke
(a) Ifaï. 26. ip. (?) Luk. 15, 43.
Hy

LYDÈN VAN JEZUS-CHRISTUS. 45
Hy gedaan heeft door Jeremias den Propheet, alwaar
God zegt: (/z) Ik zal myne wet in htm ingewand
geeven,en ik zal die in hun harte fchryven ; want,
ik zal hen hunne ongerechtigheid ver geeven, en hunne
zonden niet meer gedenken. Deze waarheid heeft de
Leeraar der Heidenen, Paulus, ook bekrachtigd, zeggende
: als (b) de menigte der Heidenen zal ingegaan
zyn, dan zal geheel Israël zalig worden.
Wanneer de Heere Jezus dan hier zynen doodvyand
van zyne wonde geneest, geeft Hy ons hierdoor
een krachtig voorbeeld, om onze Vervolgers
en vyanden goed te doen. Hier volbragt de Heiland
zyne eigene wet, by Matthéus: (V) bemint uwe
vyanden;doet wel dengeenen die ubaaten. Immers,
daar is niets heerlyker of edelmoediger dan over
eenig ongelyk, ons aangedaan, kloekmoedig heen
te flappen. De waereld mooge dit als eene fchande
en verfoeilyke laagheid reekenen , en dus in
wraake uitroepen; (d) oog om oog, tand om tand;
daar is echter geen grooter cieraad vooreenen Christen
dan zachtmoedig van Geest te zyn. Dit wist
Salomon, en zeidde daarom: (e) de wysheid des
Mans wordt door de verduldigheid gekènt, en V is hem
eene eer, de veröngelykingen voorby te flappen.
Immers, wy kunnen over de beleedigingen , ons
aangedaan, nooit met gerustere zekerheid zegevieren,
dan wanneer wy dezelve geen tegenweer bieden.
Dan vindt de Beleediger zichzelven gekwetst,
aangezien het zyn inzicht was, om den Beleedigden
tot gramfchap en fpyt aan te zetten. Hier zien wy
dan, in het voorbeeld van onzen lydenden Jezus,
datgeene bevestigd, hetgeene onze zwakke Reden
ons zelfs voorftèlt.
Nadat nu onze Heiland zyne Leerlingen, wegens
f» Jer. 31. 33. 0*) Rom. u. 05,26".
(.0 Mat. 5- 44- 00 — 5. 38. (O Prov. 19. n.
hunne

40 NEGEN-EN-TWINTIGSTE MEDITATIE op HET
hunne voorbaarige en ontydige yverzucht bejeegend
had, fchynt Hy hen verder van hunne dwaasheid
te willen overtuigen, zeggende: zal Ik dan
den drinkbeeker, dien de Vader my gegeeven heeft,
niet drinken? Als of Hy wilde zeggen: met uwen
yver hebt gy my tegen myne vyanden willen verdeedigen;
met uwe zwaarden hebt gy gepoogd my
uit de handen en banden myner Aanvalleren te verlosfen.
Maar uwe yverzuchtige dapperheid was
grooter dan uwe verëischte weetenfchap in deeze
myne omftandigheid. Wist gy dan niet, of liever
gy behoorde te weeten, dat ik den drinkbeker,
dien myn Vader my gegeeven had, drinken moest?
Dan, ik moet en zal deezen (a) heilzaamen drinkbeeker
aanneemen, en den naam des Heer en aanroepen.
Op zulk-eene wyze betaamde het aan alle Christenen
te denken, en te fpreeken, en alzo, uit het voorbeeid
van eenen lydenden Jezus, heil en nut voor zichzeiven
te trekken. Immers, hier weigert de Heiland
de geringde verdeediging , omdat zyn onbevlekt
hart door geene pylen van een beleedigend geweld
kon gekwetst worden ;Hy weigert het des te meer,
omdat het de wil van zynen Hemelfchen Vader
was , dat Hy in deeze akelige omftandigheden
zouden ingewikkeld, en gevangen worden. Leert
dan hier uit, dat een geweeten , hetwelk zich zeiven
geene misdaaden bewust is, onvertfaagd alle veröngelykingen,
lasteringen,en vervolgingen ondergaat,
en dat men door de bewustheid zyner onfchuld, in
de felfie vervolgingen, heul en troost vindt. Hierin
is niet-alleen eene waare blydfchap, maar ook ,
gelyk de Leeraar der Volken zegt, onze roem geleegen
, in de getuigenis namelyk (b) van ons gemoed,
dat wy met eenvoudigheid des harte, en met oprechtigheid
Gods, en niet met vleefchelyke wysheid, maar
met Gods genade in deeze waereld verkeerd hebben.
(«) Pfal. 115. 13. (O a Cor. 1. ra.
Wilde

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 47
Wilde, eindelyk, onze Heiland, door zyne Leerlingen,
tegen deeze Bende niet verdeedigt worden,
omdat het de wil was van zynen Hemelfchen Vader,
dat Hy den kelk zyns lydens drinken zoude,en dus van
zyne vyanden hier moest gevangen worden; dit vertoont
ons als in een levendig Schildery, hoe wy, op
het voetfpoorvan onzen lydenden Jezus, onzen eigen
wil moeten verzaaken, om den wil van God te gehoorzaamen;
hoe wy ons alle geweld, het zy van
onze lichaamelyke , het zy van onze geestelyke
vyanden, met geduld moeten getroosten, wanneer
het Gods wil is dat wy zullen beftreeden worden.
Dit doende zullen wy fteeds eenen inwendigen
vrede fmaaken ; terwyl wy uitwendig beoorloogt
worden; eenen vrede, waardoor wy, als (a) zachtmoedige»,
het land zullen beërven, en onze genoegte
vinden in een' menigvuldigen vrede. Amen.
G E B E D .
6 Lydende Jezus! Liefderyke Held in het ftrydperk
van Uw dierbaar lyden! Uwe onvertfaagdheid
op het oogenblik, waarop Uwe vyanden U moesten
vangen, en Uwe kloekmoedige overgegeevenheid
aan Uw befchooren noodlot, behoefden de byftand
en de verdeediging van Uwe Leerlingen niet. Het
zwaard der befcherminge wierd te ontydig uitgetrokken
, daar Gy op dit oogenblik Uwen hals, even
gelyk een lam dat ter flagtinge geleidt wordt, blootlegde
voor het moord-zwaard Uwer bloeddorftige
vyanden. Wel-verre van met wraakzucht aangedaan
te zyn , gong zelfs Uwe zachtmoedigheid zo
verre, dat Gy den gekwetften Malchus, dien fnooden
Booswicht, het afgehouwen oor herftelde. De
wil van Uwen Hemelfchen Vader was U een richtfnoer
Uwer gadelooze Zachtmoedigheid en bereidwil-
O) Pfal. 36. 11.

48 NEGEN-ÊN-TWINTIGSTE MEDITATIÉ ENZ.
willige onderwerpinge; waardoor Gy zelfs wilde,
dat 'er geen druppel van den kelk Uws lydens Uwe
lippen zoude ontvallen. Zachtmoedige Jezus! Zo
ryk als Gy zyt in liefde voor den ongelukkigen
mensch, zo ryk zyt Gy ook in treffende voorbeelden
voor ons zondige Stervelingen. Ach! Druk,
by de overweegingen van Uw lyden, Uw onvergelykelyk
voorbeeld in onze harten! Leer ons, door
eene Christelyke zachtmoedigheid, in een deugdelyk
Geloof , ons-zei ven verheffen boven alle de
aanflagen van ongelyk en beleediginge,en wèl te doen,
aan die ons haaten en vervolgen ! Laat Uw wil
fteeds de onze zyn, om niet-alleen de onheilen,die
ons treffen, met eene nederige gelaatenheid te verdraagen,
maar dezelve U als tot eene Offerande van
lof en dankbaarheid voor Uwe oneindige weldaaden
optedraagen ! Geef eindelyk, ó Lydende Jezus !
dat wy in alles Uw Godlyk voorbeeld moogen
volgen ; opdat wy, hier Uwe voetftappen van-verre
nagevolgd hebbende, hier-namaals, als deelgenooten
van Uwe Eeuwige Glorie, moogen aangenoomen
worden.
A M E N .
DER-

LYDEN VAN JEZÜS.CHRISTÜS. 4

50 DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
uiterlyke, geene gedaante noch heerlykheid bezat.
Hiervan gaf de Evangelifche Propheet reeds getuigenisfe:
(a) Hy zal voor den Heere opfchieten, als
een rysken, en als een [pruil'je uit eene dorflige aarde
:Hy had geene[choonheid noch luister :zvy hebben
Hem gezien, maar Hy had geene gedaante, dat wy
naar Hem verlangen zouden, (jb) Hy zag 'er veracht
elyk uit, en als den laatften onder de mannen.
Men weet ook, dat een worm haatelyk en verachtelyk,
en een-elk gereed is, om denzelven met voeten
tc trteeden : te recht dan mogt de Zaligmaaker
zeggen , dat Hy een worm was, aangezien Hy overal
getroöfit en veracht wierd, en een-elk Hem ais met
voeten wilde treeden, en te niet doen.
Imkers, hoe wierd Hy niet by zyne komst in de
\\ T
aereld verfmaad, en veracht, daar men Hem geen
plaats gunde in huizen of berbergen, waardoor Hy
als een vcrfmaadelyken worm, in eenen Beesten-Hal
moest gebooren worden. Als eenen worm zoekt
hem llerodes al vroeg te dooden, en te verpletten.
Ja, befchouwt Hem eens verder in zyn leven, dan
zien wy Hem wederom als een' worm gehoond: nu
fchelden zy Hem uit voor eenen {c) bras[er en wynzuiper,
den vriend der Tollenaar en en Zondaar en;
dan vooreenen Sabbath-Schender, eenen (d) Samaritaan,
die den Duivel in beeft. Nu dreigt men
Hem met eene hagelbui van fteeiien;dan met eene
nederwerping van de fteenrotl'e; ja, hoe meerder
Hy aan zynen dood nadert, hoe Hy al hoe langer
hoe meerder gefmaadt,en als een' worm gehandelt
wordt. Als men Hem zal gaan vangen, met wat
.fhriad en hoon kiomen zy niet op Hem aan, even
als of Hy de gruwelyklle misdaadiger ware ! Een
deel gewapende Krygsknechten valt op Hem aan,
om
(a* Ifaï. 53. o. (ij — 3. (f) Mat. II. 19.
[dj joan, 8. 48.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 51
om Hem te vangen ; zodat Jezus zich-zelven beklaagt,
dat zy tot Hem kwamen met zwaarden en
{tokken, als of Hy een moordenaar ware.
De wyste der Koningen,Salomon,zegt, in zyne
Spreuken:{a) de berisping aan een" ik.pl man, en
een gehoorzaam oor gedaan, is eene gouden OOT bagge,
en eene blinkende paerel. Gelyk de Heiland zyne
leerlingen, en inzonderheid Petrus berispt en beftraft
had wegens zyne onbezonnene daad, en onrechtmaatige
verweeringe,alzo liet Hy ook niet na
zyne Vyanden te berispen : (b) indien de rechtvaardige
op der aarde vergolden wordt, hoe veel te meer
den Godloozen en denZondaarF'Had Hy dan Petrus
zynen leerling, aangecast, en zyn zwaard doen verbergen,
Hy wilde dan ook de boosheid zyner vyanden
niet ongemerkt laaten voorby gaan. Zy mogren
zyne handen en voeten binden;zyn tong echter was
vry. David zegt, in zyn perfoon: (c) Ik heb uwe rechtvaardigheid
verkondigd in eene groote Vergadering,
ziel ik zal myne lippen niet doen ophouden. Schoon
van zulk-eene groote bende omcingeld, had Hy dezelfde
vrymoedigheid, als re vooren , toen My hen
zoo dikmaals hun kwaadaurtig hart en boosheid had
verweeten.
Ten zelfden flonde zeidde Jezus (d) dan tot dat volk:
gy koomt bier met zwaarden en ('tokken, om iffé te
vangen, als of ik een moordenaar ware. Ik zat dagelyks
by U, leerende in den Tempel, en gy hebt my
niet vast - gehouden. Hetgeene Mauhéus hier in 't
algemeen uitdrukt, heeft Lukas hadef bepaald, en
de perzoonen gemeld, op welke byzonderlyk deeze
aanfpraak paste: Met waren, zegt Lukas, (e) de
Overpriesters, de Hoofdmannen des Temp As, en de
Ouderlingen. Te vooren hebben wy reeds uitgelegd,
(a) Prov. 25. 12.. (£) — ri. 31* Co p s. 39. 10.
(d) Mat. 26. 55. (#) Luk. 22. 52.
D 2

52 DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
legd , wat deeze perfoonen waren. Deeze aanfpraak
raakt dan byzonderlyk de aanzienelykfte onder de
Jooden, wien de wraaklust zoverre had vervoerd,
datzy zich,tegen hunne Agtbaarheid,by een' hoop
Soldaaten, Geregtsdienaars en Rakkers,"lieten vinden.
Jezus fprak dan de bende derRoomfche Krygsknechten
hier niet aan; want,zy kenden Hem niet,
en hadden met Hem in den Tempel niet omgegaan ;
maar wel de Opperhoofden der Jooden. Aan deezen
had God gebooden, datzy de gerechtigheid zouden
handhaven; maar,zy,om als Michéas te fpreeken, *
hadden (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 53
die,metrecbt,vraagen konde: (a)wie vanUzalmy
van zonden overtuigen? Als of de Heiland hier wilde
zeggen: Gy, die te vooren door uwe leerlingen
beleden hebt, zeggende: (b) Meester, wy weeten,
dat Gy oprecht zyt, en den weg Gods in waarheid
leert, hoe! handelt gy dan met my, die oprecht en
rechtvaardig ben,als met eenen moordenaar?Hoe!
handelt gy tegen my, als een pest der menfchen,
daar niets dergelyks aan my te befpeuren is? Een
moordenaar kwetst den mensch, overlaadt hem met
wonden, en beneemt hem het leeven. Ik, in tegendeel
,trok, weldoende,(c) door alle fteden en vlekken
, geneezende alle kwaaien. Heb ik niet (d) de
Minden doen zien; de kreupelen wandelen, de melaatfchen
gezuiverd; de dooven doen hoor en; de dooden
opgewekt? Hoe kort is het nog geleden, dat Ik
den geftorvenen (e) Lazarus, wederom tot het leven
heb gebragt! Hoe verfchillend is myn gedrag dan,
met dat van eenen moordenaar! ö Uwe gruwelyke
boosheid kan nooit gerechtvaardigt, noch met eenige
fchyn bedekt worden. De moordenaars en
roovers zoeken heimelyke en verborgene plaatfen,
verbergen zich in ftruiken en bosfchen; dat heb Ik
nooit gedaan;want, (ƒ) Ik zat dagelyks by u, kerende
in den Tempel, en gy hebt my niet vast •ge*
houden.
De Heiland was beloofd als een groot (g) Propheet
, en als (h) de Leer aar der rechtvaardigheid,
welk Ampt Hy ook, met alle yver en vlyt, heeft
waargenoomen. De Heiland plagt, terwyl Hy leerde,
doorgaans te zitten, volgens de gewoonte van
dien tyd, waarop men de Wet ftaande las; maar
zittende verklaarde. Immers, toen Christus te Nazareth
f» Joan. 8. 46. (£) Matt. 22. 16. f» Matt. 9. 35.
M a t t
() Josl. a. 23.
D 3

54 DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
arerh in de Svnagoge op den Sabbathdag kwam
{Ujjtond Hy op om te kezen; maar, toen Hy de wee
zoude verklaaren , ging Hy nederzitten ; hetzelve
zien wy mede , by Matthéus aan \ 5 Hoofdftuk
1,2. alsmede by Joannes aan het 8 1: Hierop
zas dan de Heiland, wanneer Hy zeidde: Ik zat
dagelyks by «, kerende in den Tempel. Verftaat
door den Tempel niet het Heilige, veel minder,
het Heilige der Heiligen, 't welk Hechts voor den
Pnesteren , en 't laaide voor den Hoogcpricsterenalléén,éénmaal
des.laars,toegankelyk was; maar,'t
Voorhof, in hetwelke allerleie plaatfen en gelegenheden
waren , om 't Volk te leeraaren. In dit
Voorhof was eene Synagoge, waarin de Wet voorgeleezen,
en door de Priesteren en Levieten verkkmd
wierd. Op deeze plaats was het, dat Jezus
ja ja^ren oud zynde,gevonden wierd; (b) zittende
tn t midden der Leeraaren. Voorders waren 'er
ook nog Galeryën; (c) gelyk 'er ook van de Gakrye
van Salomon, daar Christus wandelde t by den
Evangelist Joannes gemelde wordt. Op deeze plaatfen,
zeidde de Heiland, had Hy dagelvks met hen
verkeerd. Dageiyks had Hy .in den Tempel geleeraard
; Ja , toen zyne Vyanden reeds met het
bloedvonms beezig waren , hield Hy niet op van
met hen „, den Tempel te verkeeren ,• gelyk Lukas
meldt : (d) Hy leerde des daags in den Tempel
ma/r,des nachts gingHy uiteen bleef op den ber«*
genaamd de Olyfberg, en alf het volk kwam ' s morgens
vroeg tot riem in den Tempel, om Hem te hooren.
Niet tegengaande dan deeze fchoonegelegenheid*
(e) hebt gy my niet vast-gehouden. Dit, echter, wierd
riet tot hunnen roem gezegt; want, het ontbrak den
Overpnesteren en Pharizéën niet aan den wil;maar
aan
GO Luk. 4. 16 20. 0*) L u k, 2< 6
(O Joan. 10. 23, (O Luk. 21. 37,38. (#> Mat. 55.

LYDEN VAN JEZUS CHRISTUS. 55
aan de magt. Immers, Christus was by 't volk ia
een te groot aanzien, wegens zyne ieere en wonderwerken;
des zy beducht moesten zyn; Zy zog~
ten Hem te vangen, zegt Matthéus, (a) maar zy
vreesden het volk. God had hen, even als aan Sennacherib,
(£) eenen ring in de neuze gezet, en een
gebit tusjchen de lippen Zonder dien breidel zouden
zy zolang niet geaartzelc, maar hunne handen
eerder aan onzen Heiland geflaagen hebben, gelyk
zy thans werkelyk hunne (c) Dienaaren uitzonden,
om Hem te vangen, die, echter, onverrichter zaake
weder kwamen; want, (d) niemand tastte Hem aan,
want, zyne uur was nog niet gekoomen.
De Heiland wilde dan te kennen geeven , dat Hy
ru niet fchuldiger was, dan toen Hy in den Tempel
leerde, alwaar zy, echter, Hem op eene veel
gemaklyker wyze zouden hebben konnen gevangen
neemen; dus toont Hy hen, hoe onrechtmaatig
hun handel was, daar zy Hem ongehinderd den
Tempel uit en in lieten gaan, en nu in den nacht,
met geweld, Hem als een' moordenaar overvielen:
zeer wel konden de woorden van Ëzechiel, op h^n
toegepast worden: (e) Hunne Vorften waren alf
wolven; zoekenden jlechts roof te haaien, bloed te
vergieten, en Zielen te verderven.
Doch, op dat de Overftens der Jooden zich niet
zouden vleijen, dat de goede uitflsig van zyne gevangenneeming
een bewys was van hunne rechtvaardige
zaake tegen Jezus, voorkoomt de Heiland
hunne gedachten,en leidt hen tot een' hooger oorfprong,
want, Hy zeidde, gelyk Matthéus aanteekent:
(ƒ) dit alles is gefchied, opdat de Schriften
der Propheeten zouden volbragt worden. Zy hadden
nu wel geene grootere magt, dan toen Jezus onder
hen
00 Mat. ai. 46. (O ifaï. 37- 29. 00 Joan. 7 32.
00 Joan. 8. ao. CO Ezecti. 22. 27. (/) Mat. 26.56.
D 4

56 DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
hen gerust verkeerde, en in den Tempel leerde; maar,
dat zy Hem nu zoo gewelddaadig gevangen namen,
als een' moordenaar , kwam daaruit voort, omdat
dePropheetenzulks voorfpeld hadden. Immers, David
had, in zyn' Perfoon, gezegd: (a~) veele jonge Stieren
hebben my omringd, vette Stier en hebben my omvangen.
Zy hebben op my hunnen muil geopend; gelyk
een'grypenden en briefchenden leeuw ; en, nadrukkelyk
zyn de woorden van den Propheet Elias:(»
Hy is onder de kwaaddoenders gerekend. De voor.
zeggingen der Propheeten waren daarom geen
oorzaak van Jezus lyden; want, niets minder hadden
de Overpriesters, Schriftgeleerden en Pharizéën in
den zin dan de Propheeten te vervullen; maar, zy
zochten alleen hunnen haat, nyd en wraaklust, te voldoen;des
zy hier ,onweetende, Gods raad ten dienst
Haan: even gelyk welëer de Keizer Augustus,door
het gebod, dat de (jb) geheele Waereld zoude befcbreeven
worden, gelegenheid gaf tot de geboorte
van den Mesfias in Bethlehem; dewelke alzoo, onweetende,
de Godfpraak van (V) Micbéas bevestigde.
De reden nu, waarom zyne Vyanden zoveel op
hem vermogten, heeft de Evangelist Lukas nog nader
gemeld, daar hy zegt, dat de Heiland tot zyne
Vyanden zeidde: (d) dit is uwe uur, en de magt
der duisternis/en. Het lyden van onzen Heiland
was niet-alleen vast bepaald en voorzegd; maar ook
(e) op hoedanigen tyd het lyden op Christus koomen zoude:
die tyd was nu gekoomen; deeze uur was op het
uurwerk van Gods Raad nu geflagen. Dit is dan
. uwe uur; dit is de tyd die (ƒ) Gods Raad gefcbikt
beeft, en waarin hen toegelaaten wierd, om hunne
bloedige befluiten uittevoeren. Alle hunne poogingen
en onderneemingen waren aan Gods Voorzienigheid
(a) Ps. ai. 13, i 4. (3) Ifaï. 53. is. (c) Luk. 3. i„
(d Mich. 5. 2. (e) Luk. as. 53.
ifj iPet. 1. 11. (g) Aét. 4. 28.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS.' S?
SÜgheid onderworpen, die hen dan nu toeliet hunne
magt tegen Jezus te gebruiken. Te vooren hadden
zy wel gewild, maar niet kunnen uitvoeren, omdat
zyi e uur nog nier gekoomen was; maar, nu was
de magt d^r duist rnisj - weeten, de Duivel,
die door de magt der duliternisfen verftaan word,
(a) (gelyk blykt uit Paulus , tot dii "an Ephezen)
losgelaaten, om het {F) Zaad der Vrouwe,
Christus, listig op de hielen te zitten. De Dui\ el,
die (c) in eeuwige boeijen opgeflooten lag, was nu
ontbonden, om tegen Jezus te kunnen woeden: Hem
zoude nu geene plaats of tyd ombreeken , om de
Jooden tegen Christus aantehitfen. Zy dan , die
(i) den Duivel voor eenen Vader hadden, wilden
ook de lusten huns Vaders volbrengen. Zy waren
wel van den Bloedraad uitgezonden; maar, de Duivel
had hierin de voornaamfte rol gefpeeld. Kaïphas
had het vonnis wel uitgefproken ; maar ,
Satan was zyn Raadsman geweest. Naar hunne
meeninge was het eene gelukkige uur, waarin zyzekerlyk
zullen gejuicht hebben, en moogelyk met
de Philiftynen uitgeroepen : (0 God heeft onzen
Vyand in onze handen geleverd; maar, in de daad;
het was eene ongelukkige uur voor hen, daar zy nu
onder de magt des Duivels gebragt waren. Deeze
magt, dewelke zy nu over den Zaligmaaker ontvangen
hadden, zoude ook van zulkeen' langen duur
niet zyn,als zy zich inbeeldden: (ƒ) De Prins deezer
IVaereld koomt ,zegt de Heiland;docb,hy heeft
in my niets, te weeten, van wegens de kortheid van
den tyd dat zyn lyden duuren zou; want, Hy zou
fchielyk hunne handen ontkomen, en dan met grooten
luister zyn hoofd opheffen.
Jezus lydt hier dan als borge voor hetgeene wy
00 Eph. 6. 12. CO Gen. 3. 15. CO Ju

58 DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
om onze Zonden verdiend hadden Wy-allen waren,
in on^en eerften Vader Adam,moordenaars; wanr, hy
was,om zoo te fpreeken,de grootfte moordenaar,
devrnl hy, door 't overtreeden van Gods Gebod,
zich zeiven , en alle zyne naakomelingfchap, den
dood hééft toegebragt; daarom zeidde Paulus: (a)
Door eenen mensch is de zonde in deeze Waereld
gehoonenden door de zonde de dood, alzoo is de dood
tot alle ménfcbèn doorgegaan. Ziet hier dan onzen
Zaligrrmker, den tweeden Adam, als een' moordenaar
gehandeld,om ons van den eeuwigen dood te
vcHo: fen, en ook om Satan, dien (£) menfchen'
moorder van 't begin af, te verpletten Met zwaarden
en (fokken wordt onzen Heihnd aangegreepen
, opdat Hy ons van de zwaarden en ftokken van
Gods gramfchap en toorne mogce vry maaken;dus
wy, met David, kunnen zeggen : fok en uw
ftaj vertroostten my Wanneer wy dan zien , dat
Christus, ons Hoofd, (d) onder de kzoaaddoenders is
gerekend geweest, laaten wy ons dan niet verwonderen
, veel min geërgerd worden, wanneer de Leden
van Christus zulks overkoomt; dewyl God de
z\nen {e) heeft voorgefchikt ,om gelykvormig te worden
aan het beeld zyns Zoons: gelyk de taal van
Paulus luidt Wat is dit beeld van Christus anders
dan dat van zyn lyden'Pen ,om dit gelyk te worden
zyn alle heiligen gefchikt: wy moeten Hem zowel
gelyken in lyden, als in verblyden; willen wy eens
eene kroone van glorie draagen, dan moeten wyook
niet vreezen eene kroon van doornen op te zetten.
Zo gaarne als wy zouden willen drinken uit de
beeke der wellusten , zo gaarne moeten wy, in leven
, of fterven, ook den kelk met galle en edik drinken;
dewyl deeze drank de weg is om tot de beeke
der
O) Rom. 5. ia. (f) Joan. 8- 44- CO Ps. 22. 5.
(O Ifaï. 53. 21. (O R
om. 8. 29.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 59
c'er wellusten te geraaken. Dewyl, gelyk de Apostel
Petrus zegt: (a) Christus voor ons geleden heeft,
ons een voorbeeld ndlaatende, opdat wy zyne voetftappen
zouden volgen , zo betaamt het, dat de
Leden aan hem gelyk worden: immers, naauwlyks
was Hy gebooren,of hy moest (£) naar Egypte de
vlugt neemen, omdat Herodes hem zocht, om te
dooden Zyn gantfche leven was eene aanéénfchakevan
verdriet, tegenfpraak en lasteringen, totdat
Hy, eindelyk, de alderfmaadlykfte kruisdood onderging.
Het is dan ook noodig dat zyne Heiligen,
van de booze menfchen, op dezelfde wyze geöeffend
en verdrukt worden. Het is van den beginne
af zo geweest, en al vroeg afgebeeld, naar het gevoelen
van den Heiligen Augustinus (0, in Jakob
en Jizau, die, nog in 's Moeders'lichaam zynde,
(d) met eikanderen worftelden,en waardoor, gelyk
Augustinus zegt, de Vervolging te kennen gegeeven
wierd die de boozen den goeden en rechtvaardigen
zouden aandoen: hierom zeidde de Heiland ook:
want, zo hebben de Godloozen (e) de Propheeten
vervolgd, die vóór u geweest zyn. Hierom was het
dat de Apostel Petrus den geloovigen aanmoedigde
opdat zy den moed niet zouden verliezen, en denken,
dat hen iets byzonders te beurt viel, zeggende
: (ƒ) welbeminden, laat het u niet vreemd dunken,
dat gy door het vuur der Vervolgingen beproeft
wordt, als of u dieden iets nieuws gebeurde.
Zuchten wy dan in lyden, Christus heeft eerst gezucht
; Horten wy traanen, Hy heeft de zynen al lang
om ons geftort; lyden wy pynen en fmerten, Hy
was, gelyk Ifaïas zich uit; (g) een man van fmerten,
en die van lyden wist te fpreeken. Alle de
OO iPet. 2. 21. 00 Mat. 2. 13,
CO Aug. Seim. 78. de temp.
M
(d). Gen. 25. 22. ("O at. 5- 12.
GO 1 Pet. 4. 12. (g) Ifaï. 53' 3-
Hei-

óo DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Heiligen, die immer geleeden hebben, hebben op
deezen eerften Aanleider en Voltrekker des geloofs
gezien, zich in Hem getroost, en verheugd, dat zy
zyne voetftappen mogten volgen : Zy zyn der Lesfe
van Petrus zeer wel indachtig geweest, die hy de
Kerke geeft: («) Verblydt u, dat gy deelachtig word
aan het lyden van Christus. En , hoe heeft de Aartsmartelaar
Stéphanus zich niet verblyd, omdat hy
onder eene hagelbui van fteenen wierd begraven!
Wat troost heeft de lieftaalige Joannes niet genooten,
in zyn ballingfchap op 't Eiland Pathmos,
daar hy zich herinnerde, hoe zyn Meester voor hem
in Egypten balling is geweest! Paulus, die een zoo
groot deel aan 't lyden van Christus heeft gehad,
dat hy zeggen kon: (F) Ik draag de merktekenen
van den Heere Jezus in myn Itchaam, heeft een
groote troost genooten, omdat hy deel had aan zyn
Meesters lyden: gelyk hy-zelv getuigt aan die van
Corinthen,zeggende; (c~) Ik ben met troost vervuld,
en ben zeer overvloedend van vreugde, in alle onze
verdrukkingen
Wanneer wy dan in verdrukkinge koomen,ofmet
lyden aangedaan worden, of wanneer wy met ziek*
tens en krankheden bezocht, of met lasteringe bejeegend
worden ; wanneer 'er een Doeg opftaat,
die ons met achterklap bezwaart, of een Sémeï ons
ontmoet, die vervloekingen tegen ons uitbraakt,
laaten wy dan denken, en ons troosten met het antwoord
van David , aan de Zoonen van Sarvia: (d)
laat hem begaan met fchelden; Want de Heere heeft
hem bevolen. Laaten wy fteeds denken , dat de
Schriften der Propheeten moeten volbragt worden,
en ons herinneren , hetgeene Paulus gefchreeven
heeft, dat (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 6I
hierby , ('c geen ons tot de grootfte troost moet
ftrekken), dat ons lyden van korten duur zal zyn:
hoe lang wy ook moogen leeven, echter moeten wy
het lyden voor een' korten tyd, en als ééne uure
aanmerken, in opzichte van de Eeuwigheid. Immers,
Paulus noemt hetzelve, in opzichte van den tyd,(V)
een oogenblik en zeer ligt: ligt zyn alle verdrukkingen,
in vergelykinge van het uitmuntend en eeuvoig gewigt
van beerlykbeid, dat voor de Verdrukten bereid
is. Eene geheele Zee van rampfpoeden en zwaarigheden
is flechts één enkele drop, in opzichte van
de Glorie die wy beërven zullen. Kan 'er wel
zwaarer foort van verdrukkinge zyn, dan met ketenen
gebonden, door 't vuur tot asfche verbrand,
door de tanden der beesten vermaalen te worden ?
En nochtans viel dat zoo ligt voor de Martelaaren,
dat zy hunne ketenen als gouden boeijen, het vuur
als een bedde van roozen aanzagen. Hoe ligt viel
het eenen Laurentius, op den rooster liggende, te
zeggen; ik ben nu gaar aan de eene zyde, keer my
nu om op de andere zyde! De Martelaar Ignatius
hoorde men in het beesten-perk zeggen, dat hy door
de tanden der leeuwen vermaalen wierd, om eene
zuivere tarwe voor zynen Heere te worden. Zy zagen
alle de folteringen, en het lyden van deezen tyd zon
als (b) niet te waardeeren tegen de toekomende heer*
lykbeid, die in ons geopenbaard zal worden. Konden
wy dan ons deeze woorden ten nutte maaken , en
wel gebruiken! God bezoekt ons met veelerleië verdrukkingen;
elk-een heeft eene byzondere kwelling;
de Een mooge zwaarer kruis draagen dan de Ander;
niemand der rechtvaardigen is van hetzelve vry :
God heeft eik-een zyn deel toegelegd. Wac zou het
dan een groot geluk voor ons zyn, indien wy ons
altoos troostten met die gedachten, dat ons lyden zeer
ligt is, en een oogenblik duurt, en dat het lyden
f» 2 Kor. 4. 17. (Ij Rom. 8. 18. '
niet

62 DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
met.te waardeeren is tegen de heerlykheid en glorie
die wy verwachten! Wat lyden, wat kruisfen ons
ook moogen ontmoeten, geen kruisfen zyn 'er, moet
men denken,die Jezus met zyn kruis niet geheiligd
heeft, en verdraagelyk gemaakt. Troost U, omdat
uw lyden, uwe kruisfen eens in throonen, uwe traanen
inpaerlen, uwe treurfltmmen in Vreugde-gezangen
veranderen zullen. Uw lyden mooge.om met de woorden
van Paulus te eindigen :(a) Voor het tegenwoordige
geene zaak van vreugde, maar van verdriet
zyn ;maar, daarnaa zal het dengeenen die 'er door
geoefend zyn eene volgenoegende vrucht van rech
vaardigheid geeven. Amen.
G E B E D .
ö Genadige God en Zaligmaaker! die voor ons
hebt willen als een'moordenaar gehandeld worden
om ons van den dood, en den heKchen moordenaar té
verlosfen: Ach! laat toch ook nimmermeer toe dat wy
door de zonde, andermaal in de handen des Satans
vallen;maar onderfteun ons altoos met uwen krachtigen
arm; om dus, door uwe genade gefterkt altoos
tegen de magt der duisternisfen, en tegen 'ons
eigen vleesch en bloed befhnd te blyven! Geef ons
ook dat het lyden en de kruisfen, die ons naar Uw
woord, en de voorzeggingen der Schriften, overkoomen,
zeer kort en vooreen oogenblik duuren •
opdat wy onder den last derzelven niet bezwyken!
Laat ons lyden en onze kruisfen altoos door Uw lyl
•den en kruis geheiligd worden ; opdac wy met U ó
lydende Jezus! geleden hebbende, ons ook eeuwi^lyk
met U moogen verblyden.
GO Heb. 12. ii.
A M E N .
EEN-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 63
EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE.
Joan. 18: vs. 12.
Cobors ergo, et tribü-^^Toen greepen de Krygsnus
et miniftri Judae-.^4 knechten,en de üpperorum
comprehende-hopman, en de Die*
runt Jefum , et liga- naars der Jooden ,
verunt eum; Jezus aan, en hondden
hem.
WAnneer de verraaderes Dalila, Samfon van
zyn hair, en dus van zyne fterk te beroofd
had: riep zy ten laarften maal tot hem: (a) de Pbilijiynen
hoornen op u, Samfon:en toen wierd deezen
(b) Nazaréër dat is: (Gode- geheiligd) van de
Philiftynen gevangen genomen. Zolang 'er geen
Scheermes op zyn hoofd gekoomen, en de tyd zyner
gevangenneeminge niet daar was, konden de alleriterklle
banden hem niet houden; maar, toen zyne
uur gekoomen was, en men hem van zyne zeven
hairlokken, waarin zyne kracht beltond , beroofd
had, en de Heere van hem gegaan was; toen greepen
zy hem zonder moeite.
Deeze Samfon ftrekte alhier tot een allerleevendigst
voorbeeld van onzen lydendenJezus;immers,
zolang zvne (c) uur nog niet gekoomen was, konde
Hem niemand eenig kwaad doen, fchoon zy Hem
dikrr.aals zochten te vangen,en de handen aan Hem
te (laan. Hy fpotteHe met alle de hinderlaagen zyner
Vyanden , gelyk Samfon met de nieuwe touwen
waarmede hy gebonden wierd; maar, toen het tydfbp,
welk net lyden en fterven van onzen Heiiand
be-
o a a
f» Judic. 18. 3- *7- 00 J - /• 30.

6"4 EEN • EN - DERTIGSTE MEDITATIE or «ET
bepaalde, gebooren was, gong Hy zyne Vyanden
vrywillig te gemoet,en liet zich vangenen binden,
even alsofHy geene krachten hadde om zich te hel*
pen; daar Hy, die meerder dan Samfon was, veel
gemaklyker zich zoude hebben kunnen verlosfen.
Gelyk de Philiftynen, tegen Samfon, (a) met zyn
kalf hadden geploegd, om my met zyne eigene taaie te
uitten, alzoo ook ploegden de Jooden tegen Christus,
met zynen Vriend en Leerling, die Jezus aan de
Jooden overleverde. Het Loon, dat de vyf Vorlten
voor Samfon aanboodden, was groot; want,
elk van hen zou (b) duizend en honderd zilverlingen
geeven; maar, het loon voor Jezus mogtflechts dertig
zilverlingen bedraagen: en alzoo wierd de waare
Nazaréër, de Zoone Gods, gevangen genomen:
Toen greepen de Krygsknechten , en de Opperhop*
man, en de dienaars der Jooden, Jezus aan, en
hondden hem.
De Verraader Judas had den Soldaaten een fein
gegeeven, waaraan zy Jezus kennen zouden: zeggende
: CO denwelken ik kusfchen zal, die is het: grypt
hem aan. Dat teken ziende, gingen de Krygsknechten
op Jezus los; maar Petrus, die onder den hoop
inhakte, en Malchus het oor afkapte, bragt hierdoor
te wege dat Jezus toen nog niet gevangen
wierd. Toen was het, dat de Heiland het oor aan
Malchus genas, en de Over priester en, Hoofdmannen
([d) des Tempels, en de Ouderlingen, wegens hunnen
onwettigenhandel,bejeegende. Maar,noch de aanfpraak
van den Heiland, waardoor zy meer verbitterd
, dan verbeterd waren geworden , noch de
weldaad der geneezinge, aan Malchus betoond ,
bragt hen tot inkeer,noch kon haare woede tegenhouden
, zodat Salomon te recht gezegd heeft: CO
de ingewanden der godloozen zyn wreed. Dat bleek
ook
00 Jud. 14. 18. (O Jud. 16. 5. O) Mat. 26. 48.
00 Luk, 22. 52. (O Prov. ia. 10,

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS* 6$
ook alhier in zyne volle kracht; dewyl zy daadelyk
op Jezus aanvielen, om Hem te vangen! Immers zege
de Evangelist Joannes: (a) Toen greepen de Krygsknechtsn,
en de Opperhopman, en de Dienaars der
Jooden, Jezus aan. Waarfchynlyk waren zy bedutbt,
dat de Heere Jezus hen zoude ontkoomen
hebben, nademaal zy zulk-een groot getal Soldaaten
van Pilatus verzocht hadden; denkelyk duizend hoofden,
omdat derzelver aanleider, volgens den Griekfchentext,
genaamd wordt, Overfie over duizend. By
deezen hadden zy nog gevoegd hunne Dienaars ,
aan welken Jezus bekend was, en het toezicht bevolen
was, opdat men geen verkeerden vangen zoude.
Heidenen en Jooden vielen dan op Christus
aan : Zy vielen aan , als hongerige wolven, op (k)
het onbevlekt en zuiver Lam; de kinderen der duisternisfe,
op het Eeuwig Licht. Een ieder doeg dan
de handen aan Jezus, daar hy het best kon. Te
vooren wierden de Dienaars der Jooden wederhouden
om Hem te vangen, door zyne Zielroerende
woorden, daar zy voorgaven, dat (c) nooit mensch
zoo gefprooken had; maar nu zouden de Dienaars
derOverpriesteren aan hunne Heeren grooter dienst
bewyzen ; zy zouden nu zorg draagen dat zy geene
beftraffing behoefden te ondergaan. Te vooren was
hen te gemoed gevoerd: (d) Zyt gy dan ook verleid?
Zy wilden dan nu zulk - een verwyt niet meer
afwachten ; daarom dan vielen zy allen met veréénde
magt aan ; Een ieder ftreed met geweld naar de
eer van Jezus gevangen te hebben. De Godloozen
zyn doorgaans eendragtig in hunne boosheid , en
voeren dezelve eenpaarlyk uit; dus, wanneer de Hi
Stépbanus, vol zynde van den Heiligen Geest,zich
tegen de Jooden verdedigde, Qe) vielen zy eenpaarlyk
op
(d) Joan. 18. 12. (1>J i Pet. i. to. (/) Joan. f. 44
Cd) — If. CO Aft. 7. 5Ó «n 57.
II. DEEL. E

66 EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
op hem aan, en fteenigden hem. Op gelyke wyze
vallen hier de Jooden en Heidenen, eenpaarlyk , op
Jezus aan, en vervullen de Godfpraak van David:
(a) Veele honden hebben my omringd: eene vergadering
van booswichten heeft my bezet. Te recht
noemt hen de Propheet honden, aangezien zy met
eene onzinnige razernye,en bloeddorst,even gelyk
raazende beesten, op Hem aanvielen; de Jooden
toonen hier met 'er daad, dat zy niet beter zyn dan
hunne Voorouders, van welken Ifaïas zegt: (£) 't zyn
cllerönbefchaamfle honden , die niet te verzaaden
zyn. Hun bloeddorst was naauwlyks met het bloed
van Jezus te lesfchen! Zy vielen op Hem aan als
verhongerde leeuwen ; zodat David , in den Perfoon
van Jezus, zegt: (V) Zy hebben hunnen muil
tegen my geopend; gelyk een" grypenden en briefchenden
leeuw. Niet-aileen de Schriften der Wysgeeren
maar Gods woord zelfs , behelst de befchryvinge'
der wreedheid en fterkte van den Leeuw , en
van het geweld, en gebrul, waarmede hy op zynen
roof valt. Even met zulk-een geweld en wreedheid
gingen deeze leeuwen op Jezus los, om Hem
te verfcheuren, te vernielen, en van kant te helpen,-
Op deezen kunnen de woorden van Sophonias zeer
wel toegepast worden; (d) hunne Vorflen zyn in V
midden van hen als briesfchende leeuwen : hunne
rechters zyn avondwolven, die niets over laaten voor
'den morgenftond,
Het ware voor den Heiland geen moeite geweest,
hunne woede tegen Hem te beteugelen, en
de boosheid hunner harten te buigen en te veranderen
; want, (

LYDEN VAN JÈZÜS-CÖRISTÜS. 6f
Van-zelve, naar den kant eener openinge heen vloeit,
aldus kon Jezus even gemaklyk hunne harten tot
zachtmoedigheid doen overhellen; even gelyk (a)
weleer den Geest des Konings Asfuérus tot zachtmoedigheid
veranderde. Daarenboven , niemand kon
Hem het vlugten belet hebben, daar Hy meermaalen
midden dóór hen was heen gegaan; en, gelyk Hy
voor zyne leerlingen een vry.geleide bezorgde,
alzo kon Hy ook zich-zelven in vryheid ftellen; en
hoe kon Hy, denwelken de dood niet houden konde,
gevangen worden, indien Hy niet gewild hadde
? Met recht kunnen wy dan van den lydenden
Jezus zeggen, hetgeene wy by Job van den Leviathan
leezen : (£) Zoud gy den Leviathan met een angel
kannen optrekken, en zyne tonge vast-binden met een
touw ? (O Zult gy een kring door zyne neusgaten
fleeken, of zyne kaake met een haak doorboor en ? (d)
Zult gy met hem fpeelen als met een' vogel? Ofheni
vast-binden voor uwe dienstmaagden ? Nimmer zouden
zy Hem dan hebben kunnen vangen of grypen,
indien Jezus niet gewild hadde :Hy is gegreepen en
opgeofferd, zegt Ifaïas, 0) omdat het Hem biliefde.
Nadien Judas de Verraader gezegd had, houdt Hem
ter deege yast,(/) en leidt Hem voorzichtighk Mn
men daaruit ligtelyk afneemen, met welke naauwe
en klemmende banden zy Hem gebonden hebbcm
Het was hen niet genoeg Hem te grypen, de een
misfchien by het hoofd, de ander by de voeten, een
derde by de armen of om't midden, maar gelyk
Joannes zegt: (g) zy bondden Hem. De Heiland
had hen toegevoegd: (h) gy koomt om my te vangen,
als of ik een moordenaar ware. Hierop hadden zy
hiöt
00 Efther. 15. iu 00 Job. 40. ao. (0 — - tU
Cd) —. 24.

63 EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
niet geantwoord; maar zy toonden met de daad,dat
zy als tot eenen moordenaar waren gekoomen;
immers, zy bondden Hem, als den grootfte Boosdoendoender
en doodfchuldigen, volgende de gewoonte,
by welke men de gevangenen bond , die men den
dood waardig oordeelde, opdat zy het niet zouden
ontfnappen : aldus deed de Overfte Paulus,(a) met
twee ketenen binden en boeijen, en waarfchynlyk
zullen zy den Heere Jezus met ketenen geboeid,
en zyne handen met dikke touwen gebonden hebben,
en zy hebben Hem wel zoo flreng gebonden, dat bet
bloed uit alle nagels uitbarftte, gelyk de Vader Anfelmus
fchryft.
Nooit was 'er iemand metgrootere wreedheid gegreepen
en gebonden: hun haat en nyd , dewelke zy
reeds zolang tegen Hem gevoed hadden, was nu
vermeerderd door de fpyt, dat Jezus hen ruggelings
ter aarde had doen vallen; dus, die fpyt willende
wreeken, zyn zy met het grootfte geweld op Hem
aangevallen;waarom David,in denPerfoon van Christus,uitriep:
(b) van alle kanten hebben zy my omringd,
zy omcingelden my als byè'n, en zy brandden- op als
een vuur in de doornen. Gelyk, wanneer doornen in
't vuur geworpen worden, dit een geweldig gekraak
maakt, alzo wil de Propheet zeggen, dat zy ook,
met een fchrikkelyk geraas en getier, op Jezus zyn
aangevallen , en Hem gebonden hebben met de
allernaauwfte kluisters.
_ Gelyk Samfon eertyds gevangen, en fV) met twee
nieuwe touwen gebonden wierd, alzoo wierd ook de
Zoone Gods gevangen en gebonden, 't Is waar; de
banden en boeijen, waarmede de Heere Jezus gebonden
wierd, verbrak Hy niet, gelyk (d) Samfon
de twee nieuwe touwen, en daarnaa de zeven Zé-
00 Aftor. 21. 33. f» Pfal. 117. u, I2.
CO Jud. 15. 13. 00 J«d. 16. 7.
nuw-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 69
nuw-banden; maar, hieraan wilde de Heiland zyne
magt niet toonen, Hy ftak van-zelve zyne handen
uit, om gebonden te worden. Gelyk Samfon, die
zoo dikmaals de banden der Philiftynen verbrooken
had, eindelyk aan Dalila openbaarde, waarin zyne
kracht beftond, en aldus gevangen, en (a) met ketenen
gebonden, naar Gaza gebragt wierd; alzoo
ook gaf onze Heiland , naadat Hy dikmaals alle
listen van zyne Vyanden ontkoomen was, en alle
hunne ondernoomene gevangenneemingen te leur had
gefteld, zich evenwel eindelyk over aan hunne magt,
en liet zich van deeze zo wreede Heidenen en Jooden
binden, en alzoo (£) hebben de frikken der
kwaaddoeners Hem omvangen , gelyk David zich
uitdrukt.
De voorbeelden dezer banden, waarmede Christus
gebonden wierd , zag men in Ifa'dk, die van
zynen Vader (c) Abraham gebonden wierd , om
geofferd te worden. Eén van de grootfte af beeldzelen
van onzen Heiland, was het Paaschlam , 't welk
vier dagen gebonden moest leggen, eer het geflagt
wierd: en alzo moest (d) Christus ons waare Paaschlam
gebonden worden, eer Hy voor ons geflagt wierd.
Ziet hier dan nu de waare Arke Gods gevangen genoomen!
Maar,gelyk de Arke, van de Philiftynen
genoomen, hen grootelyks heeft benaauwd, en geftraft,
zodat zy zeidden, (e) zyne hand valt ons
hard, alzoo zwaar en hard is 't den Jooden gevallen
Jezus gevangen genoomen te hebben. Elendige
Jooden! wien vervolgt gy dus? Tegen wien
hebt-gy de wapenen opgenomen ? In U zal de Godfpraak
van Joannes vervuld worden: (f) die in gevangenisfe
gebragt beeft, zal in gevangenisfe gaan.
Uw gevangen Mesfias heeft U reeds tot gevangenen
fa") Jud. ió". 21. O) Pfal. ri8. 61. 00 Gen. 21. 9.
(d) 1K01. 5. 7. (O i R
eg. 5. 7. (ƒ) Apoc. 13.10.
E 3
ge

?0 EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gemaakt, Hy, dien gy met koorden gebonden hebt,
heeft u met (a) eeuwige boeijen van duister nisfen
gekétend. "
Nooit was 'er eene gevangenneeming zoo ongelukkig
aangelegd; nooit was'er een gevangenen zoo onxnogelyk
om te houden, en zoo gevaarlyk om te laaten
gaan. Hy ontkwam welhaast de handen der Jooden,
maar, zy zullen nooitzynen vloek ontkoomen. Welkeen
deerlyke ramp was het voor de Philiftynen
dat zy Samfon gevangen hielden! want, (b) by bragt
er veel meer om 't leven, al ftervende, dan hy 'er te
vooren,levendig .gedood had. Een gelyk onheil was
het voor de Jooden, Jezus gevangen genoomen te
hebben; want, veertig jaaren daarnaa, zyn 'eroverde
negentig-duizend Jooden, door de Romeinen, ge.
vangen en verkoft, en, volgens de voorzegginge van
Jezus, by Lukas: (c) tot alle volken gevangen wechgevoerd
geworden. Hoeveele Eeuwen hebben de
jooden nu al geroepen, en gebeden geftort, tot
dengeenen , (i) van wien zy geene barmhartigheid
hebben te verwerven;want,dewyl zy zyne handen
gebonden hebben, hebben zy geen recht om hulp
van zyne hand te verwachten.
ö Verbasterde Telgen! Uwe Voorvaders verwachtten
deezen Mesfias meteen vuurig verlangen, en gy
hebt Hem op het wreedfte gebonden! Wat fmaadheid
was 'ergrooter? Wat ongelyk onvergeevelyker?
En wie kan het onredelyke, dat in dit geval
den Heere derHeerlykheid wordt aangedaan , eenen
overéénkomftigen naame geeven ? Hoe worden die
heilige handen , die zoveele wonderen gewrocht
hadden, hier zonder ontzach gebonden! Hy die
gelyk David zingt, {éj de metaalenpoorten aan [tukken
gefineeten, en de yzeren grendelen verbrooken
W 'vr 6
: 1 h
^ l üd
- I ó 3 0
' - CO Luk. 21. a4. heeft

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 71
heefteen hunne boeijen verbrak, wordt hier,tot zyn
loon, met banden en boeijen gebonden en geknevelt.
Die Heere, die(/z) den gevangenen los maakt,
wordt hier gebonden, als een' gevangenen, gefleept ,
en als een uitvaagzei der Waereld gehandelt. Kon
'er wel eene grootere onrechtvaardigheid bedreeven
worden ? Jezus te binden, die eene Vrouwe ontbond ,
(jb) welke Satan agttien jaar en lang gebonden had!
ö Engelen! waar zyt gy nu ? Gy, die () Luk. 13. 16. CO
'
I 2
- 2
2-
Cd) 4Reg, 6. 17,18. 00 Jer. 31. 3. Cf) Gen. 2. 9.
E 4

7 a EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
dewyl wy (d) allen door hem gezondigdhebben, met
de banden van zonden gebonden. Elke zonde is als
eene keten, waarmede de Zondaar geboeit wordt;
waarom Salomon zeidde; de (b) Godlooze wordt met
de touwen zyner zonden gebonden. Om ons dan
uit de banden der zonden te verlosfen, liet onze
lydende Heiland zich hier binden. De uiterlyke banden
zouden den Heiland niet hebben kunnen gevangen
houden, indien de banden onzer zonden niet
aan dezelve vast-gehecht waren geweest. Door
deeze zonde-banden waren wy gevallen in de
banden des doods en der helle; want, God had tot
Adam gezegd: (c) in wat dag gy van den boom der
weetenfcbap van goed en kwaad zult eet en , zult gy
de dood jlerven; niet-alleen de tydelyke , maar
ook de eeuwige dood; zodat onze ftraf was, aan
handen en voeten gebonden, geworpen te worden in
de uitcrlte duisternisfe, alwaar weening der oogen,
en knerfing der tanden is. Doch, opdat wy van
deze banden der zonden van den dood en helle verlost
wierden, heeft Christus de banden in zynallerheiligfte
lichaam aangenoomen, en zyne belofte, by
Oféas gedaan, beginnen te voltrekken, (d) Van dehand
des Doods zal ik ze vrymaaken Jk zal ze van
de dood verlosfen. ó Dood.'ik zal uw Dood weezen:
ik zal uwe beete zyn, 6 Helle ! Uit hoofde der zonden,
waren wy gevallen in de fixikken des Duivels,
die ons ten zynen gevalle gevangen hield: by hem
was het gebied over den dood, en wy zaten , door
de vreeze des doods, ons geheel leeven dóór, in
flavernye; maar,Christus heeft voor ons willen gevangen
zyn, en met banden , ten bloede toe, gebonden
worden, opdat Hy ons van onze gevangenisfe,
en van de banden des Duivels, die (é)fterke en weige*
{a\ Rom. 5. IJ. (f) Prov. 5. 22. f» Gen. 2. 17.
00 Ofe. 13. 14- (0 Luk. u. ai.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 73
gewapende , gelyk Lucas hem noemt , verlosfen
mogte: Hy liet zich binden, om ons te ontbinden ,
(a) om den gevangenen vry beid aantekondigen, en
den opgeflotenen de openinge der gevangenisje.
Dewyl dan onze Heiland, om onze zonden, is gebonden
, laat ons zorge draagen, dat wy ons nooit,
door de zonden, wederom laaten binden. Gy, die
ééns van de ftrikken des Duivels zyt vrygemaakt,
laat U niet wederom door de zonde van hem binden.
Daar (f) Christus dan ons vrygemaakt beeft,
hoe! zouden wy wederom flaaven der ongerechtigheid
willen worden?Komt dan hier,zondaars en godloozen!
hetgeene Jezus hier ten onrechte heeft geleden,
zal u, indien gy u niet bek eert, ééns, volgens recht
en verdienften ,overkoomen. Eerlang, wanneer gy
moogelyk't minst daar op verdacht zult zyn, zult gy
overgeleverd worden in de handen der helfche benden:
dan zal het vonnis over U, die de bekeeringe
verwaarloosd hebt, uitgefproken worden; 00 bindt
hem handen en voeten, en werpt hem in de uiterfte
duisternisfe. Ach lof gy toch eens door een zodanig
te verwachten oordeel opgewekt wierd, om U van de
Zonde-banden te ontflaan! Hoelange zult gy dan
zoo zorgeloos leeven ? Wanneer zult gy eens tot inkeer
koomen, en bemerken, dat gy, door het (i)
bedryven der zonde en boosheid, vyanden uwer Ziele
zyt,en dus gewillige Zonde-flaaven zyt, gelyk de
Eeuwige Waarheid-zelve zegt,(e)dat all' wie zonde
doet,een (laaf der zonde is? Dusdanig-een dient
zoveele Heeren, als hy zonden bedryfr. Merkt gy
niet, dat uwe (ƒ) dronkenfcbappen , brasferyën ,
ontuchtigheid, vyandfchappen, twistingen, toornigheden
, gekyf, tweedragt en nydigheid , zoveele
banden zyn, die U naar de Helle fleepen ? Gave
God,
00 Ifaï. 61. 1. (b) Gal. 4. 31. (c) Mat. 22. 13.
00 T
ob. 12. 10. O) Joan. 8. 34. (f) Gal 5.19,20,21.
E 5

74 EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
God, dat gy eens ontwaaken mogt uit deeze ysfelyke,
fluimeringen J ach ! ombindt dan, om my met de
woorden van^ Ifaïas te uiten, (a) de banden van
uwen hals, 6 gevangene Slons - dochter. Ontbindt
uwe tonge , het beste en tevens het booste lid,
hetwelk (b) ook is een vuur , eene waereld van
hoosheid,zynde zelfs ontftookenvande helle; wanneer
gy uwen Ëvenmensch belastert, en, door achterklap,
zwart maakt. Ontbindt uwe handen, die ongerechtigheid
bedryven, met (V) de maat te verkleinen ,
den fikel te vergrooten, en de weegfchaalen te vervalfchen.
Ontbindt uwe voeten, die den breeden
weg betreeden , en tot het kwaade loopen, die in
ongeoorloofde huizen gaan, welke, om my als de
wyste der Vorften te uiten, (d) naar den dood hellen
en welker paden naar de Helle loopen. Ontbindt uwe
cogen, die,gelyk de Apostel Petrus zegt, (e) vol
van over/pel, en van onöpboudelyke zonde zyn, en
volgt het voorbeeld van Job naar, die van zich zelven
zegt: Cf) Ik heb een verbond met myne oogen
aangegaan, dat ik zelfs op geene maagd zoude denken.
Ontbindt uw harte, dat bedorven en arglistig
is (g), meer dan eenig ding: fluit de boosheid, die
daar gefmeedt wordt; gaat de kwaade bedenkingen
te keer; blust by tyds de begeerlykheden uit; met
één woord, om als Paulus te fpreeken, (h) dat dan
de zonde niet meer heerfche in uw flerflyk lichaam,
zoo dat gy deszelfs begeerlykheden zoud gehoorzaa*
men. En gy dan, waare Geloovigen, tracht Jezus te
binden;maar,niet gelyk de Krygsknechten en Dienaars
der Jooden, maar op eene hemeifche wyze; zegt
met den Bruidegom,in'tHooglied (/) wy zullen U
goude kettingkjes maaken, met zilveren flipjes gefcha-
Ca) Ifaï. 52. 2. (O Jak. 3» 6. (V) Amos. 8. 5.
(O Prov, 2. 18. (O iPer. 2. 14. (f) Job. 31. 1.
Jer. 17- 9- V) Pvom. 6. 13. (i) Cant. 1.10.
keerd;

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 75
keerd; dat is eene ketting van allerhande Christelyke
deugden: Eene dusdanige ketting van deugden
noemt de Apostel Petrus op, welke het voorwerp
van onze betrachtinge behoort te zyn, indien wy
Jezus aan ons willen vastbinden ; voendt, zegt hy ,
(a) alle naarjligheid aan,omby uw geloofde deugd,
te voegen, by de deugd weetenfchap, maatigbeid r
verduldigheid, godvruchtigheid, broederlykeliefde,en
de liefde Gods. Bindt dan Jezus aan U vast, met
een' onverbreekelyken band des geloofs, en onwrikbaare
hoope: bindt Hem met eenen gouden band van
oprechte liefde; bindt uwen Jezus aan U vast mee
liefde - ketenen: deeze kunnen een heilig geweld op
het harte van Jezus uitwerken, en Hem by U doen
blyven. Met zulke liefde-banden hield de Bruid
haaren Bruidegom vast , wanneer zy Hem , naa
lang zoeken, had wedergevonden, zodat zy zeidde:
(jb) Ik hield hem vast, en ik zal hem niet loslaaten,
voor dat ik hem gebragt zal hebben in myne
moeders huis, en in de binnenkamer van die my gebaard
heeft. Bindt Hem dan zoo vast, op dat 'er
niets zy, dat U meer van Jezus konne affcheiden, en
roept dan, met Paulus, uit; [e) wie zal ons dan fcheiden
van de liefde van Christus? verdrukking, of benauwdheid,
of honger, of naaktheid, of gevaar, of
vervolging, of het zwaard? (d) Ik ben verzeekerd,
dat noch dood, noch leven, noch Engelen, noch Prins,
dommen, noch krachten, noch tegenwoordige, noch
toekoomende dingen, (e) noch fterkte, noch hoogte ,
noch diepte, noch eenigander Schepzel,ons zal kunnen
fcheiden van de liefde Gods in Christus-Jezus
onzen Heere. Amen.
Cd) 2 Petr. 1. 5. (b) 6. (c) . . •. 7.
Cd) Cant. 3. 4. (*) Rem. 8. 35.
G E.

76 EEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
G E B E D .
ö Lydende Jezus!Hoe onèindig-verre breidt zich
Uwe liefde voor het Menschdom, op het ftrydperk
van Uw lyden, uit! Naauwelyks had Gy den zondigen
Sterveling den adem des levens ingeblaazen, of Gy
bond U aan denzelven , door de onbegrypelykfte
liefde-banden, vast. Welk-eene gelukkige verééniging
voor den nietigen mensch! Welk-een onwaardeerbaarc
band tusfchen U, en Uw redelyk Schepzel!
Maar, helaas! Wy, ondankbaare menfchen! Wy verbraken
dien Godlyken band , dien Uwe liefde
tusfchen U en ons gelegd had. Wy verbraken deezen
band, om in het Schyngenot der aardfche gelukzaligheden
onze vryheid te vinden. Maar,
naauwelyks hadden wy ons door deeze liefde-breuk
van U verwyderd," naauwelyks vleidden wy ons met
eene gewaande vryheid, of wy wierden, helaas! op
hetzelfde oogenblik, Slaaven des Duivels. Uwe
gadelooze liefde, echter, wierd door deeze trouwloosheid
en ondankbaarheid niet verbrooken. Gy
wilde Uwe liefde den menfche niet onttrekken ;maai'
hem, op nieuw aan U, door een' nieuwen liefde-band,
hechten Hierom,om dit onbegrypelyk werk Uwer
liefde te voltooijen, en den mensch in zynen voorigen
geluk-ftaat te herftellen, liet Gy U-zeiven vry willig
vangen, en boeijen. ö ondoorgrondelyk liefdewerk
! Om aan ons den Eeuwigen Kerker te ontüuiten,enderdwinge!andyë
des Satans te doen ontfpringen,
zien wy U hier, ö liefderyke Heiland !
zelfs door deeze bende gevangen. Om onze banden,
die ons aan Helle en Dood voor Eeuwig gekluisterd
hielden, te flaaken, zien wy U, ó mishandelde
Jezus .'gebonden en geboeid. Ach! mogte
deeze oneindige weldaad, door eene oneindige erkentenisfe,
beantwoord worden! Eene erkentenis,
•waardoor wy ons nimmer aan de banden der zonden,
maar onze harten en zielen aan U, door onbreek-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 77
breekbaare lifede • koorden hechten zouden. Ontfteek
dan onze harten, ö oneindig Voorwerp onzer
liefde ! in eenen heiligen liefde-gloed jegens U!
Doe dezelve ontbranden in de tederfte gevoelens
van dankbaarheid en erkentenis;en wy zullen, met
den Koninglyken Propheet David, die lof - en dankftemme
uitboezemen : (a) Gy hebt myne banden gebrooken:
Ik zal U eene offerande van lof opdraagen ,
en aanroepen den naam des Heeren. Geef, eindelyk,
dat wy hier, door de liefde, aan Uwe wet en
geboden verbonden blyven, om hiernamaals, door
Eeuwigduurende banden, aan U , in 't yemelsch
Vaderland, gehecht te moogen blyven.
O) Pfal. 115. 17.
A M E N .
TWEE-

78 TWEE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
TWEE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE»
Mark. 14. vs. 50. 51. 52:
Tune discipuliejusrelin-**7off» verlieten Hem zyne
quentes eum, omnesf} Leerlingen, en vlugtfugerunt.
Adolescens## ten allen voech. En een
autem quidam feque-IJ zeker jongeling volgde
batur eum amictus&& Hem, hebbende maar
findone fuper nudo :JJ een linnen kleed over
et tenuerunt eum. At|| zyn naakte lichaam :
ille rejecta findone ,f | en zy greepen hem
nudus profugic ab eis. | | aan: Maar hy,het lin-
&® nen kleed verlaatende,
is hen naakt ontvlugt.
WAs 'er ooit een Man, die in de fmeltkroes
der verdrukkinge gezuiverd is geworden, en
die met veele rampen te ftryden heeft gehad, het
was, voorwaar! de vroome Propheet Job. Immers,
hy verduurde alle de flagen van het ongeluk, met
grootmoedigheid en geduld , terwyl de poorten der
Helle op hem fcheenen ftorm te loopen.
Nu kwam 'er een bode, die hem berichtte , dat
de Sabéè'n de Osfen en de Ezelinnen hadden wechgenoomen,en
de knechten met den zwaarde verflaagen.
Dan, terwyl deeze nog fprak, kwam 'er een
ander, en zeidde: Gods vuur is uit den Hemel gevallen
, en heeft de Schaapen en Knechten verflonden.
Een derde boodfehapte hem deeze naare en droevige
tydinge, dat de Chaldéérs zyne kémelen ontvoerd,
en zyne knechten gedood hadden. Alle deeze rampen
verflondden den rykdom van Job, en hy wierd,
van den rykrten der menfchen,éénsklaps de armfte.
Maar, gelyk het fpreekwoord zegt: een ongeluk koomt
zelden alleen, zo waren dit ook de eenigtie rampen
niet ;want, kort daarnaa ontvonghy weder eenen anderen

LYDEN VAN JE ZUS-CHRISTUS. 79
deren bode, die hem boodfchapte, dat de wind het
huis, waar in zyne kinderen zich bevonden, had doen
inftorten, en zy allen verpletterd waren. Dit waren
Hechts ongelukken die hem van buiten troffen 5
maar,nu wierd hy-zelven in zyn lichaam aangetast, en
met eene kwaadaartige verzweeringe geflaagen, van
de voetzoole af, tot de kruine zyns hoofds toe.
Alle ongelukken fchynen nog verdraagelyk, wanneer
men eenen getrouwen Vriend heeft, in wiens
fchoot men zyn harte mag uitftorten; maar, dit ontbrak
aan Job ook; zyne Vyanden waren zyne eigene
huisgenooten; ja,diegeenen, van welken hy nog, toen
hy van alle menfchen verlaaten was, eenigen troost
hoopen kon. Diegeene • zelve , die zyn wederhelft
was, en den last van zyn kruis moest helpen draagen,
zyne eigene Vrouw vermeerderde zyn lyden ,
door zulke redenen die zyne Ziel doorboorde, zodat
hy in klagten uitberst: (#) Myne broederen heeft hy van
my doen wyken, 'myne bekenden hebben my begeeven
, als of zy my vreemd waren. Myne bloedverwanten
hebben my verlaaten: En, die kennis met my
hielden, hebben my vergeeten.
Job was hier een juist voorbeeld van onzen Heiland
, die mede, van zyne geboorte tot zynen fterfdag
toe, met veele elenden en wederwaardigheden te
worftelen heeft gehad : waarom de Evangelifche
Propheet van Hem zegt: (b) Hy zag''er ver'dchtelyk
uit, en als den laatften onder de mannen; als een' man
van fmerten, en die van lyden wist te fpreeken. Wy
hielden hem voor een' melaatfen, en voor een' mensch
die van Godgeflagen en vernederd was. Zyne Vrienden
, zyne Leerlingen, die, wanneer Hy in den grootften
nood was, en hunne hulp noodig had, verzwaarden
immers eerder zyn lyden. Toen Hy water en bloed
zweette , {liepen zy , en wanneer Hy gevangen
wierd, verlieten zy Hem, en vlugtten allen wech.
f» Job. 19. 13,14. (b) Ifaï. 53. 3,4.
De

8o TWEE • EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
De Prediker, onderzoekende wat de mensch is s
moge, met recht, zeggen: (a) Hy is alby zynen naam
genoemd: men weet ook dat hy een mensch is. De
bloote naam wyst aan, dat hy zeer zwak van aart,
en krachteloos in zich-zeiven is; ja, gelyk Paulus
zegt, een (b) ellendig mensch, die van zich-zelven
niets is. Dit ziet men hier klaarblykelyk aan de
Leerlingen van Jezus , die, daar zy Hechts een weinig
aan zich - zei ven overgelaaten wierden, toonden,
dat zy krachtelooze menfchen waren. Immers, toen
zy zagen , dat hunnen Heiland, als een ander magteloos
mensch, gebonden, en in het midden van zyne
Vyanden beflooten wierd, zonder dat Hy zich
uit hunne handen reddede, begaven zy zich op de
vlugt, verlieten hunnen Meester, en bewaarheedden
dus de voorzegginge des Heilands: (V) Ziet!de uur
hoomt, en is nu gekoomen , dat gy zult verftrooid
worden, elk naar zynen kant, en my alléén zult
laaten. Zy vlugtten van Hem , aan wien zy zolang
gehecht waren geweest, en wien zy eene byzonttere
liefde hadden toegedraagen ; dermaate , dat
wanneer eenmaal veelen zyner Leerlingen Hem
verbetten, en Hy hen vraagde: (d) Wilt gy ook niet
weebgaan ? zy Hem rondborftig antwoordde : (e)
Heere, tot wien zouden wy gaan ? Gy hebt woorden
des eeuwigen levens, en, ondanks deeze gezwoorene
getrouwheid, verlieten zy Hem nu allen; zelfs Petrus,
die zoo plechtiglyk zyne beloften geuit had ,
zeggende: (ƒ) Ik ben bereid met U in de gevangenisje,en
ook inden dood te gaan. Even te vooren had
hy eene proeve gegeeven van zynen leeuwenmoed ,
wanneer hy met zyn Zwaard eene geheele gewapende
bende aanrandde; maar, wanneer zyn moed het
meest moest blyken, wordt hy als een'blooden haas,
en
(d) Eccl. 6. 10. (b) Rom. 7. 34. CO J 0 3
"- 16". 22.

L Y D E N VAN JEZUS-CHRISTUS. 8I
neemt de vlugt, en aldus werd in Petrus bewaarheid,
't geen Salomon eertyds zeidde: (a) ïn~
dien gy den moed laat zinken, en bezwykt in den dag
der benauwdheid, dan zal uwe fterkte verzwakken.
Niet minder verzwakten hier, en lieten den moed
zinken,Jakobus en Joannes,aan welken de Heiland
clen naam gegeeven had van (b) Boanerges, dat is,
Donderaars $ niet minder waren zy hier dan Donderaars
, aangezien zy mede tegen de gedaane belofte
van den Kelk te drinken , dien Jezus drinken zou,
en mét zynen (c) doop gedoopt te worden, de vlugc
hamen, en Hem verlieten. Onder deeze Vlugtelingen
bevond zich Thomas ook; hy, die te vooren
(i) tot zyne Medeleerlingen zeidde ; laat ons ook
gaan, om met Hem te ft erven: met één woord, zy
vlugtten allen. Hoe meer onze Heiland zynen dood
naderde, hoe verder zyne Leerlingen zich van Hem
verwyderden. Toen Hy het Paaschlam at, waren
zy nog allen byéén; waar Hy zich over de beekë
Cedron naar Gethfémani begaf, bleef'er al één, te
weten judas, te rug. In den Hof wilde hy van drie
van hun vergezelfchapt zyn terwyl Hy de overige
acht aan de deüre van den hof liet wachten; maar,toen
Hy gebonden wierd, en den herder geflaagen, toen
wierden (e) de Schaapen verftrooidt, en Hy bleef
alléén, dewyl zy Hem allen verlieten. Zy vlugtten ,
zonder van iemand vervolgt te worden; want, de
Herder alléén wierd gezocht, en niet de Schaapen;
zy vlooden dan zondergevaar,dewyl Christus, toen
Hy tot zyne Vyanden zeidde laat deezengaan,
een vrygeleide voor hen bezorgd had. Gelyk (g)
Jonas opftondom wech te vluchten naar Tharfis ,uic
zwakheid en vreeze, om dezelfde reden ziet men
hier deeze Leerlingen van Jefus vlugten. Had de
Heifa)
Prov. 24.. I 0. (O Mark. 3. 17. (c) — 10. 38.
(d Joan. 11. 16. (e) Zach. 13- 7.
CO Joan. 18. 8. (g) Tonas. 1. 3.
F

8a TWEE-EN DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Heiland rot zyne Leerlingen gezegd: (a) gy zult
allen aan my verergerd worden , deeze voorzegginge
wierd door deeze vlugt ook volbragt ; want, de
leerlingen ilieten zich aan het lyden des Ileilands,
en toonden met de daad, dat zy niet geloofden dat
het vrygeleide, hetwelk Hy voor hen bezorgd had,
van kracht zou zyn. Daar zy dan vlugtten, vlugtten
zy ook van zyne magt, en gaven hunne wantrouw
jegens zyne befcherminge te kennen. Zy
vlugtten van zyne Waarheid, als of Hy zyne beloften
niet hadde kunnen vervullen, dat 'er, namelyk,
(7>) niet één hair van hun hoofd zou verhoren gaan.
Zy vlugtten van zyne Goedertierendheid, en twyffelden,
of Hy wel de waare Mesfias was, die Israël
verlosfen zcu, even gelyk de twee Emausgangers
hunne wankelmoedigheid lieten blyken, zeggende :
(c) dan, wy hoopten, dat Hy 't was, die Israël zoude
verlosfen.
Hadden zich ooit deeze Leerlingen aan ondankbaarheid
fchuldig gemaakt, het was hier; immers,
hoeveele en groote weldaaden had de Heiland hen
niet beweezen? Hen twaalffelde Hy, buiten alle
anderen, die met Hem zouden zyn, en die prediken
zouden; zy waren het, aan welken Hy (d) de magt
gaf om ziekten te geneezen, en de duivelen uit te dryven:
Hy had hen ook niet meer Dienstknechten,
(ƒ) maar, vrienden genoemd; want, aW wat Hy van
den Vader gehoord had, had Hy hen hekend gemaakt:
Hy had hen 't geheim van 't Ryke Gods geopenbaard
: naar't lichaam had Hy hen van'tnoodige bezorgd;
zodat zy zelfs moesten belyden, dat hen (f)
niets ontbrooken had. Hier mogt dan onze lydende
Heiland hen wel hebben te gemoet gevoerd, hetgeen
weleer Abfalom tegen Chufaï zeidde, wanneer
hy
f>) Mat. 26. 31. (£) Luk. 21. 18. (c) Luk. 24. 21.
{jij Mark. 3.14,15. {e) Joan. J5. 15. (ƒ') Luk. 22.3Ö.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 83
hy David niet wilde volgen : (a) is dit uwe weldaatUgheid
jegens uwen Vriend? Waarom zyt gy niet
met uwen Vriend gegaan? Is dit dan de dank voor
Jezus, dat Hy zoo ontydig verlaaten wordt? Hier
toonden de Leerlingen, dat zy niet ongelyk aan dat
Volk waren, waarvan Sirach fpreekt: (b) daar is
'er een, die flechts een tafelvriend is, en in den dag
van tegenfpoed niet volharden zal.
Wanneer onze Heiland Jerufalem introk, liep
Hem all*'c volk met loof-en palmtakken tegemoet,
om Hem al juichende in te huldigen; terwyl men
zyne Leerlingen gelukzalig noemde,om dat zy aan
Hem zo-een verheven Meester hadden. Zolang
zy met Hem ter tafel zaten, deeden zy groote beloften;
maar, wanneer de Waereld Jezus den nek
toekecrde,hebben alle de Apostelen,die Hem in voorfpoed
gevolgd waren,in tegenfpoed Hem verlaaten.
Hierom was het, dat de Heiland zich reeds, met
' David, in klagten geüit had: (c) voor alle myne vyanden
hen ik eene fmaad geworden; en nog meer voor
myne ndbuuren: en een affchrik aan myne bekenden.
Die my zagen, vlugtten van my naar buiten.
Dezelfde klagten, dewelke Job weleer over zyne
Vrienden uicflortte, mcgtonze lydende Jezus,mee
grooter recht , hier over zyne Leerlingen uitboezemen:
(d) myne vrienden zyn my voorby gegaan:
gelyk eene beeke, die fnellyk midden door de dalen
heenen f roomt. Hier vergeleek Job zyne Vrienden
by eene beeke,om dat eene beek deeze eigenfehap
heeft, dat zy in den Zomer door de hute der Zonne
uitdroogt, en in den Winter bevriest, alleen water
geevende wanneer het reegent; alzoo is het ook mee
de Vrienden geleegen, dewelke in de hitte der aanvechtinge
als verdroogen, en in den Winter des tegen-
00 sReg. 16,17. (70 Eccl. 6. 10.
(O PfiL 30. «. 00 Job. 6. 15.
F %

84 TWEE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
genfpoeds bevriezen; maar, in den lieflyken en aangenaamen
regen des voorfpoeds wateren der veriroostinge
geeven. Zolang deeze Leerlingen met
onzen Heiland aten, dronken, en geëert wierden,
waren zy zyne getrouwe gezellen; maar, toen de
00 beeken Belials Hem overvielen, vlugtten zy allen,
en , gelyk David zegt,(£) niemand was 'er bezorgd
voor zyn leven.
Groot, voorwaar! moet het geweld, en de wreedheid
geweest zyn, waarmede men op den lydenden
Jezus is aangevallen, aangezien zyne Leerlingen,
anderzins zoo moedig , toen den moed cénsklaps
lieten zinken, en de vlugt namen. Deeze wreedheid
was niet-alleen tegen den Heiland; maar de
woede , waarmede men Hem vong , noodzaakte
eenen zekeren Jongeling, om, daar hy Jezus wilde
volgen, te vlugten; want, Marcus teekent ons dus
aan: (c) een zeker Jongeling volgde Hem, hebbende
Jlechts een linnen kleedt over zyn naakte lichaam,
en zy greepen hem aan.
Wie deeze Jongeling nu was; hierover zynveelerleie
gisfingen gemaakt.Sommigen,als Theopbila&us
in C. 14 Mare, meenen, dat deeze Jongeling is geweest
Jakobus de mindere, dien Paulus {d)den broeder
des Heeren noemt, omdat de Oudvader EpU
phanius van hem zegt, dat hy gewoon was met
een linnen kleed te gaan; maar, dit gevoelen vervalt
daadelyk, als wy opmerken, dat (e) Hieronimus van
hem zegt, dat hy toen zes-en-zestig jaaren oud was,
en dus geen Jongeling meer konde genaamd worden.
He Oudvaders Ambrozius, Gregorius , en
meer anderen, willen, dat het Joannes de Evangelist
is geweest, hetwelk óók onwaarfchynelyk is,
aangezien hy toen in zyn denigfte jaar was, welke
jaa-
(a~) 2Reg. 22. 5. (b) Ps. 141- 5- 00 Mark. 14. 51.
00 Gal. 1. 19. (0 Eph. heref. 78. Lib. de vir. Illuft.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 85
jaaren verre boven het Jongelingfchap zyn. Daarenboven
zoude hy , geduurende den geheelen tyd
dat hy met den Heiland en de andere Apostelen in
den Hof was, het met een linnen kleed over zyn
naakte lichaam niet hebben kunnen uithouden; dewyl
het dien nacht zoo koud was, datzy (a)zicb by
een vuur van kooien, in 't huis van Kaïphas warmden.
De iterkfte bewysreden, dat het noch Joannes,
noch Jakobus is geweest, beftaat hierin, dat
de Evangelist uitdrukkelyk deezen Jongeling van
'sHeilands Leerlingen onderfcheidt, en ook zegt,
dat zy alle wech-vlugtten; derhalven konden zy Christus
niet volgen; dewyl het volgen en vlugten met
eikanderen niet is overeen te brengen.
Andere (tellen vast, dat deeze Jongeling een Zoon
uit dat huis is geweest alwaar men het Paaschlam
gegeeten had, die, te bedde zynde , iets van 't gevaar,
waarin de Heiland zich bevond, zoude gehoord, en
fchielyk een linnen kleed over zyn naakte lichaam
zoude getoogen hebben. Gantsch onwaarfchynelyk is
dk gevoelen; want, hoe zou hy iets van 't gevaar hebben
kunnen hooren, daar alles zoo heimelyk en bedekt
in zyn werk ging? Het is dan allewaarfchynelykst,
dat het een jongPerzoon is geweest,die op'tland,
niet verre van Gethfémani, op eene landhoeve woonde,
daar men Jezus voorby leidde. Deeze Jongeling,
door het gedruis en het getier der Soldaaten,
en het helder fakkel-licht, ontwaakt, en naar dit
voorval nieuwsgierig zynde, en geenen tyd hebbende
om zich te kleeden,zal waarfchynelyk met 'er haast
een lynwaad om zyn naakte lyf geflaagen hebben.
Dit lynwaad, was eene zekere foort van nachtgewaad,
waarvan de Voornaamftenin Israël gebruik maakten,
zynde dit een zeer kostbaar lynwaad, gelyk men uit
degefchiedenisfe van den rykenMan zien kan, wiens
overdaad hierin vertoont wordt, dat hy (b) gekleed
Ca) Joan. 18. 18. (b) Luk. 16. 19.
F 3
- ging

86 TWEE - EN - DERTIGSTE MEDITATIE CP HET
ging in V purper, en in V fyn lynwaad; en dus kan
men hier uit eenigzins afneemen, dat deeze Jongeling
niet van den minden rang is geweest.
De nieuwsgierigheid dreef hem dan eerst het
bedde uit; maar, op ftraat koomende, en verneemende,dat
men Jezus als eenen gevangenen misdaadiger
daar voorby leidde , wien hy liefde en achtinge
toedroeg, wierd zyn hart met kommer en benaauwdheid
over Jezus aangedaan. Deeze ontroering belettede
hem t'huiswaard te keeren , om zich te
kleeden; des, door yver aangedreeven, volgde hy
deeze bende, om te zien of hy niet iets tot 's Heilands
reddinge zoude kunnen toebrengen ; of om acht
te flaan , waar men Hem heenen leidde, en dus
anderen daar van te verwittigen, in hoope, dat al!' het
Volk, (a) V welk Jezus voor eenen Propheet hield,
en zoveele weldaaden van Hem had ontvangen ,
Hem zoude koomen verlosfen ; Doch, de Jongelin'
gen, deezen Volger in een enkel lynwaad ziende ,
greepen hem aan.
Door deeze Jongelingen moet men de Romeinfche
Krygsknechten verftaan,die doorgaans wegens
hunne jonkheid zoo genaamd wierden, ook koomen
de Joodfche Krygsknechten ons , in de Heilige
Schrift, met deze naame voor. Eenigen dan van deeze
Romeinfche Krygsknechten,deezen Jongeling aanzienden,als
eenen Vriend ofLeerling van Christus,
greepen hem aan. Dit gefchiedde, naar alle waar'
fchynelykheid,om hunne baldaadigheid en moetwil
hem te doen gevoelen, of ook om allen oproer en
oploop des volks te voorkoomen, waarvoor zy nu
byzonderlyk , en meer dan op andere tyden, beducht
waren. Deeze Jongeling nu zoo geweldig
aangerand , is hen, (p) gelyk Markus aantekent,
naakt ontvlugt. De Krygsknechten en Vyanden des
Hei-
OO IVUt. 21. 46. QO Mark. 14. 52.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 87
Heilands waren verwoed , en verfchoonden Vriend
noch Vyand, oud nog jong; hierdoor wierd deeze
arme Jongeling met fchrik en vreeze bevangen ;
des hy, het linnen kleed verlaatende, zich naakt op
de vlugt begaf. Met recht moogen wy hier dezelfde
woorden, dewelke de Propheet Amos, ten
opzichte van de vlugt der Israëlieten, fprak, gebruiken
: (a) en de kloekmoedig/Ie onder de fterken zal
naakt wecb-vlugten in dien dag, zegt de Heere.
Een nieuwsgierige is dikwerf het onheil zeer naby.
De nieuwsgierigheid baart veeltyds ongelukkige
gevolgen; gelyk aan deezen Jongeling bleek, die hierdoor
bynaar in banden en boeijen zoude geraakt zyn.
Door de nieuwsgierigheid wierd Dina , Jakobs
Dochter,gefchonden ,en gantsch (b) Sicbem in een
bloedbad verkeerd.
Wanneer wy dan deezen Jongeling naakt zien
vlugten, zien wy in dit voorval een juist af beeldzei
van onzen eerden Stamvader Adam , uit de handen
van zynen Maaker koomende. Hy was, als een*
fchoonen Jongeling, uitgegaan, (c) opdat hy het Lustparadys
zoude bewerken en bewaaren. God had
hem ook bekleed met het zuiver lynwaad van zyn
(d) Beeld en Gelykenisfe; maar, deeze Adam uit zynen
liaap ontwaakt zynde,liet zich door de begeerte
, van (e) als Goden te zyn , weelende goed en
kwaad, door de bedriegelyke belofte der Slange
verleiden,om te eeten van de verbodene vrucht; waarop
Satan hem heeft vast-gegreepen, met banden
geboeid, en hem het kleed van Cf) Rechtvaardig*
beid en waare Heiligheid uitgetrokken; zodat Adam
naakt wierd,en,mee fchaamte aangedaan, (g) zich
verborgde onder V geboomte van het Paradys. Op.
dat
00 Amos. 2. 16". (O Gen. 35. 29.
O) 2 15. 00 1. 26". (0 • 3.5.
(?) Eph. 4. 24. (jg) Gen. 3. 3.
f4

88 TWEE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
dat nu onze Heiland, die tweede Adam , de fchuld
van den eerden Adam zoude boeten, en ons,(a) uit
de hand onzer vyanden verlost zynde, met de klee*
deren der Zaligheid, (jb~) en het gewaad der Rechtvaardigheid
omhangen ?ou, daarom heeft God, naar
zyne Wysheid,deezen naakt-wechvlugtenden Jongeling
verwekt, als een afbeeldfel van Adams en onzer
naaktheid, waarin de Zonde ons gebragt had.
Dit voorval ftrekke ons tevens tot eene leering,
dat 'er fomtyds tyden zyn, waarin het geloof dergeenen
die den Heere Jezus belyden op 't hardde
getoetst en gefchudt word. De Kerk-zelve is van
het begin af altoos aangerand, verdrukt, en geweldig
vervolgd geworden. De Bruid van Christus,anders
(e)fihoon van gedaante,is zwart, wegens de heete
brand van de Zonne der vervolgingen. Het is wel
waar, dat de Vervolgingen in diUeven niet altoos
even zwaar zyn; de Een is aan dezelve meerder, de
Ander minder bloot gedeit; dit blykt immers uit
myne opgenoomene Textwoorden; want, de Apostelen
vlugtten, en behielden inmiddels het leven,en
hunne goederen ; maar,deeze Jongeling moest zyn
linnen kleed , waarmede hy bedekt was , laaten
vaaren. Op gelyke wyze verliezen fommigen, om
'sHeilands wille-alleen, de goederen der Waereld,
gelyk de Hebreen de berooving hunner (d) goederen
met vreugde verdroegen; anderen , in tegendeel,
fchieten 'er het leven by in, en (e) wederjlaan ten
bloede toe. Deeze ongelyke kruis-maat, volgens
Gods ailerwyslen Raad toegemeeten, moogen wy
met onze reden niet naavorfchen, maar wy moeten
dezelve, als van Gods hand afdaalende, geduldig
en bereid ondergaan; even gelyk David zich aan
God onderwierp, zeggende: Cf) ik ben (lom geblee-
(a) Luk. L ? 4. m Ifaï. f5,. I 0. (c) Cant. I. i.j.
Cd) Heb. 10. 3 4. (*) — 12. 4. Cf) Pfai. 38. i o.
ven,

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 8QJ
ven, en heb mynen mond niet geopend; want ,gy zyt
het die het gedaan hebt, Benydt nimmer diegeenen ,
welkenGod voor eenen tyd fpaart; want, moogelyk
worden zy voor grootere vervolgingen bewaart.-
Deeze Jongeling ontkwam het gevaar alleen met
het verlies van zyn linnen kleed; de Apostelen brag.
ten 'er toen hunne kleederen mede af; maar, zy
wierden bewaart, om, naderhand, de kleederen, en
het leven te verliezen.
Wanneer wy dan zien, dat de Heere Jezus van
zyne Leerlingen verlaaten is geworden .moeten wy
overweegen , dat onze Heiland hier geleeden heeft
hetgeene wy door onze zonden verdiend hadden.
Wy hadden, in den eerden Adam ,door de zonde,
God verlaaten, dewyl hy van God vluchtte,(#) en zich
verbetgde onder het geboomte. Hierby koomt, dat
wy-zelve God zo dikmaals, door onze zonden en
overtreedingen,hebben verlaaten; immers,hoeveelen
zyn 'er niet die Hem moedwilliglyk vertoornen,
en, door hunne zondige afwykingen,den Heere als
dwingen om hen te vergeeten en te verlaaten; zodat
men denzulken te gemoet kan voeren, hetgeene
de Priester Zacharias weleer zeidde: (b) omdat gy
den Heere hebt verlaaten, daarom zal Hy u ook
verlaaten. Hoeveelen zyn 'er niet, die alle vreeze
Gods ter zyde (tellen, in allerleie overtreedingen gerust
daarheenen leeven, en die door. hunne godlooze
daaden uitroepen en (c) tot God zeggen: IVech van
cns , wy willen uive wegen niet kennen ! Hoe dikmaals
zoude God ons niet kunnen verwyten , gelyk
Hy den Engel van Ephézen verweet, dat wy onze(i^
eerfte liefde verlaaten hebben , en zyne weldaaden
met fnoode ondankbaarheid vergolden? Hoe dikmaals
hebben wy zyne goedertierentheid en langmoe«
f» Gen. 3. 8. f» 2 Paral. 24, 30^
(0 Job. 21. 14. (d) Apocal. 2. 4.
F 5

po TWEE-EN* DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
moedigheid misbruikt? Hoe dikwerf zyn wy zyne
Vaderlyke en liefderyke armen ontworfteld , en
hebben veel liever Satan, de Waereld, en ons zondig
vleesch gediend ? Maar, begrypt dan en bemerkt,
om met Jeremias te fpreeken, ia) dat bet kwaad is,
en bitter valt, den Heere uwen God verlaaten te
hebben; want,waarheen zult gy u wenden, wanneer
gy, in nood en gevaar zynde, zult roepen en fchreeuwen?
God, immers, zal u dan niet verhooren; tot
wien zult gy dan uwe toevlugt neemen ? De van God
verlaatenen Saül begaf zich tot eene Toveresfe, om
hulpe te vinden; Octiozias by (F) Beëlzebub den God
van Akkaron; maar,zy vonden beiden geen' troost
of hulpe; want, om my als David te uiten, God had
hen {c) verlaaten, en daarom was 'er niemand die
hen verloste.
Ach!hoe dikmaals hebben wy God reden gegeeven
om over ons te klaagen , gelyk Hy weleer
over Israël deed, by Jeremias: (d) Myn volk heeft
twee ondeugende dingen gedaan: zy hebben my verlaaten
, die de bron des levenden zvaters ben: en zy
hebben zich waterbakken uitgebou:ven,geborfene waterbakken
, die geen water konden houden. Wy (laan
met Israël, dikwils achteruit,God laaiende vaaren ,
die ons gefchapen heeft,en verfmaadende den Rotsfteen
onzes heils. Om dat Jezus nu, als onze Borg, aan
de Godlyke Rechtvaardigheid betaalen moest, voor
onze ondawkbaare verlaatinge en afwykinge van
God, moest Hy hier ook van zyne Leerlingen verlaaten
worden:
• Laat ons, daarenboven, hieruit leeren , hoe ongefladig
de vriendfchappen der menfchen zyn, die ligt
van vriendfchap tot haat overflaan: de minfte tegenfpoed
doet hen ons verlaaten: daar is, zegt Sirach
•
(a) Jer. 2. ïo. (è) 4 Re*. 1,2.
(e) Ps. 70. 11. (d) Jer. a. 13.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. pi
lach , (

92 TWEE-EN DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
« niet begeeven ,noch ik zal a niet verlaaten. Voorwaar
! God is de allergetrouwfte Vriend, die door
geene rampen, noch tegenfpoeden, noch in armoede,
ons zal verlaaten; want,Hy is diegeenen, die.
gelyk David zegt, (a) getrouw blyft in der eeuwigheid.
Wanneer Job van zyne gemeenzaame Vrienden
verlaaten wierd , en zyne Huisgenooten hem niet
meer wilden kennen, en zyne Vrouw zich jegens
hem gedroeg als of hy haar Man niet ware geweest,
toen was God zyn eenigfte Vriend. Wanneer
David klaagde, en zeidde: (b) myn Vader en myne
Moeder hebben my verlaaten, toen kon hy in God,
als zynen eenigften Vriend, zich vertroosten; des
hy ook zeidde: de Heere heeft my opgenoomen. Elkana
was voor Anna zyne huisvrouwe beter, dan
tien kinderen; en God is ons beter, dan duizenden
van Vrienden. Al waren wy van alle goederen en
Vrienden der Waereld ontbloot, indien God nochtans
onze Vriend is, dan zyn wy getroost :Hy is ons
waarder dan alle gefchapene dingen; ja, al waren
wy (c) niets hebbende, indien wy hem hebben ,zyn
wy doch alles bezittende, en hebben Vrienden, rykdommen
en heerlykheids genoeg. Vestigt dan uw
betrouwen op God; want ,(_d) gezegend is de man,
die zyn betrouwen op den Heere feit; want, (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 93
het wreed geweld, waarmede men U , als een' gevangenen
booswicht wechfleepten, dan nog geen pyn
genoeg voor Uw lydend harte, reeds door duizenden
folteringen afgemat? Moest by dit-alles het gezicht
van Uwe vlugcende Leerlingen, vlugtenden op het
tydftip hetwelk U in eenen afgrond van benaauwdheid
dompelde, U met een allerpynelykst gevoel
treffen! Ach! Hoe moet Uw liefderyk hart, door dit
fmertelyk gezicht, in traanen van een innerlyk gevoel
wechgefmolten zyn , en Uwe Ziel hierdoor
grootere pyn dan Uw lichaam, door Uwe knellende
boeijens geleeden hebben! Mogte, ö Lydende Jezus l
ö Man van fmerten! mogte deeze fmertelyke vertooning
ons, als in een levendig Schildery, fteeds voor
oogen houden, dat wy U geene mindere pyn aandoen,,
wanneer wy ons door eene fchandelyke vlugt van
U verwyderen! En, helaas! hoe dikwerf hebben wy
ons aan zulk-eene misdaad fchuldig gemaakt? Hoe
dikwerf zyn wy van U gevlugt, zelfs in eenen tyd,
waarin Gy niet door de magt Uwer vyanden overheerd,
maar, als Opperheerfcher over alle Magten
der aarde,op Uwen Hemel-Tbroon neêrgezeeten,
de Kroone der overwinninge aanbiedt aan alle diegeenen
, die niet vreezen flechts d'éénen voet op Uw
firydperk te zetten, en U naar te volgen.
Schuldiger zyn wy,dan Uwe vlugtende Leerlingen
; maar , ach ! Schenk ons Uwe genade! verleen
ons die krachten, waarmede Gy Uwe Leerlingen
naderhand verlterkte;dan zullen wy voortaan van U
niet meer vlugten,maar,fchaamrood over onze afdwaalingen,
ons tot U begeeven, by U blyven, ja
in de heetfte Vervolgingen, om U het leven verlaaten,-
opdat wy dus éénmaal met U, ó Lydende Jezus,
die het einde van onze verlangens zyt, veréénigd,
met U ons in Eeuwigheid verheugen moogen.
A M E N .
DRIE-

p4 DRIE • EN - DERTIGSTE ME-JTTATIE OP II2T
DRIE - EN - DERTIGSTE MEDITATIE.
Joan. i'8: VS. 13,14-
Et adduxerunt eum ad**En zy leidden Hem eerfl
Annam primum, erat^ tot Annas, omdat die
enim focer Caïphee de Schoonvader was
qui erat pontifex anni^ van Kaïphas, dewelillius.
Erat autem ke dat jaar Hooge-
Caïphas, qui conti-.991 priester was. Deeze
lium dederat Judasis: Kaïphas was degeequia
expedit , unum^^j. ne, die den Jooden den
hominem mori pro** raad gegeeven had ,
populo. dat het nut was, dat
e r e,f/?
1$.% ' mensch flierve
.jjHg. «wr © olk.
H Et is eene zeer aanmerkelyke en geheimryke
gebeurtenis, welke eertyds voorgevallen is,
met de Verbondkist, of (a) Arke Gods, welke in
den flag aan den hulpfteen te Aphek genoomen wierd.
Deeze Arke was het allervoornaamfte en heiligde
ftuk van den Joodfchen Godsdienst, en deweike
God ook met de grootfte eerbiedigheid wilde behandeld
hebben. Deeze Arke nu hadden de kinderen
van Israël met zich genoomen, in den ftryd tegen
de Philiftynen , opdat de Godlyke tegenwoordigheid
hen des te nader ter hulpe mogte verftrekken;
doch, de uitkomst bedroog de verwachtinge;(£) want,
Israël wierd geflaagen, en de Arke Gons wierd genoomen.
Welk-eene groote verflaagenheid , angst en
treurigheid, hierover in Israël was, is ligt af te neemen
uit den doodelyken val van den Priester Heli,
die, toen hy deeze maare hoorde, (c) de Arke Gods
is
(«) 1 Rcg. 4. 10,11. (t) io,n,
{e) 1 Reg. 4. 17-18.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. O$
is genoomen, van zynen Stoel achter- over viel, en, den
nek breekende, dood bleef. Deeze fchrik trof ook
zyne Schoondochter, de huis vrouwe van Phineas, dewelke
,ontydig baarende,het leven daarby infchoot,
waarom zy ook (V) bet kind Ichabod noemde, zeggende:
de glorie is van Israël wechgenoomen-
't Is niemand onzer onbekend, dat deeze Verbondkist
een voor-en zinnebeeld van Christus is geweest;
haare tweeërleie fioffe, waaruit zy gemaakt
was , namelyk , goud en hout, verbeelden ons
den Perzoon van Christus, uit twee natuuren, de
Godlyke en menfchelyke, beflaande; en gelyk in
deeze Kist de tafelen der Wet beflooten waren,
alzo (&) z
y n
in Christus verborgen alle de fchatten
der wysbeid en der kennisfe. Deeze waare en levende
Arke zagen nu de Apostelen en Leerlingen overgeleeverd
in de magt der Jooden en Heidenen,
even gelyk oudtyds de Arke Gods in de handen
der Philiftynen verviel. Deeze gebeurtenis ftortte
niet minder de vrienden en leerlingen van Jezus in
de allerüiterlte angst en treurigheid; want, zy zagen
Hem, wien zy (V) hoopten dat hy 't was dis
Israël zoude verlosfen, nu gevangen genoomen; en ,
gelyk. de zinnebeeldige Verbondkist naar Azote
wechgevoerd wierd, alzo zagen de Leerlingen
het tegenbeeld, den God des Verbonds zelv,naar
Jerufalem leiden,eerst tot Annas,den Schoonvader
van Kaïphas.
Onze lydende Heiland was nu met de ftrengfte
koorden gebonden , en op het pynelykst geboeid;
de tyd, dien hy hefteed had met zyne leerlingen
te berispen, hen wegens hunne ontydige verdediginge
te onderhouden, en met zyne hartbreekende
woorden , gefprooken tot (W) de Qverpriesters,
Hoofd-
(a) iReg. 4. 21. (b) Kol. 2. 3.
CO Luk. 24. 2i: CO 32
- 5 J
-

pfj DRIE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Hoofdmannen des Tempels, en Ouderlingen, wegend
hunnen godloozen handel, had hen al lang verveeld ;
hun bloeddorst was zoo groot, dat zy wel eerder de
handen aan Hem zouden geflaagen hebben. Zeer
gaarne wilden zy, om als Ifaïas te fpreeken, (d) zich
haasten om onnozel bloed te vergieten. Daar Hy dan
nu gebonden was,wilden zy niet langer draalen; maar,
zy (h) maakten jagt om Jezus fchielyk te dooden;
gelyk de woorden van Michéas luiden ; waarom ook
de gantfche Eloedraad nog inden nacht vergaderde ;
deeze Bloedraad,dewelke op(c) het dierbaar bloed
van bet onbevlekt en zuiver lam wagtte. De Aa'ronfche
Hoogepriester wagtte hier naar Hem, (d) dien
Hoogepriester was op de wyze van Melchifedecb.
Annas konde niet flaapen , zo lang hy Jezus niet
geboeid vóór zich zag.
De Evangelist zegt dan: Zy leidden hem eerst tot
Annas. Zy, te weeten de Romeinfche Krygsknechten,
en de Dienaars der Jooden;immers, beiden,de
Jooden en Heidenen, hadden in Gethfémani hunne
handen aan den Gezalfden des Heere geflaagen,
en Hem onmenfchelyk gebonden:nu waren zy ook
beiden beezig om Hem naar die plaatfe te brengen,
alwaar het doodvonnis over Hem zou uitgefprooken
worden.
Zeer gewillig liet zich onze Heiland door hen geleiden
; Hy gebruikte zyne magt niet, om zich te
redden,noch de hulpe van zyne gunftelingen;maar
hy gedroeg zich hier, gelyk Ifaïas van Hem getuigt,
als (e) den Jlaaf der Crooten. Wanneer die van
ÏNazareth zich aan zyne Leere ergerden , en (ƒ) zy
Hem leidden tot op den top van den berg, om Hem
van boven neder te werpen, toen wist Hy zich te
redden; want,(g)Hy ging midden door hen beencn^
en
(a~) Ifaï. 59. 7. (b) Mich. 7. 2. (c) 1 Pet. 1. 19.
id) Heb. 6. 20. (e) Ifaï. 49. 7.
(f) Luk. 4. sp. (g) 3Q.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 97
en vertrok 1 maar,nu de uur en magt der duisternisfe
was gekoomen , in welke Hy in de handen van zyne
vyanden moest vallen, liet Hy zich ook gewillig
leiden, zonder hunne moorddaadige handen te öntwyken;
Hy liet zich naar de flagtbank leiden, (a)
als een zachtmoedig Lam.
Nadat Jezus het Paaschlam met zyne Leerlingen
gegeeten had, was Hy uit Jerufalem met hen, door
het dal van Jofaphat, over de beeke Cedron gegaan
in den Hof Gethfémani, alwaar zy Hem ook gevangen
namen ,en vanwaar zy Hem nu ook wederom
raar Jerufalem leidden. Wy kunnen ens de
omftandigheden van dat Lyden ligtelyk verbeelden:
fmaad en fmerten waren zyne geduurige gezellinnen
; de fmaad volgde Hem , dewyl Hy als een
openbaare misdaadiger, oproermaaker en Godlasteraar,
gebonden en gevangen heengeleid wierd; de
fmert vergezèlde Hem mede; immers, wie zal kunnen
uitleggen wat ftekelwoorden , wat haatelyke
fchimp.en fpot-naamen, wat grouwelyke vloeken en
godlasteringen Hy heeft moeten hooren ? ja, zyn
teder lichaam, dat voor Weinige uuren als in een
bloedig zweer gezwommen had j en hierdoor ten
uiterften verzwakt was, wierd door de handen van de
moedwillige Krygsknechten, heen en weder gerukt,
en onbarmhartig mishandelt, zodat hier ook naar
de letter voltrokken is, waarover de Heiland klaagde
: (b) Ik wierd geweldig geftooten, opdat ik vallen
zoude: doch, de Heer befchermde my:
Zien wy, daarenboven, hoe groot de woede van
zyne Vyanden was, waardoor zy op den berg Gólgotha,
by 't einde van zyn leven, Hem op allerhande
wyzen befpotteden , dan kunnen wy ligtelyk afneemen,
hoe zy in 'teerde begin, toen zy Hem
naüwlyks in handen kreegen, op Hem gewoed en
geraasd zullen hebben,zodat David,in zynen naam,
klaagt:
(.?) Jer. 11. 19, (jf) Pfal. u 7, i 3,
11. Ds.ru G

p3 DRIE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
klaagt: (a) zy fperden hunnen mond tegen my wyd
open; zy zeidden: ha, ha ! onze oogen hebben '/ gezien,
hoe Hy in onze ftrikken gevallen is.
Zy leidden dan den Heiland Jeruralem in, door de
Schaapspoorte, dewelke dus genaamd was, omdat
de Schaapen, die voor de Stad geweidt wierden, en
tot de offerande gefchikt waren, die zelfde poorte
ingeleid wierden , om in den Tempel geflagt en
geofferd te worden. Langs deezen weg wierd ook
het Lam Gods, dat (b) wegneemt de zonde der JVaereld,en
voor de zonden der Waereld geofferd zoude
worden, in de ftad geleidt. Vyf dagen te vooren
was Jezus deeze zelfde poorte, in volle zegepraal,
ingetrokken , rydende op eene Ezelinne; (c) terwyl
het volk hunne kleederen op den wegfpreidden,anderen
takken van de boomen flr ooiden, en hozanna den Zoone
van David riepen. Zyne intreede was toen met eere
en heerlykheid verzeld; maar, nu was Hy, als een
dief en moordenaar, gebonden, en met fmaad en
fchande overladen. By de eerfte intreede riepen zy:
(d) gezegend zy de Koning, die daar koomt in den
naam des Heeren; nu fcholden zy Hem uit voor
den grootften Boosdoender, en vervloekten Hem.
Over Hem mogt men hier, met den treurenden Jeremias
, uitroepen : (e) alle zyne vyanden hebben den
mond over hem opgefperd: zy hebben gefluit, en op
hunne tanden geknarsd; zeggende : wy hebben Hem
verflonden.
Gelyk dan de Philiflynen de gevangene (ƒ) Arke
Gods wechvoerden, en in den Tempel van hunnen
Afgod Dagon bragten, alzo leidden zy het Tegenbeeld
der Arke, onzen lydenden Jefus, naar Annas,
die de Schoonvader was van den toen regeerenden
Hoogepriester Kaïphas. Welk-een man Annas was,
hier-
00 Pfal. 34. 21. (O Jojn. i. 29. CO Mat. 21. 8,9.
00 Luk. 19. 38. CO T
&ren. 2. ic. (f) i Re* 5. 1,2.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 99
hiervan hebben de Evangelisten weinig aangeteekend
: van deezen naam word by Lukas 3. vs. 2 , en
in de Handelingen der Apostelen, 4. vs. 6, meldinge
gemaakt: op beide plaatfen word deeze heillooze
man een Hoogepriester genaamd , omdat hy hec
Hoogepriesterlyk ampt te vooren bekleed had. De
Joodiche Historiefchryver Jozephus noemt hem
Ananas. Deeze Annas was een man van groot
gezach te Jerufalem5 aangezien hy niet-alleen het
Hoogepriesterfchap eenige jaaren in perzoon bekleed
had , maar ook vyf Zoonen hadt gehad, die
met de Hoogepriesterlyke waardigheid bekroond
zyn geweest. Tot deeze waardigheid zag hy mede
zynen Schoonzoon Kaïphas verheven , die (a)
Hoogepriester van dat jaar was , gelyk Joannes
aanteekent. Hiermede wil de Evangelist de bedorvenheid
dier tyden te kennen geeven; want, God
had de Hoogepriesterlyke waardigheid, voor altyd ,
aan het huis van Aaron vastgehegt,en wilde, dat 'er
altoos maar één Hoogepriester zyn zoude, die dac
ampt bekleeden moeste zolang hy leefde j gelyk blykc
uit het boek der getallen aan het 35. 25. vs. maar,
ten tyde der Machabéén, begonden'er,ten opzichte
van \ Hoogepriesterfchap, al misbruiken in te Hulpen;
immers, (b) Jafon en Menelaüs koften hetzelve
toen reeds voor geld; (c) Alcimus wierd ook,
fchoon van geen Priesterlyk gedachte, als Hooge*
priester aangefleld.
_ Deeze wanorde was niet beter onder de Regeeringe
van Herodes , omdat de Romeinen meer
op het geld, dan op de bekwaamheid en verdienden
oogden, zodat het Hoogepriesterdom bynaar alle
jaaren verkoft wierd: hierom zeidde Joannes, dac
Kaïphas Hoogepriester van dat jaar was ; fchoon
hy, volgens de getuigenis van Jofephus, zeven jaaren
f» Joan. 18. i|. (J>) 2 Mach. 4.

IOO DRIE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ren naar elkander Hoogepriester is geweest; doch,
deeze jaaren waren Hechts by gunst, en om geld, van
de Romeinen verlengd geworden. Tot deezen Annas
, den Schoonvader van deezen Kaïphas, wierd
onze lydende Jezus dan het eerst geleid.
Zesmaalen is onze Heiland heen en weder geleid:
uit Gethfémani naar Annas; van Annas naar Kaïphas;
van Kaïphas naar Pilatus; van Pilatus naar
Herodes; van Herodes wederom naar Pilatus; en
van Pilatus naar Gólgotha. Op alle plaatfen, waar
de Zondaars en de Zonde woonden , wierd onze
Jezus geleid; immers, by Annas heerschte de (a)
geldgierigheid, die een wortel is van alle kwaad;
dewyl hy om geld het Priesterdom verkoft had;by
Kaïphas vond de hoogmoed en hovaardy plaatfe ;
want,hy fprak tot de Raadsheeren en zeidde:(F)gy
ver ftaat u de zaak niet; en gy denkt niet eens, dat
het u nuttig is, dat 'er een mensch fterve voor 't volk:
by Pilatus woonde de nyd; want, gelyk Matthéus
getuigt, (c) hy wist wel, dat zy Hem uit nydigheid
geleverd hadden , en, ondanks deeze bewustheid
(temde hy met deeze benydigers overeen: by Herodes
was de onkuisheid en bloedfchande gehuisvest
; want, (d) hy had de huisvrouwe van zynen broeder
Philippus getrouwd: op Gölgotha, eindelyk ,
heerschte de wreedheid,en de onmenfchelykfte boosheid,
namelyk, de Godsmoord: Alwaar dan de Zonde
woonde wierd onze Heiland heengeleid opdat
het blyken zoude, dat, gelyk Paulus zich uitdrukt,
Ce) Jezus-Cbristus in deeze Waereld gekoomen is, om
de Zondaar en zalig te maaken, en, gelyk Petrus
zegt, omdat Hy ( f) onze zonden zelv in zyn lichaam
aan 't kruis zoude draagen, en wy, de zonden af geftorven
zynde, voor de rechtvaardigheid zouden leeven,
door wiens ftriemen wy geneezen zyn. (
Verte")
I Tim. 6. 10. (b) Joan. 11. 59, 50. (c)-Mat. 17. 18.
\d) Mark. 6. 17. (ej 1 Tim, 1. 15. (f) 1 Pet. a. 34.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTÜS. iot
Verfcheidene gistingen zyn 'er,waarom Christus het
eerst tot Annas is gebragt. Eenigen willen , dat dit
gefchied zy, omdat Kaïphas niet alléén voor den
uitwerker van de gevangeneeminge des Heilands
zoudegehouden worden,en niet alléén bloot zoude
ftaan voor het gevaar van het Volk. Anderen zeggen
dat dit gefchied is, opdat men in dien tyd ,
welken Jezus by Annas vertoefde, den Joodfchen raad
byéén zoude kunnen vergaderen. Anderen willen, dat
Annas het verdrag met Judas had aangegaan, die hem
ook in dien nacht de dertig Zilverlingen zoude betaald
hebben. Anderen wederom beweeren, dat dit
gefchiedde , omdat Annas de Voorzitter van den
Raad was, en ook omdat het huis van Annas op
den weg naar Kaïphas geleegen was , des zy dit
huis eerst eens wilden aandoen, om den gevangenen
Jezus te vertoonen,en ook om aldaar verder te beraadflaagen
, hoe men met Jezus handelen zoude.
Dit zyn alle gistingen; maar, noodeloos is het ons
met gistingen op te houden, aangezien de Evangelist
Joannes duidelyk de reden hiervan heeft gegeeven,
zeggende; dat het was, (#) omdat Annas
de Schoonvader was van Kaïphas:
Kaïphas heeft dan zynen Schoonvader, als zynde
een oud en achtbaar Man, de behoorlyke eere willen
bewyzen, en tevens hem verblyden ; want,duidelyk
kan men afneemen, dat hy een Vyand van Jezus is
geweest, aangezien Joannes aanreekenti, dat deeze
Annas Jezus (b) gebonden gezonden heeft tot Kaïphas;
Hy heeft dan zynen Schoonvader, deezen
gryzen en aanzienelyken booswicht, (c) die, om met
Daniël te fpreeken, in 't kwaade verouderd was,
het vermaak willen aandoen van onzen Jezus, den
grootften Vyand, volgens hunne Inbeelding, van 't
Hoogepriesterdom, gevangen voor oogen teftellen.
Mo-
f» Joan. 8. 13. f» — iE. 24. (*) Dan. £$. 52.
G 3

102 DRIE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Mogelyk heeft hy, gelyk voortyds de Hoogepriester
Heli, die (a) op een' foei zat, aan den weg uitziende
, en beangst voor de Arke Gods, ook alzoo gezeeten,
en uitgezien naar Jezus, de waare Arke, bevreesd
zynde wegens de uitkomst; maar,Jezus gevangen
ziende, vol van blyfchap en genoegen geweest
, wegens het wel gelukken van deeze onderneeming.
Wat nu in het huis van Annas met den Heere
Jezus is voorgevallen, hiervan hebben de Evangelisten
niets aangeteekend; echter is het waarfchynelyk,
dat de Heiland hier veele befchimpingen en
befpottingen van Annas en zyn huisgezin heeft
moeten ondergaan. Mogelyk heeft die fnoode
Grysaart Jezus met de gevoeligfte verwytingen bejeegend,
en zich van de woorden zyner befchuldiginge
aan Pilatus bediend. Zyt gy, waren mogelyk
zyne woorden, (b)deeze mensch , die (c) ons -volk
verkeert, en oproerig maakt, kerende, van Galiléa.
af, dóór geheel Judéa? (d) Wie heeft u de magt '
gegeeven, om, zon der onze toeftemminge , het Land
rond te trekken, Leerlingen byéén te vergaderen,
en openlyk, (e) als magt hebbende, te leeraaren ,
allerleie gevaarlyke dwalingen,onder denfchyn van
godvruchtigheid, uit te ftrooijen, ja de gamfche
Wet van Moizes omverre te werpen ? Zulk-een fnood
Ketter is 'er nog nooit in Israël opgedaan; doch,
gezegend zy de God van Abraham, Izaak en Jakob,
die u heden, (ƒ) 6 ondeugende, en de grootjle booswicht
van alle menfchen, in onze handen geleverd
heeft. De verkeerde weg, dien gy bewandeld hebt,
en die, gelyk Salomon zegt, (g) naar den dood leidt,
zal U ook hetzelfde lot doen ondergaan. Een zulke
of
GO 'Reg. 4. 13. 00 Luk. 23. 1. (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 103
of dergelyke aanfpraak zal onze lydende Jezus
waarfchynelyk van Annas, dien heilloozen man, hebben
moeten aanhooren. In het huis van deezen
Annas zal eene zo groote blydfchap over de banden
van Jezus ontdaan zyn geweest, als eertyds by
de Philiftynen, die van blydfchap juichten, en (d)
zich vrolyk maakten, toen Samfon gevangen was
geworden. Ongetwyffeld zal Annas een groot genoegen
gefmaakt hebben, omdat zyn Schoonzoon
Kaïphas hem dit eerbewys heeft aangedaan , van
Jezus hem het eerst, als gevangen en geboeid, voor
oogen te ftellen.
Deeze Kajphas nu was de Hoogepriester, en beklom,
naa deKoninglyke,deheerlykfte waardigheid
op aarde. Met eene byzondere omftandigheid word
hy befchreeven by Joannes, die van hem zegt:
(b) Kaïphas was degeenen, die den Jooden den raad
gegeeven bad. dat bet nut was, dat 'er een' mensch
jlierve voor het volk. Hier moet men zich der gefchiedenisfe,by
Joannes aan het ij. aangeteekend, herinneren.
Wanneer de Heere Jezus Lazarus opgewekt
had, en hierdoor (c) veelen in Jezus geloofden
, vergaderden de Overpriesters, en de Pharizéën
den raad, en beraadflaagden te zaamen, hoe
men den voortgang van 't geloof in Jezus best fluiten
zoude, (d) PFat zullen wy doen, zeidden zy;
want, deeze mensch doet veele tekenen ? Indien wy
hem alzoo laaten begaan, dan zullen zy allen in hem
gelooven: en de Romeinen zullen koomen, en zullen
onze plaatje en ons volk verwoesten. Hetfcheen dat
deeze Raadsvergadering zoo vaardig het doodsvonnis
over Jezus niet velde, als Kaïphas wel gewenscht
hadde, en vreezende dat die vonnis door
onpartydigen, en door diegeenen die Jezus genegen
00 Jud. 16. 24,(25. 00 Joan. 18. 14.
(c) joan. 11. 45. 00 11. 47»48.
G 4
waa-

io4 DRIE • EN * DERTIGSTE MEDITATIE OP'HET
waren, gelyk (d) Nikodemus, die 's nachts tot Jezus
kwam , en die al ééns de zaak van Jezus op
zich genoomen had , zoude wederftreefd worden,
wierd Kaïphas onverduldig, en liet zich door den
haat zoverre vervoeren , dat hy den Raadsheeren
hunne bloohartigheid verweet, en, de noodzaakelykheid
van Jezus dood als niet genoeg doorgrondenden
, hen toevoer: (b) gy ver ftaat u de zaak niet ;
en gy denkt niet eens, dat het u nuttig is, dat 'er
een mensch fterve voor het volk, en dat het ganfche
volk niet verhoren gaa. Ah of hy zeggen wilde :
„ Onderlteld zynde , dat Jezus de Nazaréner on-
„ fchuldig ware, zo is het nochtans oirbaarer, dat
„ men de regelen der Rechtvaardigheid eens aan
„ eene zyde Helle, en Hem aan het gemeenebest
„ oppffere, dan dat de Joodfche Natie haare vry-
„ heid ten eenemaal verlieze , aangezien het te
„ duchten is, dat de Romeinen by de beroertens,
„ die over 's Mans leerc en wonderen ontltaan, in
„ het troebel watervisfchen, en ons landen volk
„ verdelgen zullen ". Schoon Kaïphas, naar zyne
blindheid, niet verder zag dan op de uitwendige
welvaart van 't Volk ; 't welk, naar zyne meeninge ,
door den dood desHeilands kon behouden worden;
God , echter, beflierde de tong van Kaïphas, om, onweetende,
den dood van Jezus te voorzeggen, dewelke
tot ons heil en verlosfinge noodig was, opdat
h, gelyk de H. Joannes zegt, (V) de kinderen Gods,
die verftrooid waren, tot één vergaderen zoude, en
aldus was Kaïphas, onweetende ,hier een Propheet,
waarom ook Joannes zegt.: (d) dit zeidde by uit
zich-zeiven niet, maar vermits hy dat jaar Hoogpriester
was. Het behaagde God deeze beerlyke
voorzegginge te leggen in den mond van den Godloozen
00 Joan, 7. 50. (0 — — Ui 49,50.
-tj 11. 52. 00 , s u

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS." IOJT
loozen Kaïphas, die zyn moordzuchtig voorneemen
met zulke woorden uitte, die in eenen heiligen zin
konden verdaan worden. Meermaalen heeft God
van ouds, door den mond van onheiligen, voorzeggingen
van toekoomende dingen gedaan, gelyk blykt
in Pharao, dien (a) God getoond heeft wat hy doen
zou. Op gelyke wyze, heeft de Godlooze Balaam
gepropheteerd ; en van Nabucbodonofor zegt Daniël
, dat God hem (b~) te kennen heeft gegeeven,
wat 'er in de laatfte tyden Hond te gebeuren. Alzo
propheteerde deeze onheilige Kaïphas het nut en
het heil hetwelk in den dood van onzen lydenden
Jezus voor het Menschdom opgeflooten lag.
Wanneer wy dan befchouwen, hoe onze Heere
Jezus uit Gethfémani naar de ftad, en uit het huis van
Annas,by nacht,over ftruikelige en hobbelige wegen
, eerder voortgefleept dan geleid is geworden,
zien wy hoe onze Heiland, als onze Borg, deeze
moeijelyke en zuure gangen voor ons heeft ondernoomen,
om te voldoen voor onze zondige wegen,
die wy bewandeld hebben ; des wy de woorden
der Godloozen , in het boek der Wysheid ,
op ons-zeiven wel moogen toepasfen.' (Y) Wy zyn
vermoeid geworden op den weg der boosheid, en des
bederfs:en wy hebben moeijelyke wegen bewandeld,
en den weg des Heeren hebben wy niet gekend. Hoeveele
duizenden zondige gangen worden 'er, waarvan
Salomon zelfs gewaagt, (d) in defchemeringe,
als de avond aan V vallen is, in de donkerheid en
duisternisfs van den nacht, door de kinderen des
Duivels verricht! Hoereerders, Echtbreekers, Dieven,
Moordenaars, fuizebollende Nachrzwervers,
en dergelyke godlooze menfchen, laaten zich, in
het duistere, door Satan, in zyne Hukken omleiden.
Het
(d) Gen. 41. 25. (è) Dan. 2. 2?.
(je) Sap. 5. 7. (d) Prov. 7. j>.
G 5

io6 DRIE-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Het oog des Overfpeeler's zegt Job, (d) neemt
de duisterheid waar , zeggende : geen oog zal my
zien: en hy bedekt zyn aangezicht; hy breekt in de
buizen onder de duisternisfe ,zoo als zy 'tby dag met
-malkander en af gefprooken hadden: bet licht kennen
Zy niet. Om alle deeze en foortgelyke werken der
duisternisfe moest onze lydende Jezus deezen benaauwden
weg ondergaan,en zy waren oorzaak dat
hy deezen fmertelyken en pynelyken gang by nacht
heeft moeten gaan.' Ach! dat wy dan éénmaal opmerkten
, hoe dikwerf wy (b) den weg, die ruim
is, en die tot het verderve leidt, hebben bewandeld,
en nu door het lyden van onzen Heiland aangefpoord
wierden, om afftand te doen van de werken
der duisternisfe, en van den nacht, en nu eens allen
wierden (c) kinderen des lichts en des dags.
De kinderen des lichts worden, in veele deelen,
door de kinderen der duisternisfe befchaamd gemaakt
; immers, (dj de kinderen dezer waereld zyn
voorzichtiger dan de kinderen des lichts in hun gepachte.
Hoe zorgvuldig waren de Krygsknechten,
en de Dienaars der Jooden niet, om den Heiland,
naadat Hy in hunne handen gevallen was, vasttehouden,
en Hem met alle mogelyke zekerheid te
leiden, op dat Hy hunne handen niet ontkoomen
mogte? De Godloozen, zegt Salomon, (e) flaapen
niet , vooral eer zy kwaad gedaan hebben ; de
flaap word ben benoomen , indien zy niemand hebben
doen vallen. Immers, hoe vaardig was de gryze en
onzalige Annas niet, om zynen flaap , anders zo
verkwikkelyk voor den Ouderdom,aan den middernacht
opteöfferen, en met zyn gantfch huisgezin te
waaken, en dat alleen om dat zondig vermaak te
genieten van Jezus in ketenen en banden te zien ?
Wie
U) Job. 24. 15,16. O) Mat. 7. 13. ( F) 1 Theif. 5.5.
ld) Luk. 16. 8. (O PÏOV. 4. 16.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. ro?
Wie is 'er onder ons die zulk-eene vlyt aanwendt,
om (a) deelgenooten van Christus te worden, en ten
einde toe Hem volftandelyk te behoudend Waar zyn
toch die yverige Zielen, die, met den worftelenden
jakob, zeggen: (b) Ik zal u niet laaten gaan, ten
^ gy wy zegent 1
? Waar zyn die Zielen, die 'er den
flaap en de ruste gaarne zouden aan geeven wanneer
'er zich eene geleegenheid opdeede, om liefde en
gedienftigheid aan Christus, in zyne ledemaaten, te
bewyzen? Moeten wy niet bekennen, dat wy van
deze kinderen der duisternisfe verre overtroffen worden,
die veel grooter vlyt aangewend hebben, om
zich tegen Christus te bezondigen, dan wy aanwenden
, om ons (e) voor God onzen Zaligmaaker aangenaam
temaaken Immers,welk eene yverloosheid
is 'er onder ons in 't Godlyke te vinden ! Hoe
flap is de yver in de liefde tot God, en onzen naasten
! Wat traagheid om te bidden, wat onverfchilligheid
voorden dienst van God, welk- eene nalaatigheid
in het gebruik der H. Sacramenten, hoe ligt
word Gods woord verwaarloost! AH' wie in de weeke
onze Kerken beziet, zou hy kunnen gelooven, dat 'er
over de duizend Catholyken in de ftad Alkmaar zyn ?
Zy, die den meesten tyd hebben om te koomen, worden
'er 't minst gevonden; ja;indien wyonze Kerken in
't algemeen befchouwen, moeten wy dan niet bekennen,
dat zy niet geheel ongelyk zyn met de (d)
Kerke van Laodicéa, die nog koud nog heet, maar
laauw was ? Wy zyn niet koud, gelyk de Heidenen
en Ongeloovigen; want, wy kennen (e) de Waarheid,
die in Jezus is; wy zyn (ƒ) uit de duister nisje
tot zyn wonderbaar licht geroepen; doch, de hitte,
diewy hebben moesten, ontbreekt ons; en hetgeene
nog het beklaagelyftlie is, is dat 'er weleer veelen
heec
(*> Hebr. 3. 14. (F) Gen. 32. 26. (O iTim. 2. 3.
(V) Apoc. 3.15,10. (O Eph. 4, a 1. Qf)i Pet. a.»

ÏOS DRIE - EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
heet zyn geweest, en vol van yver; maar nu, met
den Engel van Ephezen, (d) van hunne eerfte liefde
geweeken zyn, en hunne eerfte hitte in eene verbaazende
laauwheid veranderd hebben; en op deezen
kunnen wy de woorden van Paulus, tot die van Galatiën
, toepasfen; (F) gy liept wel, te weeten, op
den weg van het geloof en Christelyk leven; maar,
nu zyt gy laauw en naalaatig in den dienst van God.
Sommigen hebben nog wel eenige hitte en yver;
maar, dezelve is tot een verkeerd voorwerp uitgeftrekt.
Eéne Waereld is dikwyls voor hunne eerzucht
niet genoeg ; Rykdommen en aardfche goederen
worden met zoo groote hittigheid naagejaagd, dat
'er geen volk zoo verre woont, of men zal het bezoeken,
geen water zoo wyd, of men zal het overvaaren,
geen rotze zoo hoog, of men zal ze over-
Idouteren. Is het dan niet beklaagelyk, dat men zo
heet als vuur is tot aardfche-, en yskoud tot hemelfche
dingen ? Men zoekt het Goud van Peru, en de
Paarlen van't Oosten, en naauwelyks wil men eenen
voet verzetten om de fchatten des Hemels, en de
kostelyke Paarlen van 't Euangelie te zoeken. Wacht
U dan , op dat de bedreiging Gods , aan die van
Laodicéa gedaan, U niet treffe, en God tegen U
niet zegge : (c) omdat gy laauw zyt , en noch
koud, noch heet, zo zal ia u gaan fpouwen uit myven
mond. God heeft geen behaagen in zulke halve
Christenen, die niet anders zyn (d) als een brood,
dat niet omgekeerd wordt, gelyk de Propheet Ofé .s
zegt, aan de zyde van de Waereld verbrand ; maar,
aan de zyde van God, niet beter dan rauw deeg:
Wilt dan niet langer halve Christenen blyven, gelyk
den (e) Koning Agrippa; want, die met Agrippa
wil bynaar Christen zyn, moet ook te vreden
00 Aooc. I. i«4. (*) Gai. 5. 7. 00 Apoc. 3. 16.
00 Ore. 7- «. OO.AÖ. 26. 37,28.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS."' 109
zyn, dat hy bynaar in den Hemel koome. Zullen wy
dan den Godloozen den weg der zonde, om hunne
Zielen te verderven, zien loopen ? en zouden wy
dan flechts naar den weg der Zaligheid kruipen ?
Schept dan nieuwen moed: hebben wy te vooren
geijverd in 't kwaade, laat ons dan nu, door eenen
tegenövergeftelden yver, het goede betrachten, en
onze Schaade doof eene dubbele winst vergoeden.
Ca) Regt dan de flappe banden en de verzwakte
knie'n weder op: weest y verig in de dingen en goede
werken,die aan God aangenaam zyn: weestyverig
voor zyne eere, en naame, en voor zyne wet, gelyk
David, die daarom ook zeidde: Cb) m
yn yver
heeft my doen uitteeren, omdat myne vyanden uwe.
woorden vergeeten hebben: weest yverig voor Gods
Feest • en Sabbathdagen, gelyk (c) Nehémias: weesc
yverig voor zyn huis, gelyk de yver van- Gods huis
Christus en David, Cd) verfonden heeft: met één
woord, laat ons altyd yverig zyn in alle goede werken;
en, fchoon wy al eens weder mogten verzwakken,
ons t'elkens wederom opwekken. Ik eindig
dan met de woorden van Paulus: (e) Zoo dan,myne
lieve Broeders, weest ftandvastig, en onberoerlyk ,
altyd meer en meer het werk des Heer en betrachtende
, weetende dat uwe arbeid niet te vergeefsch is in
den Heere. Amen.
G E B E D .
6 Lydende Jezus! Zachtmoedig Lam! Gy.die de
Eeuwige Vryheer zyt van Hemel en Aarde, en de
Eeuwig-gezalfde Hoogepriester, naar de orde vaa
Melchizedech, Gy wierd, gevangen en gebonden
zynde, in het huis van Annas geleid,om,in Uwen
deer-
O) Heb. 12. ia. O) Pfal. n8. 139.
00 3Esd. 13. 16,17. 00 PM. 68.10. Joan. a. 17.
(0 iKor. is. 58.

ito DRIE «EN-DERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
deerniswaardiger! toeftand , deezen Booswichc tot
een llreelend vermaak, en zyn fnood Huisgezin ten
fpot te yerftrekken! Gy liet U, als een weerloos
Lam , uit Gethfémani naar Jerufalem leiden , en
wierd langs de allerbangfte en pynelykfle wegen ,
als een misdaadiger, of booswicht, heengefleept.
Wat anders, ó lydende Jezus! deed U deeze doodeiyke
treeden getroost en gelaaten onderneemen,
dan Uwe gadelooze liefde voor den zondigen
Mensch ? Omdat wy van Uwe wegen waren afgeweeken,
en die des bederfs bewandeld hadden,
getroostte Gy U alle de akeligheid, die niet minder
Uwe lydende Ziel dan Uwe bezwykende voeten,
op deezen weg, met pynen doorgriefde. Ach!
mogte zulk-een Zieltreffend tafereel onze harten
ontroeren, en beweegen; opdat wy voortaan de wegen
des bederfs,der ongerechtigheid en der zonden
verlaatende , alleen de wegen , die ter Zaligheid
leiden , mogten bewandelen ! Schynt de weg der
deugd en Zaligheid voor ons vleefchelyk hart dikwerf
meer met doornen en distelen,dan met roozen
bezaaid ? ach! laat dan,ó lydende Jezus! het voorbeeld
van Uwen allerpynelykften gang langs deeze weg ons
ftaag voor oogen zweeven; opdat wy, nevens U,
kloekmoedig over alle hinderpaalen, die ons in den
voortgang der deugd zouden beletten, heen moogen
Happen! Laat niet toe, dat de kinderen der waereld
ons, die kinderen des lichts zyn, befchaamen ;
maar, geef ons Uwe Genade , opdat wy mee dezelve
gefterkt, fteeds volgens Uw licht, en woord,
hetwelk een lantaarn voor onze voeten is , moogen
wandelen; om éénmaal deelgenooten te moogen
worden van dat onbegrypelyk licht, hetwelk
Gy in Eeuwigheid bewoont.
A M E N .
VIER»

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. m
VIER-EN-DERTIGSTE MEDITATIE.
Matth. 26. vs. 57.
At illi tenentes ]eüim,^Degeenen dan, die Jezus
duxerunt adCaïpham^^ gevangen haddenJeidprincipem
Sacerdo-^N* den Hem totKaïphas ,
tum , ubi Scribae den Hoogepriester ,
Seniores convenerant. daar de Schriftgeleerd
den en de Ouderlingen
vergaderd waren.
WAnneer de Koninglyke Propheet David uic
zyne Koninglyke ftad moest vlugten, om
zyn leven te redden,wegens de vervolginge van zynen
Zoon Abfalom, en gehoord hadde: dat, 00
Achitophèl mede in het verhond met Abfalom was,
riep hy uit: verdwaas toch , S Heere, den raad van
Achitophèl. Gantsch jammerlyk was de ftaat van
David , dermaate dat all' het volk , 't welk met
David vlugtte , met (bj luider femme weende.
Dit was een ellendige ftaat, waarin die godvruchtigen
Vorst gebragt wierd, niet door eenen vreemden
Koning , of Vyand , maar door zynen eigen
zoon Abfalom, dewelke tegen zynen Vader opftond,
en hem van Scepter en Kroon zocht te berooven.
Tot vermeerdering van Davids rampen kwam nog
de trouwloosheid zyner Raadsheeren, en voornamelyk
van zynen geheimen Raad Achitophèl. Sommige
Joodfche Rabynen geeven voor, dat Bethfabée
de Moei was van Achitophèl, die, om den hoon,
zyne Moeije aangedaan, en om den dood van Urias te
wreeken, met Abfalom te zaamenfpande. Anderen
willen, dat hy zulks uit Staatkunde zoude gedaan
hebben, willende liever de ryzende, dan de daalende
(/O aReg. 15. 30. 00 — 13.

iiü VIER-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
de Zon aanbidden, dat is, het liever rhèt den aankomenden
Prins, dan met den af-en naar't graf daa-
Iendeh Koning houden. Dit is echter zeker, dat
Achitophèl niet-alleen by David , maar ook by
Abfalom zeer hoog geacht was; want, (a) de raad
van Achitophèl\ dien hy gaf, was, in die dagen, als
of men by God te raade ging: zodanig was air dg
raad van Achitophèl, en als hy by David was, en
als hy was by Abfalom, Gelyk David nu wel bemerkte,
dat 'er niemand in zyn gantfehe Ryk was
die hem meerder nadeel kon toebrengen dan deeze
Achitophèl met zyne raadflaagen , alzoo had hy
groote reden om God te bidden, dat Hy den raad
van Achitophèl tot zotheid mogte maaken welk
Gebed ook zoo krachtig was ^ dat de uitvoering van
Achitophèl's raad, waardoor David overrompeld en
overwonnen zoude zyn geweest, door eenen anderen
raad van Chufaï wierd verydeld.
Gelyk Annas nu het vermaak had genooten van
Jezus voor hem gevangen te zien,zo wilde die oude
Grysaart, en Zondaar als van (b) honden jaaren,
nu ook zynen Schoonzoon niet langer van die vreugde
berooven; Hy zond dan, gelyk Joannes aanteekent,.
(c) Jezus gebonden tot Kaïphas den Hoogepriester
, daar, gelyk Markus zegt, alle de Priesters,
de Schriftgeleerden en de Ouderlingen vergaderd
waren,het welke de groote Raad of Sanhedrin was.
Drieërleie rechtbanken, of vergaderingen, hadden
by de Jooden plaats. De eerfte beftond uit drie
Perzoonen, dewelke vonnis gaven over Dieveryè',
Roveryë, gemaakte fchulden, aangedaane fchaade,
hoon, lastering. De tweede Vergadering, die nietalleen
te Jerufalem, maar ook in alle Steden van
Israël gehouden wierden, die 120 Burgers of Huisgezin-
C/O ïReg. \6. 23. O) Ifaï. 65, 20. ff) Joan. 18. 24.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 113
gezinnen had, bedond uit 23 Perzoonen, en oordeelde
over halszaaken, doodflag, enz. De derde
en voornaamfte beftond uit 70, of gelyk anderen
willen , uit 72 Perzoonen : deeze Vergadering is door
Moizes, volgens den raad van (a) Jethro , aangelleld,
die toen over kleine zaaken oordeelde; maar,
naa den dood van Moizes, was by hen de hoogde
rechtbank, tot 'er tyd toe dat die rechtbank te niet
raakte,gelyk wy nog gemeld hebben,toen wy handelden
over Matth. 26. 3, 4. doch ,in de dagen van
Christus, bezat de hooge raad, of het Sanhedrin,
by vergunninge der Romeinen, weder het hoogde
gezach over de zaaken die der Jooden Godsdienst
aangingen. By hen dond het oordeel over de allerge
wigtigde zaaken, als over de Leere, over de Hoo»
gepriesters, over Rechters enz. Hunne gewoone
Vergaderplaats was voorheen aan de zuidzyde des
Tempels, in de kamer der geplaveide deenen; waarom
den vervloekten raad, twee dagen te vooren (b)
in de zaak van Kaïphas ontworpen, van Hem te
dooden, zekerer uittevoeren, en geen achterdocht
aan het Volk te geeven , of door de meenigte der
Feestvierenden niet belet te worden , waren zy
wederom in het huis van Kaïphas te zamen vergadert.
Zesmaalen leczen wy, dar zy tegen Jezus zyn vergaderd
geweest. De eerfte byéénkomst van den
raad, om over den dood van Christus te handelen,
is gehouden wanneer Jezus Lazarus uit den doode
had opgewekt; want, toen zy dat wonder gehoord
hadden, (c) vergaderden de Overpriesters en Pbarizéën
den raad, en namen een befluit om Jezus te
dooden : (d) van dien dag aan , zegt Joannes ,
waren zy'erop uit, om Hem om het leven te brengen.
De
(«) Exod. 18. 22.
(O Joan. 11. 47.
II. DEEL.
(*) Mar. 26. 3,4.
(O 53-
H

114 Vl ER-ÈN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
De tweede Vergadering is gehouden (#) in de
Zaak van Kaïphas, twee dagen vóór den dood van
Christus, op den zelfden tyd en 't zelfden oogenblik
, waarop onzen Heiland zyn lyden en dood
aan zyne Leerlingen bekend maakte.
De derde was op de zelfde plaatfe, en wierd in
dien zelfden nacht gehouden waarin zy (V) Jezus
greepen en hondden, en Hem over zyn Mesfiasfchap
en Godlyk Zoonfchap ondervraagden, en Hem (c)
den dood fchuldig verklaarden. De vierde was (d)
V anderen daags, zohaast aWtnu dag geworden
was; in welke Vergadering men, voornamelyk ,
over de maniere der uitvoeringe geraadpleegd had „
cm Hem aan Pilatus over te leveren; des Lucas
aanteekent: (e) de geheele Vergadering opplaande,
leidden zy Hem tot Pilatus.
De vyfde wierd gehouden toen onze lydende
Jezus reeds geflorven en begraven was,om te overleggen
hoe men zyn graf het veiligst bewaaren
zoude, en beletten, dat hy'er niet uit kwame, gelyk
te zien is by den Evangelist. (ƒ) Schoon hier wel
nietuitdrukkelyk van eene raadsvergaderinge gemeld
wordt; echter wyzen alle de omftandigheden niet
onduidelyk aan , dat zy toen ook plechtiglyk vergaderd
zyn geweest.
De zesde en laatfte Vergadering hebben zy gehouden
nadat Jezus al verreezen was, en de halfdoode
wachters hen hadden aangekondigd wat 'er
by Jezus Opftandinge was gebeurd;want,toen zyn
(g) de Overpriesteren en de Ouderlingen vergadert,
en hebben raad gehouden, en gaven den Krygsknechten
eene groote fomme gelds, en zeidden: zegt gy :
Zyne Leerlingen zyn 's nachts Hem koomen fteelen,
ter-
(é) Matth. 26. 2,3. f» Joan. 18. 12. CO Matth. 26.66.
OO Luk, 22. 66. (e) — 23. 1. (/) Matth. 27. 62.
(g) Matiü. 28. 12,12.

LYDEN TAN JEZUS-CHRISTUS. 115
terwyl wy fliepen. Toen wilden zy gaerne de waar-'
heid van zyne Verryzenisfe verduisteren , en met
lasteringen bekladden.
Meermaalen waren zy te vooren vergaderd geweest
, om raadikagen tegen Jezus te fmeeden, en
listen te bedenken;maar,hunne overleggingen waren
nog niet om Hem volftrektelyk te dooden: zy
zochten toen flechts naar gelegenheden om Hem irt
gevaar te brengen , en zyn gedrag te bekladden; gelyk
by voorbeeld, toen Hem (a) btmne Leerlingen
en de Herodiaanen vraagden; Wat dunkt u, is 't geoorlofd
den Keizer fchattinge te geeven, of niet, en
toen (b) de Schriftgeleerden en Pharizéën op Heni
letteden, of Hy op den Sabbat hdag geneezen zoude,
opdat zy ftoffe zouden vinden om hem te befchuldigen;
in welke gevallen de Heiland zich meer dan
ééns heeft bevonden : zodat hun haat, van tyd
tot tyd, van trap tot trap, tegen Jezus is aangewasfen.
Van het eerfte begin zyner predikinge waren de
Schriftgeleerden en Pharizéën al uit, om den roem en
achtinge, denwel ken Jezus by veelen zich had verworven
, te ontluisteren en te verdooven; immers,
nu wierd Hy, wegens zynen onbekenden oorfprong^
door hen aangerand, zeggende: (Y) Deeze weeten
wy niet vanwaar hy is: dan wierd Hy in zyne onaanzienelyke
Vrienden en Bloedverwanten venicht;
terwyl men van Hem zeidde: (d) Is dit niet de Zoon
van den Timmerman, en is zyne Moeder niet Marid
genaamd? Somwylen zag men Hem ook gelasterd
en uitgefcholden voor eenen (e) brasfer en wyn-
Zuiper; den vriend der Tollenaar en en Zondaar en ;
Ja, wat meer is; zyne wonderwerken wierden aan
eene betooveringe der zinnen toegefchreeven, en uitgekreeten,
als of zy (ƒ) door Beëlzebub den Prins
der
f» Mat. 22. 16,17. (*>) Luk. 6. 7.

ii 6 VIER-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OF HET
der Duivelen uitgewrocht waren. Kort daarnaa
wierd de vyandfchap en den haat der Over-priester'en
ook tegen Jezus ontdekt, die zich by de Schriftgeleerden
, en Pharizéën voegden, en (a) hunne
Dienaars uitzonden, om Hem te vangen: vervolgens
waren hunne poogingen, om Hem, met openbaar
geweld, (b) om V leven te brengen, en te fteenigen;
want, fchoon Joannes de Jooden in't algemeen hiervan
befchuldigt,kan men 'er echter niet aan twyffelen,of
zulks is door de aanhitzinge derOverpriesteren
en Schriftgeleerden gefchied ; aangezien het
Volk anderzins Jezus was toegedaan, ja, Hem zelfs
(c) voor eenen Propheet hielden.
De voornaamfte oorzaak van hunne verbittering
en haat beftond in het verlies van hun gezach, en
het voorüitzicht van de fchade , die zy door het
wonderbaar gedrag en de daaden van onzen lydenden
Jezus lyden zouden,indien Hy in het leven bleeve.
Het heugde hen te wel, (en dit geheugen baarde
deezen haat), hoe de Heiland welëer (d) een zweep
van koordekens gemaakt had,en hiermede de Koopers
en Verkoopers Qe) uit den Tempel dreef. Daarenboven
had de Heiland hunne valfche overleveringen
verworpen, en hen verweeten, hoe zy (ƒ)
Gods gebod te niet deeden, om hunne overleveringe te
onderhouden. Hy had hen, by verfcheidene gelegenheden
, afgemaald als (g) blinde Leidsmannen, Geveinsden
, gewitte graffleeden, moordenaaren der Propheeten
, en als zulken, die (b) den Sleutel der
weetenfcbapwechgenoomen hadden. Daar nu dit-alles
met hun verwaand gezach, wysheid, geleerdheid,
ingebeelde heiligheid, en achtinge, waarvan 's Volks
denkbeelden vol waren, ftrydig was, zyn zy vervol-
{d) Joan. 7. 3-2. (b) — 8. 40-59. (c) Mat. 21.46.
Cd) joan. 2. 15. (e) Mark. 7. 9,
{f) Mat. 23. 26,27. (g) Luk. II. 52.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 117
volgens hierdoor zoo verbitterd en verwoed geworden
, dat zy geene gelegenheid ongezocht lieten om
zich aan onzen lydenden Jezus te wreeken. Hierom
nu , daar de gelegenheid zich opdeed van Hem
te vangen, wilden zy ook niet draalen; fchoon de
heiligheid van het Feest, hetwelk men vierde, dit
in geenen deele verëischte. Hier was de nacht voor
hen niet ontydig; in tegendeel, in het diepst des
nachts vergadert men den raad, om den gevangenen
Jezus te aanfchouwen , en te ondervraagen.
Hoe zullen (#) zy zich, om my als de Propheet
Baruch te uiten, verheugd hebben over zyn bederf ,
en verblyd zyn geweest over zynen val, dermaate,
dat de vreugde op hunne aangezichten zal te leezen
geweest zyn, toen volbragt zal zyn geworden hetgeene
David uitriep : (b) Zy fparden hunnen mond
tegen my wyd open, en zeidden : zie daar Izie daar!
nu hebben onze oogen V gezien hoe Hy in onze
{brikken is gevallen. Hoelang hen ook de tyd ,
dien Jezus by Annas is gebleeven, mooge gevallen
zyn , zy zien nu echter het einde van hunne begeerte
en verlangen, want,zy, die (c) Jezus gevangen
hadden, leidden Hem tot Kaïphas, den Hoogepriester,
alwaar de gantfchen Raad vergaderd was.
Onder alle de Priesters, weeten wy, was 'er één,
die boven alle andere uitmuntte in inwydinge,kleedinge
en dienften, die het hoofd van hen-allen was,
en genaamd de Hoogepriester, wiens ampt en pligt
gelegen was (d) in de dingen, die God aangaan,
om giften en offeranden optedraagen voor de zonden.
Dit ampt en die pligt moesten byzonderlyk verricht
worden op den grooten Verzoendag,ééns 'sjaars ;
wanneer de Hoogepriester alléén in het hooge Heiligdom
inging, (V) niet zonder bloed, hetwelk hy
offer-
00 Bar. 4. 31. (O Pfal. 34. ar. (*) Mat. 26. 57,
00 Heb. 5. u (O 9- 7.
H 3

lig VlER-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
offerde voor zyne-en des volks misdaaden. Met meer
andere voorrechten was hy begiftigd , te veel om hier
te melden. Met deeze hoogfte waardigheid nu was
Kaïphas bekleed. Hier fcheen zich eene gunftige
omitandigheid voor onzen lydenden Jezus op te
doen, daar Hy voor eenen Man moest verfchynen,
in wien de grootfte heiligheid en gerechtigheid behoorde
te huisvesten;edoch,by de uitkomst bleek,
dat'er geen godloozer mensch in Israël was, aangezien
hy tegen Jezus , fchoon onverhoord , het
doodvonnis reeds had uitgefprooken,en met vollen
monde zyne moordzucht geopenbaard had; zeggende:
(a) dat het nuttig was,dat 'er een mensch voor
V volk ftierve. Tot dit ampt was hy, voorwaar! niet (£)
van God geroepen, gelyk Aaron; maar had zich in
hetzelven, door de gunst der menfchen, door geld
en giften, onwettig weeten intedringen, en dus is
het niet te bewonderen dat hy tegen Jezus met zulkeenen
haat was ingenoomen. Schoon een Godlooze
een heilig ampt bekleedt, het ampt zal hem echter
niet veranderen noch heilig maaken.
Op 't voorhoofd van den "Hoogepriester, moest (c)
eene plaat van louter goud zyn, waarop gefneeden
ftond, Heyligheid den Heere; maar, helaas! hoe min
paste dit teken op het voorhoofd van Kaïphas, hy
wien niets dan onheiligheid huisvestte. Veel gepaster
had het teken van de groote Hoere Babyion
op zyn voorhoofd gepronkt, op wier (dj voorhoofd
ftondgefchreeven de naam: verholenheid: hei groote
Babyion, de moeder der hoereryën en grouwelen der
aarde, en welke (e) dronken zvas van het bloed der
heiligen. Immers, hoe zeer Kaïphas naar Jezus bloed
dorstte, en hiervan dronken was, is tot nu toe genoeg
gebleeken, en zal nog meerder blyken. Zyn
naam (f) Kaïphas is zelfs eene getuigenisfe tegen
hem,
(*) Joan. ii. 50. f» Heb. 5. 4. (c) Exod. 38. 36.-38.
(d) Apoc. 17.5. (e) — C. (f) Lexicon Sanft. N. 8.65.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 119
hem, en betekent een Vraat, een Gulzigaart, een
Albefchik, een die uitfpuuwt uit zynen mond, loos
en listig, 't welk allen zaaken zyn die volmaaktelyk
in het gedrag van Kaïphas Jegens onzen lydenden
Jezus, zyn vervuld; immers, hy ipoog lasteringen,
ja het doodvonnis tegen Jezus uit; hy wist Hem
listig te ondervraagen , om Hem dus te moogen
vatten in zyne woorden. Gelyk het met Kaïphas,
als het hoofd van deezen Raad, aldus was het ook
met zyné Raadsheeren geleegen ; alle waren zy
met hetzelfde gevoelen en inzicht bezield: dus mag
men de woorden van Ezéchiè'1, wel op hem toepasfen;
(a) haare Vwflen waren als wolven, zoekenden
flecbts roof te haaien, bloed te vergieten, en Zielen
te verderven.
Het was niet zonder de Godlyke beftiering dat
onze lydende Jezus tot den Hoogepriester Kaïphas
gebragt wierd ,• immers, volgens de Wet, moesten (£)
de kinderen van Israël hunne flagtbffers aan den
Priester brengen, eer zy den Heere wierden opgeöffert,
en hierom was het, dat onze Heiland,om
de Wet in alles te vervullen, zich tot Kaïphas, den
Hoogepriester, heeft laaten leiden, om te getuigen
, dat Hy het waare (Y) Lam Gods was, dat in
de volheid des tyds, (dj zichzelven voor ons geleverd
heeft, tot een zoeten reukoffer en fagtbffer aan
God. Daarenboven had God ook bevolen, dat hy,
die eene misdaad had bedreeven, koomen zou (e) by
de Priesters van 't geduchte van Levi, en by den
Rechter, die 'er op die tyd zyn zoude, om hem te oordeelen
en te vonnisfen; aldus wilde ook onze lydende
Jezus, (f) welke geen Zonde gekend heeft,
voor ons als zondig gehandeld worden, en door deezen
bloedraad geoordeeld, opdat ons door Hem de
rechtvaardigheid Gods zoude geworden.
Maaï
6?) Ezech. 22. 27, (£) Lev. 17. 5. (

120 VIER - EN • DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Maar, M. Z. Hoe dikmaals maaken wy ons-zelveti
niet fchuldig aan de zonden van deeze Overpriesters
, Schriftgeleerden en Ouderlingen , welken
wy nu t'zamen vergaderd hebben gezien , om, door
raadflaagen, den onnozelen Jezus te dooden! Ja,
hoe veele kwaade raadflaagen hebben wy niet genoomen
, om God door onze zonden te beöorloogen,
(a) de betracbtinge des vleescbs te volgen! Hoeveele
booze voorneemens hebben wy niet gefmeed, om
onze naasten te verdrukken ! want, zo dikmaals gy
in Vergaderinge zyt, en uwen Broeder lastert, zvne
eererooft,zynen goeden naam fchandvlekt, en zyn
gedrag brandmerkt, zo dikmaals, om als Jakobus te
tpreeken , (b) gy kwaalyk zvm malkander en [preekt,
en uwen broeder fchendt, febendt gy de wet, en veroordeelt
gy de wet; zo hebt gy raadflaagen gemaakt,
maar niet uit God , zo (c) hebt gy een werk begonnen
niet uit zynen Geest, en aldus de eene zonde
op de andere geflapeld, en raad genoomen om Jezus
te dooden.
Maar, wilt gy raadflaagen neemen, roept dan eenen
raad te zamen , daar Jezus, naar zynen naam, (d)
de Raadsheer en Voorzitter is. Gy "kunt, immers,
niemand veiliger om raad vraagen dan Hem, die van
zich-zeiven by Salomon zegt; (e)Ik % Wysbeid,
woon in den raad. In den raad van God te volgen,
is uw oneindig belang gelegen. Weest dan
altoos begeerig naar de kennisfe van Gods raad,
even gelyk diegeenen,die op den Pinxterdag,door
het woord van Petrus, (ƒ) in 'tharte geraakt wierden
, en zeidden, wat zullen wy doen, mannen broeders?
Vraagt met den Sippier, die weleer tot Paulus
en Silas zich begaf, (g) Heere, wat moet ik doen
00 Rom. 8 7- (O Jak. 4. II. f» Iftf. 3 3
U) Ifaï. 9. 6.
P r Q V
(e) - 3. 12.
OQ Aftor. 2. 37. (jr) — ,6 30,
om

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 121
om zalig te worden?Indien Uwe begeerte,om den
raad van God te weeten, vervuld is, laat dan zyn
raad het richtfnoer uwer werken zyn, in weerwil
der bedorvenheid Uwes wille en harte, Uwer luste
en genegenheid. Maar, hoe gering is het getal dier
menfchen, die zich naar den raad van God fchikken,en
denzelven trachten naartekoomen!Men laat
meestal den raad van God vaaren,en volgt den raad
van de Waereld, het vleesch, en dier menigte, waarvan
men kan zeggen, gelyk van Ochozias gemeld
wordt: (0) hy deed dat kwaad wa's voor het aanfchyn
des Heer en, gelyk die van Achabs huis: want,
die waren zyne Raadsmannen , tot zyn verderf.
Hetgeen weleer van de Pharizéën en Schriftgeleerden
gezegd wierd , kan men op hen toepasfen:
(b) Zyverfmaadden den raad Gods over hen. Schoon
het den Menfche niet ontbreekt, aan overvloedige
en getrouwe Verkondigers van den raad en de wysheid
Gods , echter fchynt een iegelyk zyn eigen
raadsman te zyn ; dies moogen de Dienaars des
Heere, met Jeremias, al klaagenden zeggen: (c)
Indien ik u al raad geeve, gy zult doch naar my
niet luisteren. Zyn 'er al eenigen, die den raad van
God eenigzins gehoor geeven , zy worden echter
door het waereldsch belang, door hunne eigene
lusten,gemak,eere en aanzien hiervan afgetrokken.
De vrees van de begeerlykheden niet te zullen
overwinnen, beneemt hen de lust om te ftryden,
Zy zyn gelyk aan de Israëliten, die door de Verfpieders
in de woestyne misleid wierden, en, daar
zy,op de tydinge van Hanaans(i)Inwooners,
en hunne groote en bemuurde Steden, hoorden , hoe
zy tegen zoveele ffcerke Helden en Reuzen, tegen
bet geflachte van Enak te Itryden hadden, den moed
f» 2 Paral. 22. 4,- (£) Luk, 7. 30.
CO J er
' 32* !5. (O Nura- 13-29
H 5
lie

124 VIER-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET •
lieten zinken, niet wilden vechten, naar Egypten
wederkeerden, en aldus verfteeken bleeven van de
beloofde ervenisfe. Het willen hebben zy wel; maar,
het volbrengen vinden zy niet; dus kan men op hen
toepasfen, hetgeene Jeremias zeidde: («) de kinderen
zyn tot aan de geboorte gekoomen; doch, daar is geene
kracht om te baaren. Het zyn flechts woorden en
voorneemens;maar,de daad en het weezen worden
niet voltrokken ; (b) de liefde wordt niet uit een
zuiver harte, uit een goed gemoed, en uit een ongeveinsd
geloave voortgebragt.
Gelyk dan de Overpriesters, en de gantfche Raad,
met Jezus aldus gehandeld hebben,handelt dan ook
niet, door uwe Zonden, op dezelfde wyze, met Uwen
Jezus; maar neem eene heilige wraake; neem een'
heilzaamen raad om de zonden te dooden, (c) uwe
leden te doen fterven die op da aarde zyn ; de hoereryë,
onkuisheid, vuile driften , kwaade begeerlykbeid,
en de gierigheid.
Bant de Zonde, Satan, en de Waereld, uit die
Raadsvergaderinge; wilt, even gelyk Paulus, (d) met
geen vleesch en bloed te raade gaan; maar gebruikt
eene heilige list om de zonden te overrompelen, en
te niet te doen; neemt daartoe geene wapenen, die
(e) vleefchelyk zyn, maar krachtig voor God, ter nederwerpinge
der fterkte. Het is hier niet genoeg de
zonden flechts te beteugelen , en gedeeltelyk te
bedwingen; all' uw raad moet zyn, om de zonden
den doodfteek toe te brengen ,want,(/) indien gy
door den Geest de werken des vleeschs doodt, dan zult
gy leeven.
Beraadllaagt ook, hoe Uw ter dood-veroordeelde
Jezus in Uw harte, door geloove en liefde, op't
zekerst leeven zal,en hoegy aan God geeven zult,
dat
1 T i m
O) iraï. 37. 3- W ' *• 5- CO Ko!. %. 5.
(4) Gal. 1. 16. (O 2 Kor. 10. 4. (ƒ) Hom. 8. 13-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 123
dat Gode ïs. Immers, all' wat gy hebt, alP wat gy
zyt, en all' wat gy vermoogt is het zyne; want,(#)
wat hebt gy, dat gy van Hem niet ontvangen hebt?
Uwe Ziel is de zyne; want, gy (b) zyt door het
bloed van Christus verlost. Uw lichaam en alle
uwe ledemaaten zynde zyne; want,zyne(c) banden
hebben u gemaakt, en geheel in 't ronde gefatzoeneerd.
Geeft dan ook aan God Uw harte; want,dat
eischt Hy boven alle dingen van U, opdat Hy daarin
, als in zynen Tempel, woonen mooge, Myn Zoon,
zegt Hy,door den mond van Salomon,(d)geefmy
uiv harte, en laaten uwe oogen aeht geeven op myne
wegen. Volgt hier het voorbeeld van den godvruchtigen
David, die van zichzelven zegt: (e) even
gelyk de oogen der Knechten op de handen bunnes
Heere: gelyk de oogen eener Dienstmaagd op de
handen haar er Vrouwe, zoo zien onze oogen op den
Heere onzen God.
Geef dan aan God, Uwen Heere, uwe ooren; dat
is. luistert naar Zynen raad,en hoort Zyne woorden
vly tig aan, zo dikwerf Hy, door de verkondiginge van
zyn Godlyk woord, tot U fpreekt; (ƒ) neemt zyne
wyze vermaaningen aan, en verwerpt zyne raad.
geevinge niet; maar zegt tot Hem, met Samuël, (g)
fpreekt Pleere; want, Uiv Dienaar hoort. Wanneer
God U dan raad geeft en vermaant, opdat gy U
voor de fchade uwer Zielen zoud wachten, geefc
Hem dan gehoor; edoch, hoor Hem niet-alleen,
maar, (h) ontvangt, met zachtmoedigheid, het ingeplante
woord, hetwelk uwe Zielen kan zalig maaken.
Doch, weest Doenders deswoords, en niet-alleen
hoorders, u - zeiven bedriegende. Wie zal dan nog
langer aarzelen, om zich tot de wysheid te begeeven,
by dewelke zulk-eene groote voortreflykheid
te
fa) i Kor. 4. 7. (b) 1 Pet. 1. 19. (

124 VIER-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
te vinden is, en waarin alles beflooten is wat mea
wenfchen kan? Te recht dan heeft Job gezegd:(a)
de wysbeid en magt is by God: IJy beeft den raad en
de verftandigheid in bezit. Waar is toch iets te vinden
, hetwelk by Hem kan vergeleeken worden ? dus,
laat ons, in alle onze nooden en gevaaren, ons tot
deezen Raadsman begeeven: koomt tot Hem,en bidt
dat Hy U inwendig raaden wille , door zynen H.
Geest,en (b) u onderwyzen in den weg, waardóór
gy gaan zult. Toont dan met de daad, dat gy Zynen
raad,aangaande uwe Zaligheid, omhelst; opdat gy
onder diegeenen moogt geteld worden, van welken
Jeremias heeft voorzegd: (c) ten dien tyde zal Jeruzalem
genoemd worden, de Throon des Heer en:
alle volken zullen te Jerufalem, in den naame des
Heer en, vergader en,en de verkeerdheid van hun overboos
hart, niet langer opvolgen. Ja; de tyd zal wel
haast naderen , waarop wy eens t'zaamen zullen
vergaderd worden in die Opperzaale van onzen
grooten Hoogepriester Christus hierboven; alwaar
wy, boven alle raadflaagen der Waereld, des vleeschs,
en des Satans zullen zyn, en genieten de eeuwige
ruste, Amen.
G E B E D .
ó Lydende Jezus! Naauwelyks waart Gy in de
handen Uwer Vyanden gevallen;naauwelyksgevoelde
Gy alle de pynen, die Gy aan Uwe fel-geboeide
handen en afgemarteld lichhaam leed,'of deeze uitgeftaane
pynen waren flechts een beginfel van nieuwe
fmerten. Gy, ö Eeuwige Opperpriester! Eeuwige
Raad - en Wetgeever! Gy wierd, in deezen allerfmaadelykflen
enpynelykften toeftand, voor eene fnoode
Vierfchaare gefleept , alwaar een heiligfehendige
'.Hoogepriester, een Godlooze Kaïphas, als het hoofd
f» Job. ia. 13. (O Pfal. 31. 8. (c) Jer. 3, 17-
van

LYDEN VAN JEZÜS-CHR ISTÜS. 125
van eene heillooze Vergaderinge voorzat. DaarGy,
van alle Eeuwigheid, in den Raad des Allerhoogften
gezeten waart, en de blydfchap der Engelen,
en het heil der Stervelingen uitmaakte, moest Gy,
in den tyd, uit Uwen hoogen Hemel-Raad ftappen,
om voor de misdaaden Uws volks te boeten, en dus
voor deeze fnoode Vierfchaare te verfchynen.
Ach! daar deeze overweeging ons met fchaamte
bedekt, moeten wy, noch Kaïphas , noch de
Schriftgeleerden, noch de Ouderlingen des Volks,
noch deeze gantfche Vergaderinge vloeken; maar
onze billyke verontwaardiging en rechtvaardige haat
tegen ons - zeiven wenden. Wy hadden , ö gefmaadde
Jezus! tegen Uwen Eeuwigen Raad eene
zondige Vergaderinge aangelegd; wy hadden, als
door zondige t'zamenrottingen, door onze euveldaaden,
den Hemel beftormd, en Uwe Godlyke
Majefteit gekwetst. Deeze misdaaden wilde Gy
op Uwe Schouderen torfchen,en voor deeze,in de
Raadzaale van Kaïphas,veroordeeld worden. Prent
deeze geduchte waarheid diep in onze harten; opdat
wy die oneindige weldaad erkennen, en voortaan
nimmer tegen U in den raad der Godloozen
treeden moogen. Beftuur onze gangen, en gelei
ons naar die Vergaderingen, in wier midden Uwen
naam gelooft en gepreezen wordt.
Bekrachtig in ons, hetgeene de Koninglyke Propheet
David weleer zong : Zalig is de man, die
•niet gaat in den raad der Godloozen , en op den
weg der Zondaaren niet fiaat, noch op den Zetel
der peste niet zit, maar die lust heeft in de
Wet des Heeren, Ps. 1, 1. Dus zal ons dit eindeloos
geluk gebeuren, dat wy, daar wy op Aarde
ter Uwer eere en glorie vergaderd zyn geweest, door.
U ook in den Hemel, om Uwe glorie en luister te
aanfc houwen , zullen vergaderd worden. >
A M E N .
VYF-

I2t) VïF * EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
V YF - EN - DERTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 26: vs. 58.
Petrus autem fequeba &®En Petrus volgde Hem
tur eum a longe ,ff van verre, tot in het
usque in atrium prin-^| voorhof des Hoogecipis
Sacerdotum. Et.f % priesters. En binnen
ingresfus intro, lede-** getreeden zynde,ging
bat cum ministriSjUt^f hy hy de Dienaars
videret finem. Jg zitten , om het einde
te zien.
"VlfTAnneer 'er éénmaal f» een hongersnood in
W 't land van Juda ontflond, toog Noémi, met
haaren Man,en twee Zoonen, naar het land van Moab
en zy namen aldaar hun verblyf; doch, haare twee
Zoonen trouwden Moabitifche Vrouwen, Orpha en
Ruth, die alle drie haare Mannen overleefden. De
hongersnood geëindigd zynde, toog Noémi weder
naar haar Land; doch, Orpha verliet haare Schoonmoeder;
maar Ruth , daarentegen, wilde Noémi
niet verlaaten, maar zeidde: (b) alwaar gy heenen
gaat, zal ik medegaan: en daar gy blyven zult
zal ik ook blyven.
De Apostel Petrus was één der aankleevendfle
Leerlingen aan Jezus; des had de Heiland hem ook
boven alle de andere Leerlingen bevoorrecht. Immers
, hy was by de opwekkinge van het Dochtertje
van Jaïrus , (c) by de gedaante - verandering op
Thabor, (d) en by meer andere voorvallen tegenwoordig
geweest. Hierom had Petrus ook den Zaligmaaker
de grootfte trouwe gezwooren : des hy
zelfs tot den Heiland had gezegd: (e) ik ben bereid
met
(*) Ruth. 1. 1. O) ,6, ( e ) L u k t 8 <
(«0 Mat. 17. 00 Luk. 2a. 33.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 127
met Uin de gevangenisfe, en ook in den dood te gaan ;
maar, zyn yver kon, op het oogenblik der uitvoering
, de proeve niet houden. Toen de Heiland gevangen
wierd kweet hy zich als een' dapper' man j
maar,die eerfte drift verflaauwende,vlugtte Petrus
met alle de Leerlingen te gelyk wech. Hy verfchuilt
zich eene wyle tyds, tot het gevaar voorby was,
en begint zich zyner gedaane beloften en gezwoorene
trouwe te herinneren. Schoon de nieuwsgierigheid
hem aandreef,om het einde derzaake te zien,
en te weeten hoe het met den Heiland zoude afloopen,durft
hy,echter,den Soldaaten niet te naby
koomen, opdat hy ook, by geval, niet mogte gegreepen
worden;waarom Petrus dan onzen Heiland
flechts van verre volgde.
De Perzoon, wiens onvoorzichgtige handelinge
ons hier voor oogen wordt geftelt, was(a)genaamd
Simon Petrus; voorheen was zyn naam alleen Si'
mon, en, om dat hy een Zoon van Jonas was,
wierd hy ook (b) Simon Barjona geheeten. Naderhand
een Leerling van Jezus geworden zynde, ontfing
hy den naam van Petrus; want, (c) Jezus hem
aanziende , zeidde: gy zyt Simon, de zoon van Jonas
: gy zult Céphas genaamd worden, dat is te
zeggen, Petrus. De naam Céphas is, in zynen oorfprong,
een Syrifch woord, betékenende één en het
zeifde als Petrus, hetwelk by de Grieken en Latynen
eene fteenrotze te kennen geeft. Waarom de
Zaligmaaker hem deezen naam gegeeven heeft, is ligt
te begrypen; aangezien Hy hem tot eenen grondflag
der Kerke wilde ftellen; des onze Heiland tot
hem gezegd had: (d) gy zyt Petrus, en op deezen
ft een zal ik myne Kerke bouwen, en de poorten der
Helle zullen tegen haar niet vermoogen. Deeze
naam
(d) Mat. 4. 18. f» • ' 16. 17.
(O Jaan. 1. 4a. (d) Mat. 16.18.

128 VYF - EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
naam gaf iets heerlyks en voortreflyks te kennen,
en onderfcheidde hem van eenen anderen Apostel,
(a) genaamd Simon Zelotes.
Gelyk dan de Heiland hem met zulk - eenen verheevenen
naam befiempeld had,alzo had Hy hem ook
tot eenen Apostel verkooren, en hem met de zalvinge
des Heiligen Geests begunfiigd ; waardoor hy
ook zo diep inde kennisfe van Jezus waardigheid en
achtbaarheid was ingedrongen, dat hy tot Hem zeidde
: (b) Gy zyt de Christus, de Zoon van den levenden
God. Hoe hoog hy ook Jezus genoot - en gemeenfchap
fchattede , kan men afneemen uit hetgeene
hy aan Jezus antwoordde, toen Hy (c) tot de
twaalve zeidde: en gy, wilt gy ook niet wecb-gaan?
Immers, hoe ras antwoordde hy toen: (d) Heere ,
tot wien zouden wy gaan ? Gy hebt de woorden des
eeuwigen levens. Hy liet zyne groote liefde jegens
den Heere Jezus, op verfcheidene tyden,blyken, en,
fchoon zyne liefde, door die fchandelyke vlugt,
eenigzins fcheen te verflaauwen , echter was het
liefde-vuur, jegens zynen Godlyken Leermeester,
niet geheel uitgedoofd. De geweldige aanval, welken
men op den Heiland deed , had hem flechts
verlegen gemaakt. Daar hy zich dan nu,moogelyk achter
het geboomte, verfchoolen had, en van zyne vlugt
tot bedaaren gekoomen was, wierd hy door berouw
over zyne vlugt getroffen. r (e) Het rookend vlas,
om deeze woorden van Ifaïas te ontleenen, geraakte
wederom in brand ; want , bemerkende dat niemand
hem vervolgde, begint hy zich wederom zyner
gezwoorene getrouwheid te herinneren:(ƒ) waarom
kan ik u niet volgenIk zal myn leven voor U
flellen.
Maar, hier bevond hy zich in eenen tweeftryd.
De
(a) Luk. 6. 15. O) Mat.. 16. 16. (c) Joan. 6. 68,69.
(d) Heb. 10. 34, (O Ifaï. 42. 3. (ƒ) Joan. 13. 37.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. J29
De liefde en de vrees beftormden zyn hart: de liefde
dreef hem aan, om Jezus te volgen; maar de
Vrees, om van Hem te vlieden. De liefde echter ,
fchoon met vreeze gemengd, zegevierde in zyn harti
Schoon hy den Heiland niet van naby dorst genaa*
ken,volgde hy Hem echter van verre. Het volgen
van Jezus was een teken van liefde; maar het van
verre volgen was een bewys van vreeze. Hy kwam
dan heimelyk van verre, en in het duistere, om
niet bekend, noch gevat te worden.
Zyne liefde was met veele gebreken befmet;
immers, hy zondigde tegen Gods Voorzienigheid j
dewyl hy , met den Heiland tot in het Voorhof des
Hoogepriesters te volgen, zich in een openbaar gevaar
van te zondigen vrywillig ftelde; des hem ook
wedervoer hetgeene Sirachs Zoon,reeds voorlang,
geleerd had: (a) die bet gevaar bemint, zal 'er in
vergaan: en aldus was het, als of hy God tergde,
daar hy,in een moedwillig gevaar,de befcherming
van God afwachtte. De vroomen moeten wel(b)bet
Lam volgen, alwaar het heenen gaat, waar 't Lam
hen roept,al ware het ook tot in den Marteldood;
maar,ongeroepen,moet men zich niet roekeloos in
gevaar en bckooringen werpen. Petrus had reeds
ondervonden, dat 'er veele van de voorzeggingen,
aan hem en zyne Mede-Apostelen gedaan, vervuld
waren , dat de Uur gekoomen was dat zy zouden
(c) verftrooid worden ,elk naar zynen kant, en hem
alléén laaten; dierhalven moest hy door eenen heiligen
fchroom bevangen geweest zyn, jegens het ander
gedeelte van de voorzegginge zyns Meesters, namelyk,
hoe hy Hem in dien eigen (d) nacht driemaal
zoude ver locbenen; dies moest hy alle gelegenheid
tot zulk-eenen zwaaren val gemyd hebben. Dit van
ver-
O) Eccl. 3. 27. , f» Apoc. 14. 4.
(O Joan. 16. 32; (d) Majrk. 14. 30.
XI. DEEL. \

130 VYF.EN -DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
verre volgen , en zyne befchroomdheid ontdekte
immers genoeg, hoe weinig hy in ftaat, of magtig
zyn zoude, om met Jezus in den dood te gaan.
Gelyk (a)de wateren voor Ezéchié'1 t'elkens aanwiesfchen,
gevaarlyker en dieper wierden, des hy dezelve
niet meer kon doorwaaden, alzoo groeide ook
het gevaar voor Petrus elk oogenblik aan; want, toen
hy bemerkte, dat de Krygsknechten geene naauwe
zorge droegen of 'er iemand van Jezus Leerlingen
volgde, trad hy vrymoedig de ftad in, begaf zich
langs de ftraat tot aan het huis van Kaïphas, daar
hy, gelyk Joannes aanteekent, (h) buiten aan de
deure bleef ft aan. Ligtelyk is het te begrypen, dat
men de deur, met groote zorgvuldigheid, zal toegehouden
hebben, opdat, by die groote menigte
des volks, hetwelk toen op 't Feest te Jeruzalem
vergaderd was, geen oploop mogte ontftaan, en eenigen
zich onderwinden mogten, om in het Paleis
in te dringen , en dus de gevangen Jezus niet
uit hunne vyandlyke handen zoude gerukt worden.
Petrus wandelde dan rondom de poorte. Hier konde
men van Petrus zeggen, hetgeene welëer de Propheet
Ifaïas zeidde: (c)de waarheid is op de ftraate
neêrgevallen , en de rechtvaardigheid heeft niet
moogen binnenkoomen. Terwyl de Godloosheid in
het Paleis van Kaïphas woedde, bleef Petrus buiten
geflooten , tot 'er (d) een ander Leerling, die aan
den Hoogepriester bekend was uit kwam, en de Beurwaarfter
fprak, die Petrus binnen liet.
Wie deeze Leerling is geweest, zegt Augustinus,
{è) kan men niet vast verzeekeren, omdat hy niet
genoemt wordt. Hieronymus, Chryfosthomus, Cyrillus,
en meer anderen zyn van gevoelen, dat het
Joannes is geweest, die, om den Adeldom van zyn
f» Ezech. 47. 5. (b) Joan. 18. 16. (c) Ifaï. 59. 14.
(d) Joan. 18. 16. (ó Aug. traft. 113. in Joan.
ge

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS* 131
gedachte, by den Hoogenpriester bekend was. Het
gevoelen dier Uitleggeren is waarfchynelyker, dewelken
vastftellen, dat het een onbekende Leerling
is geweest, hoedanigen 'er in dien tyd veelen waren
, gelyk (a) van de Qverften die in Hem geloofden
, maar geene openlyke Belydenisfe van Hem
deeden,opdat zy niet uit de Synagoge, dat is,in den
ban zouden geworpen worden. Onwaarfchynelyk
is het,dat het Joannes zoude geweest zyn; aangezien
hy,de bemindfte Leerling van Jezus zynde, in
geene verbintenisfe en kennisfe met Kaïphas konde
gekomen zyn;terwyl deeze een gezwooren Vyand van
Jezus was. Daarenboven was deeze intreede» in 'c
huis des Hoogepriesters, voor Joannes van het grootst
gevaar verzeld; dewyl 'er, geduurende die heevige
vervolginge tegen Christus, geen grootere misdaad
konde zyn, dan een Leerling van Christus te weezen.
Mogelyk is het wel geweest Cb) Nikodémus, die
V nachts tot Jezus kwam,en één uit hun getal was;
of(c)Jofepb van Arimathia, een aanzienlykRaadsheer
, welke in hunnen aanflag en handel niet toegeftemd
had, zynde een Leerling van Jezus, (d)
doch, in V verborgen, (e) om de vreeze der Jooden
Mogelyk lieten deezen zich alhier vinden, om iri
den Raad iets tot verdeediginge of verlosfinge van
den Heiland toetebrengen;immers, Nikodémus had
weleer op deeze wyze in de Raadsvergaderinge gefproken
: (ƒ) veroordeelt onze wet wel eenia
menfche, 't en zyzy hem eerst gehoord,en kennis beeft
van hetgeene hy doet ? Mogelyk heeft men, aan het
huis van Kaïphas koomende, Petrus aan de deuregezien
, en, hem kennende, gelegenheid gegeeven
om binnen te treeden.
Hoe Godloos het ook zomwylen aan de Hovefl
en
(*) Joan. 12. 42. CO — 7- 50. Cf) Mark. 15. 4*,
(O Luk. 23. 51. CO Joan. i 9. 38. (ƒ) _ }. 5"
I 2

ï3a VYF-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
en Paleizen toegaat, worden 'er echter eenigegodvruchtigen
onder gevonden; immers, aan het Hof van
Pharao was een Moizes. ByAchab, die,in (d)God
te tergen, alle de Koningen van Israël, die vóór hem
geweest waren, overtrof, wierd eenen Abdias gevonden
, die (F) den Heere vreesde. Aan het hof des
Konings van Syrië was een Naaman, die niet (c)
aan de vreemde Goden, maar aan den Heere branden
flagtöjfers opdroeg. Te Babel, by Nabuchodonofor,
wierd eenen Daniël gezien. By (.d)Kandace,
de Koningin der Mooren, wierd eenen Christelyken
Opperkamerling gevonden, welken (e)geloofde, dat
Jezus-Christus de Zoone Gods was; ja, aan '/ huis van
den bloeddorftiglren en Moeder-moorderNero, waren
Heiligen te vinden: en hoe God-vergeeten ook
het grootfte gedeelte van den Joodfchen Raad was,
wierd 'er onder hen eenen Godvruchtigen Nikodémus,
en Jofeph van Arimathia gevonden,dewelken
Jezus aanhingen.
Deeze Leerling dacht, waarfchynelyk, dat hy aan
Petrus eene byzondere vriendfchap bewees toen hy
hem in het Voorhof desHoogepriesters inliet; maar,
onweetende, Hortte hy Petrus in zyn grootst ongeluk
; dies men op deezen onbekenden Leerling de
woorden van Job wel hadde moogen toepasfen: (ƒ*)
gy legt 'er op toe, om uwen vriend onder den voet
te helpen. Satan wist deeze vriendfchap tot een'
valftrik voor Petrus te gebruiken, die hem hierdoor
in zyne zeeve kreeg, en hem (g) zifte als tarwe.
Veel gélukkiger (h) bragt Andreas Petrus tot Jezus
, dan deeze , die hem onweetende van Jezus
afleidde.
Hier uit kunnen wy befchouwen, hoe gevaarlyk
dik-
(a) 3Reg. 16. 33. f*) 3 18.3. f» 4 — 5'>-I7«
(d) Aftor. 8. 27 37. O) Pbil. 4. 22.
(ƒ) Job. 6.37. (g) Luk. 22. 31. O) Joan. 1. 40-4*-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 133
dikmaals de gunst, zelfs van onze beste Vrienden,
js, wanneer de Vriendfchaps-oeffening niet verzeld
gaat met eene behoorlyke voorzichtigheid. Zonder
twyffel heeft Petrus zich verbeeld, dat hem eenen
groote dienst gefchiedde, dat hy, door de voorfpraak
van zynen Vriend, in het Hof wierd binnen gelaaten.
Hy ging 'er in, en vol van heimelyke vreugde,
omdat het hem zoo gelukt was, even gelyk
den Jongeling die de Overfpeelfler volgde, van welken
Salomon zegt, die (a) aanftonds volgt, gelyk eenen
Os die ter fagtinge wordt geleidt, en gelyk een
•weelderig Lam; óoch,de dwaas weet niet dat by tot de
boeijen getrokken word,noch hy denkt niet,^ het
om zyne Ziele te doen is, Hoe fchielyk veranderde
de blydfchap van Petrus in droefheid; daar hy geheel
anders uit het Voorhof uitkwam, dan hy 'er ingegaan
wasIHy ging'er uit met een gewond gewisfe,
met een beklemd hart, en met weenende oogen.
Petrus had wel eene goede meening, toen hy den
Heere Jezus navolgde, en zich in 't Voorhof des
Hoogepriesters waagde;maar, hy hadde moeten bevroeden
,dat de goede meeningen blind zyn,indien
zy niet (£) van boven , door den Vader der lichten,
beftiert worden. Zyne meening kon zyne bedreevene
Zonde niet verfchoonen; dewyl hy tegen het bevél
en woord van Christus handelde, die hem duidelyk
gezegd had: (c) gy kunt my nu niet volgen. De allerbeste
meening is geenzins genoeg om het werk
goed te maaken , indien Cd) bet niet naar r
t geloove
is,en volgens Gods Wet en Regel. Mogelyk heeft
Petrus zich hier ook verbeeld, dat het met hem zoude
afloopen, gelyk in den Hof, daar hy, niet tegenilaande
hy (e) V rechter oor van Malchus afhieuw, echter
een vrygeleide van den Heiland verwierf, daar hy
zeidde: (ƒ) indien gy my dan zoekt, laat deezen
gaan;
Ca) Prov. 7. 22,33. f» Jak. 1.17. (c) Joan. 13. 34.
[d) Rom. 14. 23. (

134 VYF - EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gaan. Hy zal zich, daarenboven herinnerd hebben,
hoe de Heiland zich meer dan ééns, uic de handen
zyner Vyanden had verlost;en gedacht hebben, dat
hy hier ook zich uit dit uiterfle gevaar zoude gered
hebben.
_ Gelyk Petrus dan het begin van Jezus lyden gezien
had, alzo wilde hy ook gaarne het einde befchouwen;
des de Evangelist Matthéus aanteekent:
(af) binnen getreeden zynde, ging by by de Dienaaren
zitten, om het einde te zien. Hy was dan nieuwsgierig
; en wilde hooren, wat de Dienstknechten, en
Gerechtsdienaars, aangaande Jezus, oordeelden, en
hoe het eindelyk met de zaak zoude aHoopen.
Schoon hy reeds uit den mond des Heiland's
gehóórd had, dat (b) Hy den Heidenen geleverd,
befpot, gegeesfeld, en befpoogen zou. voorden en gedood;
echter fcheendit hem het geheugen ontvallen
te zyn; dewyl (c) die rede voor hem verborgen was ,
en hy toen niet vattedc hetgeene 'er gezegt wierd.
Dierhalven voegde hy zich een weinig nader by, om
te zien welk gevolgde zaak hebben zoude, en,opdat
hy verborgen en onbekend mogte blyven,mengde
hy zich onder de Dienstknechten en Dienaaren.
Hy begaf zich dan midden onder het gewoel, ftelde
zich , zonder twyffel, vrymoedig aan, en liet de
fmerte en de droefheid, die hy in zyn harte gevoelde
, niet blyken. Hier bevond zich Petrus in 't
midden der Dienstknechten en Soldaaten, alwaar hy
.zomin voegde, als (d) Saül onder de Propheeten.
Hier zat hy ingrooter gevaar, dan de (e) befpieders
van Jofua, in 't huis van Rahab; dan (ƒ) David
aan de tafel van Saül; dan Jonathas en Achimaas
in den Cg) put te Bakurim, of, dan (h) Daniël in
én kuil der Leeuwen; ja, gevaarlyker, dan een
Schaap
yO Mat. 20. 58. O) Luk. 18. 32. ( e) — 3 4,
(y) iReg. 10. 12. (e) Jof. 2. 1. (f) 1 Reg. 20. 24, lï.
(S) 2
Reg. 17. 17,18, (h) Dan. 6. 16.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 135
Schaap in 't midden der Wolven. Het bleek ook in
korten tyd, in welk-een gevaar hy zich, door zyne
nieuwsgierigheid, had gebragt, en 't zal nog nader
blyken, wanneer wy hem in zynen val zullen befchouwen.
Stortte de nieuwsgierigheid Petrus dan in zulkeen
groot gevaar, ach! fpiegelen wy ons dan aan
Petrus, en laaten wy op onze hoede zyn , opdat wy
aan zulk-eene fchadelyke ondeugd nimmer deel hebben
: het was Petrus alléén niet die zich hierdoor
zynen val veroorzaakte. Van alle tyden af, tot op
deezen dag toe,heerscht deze kwaal inde Waereld,
en is oorzaak van eene menigte van Zonden. Immers,
wat anders was de oorzaak van den val onzer
eerfte Ouderen, Adam en Eva, en vervolgens
van het gantfche menfchelyk Gedacht, dan de nieuwsgierigheid
, om te (d) zyn als Goden, mestende goed
en kwaad? De nieuwsgierigheid heeft dehuisvrouwe
van Lot, anderzins zo gelukkig door de Engelen
uit Sodoma verlost, (b) in eenen Zoutfteen veranderd,
en dus is zy een gedenkfteen der Godlyke
wraake geworden.
De nieuwsgierigheid perfte (c) Dina, de dochter
van Lia, om de Vrouwluiden van dat lan4 te zien;
maar, zy betaalde haare nieuwsgierigheid zeer duur,
namelyk, ten koste van haare eere en maagddom;en
was dus oorzaak van het (d) ver/laan van alf wat
rnanlyk was in Sichem.
Hadden de Betbfamiten de nieuwsgierigheid niet
gehad van (e) de Arke des Heeren, ontbloot van
haare dekzelen, te bezien, God zoude het volk met zoo
groote plaage niet geflaagen hebben,dat 'er vyftigduizend
en zeventig mannen dood bleeven. En, ach!
dat deeze Zonde, die zo - menig mensch ter verdoc-
00 Gen. 3. 5. 0» 19. 26. (O ' 34' h
(d) -—— 35. 00 1 Reg. 6. 19.
I 4

136 VYF- EN -DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
doemenisfe leidt,met Petrus uitgedorven ware! Immers,
geen Zonde gaat 'er meerder in zwang j dan
deeze :overal ontmoet men Athéners, die (a) hunnen
tyd niet anders doorbrengen, dan met iets nieuws
te zeggen, ofte hooren. Óp allerhande wyze trachten
zy achter de zaaken te koomen , al zouden zy zich,
met Petrus, in het Voorhof van Kaïphas, onder Godloozen
en Zondaaren begeeven, en op plaatfen laaten
vinden waar zy (b) vermaak hebben in de ydelheid
der zonde , enkel en alleen, om het einde te
weeten. Hoeveelen bemoejen zich met het doen
en laaten van hunne evennaasten, onderzoekende
naar hunnen ftaat, zeden, manieren, hunnen handel
en wandel; en, fchoon eigene bézigheden hen aan hun
huis verbinden, zwerven zy, echter, langs ftraaten en
wegen, om iets nieuws te hooren, en te weeten,
hoe het met de zaaken hunner naasten gelegen is;
en zyn dus gelyk aan die, vanwelken Paulus zegt:
Cc) Zy loopen leedig by de huizen, en niet-alleen
leedig, maar zyn ook klapachtig, en nieuwsgier^,
flappende hetgeene niet betaamt. Het fmert hen
datzy, met hunne oogen, eens anders huis niet kunnen
doordringen : Zy zyn ftaag bezig om eens anders
tuin te wieden, en ondertusfehen ftaat de hunne
vol onkruid: met Arends oogen lraaren zy op de zaaken
hunner evennaasten ; maar, in hunne eigene zaaken
zyn zy blinder dan mollen. Alle anderen hebben
groote gebreken; maar, zy-zelven zyn volmaakt;
anderen hebben(d)een' balk in de oogen,zy flechts
een' fplimer. Dezulken behooren tot dat gedachte
van menfchen, van welken Salomon zegt: daar is
'een f ach van menfchen Ie) dat zich-zelven voor rein
adhziet, en nochtans van zyne vuiligheid niet gewasfehen
is.
'Et
Cj) Mof. 17. ar, (b) Ecel. 17. 30. (0 1 Tim. 5. 13.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 13?
'Er is eene andere foort van menfchen , die,door
middel van hun verftand, zaaken trachten natefpooren
welke zy niet kunnen begrypen, en die, gelyk
Paulus zegt, (/f) intreeden in dingen, die men
met gezien heeft ,ydelyk opgeblaazen zynde door hun
vleefcbelyk vernuft, willende tot in de diepfle geheimen
der Godlyke Drieéénheid, en andere Verborgenheden
des geloofs indringen; terwyl zy intusfchen
kinderen zyn in hetgeene zy weeten moesten;
ja, dikmaals onkundig zyn in de eerfte beginfelen.
Deeze Zuurdeesfem had ook plaats in de Apostelen
; immers, toen de Heiland van den Tempel
zeidde, dat 'er (b) niet één fteen op den anderen zou
blyven, was hen deeze voorzegging niet genoeg;
maar zy wilden ook weeten (c) -Wanneer dat zou
gefchieden. Toen Petrus wist wat 'er van hem in
zynen ouderdom worden zoude, was hy ook nieuwsgierig
naar Joannes; doch , de Heiland zeidde hem:
\d) wat ligt u daar aan'1 Ten Hemel vaarende,
vraagden de Apostelen Hem: (V) Heere, zult gy
op deezen tyd Israël bet ryke her feilen ? doch, Hy zeidde
tot hen: het komt u niet toe de tyden en flonden
ie weeten, die de Vader in zyne magt gepeld heeft.
Veeltyds zyn de menfchen begeeriger, om den
tyd te weeten, dan om dien uit te koopen;men wil
gaerne weeten, of men ter Zaligheid voorgefchikt
zy; doch, het middel, om zynen (ƒ) roep en verkiczinge
te verzeekeren, door goede werken, wordt
niet eens aangewend. Wat kan het baaten, dat gy
wilt weeten waar de Hel is, indien, intusfchen,
uwe uiterfte poogingen niet zyn , om dezelve te
ontgaan ? Men wil doorgronden , hoe 'er is één
God, en drie Perzoonen, en hoe deeze drie Perzoonen
één God zyn , en men wil, ondertusfchen,
niets
(a) Kol. 2. 18. (b) Mat. 24. 2. Ce) 3.
(Vj Joan, si, 2$. (e) Aftor. 1. 6,7. (/) 2Pet. 1.10.
I 5

I38 V"YF-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
niets in 't werk ftellen om dien God te dienen, en
uit alle zyne krachten te beminnen. Weest dan niet
nieuwsgierig om de onbegrypelyke Verborgenheden
Gods te peilen;want,desaangaande al te diep in de
Raadkamer van Gods Verborgenheden te treeden
is niets anders dan zyne Majefteit te kwetfen. Niemand
dringe dan te verre in Gods Heiligdom; want,
geen minder lot ware hem befchooren dan hem (d)
die ongeroepen in de binnen Zaak des Konings treedt
wiens vonnis was, gedood te voorden.
Heilzaamer is het,in fommige zaaken,eene heilige
onweetendheid te belyden. Zomin men met
opene oogen tegen de ftraalen der Zonne kan
opzien,zomin kan dit tegen de ongefchaapeneZonne
, (b) een verflindend vuur, den onëindigen God
gefchieden. AU' wie zich te naby deeze Zonne zoude
willen begeeven, zoude met Phaëton, en Ikarus, lig.
telyk gevaar loopen, om van boven neder geworpen
te worden; want, Salomon zegt: (cyde Onderzoeker
der Majefteit zal door den luister verplet
worden. Maar,ach! of deeze nieuwsgierigheid ook
niet tot in Godshuis ware doorgedrongen!Immers,
hoe algemeen is dit gebrek , omtrent het gehoor
van Gods woord,onder alle zoorten van menfchen!
Hoemenigen koomen'er in de Kerke,niet om door
't Woord Gods onderweezen te worden in kennis,
of tot eene waare bekeeringe des levens gebragt te
worden; maar enkel om hunne nieuwsgierigheid te
voldoen; oorzaaken , dat Gods woord het harte niet
raakt, of in hetzelven vruchten doe. Deezen zyn
niet ongelyk aan dat Joodfche volk, hetwelk den Propheet
uit nieuwsgierigheid kwam hooren, van 't welken
God zegt: Cd) Zy koomen tot u,gelyk bet volk pleeg
te koomen: en zy gaan voor u neder zitten, als of bet
myn volk ware. Zy hooren uwe woorden aan, maar,
00 Esther. 4. 11. (*) Heb. 12. 29.
00 PIOT. 25- «7» 00 Ezecu. 33. 31,3a.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. I 3
zy doen'er niet naar; want, zy houden die voor Liedekens
, die zy geduurig in den mond hebben ;gy zyt
voor hen als een Muzykjluk ,dat op eenen aangenaamen
en zoeten toon gezongen wordt, zy hooren uwe
woorden aan, maar, zy doen 'er niet naar: Menfchen
die niet om de Leere, maar om de Leeraaren
verfchynen; niet om de fpyze, maar om de Saufe,
waarmede zy overgooten is, en dus rechte Naavolgers
van die van Athénen, die uit nieuwsgierigheid
Paulus hoorden prediken.
Doch, willen wy nieuwsgierig zyn, laaten wy het
zyn, om (a) den èénigen waar en God te kennen,
en Jezus-Christus, dien hy gezonden heeft. Onze
nieuwsgierigheid beftaa inde weetenfchap van onzen
pligt, in het bevorderen van onze Zaligheid. De
rede leert ons, dat wy ons met een' ander niet moeten
bemoeijen, zolang wy jegens ons-zelven te zor>
gen hebben. Wy worden door ons eigen werk genoeg
overlaaden: (b~) Onze oude mensch, het lichaam
der zonde moet te niet gedaan; het (V) vleesch mei
de begeerlykheden en kwaade lusten gekruist worden
; en wy zyn verpligt om (d) maatiglyk, en rechtvaardiglyk,
en godvruchtelyk in deeze Waereld te
leeven. ö God ! welk - een werk ! wat dwaasheid
ware het dan niet, zich met eens anders werk te
belaaden , daar wy zoveel te bewerken hebben,
om eenen eeuwigduurenden voorraad op te doen
tot de verwagtene Zaligheid,
Wat ons dan aangaat ,• laat wy trachten deze vuile
drift der Ziele afteleggen ; opdat wy onder zulken
met gerekend worden, van welken de Apostel Petrus
meldt, datzy zich te veel met eens ander's werk bemoeijen
, en CO °P eens anders dingen uit zyn. God
heeft aan een' iegelyk onzer eene beroepinge gegeeven;
(a) Joan. 17. 3. O) Rom. 6. 6. (O Gal. 5. 24.
(-0 xP«.fc 12. (ff) iPet.4. '5-

*4° VYF-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP MET
ven; neemen wy die dan getrouwelyk en wyslyfc
waar. Een ieder, zegt de Apostel, (a) Idyve in de
beroepinge, daar hy in geroepen is. Het oog bemoeit
zich niet met het gehoor, de hand niet met
de fpraak, noch de mond met den gang: bemoeit
gy u ook dan niet met eens ander's zaaken. (b) Tracht
dan U gerust te houden, uwe eigene dingen waar te
neemen-, Dies weest niet gelyk (c) fommigen onder
u-lieden zyn, die ongeregeld wandelen, en zich met
ydele dingen bemoeijen ; maar weest dan, om met de
woorden van Paulus te eindigen, (d)on'danftootelyk,
en eenvoudig, onberispelyke kinderen Gods, in V midden
van een bedorven en verkeerdge f acht e, onder het*
welke gy blinkt als lichtende fakkels in de Waereld;
totdat gy (e) den prys, tot welken God ons van boven
roept, door Christus-Jezus zult bekpomen hebben.
Amen.
G E B E D .
6 Lydende Jezus! lydende door Uwe vyanden,
lydende door Uwe leerlingen, lydende door ons,
die Uwe geloovigen zyn. Nauwelyks was Uw beminde
leerling, Uw ryk-begunftigde Apostel Petrus
Uvan verre gevolgd,en nu in het Voorhof des Hogenpriesters
getreeden, of dit voorfpelde aan Uwe
iUweetenheid, eerlang, eene nieuwe fmarte en droefheid
voor Uwe lydende Ziel. Eene ongeregelde
nieuwsgierigheid dreef deezen Apostel aan, om U
te volgen , U voor de Vierfchaar Uwer Rechteren
te aanfchouwen, en het einde der zaake te zien.
Ja, lydende Jezus ! hier leed Gy, in den U van
verre volgenden Petrus,eene dubbele fmarr. Maar,
helaas! Lydt Gy dit alsnog niet in ons, die Uwe geloo-
O) i Kor. 7. so. CO iTesf. 4. u. (0 aTesf. 3. %u
00 Poil. *. 15. (O J. 14,

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS* 141
Ioovigen zyn ? Ja. Eene dubbele Schaamte bedekt ons
by deeze onze openhartige belydenis. Als met fchrik
en angst aangedaan, volgen wy U fchoorvoetende,
terwyl de Waereld voor ons als een Voorhof van
Kaïphas is, waarin wy U niet dan met vreeze en
fchrik dienen. Eene ydele nieuwsgierigheid heefc
ons meermaalen tot trotfche nafpooringen Uwer heilige
Geloofs-geheimen aangedreeven, en dus hebben
wy onze zwakke reden hulde willen bewyzen,
in plaats van dezelve tot Uwe eereen dienst te flachtöfferen:
Hoe menigmaal hebben wy onze Godsdienftige
werken tot een verkeerd einde gericht;
tot een einde, hetwelk onze bedorvene driften en
waereldfche inzichten ftreelde; daar Gy»alléén het
einde van alle onze werken, begeerten en verlangen
, behoorde te zyn. Verleen ons, Genadigfte
Jezus! dat wy onze dwaalingen en misflagen moogen
kennen ! Maak van ons yverige en getrouwe
Navolgers van U, die U-zeiven aan ons tot een
voorbeeld gefield hebt! Doe ons alléén dat einde
beoogen hetwelk Gy met Uw bitter lyden bedoeld
hebt, namelyk,onze eeuwige Gelukzaligheid! Geheng
niet, dat immer eenige tydelyke inzichten ons
van dit allergewigtigst einde afleiden; maar fchenk
ons UweGodlyke Genade;opdat wy,door dezelve
aangemoedigd en verfterkt, met dezelfde onver,
faagdheid, U opUwGölgotha, op Uwen Kruisberg,,
mogen volgen, gelyk wy onóphoudelyk verlangen,
om op Uw Hemelsch Thabor, den berg Uwer Heerïykheid
, éénmaal gevoerd te moogen worden.
A M E N .
ZES-

142 ZES-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ZES -EN-DERTIGSTE MEDITATIE.
Mark. 14. vs. 66. 67. 68.
Et cum esfet Petrus in **£» toen Petrus beneden
atrio deorfum, verrit|| in het voorhof-was ,
una ex ancillis furnmi** kwam 'er ééne van
facerdotis: et cum vi-%.& de dienstmaagden des
disfet Petrum calefa-||; [hogepriesters; en ah
cientem fe, afpiciensf zy Petrus gezien had,
illum, ait: et tu cum|J zig warmende, bezag
Jefu Nazareno eras.!^ zy hem, en zeidde;gy
At ille negavit dicens:waart ook met Jezus
neque fcio , neque van Nazareth;Maar,
novi quid dicas. Et|* by beeft het gelochend,
exiit foras ante atrium, zeggende: ik ken hem
et gallus contavit. * J niet, noch ik weet niet,
wat gy zegt. En, toen
** hy buiten voor het
q& voorhof ging, kraeyde
de haan.
ZEer wel heeft de Propheet Jeremias gezegd:
(a) bet hart van alle menfchen is arglism, en
ondoorgrondelyk: wie zal het kennen ? Waarlyk &
het
hart is de allerërgfte vyand waarmede de mensch
in deze Waereld te ftryden heeft. De Waereld kan
ons niet vervoeren, noch de Duivel ons verleiden,
zolang ons eigen hart ons niet bedriegt. Ons hart is
als eeneDalila in onzen eigenfchoot;als een'Judas
aan onze tafel; en ais eene Dina, die ons huis fchandvlekt.
Trotsch is het, en vergeet zeer ligt den Heere
zynen God. De Hoogmoed des harte maakt
den mensch ftout, zodat hy zich inbeeldt alles te
konnen doen : niet ongelyk aan den Engel van
00 Jer. 17. 9.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 143
Laodicéa, welke zich kittelde,en zeidde: (V) ik ben
ryk, en wel voorzien, en heb niets gebrek. Het .hare
maakt zynen eigen bezitter wys, dat het heilig, vroom
is, en alles vermag. Maar,wanneer de mensch zyn
hart te veel vertrouwt, dan wordt hy van de zonden
verrast, zelfs eer hy 'er eens om denkt. Het menfchelyk
hart is ook bedriegelyk jegens zyne Evennaasten;
want, is het met vooröordeelen bezet en
ingenoomen, dan oordeelt het ook welhaast naar
zyne genegenheden, vleit zich - zeiven, befchuldigt
anderen, vindt in zyne Naasten altyd iets te berispen,
en vergeet intusfehen zich-zelven. Daarenboven
is 's menfchen hart fomtyds bedriegelyk jegens
God; immers, hoe menigmaal belooft men God in
zynen dienst ftandvastigheid, beternis van leven;
terwyl dikmaals zelfs ook de braafften hunne belofte
geen geitand doen.
De Apostel Petrus {trekt ons hiervan tot een onwraakbaar
voorbeeld; immers, zodra de geestelyke
hoogmoed het hart van Petrus had ingenoomen ,
bleek welhaast, dat hy zich-zelven bedroogen had.
Hy veroordeelt zyne Mede • Apostelen, zeggende :
(bj Schoon zy allen in U verergerd wierden, ik zal
nimmermeer verergerd worden. Wanneer de Heiiand
hem zynen val voorfpelde, wat groote beloften
deed hy niet, zeggende: (c) Heere, ik ben bereid
met U inde gevangenisfe, en ook in den dood te gaan!
Maar, de uitkomst deed wel zien, hoe weinig hy
zich-zelven konde vertrouwen, daar hy, op de enkele
aanfpraak eener gemeene dienstmaagd, bezwykt,
en zynen Heere en Zaligmaaker verlochent.
Onder alle de 12 Apostelen welke de Heere
Jezus verkooren had, was 'er geen één zoo yverig
en driftig als de Apostel Petrus, die by zyn yvervuur
ook een' verheeven en edelmoedigen geest
be-
(a) Apoc. 3, 17. (f) Mat. 26. 33. (0 Luk. ia. 33.

144 ZES-EN DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
bezat, gelyk uit verfcheidene plaatfen in bet Evange»
lie te befchouwen is. Immers, niettegenftaande de
Heiland hem zeidde: (a) daar ik beenen gaa,kuut
gy my niet volgen; niet tegenftaande veele andere
voorzeggingen, fcheen hy aan de woorden des Heilands
geen geloof te flaan; terwyl dit ongeloof de
baarmoeder was van alle zyne overtreedingen. De
Heiland mogte dan zeggen:gy kunt my niet volgen:
hy,echter, teveel op zyne eigene krachten vertrouwende
, (F) volgde Jezus van verre, tot in bet Foorhof
des Hoogepriesters, waar hy door eenen (c) anderen
Leerling, dien den Hoogepriester bekend was,
ingelaaten wierd, tot zyn groot nadeel ; want ,
Satan gebruikte deeze vriendfchap, die deeze Leerling
aan Petrus bewees,tot eenen valftrik,en kreeg
hem daar door in zyne zeeve, om hem (d) te ziften
als de tarwe.
Gelyk Satan aan (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. ï4jf
was de verblyfplaats van de Dienaaren des Gerechts ,
en der Dienstknechten :by deezen had Petrus zich na
gevsegd, om des te beter verborgen te blyven;,en
om als iemand die mede tot dien hoop behoorde
aangezien te worden; want,hadde hy zich in eenen
hoek alléén geplaatst, dan zoude de achterdocht op
hem fchielyk gevallen zyn. Om dan niet bekend te
worden, voegde Petrus zich by het gewoel, en (a)
•was in V midden van hen, gelyk Lukas aanteek.mt.
Maar, hier bevond Petrus zich in een grooter gevaar,
dan een Schaap in 't midden der Wolven, of, (7>)
dan Daniël in den kuil der leeuwen. De wysfte der
Vorften fchryft deeze Lesfe voor: (c) Myn Zoon, indien
de Godloozen met hunne vleijeryën opu uit zyn,
flem hen niet toe. Wandel met hen niet; houdt uwen
voet van hunne paden af; maar, Petrus begaf zich,
ondanks deeze waarfchouwinge, onvoorzichtig onder
de kinderen van Satan , onder de vyanden en haateren
van zynen beminden Meester, daar het hem
veel heilzaamer zoude geweest zyn, indien hy zich
in de eenzaamheid begeeven hadde, en de Lesfe des
Heilands gevolgd, die hen in Gethfémani gezegd
had; (d) waakt en bidt, opdat gy niet valt in be«
kooringe, welke bekooring hem, volgens de voorzegginge
zyns Meesters, zo van naby dreigde. Immers
, terwyl Petrus gerust in het midden der Godloozen
was, (e) kwam 'er ééne van de dienstmaagden
des Hoogepriesters, om zich by dat gezelfchap te
voegen. Deeze was, gelyk Joannes zegt; (ƒ) de
deurwacbtfteriVoorwaur! een recht werktuig des Sa*
tans, dewelke, in geaartheid haaren Meester gelyk,
ook met Kaïphas, met dezelfde haat en nyd tegen
den Heiland zal ingenoomen geweest zyn; want,
gelyk uit den Evangelist blykt; (g) als zy Petrus
(d) Luk. ai. 55. {b) Dan. 6. 16. (c) Prov. I. 10—1? 0
(d) Mark. 26. 41. (e) Mark. 14. 66.
(ƒ) Joan. 18. 17. (g) Mark. 14. 67*
II. DEEL. K
gé'

146 ZES-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gezien had zich warmende, bezag zy hem, en zeidde:
gy waart ook met Jezus van Nazareth.
In de Oosterfche Landen, fchoon het des daags
warm is, zyn 'er, echter, de nachren koud , om de
groote dauwdroppeien die 'er vallen Nu; de gerechtszaak
des Heilands wierd in den nacht, omirenr het
haanen gekraai, verhandelt; dus, om zich tegen de
koude te wapenen, (a) fionden de knechten en dienaar
en by een vuur van kooien, en warmden zich,
want bet was koud, en by deezen flondt Petrus ook',
zich warmende. Mogelyk heeft deeze dienstmaagd!
daar zy Petrus fcherp bezag,iets in zyn gelaat kunnen
ontdekken , hetgeen bedruktheid of beklemming
te kennen gaf; want, volgens den wyzen Man,
O) doet de droefheid des harte den moed zinken ,
welke droefheid, ten dien tyde,aan Petrus eigen behoorde
te zyn Deeze dienstmaagd befloot dan
eindelvk Petrus aan te fpreeken, en vraagde hem :
O) Z
P gy ook niet uit de Discipelen van deezen
Menschf? Woorden, voorwaar! vol'van fmaad en
verachting jegens onzen Heiland, wiens naam zy
niet in den mond wil neemen; maar alleen met bygevoegde
Schimp-of Spot-naamen noemen, gelyk
blykt by Matthéus,alwaar zy zeidde :(d) gy waart
ook met Jezus den Galilé'ér,en, by Markus: (e) Jezus
van Nazareth; en op deeze wyze fprak zy uit
verfmaadinge; want, hiermede drukte zy fchimpswyze
uit, hoe zy Jezus hield voor een Verleider en
valsch Propheet, die zich,ten onrechte.voor den Meslias
had opgeworpen, en die niet uit (f) Galiléën
of Nazareth, maar uit Betblehem in Juda moest
voortkoomen.
Tot • dusverre waren 'er nog niet anders dan
Mannen geweest, die zich als Vyanden van Jezus
had-
t m
' l\ l8
' W Prov. 15. 13. (e) Joan. 18. 17.
09 Mat. 26.69. CO Mark. 14. 67. (f) Micheas^s!

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 147
hadden opgeworpen ; maar, hier treedt nu een
Vrouwsperzoon mede te voorfchyn , opdat men,
geiyk Ambrofiuszegt,^/ vrouwelyk geslacht,by den
dood van Christus, ook zoude zien zondigen, en, dat
deezeKunne ook door het lyden van Christus zoude worden
verlost. Deeze vrouwelyke Kunne had de deure
der Zonde niet wel bewaard; waarom Sirach ook
zeer wel zeidde: (V) de Zonde heeft haar begin
genoomen van eene Vrouwe, en V is door baar, dat
wy allegader f erven. Het was dan eene Deurwacht'
fter, die diengeenen ten val bragt, denweiken de
Heiland belooft had: (b) de Sleutelen van het Ryk
der Hemelen te geeven;
Deeze Dienstmaagd dan Petrus vraagende: (c)
Zyt gy ook niet uit de Leerlingen van deezen mensch ?
had eene flimme boosheid met Petrus voor; want,
haar was waarfchynelyk ter oore gekoomen, hoe
de (d) Hoogepriester Jezus ondervraagd had aangaande
zyne Leerlingen, en zyne Leere; Dus heeft
zy, om aan haaren godloozen Meester te behaagen ,
zich beyverd, om de Leerlingen van Jezus te ontdekken,
om hen dus mede voor de Vierfchaare te
fleepen.
Indien Petrus dan in zyn woord getrouw hadde willen
blyven, van met Jezus (e)'in de gevangenisfe,
en ook in den dood te gaan, hier was het de juiste
tyd; maar, hoe zeer verfchilt hier Petrus van Petrus!
Hy, die even te vooren zyn zwaard uitgetrokken,
en (f) des Hoogepriesters knecht zyn rechter oor
afgehouwen had, om zynen Meester- te verdedigen,
is nu te bloohartig, om, op de aanfpraak eener
Dienstmaagd, hem met de tonge te belyden; ja,wat
meer is; hy lochent zynen Heere; (g) by heeft het
ge-
id) Eed. 25. 33. (i>) Joan. 18.17. (e) Mat. 16. 19.
(d) Joan. 18. 19. ( e) Luk. 22. 33.
(/) Joan. 18. 10. (g) Mark. 14, 68.
Ka

148 ZES • EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HBT
gelochend, zeggende: ik ken hem niet, noch ik weet
niet wat gy zegt. 6 ergerlyke val ! ö droevige
zonde van Petrus! Hy, die onder (a) de Pylaaren
gerekend wierd, fchudt hier als een zwak riet. Hy,
die onlangs pochte: (J) al moest ik ook met U flerven,
ik zal U niet verhchenen, is hier de eerde
Verlochenaar. Hetgeen weleer hem tot de grootfte
eer ftrekte, namelyk, een Leerling van Jezus
te zyn,fchynt hem nu tot fchande te firekken; ja,
hy gedraagt zich als of de naam des Zaligmaakers
hem onbekend was; want,zegt hy, (c) ik ken hem
niet. Indien de Heiland flechts een onverfchillige
Vriend van Petrus ware geweest, was het echter
onbetaamelyk Hem op deze maniere te verlochenen;
want, Salomon zegt: (d) die een Vriend is,
bemint ten alle tyde, zowel in tegen - als in voorfpoed.
De Heiland was niet-alleen een Vriend van
Petrus; maar ook zyn Meester; Hy had hem boven
alle anderen lief, en grootelyks begunftigd met alle
voorrechten waarmede men eenen Boezemvriend
kan overlaaden ; en echter,ondanks dit alles, vealochent
hy Hem op zulk-eene fchandelyke wyze; zodat
men tot Petrus hier wel mogte zeggen, hetgeen
Abfalom tot Chufaï zeidde: (e) is dit uwe weldaadigheid
tot uwen Vriend! Onder menigvuldige Lesfen,
die de wyze Vorst gaf, was ook deeze: (ƒ)
verlaat uwen Vriend niet; maar, hy wilde hem zelfs
niet eens kennen; zeggende daarenboven; (g) lk
weet niet wat gy zegt. Wie iwyffelt of deeze verlochening
van Petrus heeft den Heiland met eene
Zielgrievende fmerte aangedaan; daar dezelve juist
op dien tyd gefchiedde,op welken,gelyk de Apostel
Paulus zegt, (b) de Heere Jezus-Christus zichzeiven
gegeeven heeft voor Petrus, en voor onze Zon.
den.
(a) Gat. 2. 9. (*) Mat. 26. 35. (e) Luk. 22. 57.
(dj Prov. 17. 17. (e) 2 Reg. J6. 17. (ƒ_) Piov. 27.10,
Q) Mark. 14. 68. (b) Gal. 1. 3,4.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS, 149
den. ö! Terwyl de Borg betaalde, vermeerderde
de Schuldenaar de fchuld! ja, terwyl de goedertieren
Zaligmaaker zyne liefde bewyst, (a) die alle
kennisfe te boven gaat, valt Petrus in eene zwaare
trouwloosheid. Deeze verlochening van Petrus is
dan, als een zwaard, door des Heilands Ziele gegaan,
en is Hem boven maate fmertelyk gevallen. Wanneer
Job een foortgelyk lot, tot zyne beproevinge, wedervoer,
hoe bitterlyk klaagde hy hieiöver,als over
iets, hetwelk zyne ellende ten uiterfte verzwaarde!
(b) myne Broederen, zegt hy, heeft hy verre
van my doen wyken, en myne bekenden hebben my
hegeeven, als ofzy my vreemd waren; myne bloedverwanten
verlaaten my ,en die kennis met my hielden
, hebben • my vergeeten ! myne huisgenooten en
dienstmaagden houden my voor een vreemdeling, en
ik was als een Uitlander in hunne oogen.
Hoe fmertelyk het mede voor den Heiland is geweest,
van zynen oudften Apostel verlochent te
worden, blykt uit de klagten die Jezus , door
den mond van David, Eeuwen te vooren, uitgeboe»
zemd had, zeggende: (c) Ik ben aan myne broederen
vreemd geworden, en aan de kinderen myner
moeder een uitlander.
Petrus dan te veel op zyne eigene krachten fteunende,
liet God hem aan zich-zelven over. Hy
behoorde hier van den naam Petrus, dewelke rotze
betekent, afftand gedaan te hebben; hy behoorde
wel, met David, uitgeroepen te hebben: Qd) Foorwaar
! alle mensch die leeft, is niets dan ydelheid:
Immers,een zwak werktuig, eene van de geringfte
Dienstmaagden bragt hem tot den val. Het waren
geene (e) Enaks-kinderen, van hetgeflachte der Reuzen;
het was geen Goliath, die (/) zes elleboogmaaien
en een palm hoog was; men hoorde hier
geen'
(d) Eph. 3. 19. O) Job. 19.13,14,15. (V) Ps.68.o e
Pial. 38. 6. (e) Num, 13. 34- (ƒ) 1 Reg. 17.^.
K 3

150 ZES-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
geen' dreigenden (a) Sennacherib, noch een' fnorkenden
(J?) Rabfaces; hier vertoonde zich geene welfpreekende
Ab'igaïl voor Petrus aangezicht; hier had geen
fyn beleid van eene (c) wyze Vrouwe van Tbékua
plaatfe; maar, op het enkel woord van eene eenvoudige
Dienstmaagd , die hem nauwelyks dreigde ,
lochent hy zynen Heere en Meester, en wierd dus
den eerften Adam gelyk, die ook door eene Cd)
Vrouwe ten val wierd gebragt.
Petrus begon dan eindelyk te bemerken, dat hy
zich op eene gevaarlyke plaats bevond; het wierd
hem by het vuur al te heet; hy floop dus uit den
hoop der Knechten en Soldaaten wech; en, gelyk
Markus aantekent, (e~) daar hy buiten voor het Voorhof
ging,kraayde de Haan, te weeten voor de eerftemaale.
Dit heeft Markus nauwkeurig aangetekend
, om ons te doen zien, hoe de voorzegginge
des Heilands volbragt wierd.
Uit deeze voorgehoudene waarheden moeten wy
dan leeren,ons-zelven te wachten van, door geene
nieuwsgierige Voortellingen , onzen Naasten in de
bekooringe tot allerleie leugenen te brengen; hierom
zeidde Sirach: (f) wees niet zeer bézig in *t onderzoeken
van onnoodige zaaken, die u niet aangaan,
of tot uw beroep niet behooren; noch wees ook in
veelen van zyne werken niet nieuwsgierig, Hadde
de Dienstmaagd in het huis des Hoogepriesters zoo
fterk niet. met haare nieuwsgierige vraagen , op
Petrus aangedrongen , namelyk, of hy een Leerling
van Jezus was, hy zoude tot deeze verlocheninge
en logentaal niet verleid zyn geweest ;hy zoude,om
met de woorden van den Propheet te fpreeken, de
leugentaal met tot zyne boope gefield hebben, noch (g~)
door de leugentaal befchermd zyn geweest. Schoon
de
00 4Reg. 18. (O iRefr. 25. Cc) 2Reg. 14. 2.
(d) Gen. 3. 12. (e) Mark, 14 68.
(ƒ) Eccl. 3- 24- {£) Ifaï- 28. 15.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 151
de nieuwsgierigheid van deeze klapachtige Dienstmaagd
de verlochening van Petrus niet veröntfchuldigt,
en Petrus hierdoor ook geene verfchooninge in
zyne Zonden voorwendde; echter heeft deeze Dienstmaagd
zich hierin groorelyks bezondigd ,en is hier
een getrouw werktuig van den Duivel geweest.
Men ontmoet nog dagelyks foortgelyke menfchen
, die, offchoon zy - zelve niet liegen , zich
echter aan eene menigte van leugenen fcnuldig maaken,
door hunne klapachtigheid, en nieuwsgierige
vraagen , welke onhebbelykheid der vrouwelyke
Kunne meest eigen is; dus wy, mat Paulus, wel moogen
klaagen: (a) Wy hebben geboord, dat 'er font'
migen onder u lieden zyn, die ongeregeld wandelen,
die niet werken ; maar zich met nieuwsgierige
dingen bemoeijen. Men vindt menfchen, die , niets
te verrichten hebbende , tot hun tydverdryf,uit het
eene huis in het andere loopen , zich met vreemde
zaaken bemoeijen, zynden , gelyk Pauius zich uit, (£)
klapachtig, en nieuwsgierig ,fkappenden hetgeene niet
betaamt,dit hunnen naasten eene reeks van onbedachtzaame
Vraagen opwerpen,en hen dus noodzaaken ,
om hen of onbeleefdelyk te antwoorden, of aan
hunne onbefchaamde Vraagen met logentaal te voldoen;
edoch, denzulken behoort men voor te houden,
dat zy zaaken onderzoeken, die men niet verpligt
is voor hen open te leggen, en, dat zy veeleer
zich behoorden gerust te houden, hunne (ƒ) eigene
dingen waarneemenden.
Daarenboven ftrekt dit voorbeeld van Petrus ons
tot eene waarfchouwing, van op ons-zeiven niet
te betrouwen ; hierom zeidde Paulus : wie dan
(J) meent dat hy ftaat, zie toe, dat hy niet valle.;
want, zonder Gods hulpe is men niet beftand tegen
zyne
(

55a ZES - EN * DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zyne dood-vyanden, Satan, de Waereld, en hee
Vleesch; O) zonder my kunt. gy niets doen, zegt de
Heiland. Wacht u dan voor den hoogmoed des
harte , dewelke een' Christen menigmaal tot den
val brengt;het was de groote inbeelding alleen,die
Petrus omtrent zyne eigene krachten voedde, en
die oorzaak was van zyne verlochening , zodat men
tot hem kon zeggen, gelyk Jeremias tot die van
Edom: (b) uwe vermetelheid', en de hovaardigheid
uws harte, heeft u bedroogen. Laaten wy dan van
deeze hovaardy ons zeiven zorgvuldig wachten,van
onze eigene lierkte wanhoopen ,niet lteunen op ons
gewaand goed hart, op onze deugdzaamheid, noch
op onze uitwendige goede pligten; (c) vertrouwt
met in het vleesch, hetwelk te broos, te krank, en
te zwak is, om eenig goed te verrichten Het is eene
list des Duivels, waardoor hy in ons eene hoogmoedigheid
en vermeetelheid, jegens hetgeene in ons
niet is, verwekt; zodat wy met den Engel van Laodicéa
zeggen; (d) Ik ben ryk en wel voorzien, en
ik heb niets gebrek. Dit werkt Satan in ons uit,
om ons in fchande en fmaad te ftorten ; want, hy
weet dat de mensch het naaste aan den val is,
wanneer zyn harte opgeblaazen is met een ydel gevoelen
van zyne eigene waardigheid; waarom Salomon
ook zegt: (e) de hovaardigheid gaat vóór 't verderf,
en de hoogmoed gaat vóór den val. Dit is niet-alleen
waar in tydelyke en Waereldfche zaaken, gelyk bleek
in
(f) Sennacherib,in Nabuchodonofor,en meer anderen;
maar ook in geestelyke dingen, gelyk blykt
in den hovaardigen Pharizée, welke aldus (g) bad:
God! ik dank U, dat ik niet ben gelyk de andere
menfchen, Roovers, Onrechtvaardige;!, en hierdoor
00 Joan. 15. 5. (b) Jer. 49. \6. (c) Phil. 3. 3,
00 Apocal. 3. 17. 00 Prov. 16. 18.
\f) Ifaï. 37, Pan, 4. Ol) Luk. iS. 11.
vej«

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 153
vernedert wierd, want, zegt Petrus, (a) God we*
derftaat den hovaardigen..
Daar wy dan ons gebrek kennen,en onze onmagt
weeten, waardoor wy,zonder de genade Gods,niet
konnen ftaan, zo (F) wilt geen hoog gevoelen hebhen,
maar vreeze; werkt met vreeze en heeven uwe
Zaligheid ;want, onze eigene zwakheid veroorzaakt
ons reden genoeg om te vreezen; immers, indien wy
niet door Gods magtigen arm onderfteunt wierden,
onze Zaligheid ware alle oogenblikken in gevaar.
De genade is eene gaaf, die wy niet uit ons-zeiven
nebben; maar, gelyk alle andere goede giften,
alzoo ook is deeze (d) volmaakte gaaf van boven afkoomende
van den Vader der Lichten. Hierom dan ,
wanneer wy onze eigene krankheid gevoelen, moeten
wy ons tot God keeren, met vuurige gebeden, gelyk
Paulus in het zelfde geval ons een voorbeeld gaf;
welke (e) driemaal den Heere gebeden heeft. Toen
de ondervinding David van zyne eigene zwakheid
overtuigde,bad hyGod om (ƒ) eenen oprechten en
vasten geest: Verleen, riep hy uit,(g) de ooren aan
myn gebed: maak dat myne gangen volkoomen zyn
in uwe paden; opdat myne voetftappen niet wankelen.
Onze Heiland, weetende de menigvuldige bekoringen
waarmede wy te worfielen hebben , en
onze onmagt om dezelven te wederftaan, heeft ons
daarom leeren bidden: (b) lei ons niet in hekooringe;
maar verlos ons van den kwaade. Laaten wy dan
allen roemen verwaandheid op onze eigene krachten
verwerpen , en alleen op den Heere betrouwen ,
op dat Hy ons verlterke in hetgeene wy , door
onze onmagt, onbekwaam zyn te verrichten : dus
eindigen, en zeggen wy, met Paulus: (i) ik zal
gaer*
00 iPet. 5. 5. (O Rom. 11. 20. (c) Phil. 2. 12.
2
00 Jak. 1. 17. (O Kor. 12. 18. (ƒ) Ps. 50. 13.
(g) Ps. 16. i-f5. CO Mat. 6. 13. (?) 2 Kor. 12.0.

154 ZES-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gaerne in myne zwakheden roemen,opdat de kracht
van Christus in my woone.
G E B E D .
Lydende Jezus! Met welke Zielroerende omftandigheden
is de Treur-rol van Uw Lyden verzelt!
Onlangs wierd Gy door Uwen beminden Apostel
Petrus flechts van verre gevolgt; thans , daar hy
zich in het Voorhof des Hoogenpriesters bevindr,
wordt Gy , helaas ! door dien trouwloozen gelochent
Schoorvoetende volgde hy U, en, als een'
trouwloozen Verlochenaar, week hy, vertzaagt en
befchaamd, van U wederom te rugge. Ach! Moest
Gy, by alle de verfmaadheden, en beleedigingen,
waarmede Uwe vyanden U bejegenden, die fmertelyke
droefheid nog in Uwe Ziele lyden van door
Uwen gelief koosden Vriend en Leerling, in het
openbaar, verlochend te worden? Ach! My dunkt,
Gy verheft hier Uwe treurftemme, met den klaagenden
Propheet David: (a') Myne Vrienden en myne
JSaasten zyn tegen my aangekoomen en opgeftaan,
en die my naast -waren, zyn van my geweeken, om
der ellenae wille Maar, ö Lydende Jezus! Het is
die zelfde treurftem, die ook tot onze harten indringt,
en ons, dooi een rechtmaatig verwyc, met
fchaamte bedekt. Immers; wat doen wy anders
zo dikwerf wy Uwe heilige Lesfen en Vermaaningen
in den wind (laan , dan met Petrus uitroepen:
Ik ken hem niet. Is de Waereld voor ons niet dikmaals
als eene verleidende Dienstmaagd , wier
Stem, wier geringfte aanzoeking de Stemme van ons
geweeten fmoort, om naar de haare te luisteren-?
Boezemt de vrees en het ontzach voor de Waereld
ons niet menigmaal eene zondige vryheid in tot
on-
00 Pfal. 37. 12. —— 87. 10.

LYPEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 155
ongeoorloofde Zelfbelangen , die wy niet
dan met U te verlochenen, kunnen boeten ? Ja-,
ó lydende Jezus ! Op ons, Uw Geestelyk' Israël,
pasfen de klaagredenen, die Gy welëer, door
den mond van den Propheet Ifaïas, over het vleefchelyk
Israël uitftonte: (V) De Os-kent zynen Meester,
en de Ezel kent de kribbe van zynen Heere ;
maar Israël beeft my niet gekend, en myn Volk
heeft my niet verf aan. JVlaar , Genadige Jezus !
Herfchep, door de hulp Uwer Genade, onze harten
; maak ze onvertfaagd voor de geweldigfte aanzoekingen
der Waereld, en tot Uwen dienst-alleen
gedwee ! Kunnen wy geen twee Heeren dienen:
Ach ! laat dan Uw dienst het bekoorlykst voorwerp
zyn van onze tederfte poogingen ! Ban alle verleidende
vrees en zondig ontzach voor de Waereld uit
onze harten; prent in dezelve een' heiligen fchrik
en een eerbiedig ontzach voor Uwen geduchten
Naam; opdat wy U hier op aarde voor de menfchen,
als getrouwe Geloovigen, beleeden hebbenden
,Gy ons ook,hier namaals,voor Uwen Hemelfchen
Vader belyden moogt.
O) Ifaï. 1. 3.
A M E N .
ZEVEN-

156 ZEVEN*EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ZE VEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE.
Mark. 14: vs. 69,70,71.
Rurfus autem cum vi-J*J*£« als de Dienstmaagd
disfet illum ancilla hem wederdm gezien
ccepit dicere arcum-*** had, begon zy tegen
ftantibus: quia hic ex^.^. degeenen die 'er omillis
eft. At ille iterum** trent ftondden te zegnegavit.
Et poft pu-^* gen: deeze is mede van
fillum rurfus qui afta-J-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTÜS. 157
(a) Gelukkig is de man die niet volgt den raad der
Godloozen, en op den weg der Zondaar en niet ftaat „
noch op den zetel der pefte zit.
Immers, welk-een onheil was het voor Petrus,
dat hy zich onder eenen hoop Godloozen bevond,
waardoor hy zich in 't grootfte gevaar van Ziele en
Zaligheid ftelde! Zeer wel zeidde weleer de wyze
Sirach: (b) die het gevaar bemint, zal'er in vergaan.
Deeze waarheid heeft Petrus ondervonden
want, nauwelyks was hy door eene deurwachtfter, int
het Paleis des Hoogepriefters, in gelaaten, of hy
wierd welhaast,tot zyn leedweezen,gewaar,dat try
zich op eene gevaarlyke plaatfe had begeeven , alwaar
hy zo weinig paste, als de Godvruchtige (c) Koning
Jofaphat by den Godloozen Koning Achab; waarom
hy ook zich van deeze plaatfe zocht te verwyderen;
Maar, toen hy dit godloos Paleis wilde verlaaten,
wierd hy in zynen uitgang gefluit; want, (d) zo hy
de deure uitging, volgens de aanteekeninge van Matthéus
, om de verdere onderzoekingen aangaande
zyn'Perzoonteontkoomen, wierd de voorige Dienftmaagd
hem gewaar, welke, gelyk Markus aantekent
, (e) begon te zeggen tot degeenen, die 'er omtrent
ftondden: Deeze is mede van dat volk; als of zy
zeggen wilde: hy mag dan lochenen, zoo als hy
wille; hy is doch één van Jezus Leerlingen.
Matthéus zegt, dat het was (ƒ) eene andere dienstmaagd;
doch, Lucas fchynt te kennen te geeven, dat
het een Mansperzoon was, daar hy zegt: (g) een
ander hem ziende; doch, deeze fchyn-twitt der livangeliften
is ligt overeen te brengen, als wy aanmer*
ken, dat de eerfte Deurwachtfter, gevolgd van eene
andere Dienstmaagd, Petrus, by den ingang der deure,
ont-
(» Pfal. 1. 1. (*) Ecclef. 3. 27. f» Joan. 18. 16.
(él) 2 Paral. 19. I ,2. (e) Mat. 26. Ji.
(f) Mark. 14. 69. (g) Mat. 26. -ju

;i$S ZEVEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ontmoette , en hem opdrong een Leerling van Je-
2 us te zyn, betwelke de andere Dienstmaagd mede
bevestigd zal hebben met de woorden, van Matt
h'éus vermeld: (a) Deeze was ook met Jezus van
1 Sfazaretb, waarby zich één van dien godloozen hoop
zal gevoegc hebben, en met haar te zamen gefpann
en, om Petrus tot bekentenisfe te brengen; zegg
ende: Cf) gy zyt ook één van die; te weeten , van
Jezus aanhang.
Gelyk Job éénmaal tot God uitriep: CO gy vernieuwt
uwe getuigen tegen my; ai*o vermenigvuldigden
zich de getuigenisfen tegen Petrus ; immers,
h;/ had nu reeds drie overëendemmende Getuigen
tegen zich, die hem voor eenen Leerling van Jezus
uitkreeten. Maar,wat zal Petrus nu hier doen? Zal
hy nu de lesfe van Sirach opvolgen, welke zegt:
(d) Zoon bebt gy gezondigd ? doe het niet meer, maar,
bid ook voor uwe voorgaande zonden, dat zy u vergeeven
worden? Niets minder dan dit; want, door
deze getuigenisfen naauwer geprangd, neemt hy weder
zyne toevlugt tot de logentaal; want, Markus
zegt: {e) hy. beeft het wederom gelochend, en Matthéus
voegt 'er by, met eenen eed, zeggende: (ƒ)
fk ken den mensch niet. Hy, die voorheen Jezus
niet wilde verlaaten , omdat hy de woorden des
eeuwigen levens by Hem vond,geeft nu ftoutelyk
voor, dat hy nooit eenige omgang of kennisfe met
Hem gehouden had. Hy, die voormaals eene zo
heerlyke belydenisfe afgelegd had, zeggende: (g) Gy
zyt de Christus, de Zoon van den levenden God.,
noemt hem hier nechts een mensch. Met zulk-eene
oneerbiedige uitdrukkinge fpreekt hy van zynen
Meester.
Petrus dan, niet willende bekennen dat hy tegen
de
GO Mark. 14. 69. CO Mat. a

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 159
de Dienstmaagd gelogen had , en ziende dat men
zyne bloote woorden geen geloof had willen geeven,
neemt, om deeze Godloozen gerust te ftellen, zyne
toevlugt tot eenen eed; want,het was hem wel bekend,
dat, by alle Volken , (a) de eed, ter bevestiginge,
het einde is van alle gefchillen. Deezen eed
beftaat hy hier te misbruiken, tot bewimpeling der
leugen; terwyl hy den God der waarheid aanroep:,
tot Getuigen der valsheid, tegen het uitdrukkelyk verbod
des Heilands, die hem gezegd had : (b) gy zult
geen valfcben Eed zweer en. De begeerte, waarmede
Petrus zynen eerilen leugen wilde bedekken,
bragt hem tot nieuwe Zonden, tot eenen zwaareren
val, en meinëedigheid; hy verfmaadde de lesfe van
den wyzen Sirachs-zoon, zeggende: (Y) hoop de eene
zonde op de andere niet.
Op gelyke wyze is het nog met veele menfchen
geleegen. Een Ootmoedige, die zynen misftap, zodra
hydenzelven gewaar word ,oprechtelyk bekent,
zal in die zonde niet ligtelyk verder voortgaan ;
daarom zeidde de wysfte der Vorften zeer wel: (d)
alwaar ootmoedigheid is, daar is ook wysheid, om
zyne misflagen te verbeteren; maar, wanneer men
zynen misltap lochent, en denzelven poogt te bedekken
, is dit de naaste trap tot een' nieuwen val;
Hoe veele droevige gevolgen zyn'er in Gods Kerk
hier door niet ontitaan! Wanneer een Leeraar eene
valfche ftellinge, die hem onbedachtzaamer wyze ontvallen
was, niet wilde herroepen; maar, door hovaardy
gedreeven, dezelve volltrekt wilde blyven beweeren,
welke fcheuringen en dwaalingen zyn 'er
niet uit voortgekoomen! Salomon heeft hierom niet
ten onrechte gezegd: (e)die zyne booze daaden verbergt
zal geen voor/poed hebben , noch te recht koomen.
In zulk-eenen word de waarheid vervuld, die de
Pro-
(a) Heb. 6. 16. O) Mat. 5. 33. (f) Eccl. 5. 5-
(tl) Prov. 11. a. (O —— 28.13.

1Ó0 ZEVÈN * EN - DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Propheet Ifaïas voorfpeldde: hy (a) zal vallen én
•niet zoeken weder op te /laan. Welke uitwerkingen
deeze zucht,om eene zonde te bedekken, by David
gehad heeft, kan men niet zonder verbaazinge leezem
Immers, toen hy eene echtbreuk met Bethfabee bedreeven
had, tragtte hy zyne zonde te verbergen,
door (b) Urias den Hethiter uit het leger te ontbieden,
opdat hy by zyne Vrouw zoude flaapen.
Dit mislukkende, maakte hy hem dronken, en beroofde
hem van zyn verdand. Zyn oogmerk nog
niet kunnende bereiken, liet hy deezen eerlyken Man
door het zwaard der Vyanden dooden. Hy trok
Joab mede in de gemeenfchap van deezen doodfiag
en bloedfchuld, en gaf dus gelegenheid dat ook
andere onfchuldigeOnderdaanen dood bleeven. Hoe
menige onkuifche perzoonen, die voor de Waereld
de fchande hunner fnoode lusten poogen te bedekken
, zyn, door de begeerte om hunne vuile misdaaden
geheim te houden , tot Kindermoord en
meinèedigheid overgeflaagen ; zodat op dezulken
de verwytingen wel pasfen die God aan de Jooden
eertyds deed : (c) gy bedryft overfpel, gy
moordt, en doet valfche Eeden. Alle deeze gruwelyke
uitwerkingen ontitaan uit het voorneemen van de
eerde overtreedinge te verbergen. De leugens zyn
van die natuure, dat, indien men ééns liegt, men
wederom moet liegen , om den eerfte leugen ftaande
te houden. Niet onaartig zeidde eens iemand: de
leugen is als een bouwvallig huis, hetwelk geduurig
eenige herftellinge noodig heeft.
Petrus, die nu reeds tweemaal gevallen was, be*
hoorde bier de vermaaninge, die de Heiland hem in
den Hof gegeeven had,opgevolgd hebben ; (d) waakt
en bid, opdat gy in geene bekooringe valt. Met
een
iét) Ifai. 24. 20. (V) 2Reg. 11. 3—17,
{c) Jer- 7- 9' (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTJ^ 161
een waar, berouw over zyne twee voorgaande v:rlo
cheningen aangtdaan, had hy, met David, bchoore 1
uit te reep n : (a, Ik zal op myne wegen letten, oftt
niet te zondigen door myne tong, ik heb mynen mond
eene wacht gefield; terwyl de Zondaar voor myn aan*
fchyn ftond. Maar, in plaats van te vreezen, wierd
hy hoe langer hoe vermeteler, en waande door den
eed , dien hy gedaan had, voor eenen verderen aanval
gedekt te zyn; maar, toen hy op den droesfem
van zyne ongerechtigheid zich het vtiligfte achtte ,
toen was zyn laatfte val hem het naast by. Het was
met hem, om de woorden van Paulus te ontieenen,
als met diegeenen geleegen, welken, (b) als zy zullen
zeggen: V is vrede, zonder gevaar, bet verderf hen
dan fcbielyk zal over koomen. Dit ondervond Petrus;
want, gelyk Markus meldt, (V) een weinig daarnaa
zeidden degeenen die daar ftondden tot Petrus; waarm
z
y l
v c l n
gy dat volk; want gy zyt ook een Galiléër.
. . :
De Evangelist Lucas heeft den tyd zyner derde
verlocheninge ftiprelyk aangeteekend , zeggende:
als bet omtrent eene uure geleden, was. Zoveel
tyds, om zich te beraaden, had de Godlyke langmoedigheid
hem vergund. Te vooren wierd Petrus
aangevallen door Dienstmaagden ; maar,nu gebruikt
Satan Mannen,de Dienaars namelyk, dewelke totnu.het
by den eed van Petrus hadden laaten he-»
rusten; maar, één uit hun-allen, hem wat van naby
beziende, zeidde ten iaatfte; (e) waarlyk Zytgy van
dat volk. Had Petrus dan gezwooren, en met eenen
eed bevestigd,dat hy geen Leerling van Jezus was,
by zynen eed voegde deeze knecht eenen anderen
eed, zeggende: (ƒ) waarlyk zyt gy van dat volk;
want gy zyt ook een Galiléër. Op dit zeggen, viel
een
CO $al. 38. 1. (l>~) iTefl'. 5; 3. (c") Mnrk. 14. 70. '
(rfj Luk. 22. 59. (

if52 ZEVEN - EN * DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
een gantfche zwerm van de Omfraanders op Petrus
am , hetzelve bevestigende , en zeggende • mve
fl>raak maakt u openbaar, en getuigt genoeg dat
gy een Galiléer zyt. Schoon zy alle ééne taal fpraakn;
echter had elke plaats zynen eigen tongval. Te
Jerufalem en in Judcen fprak men eene nette en
wel b^fnedene taal; maar,Galiléè'n was, wegens de
boersheiden onbefchaafdheid zyner Taaie, vermaard;
dus kenden zy Petrus aan zynen tongval, als eenen
leerling van Christus, aangezien zyne leerlingen
meesï alle Galiléërs waren. Aan de fpraake kenden
de Galaaditers, de vlugtende Ephraters; dewyl die
van de (lamme Ephraïm fin voor febin uitfprakken:
zeggende, (a) Sibboleth voor Schibboletb. Op gelykè
wyze kende de (b) vyf kloeke mannen van Ban,in
het huls van Michas, den Leviet aan zyne fpraake.
Satan kon niet dulden dat zyne Dienaaren ophielden
van Petrus aanteranden ; dus verwekt hy
eenen nieuwen en vreezelyker Vyand tegen Petrus
, om hem op nieuw te benaauwen. Hier moge
Perrus,met David, wel uitgeroepen hebben:(c) de
eene afgrond roept den anderen , onder V gedruis
uwer waterfluizen. Alle uwe hooge vloeden en uwe
baaren zyn over my gekoomen. De eene afgrond van
bekoringe volgt op den anderen, als of de eene den
anderen riep om hem te overftroomen. De groote
Vyand nu, die een nieuwe aanval op Petrus deed,
was, gelyk Joannes meldt, (d) één van des Hoogepriesters
Knechten, en Neef van dengeenen, wiens
oor Petrus afgehouwen had. Deeze had , by de
heldere maanefchyn, en by het Jicht van zoveele
fakkelen en lantaarnen , het aangezicht van Petrus
opgemerkt, en daarvan eenigen indruk behouden;
des hy ook tot hem zeidde: heb ik u niet met Hem
in den hof gezien ? Hier floeg deeze knecht met het
(d) Jud. 12. 6. (b) 18. 2,3.
CO 4'« 8» (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 163
Zwaard zyner tonge naar Petrus,gelyk Petrus,kort
te vooren, mee zyn Zwaard naar öeszelfs maagïehap
had geflagen. Hier deed zich nu eene nieuwe ai.gst
op; hier rees het water tor aan de lippen. Immers,
daar hy hem gezien had, kon Petrus by hem ook
bekend zyn als diegeen, welke Malchus het oor
had afgehouden , en alé zodanig-een bekend zynde,
was hy aan de ysfelykfte weerwraak bloot geilek,
en in gevaar van, als een' aankanter tegen het recht,
op het zwaarfte geftraft te worden. Maar, gelyk God
(a) den rechtvaardigen Loth, weleer, uit Sodoma
heeft verlost, aan Satan wel toegelaaten van Job te
kwellen; doch,met bevel van (b) zyn leven te fpaaren
, aldus heeft de Godlyke Voorzienigheid hier
ook voor Petrus zorge gedraagen , en deezen Knecht,
in dat gewoel , zoverre de oogen geflooten , dat
hy niet zien konde dat de flag, op het hoofd vari
Malchus gemunt, juist van Petrus hand was gekoomen;
Hieröm zeidde deeze Knecht ook niet': hebt
gy in den Hof niet het oor van mynen Neef afgehouwen
? maar alleenlyk i (f) heb ik ü niet met Jezus
in den Hof gezien ? Hier fcheèn dan voor Petrus
geene uitkomst, tegen zoveele getuigen en bewyzen,open.
Moogelyk zal het óntzach hem nu ingehouden
hebben, aangezien de Heiland , naar alle
waarfchynelykheid, daar tegenwoordig was, in de
Voorzaal by de Soldaaten en Dienaaren, omdat de
Evangelist Lukas zegt: (d) de Heere zicb omkeerende
, zag Petrus aan; maar, neen; gelyk hy reeds
tweemaal zynen Heere en Meester gelochend had ,
alzö ging hy op het zeilde fpoor voort, en rrad met
eenen ergeren flap cot zyne voonge boosh- id toe; dus
men de woorden van den Prediker, op Petras hier
wel mag toepasfen; (e) het bègtti van zyne woorden
OO • Pet. 2. 7. (P) Job. 2, 6. ( f) Joan. 18. ïft
(a) Luk. 22. 61. O; Ecclef. 10. 13.
L 2
is

iö| ZEVEN-EN DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
is zottigheid, en V laatfte. dat uit zynen mond komf t
ts booze onverfïandighéid. Immers, zegt niet de Eyangelist
, (#) toen begon by te vloeken en te zweeren;
ik ken dien man niet, waarvan gy fpreekt. Hy
geeft dm zyne Ziel en lichaam aan het eeuwig verderf
over, wenscht zich den vloek en verdoemenisfe
to^, indien hy dien mensch kent, van welken zy
fpraaken ;even als of hy met Saül ha 1de willen zeggen
: (b) dit doe my God, en dat daarenboven, zynde
eene manier van vervloekinge die by de
Jooden gebruikelyk was. Het grondwoord , dat
Markus hier gebruikt, is afkomftig van het Grieksch
woord anathema , hetwelk eene affcheidinge , of
verbanninge van Gods gemeente betekent. Het was
dan als of P. t)U;> hier hadde willen zeggen: ik wil
geen deel aan het KoningrykeGods hebben; Hy doe
my nooit zyn aangezicht aanfchouwen ; v^rbanne my
van hetzelve, indien ik dien Jezus kenne, of onder
zyne Leerlingen behoore. Petrus vloekt en zweert
dan hier,en trotfeerst den boosten HeidenfchenSoldaat,
ö Schrikkelyke ondankbaarheid ! en dat in
Petrus! Het Schaap verlochent zynen Herder, dewelke
hetzelve zo menigmaal by den naame geroepen
had , en tot Petrus, met recht zeggen konde :
(V) lk heb u met uwen naam geroepen, gy zyt myne,
en,ondanks dit alles zegt hy : ik ken hem niet. De
(d) Hoogc-priester mét eedzweeringe in der eeuwigheid,
wierd met eede afgezwooren, van hem, die geloofd
en erkendhzd, dat hy was (e) Christus de Zoone
Gods. ö Hittere droefheid! terwyl Christus bereidt
is (ƒ) ons van den vloek der wet te verlosfen, en
als een vloek zich aan bet hout te zullen laaten hangen
, wordt hy aan éénen van zyne oudfte en bekendfte
Vrienden zoo vreemd en onbekend, dat deeze
O) Mark. 14. 71. O) 1 Reg. 14.44. CO Ifaï. 43 1.
{dj Hoa. 7. SI. (e) Joan. 6. 70. {f) Gal. 3. 13.
lie-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 165
liever den eeuwigen vloek over zich wensehr, e er >y
bekennen wil dat hy onder zyne Vrienden beh orr.
Maar, Petrus! wat duet gy? weet gy dan niet dac
hy die Christus verlnchem tevens ook het beloof,
deLiefde,endeeeuwigt Zaligheid yerzj ;
k !
?Hebt gy
de woorden van Uwen Meester, in cy Gebed,naa
het Avondmaal gefprooken, zo ras vergeeren; daar
hy badt: (a) Dit is het eeuwig leven, dat zy Jezus-
Christus kennen? Hoe durft gy Hem dan ontkennen,
en op zulk-eene wyze uwe Zaligheid in de weegfchaale
ftellen?Zie dan,in tyds, toe, opdat de Heiland
in U niet voltrekke hetgeene hy gezégd heeft:
(£) Zo wie my verlochent voor de menfchen, dien
zal ik ook ver lochenen voor myngn Vader , die in
de Hemel is.
Gelyk deeze Zonde van Petrus groot was, alzo
was zy cok vcelerlei in foort; immers, hy zondigde
tegen het eerfte gebod, verlochenende de Zoone
Gods,den waaragtigen God;hy zondigde tegen het
tweede gebod,daar hy,door Vloeken en zweeren,
op eene vreeze!yke wyze Gods naam ontheiligde :
tegen het vyfde Gebod, wierd hy een doodflaager
van zich-zelven; dewyl hy zich vervloekte: tegen
het achtfte Gebod,zondigde hy,door leugentaal en
valsheid, ö, Is het mogelyk, dat Petrus zich inzulkeencn
poel van zonden heeft kunnen ftorten! weinige
uuren te vooren, toen de Heiland hem , by de
voetwnsfehinge, op zyne weigeringe, toevoerde : (c)
't en zy ik u wasfche ,gy zult geen deel met my hebben,
verlchrikte Petrus op deeze woorden zoo geweldig,
dat hy niet alleen bereid was zyne voeten
te laaten wasfehen; Qd) maar ook banden en-hoofd.
'£r kon, dacht hy toen , geen grootere ftraffe bedacht
worden, dan verbannen te zyn van dat lieflyk aanfchyn
(a~) ïoan. 17. 3. (Z>) Mar. 10. 33.
(O JMn. 13 ö. (d) 0.
3

166 ZE VEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
fcr yn van Christus;maar, nu acht hy het als niets,
vfn I !em verbannen te worden ; ja weigert zelfs
Hem te kennen; des onze lydende Heiland bier,met
David, wel hadde moogen uitroepen: (a) Ik floeg
de oogen ter rechter zyde, en ik zag; doch, niemand
was et, die my kende.
Deeze val van Petrus, moet ons dan tot eene baake
en waarfchouwirge ftrekken, om op onze hoede te
zyn, en den Heiland getrouwer,kloekmoediger,en
ftandvastiger aan te hangen. Zolang het gevaar
niet dreigde, was Petrus kloekmoedig, vol van trotfche
beloften, en bereid met Hem (b) in de gevan~
genisfe en in den dooi te gaan; ma ar, op het minfte
gevaar bezweek hy. Het betaamt eenen Christen,
zynen Zaligmaaker niet-alleen in voorfpoed, maar
pok in tegenfpoed,te belyden,en,met Job,te zeggen
: (c) al ware het dat de Heere my doodde, nog zal
ik op Hem betrouwen Men kan het Evangelie-ligt
belyden, God lief hebben, en Hem volgen , zolang
de voorfpoed ons toelacht, en men niets te
duchten heeft; maar,de proeve der flandvastigheid
is in tegenfpoed geleegen. Gelyk de dappeiheid
van een' Soldaat het best ondervonden wordt in het
heetfte gevegt;en de bekwaamheid van een' Stuurman
het best gekend wordt in het grootfle Onweder ;
alzo wordt de flandvastigheid van een' Christen het
best gekend in de zwaarfte Vervolgingen. Hierin
is de Heiland.zelv ons voorgegaan, die (d) eene goede
helydenis gedaan heeft, voor veele getuigen, lm mers,
gevraagd zynde van den Hoogepriester Kaïphas, of
hy (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 167
wie zich over my en myne woorden zal fchaamen,
de Zoon des menfchen, zal zich ook over hem fch iamen,
wanneer Hy in zyne Heerlykheid, en in die
zyns Vaders, en der heilige Engelen, zal koomen. Op
gelyke wyze hebben zich ook Sidrach, Mifach en
Abdenago kloekmoedig gedraagm, en het vuur van
den Babyloniefchen Oven niet gevreesd. Zy dienden
God niet alleen ftandvastig, wanneer zy in de gunde
van (d) Nabuchodonofor waren, en van hem verheven
wierden, maar ook toen zy van hem gedreigd
wierden geworpen te zullen worden in den brandenden
oven, indien zy niet wilden aanbidden bet
gouden Standbeeld, dat hy opgerecht had. De Propheet
Daniël (b) liet niet na, zynen God te aanbidden
, zoo ah by te vooren gewoon was te doen,
fchoon zulks met het gevaar van zyn leven verzeld
was. Op gelyke wyze was het ook met den Apostel
Paulus gefteld; want, wanneer Agabus, door den
(c) Geest der Voorzegginge, de zwaarigheden, die
Paulus te Jerufalem boven het hoofd hingen, voorzegd
had, en zy hem des ontriedden, (dj dat hy
niet naar Jerufalem zoude opgaan, zeidde hy : (e)
wat doet gy zoo te fcbreijen, en myn hart te bedrukken?
Want ik ben bereid niet-alleen gebonden te
worden ; maar ook te ft erven in Jerufalem, om den
naam des Heeren Jezus.
Maar, waar zullen wy toch foortgelyke menfchen
zoeken? Het meerendeel der Christenen neigt tot
het gemak; de meesten willen Jezus wel in den Zomer
van voorfpoed, maar niet in den Winter van
tegenfpoed volgen. Zy fcheppen wel behaagen in
zyn ryk; maar niet in zyn Jok; in zyne kroone; maar
niet in zyn kruis. Men wil den Heiland wel op
den berg Thabor verzeilen, alwaar Hy verheerlykt
wierd
O) Dan. 3. 11,12. (b) — 6". io. (c) Aéï. 21. lo.
00 Aft. 21. 13.. (O — 13.
L 4

ï68 ZEVEN EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
wierd; daar zegt men, met Petrus: (a) Heere, 't k
om hier gord te zyn; maar, in de Zaale van Kaïphas'
zoud e men Hem veriochenen, en aldaar, ware het niet
met de woorden, ten minften met de daa ien zeg.
ren: ik ken Hem ni t Zodra men met Christus moet
ilryden , is men tot de Vlagt gereed , niet on^elvk
aan (b) de kinderen van Ephraïm, die zich omkeer,
den itn dage des ftryds. In den tvd van voordeel en
gemak ontnreeken 'er den Heiland geene Na"olgers.
(c) Maar ah 'er verdrukking en vervolging
opkoomt ,wyken zy van Hem wech. Veelen zoud-n,
met de kinderen van Zebedéus, wel Leerlingen van
Jezus willen zyn,indien Hy een acrdsch Koningryk
bezat, om in hetzelve de eerfte plaatfe tebekleeden,
en te (d) zitten, de eene aan zyne rechter, en de
andere aan zat ftinkerhand; maar, wanneer men
hen den drinkbeeker van zyn lyden voorhielde, en
van den noodwendigen ftryd fprake.dan zouden zy
met de Kapharnaï'en zeggen : (e) dit is een hard
noord, en ichielyk te rugge keeren.
Laat ons dan, vermaand zynde om beftendig en
ftandvastig den Heere aanteh'angen, zowel in^den
tyd der Vérvolginge, als in dagen van- Vrede; nietalleen
wanneer zyn gunfh'g aangezicht tot ons is
gekeerd, en Hy ons met gunfien overlaadt; maar ook,
wanneer Hy, om my als Job te uitten, (ƒ) wreed
tegen ons is geworden , en ons beflrydt met de Perkte
zyner hand; laat ons Hem dari volgen , (g) door
eere en onëere,door kwaad-, en goed geruchte ; ja tot
in den dood. Laat ons dan nimmer vreezen, uit wat
inzicht het ook zy, Jezus te belyden ; laaten wy aan
Hem dermaate gekleefd zyn, dat wy, met Pau'us,
konnen zeggen: (b) wie zal ons dan fcheiden van de
M M * 17. 4- O) Ps. 71- 0- (e) M.,r. 13. 5 I.
(g) a Kor. 6. 3. (k) Rom. 8. 35.
lief-

LYDEN V A N JEZUS-CHRISTUS. J 69
liefde van Christus? Verdrukking of henaattwdheid,
ef•honger, of'naaldbeid, of gevaar, of vervolging,
of bet zwaard ? (a) fVani ik ben verzekerd ° dat,
noch dood, noch leven, noch eenig ander fchcpzel,ons
zal kunnen fcbtiden van de liefde Gods \ in Christus-
Jtzus onzen Heere. Amen.
G E B E D.
Lydende Jezus! Ts het huis van Kaïphas voor ü
de plaats van Uw Lyden ; voor ons is het tevens eene
School van eene zalige leeringe en onderwyzinge.
Uw fhuikelende Petrus in het Voorhof des Hoogenprksiers;
zyne benaauwde item, dewelke deszelfs
Omtrek van eene naare verlochening doet weergalmen
, (trekt ons rot een leevend Zeden - School,
waorïn wy ons zeiven van den eenen kant, met eene
verleegene fchaamte, befchouwen,en van den anderen
kant, op eene zachtmoedige en indrukkende wyze,
onderweezen worden. Ja, lydende Jezus! Hoe
menigmaal hebben wy niet, met Petrus, geftruikeld,
en U verlochend ! Hoe menigmaal heeft het gezach
der Waereld - Grooten, het gevoel van ons
Zelfbelang, de vrees voor een tydelyk nadeel, ons
voor U doen fchaamen! Hoe dikmaals hebben wy,
die naar U Christenen genaamd worden, in het gezelfcbr:p
van zondige Waereldlingen , dien naam
onthei igd, en U verlochend! Het behoeft niet dac
wy, cm U te verlochenen, ons met Petrus in her,
Voorhof van Kaïphas bevinden: tot deeze misdaad
behoeven 'er geene geweldig-aanzoekende Dienstmaagden
, noch aandringende Ömftaandérs ons te
omringen. Neen, lydende Jezus! Vrywiliig en 'ongedwongen
verlochenen wy U , zo dikmaals wy onze
bïdorvene hartstochten den vollen teugel vieren
onze zondige lus:en involgen,en van het goede tot
O) Rom. 38 , 39.
L 5
het

170 ZEVEN EN-DERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
het kwaade wyken. Is de Zonde eene afwyking
van U, en is deeze afwyking eene verlochening,
ach! hoe dikmaals hebben wy U dan niet verlochend!
Maar, genadige Jezus! Laar niet toe dat zulk eene
zondige trouwloosheid, en fnoode ondankbaarheid,
onze harten voortaan zoude behecrfchen ! Druk in
dezelven veelëer eene vernieuwde kloekmoedigheid
en eenen ftandvastigen yver, om U voor de gaiufche
Waereld, in weêrwil der hevigfte Vervolgingen,
openhartig te belyden ! Laat het geluk van Ü te
moogen kennen, en te belyden, het eenigst voorwerp
onzer eerzucht zyn ! Stort in ons die heilige
weetenfchap, namelyk, dat, in U te kennen, die
van den Vader tot onze verlosfinge zyt gezonden,het
eeuwige leven geleegen is. Laaten alle onze werken
met het kenmerk van ü pronken, op dat Uw Hemelfche
Vader door dezelve veiheerlykt mooge
worden, en wy derzelver loon, door de verdienden
van Uw dierbaar Bloed , in Uwe Hemel zaaien,
alwaar alle de Chooien der zalige Geesten U belyden
en loven, voor Eeuwig moogen erlangen.
A M E N .
ACHT-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 171
A C H T - E N - D E R T L G S T E MEDITATIE.
Luk. 22. vs. 60. 61. 62.
Ec continuo adhuc \\\o^ En aan fonds, terwyl hy
loqueme cancavit gal- 44 nog /prak,kraaide de
lus. Ercönverfus Do-#4* Haart. En de Heers
minus resptxit Pe-4|! zich omkeerende zag
trum. Et recordatus-s* Petrus aan. En Pc
est Petrus verbi Do-|^ trus wierd het woord
mini, ficut dixerat :•$!&• des Heere indachtig ,
quia priusquam gallus^ hoe hy hem gezegd had:
cantet, ter me nega eer de baan zal kraaibis.
Et egresfus foras^J jen, zult gy my drieflevit
amare. * •& maal verlochenen. En
naar buiten gaande,
** heeft hy bitterlyk ge-
.$4 weend.
ytW wat "er gefchreeven is, zegt de Leeraar der
Volken, (a) is tot onze Leeringe gefchreeven,
opdat wy door de verduldigheid, en de vertroosting^
der Schriftuuren, hoope zouden hebben. Hierom zyn
ons de werken en woorden der Geloovigen, onder
de huishoudinge van het oud Verbond, by gefchrifte
na^elaaten, tot troost en opwekkinge tot de Godvruchtigheid.
Hiertoe dienen niet minder alle de
dingen, die ons in het Evangelie, in de Brieven
der Apostelen , met één woord , in het geheele
Nieuwe Testament voorkoomen.
Onder alle voorbeelden, die het nieuw Verbond
ons oplevert, munt het voorbeeld van Petrus en
zyne verlochening , door alle de Evangelisten ,
zoo naauwkeurig aangetekend, uit, om ons tot een'
Spiegel te ftrekken, dat ook de hoogstverlichte en
(a) Rom. 15. 4.
hei-

J72 ACHT-EK DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
hei'igfte Mannen vallen kunnen, wanneer zv te veel
op hunne eigene kra hten ireunen. Zyne bekeeringe
•wierd ons ook door hünhë perme even zorgvuldig befchreeven,
om ons te leeten.nat, wanneer wy met
Petrus gevallen mouten zyn, wy ook niet wanhoopen
moeten; maar,door de genade van God,van onzen
Zonden val,me -
hem,wederom moeten opftaan. Met
dat inzicht befchreef David ons zyne zonde, en zyne
weder-oprechtinge.om diegeenen,die met hem gevallen
waren, ook hoope te geeven, van weder uit
hunre Zonden op te liaan; en om deeze reden zegt
hy; (a' hïer'óm zal een ieder Heilige (of U bidden ,
ten bekwaamen tyde.
Met dit inzicht is het, dat wy Uwe befpiegelende
aandacht in het gezelfchap van Petrus leiden, daar
hy zyne Zonde bitterlyk befchreit. Volgt hier.de
Lesfe van den Apostel Paulus: (b) weent met den wee'
tienden, en mengt uwe traanen met de zyne. Leert
van deezen doorluchtigen Boetvaardigen. hoedanig de
gefteltenis uwer harten ook behoort te zyn. Moizes
maakt in zyne Godgewyde Gefchiedenisfen gewag
van een Waschvat, das voor de Offeraars gefchikc
was , en (c) gemaakt van de Spiegels der Vrouwen,
die aan den ingang des Tabernakels waakten. Maar,
ziet hier. in den Apostel Petrus, een Waschvac en
een'Spiegel te gelyk ; een Waschvat, door zyne traanen
, en een' Spiegel, door zyn berouw. Begeeft U
dan tot dit Waschvat,omU te zuiveren van de onreinigheid
uwer Zonden ; begeeft U tot deezen Spiegel,
niet om in denzelven'uw gelaat, maar uw hare
^e ficren,en voor den Heere aangenaam te maaken.
Vestigt hier Uwe oogen op den Apostel Petrus ,
en wendt dezelve, nna deeze befchouwinge , op l>
zclven, om fn U dezelf ie beweegingen op te wekken
die gy in Petrus befchouvvde.
Onder
(«) PfaL 3ï. 6. O) Rom. 12. 15. (O Exod. 38. ?.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS* 173
Onder andere Vraagen , die God weleer uit
een draaywind aan Job voorhield , was ook deeze:
(a) wie beeft bet verf and aan den baan gegeeven ,
Om op zynen tyd te kraaijen ? Twee dingen zyn in
den Haan aamnerkelyk. Het eerfte bedaat hier in,
dat zulk-een klein Dier, zulk-eene fchelle Item aanheft
, dat het geluid daarvan zeer verre kan gehoord
worden: het tweede is, dat het kraait op zyne bepaalde
uuren, en de tyden,juister dan een Sterrekundige,
weet aan te wyzen, en dat wel op eenen tyd,
wanneer het ander gevogelte flaapt en rust. De
Haan kraait gemeenelyk des middennachts, en by
het aanbreeken van den morgenftond, hetwelk ook
van den Heiland het (b) Haanegekraai genaamt
wordt. De Haan wierd, om zyne waakzaamheid,
by de Ouden ook in groote waarde gehouden.
Gelyk Paulus weleer zeidde : (c) God heeft het
zwakke dezer Waereld verkoor en, om de fl erken te
befchaamen ; alzo wierd Petrus, die de ftemme der
Eeuwige Waarheid, dewelke hem zynen val voorzegd
had, niet had willen gelooven, hierdoor een
zwak werktuig, door eenen onvernuftigen Vogel,
befchaamd gemaakt over zyne Zonde. God gebruikte
dan hier eenen Haan, om Petrus ter bekeeringe
op te wekken.
Meermaalen worden wy door het (lom gedierte,
in onze pligten onderweezen. Dus (d) leert de
lui'dart by de mier de wysbeid en naarftigheid: De
Os en de Ezel leert eenen ondankbaaren Gods weldaaden
erkennen; gelyk weleer de Propheet ter befchaaminge
van Israël zeidde:00Be Os kent zynen
bezitter, en de Ezel de Kribbe van zynen Heere;
maar Israël heeft my niet gekend. God zendt eenen
hartnekkigen Zondaar ter üchoole by het Gevogelte,
om
00 J^. 33. 1 36. (O Mark. 13. 3*.
CO 1 Kor. 27. cO ï >rov
' ö
' ó
' (O ifiü» 3»

174 ACHT-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
om van hetzelve den tyd zyner Genadé te leereh
waarneemen, zeggende: (a) de Wouw hem zynen
tyd in de lucht; de Tortelduif, de Zwaluw, en de
Oijevaar, pasfen op den tyd van haare ever komfe ;
maar myn Volk heeft het recht des Heer en niet gekend.
Op gelyke wyze wierd Petrus hier, door Gods
wonderbaare Voorzienigheid , over zyne gepleegde
gruweldaad, door den Haan befrrafr
't Geheel-Al. ja de redenlooze Schepzelen-zelve,
moeten God, op zynen wenk, ten dit nfte ftaan Alle
uwe Schepzelen moeten (b U dienen, en niemand
kan uwe femme weder f aan, zong weleer Judith
in haaren Lofzang. Op zyn bevél, moet (c) een
groote Visch bereid zyn om Jonas in te fokken, en
hem ook weder op bet drooge Land uit te fpouwen.
Wanneer God niet wil dat Bataam Israël zal vervloeken,
doet Hy de Ezelinne (d) het ftomme beest
met eene menfebelyke femme fpreeken, welke hem
over zyne dwaasheid berispt, en des Propheets onverfandigbeid
verhinderde. Hier deed hy nu eenen
Haan kraaijen, om zyne voorzegginge te vervullen
op het zelfde oogenblik, waarop Petrus Hem voor
het laatst verlochende. Op dat oogenblik, waarop
hy nog beezig was met te fpreeken, viel deeze Haan j
als 't ware,met zyn gekraai, hem in de rede; want,
Lucas zegt uitdrukkelyk : (e) terfond, als by nog
fprak, kraaide de Liaan. De Evangelist Marcus,
die den Val van Petrus op het naauwkeurigsc
befchreeven heeft, en denwelken Pettus, Om de
onderlinge naauwe Verbintenis, (f) myn Zoon Markus
noemt, zegt : en terf ond kraaide de Haan
ten tweedemaale, willende hiermede te kennen geeven
, dat de voorzegginge des Heilands ten (ripften
vervult wierd. Petrus had nog ééns (g) den Haan
hoorV>
Jer. 3. 7. (V) Judith. 16. 17.
(c) Jon. 2. 1—11. (tl) 2 Pet. 2. 16. (e) Luk. 22. 60.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 175
hooren kraaijen, by zyne eerfte verlocheninge; maar
floeg weinig acht daarop, flopte voor desselfs gekraai
zyne ooren, en was, om met woorden van
David te fpreeken, Qa) gelyk een' dooven adder,
die zyne ooren flopt, die niet hoort de jlemme van
den Bezweerder. Niet tegenftaande dit, liet de Godlyke
Voorzienigheid hem ten tweedemaale , door
den zelfden Haan, waarfchouwen, en ter bekeeringe
roepen: dus men hier, ten opzichte van Petrus, de
woorden van Eliu wel mag gebruiken, en zeggen:
(F) Zie!dit alles doet God, tot drie reizen toe, aan
yder mensch, om hunne Zielen van V verderf te hehoeden,
en ze van het licht der levenden te laaten
hef raaien. Ja; 't en ware Gods Licht en Genade
Petrus haddenbeftraald,hy zoude ook op dit tweede
Haane-gekraai, geen acht geflaagen hebben. Dit enkel
gekraai zoude de zaake niet voldongen hebben.
Maar, toen de ftem van deezen Haan in zyne ooren
klonk, drong ook het oog van Jezus te gelyk in
de oogen van zyn harte en Ziele; want, Lucas zegt:
Cc) de Heere zich omkeerende, zag Petrus aan. De
Evangelist noemt den Heiland hier Heere, welken
naam alleen deeze éénige reize aan onzen Zaligmaaker,
in de geheele gefchiedenisfe zyns lydens, gegeeven
wordt. De reden hiervan is, omdat Jezus
Petrus hier niet aanzag als mensch, maar als God;
hem met zyne genade beftraalende.
Het is buiten alle twyffel, dat de Heiland Petrus
hier op eene geestelyke wyze aangezien , en met
zyne genade onderfteund en opgebeurd heeft; maar,
de vraage is, of Jezus met zyne lichaamelyke oogen
Petrus ook tevens aangezien heeft? Sommigen der
•eren, als Augustinus, en Leo, meenen van
neen: doch de woorden van Lukas fchynen duidelyk
mnen te'gèèven, (inzonderheid de Griekfche
(*) PfaL 57, 5,6. (b) Job. 33. 29,30. (c) Luk. 22. 61.

7-6 ACHT-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
fche Text), dit Jezus ook met zyne lichaarrelvke
oogen, Petrus heeft aangezien. Dit kon ook zeer
ligtelyk gefchied zyn, omdat,naar alle waarfchynelykheid,
de Raad, na/3at men het doodvonnis over
Jezus geveld had, zich vaneen begeeyen, en Jezus
aan de Dienaaren overgegeeven zal hebben; dewelken
Hem dan naar de Voorzaale,alwaar zy(/z) een vuur
van kooien hadden , hebben geleid ; hetwelk ook
nog duidelyker blykt, omdat Lukas zegt: Qb) als
het dag geworden was, zyn de Ouderlingen des volks,
de Overpriesters ,en de Schriftgeleerden vergaderd,
en zy hebben Hem in hunnen raad geleid; zodat Hy
dan, zolang de Raad gefcheiden bleef, daar huiten
was geweest. Dus kan men ligtelyk begrypen, hoe
Jezus, die in 't zelfde Vertrek met Petrus was, zich
omkeerende, hem heeft konnen aanzien.
De Heiland wilde Petrus hier niet aanfpreeken,
om hem in geen grooter gevaar en lyden te Horten;
maar, Hy leerde Petrus hier met zyne oogen, hetgeene
mondelings op geene gevoegzaame wyze gefchiedeh
kon. Jezus zag dan Petrus uiterlyk aan, en trof innerlyk
zyn harte door zyne genade, waardoor hy
ook de voorzegginge van zynen Heer en Meester,
indachtig wierd , die hem , zo even gezegd had : (c)
eer de Haan tweemaal gekraaid zal hebben , zult
gy my driemaal verlochenen. Deeze waarheid vond
hy nu, als met groote leesbaare letteren, in zyn geheugen
geprent; hy zag nu klaar zyne Zonde, die'
hy tegen Jezus, zynen Heere en Zaligmaaker, dent
Zoone Gods, begaan had; hy begreep toen te recht,
(d) dat het kwaad en bitter was, den Heere zynen
God verlaaten te hebben., Een gantfche ttroom van
angst en droefheid, overfteipie zyne Ziele, hy werd
inwendig met eene heilige fchaamte getroffen; maar,
opdat hy niet in de droefheid verzinken, noch, als
Kam
f» Tcan. 18. 18. (f) Lpk. 12. 66.
{c) AJaik, 14. 30. (d) Jereni, 2, 19.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 177
Kaïn en Judas, in den afgrond van wanhoop neder-
Horten zou, maakte ook de Geest van genade hem
de woorden des Heilands indachtig : (a) Ik heb
voor u gebeden, opdat uw geloof niet bezwyke , te
weeten, voor altoos en eeuwig, en gy, wanneer
gy bekeerd zult zyn door eene waare boetvaardigheid,
en wederom herfteld in den Genadeftaat,waaruit
gy, door verlochening, meinedigheid en vervloekinge
gevallen waart, alsdan verfterkt uwe broederen.
Deeze woorden van onzen Heiland hebben Petrus
tot een groot iteunzel geftrekt, en hem eene vaste
hoope, ja zekerheid, ingeboezemd, dat zyne Zonden
zouden vergeeven worden. Ten blyke daarvan,
zeidde de Engel aan de Vrouwen by het graf van
Christus: (£) gaat heenen; zegt zyne Leerlingen en
Petrus. Hierom vertoonde zich de Heiland zelfs,
naa zyne Verryzenisfe, het eerfte aan Petrus,gelyk
blykt uit de woorden die de vergaderde Leerlingen
tot de Emmaus-gangers fpraken: (c) de Heere is
waarlyk verreezen, en aan Simon verfcheenen.
Petrus was dan nu, uit zynen Zondenflaap wakker -
geworden zynde,overtuigd van de affcbuwelykheid
zyner Zonde; hy flelde hierom zyne bekeering niet
langer uit ; het ruime Paleis van Kaïphas wierd
hem te eng, en te benaauwd; hy kan daar niet langer
vertoeven ; des Lukas van hem getuigt: fd) en
Petrus naar buiten gaande, beeft bitterlyk geweend.-
Ten bewyze zyner bekeringe, verliet hy dien Godloozen
hoop, tusfchen welken hy zo fchandelyk
gevallen was; hy verlaat deeze gevaarlyke plaatfe,
alwaar zyne Ziel zulk-eene Schipbreuk had geledén,
hy gaat dan naar buiten, om in eenzaamheid zynen
bedroefden boezem te ontlasten, en weent bitterlyk.
Hy, die zo-even zulk-een Krygsheld was, en.
eene gantfche Bende Soldaaten met het (e) Zwaard
durf-
(a) Luk. 21. 32. (b) Mark. 16, 7. f» Luk. 24. 34.
\d) Luk 22, 62. (ej Joan. 18. 10.
II. DEE u M

178 ACHT-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
durfde te keer gaan, weent hier als een Kind. Dé
traanen van kloekmoedige Mannen zyn onwraakbaare
getuigen van het drukkend gewigt dat hunne
harten perst. Het hart van Petrus, dat hoogmoedig
hart, zwom hier in traanen, en was geheel
en al vernederd en veranderd. Deeze verandering
was,om met David te fpreeken , (a) van de rechter,
hand des Allerhoogfen Hier wierd het Mirakel van
Moizes in Petrus volbragt. Hier vloeide (U) water
uit de Steenrotze. Deeze Rots, Petrus, gaf nu water
van zich, of fchoon hy niet met de roede van
Moizes, maar enkel met een liefderyk aanzien van
den Heere Jezus was geflagen, en getroffen. Petrus
weent dan hier, om dat hy zich zo gruwelyk tegen
zynen God en Zaligmaaker vergreepen had. Dit
vervulde het binnenfte van zyn hart met berouw,
fcbaamte en leedweezen.
Het is wel waar; alle traanen zyn niet prysbaar,
en alle droef heidis niet goed. De droef heid, waaruit
het weenen voortkoomt, kan wel eene (c) droefheid
deezer Waereld zyn, en die den dood werkt. Zy
kan ontdaan uit verdriet, omdat men zyne Zinnelykheden
en lusten niet voldoen kan ; gelyk (d) de
kinderen van Israël zaten,en weenden, toen zy geen
vleesch in de woestyne te eeten kreegen. Daarenboven
kan iemand bedroefd weezen, en weenen uit list
en bedrog; en op deeze wyze {/) ftortte de huisvrouw
van Samfon traanen. De droefheid kan ook
haaren oorfprong hebben uiteen opgewekt gemoedalléén,
gelyk (ƒ') alle bet volk, wanneer Esdras de
wet voorleesde, weende, als zy de woorden van de
wet hoorden. De Godloozen zyn ook wel eens bedroeft,
en nonen traanen van wanhoop, gelyk Kaïn,
Achitophèl en Judas. Daar zyn ook traanen van
vals-
O) PfeU 76. li. f» Nura. 20. 8—11. ( c) 2Kor. 7. 10.
00 Nuin. 11. 4. (O Jud. 14. 16. CO Esdr. 8. 9.

LTDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 179
valsheid en verraderye ; alzo (a) [tapte Ismabèl,
Nathanias Zoon,al weenende voort, om onder dien
fchyn Anderen te vermoorden. Gods kinderen-zelve
fchreijen juist niet altoos over hunne Zonden; maar
om andere oorzaaken; aldus' weende (b) Abraham
over den Dood van Sara; over (c) Abner weende
David, op zyn graf', en (d) Maria beweende den
Dood van haaren Broeder (e) Lazarus, Edoch, boe
verfcheiden ook de oorzaaken zyn, die der menfchen
kinderen tot droefheid beweegen, en traanen doen
Horten, 'er zyn echter ook traanen die uit den haat
der Zonden, en het innerlyk berouw van God vertoornd
te hebben , gebooren worden , en zulk (ƒ) kermen
en weenen koomt in ons voort van den Geest
der genade en gebeden, gelyk de Propheet Zacharias
getuigt. Zodanig waren de traanen van Petrus,
daar hy bitterlyk weende , omdat hy eenen zoo
barmhartigen God beledigd, en zich de liefelyke gemeenfchap
van zynen Zaligmaaker onwaardig gemaakt
had. Zyne traanen ontftonden uit eene droefheid,
die naar God was, en (g) eene befendige boetvaardigheid
ter Zaligheid in bem uitwerkte.
Wy hebben dan nu gezien , hoe Petrus in zynen
Zonde-ftaat niet bleef liggen, maar, door de genade
Gods, van zynen droevigen val wederom opftond;
hoe hy de bekeeringe niet uitftelde; maar, op het
eerfte gevoel zyner misdaad, uitging, en, vol van
berouw, zyne Zonde beweende. Gelukkig dan die
met Petrus gevallen, en met hem wederom opgereezen
zyt! Maar; helaas I hoe weinigen , die met Petrus
tot een' heiligen inkeer koomen!Tot ons zou wel
moogen gezegt worden, hetgeene de Propheet den
Kinderen van Israël fmaadelyk verweet, zeggende:
(b~) Zal hy, die valt, niet weder 'opflaan ?En die afge-
00 Jer. 41. 6. (O Gsn, 23, 2. (Y) 2 Reg. 3. 32.
00 Joan. 11. 33. (O Zach. 12. 10. (ƒ) zKcr..?. ia.
-Q0 Jer. 8. 4. 00 — 5.
M 2

i8o ACHT-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gedwaald is, zal die niet wederkeeren ? Waaróm is
dit Folk afgekeerd met eene hardnekkige afgekeerdbeid'izy
hebben niet willen wederkeeren: (a) Ik heb
'er op gelet, en naar geluisterd; daar is niemand
die over zyne Zonde boete doet, zeggende: wat heb
ik gedaan'. Een ieder fielt dit werk uit; (b) het
vleesch begeert tegen den Geest, en is oorzaak, dat
wy onze bekeeringe en boetvaardigheid uitftellen.
De wyze Sirachs-zoon,mooge ons opwekken,
en zeggen; (c) Vertoef'niet u-zeluen tot den Heere
te bekeer en; noch flel het niet uit, van dag tot dag;
men vleit zich niettemin met die bedriegelyke gedachten
, dat men dit gewigtig werk in den ouderdom,
wanneer de dood naby is, 't best zal kunnen
verrichten God behoede ons, dat zulke gevaarlyke
gedachten by ons plaats zoude hebben! Het is ons
bewust, hoe het met den onheiligen Efau gefteid
was, die, (d) als hy den zegen begeerde te beërven,
verfooten wierd, omdat hy het berouw te laat plaatfe
gaf. Op gelyke wyze wierden de (e) dwaaze
Maagden, welke te laat om Olie uitgingen, buiten
de deure ge floot en.
Het berouw, zal het Gode welbehaagelyk weezen
, moet vaardig zyn, en kort op de Zonde volgen.
Hiertoe verpligc ons zelfs de Natuur van het
kwaad, hetwelk met 'er tyd wortelen fchiet, en , door
de gewoonte, tot eene hebbelykheid wordt. Het is,
immers, niet waarfchynelyk, dat een mensch , die
door eene zondige gewoonte, in de Zonde verhard is,
zich op den tydltip des Doods oprechtelyk bekeeren
zal: Hierom zeidde de Prediker: (f) de bedorvene
menfchen zyn bezwaarlyk te bekeeren. Valt het
den mensch moeilyk de Zonden uitteroeijen, wanneer
zy nognauwlyks begaan zyn, welk-eene moeite
zal het dan kosten wanneer het kwaad diep ingeworteld
(a) Jer. 8. 6. (b) Cal. 5. 17. (c) Eccl. 5. 8.
{/) Heb. 12. 16,17. (/) Mat. 25.10. (ƒ) Eccl. 1. i5 t

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 181
teldisPDat een Zondaar, wien het zondigen tot eene
tweede Natuur geworden is, zich fchielyk zoude
bekeeren, wordt van God-zelv' als een wonderwerk
aangezien: hierom zegt God, door den mond van
Jeremias: (a) Indien een Moriaan zyn vel, of een
luipaard zyne gefpikkelde huid kan veranderen, dan
zult gy ook het goede kunnen doen , die geleerd hebt
kwaad te doen.
Hiertoe verpligtonsook de enkele gedachten de*
Doods, wiens uur ons ten eenemaal onbekend is, (b)
Daarom zeidde de Heiland: JVeest gy ook bereid,
want de Zoone des menfchen zal koomen, op eene uure,
die gy niet en weet. Men zegent zich • zeiven met
de hoope van een lang leven, van eenen hoogen
ouderdom; maar, wie heeft ons hiervan verzekerd?
Immers,ons leven is kort;wy konnen geen oogenblik
op hetzelve ftaat maaken : vjatistochuw leven?
vraagt de Apostel Jakobus, (c) V is een damp, die
voor een weinig tyds gezien wordt,en daarnaa verdwynt.
Hoeveelen hebben wy 'er niet gekend ,
die, daar zy zich een lang leven beloofden, op het
fchielykscen onverwachtst ftierven?Op hetTooneel
der Waereld fpeelen fommigen langer-, en fommigen
korter Rollen. Veelen hebben eenen fchoonen en
helderen morgenftond, maar nimmer den avondftond
aanfehouwd , gelyk die van (d)Sodoma en Gomorra.
Veelen hebben de Zonne op den avond zien ondergaan
, over dewelken dezelve in den morgenftond
nimmer is opgereezen, gelyk de (V) de ryke man,
wiens Ziel in den nacht wierd afgeëischt. Alle oogenblikken
ftaat de mensch bloot aan het gevaar van
te fterven; immers,het zy wy t'huis, het zy wy op
het open Veld zyn ; toevallige ongelukken verzeilen
fteeds onze fchreeden. Bevinden wy ons op de wateren
;
(

182 ACHT-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
teren ; ieder golf kan ons een bode des doods zyn
In veelen worden de woorden van Job bewaarheidt:
(a) Zy [lierven [chielyk. Ja; men meent dikwerf
dac de dood verre af is, wanneer hy dikmaals zeer
Daby is. Toen Agag meende dat(£)

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 183
traanen van een oprecht en waaragtig berouw; hierom
zegt David: (a) een bedrukte Geest is voor God
eene Offerande, een vermorzeld en verootmoedigd
hart zult gy, ó God.' niet ver fmaaden. De traanen
doen ons over den onverwinnelyken Erfvyand zegevieren,
en ontwapenen den God der wraake. De
traanen zyn als een'tweeden Doop, waarin alle onze
Zonden worden afgewasfchen: zy zyn als de roode
Zee, waarin Pharao en zyn Heir verdronk; als de
wateren van de Jordaan, waarïn wy van onze Geestelyke
Melaatsheid gereinigd worden; zy zyn als de
(b) Schaapspoel van Bethfaïda, waarïn allen, die 'er
zich in dompelen, al waren zy acht-en-dertig jaaren
lam en geraakt geweest, van hunne Zonden
herfielt worden.
De boetvaardigheid van Petrus boezemt den ellendigften
en grootften Zondaars hoope in, immers,
nimmer was 'er een zwaarer misfiag dan de zyne.
Zyn misdaad was zo groot, als buitenfpoorig;en,
niettemin, wierd hy, op het eerfte berouw, op de
eerfte traanen die hy ftortte, in genade aangenomen,
eninzyne voorige waardigheid en ampts-bedieninge
wederom herfteld: Zoveel te heuchelyker is het
voorbeeld van Petrus, voor alle verfchrikte en gewonde
Geweetens, wanneer men overweegt, dat de
Heiland, na zyne Verryzenisfe, Petrus nooit zynen
zwaaren val heeft voorgeworpen ; Hy heeft alles
vergeeven en vergeeten. Deeze Menschlievendheid
zult gy, ö Zondaar! ook genieten, by Uwe bekeeringe
; uwe voorige fchandelyke en verfchrikkelyke
overtreedingen zal God niet meer gedenken; Hy zal
aan ons zyne belofte vervullen : (c) indien een Godlooze
boete doet over alle de Zonden, die hy gedaan
heeft; alle de boosheden, die hy bedreven heeft, zal
ik niet meer gedenken. De traanen, die wy itorten,
zul-
(d) Pfal. 50. 20. (è) Joan. 5, 25.
CO Ezech. 18. 21,22.
M 4

184 ACHT • EN • DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zullen onze Zonden , die in Gods register opgefchreeven
zyn, uitwisfcben. God bewaart de traanen
der oprecht-Bekeerden als in eene fleste,als iets kostelyks,
en voor Hem aangenaam; Dit deed David
uitroepen: (a) Gy hebt myne traanen gefield voor
uw aanfchyn. De traanen dringen met geweld
door tot in de ooren van God. Gelyk een Zuigeling,
door zyn geween, de Borflen van zyne Moeder
tot zich trekt, alzo beweegen onze heete traanen
God ook tot barmhartigheid: Zy moogen op de aarde
nederftorten, echter vallen ze in den fchoot van
God. Watervloeden loopen gemeenlyk van boven
naar beneden; maar een traanen vloed van beneden
naar boven. Het is met de boetvaardige traanen als
met de traanen der Weduwe geleegen, van welke
Sirach zegt: (b) loopen de traanen niet op haare
wangen neder? evenwel, van de wangen klimmen
zy hemelwaart op voor Gods Throon Wy worden
met traanen gebooren, met traanen zullen wy derven
,• en zouden wy dan zonder traanen leeven ?
Ach Haat ons dan over onze Zonden , die wy dagelyks
pleegen, niet ongevoelig zyn; laaten wy, met den
boetvaardigen David, fteeds kunnen zeggen; (c) Myne
traanen zyn my tot fpyze dag' en nacht 1
. Wanneer
wy ons alzo gedraagen, zal God ons ook in genade
aanzien, en onze droefheid in blydfchap veranderen
; Hy zal Vreugde - olie aan onze treurigheid geeven,
en een heerlyk gewaad over onzen bedrukten
Geest fpreiden; en dan zal de Godfpraak van
David in ons vervuld worden: (d) die met traanen
zaaijen, zullen met vreugde maaijen. Amen.
G E B E D .
ó Liefderyke Jezus! Hoe liefelyk fpreiden de
r» Pfal. 55. 9. . (£) Eccl. 35. 18, io,
ic) Pfal. 41. 4. {d) l 3 5. 5,
Itraa

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 185"
{traalen Uwer barmhartigheid zich op het TreurtooneelUws
lydens uit! Hoe doet Gy ons de diepte
Uwer barmhartigheid, in den val van Petrus, pylen!
Daar Uwe rechtvaardigheid eene billyke Straföeffening
eischte,ademde Uwe meedoogendheid niets
dan liefde,en vergifFenisfe. Hebt Gy den fchroomelyken
Val van Petrus willen toelaaten, opdat deeze
Val tot eene oprechtinge en opbeuringe Uwer Zondaaren
zoude ftrekken; hoe aanbiddelyk zyn dan, ö
Liefderyke God! Uwe Oordeelen. Wy aanbidden
dezelve; terwyl zy ons tevens doen fchroomen en
vreezen Immers, vallen Uwe Rechtvaardigen zelfs
zevenmaal daags, wie zal dan, ö genadige Jezus!
het getal onzer overtreedingen optellen ? Uw Petrus
herftelde zynen driemaaligen Val door eenen
vloed van onöphoudelyke boet - traanen ;welk-eene
Zee van traanen eischt dan Uwe rechtvaardigheid
niet, om het getal onzer Schulden uit te wisfchen!
Maar, helaas! Schoon wy, met den boetvaardigen David
, moeten uitroepen : Onze Ongerechtigheden zyn
boven ons hoofd gewasfen, en gelyk een" zwaar en last
zyn ze ons te zwaar geworden, echter kan het gevoel
en de bewustheid dier Zonden, ons nauwelyks
eene enkele traan ten oogen uitpersten. Wy hebben
U meer dan driemaalen verlochend, en, ach! waar
zyn onze traanen ? Daar de Val van Petrus ons den
weg ter bekeeringe af baakend, fchynt affchuuwons
van deezen weg afcekeeren. Maar , barmhartige
Jezus! zal wanhoop ons beheerfchen"? Neen: het
voorbeeld van Petrus bant deeze misdaad verre van
ons. Vormde Uw oog de oogen van Petrus tot
twee Traanen-bronnen ,ach! zie dan ook , uit uwen
hoogen Hemel, niet op onze zonden,maar op ons,
Uwe Zondaaren, met dat zelfde oog, met dat jiefelyk
oog Uwer Genade neder;en onze harten zul.
len zich in boetvaardigheid ontfluiten; terwyl onze
oogen in traanen zullen wechfmelten. Laat dan, ö
alziende Jezus! zo dikwerf zwakheid ons doet ftrui-
M 5 kelen,

186 ACHT-EN-DERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
kelen,Uw oog onze oprichting zyn!Ban ons, door
deszelfs krachtdaadig vermoogen, uit het verleidend
gezelfchap der aanzoekende Waereldlingen, en wy
zullen met Uwen fchreijenden Petrus naar buiten
gaan , om, in eene zalige eenzaamheid, onzen Val,
onze Zonden, en onze ongerechtigheden, bitterlyk
te beweenen. Om deeze traanen ftortte Gy , ö
lydende Jezus! de Uwe. Welaan ! laaten de onze
dan fteeds vloeijen; laaten ze U heilig zyn, gelyk
ze Uwe Engelen tot vreugde verftrekken! Dan zullen
zy ons , terwyl wy nog op Aarde zyn, reeds in
den Hemel doen wandelen, en eenen Voorfmaak
doen proeven van Uw Hemelsch Koningryk, alwaar
onze Traanen - beeken zich in de eindelooze Zee
Uwer eeuwigduurende blydfchap en wellust, voor
Eeuwig, verliezen zullen.
A M E N .
NEGEN-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 187
NEGEN-EN DERTIGSTE MEDITATIE.
Joh. 18: vs. 19,20.
Pontifex ergo interro-^Zte Hoogepriester ondergavit
Jefum de disci-44 vraagde Jezus dan ,
pulis fuis, et de Doc-^* aangaandezyneLeertrina
ejus. Respondit.g-4 lingen, en zyne Lee*
ei Jefus: ego palam** re. Jezus antwoordde
locutus fum mundo:^.§. hem : ik heb openlyk
ego femper docui in*|£ voor alle de Waereld
Synagoga, et in tem-4.$. gefprooken: ik heb alplo,
quo omnes Ju-^* tyd geleerd in de Sydaei
conveniunt, et in nagoge en in den Temocculto
locutus fum pel, daar alle de Joonihil.
den vergaderen , en
%% ' in
* verborgen heb ik
niets gefprooken.
r^Fó beminnelyk is de Deugd, dat zelfs de Godf
j loosten voor dezelve achting hebben, en haaren
naam beminnen, (d) Achab, die verkoft was, om
kwaad te doen voor 'f aangezicht des Heeren, wilde
echter eene fchoone fchyn geeven aan zyne roverye,
laatende door zyne Vrouwe Jéfabèl,onder het masker
van gerechtigheid, den onnozelen Naboth fteenigen.
Daar is geen fchelmfluk zo groot, dat de
Boozen niet met een fchoon vernis zoeken te beftryken;
zy willen de Zonde voor iets goeds en eerlyks
aan de Waereld verkoopen. Het is in hunne Natuure
als ingefchaapen, dat zy hunne boosheid onder
het dekkleed van rechten billykheid gaarne bewimpelen,
Zoo zal iemand, die zynen Naasten door rechtsgedingen
voor de Rechtbanken vervolgt,betuigen,
dat
O) 3. Reg.; 21. 35,

i88 NEGEN «EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
dat hy niets zoekt dan dat recht en eerlyk is, en
zich veekyds rechtvaardigen,onder het mom-aangezicht
van deezen zet-regel: die zyn recht vervolgt, doet
niemand ongelyk;en echter gebruikt hy eene fnoode
arglistigheid, en bedrog, om zynen Naasten hem ter
prooije te doen worden. Dewyl de Boozen van de beminnelykheid
der deugd overtuigd zyn, kunnen zy
dezelve in anderen niet aanzien dan met nydige oogen;
waarom zy dan ook altoos'er op toeleggen, om
aan de deugd der Goeden, de gedaante van kwaad
aan te wryven; hierom zeidde de wyze Sirach van
den Godloozen: (a) hy is 'er bedekielyk op uit, om
goed in kwaad te veranderen, en op de uitgeleezenfle
daaden zal hy eene kladde leggen.
Ziet dit klaar, in de Godlooze Vierfchaar der
Overpriesteren , Schriftgeleerden, Pharizéën en Ouderlingen
, die hier tegen Jezus vergaderd zyn. Nadat
zy den onnozelen Heiland, door eenen doodelyken
haat, hadden vervolgd, ja onfchuldig het doodvonnis
tegen Hem hadden uitgefprooken,geeven zy
aan deeze allergruwelykfredaad eene glimp van rechr,
en eene gedaante van billy ke rechtspleegingc;haalende
aldus over zich het Wee ! door Ifaïas uitgefprooken :
(¥)Wee ! u-lieden, die het kwaade goed noemt, en het
goede kwaad, die aan de duisternis den naam geeft
van licht, en aan het licht den naam van duisternis,
die \t hittere voor zoet opgeeft, en het zoete voor hitter.
Onder fchyn van recht, zoekt de Godlooze Kaïphas,
door zyne ondervraaging naar Jezus Leerlingen
en Leere, Hem voor eenen Oproermaaker en
Ketter te doen doorgaan, en Hem dus gewis ter
dood te brengen.
Annas had dan den Zaligmaaker gebonden tot (V)
Kaïphas den Hoogepriester gezonden. De Heiland
was dan gebonden tot de deure van de Zaale des
Hoogepriesters gebragt; terwyl intusfchen de Raadshee-
00 Eccl. ii. 33. 00 If
«' 5-10. CO Joan. 18. 34,

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS.
heeren hunne plaatfen, elk naar zynen rang, na]
men, aangezien hec eene zaak was die den Godsdienst
betrof. De Hoogepriester bekleedde de eer-?
fte zitplaatfe, om, als de voornaamfte Voorltander
der Ceremoniële Wet, het woord te voeren ,en den
Heiland te ondervraagen. Hy zoude nu zyne eigene
voorzegginge, die hy onweetende, en niet uit zichzelven
gefprooken had, namelyk: (a) datjezus zoude
perven, voltrekken ; zodat 'er voor onzen Heiland
niets anders te wachten was dan de Dood, waarvan het
vonnis reeds geveld was eer Hy gevangen of verhoord
wierd. De Heiland wierd dan binnen geleid
voor den grooten Raad. De haat blaakt den Hoogepriester
een oogen uit; zyn gelaat,om de woorden
van den wyzen Sirach te ontkenen, begint te veranderen
; hy (b) ziet zo donker als een' Beer; zodat
de Heiland hierover den Hoogepriester, met
Job, hadde moogen uitroepen : (c) hy heeft alle zyne
verwoedheid tegen my ingefpannen ; al dreigende
heeft hy op zyne tanden tegens my geknarst: myn
vyand heeft my met fchrikkelyke oogen bekeeken.
God had aan a\\e(d) Rechters en Amptlieden bevolen
, dat zy het volk zouden vonnisfen naar de
Gerechtigheid;maar,niets minder dan Gerechtighed
was'er in deezen Raad te vinden. Echter, om eenige
fchyn van Gerechtigheid te geeven, wilde de Hoogepriester
Jezus ondervraagen. Naar oogenfehyn
wilde.hy alles nauwkeurig onderzoeken, en dan, naar
bevindinge van zaaken, gerechtelyk oordeelen; maar,
zyn inzicht, intusfehen, was niets anders dan den Heiland
door vraagen te verftrikken, en iets te vinden,
opdat Pilatus Hem ter dood mogte brengen; even
gelyk zy te vooren (e) Hem waarnamen, en hefpieders
uitzonden, die zich zouden veinzen rechtvaardig
te zyn; opdat zy Hem in zyne woorden zouden
Ca) Joan. 11.51. (è) Eccl. 25. 24. CO Job, 16. 10.
CO Deut, 16. 18. CO Luk. 20. 20.

ioa NEGEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP IIET
den vangen, en Hem aan de Overheid en aan de magt
van den Landvoogd mogten overleeveren.
All' wie den Heiland had zien gevangen neemen ,
Zoude gedacht hebben, dat hy de grootlre roover en
O) moordenaar was geweest; gelyk de Heiland zich
daarover ook beklaagde. Geen mensch zoude uit
zulk-eenen handel zich anders verbeeld hebben,dan
dac de Heiland zich zwaarlyk tegen de Wetten moeste
misgreepen hebben; maar, deeze hemeltergende onrechtvaardigheid
wierd alléén voor den Heiland bewaard,
die, tegen alle rechten, wetten, gewoontens
en billykheid, gevangen en gebonden wierd. Toen
men hadde moeten bewyzen dat Hy, om zyne gepleegde
boosheden, een Man des doods was, toen
begon de Hoogepriester eerst by zich zeiven te beraamen
wat 'er tot zynen last konden (trekken, en
nam hier het ampt waar van Rechter, van Aanklaager,
en Getuigen te gelyk. (jb) Hy ondervraagde
Hem dan van zyne Leerlingen, en van zyne Leere.
De Hoogepriester begon dan eerst het onderzoek
te doen over zyne Leerlingen ; over zyne 12 Apostelen
, als ook over (c) de twee-en-zeventig anderen,
die Hy twee en twee vóór zich afzond malle Steden
en plaatfen, daar Hy zoude koomen, alsmede over
dien grooten aanhang dien Hy zich verwierf in de
woestyne, toen Hem éénmaal (d) omtrent vier-duizend,
en eene andermaal (e) omtrent vyf auizendmannen
volgden. Hy zal, waarfchynelyk, naar hunne naamen
gevraagd, en het inzichtvan eenen zo grooten aan
hang onderzocht hebben. Mogelyk behelsden deeze,
of dergelyke woorden, den inhoud van zyne aanfpraak.
Wy zyn op het klaarfte overtuigd, dat Gy
U (ƒ) twaalf mannen hebt verkooren ^denwelken
gy den naam van Apostelen geeft, en die gy flelkn
wilt
(«) Mat. aó. 55. (è) Joan. 18. 19. (c) Luk. 10. 1.
{d) Mark. 3. 9. (O Joan. 6. 10. (Jj Luk. 6. 13.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 191
wilt tegen onze (a~) twaalf Patriarchen, om de Wet
van Moizes't onderfte boven te werpen.Uwe twee enzeventig
Leerlingen fchynen wel de plaatfe te zullen
inneemen van onzen Raad of Sanhedrin, die óók uit
zoveele Leden bellaat. De Rest van uwen oproerigen
Aanhang heeft U al (b) Koning willen maaken: Ja, federt
hoe weinige dagen is het gefchied, dat gy U in die
hoedanigheid vertoond hebt; en dat gy U hebt laaten
inhaalen in de Ryks-Hoofdftad, onder het gejuich van
Lof- en welkomst-Gezangen, en het geroep: (c) Gezégend
zy de Koning die daar koomt! Hofanna denZoona
van David! Blykt hier niet uit, dat gy niets anders dan
wederfpannigheid en oproer ten doel hebt ? Doch,gely
k het met (d) eenen zekeren Theodas, denwelken een
getal van omtrent vier-honderd mannen aanhing,en
eenen Judas de Galiléër, die een deel des volks naarzich
trok, die beiden zyn omgekoomen, verging:alzo
zal het ook met U afloopen; want, reeds is 'er al één,
met naame Judas, een Verraader van U geworden: de
ftoutmoediglle, die mynen Dienaar heeft gewond, en
zich tegen de hooge magt en het recht heeft verweerd,
heeft met den overigen hoop reeds de vlugt genoomen.
Maar, dewyl dit meer Pilatus, dan den Hoogepriester
betrof, wiens pligt het enkel was, acht te geeven op
de leere, en, door dwang, het Volk in toom te houden,
opdat het Volk door geene verdervelyke dwaalingen
mogte verleid worden: gelyk blykt in het boek
Deuteronomium 13C. en by den Propheet Jeremias,
alwaar aan den Hoogepriester Sophonias gezegt
wordt: (e) de Heere heeft Utot Priester aangefield inde
plaatfe van Jojadas, opdat gy in V huis des Heeren't
gebied zoud hebben over alle menfchen, die door
een waarzeggenden Geest gedreeven worden, en zoo
profeteer en; om hen in 't ftuitblok en in den Kerker te
zetten: alzo ondervraagde de Hoogepriester,uit kracht
van zodanig-een recht, den Heiland ook wegens zyne
Lee-
(a) Aftor.7. 8. (è) Joan, 6. 15. Cc) Luk. 19. 38.
—— Matth.ai.9. (J) Aftor.5. 36,37. (e) Jer. 29. atf.

ip2 NEGEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HKT
Leere. Hy vraagde hem, door welke magt Hy leerde
en wie hem deeze magt gegeeven had; even gelyk
men hem nog eens vraagde, toen Hy (a) in denTeinpel
leerde, toen de Overpriesters en de Ouderlingen
des Volks zeidden: door wat magt doetgy deeze dingen*
env.ie heeft Udeze magt gegeeven?Hy"zal voornamelyk
onderzocht hebben, wat Hy geleerd had, gelyk
men uit her antwoord van Jezus ook kanafneemen. Hy
hieid hem voor, hoe Hy op de bergen en in de woestyne
zyne Leere verkondigde, de Wet van Moizes op
eenegantsch nieuwe wyze verklaarde;waarui- genoegzaam
bleek, dat Hyeen Bedrieger, Verleider, en Ketter
zyn moest, die anders leerde dan de Leer der
Vaderen, en de overleveringen der Ouden, medebragten;
ja , hy zal den Heiland opgedrongen hebben
hetgeene Amafias den Propheet (£) Amos ten laste
leide, namelyk, dat Hy tegen den Joodfchen Raad was
opgefaan, en verraderyèn tegen denzelven had

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 193
twer de gefchillen van de Joodfche leeringen en wet,
voegde hy by de kettery de befchuldiging van oproer;
deeze misdaad, wisten zy, zou de Stadhouder
nietongeftraftlaaten voorbygaan,aangezien Pilatus,
op eenen anderen tyd, het bloed der oproerige (ö)
Galiléè'rs met hunne offerande gemengd had.
Hier had men Kaïphas wel moogen te gemoet
voeren ,'t geene Paulus zegt: (£) gy zyt niet te verontschuldigen
, ó Mensch, wie gy zyt, die oordeelt:
want, doordien gy een' ander' oordeelt, zo veroordeelt
gy u-zelveiii, dewyl gy dezelve dingen doet, dié
gy veroordeelt. Daarmede zy den Heiland befchuldigden,
daaraan waren zy het meest onderworpen;
immers, nooit was'er oproeriger volk dan de Jooden,
gelyk by Jofephus den Joodfchen Historiefchryver, in
verfcheidene voorbeelden * gezien wordt; Wy hebben
reeds in deze Meditatie eenen Theodas en Judas,
en oproerige Galiléè'rs befehouwd; met gruwelyke
dwalingen waren zy bezet, en verdeeld in verfcheidene
Sekten. Men vond onder hen Pharizéën , Esfeenen,
Herodiaanen, Zelotes, en Saducéën. Van deeze
laatfie Sekte was Kaïphas het hoofd, zynde de allerërgfle
Sekte van alle; dewyl zy zeggen, (c) dat 'er
geen verryzenis, noch Engel, noch Geest is. 6! Godlooze
Vierfchaar, wiens gedrag by God om wraake
roept!Zy bekladden den Heiland met het vuil,waarmede
zy zelve befmet zyn. Zy wilden datgeene den
Heiland ten laste leggen, waarvan hunne eigene harten
zwanger waren; zy verwachtten immers eénen
Mesfias, die het volk zou verlosfen, met krachtige
wapenen, van alle dienstbaarheid, en onderwerpinge
aan eenig ander'Vorst of Keizer;ja,nog op deezen
dag is het de hoop der Jooden, dat de nooit meef
te koomene Mesnas (d) het Ryke van Ifraël zal her-
{lellen.
De
00 Luk. 13. 1. (O Rom. 2. 1.
(O Aftor. 23. 8. 00 Aft. 1. 6.
II. DEEL. N

104 NEGEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
De Heiland dan zoo listig aangevallen, en met
de fnoodfte misdaaden befchuldjgd zynde , achtte
zich verpligt, om wegens zyne Leere te antwoorden
, om ons dus te leeren, dat wy f» altyd bereid
moeten zyn tot verantwoording by y der-een, die ons
reden afëiscbt van onze daaden. Doch, het is merkwaardig,
dat de Heere Jezus het eerfte deel van het
onderzoek, hetwelk zyne Leerlingen betrof, met
flilzwygen voorby gaat. De waarfchynelyke reden
hiervan is, dat, daar Hy niet veel goeds van hen
konde getuigen , Hy daarom liever wilde zwygen ;
want,Judas had Hem verraaden,Petrus zoude Hem
welhaasi verlochenen ; de overigen waren onftandvastigen,ontrouwen,
die allen Hem verlaaten hadden.
De liefde , zegt Salomon , (b) bedekt alle gebreken
, en deeze liefde deed Jezus ook deeze vraage
ongemerkt voorby gaan. Daarenboven zoude Hy
zich tegen de befchuldiging van oproer, ten bekwaamer
tyd, voor Pilatus verantwoorden, dien dit ftuk
byzonder aanging.
De Heiland dan, zullende zich zuiveren van Kettery
, zyne Leere aangewreeven, verklaart zich zo
zeer niet over zyne Leere , dan over de wyze, op
welke Hy dezelve had verkondigd. Gantsch anders
gedroeg zich de Heiland jegens (c) Nikodémus,
die tot Jezus kwam, met een oprecht hart, om wegens
zyne Zaligheid onderrecht te worden. Hoe minnelyk
onderrechtte de Heiland hem, om hem, als een
afged waalt Schaapje, weder te regt te brengen; maar,
dewyl Kaïphas flechts'er op uit was, om den onnozelen
en allerheiligften Jezus te verftrikken, en te veröordeelen,
onderwees Hyhem ook op eene gantsch verfchillende
wyze , Hy antwoordde hem , als zynde
een arglistige Vos, of onbefchaamde hond , wien
Hy (d) V heilige niet wilde geeven, noch de paarlen
0») Pet. 3.15. (b) Prov. 10. 12.
(O Joan. 3. 1,2. (d) Mat. 7. 6.
ftrooi-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. irj|
ftrooijen. Immers,daar de Heiland zag,dat Kaïphas
niets dan list en bedrog gebruikte, ftelde Hy ook
zyne voorzichtigheid daartegen in het werk, hield
hem de manier van zyn leeren flechts voor, en (a)
antwoordde hem: Ik heb openlyk voor alle de Waereld
ge/proken, altyd heb ik in de Synagoge geleerd,
en in den Tempel, daar alle de Jooden vergaderen:
en ik heb niets in 't, verborgen ge/proken. Onze Heiland
ontkent geenszins , dat Hy als een openbaai?
Leeraar gepredikd en gefproken had; dewyl Hy in
(&) de dingen, die zynen Vader aangaan, moest
bezig zyn, 't welk men Hem ook nimmer verzuimen
zag. Daarenboven erkenden zowel zyne Vyanden ,
als Vrienden, Hem voor een' uitfteekenden Leeraar t
gelyk bleek, wanneer de Leerlingen der Pharizéën ,
en dellerodiaanen eenpaarig uitriepen: (c) Meester s
wy weeten, dat gy oprecht zyt, en den weg Gods in
waarheid leert. De Heiland had ook openlyk geleerd,
zonder eenige bewimpeling, in eeneklaare,
eenvoudige, en verfiaanbaare taaie ; zodat een ieder
den zin, en meeninge zyner woorden, ligtelyk konde
begrypen: hierom zeidden ook zyne Leerlingen tegen
Hem: (d) zie; nu fpreekt gy openlyk, en gy gebruikt
niet eene gelykenisfe. Hy verkondigde dezelfde
Leere, het zy Hy zich onder zyne Vrienden ,
het zy onder zyne Vyanden bevond. Indien Hy
bemerkte dat 'er zich eenige Befpieders onder den
hoop opdeeden, (e) zettede hy het licht niet onder'
een koorenvat; maar op den kandelaar, op dat het
zoude lichten voor allen , voor alle foorten van Toehoprderen;
gelyk Hy ook meermaalen onder den
open Hemel aan veele duizenden menfchen, die te
zamen gevloeid waren, om het woord Gods te hooren
, hetzelve verkondigd had. Nimmer was de
manier zyner leeringe gelyk geweest aan die def
Scheur-
(«) Joan. 18. 20. (b) Luk. 2. 49. (c) Mat. 22. ié*
\d) Joan. 16. 29, (e) Mat. 5. 15.
N 2

196 NEGEN EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HÏT
Scheurmaakeren en verleidende Geesten, die, met
duistere en ingewikkelde woorden, hun Venyn verfpreiden,
en in fchuilhoeken, en fluipvergaderingen
zich ophouden. Hy had gefprokenvoor alle delVaereld,
dat is, tot allen Man, grooten en kleinen , tydig
en onrydig, nooit eene bekwaame gelegenheid verzuimende.
O) Overpriesters , Pharizéën, Hoofdmannen
des Tempels, Schriftgeleerden en Ouderlingen.
hadden by zyne Predikingen tegenwoordig geweest;
gelyk blykt uit de woorden van Christus:(b)Ikzat
dagelyks by «, kerende in den Tempel.
Onze Heiland bediende zich dan van de zelfde
openbaare Vergaderplaatfen , waarïn de Wet van
Moïzes toen verhandelt wierd. Was Hy te Jerulalem,
Hy ging in den Tempel, in dat heilige huis
Gods,tot den openbaaren Godsdienst,en tot de Offeranden
van God verkooren, daar alle de Jooden
vergaderen , byzonder op Israëls hooge Feesten,
zodat zyne Leere openlyk wierd aangehoord, nietalleen
van de Burgers van Jerufalem; maar ook van
alle het Joodfche Volk, hetwelk van alle gewesten
t'zamenvloeide. Maar, bevond de Heiland zich buiten
Jerufalem, dan leerde Hy in de openbaare Synagogen
, zynde de Vergaderplaatfen aan den Godsdienst
der Jooden toegeëigend, in welke de gebeden
geftort, en de Wetgeleezen en verklaart wierd ,
gelyk uit de handelingen der Apostelen blykt, alwaar
Jakobus zegt: (c) Moizes heeft 'er al van oude
tyden in elke ftad, die haar verkondigen in de Synagogen,
daar zy op alle Sabbathdagen geleezen word.
In deeze Synagogen wierd ook de Kerkelyke tucht
geoefend; hierom zeidde de Heiland tot zyne Apostelen
; (J) in hunne Synagogen zullen zy u geesfelen.
Paulus geeft ook te kennen, dat, toen hy de Kerke
f» Luk. aa. sa. (£) Mat. 26. 55.
(O Aft. 15. 21. (d) Mat. 10. 17.
nog

LVSEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 197
nog vervolgde, hy (0) degeenen welke in Jezus geloofden
, in de Synagogen geesfelde.
In deeze openbaare pkatferi had ook de Zaligmaaker
zyne ftemme en leeringen al vroeg doen
hooren; want,van het begin van zvn Leeraar-ampt
af, ging hy door geheel Galiléè'n; (b) Ja trok door
alle Steden en Vlekken van 't gantfche Joodfche
land, kerende in hunne Synagogen, predikende het
Evangelie des Koningryks,
Het was ook eene eigenfchap van den Mesfias, zyne
Leeringen en weetenfchap niet bedekt te houden;
immers, zegt Salomon niet in zyne Spreuken,
van de wezenlyke wysheid: (c) de ivysbeid roept
daarbuiten ;zy laat haare femme hooren op de ftraaten;
zy roept aan het hoofd der Scbaaren; zy uit
haare woorden aan de deuren der Stads poorten ?
Dus kon onze Heiland, in wien de Eeuwige Wysheid
huisvestte, met recht, zeggen : In 't verborgen
heb ik niets gefproken. Deeze fpreekwyze fchynt
de Zaligmaaker ontleend te hebben uit de Godfpraak
van Ifaïas, daar hy God dus fpreekende invoert:
(d) Ik heb niet in '/verborgen, in eene duistere
plaatfe der aarde gefproken. Maar, zal men zeggen
; heeft dan Christus niet menigmaal in de woestynen,
en op bergen, en in byzondere Huisgezinnen,
het woord verkondigd en voorgedraagen ? immers
ja; want,Markus zegt: (e) als zy alleen waren
, leide hy zyne Leerlingen de gelykenisfen en al'
les uit. Immers, wanneer Jezus gepredikd had van
den (ƒ) Zaadje?- kwamen zyne Leerlingen byhem,
zeggende: leg ons de gelykenisfe van het onkruid des
akkers eens uit. Doch, Jezus wil flechts te kennen
geeven, dat Hy nooit op eene heimelyke en verdachte
wyze had geleeraard. Nooit waren de deuren ge-
floo-
(a) Aft, 22.10. CO Mat. 4.23.0.35. CO Prov. 1. so,si.
C

198 NEGEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE ;ÓP HET
flooten en toegegrendeld; maar een ieder mogt koomen
en hooren wat 'er voorgedraagen wierd. Zelfs
was aan de Verraaders, die zich zelden verre van Hem
afzonderden , den toegang niet geflooten. Wanneer
Hy zomtyds,of met zyne Leerlingen, of met andere
Perzoonen, als by voorbeeld (a) met Nikodémus,
iets in 't geheim verhandelde, waren het dezelfde
zaaken die by openlyk verkondigde. Alleenlyk
wierd het een of het ander aan zyne Leerlingen een
weinig duidelyker verklaart, opdat zy hetzelve,ten
bekwaamer tyd, wederom aan anderen zouden voorhouden.
Daarenboven had Hy dit uitdrukkelyk
bevél aan zyne Leerlingen gegeeven: (b) hetgeene u
in^ het oore gezegt wordt, predikt dat op de daken.
Uit alle deeze zaaken blykt genoeg, dat Jezus geen
Verleider was; want, deezen houden hunne Leere voor
de meesten verborgen; en hierom zeidde Jezus ook :
(c) air die kwaalyk doet, haat het licht, en hy komt
hy het licht niet, opdat zyne werken niet bejlraftzouden
worden.
Wy hebben dan gehoord, hoe de Hoogepriester
den Heiland heeft ondervraagd wegens zyne Leerlingen,
entevens, hoe de Heiland, die aangaande
dezelve niet veel goeds kon zeggen, op deeze vraage
Itilzweeg. Hier ilelt de Heiland ons een voorbeeld
voor oogen , hoe wy met onze naasten handelen
moeten, hoe wy ook hunne gebreken moeten verzwygen,en
geen achterklap van hen fpreeken. 'Er is
geene Zonde die meer tegen de Liefde ftrydt dan
deeze; daarom zyn (d) de Achterklappers ook van
God gehaat, hun naam-zelv geeft genoeg te kennen
waarïn deeze Zonde beftaat, Het is niets anders,
dan eene ontdekking van iets, het zy het waar of
valsch is, tot nadeel van zynen Evenmensch,hetgeen
tegen zyne eere en goeden naam ftrydt, die (e) beter is
Cd) Joh 3. 1. (b) Mat. 10. 27. («•) Joan. 3. ao.
(d) Rom. 1. 30. (e) Prov. 22. 1.
dan

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 199
dan groote rykdom: Eene Zonde, des te boozer, omdat
de Afweezende, achter zyne rugge gefchonden ,
door onkunde, van dien blaam zich niec kan verdedigen
; terwyl het gerucht dien blaam wyd en zyd
verfpreidt, des het onmoogelyk wordt, om hetzelven
te fluiten. Zulke menfchen zyn rechte Adder-en
Slange-gebroedfels; waarom de Prediker van deezen
ook zegt: (a) die in V beimelyk achterklap /preekt,doet
niet beter dan eene Slang, die heimelyk byt. Is de tong
van een' achterklapper, vraagt Bernardus ,niet eene
Slang, die 'er drie te gelyk doodt? namelyk , Hem ,
van wien hy fpreekt, zich zei ven, en den aanhoorder.
Zeer wel heeft dan Salomon gezegd: (b) de
dood en bet leven zyn in de magt der tonge; de dood
der zonde, en 't leven der genade. Ondanks deeze
waarheid, is 'er geene zonde die gemeener is onder
alle foorten en gedachten van menfchen. Zy heeft,
als een' tweeden Zondvloed, hec geheele Aardryk
overftroomd: zy is zowel te vinden in de Hoven
der Vorflen, als op de plaatfen der Werklieden. Men
treft haar op alle Markten aan: zy doet de Druk.
persfen zweeten. In de gezelfchappen en maaltyden
ftrekt zy als tot een fmaakelyk gerecht; ja,
menigmaalen wordt 'er op dezelve meer menfchendan
beesten-vleesch gegeeten. Hier op zinspeelde
ook David, zeggende : (c) de booswichten vielen op
my aan, om myn vleesch te eeten. Dit behelsde de
les van Salomon: (d) Laat u niet vinden op de Slempmaaien
van die vleesch fzamen brengen , om met
malkanderen te eeten. Salomon verbiedt hier geen
beesten-vleesch te eeten; maar hy verftaat het menfchen-vleesch
hierdoor,dat door de Achterklappers
als gegeeten en verfcheurt wordt. Ik zal my,kortheidshalven,
niet uitlaaten over alle de manieren ,
welke de Achterklappers bezigen , om hun Venyn
uit
O) Eccl. 10. u. O) Prov. 18..11.
(ej Pfal. 26. 3.
P r o v
00 ' *3- 20.
N 4

200 NEGEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
uit teftrooijen: Veeleer zy myne vermaning gericht
om U van deeze Zonde te doen affchrikken en
V van deeze godlooze Cyclopen af te trekken, 'die
geduung Donderballen fmeeden , waartegen geene
onnozelheid, noch deugd beftand is. En, helaas ! wie
durft,in deeze lasterzieke Eeuwe, hoopen van den
geesfel der tonge te zullen bevryd blyven ?
Wat ons dan aangaat; laat ons een affchrik hebben
van deeze Zonde, die zoveele onheilen, en veeltyds
de verdoemenis naar zich fleept. Het is met
deeze Zonde geheel anders gefield, dan met andere
Zonden. Deeze worden door een oprecht berouw,
en 't Sacrament der boete, vergeeven; maar, de ZonI
den van achterklap kan niet vergeeven worden, ten
zymendegeflooleneEere weder herftelle. Onder de
regelwetten, door God aan Moifes gegeeven, was
ook deeze, dat hetgeene f» dieflyk geftoolen 'was,
aan den Eigenaar, of zynen Heere, wedergegeeven
moest worden \ hoeveel te meer moet dan niet de
geftoolene Eer,die (b) beter is dan groote rykdom,
herfleld worden?De Zonde word niet vergeeven,
ten zy het geftoolene wedergegeeven worde, zegt de
H. Augustinus; en all' wie lastert, of achterklap
fpreekt,zegt de wyste der Vorften,(c)belaadt zich
voor het toekoomende, te weeten ,• hy wordt verbonden
om de geftoolene Eere te herftellen. ö Myn God'
wiens hair ryst niet ten berge; wie wordt niet door
eer. akelige fchrik bevangen; wie is 'er die niet met
reden klaagen mag, dat hy door eenen Doëg, of
vervloekten Sémeï, in zyne eere of faam is benadeeld ?
En,nochtans,wie heeft ?
er herftelling van gedaan
of wilze doen ? Welk - een ander gevolg is 'er dan te
duchten , dan dac zulke Achterklappers in eenen
verdoemelyken ftaat zyn en blyven, zolang zy aan
deeze wet niet voldoen. Met groot recht zegt dan
Ca) Exod. 32. n. rp) Prov. i,
CO — 13.13.
de

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 201
de wyze Sirachs-Zoon •: (a) Zie toe dat gy geene misslagen
begaat door de tonge ; want uw val mogt ongeneesbaar
en doodelyk zyn; doodelyk, voorwaar!
want, van zulke menfchen, die zoo genegen zyn toe
lasteringen, is zelden bekeeringe te hoopen; waarom
ook de fchrandere Sirach zegt: (b) iemand,die aan
lasteringen en fcheldwoorden gewend is, zal zich zyn
gantfche leven niet beteren. Men mooge zich dan
verbeelden, nog zoo godvruchtig te zyn; men mooge
nog zoveele goede werken gedaan hebben; indien
men zich van de achterklap niet onthoudt, zal dit-alles
ons niet baaten. Zegt niet de Apostel Jakobus? (c)
Zoo iemand meent, dat hy Godsdien/lig is, en zyne
tonge niet beteugelt; maar zyn hart verleidt, deezes
Godsdienst is ydel. Ja; fchoon Gods woord ons
niet geboodt, dat wy de tonge in dwang moeten houden
, de gezonde reden-alléén zou ons toeroepen,
dat God en de Natuur onze tonge, als tusfchen twee
muuren van tanden, beflooten hebben, enkelyk om
dezelve te bedwingen. De gefchiedenis verhaalt
van Zeno, dat hy zyne tonge afbeet, omdatgeene
te zwygen hetwelke hem en anderen fchaaden kon.
Met meerder reden, dan deeze Heiden, moeten wy
ook onze tonge als afbyten,en,met David, op onze
(d) wegen letten, opdat wy niet zondigen met de
tonge. Immers, zegt Salomon niet: (e) die zynen
mond bewaart, bewaart zyne Ziel.
Geen wondér dan, dat David zoo ernfrfg bad om
verlosfinge. (ƒ) Heere, zegt hy, verlos myne Ziele,
Waar van wilde David toch verlost zyn ? Was het
ook van de laagen van Saül, of van het Leger van
Abfalom,of van den Raad van Achitophèl ?ö neen:
hy wenscht alleen verlost te zyn van de booze lippen
en van de valfche tonge; Maar, hoe vervolgde hy ? (g)
Wat
ta) Eccl. 28. 30. (F) 23. 20. (c) Jak. i. 26.
(d) Pfal. 38. i. (e) Prov. 13. 3. (f) Pfal. 119. 2. 3.4.
U) Prov, 24. 21,22.
N 5

ao2 NEGEN-EN-DERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Wat kan de valfche tong al doen, en wat kan zy al
uitrechten ? Wie zal een middel tegen het kwaad
vinden? Want, het zyn fcherpe pylen van een' geweldige
, en verdervende vuurkoolen, die eene ongeneezelyke
wonde toebrengen.
Volgt dan de vermaaning , van Salomon , opdat
ü geen onheil bejegene. Hebt, zegt hy, Ca)
geen ommegang met de Achterklappers; want, hun
bederf zal fchielyk opkoomen. Geeft hen geen gehoor
; ftopt uwe ooren voor zulke Lieden, die, zich,
onder den fchyn van Vrienden, in Dienaaren des
Duivels herfcheppende, niets dan vergiftigende laster
op de lippen hebben. Hebtgy dan iets gezien of gehoord
van uwen even-mensch, bedekt het met den
mantel van Liefde, en volgt de vermaaninge van den
wyzen Sirach: (b) Hebt gy iets tot nadeel van uwen
naasten hooren zeggenjaat het by u f erven, verzekerd
zynde, dat gy 'er niet van her f en zult. 'Er is eene foort
van menfchen , die, wanneer hen iets bewust is,
niet rusten, voor aleer zy het waereldkundig gemaakt
hebben, al kostte het hen moeite en arbeid. Op
deeze pasfen de Woorden van den wyzen S»
rach : (c) een dwaaze is in haarens nood van een
'woord, gelyk eene Fr ouwe die al kermende een
Kind baart. Indien men dan verpligt is, ter behoudinge
zyner Zaligheid , het kwaad , dat men
gezien heeft,in veele opzichten te zwygen , hoeveel
temeer dan datgeen, 't welk het valsch gerucht ons
ter oore gebragt heeft? Het fpreek woord wordt door
de ondervinding bewaarheidt: van hooren zeggen liegt
men veel.
Ach! laat ons dan een affchrik hebben van die
zonde, die de grootfte menigte ter helle doet daalen,
en in het eeuwig verderf ftort. Daar ik wil
ein«
(d) Prov. 24, ai. 2a. (F) Eccl. 19. 10.
CO Eccl. 11.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 203
eindigen, geraakt myne ziel in een' tweeftryd. Zal
ik dan eindigen met den vloek van David, tegen de
achterklapperen en lasteraaren uitgeboezemd, namelyk:dat
(a)deHeereverniele alle bedriegelyke lippenen
de lasterende en ftoutfpreekende tonge: God bewaare
my; want, indien hy my eens verhoorde, welkeene
menigte in deeze Stad Hortte op een oogenblik
ter Helle i Neen; de Liefde, en de hoop op huune
bekeeringe, doen my heilzaamer zaaken wenfchen;
óf, indien 'er geene hoop op béteringe is, dan fmeek
ik den Alvermoogenden, dat de Bede van David op
hen beklyve : (b) laat de oogen der achterklappenden
verdonkerd worden, dat zy nimmer de gebreken
van een' ander zien, en buig hunne rugge
altyd krom; opdat zy, dus geboogen zynde, altoos
naar d'aarde zien, en op hunne eigene gebreken letten
, dewelke veeltyds de gebreken van diegeenen
overtreffen, die zy lasteren. Doch, dewyl het in
der menfchen magt niet is (c) de tong te betoomen,
die een onbedwingelyk kwaad is, vol doodelyk ver*
gif, laat ons dan {leeds den Vader der Lichten fmeeken,
dat hy hunne tongen en harten wille veranderen
, en die alléén doen gebruiken om God onzen
Vader te loven ,h\er,en in alle Eeuwigheid, Amen.
G E B E D .
ö Lydende Jezus! Wy befchouwen U thans in
de Vierfchaare van Kaïphas. Hier zien wy U voor
een' onrechtvaardigenRechtbank gebragt,alwaarUwe
lydende Ziele fmercelyker pynen wordt aangedaan,
dan Uw heilig lighaam door de banden en boeijens gevoelt.
f» Pfal. 21. 4. 0) Pfal. 68. 34.
Cc) Jak. 3. 8- 9-

20+ NEGEN * EN- DERTIGSTE MEBITATIB OP HET
voelt. Gy, Eeuwige Rechtvaardigheid, en Oprechtheid
! ftaat hier ten doel voor de aanflagen
eener Godvergeetene onrechtvaardigheid, fnoode
arglistigheid,en gevloekte boosheid. Gy ftaat hier,
om in deeze Vierfchaare, eene Vierfchaar der allerysfelykfte
gruwelen, ondervraagd, gehoord, en veroordeeld
te worden. Ach! lydende Jezus! onze befehouwing
eist in deeze fnoode Vierfchaar te treeden;
ons oor tracht den Rechter te aanhooren, en ons
hart, zyne vraagftukken te overweegen. Maar Ach!
zult Gy-alléén in deeze fnoode Vierfchaare, het
voorwerp onzer befchouwinge zyn. Laat de lieflykheid
Uwer ftilzwygendheid, en de wysheid
Uwer welfpreekendheid , ons deeze Vierfchaare
tot eene Leerfchool doen ftrekken. Gy bedekt de
gebreken Uwer trouwlooze leerlingen, terwyl Gy,
intusfchen ,Uwe eigene zaake met eene wonderlykè
wysheid , en voorzichtigheid , U - alléén eigen ,
handhaaft. Laat Uw Godlyk voorbeeld die zelfde
liefde voor onze evennaasten in onze harten ontfleeken,
als waarmede Gy,ftilzwygende, de gebreken
Uwer leerlingen bedekte. Doe ons onszelven
{leeds befchouwen, onze eigene ondeugden en gebreken
overweegen; en deeze befchouwing zal ons
over cns-zeiven doen fcbaamen. Stort in ons die
heilige wysheid,die heilige voorzichtigheid, waardoor
wy zodanig onzen handel en wandel inrichten
, dat wy altoos openlyk voor de Waereld durven
fpreeken, en onze eigene zaake voor U, voor Uwen
Hemelfchen Vader, en voor alle Vierfchaaren
der Waereld kunnen rechtvaardigen ! Reinig
onze geweetens van alle bewustheid des kwaads!
Laat de waarheid en Oprechtheid de voorwerpen
onzer omhelzingen ,Uw Geloof onze vraagbaak, en
Uwe Wet cn Wil ons richtfnoer zyn! Dan zullen
wy, ö lydende Jezus! nevens U, voor de onrechtvaardige
oordeelen niet behoeven te vreezen; dan
zul-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTÜS.' 205
zullen Wy zelfs voor Uwe Vierfchaare, voor Uw
rechtvaardig oordeel, ten eenigen tyde, onbevreesd
ftaan, fteunende op die zalige hoopè , dat Gy,
Rechtvaardige Jezus! op de hoofden van alle diegeenen
, die Uwen Wil gekend, en Uwe Wet betracht
hebben, de Kroon der Rechtvaardigheid ook
voor Eeuwig drukken zal.
A M E N .
VEER-

2o

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 207
gelyks;hierom klaagde hy ook deswegens, als over
eene allerfchandelykfte daad , zeggende: (a) be*
fchimpende en verfmaadende hebben zy myne wange
geflaagen. Hy rekende dit onder de grootire en gevoeligfte
f maadheden, waarmede zyne vyanden hem
bejegend hadden.
Al wie, volgens de Joodfche Wet, eenen Ifraëiiet
met de vuist floeg,moest een fikkei voor deeze
fchimp betalen; doch, die denzelven eenen kinnebakflag
toebragt, moest dit op eene veel ftrengere
wyze boeten; naardien zulke flagèn als de allerfthaadelykfte
gérekent worden. Hierom (b) gaf Sedecias,
de valfche Propheet, ook eenen kaakflag aan
Micheas, de waare Propheet Gods, omdat hy wist
dat hy hem door deezen flag op de fmaadelykfte
wyze zoude bejegenen. Hoe oneindig - grooter is
dan de fmaad geweest, die men Jezus hier heeft aangedaan,
dewyl hy de Heere der Heerlykheid zelv is;
ja (c') eene heerlykheid bezit als van den Eenig-geboorenen
Zoone des Vaders, en wiens wangen, in Salomons
Hooglied, (V) by hof beddekens van kostelyke
kruiden vergeleken worden, en voor wiens aangezichte
ds(e)Serafynen zelfs uit eerbiedigheid hunne
aangezichten bedekken. Onüitdrukkelyk dan is de
fchending ep ontëering geweest, die den Heiland
hier is aangedaan. Hoe onverdraagelyk was deeze
fmaad! Immers, de Schepper wierd geflagen van zyn
Schepfel; de Heere, van zynen dienstknecht, de hoogfte
God, van eenen aardworm, de Rechter van Hemel
en Aarde, van eenen gerechtsdienaar.
Gelyk Paulus weleer aan die van Corinthen fchreef:
(f) dit is onze roem, de getuigenis van ons gemoed,
alzo kon de Heiland, met meerder recht , hier in
deeze Vierfchaare fpreeken. Hierom was het dat de
f» Job. 16. 11. (b) 3 Reg. 22. 24. ("e) Joan. r. 14.
00 Can. 5. 13. CO Ifai. 6. 2. (f) Cor. 1. 12.
Za

so8 VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Zaligmaaker zich hier zo vrymoedig verdedigde*
Men ion zyne handen wel binden,- maar niet zyne
tonge, de Tirannen konden de waare Geloovigen met
banden en boeijens wel vervolgen, doch, het woord
Gods konden zy niet binden: daarom zeidde ook
Paulus: (a) ik tyde verdrukking tot de boeijen toe
als een" kviaaddoender; maar, het woord Gods is niet
gebonden.
De Heiland toonde ook met de daad^ dat zyne
tonge en woord niet gebonden waren; want *Hy beftrafte
Kaïphas met de uiterfte vrymoedigheid, eri
met een Godlyk gezach ook in de banden zelfs,om
dat hy zo geveinsd en onrechtvaardig met Hem te
werk ging; dat Hy hem toevoerde: (b) wat vraagt
gy myl Hiermede wilde de Heiland te kennen geeven,
dat het de pligt eens Rechter's was om Hem
als eenen gedaagden, ja, reeds gevangenen eenige
misdaad, of befchuldinge voor te werpen,in plaatfe
van Hem het allereerst door Itrikvraagen eenefchuldbelydenisfe
af te persfen: Luidt de vermaaning van
Salomon aldus: (c) redt degeenen, die ter dood geleidt
wordenden vertoef niet hen te verlosfen die men
•xecbfleeptomze te dooden; Kaïphas was flechts'er op
uit, om den Onfchuldigen, die nimmer kwaad bedree*
ven had het Leven te beneemen. Hy toonde met'er
daad,dat hydiegeene was, van welken David zegt:
(d) de zondaar loert op den rechtvaardigen, en hy
zoekt hem te dooden. Met recht mogt dan de Heiland
zeggen: wat vraagt gy My? Immers, (

LYDEN VAN JEZUS-CHRÏSTÜS. SCQ
zelfs hebben van zulk een' godloozen handel eenen
affchrik, en zullen dus uwe mgniere van oordeelen
laaken. Zege de Landvoogd Festus niet duidelyk :
(a) bet is de gewoonte der Romeinen niet, een mensch
te verwyzen vóór dat degeene die hejehiddigt wordt
zyne hetichters tegenwoordig hebbe; en de vryheid
bekoome , om zich tegen de opgelegde misdaad te
verdeedigen. Niemand kan immers gevergd worden
zichzelven te befchuldigen.
Wat vraagt gy my Fwantjby-aldien ikUde waarheid
zeidde , gy zoud my echter niet gelooven,
maar in tegendeel my befchuldigen, dat het valsehheid
was. Daar zitten 'er hier in deezen Raad, die, wanneer
(b) myne getuigenis waarachtig was, tot my
zeidde: gy geeft getuigenis van U-zelven: Uwe getuigenis
is niet waarachtig, en zoo ftaat het hier wederom
gefebaapen.
Immers, daar de Heilaud wist, dat de getuigenisfe
in zyne eigene zaak, voor zulk-eene partydige
Vierfchaare, van weinig gewigtzou geöordeelt worden
, daaróm geeft Hy Kaïphas eenen heilzaamen
raad, om langs deezen de waarheid te onderzoeken,
en dus, volgens Gods voorfchrift, het Ampt en (V)
recht van God te bedienen, en zyn gemoed te bevrydcn.
Immers, aldus luidde Gods wet: hoort ze, te
weeten die eenige misdaad bedreeven hebben, en
oor'deelt dan hetgeene recht is. Vraag,ze

2 ro VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
vrymoedig op hen, aangezien Hy wel wist, dat Hv
gelyk Ifaïas zegt; (a) geene ongerechtigheid had bedreden,
en er geen bedrog was geweest in zynen
Onze Heiland had voor allerleie Perfoonen, voor
menfchen van hoogen en Iaagen rang, voor geleerden,
en ongeleerder, vrienden e n vyanden gepredikd,
en op deezen-allen beriep Hy zich; even ,als of
Hy tot Kaïphas hadde willen zeggen : wil gy ge tuigen
.ebben uit den Adel,vraag het d e n ^ S ^ S
iu% VÜT" Z
t e Ka
T P h
^naüm ziek lag, of
i (
v a A r ï m
fWfl ^ ^hia,d\e mede een aanzienelyk
Raadsheer is. Daarenboven kan (d) Nikodémus,eenPnns
der Jooden, Uvan myne leeringe onderrechten.
Begeert gy getuigenisfen van 't Krygsvolk;
vraag het den (e) Hopman te Kapharnaüm,en
zynen knecht. Begeert gy het uit den mond der
Vreemden te hooren; laat Uw onderzoek zig uittrekken
, tot aan de andpaalen der (f) tien Steden, of
te (g)tSamarie. Wilt gy den Armen en gebrekkigen
geloof geeven; deezen zullen U zeggen,hetgeene Ik
aan Joannes den Dooper liet bootfclLppenfa) de
blinden zien, de kreupelen wandelende melaatfchen
worden gezuiverd,de dooven hooren, de dooden verryzen
enden armen wordt het Evangelie verkondigt
Vraag het aan God, wiens (i) flemme uit dc
wolke gehoord is, tot tweemaal toe zeggende: (k\
hoort hem. Deeze getuigenis kunt gy, ó Kaïphas'
met verwerpen. Vraag het (/) deEngelenTZ
Zitl 1 T?Z m b e k o o
""g e
i" de woestyne.
Vraag he de (») Sterre,die de Wyzen in'tOosten
gezien hebben; deeze zal het U zeggen, dewyl zy
myne geboorte bekend heeft gemaakt. Vraag het
de
00 Ifaï. 5 3. o. CO Joan. 4, 4

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS.' 2ÏÏ
de Visfchen in de Zes, die ik aan (a) den Angel van
Petrus heb doen koomen, gelyk ook aan de meehigte,
die op myn woord in zyn {b) Net zyn gezwommen.
Vraag heelde Elementen, (c) wat dit
voor 'Een is, dat ook de zvinden en de zee Idem gehoorzaamen.
Zyn alle deeze getuigenisfen U nog verdacht;
vraag het dan aan den gróotften Vyand van
alle menfchen,den Duivel-zelven;deezeLeugen-Geest
zal U zeggen en onderrechten, wat myne Leer is, en
hoe hy myne magt heeft moeten Cd) onderdaanig
zyn. Doch, waartoe zoveel moeite, om aangaande
myne Leere onderricht te worden? Hier digi»
by zyn Getuigen genoeg te vinden: zie! zegt dan
de Heiland, (e) die weeten wat ik gezegd hebbe:
, Moogeiyk heeft de Zaligmaaker hier met den
Vinger geweezen op eenige Omftanders of Dienaars,
die Hem hadden hooren prediken. De getuigenis
van de Gerechtsdienaars was den Raad reeds
bekend; Want, deezen hadden volmondig beleeden:
C ƒ_) nooit heeft 'er mensch zoo gefproken, gelyk deeze
mensch. Daar zaten 'er ook in den Raad, die meer
dan ééns gehoord hadden, wat zyne Leer was; niet
nu en dan,maar dagelyks,gelyk blykt uit zyne aan»
fpraak,by zyne gevangenneeminge,(g) toen Hy tot
de Ov rpriesters, en Hoofdmannen des Tempels, en
Ouderlingen, zeidde: Ik was dagelyks met U in den
Tempel Ziet, zegt dan de Heere Jezus, hoe naby
gy getuigenisfen aangaande myne Leere vinden,kunt«
Door dit antwoord vervulde de Heiland de Godfpraak
van Ifaïas, daar Hy op deeze wyze fpreekt:
ijj) Hy is naby, die my rechtvaardigt; wie heeft 'er
iets tegen my in te brengen ? Laat ons te zaamen ts
recht faan; wie is myn tegenparty ? Hy koome tot my.
Ik
(d) Mat. 17 26. (b) Luk. 5. 5,6. CO Mat. 3. 27.
(Ü) Ma

212 VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Ik beroep my hier op Vrienden en Vyanden ; indien
zy maar, uit vreeze voor Kaïphas, niet wederhouden
worden de waarheid te belyden.
Maar, gelyk de woorden van Jezus, door zyne
Vyanden , zelden ten beste , maar doorgaans ten
kwaadfte uitgeduid wierden, alzo was het hier ook
geleegen. Immers, de Evangelist zegt: f» Maar,
toen Hy dit gezegd had, gaf één van de Dienaars,
die daar hy fond, Jezus een" kaakfag. Wie deeze
Booswichtzy geweest, geeft 't Evangelie niet te kennen.
Sommigen hebben gewild, dat het Malchusis
geweest, dien Petrus het rechter Oor afhieuw, en
wien (h) Jezus, zyn Oor geraakt hebbende, genas,
des ware zulks eene gruwelyke ondankbaarheid geweest.
Doch , dewyl dit niet zeker is, maar eerder
ongegrond fchynt , zullen wy ons hiermede niet
langer ophouden. Het was één van de Dienaars,
die, naar alle waarfchynelykheid, den geboeiden Jezus
vast-hield, en bewaarde. Deeze dan, om aan
zyn fnood beftaan eenen fchyn van rechtvaardigheid
te geeven, bejegende den Heiland, by deezen flag,
met deeze bitfe woorden. (c) Zult gy den Hoogepriester
aldus antwoorden ? Even als of hy wifde
zeggen : Gy, verachte Galiléè'r! vergeet gy tegen
wien gy fpreekt? Weet gy niet vóór wien gy ftaat,
en met wien gy te doen hebt? Past het U aldus te
antwoorden aan den Hoogepriester, den gezalfden
des Heeren ?ls dit een antwoord van eenen Misdaadiger
aan zynen Rechter ? Gy valfche Propheet! Op -
roermaaker! denkt gy, dat gy nog zyt onder de
Tollenaaren , en Zondaaren, waarmede gy fteeds
Uw' omgang en verkeering maakte?Zyt gy onkundig
van Gods Wet, dat gy Cd) de Goden niet zult
fchelden,en den Overftenuws volks niet kwaalyk zult
Cd) Joan. 18. 22. (£) Luk. 22. 50,51.
(O Joan. 18. 22. C d
) Exod. 22. 28.
tos-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 213
toefpreeken.en geeft gy zulk-een oneerbiedig en onbetaamelyk
antwoord aan den Hoogepriester Gods?
Met recht hebt gy dan zulk-eenen kaakflag gekreegen.
Deeze Dienaar yverde en zorgde voor de Majefteit
des Hoogepriesters, en ondertusfchen wierd Gods
Majefteit door den Hoogepriester, tegen alle Wetten,
beleedigt.
Deze onbefchaamde Boef wilde door deze daad
toonen, dathy één van die yveraaren was, hoedanige
'er veele in de dagen van Christus waren, en die,
wanneer iemand tegen God, of Tempel, of Godsdienst,
met woorden of daaden, zich vergreepen
had,zich verpligc achtten, zulk-eenen Perzoon aan
te vallen, te kwetfen en te dooden, gelyk een (a)
Pbinees (£)zich kweet tegen Zambri (c~) den Zoone
van Salu, enalseen andere Mathathias , die desgelyks
(d) voor de Wet yverde. Dit gewaand yver-recht had
den Jooden, zelfs meer dan ééns, aangezet, om Jezus
te dooden, en (e) te Jleenigen; op gelyke wyze (f)
maakten fommigen van de Jooden eene zamenrotting,
en verbonden zich met vervloekinge , zeggende, dat
Cg) zy noch eeten, noch drinken zouden, vóórdat
zy Paulus om 't leven hadden gebragt.
De Heiland had niet alles gezegd wat Hy wel
hadde konnen zeggen : Hy had Kaïphas niet uitgefcholden
voor een onrechtvaardige Rechter, voor
Een, (F) dien de Heere haat, omdat hy onnozel
bloed zocht re vergieten. Hy fchold den Hoogenpriester
niet uit voor een (i) gewitte muur, gelyk
Paulus éénmaal, met dien bygevoegden wensch,
dat God hem jlaan mogt, omdat hy hem tegen de
wet deed (laan; maar de Heiland beriep zich alleen
op zyne Toehoorderen, 't Is wel waar, dat Jezus,
door
Nura. 25. 7. (F) 1 Mach. 2. 25. (_c) Toan. 8. 59.
(d) Joan. 10. 31. (e) Actor, 23. 12. ('ƒ) Joan. 18. ij.
(g) Prov. 6. 16,17. f» A&or. 23. 3.
O 3

214 VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
door dit antwoord, den Hoogepriester, en den gantfchen
Raad, heimeiyk raakte, wegens hunnen onrechtvaardigen
handel, aan Hem gepleegd;dan ,dit konden
zy niet verdraagen ; want, een bedorven mensch,
zegt Salomon, (ei) houd niet van dien hem berispt:
Gelyk iemand, wiens lichaam met pynelyke kwaaien
geflaagen is, voor de aanraakinge fchrikt, alzo
kunnen godloozen geene berispinge dulden; hieröm
haatte de godlooze Koning Achab den Propheet
(b) Micbéas, omdat hy hem niets goeds voorzeidde ;
maar kwaad. Hieröm , wanneer Zacharias den
Koning Joas en het Volk beftrafte over hunne afgoderye,
(c) wierpen zy Hem met fieenen dood, door
V bevél des Konings.
Op gelyke wyze kon deeze Booswicht de rechtvaardige
berisping van den Heiland niet verdraagen,
en daarom gaf hy Jezus eenen kaak/lag. Deeze
Kaakfiag nu wierd den Heiland , of met de hand, of
met eene roede toegebragt. Het was eene gewoonte,
dat 'er voor de Rechteren , wanneer zy zich naar
de gerechtsplaatfe begaven, een fcepter, of roede
wierd vooruitgedraagen, en hieröm willen fommigen,
dat deeze Dienaar de roede of fcepter zoude gedraagen
, en daarmede den Heiland in 't aangezichte
geflaagen hebben. Hierop fcheen ook de Propheet
Micbéas te zinfpeelen; zeggende Zy zullen den
Rechter van Israël met eene roede voor zyne wan*
gen flaan. Eene ten uiterfte onrechtvaardige, fmaadelyke
enfmertelyke bejegening!Immers, wordt het
aangezicht,als het waardigfte deel van -«Menfchen
lichaam , en als een fpiegel van de Ziel gehouden ;
en alzo is het de allerboosaartdigfte fmaad,die men
iemand kan aandoen, wanneer men hem in zyn aangezichte
(laat\ zodat David, in den perzoon van Christus,
CO Prov. 15. 12. (i) 3Reg. 22 8.
CO 2 Para!. 34, 20,31. (d) Mlch. 5, r.

LYDEN VAN JESUS CHRISTUS. 215
tus, met recht uitriep: fa")Ik ben eenfpot der menfchen
, en de fmaad des Volks. De treurende Propheet,
dezen (lag in den Geest voorziende, liet zich daarom
aldus hooren: (b) Hy zal dengeenen, die hem flaat,
de wange bieden ; met fmaadbeden zal hy- verzadigd
worden.
Zoveel te grooter was deeze fmaad, als de Per*
foon groot was, dien geflaagen wierd. Immers, was
hy niet de Zoone Gods, de Heer der Heerlykheid,
wien men de hoogfte eerbied en vreeze fchuldig
was? Deeze wierd geflaagen, niet op den rug of
elders, maar in zyn gezegend aangezichte, 't welk
ook (c) de Engelen begeerig zyn te moogen inzien,
en zulks gefchiedde niet in eenen hoek, of in het
verborgen; maar openlyk in den Raad, en in de tegenwoordigheid
der Rechters , en dat aan Jezus, van
Denwelken God bevolen had: (d) Nu dan, gy Koningen
, weest voorzichtig; laat u onderrechten, gy
Rechters der aarde. Dient den Heere met vreeze,
en verheugt u in Hem met beevinge. Dit wanbedryf
moet niet-alleen aan deezen fnooden booswicht,
maar ook aan Kaïphas, en den Raad toegerekent
worden ; dewyl zy zulks toegelaaten, en daarop flil
gezweegen hebben; hieröm zeidde Paulus ook, dat
diegeenen (e~) de dood waardig zyn, niet - alleen die
de zonde of het kwaad doen; maar ook die dengeenen,
die ze doen, medefemmen. Mogelyk heeft de
Hoogepriester zelfs deezen Dienaar hiertoe eene
wenke gegeeven, even gelyk een ander (ƒ) Hoogepriester,
Ananias, gebood dat zy Paulus zouden voor
den mond flaan ; doch, het is waarfchynelyker,dat
deeze Dienaar zulks uit eigene beweeginge gedaan
heeft, om dus aan den Hoogepriester , zynen godloozen
Meester, te behaagen en te believen.
Nooit
(a} Pfal. 21. 7. O) Tren. 3. 30. (c) 1 Petr. 1. 12.
(

aio" VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Nooit ontbreek het den Waereld-Grooten aan
Vleijers en Plmmftrykers. Geeft Saül bevél, om Cd)
de Priesters des Heer en dood te flaan; fchoon anderen
hunne handen niet wilden uitfteeken tenen desselre,
een Bo$g zal dit werk terftond verdichten.
Kan Ach

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 217
Hy tot het bedryven van deeze wandaad geene
ïeden of oorzaak gegeeven bad. Hy wilde wel lyden,
en alles uitftaan; maar, hy wilde niet lyden als
fchuldig, en aan eenig misdryf pligtig, hetwelk deeze
Dienaar Hem, door zyne fcherpe woorden,te kennen
gaf, en daarom (a) antwoordde Jezus hem, Indien
Ik kwaalyk ge/proken heb, geef getuigenis van
het kwaad; maar, heb ik wel gefproken, waarom
faat gy my? Even als of de Heiland wilde zeggen:
Voor eene rechtvaardige Rechtbank moet iemand
eerst overtuigd worden,eer men hem ftraft;heb Ik
dan iets lasterlyk, offmaadelyk, van den Hoogepriester
gefproken, waardoor hy ontëerd is, geef
dan daarvan getuigenisfe. Wy flaan hier beiden voor
den Rechter; toon dan, waarïn Ik kwaalyk gefproken
hebbe; maar, heb ik wèl gefproken, waarom
ftaat gy my? Waarom handelt gy my zo fmertelyk
'en fmaadelyk, even (b) als den laatften onder de mannen,
als een man vanfmerten? Welk-eene wreedheid
, eenen Misdaadiger, zonder bevél der Overheid
, te flaan! Met eenen misdaadiger is men altoos
gewoon medelyden te hebben; nog te meer met
eenen man, die geen kwaad heeft bedreeven, noch
van eenig fchelmftuk kan overtuigd worden. Gy,
noch de gantfche Raad , kunt my iets ten laste
leggen. Hetgeene ik nog ééns gezegd heb , zeg
ik dan nu óók: (_c) tVie van Uzal my van zonde
overtuigen ?
Dit antwoord van den Heiland, treft niet-alleen
den Dienaar, maar ook Kaïphas en zynen geheelea
Raad; dewyl zy toelieten dat hy onfehuldig, tegen
de wet, geflaagen wierd: ja; al ware Hy fchuldig
geweest, echter verbooden hunne Wetten, iemand
in 't aangezichte te liaan. Mogt ooit de Prediker
met reden uitroepen: (d) Ik heb onder de Zonne de
God-
f » Joan. iS. 23. (è) IM. 53. 3.
(cj Joan. 8. 4$. (J) Eed. 3. i6<
O 5

si8 VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Godloosheid gezien in de Vierfchaare, en de Ongerechtigheid
, in de plaatfe der Gerechtigheid, het was
hier, alwaar onze Heiland op 't allerfmaadelykst en
onrechtvaardigst bejegent wordt. Schrikt hier over
gy Hemelen! ontzet U hier over gy Aarde ! want,'
nooit heeft de Zon haar Ligt,aan zulk-eene verdoemelyke
daad geleend. Laaten de Hemelen , laaten de
Hoofdftoffen, laat de gantfche Natuur te gelyk, in
hunne taaie ons zeggen,of de Hel een fchelmachtiger
Misdryf kan voortbrengen, f» Over twee dingen,
zegt de wyze Sirach, is myn hart bedroefd; als
een Krygsman van armoede vergaat, als een wys
man in verdgtinge is. Hadde hy dan gezien, hoe de
Heere Jezus, (b) in wien alle de fchatten der wysheid
en der kennisje ver borgen zyn, gelyk een verachten
Slaaf, door het flaan op zyne wange, gehandeld
wierd, hy zoude bloedige traanen geftort hebben.
Met recht roept dan Ifaïas uit, terwyl hy op de
ftad Jerufalem zag, daar de Raad vergaderd was:
(c) Hoe.'is de f ad, die getrouw en vol van gerechtig
held was, eene hoer geworden?De rechtvaardigheid
heeft 'er eerst gewoond, nu woonen 'er moordenaars.
Dit wierd nu ook volkoomen bewaarheid.
Hebben wy dan nu gehoort.hoe fmaadelyk deeze
kaakflag voor onzen lydenden Jezus is geweest, ach!
Iaat deeze overweeging ons de gruwelykheid der
Zonde afmaaien, om welke Jezus deezen kaakflag
ontving. Het is niet-alleen deeze Dienaar, maar wyzelve
hebben, met hem, den lydenden Jezus geflaagen.
Daar wy om onze Zonden, even gelyk Paulus
zegt , verdiend hadden, (d) met vuisten geflaagen
te worden, heefc onze lydende Jezus hier willen
geflaagen worden, om ons van de fchuld dier
Zonden te verlosfen. Hy had alle onze Zonden op
zich gelaaden, en daarom liet hy zich als een' Zondaar
handelen ; hieröm zeidde ook ifaïas, in zvnen
naam:
f>) Eccl. atf. a

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 219
gaam :(/z)//y is onder de Kwaaddoenders gerekend,
omdat hy veeier Zonden gedraagen heeft. Hy wilde
ons van de fmaad en fchande, die wy ondergaan
moesten, ontheffen; en hieröm riep Hy,eeuwen te
vooren, door den mond van David, uit: (h) Om Uis
't dat ik verfmaadheid lyde; en dat myn aangezicht
met fchaamte overdekt is. Immers, waren het onze
misdaaden niet geweest, nimmer hadde deeze Dienaar
onzen Jezus konnen geflaagen hebben ; ja: onze
overtreedingen zyn de banden geweest waarmede
Hy gebonden , de roeden , waarmede Hy gegeesfeld,
de doornen, waarmede Hy gekroond, de nagels,
waarmede zyne gezegende handen en voeten
aan het Kruis doorboord zyn geweest. Hoe welzege
dan de Evangelifche Propheet van Hem niet:(

22e VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
hoon en fmaad, om onzent wille, heeft uitgeftaan,
waarom Hy ook, door den mond van David, uitriep
(a) De verjmaadingen dergeenen, die U fmaaden \
zyn op my gevallen. Maar, hetgeene alle Liefde overtreft,
is, dat Hy deeze fmaadheden niet-alleen voor
ons verdraagen heeft, maar ook den allerfmaade-
Iykflen Kruisdood voor ons geltorven is. (b) Hierin
, zegt Paulus, doet God zyne Liefde tot ons uitfchynen
, dat in den tyd, als wy nog zondaars waren,
Christus voor ons geftorven is. Zyne Liefde tot ons
Hykt nog meer, wanneer wy onzen Zaligmaaker hier
mishandeld zien, en van een 1
boozen Guit geflaagen;
Ziet Hem hier als onzen Borge,belast en belaaden
met onze Zonden, bekleedende onze plaatfe, om
aan Gods rechtvaardigheid te voldoen, en zyne gramfchap
te (lillen , welke wy in eeuwigheid hadden
moeten draagen , en nimmer konnen voldoen. 6
Wonderbaare goedheid van God ! ö Onüitfpreekelyke
barmhartigheid! Wie kan recht begrypen, (c) welke
de breedte, de lengte, de hoogte en de diepte zy van
de Liefde Gods, die alle kennisfe te boven gaat?
God zeidde éénmaal tot Abraham: (d) Nu weet
M dat gy God vreest en My lief hebt, omdat gy
uwen eenigen Zoone niet hebt gefpaard, om mynen
wille. De Zelfde taal mag ook de onze wel
zyn, en wy moogen vry uitroepen: (e) Hierïnis
de liefde Gods tot ons gebleeken ,dat God zynen éénfrgebooren
Zoone niet gefpaard, maar Hem voor onsallen
geleverd heeft, daar Hy hem zoo bitterlyk, en
fmaadelyk, vopr ons laat behandelen. Laat ons dan
Gods Heiligheid aanbidden, die onze Zonden niet
heeft willen vergeeven, vóór alëer Hy dezelve in
zynen eigenen Zoon geftraft, en Hem den drinkbeker
zyner Toornigheid , tot den grond toe, in
(a) Pfal. 63. io. (£) Rom. 5. 8,9.
(c) tphef. 3. 18,19- 00 Gen. aa. ja0 CO R° m
- 8
' 3 2
- — 1 JoaH, 4, 9.
oa-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 2?>*
onze plaatfe, had doen uitdrinken. Laat ons ook
tevens de tedere Liefde van Christus aanmerken ,
dewyl Hy zynen wille gevoegd heeft by dien van,
zynen Vader, zeggende; (a) Ik ben van den Hemel
gedaald, om den wille te doen desgeenen, die my gezonden
beeft :üy'ïs't, die, uit eene hartgrondige genegenheid
tot onze behoudenisfe, weetende dat anders onze
verlosfinge niet kon uitgevoerd worden, den drinkbeker
zyns lydens heeft willen drinken ; ja , daar
Hy de zelfde natuur had met God zynen Vader,en
(b) geen roof achtte Gode evengelyk te zyn , zichzelven
heeft vernederd tot allerhande fmerten en
fmaadheden ;ja, tot den dood des kruisfes toe. Wanneer
de Jooden den Heiland eenmaal zagen traanen Horten,
over den dood van zynen halsvriend Lazarus,
zeidden zy: (f) Zie! hoe lief Hy hem had; wanneer
wy dan Jezus hebben zien bedroefd worden tot 'er
dood toe , en droppelen bloeds zweeten , zoveel
fmaads en fmerten voor ons uitftaan, zulk-een ondraagelyke
hoon, van eenen verachten Dienaar en
Slaaf, ondergaan, dan moogen wy ook wel uitroepen:
Zie! hoe lief hy ons had. De Liefde van Christus,
jegens ons, heeft, in oprechtigheid, in'duurzaamheid,
weldaadigheid, en ongefchondene trouw,geen weêrga
in de waereld. De Liefde van eenen Vader jegens
zyne Kinderen , van eene Moeder jegens haaren,
Zuigeling, moet zwichten voor deeze Liefde; waarom
Hy ook, door den mond van Ifaïas, zegt: (d) Kan dan
eene Vrouw baar Kind vergeeten, dat zy geen medelyden
zoudehebben met den Zoone haar es buiks? Maar,
fchoon zy hem al vergat, evenwel zal Ik u niet
vergeeten.
Deeze Liefde dan van God, en zynen Zoone Jezus-
Christus, van zulk-eenen goedertierenen Vader,die
nooit vermoeid word van ons wèl te doen, dien het nier.
ge-
CO Joan. 6. 38. CO Pbil. 2. (5—8.
CO i 03
"» a& CO Ifaï
- 49- 15»

£22 VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
genoeg is ons met tydelyke weldaaden te begunftigen;
maar, die ons ook (a) gezegend beeft met al,
len geest elyken zegen, en iemelfche gaaven in Christus
; moest in ons ook eene Wederliefde en dankbaarheid
ontfteeken. Was David, door de groote en
wonderlyke Liefde van Jonathas, die, om zynens
wille, van den hoogften Haat, van de gunst zyns Vaders,van
zyne Kroone en Scepter afftond, eertyds zoo
bewoogen, dathy, weenende, van zynen hals niet
was te rukken, en , by zyn affterven, naare rouwklagten
over hem uitboezemde, en zyn geflachte daarhaa
fleeds met weldaaden ophoopte; hoe veel te meerder
moeten dan onze harten niet geraakt worden wanneer
wy de onbegrypelyke Liefde van Christus overweegen,
die, daar Hy in de gedaante Gods, en in
de hoogfte heerlykheid was , de gunst van zynen
Vader, zyn gezach en aanzien,zyn dierbaar bloed,
en Leven voor ons heeft willen verlaaten. Deeze
overweeging moest in ons een haat en leedweezen,
over onze Zonden, indrukken.de traanen uit onze
oogen persfen, en ons aandryven tót gelradige weldaadigheden
, en de betrachtinge der godsvruchtigheid.
Immers, (b) de Liefde van Christus dringt
ons dan tot Wederliefde, waardoor wy niets boven
Hem waardeeren, zoeken, of verlangen. Deeze Liefde
eischt dankbaarheid, waardoor wy de (c) deugden
ver kondigen, van Hem die ons uit de duisternisfe
tot zyn wonderbaar Licht geroepen heeft. Deeze
Liefde, waardoor Hy zichzelven voor ons gegeeven
heeft, moet ons beweegen, om alles aan Hem,
Ziele en Lichaam wederom te geeven;onze(d, li?,
chaamen tot eene loevende, heilige, en Code bebaagelyke
offerande op te draagen, en alle onze Lecfen
tot wapenen der gerechtigheid te beezigen :metéén
woord, om met de woorden van Paulus te eindigen
; de Liefde van Christus moet ous dringen, om
(a) Ep\ i. 3. (b) 2 Kor. 5. 14.
(O 1 a> 9- (.O 12. 1.
voor;-

LYDEN VAN JEZÜS-CIIRISTUS. 223
voortaan (a) niet meer voor ons-zelven te leeven, maar
voor dengeenen die voor ons zoveel fmaad geleeden
heefc, geflorven en verreezen is. Amen.
G E B E D .
ó Lydende Jezus.' Welk-eene verwisfeling van
fmerten levert de rol Uws lydens niet uit ! 'De
Vierfchaar, voor welke Gy ftaat; de Hoogepriester,
die U als Rechter ondervraagt; de Booswicht, die
U dien pynelyken Kaakflag aanbrengt; Uwe wonderbaare
Wysheid in de beantwoordinge; Uwe verdraagzaamheid
in den geleeden hoon: dit-alles zyn
voorwerpen voor onze befchouwingen , dewelke ons
hart door detederfte aandoeningen overftelpen ; ter.,
wyl het oog onzer Zielen, door den vloed dier befchouwingen,
verbystert wordt. Ach! mishandelde,
gefmaadde Jezus! was het dan voor Uwe lydende
Ziel nog geen pyn en fmert genoeg dat Gy, vóór
eenen onrechtvaardigen Rechtbank gefleept, door
een arglistig en valsch Gerechts-onderzoek verhoord
, en aan de Zielgrievende befchimpingen van
eene allerfnoodfte Vierfchaare wierd blootgefield ?
Moést Gy,terwyl Uwe gadelooze zachtmoedigheid
de listige aanflagen van den ontaartden Hoogepriester
op de allerliefiykfte wyze afkeerde, by Uwe Zielgrievende
fmerten nog de pyn, de fmaad en den
hoon van eenen alleryzelykften Kaakflag gevoelen ?
Moest die allerfmaadelykfte flag U door eenen al.
lergeringften Gerechtsdienaar toegebragt worden?
Gedoog, ö lydende Jezus! dat wy onze oogen van
deeze te akelige vertooningen afwenden ! Eene kil -
koude yzing bevangt onze Ledemaaten; terwyl onze
harten, door eene gevoelige aandoening, bezwyken;
Gelukkige aandoening, indien zy met eene zalige
leerzaamheid gepaard gaat! Imaiers, roept het
O) 2 Kor. 5. is.
ge-

S24 VEERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
geluid van deezen vreezelyken Kaakflag niet tot oril
ze hanen, dat Gy, ó gefmaadde Jezus, dien pyne-
Ijken Slag, om ons, om onze Zonden en ongerechtigheden
ontvingt? en zou dan die flag ons,
nevens U, niet treffen ! Ja, myn Jezus! Wy gevoelen
denzelven. Maar, ach! mogt dat gevoel in oni
die Liefde ontfteeken , als waarmede Gy U die
fmaad en pyne getroostte! Eenegevoellooze ondankbaarheid,
eene zondige ongerechtigheid heeft tot
nu toe onze harten beheerscht. Gun dan, ö lydende
Jezus! dat wy ,door Uwegeleedene onrechtvaardigheden
, door Uwen fmertelyken Kaakflag , tot
Wederliefde moogen aangeprikkeld worden! Hebben
wy, door onzen Zonden , veeleer dan deeze Gerechtsdienaar,
U dien fmaadelyken flag toegebragt,
ach! laat dan deeze pligtmaatige belydenis van een
waar en oprecht berouw gevolgd worden! Laat de
Zonden voortaan , als een aiïchuwelyk Monfter,
het voorwerp van onzen geduurigen affchriken verfoeijinge
zyn. Laat Uw mishandeld en bebloed aangezicht,
voor het oog onzergeestelyke befchouwingen,
tot een geduurige Spiegel verftrekken: dati
zullen wy, ons-zelven befchouwenden, met eenen
heiligen haat tegen ons-zelven aangedaan, en-mee
eene zuivere Liefde jegens U, ö gefmaadde Jezus 1
ingenoomen worden. Deeze Liefde zal ons van
onze misdaaden rechtvaardigen, ons met U verzoenen,
en dat onfehatbaar geluk verwerven, van Uw
verheerlykt Aanfchyn , hier namaals-in alle Eeuwigheid
te moogen aanfehouwen.
A M E N .
EEN-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 245
EEN-ENVEERTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 26: vs. 59,60.
Principes autem Sacer-**^ de Overpriesiers en
dotum, & omne con- ^..^ de geheeleRaadzochcilium
qucErebanc fal--s-& ten valfche getuigefum
testimonium con- nisfen tegen Jezus, 07»
tra Jefum , ut eunrnn* Hem ter doodtebren*
morti traderent : Et** gen 'Doch,zy vonden
non invenerunt, cum niets, hoewel 'er veele
multi falfi testes ac- 0
*- valjche Getuigen te
cesfisfent. voorfchyn kwamen.
(]a~) J^E Godloozen, zegt David, hebben het zwaard
uitgetrokken : zy hebben hunnen boog ge-
[pannen, om den armen en hulpeloozen neder te vellen
; om dengeenen die oprecht van harte is te dooden,
De groote Raad der Jooden had den Heiland,
met zwaarden en ftokken, gevangen genoomen; men
beraamde niets anders, dan zyn' Perfoon en naam
in de vergeetelheid te bedelven. De ondervraaging
over zyne Leere en Leerlingen had hiertoe niets
kunnen toebrengen. Hoe langer men Hem ondervroeg,
hoe minder voedfel men voor de wreedheid
vond; aangezien de onnozelheid van Jezus in alles
klaar doorftraalde. Zomin men vlekken in de Zon-,
ne kan ontdekken , zomin konnen dezelve in de
Zonne der rechtvaardigheid,Jezus-Christus,gevonden
worden. Immers, (b) Hy had, om met Petrus te
fpreeken ,gcen zonde gedaan,en in zynen mond was
geen bedrog gevonden. Hy was dan nu wel gevangen;
maar, men wist geene befchuldiging, met eenigen
grond, tegen hem intebrengen. Men had Hem
te
(a) Pfal. 36. 14, (b) 1 Pet. 2. aa.
II. DEEL P

2ï6 E'EN- EN -VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
te vooren wel gelasterd , en Hem (a) voor eenen
Dra sjirpen IVynzuiper, den Vriend der Tollenaar en
en Zondaaren uitgemaakt; maar, daar men zulks
bewyzen moest, deed de verlegenheid hen verfbmmèn.
Jezus is nu in hunne handen : wat raad nu?
3Men kan met waarheid niets tegen Hem 'vinden.
Maar,daar is niets zoo heilig dat de Godlooze zich niet
zal onderwinden te fchenden, om zyn bloedig oogwit
te bereiken: by het geweld moet dan de list en hefbedroggevoegd
worden,hetwelke ook in deezen Raad
op 'c krachtigst uitblonk. Hieröm riep David, op
deezen Raad zinfpeelende, in den Perfoon van den
HeilandjUtt: (li) Die naar myn Leven flonden. deeden
geweld ,en die my kwaad zochten fpraken ydelheden,
en verzonnen den geheelen dag bedrog. Daar de
Raad dan niets vond, om Jezus ter dood te kunnen
brengen , zo neemt hy zyne toevlugt tot list en
logen , en zoekt zelfs valfche Getuigen op, om dus
zyii oogmerk te bereiken; doch,hierin zal men wederom
niet flaagen.
Kaïphas, en de gantfche Raad, beftaande uit (c)
Qverpriesters, Ouderlingen des volks, en Schriftgeleerden,
de voornaamfteMannen van Israël, allen uit
den geestelyken en waereldlyken ftand, van welke
men verwagtte, datzy de hoogfte Gerechtigheid zouden
geöeffend hebben, waren nu de onrechtvaardigfte
Rechters geworden. Van deeze mogt men ,mec
recht, zeggen hetgeene de Propheet al lang te vooren
voorzien had : (d) de rechtvaardigheid heeft 'er, te
weeten in hunnen Raad,eerst gewoond; nu woonen
'm moordenaars. Zy hadden den dood van Christus
gezwooren; nu waren zy ook allen even greetig
, om dat befluit uittevoëren. Thans flaan de
Overpiiesters gereed, om Hem te vonnisfen, Hem,
die de vervulling was, van het Priesterdom; ja, die
f» Mat. n. 20. O) Pfal. 37. 13.
(cj Luli. 22. 66. {dj Itaï. 1. 2!.-
een

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 227
een Priester was, (a) in der Eeuwigheid op de wyze
van Melchizedech. Thans zullen de Ouderlingen
des volks Hem veröordeelen, die de (b) Zoon was
van den Oude van dagen, (c) en die van den beginne,
van de dagen der Eeuwigheid af, voort gekoomen
is. Thans wil de Wee, of de Schriftgeleerden
, Hem veröordeelen, die (d) gekoomen is om de
Wet te volbrengen, en die zelfs (e) de voltrekking
der Wet is- Zy zochten Hem te dooden, en van het
leven te berooven , dien gekoomen was, (ƒ) opdat zy
V Leven zouden hebben, en overvloediglyk zouden hebben.
Hunne drift biertoe was ook zo groot, dat
zy zich niet eerder ter ruste wilden begeeven, vóór
aleer zy verzekerd waren dat Hy zou moeten derven.
Zy vervulden op deeze wyze de Godfpraak
van den Propheet Sophonias, die ten hunnen opzichte
zeiddeHaare Vorften,&& Hoogepriesters,zyn,
in 't midden van haar, als briesfehende Leeuwen:
haare Rechters, de overige Leden van den Raad,
zyn Avondvjolven;want, het was in den nacht- tyd,
waarïn zy nog vergaderden ; haare Propheeten, de
Schriftgeleerden, zyn uitzinnige en trouwlooze Luiden,
die tegen de Wet misdreeven. Immers, luidde
Gods Wet niet duidelyk, (h) dat een valfche getuige
moest gedoodt worden? En, ondanks deeze Wet,
zoeken zy valfche Getuigen,en alzo wierd degrootfte
onrechtvaardigheid gepleegd door hen, die het
Volk behoorden te regeeren in gerechtigheid.
Wanneer eenmaal Simeon en Levi trouwloos
met de Sichemieten hadden gehandeld, en deeze
Mannen in hunne fmerte moorddaadig hadden omgebragt,
zeidde de Aardsvader Jakob: (ï) Simeon en
Levi, gebroeders, krygvoerende werktuigen der ongerechte)
Pfal. 109. 4. (3) Dan. 7. 13. (c) Mich. 5. 2.
(d) Mat. 5, 17. (e) Rom. 10. 4. (ƒ) Joan. 10. 10.
(g) Soph. 3. 3,4. (//) Deut. 19. 19.
CO Gen. 49' 5——'t?s.
P S

228 EEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gerechtigheid, in hunnen raad moet myne Ziel niet
koomen ; en myn roem menge zich niet in hunne
fzamenfpanninge ; want, in hunne woede hebben zy
den Man gedood. Vervloekt zy hunne verwoedheid;
want zy hardnekkig is , en hunne verbolgenheid,
•want zy onbuigzaam is. Maar, welk- eene fmerc zoude
het voor dien vroomen Aartsvader niet geweest
zyn , indien hy de bloeddorftigheid niet van twee,
maar van alle zyne Zoonen, inzonderheid die van
Levi, tegen den Mesfias-zelv' had zien woeden.
Schoon de Raadsheer (d) Jofeph van Arimathia
in hunnen aan flag en handel niet had toegefemd,
en een (¥) Nicodémus, de zaak van Jezus verdeedigde,
deezen, echter, wierden niet gehoord; zy
waren overftemd, en onbeftand tegen zoveelen als
'er voor de Onrechtvaardigheid ftemde.
Gelyk nu het grootfte gedeelte van deezen Raad,
om als de Propheet te fpreeken, (c) het recht in bitterheid
veranderde, en de vrucht der gerechtigheid in
alfem, alzo teekent de Evangelist Matthéus, niet
zonder nadruk , aan, dat (d) de gehesle Raad valfche
getuigenisfen tegen Jezus zocht, om Hem ter dood
te brengen. Kaïphas was 'er eerst op uit geweest,
om den Heiland met zwaareSchenddaaden te bekladden,
namelyk, van oproer en valfche Leere, gelyk
bleek uit de ondervraaginge (e) aangaande zyne
Leerlingen en zyne Leere; maar, hy was in zyn
voorneemen niet gedaagd: hieröm wilhy nu de zaak
op een' anderen boeg wenden. Men wist met waarheid
niets tegen den Heiland intebrengen; niets lasterlyks
was 'er op Hem te zeggen; dewyl Hy hen
nogmaals, gelyk weleer, kon voorftellen , Cf) wie
van u zal my van Zonde overtuigen ? Maar, deeze
gruwel-moord moest echter aan Jezus ten uitvoer
gebragt worden; dus moest de fchyn van een wettig
en
Ca) Luk. 33. 50,51. CV) Joan. 7. 51. (e) Amos. 6. 13.
Cd) Mat. 26". 59. CO Joan. 18. 19. (ƒ} — 8. 4&

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 229
en billyk rechtsgeding gebeezigt worden, om deeze
gewigtige zaak ce beflisfen. Hadden zy te vooren
zynen eigen Leerling Judas, door het geld, (a) voor
dertig Zilverlingen, weeten om te koopen, en tot
eenen Verraader temaaken,zy zouden nu ook,door
het geld, wel weeten valfche getuigen te vinden ,
om , onder deezen glimp van recht, Hem om 't
leven te brengen.
't Was by de Jooden eene gewoonte , dat vóór
hunne Vierfchaaren alles naar den mond van Getuigen
beflist wierde. Deeze beflisfing hing dan, op zyn
mmfte, van twee Getuigen af;gelyk uit het vyfde Boek
van Moizes blykt: Q) één éénig Getuigen zal niet
beft aan tegen iemand, over wat misdryf of boosdaad
bet zoude moogen weezen: maar, door den mond van
twee of drie Getuigen, zal alles bevestigd worden.
Zy zochten dan flechts den fchyn van het recht te
handhaaven, opdat zy zich voor de Waereld zouden
konnen verantwoorden , en ook, opdat zy hnnne
achtbaarheid by het Volk niet zouden verliezen;
dit eischte ook de voorzichtigheid Cc) van de kinderen
dezer Waereld, namelyk, hunne onrechtvaardig,
heid te bedekken. Zy konden wel iemand oordeelen,
en hem de dood aandoen; want,de uitvoering
daarvan was hen door de Romeinen nog niet ontnoomen;
gelyk wy nader zullen bewyzen, als wy
deeze woorden verhandelen zullen: (d) 't is ons niet
geöorloft iemand te dooden ; maar, zy vreesden voor
oproer, en, dat de Aanhangers van Jezus, die veelen in
getal waren, hen eens zulks mogten beletten; dus
zochten zy Jezus aan den Romeinfchen Landvoogd
over te leveren, en Hem alzo de allerfmertelykfte
en fchandelykfte dood te berokkenen. Zy dachten
wel, dat de Stadhouder tot die doodftraffe zo ligt
niet zoude beiluiten, 't en ware hem eene genoeg-
f» Mat. 26. 15. (O Deut. 19. 15.
(c) Luk. 16. 8. (d) Joan. 18. 31,
p
3
zaame

23O EEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zame oorzaak des doods wierde voorgefteld; en daarom
wilden zy hunne bezwaarnisfen tegen Hem met
Getuigen fterken ;en, daarzy geene waare Getuigen
konden vinden , hebben zy valfche getuigenisfen
gezocht,en dezelve door eenig voordeel of geld om
gekoft, even gelyk zy naderhand, om de opftandinge
van Jezus te verdonkeren, (a) den Krygsknechten
eene groote fomme gèlds gaven.
Verfoeilyke Godloosheid van dezen Raad ; ja,
byna ongeloovelyk,'t en ware de onfeilbaare Waarheid
ons zulks in het Evangelie niet hadde aangetekend!
Hoe is'tmoogelyk, dat 'er zulk-een verval in
deezen achtbaarftenRaad beeft kunnen plaatze grypen!
%y,die de heiligften behoorden te zyn, en uit wier
(h) lippen men de weetenfchap, en uit wier mond men
de wet moest zoeken, de handhaavers van het recht,
en de voorftanders der Gerechtigheid, waren hier
zelfs de onheiligite Vertreeders van de Wet! Immers,
God had den Rechteren bevolen, geene (c) valfche
getuigenis aan te neemen, ja zelfs bevolen denzuiken
te ftiaffén. Duidelyk had God zich deswegens verklaard,
zeggende, dat, wanneer (ds) zy naar ryp
er.derzock bevonden dat de valfche Getuigen zynen
Broeder beloogen heeft, zy hem zullen doen hetgeene
hy zynen Broeder meende te doen, en dus zult gy 't
kwaad uit het midden van uwechdoen. Maar, helaas 2
in plaatfe van geene valfche Getuigen aanteneemen ,
in plaatfe van dezelve te uraffen, zoeken zy dezelve,
om de Onnozelheid • zelve om 't leven te brengen.
Hoe zeer pasfen de woorden van den Propheet op
deezen Godloozen Raad! (e) De Wet is verbroeien
, de Booswicht krygtde overhand over den Rechtvaardigen,
en daarom koomen 'er onrechtvaardige
•sonnisfen uit. Daar nu de Rechters Godloos waren,
00 Mat 28.12. 00 Malach. 1. 7. (0 Ex"od. 33. 1.
00 Deut. if, Ï8,IQ. (O Uabak. 1. 4.
is

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTU?; 231
is 't ook geen wonder, dat 'er Godlooze Dienaaren
gevonden wierden, die hunne boosheid wilde ten
dienfte (laan,om aldus in hunne gunst te geraaken;
waaiöm de wysfte der Vorften,metrechr,zegt:(^) Een
•Vorst,diegaerne leugentaal aanboort,zal niet dan godlooze
Dienaars hebben. Is een Saül verbitterd op de
Priesters des Heeren, en willen (b) zyne Trauwanten
tegen de Priesters hunne banden niet uiijleeken,
'er zal een Doeg gevonden worden, die, om Saül
te believen, op de Priesters zal aanvallen, en O)
vyf-'en-tachtig van hen dooden. Deeze Raad zoekt
naauwelyks valfche Getuigen, of daar is terftond eene
groote meenigte gereed; om hunne Ziel te verraaden;
immers, daar is geene boosheid zo groot, of
zo fchrikkelyk , of men vindt werktuigen die dezelve
willen uitvoeren, en den Bevelgeever gelyk
worden. Hier wierden de woorden van den wyzen
Sirach bewaarheid; (d) Gelyk de Rechter van V Volk
is, zoo zyn ook zyne Staats-dienaars: en gelyk de
Overfle van de Stad is , zoo zyn ook de Inwooners,
Allergodloost was deeze Raad: geen wonder dan,
dat 'er (e) veele valfche Getuigen te voorfchyn kwamen
; gelyk de Evangelist aanteekent.
Wie deeze Getuigen geweest zyn, en of zy ook
wel bekwaam waren om getuigenisfe te geeven , heeft
deH Matthéus nietbefchreeven CO-Volgens de joodfche
Wetten mogten,Vrouwen, S aaven, Half v'ryé'n ,
Zinneloozen, Dieven, Dobbelaars, Woekeraars, Tollenaars,
en allen die eenigzins veiüchtelyk waren,
niet getuigen. Daarenboven waren nabeftaande
Vrienden, zowel als Vyanden, hiertoe onbekwaam;
maar, het is niet waarfchynelyk, dat deeze Raad hier
zo naauw zal gezift hebben ; want, daar zy zelfs geilaagene
Vyanden van den Heiland waren, hebben zy
zeker-
(a) Prov. 29. 12. (O i.Pveg 22. 17. (O i3.
(d) Eccl. io. 2. O) Mat. 26. Co.
CZ) Cod. Sauh. Cap. 111. §. 3.
P4

232. EEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE O? HET
zekerlyk naar geene Vrienden van Jezus gezocht;nrar
wel naar zyne bitcerlte Vyanden, die 'er toen genoeg
te vinden waren; dewyl Jezus korte dagen te vooren,
zyn gezach had geöcffend, toen Ily uit den (a)
Tempel Gods dreef, allen die daar verkoften , en
koften, en de tafelen der zvisfelaaren, en de zetels
dergeenen die duiven verkoften, om - verre - wierp.
Schande en fchade verwekt veeltyds de grootfïe haat;
en dus is het denkelyk, dat dit Volk op den Heiland
geweldig verbitterd is geweest.
Doch wie deeze Getuigen zyn geweest, blykt ons
niet; dit is zeker, wie zy waren Of niet, het waren
valfche Getuigen , die allerleie valfche en verzonnene
dingen , tegen den Heiland verklaarden. David
had op deze fnoode Booswichten al voorlang, in den
geest, gezinfpeeld , wanneer hy, in den Perzoon van
Christus fpreekende, zegt: (b) daar ftonden valfche
Getuigen op, en tuigden my dingen aan, daar ik niet
van wiste. Zy hebben den Heiland zekerlyk van
veele misdaaden befchuldigd, en allerleie valfche dingen
ten laste gelegd. Hierover klaagde God reeds,
door den mond van David, zeggende: (c) de mond
des Zondaars , en de mond des Bedriegers, is tegen
my geopend. Zy hebben tegen my gefprooken met eene
valfche tonge, en my rondom aangerand met baatige
woorden,en my bef reeden zonder oorzaak:: Doch,
zy moogen zoveele Getuigen opgezocht hebben ,
als zy wilden; zy moogen nog zoveele listige omleidingen
gebruiken, om de Getuigen te doen overëenkoomen,
alles is doch te vergeef sch ; want, Marcus
zegt: (W) hunne getuigenisfen waren niet be.
iwaam, dat is, niet gelykluidend, noch gewigtig
genoeg, om Jezus ter dood te veröordeelen.
By de Jooden plagt men (e) de Getuigcn,door zeven
Vraagen,te onderzoeken,namelyk,in wat zevental
van
f» Mat. ai. 12. f» Ps. 34. 11. ff) — 108. 2,3.
00 Mark, 14. 56. (0 Cod. Sanhed. C. V. SS. 123.

LYDEN VAN JEZUS- CHRISTUS. 233
van jaaren iets gefchied was, in wat jaar, in wat
maand, op wat dag-teekening, op welken dag der
weeke, in wat uure, op wat plaatfe. Antwoordde
nu de eene Getuigen, dat iets gefchied was op den
eerften dag, en de ander op den zesden dag, of,
indien zy in de uuren,of maanden ,of plaatfen, verfchilden,
dan waren de getuigenisfen krachteloos,en
verdienden geene opmerking, noch geloof. Daar dit de
gewoonte der Jooden was, geen wonder dan, dat
deeze Getuigen elkander tegen fpraken, en dus de
valschheid hunner getuigenisfen ontdekten. Het Was
hier met den Heiland, even als met Sufanna geleegen,
die de Ouderlingen valfchelyk van Overfpel
befchuldigden , en wier getuigenisfen óók niet overeenkwamen;
dewyl de een getuigde, dat het gefchied
was (ei) onder een mastikboom, en de ander
(b) onder een eiken ; zodat hier de voorzegging
van David aangaande den Heiland vervuld wierd:
(c) daar zyn valfcbe Getuigen tegen my opgeftaan,
en de boosheid heeft tegen zich - zelve geloogen.
Hier befchouwen wy dan met verbaazinge, hoe
God, de Vader,die zynen Zoone voor een' tyd verlaaten,
en Hem aan zyne Vyanden had overgeleverd,
om door deeze met alle fmaidheden belaaden
te worden, des niet tegenltaande, voor de onfchuld
zyns Zoons gewaakt,en zorge gedraagen heeft; terwyle
zyne Voorzienigheid , op eene wonderlyke
wyze,de Vyanden door de Vyanden verydelde, en
befchaamd maakte. Met recht riep dan David uit:
(d) de Vyanden des Heer en hebben zich voor Hem
bedroogen gevonden ; want, datgeene, hetwelk, naar
hunne meeninge, en volgens hunne overleggingen,
gefchikt was, om den Heiland der doodftraffe fchuldig
te doen bevonden worden, is het middel geweest,
om zyne onfchuld in het daglicht te Hellen; en dus,
heeft
O) Dan. 13. 54. (b) 58.
W Ps. 26. ia. (d) 80. 16.
P 5

334 EEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
heeft God , om met de woorden van David te fpreeken,zynes
Zoons(a) gerechtigheid doen fchynen als
het Licht, en zyne rechtvaardigheid, gelyk een' middag.
Al arbeidt het Sanhedrin , om zyne onfchuld,
door lasteringen, te verduisteren, zy breekt evenwel,
gelyk de Zonne, door alle dampen en nevels heen.
Zy zochten fchuld in den Onfchuldigen, in (/>) het
onbevlekt en zuiver- Lam: zy zochten Zonden in diengeen
en ,(0 welken geene Zonde gekend heeft. Averechtfche
Zoekers!Blinde Jooden! hadt gy getuigen van
zyne waardigheid , van zyne onnozelheid en weldaadigheid
gezocht, 't gantfche Joodfche Land zoude
van Hem getuigenisfe gegeeven hebben, en, met Petrus,
uitgeroepen: dat Hy (d) weldoende door het Land
trok , en genas allen die onder 's Duivels geweld
waren. De Hopman zoude gezegd hebben: Hy heeft
•mynen Knecht, die (e) beroerd was,en zwaare pynen
leedt, doen gezond worden, (ƒ) De blinde Bartaméus
zoude getuigd hebben, dat Hy hem ziende
had gemaakt, (g) Maria -Magdakne zoude geroepen
hebben, dat 'er door zyne magt zeven Duivelen
uit haar waren gevaren. De grootfte menigte zoude
beleeden hebben „dat zy de merkteekenen zyner
Goedheid droegen. Maar, de Boosheid zocht zulke
getuigenisfen niet: de Waarheid wierd hier verftooren
: hier golden de woorden van Ifaïas , (h) de
Waarheid valt neder op de ftraaten; de billikheid
yindt nergens ingang.
: Geen wonder dan , dat hunnen leugen - mond tot
fchande gemaakt, en hunne tongen verdeeld wierden
, gelyk Matthéus getuigt, zeggende: (i) Doch,
zy vonden nuts, hoewel 'er veele valfche Getuigen
kwamen,dat Hem eene oorzaak des doods konde
zyn. Gelyk het hier met den Heiland, aldus was
het
(a) Pfal. 36". 6. (b) 1 Pst. 1. ip. f>) 2 Kor. 5. 21.
(d) Adtor. 10, 38. (O Mat. 8. 6—13. ff) Mark. 10. 46.
{g) Luk. 8. 2. (J>) Ifaï. 59. 14. (?) Mat. 26. 60.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 235
het welëer met Daniël geleegen, wiens Vyanden (a)
gelegenheid zochten, om iets tegen hem te vinden in
zaaken die den Koning raakten; maar, zy konden
geene reden vinden, om hem verdacht te maaken, om,'
dat hy getrouw en buiten alle jcbuld was. Dies zochten
zy (b) gelegenheid in zaaken die de Wet van
zynen God raakten, en bewoogen den Koning Darius,
dat 'er een Koninglyk Bevél zoude gegeeven
worden; (c) dat all' wie binnen den tyd van dertig
dagen iets verzocht zal hebben , van wat God of
Mensch, behalven van den Koning, geworpen zal
worden in den kuil der Leeuwen: Zy klaagde Daniël
by den Koning aan, dat hy zich aan het Bevél niet
liet (d) gelegen zyn; dewyl hy zyn Gebedt op drie
tyden van den dag uitflortte. God verloste Daniël
ook, om dat 'er niets gevonden wierd waardoor zy
dien vroomen Man doodfchuldig konden verklaaren.
Op gelyke wyze was het hier óók gefield; immers,
all' wat de valfche Getuigen ook mogten bybrengen
, zy konden in den Heiland niets vinden om
Hem ter dood te brengen. Hetgeene David welëer
zeidde, pr.st hier op den Heiland : (e) zyne zonde
zal gezocht, en niet gevonden worden,
Gelyk nu de onnozelheid van Jezus langs allo
kanten doorilraalde,alzo was zulks ook gantsch nodig
voor onze verlosfinge, namelyk, dat 'er geene misdaad
in Jezus gevonden wierde: hieröm zegt Paulus:
( /') zodanigen Hoogepriester betaamde het dat wy
hadden,heilig, onnozel, onbefmet, afgezonderd van
de Zondaaren. Hy moest, vooreerst, heilig en onnozel
lyden, anderzius konde Gods Gerechtigheid
niet voldaan worden; en dewyl (g) Christus Jezus
een Middelaar tusfchen God en de Menfchen
is alzo moest Hy ook onfchuldig veroordeeld worden
,
O) Dan. 6. 4. (3) — 5- 60 7ld)
Dan. 13. ( e) Plal. 10. 15.
(.0 Heb. 7. 26, (SJ 1 Tim. 2. 5.

236' EEN-EN«VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
den,anders konHy geen Middelaar zyn;want,hy,
die zich als Middelaar tusfchen twistende partyé'n
ftelt, moet noch de eene, noch de andere, beleedigd
hebben. Daarenboven is de belooning der Zonden
, gelyk Paulus zegt , O) de dood , zowel de
tydelyke als de eeuwige. Ware Jezus dan zondig
geweest, dan hadde Hy in zyn lyden en fterven blyven
fteeken, en nimmermeer daaruit konnen koomen
: het graf zou Hem dan beflooten gehouden
hebben; maar, daar Hy heilig en onnozel was, zou
God ook, naar de Voorzegginge van David, zyne
(b) Ziel niet in ie helle laaten, noch niet toelaaten,
dat de Heilige de bedervenis zou proeven. Ja; ware
Jezus niet onfchuldig geweest, Hy zoude ons ook
met God niet hebben konnen verzoenen; want, die
zelfs verzoend moet worden, kan geen Verzoenaar
weeze'n; des Job te recht zegt: (c) wie kan hem ztti'
ver maaken, die van onzuiver zaad ontvangen is ?
Het moest dan noodzaakelyk een God - mensch, de
Onnozelheid-zelve zyn, die, volgens Job,de e'énigfte
is die dat vermogt, om ons, gelyk Paulus fpreekt,
(d) door het kruis met God te verzoenen. En, hoe
zoude iemand, die zelv, door de Zonden, Gods
vyandfchapop zichgelaaden had,andere Zondaaren
met God kunnen bevredigen ? Dit was David bewust,
zeggende: (e) een broeder verlost niet, hoe
zal een mensch verlosfen ? Hy zal God zyne verzoevinge
niet geeven; noch den prys van de verlosfinge
zyner Ziele: en hy zal arbeiden in der Eeuwigheid.
Indien Jezus niet onbefmet, en van de Zondaaren niet
afgezonderd ware geweest, Hy hadde ook voor ons
geen Voorbidder en Voorfpreeker by God kunnen
zyn ; maar, nu moogen wy ons verheugen, dat, fchoon
(ƒ) iemand gezondigd beeft, wy, echter , een Voorfpreeker
by den Vader, Jezus - Christus die rechtvaardig
is, hebben. Om
00 Rom. 6. 23- ) Pfal. 15. II. (V) Job. 14. 4.
(O Eph- 2. 30. CO Pfal. 4»- 8»* CO 1
o a n
J - fl
- «

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 237
Om de onbefmetheid des Heilands aftebeelden,
had God al van ouds begeerd, dat het (a) Paaschlam
zonder eenig mangel zyn moest ,• alles, wat God
opgedraagen wierd, mogt noch (b) blind, of gebrooken
zyn, ofkwetfinge, of puisten, offchurft, of
jeukzel hebben. Alles moest ongekreukt, en zonder
't minde gebrek zyn, om hierdoor te beduiden,
dat het Verzoenöffer Jezus-Christus desgelyks ook
weezen zou: hieröm noemt de Apoftel Petrus Hem
te recht: (ci het onbevlekt en zuiver Lam; hieröm
zegt de Kerk, die geestelyke Bruid , van haaren
Bruidegom: (d) myn Beminde is blank en bloozend\
blank wegens zyne heiligheid en onnozelheid; bloozend
door het bloed , dat Hy voor ons aan het Kruis
vergooten heeft. Zyne roode wonden hadden niet
verdienftig en geneezende konnen zyn, indien zy
niet met de witheid zyner onfchuld en onbefmetheid
veréénigd waren geweest. Gelyk de roode
Koleur niet aangenaam is,'t en zy ze op een' witten
grond gelegd is, alzo zoude de roode wonden en
traanen van Jezus zynen Vader niet aangenaam geweest
zyn , hadden z/ niet den witten grond zyner
onnozelheid en rechtvaardigheid gehad.
Dewyl dan onze Zaligmaaker , (e) welke geen
zonde gekend heeft, voor ons ais zondig gehandeld is,
ishierïn voor ons een'grooten troost verborgen , want
nu zyn wy verzekerd, dat Hy niet om Zyne of eigene
misdaad geleeuen heeft, maar, om voor onze zonden
te voldoen: waarom ook de Evangelifche Propheet
zegt: (ƒ) het is om onze boosheden, dat Hy
gewond is;'t is om onze ondeugendheid, dat Hy verpletterd
wierd. De ftraffe, die ons de vrede moest
geeven, is op Hem gevallen, zodat Hy dan alle onze
fchuldfn betaald heeft, waartoe wy onmagtig waren
: daarom zegt ook onze Heiland, door den mond
van
OO Exod. 12. 5. (b) Levit. 22. 22. Ce) 1 Petr. 1. 19.
00 Cant. 5. 10. CO 2 Kor. 5. 21. C.O Iflt 53. 5.

238 EEN - EN - VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
van David: (a~) Hetgeene ik niet geroofd had, moest
ik betaalen. Ach! indien wy eene zoo groote weldaad
, door onzen lydenden Jezus aan ons bewezen,
eenmaal met ernst overdenken, wie vindt zich dan
niet gepraamd om in eene dankbaare verrukkinge, met
David, uitteroepen: (b) Wat zal ik den Heere vergelden
voor air hetgeene dat Hy my gegeeven heeft ?
Welk-een Befluit moeten wy nu uit deeze overweegingen
voor ons maaken ? Een ernfiige yver en
zucht tot eenen heiligen wandel. Ditzelfde houdt
de Apoftel Paulus ons vóór ,fchryvende aan die van
Korinthen: (c) Ch'rifus is voor allen geforven: opdat
degeenen die leeven niet meer voor zichzelve leeven,
maar voor dengeenen die voor hen geforven,
en verreezen is. Wordt gy dan aangevogten door
hovaardy; wapent U tegen dezelve door de ootmoedigheid
van Uwen Heiland, en denkt, hoe Hy befpot
en in zyn Leven veracht is geweest. Koomt de Wellust
u aanklampen, denkt hoe Christus lichaam gegeesfeld,
geflagen ,en doorftooken is.Kwelt U Haat,
Nyd,of Wraakgierigheid,overdenkt, hoe Uw Heiland,
met veele traanen en zuchten,voor U,en voor alle
zyne vyanden gebeden heeft; daar Hy zich over dezelve
billyk hadde kunnen wreeken. Welk Dier loopt
weder in den ftrik , waaruit het éénmaal ontworfteld
is ? Wel hoe! zullen wy dan nog, nadat Christus
ons uit de flrikken en banden der zonden heeft
vrygemaakt, weder tot onze oude boeijen keeren?
ö Neen! Laat ons veel liever voortaan de vermaaning
van Petrus volgen, ziende dat Chriltus (d) onze
zonden zelv in zyn lichaam aan het kruis gedraagen
heeft , opdat wy de zonden afgeforven zynde,
voortaan voor de Rechtvaardigheid zouden leeven.
Amen.
(a) Pfal. 68. 30. (b) Pfal. 115. 12.
(c) 2 Kor. 5. 15. (li) 1 Pet. 2. 24.
GE-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 239
G E B E D .
Lydende Jezus ! Geduchte Majefteit! Eeuwige
Waarheid! Hoe fchrikkelyk zyn de vertooningen,
die de onrechtvaardige Vierfchaar van Kaïphas, en
zynen Raad , aan onze befchouwingen oplevert!
Hoe lydt Gy, ö lydende Heiland! in het midden van
van Uw Lyden! Hoe heerlyk wordt Gy, ö Hemel-
Majefteit, gekwetst! Hoe fnood word Gy, die de
Weg, de Waarheid, en het Leven zyt, in deeze
Goddelooze vergadering, aangerand en beleedigt!
Een aantal valfche Getuigen verzaamelt zich, om
U, die de Eeuwige Oprechtheid zyt, van valschheid,
misdaad, en boosheid te befchuldigen. Uwe
Rechters-zelve ftaaven hun gezach op de getuigenisfen
van deeze fnoode Getuigen, en oordeelen,
flechts , om U te veröordeelen. Ach ! Lydende
Jezus ! Wy zyn Uwe Evenbeelden; Gy herfchiepc
ons, naa de zonde, in Uw Godlyk bloed, opdat
wy U,op nieuw,zouden gelyk worden;en in weerwil
deezer dubbele en onverdiende weldaad , zyn
wy gelyk aan diegeenen die thans vóór den Rechtbank
tegen U getuigen. Wat zyn onze zonden,ongerechtigheden
, en overtreedingen, anders dan valfche
getuigenisfen , die wy tegen U geeven ? Uw
Hemelfche Vader fchiep ons, drukte zyn Beeld in
onze zielen: en waar is onze gehoorzaamheid, dewelke
getuigt, dat wy kinderen van Uwen Hemelfchen
Vader zyn? Waar zyn onze werken, deugden
en alle die ziel. - cieraaden , die getuigen
moesten, dat wy naar dat Godlyk Beeld gevormd
zyn? Gy, ö lydende Jezus! herfchiept ons in Uw
Godlyk bloed , en reinigde ons in hetzelve van
onze onreinheid; maar, kan onze reinheid, blanke
onfchuld, en zuivere onnozelheid, van die onbegrvpelyke
weldaad getuigenisfe geeven ? Uw Heilige Geest
heiligde ons door de uitftortinge zyner Godlyke
gaaven , en wcar is onze Heiligheid , die dee-
•3 3 W T :
ze

240 EEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ze Hemelgunften beantwoordt , en getuigenisfe
geeft, dat wy heilige beelden en kinderen zyn van een
aanbidlyk, drie-éénig Opperweezen? Zyn wy dan,
ö lydende Jezus ! vóór Uwe rechtvaardige Vierfchaar
niet onëindig fchuldiger, dan zy,die voor de
onrechtvaardige Vierfchaar van Kaïphas onrechtvaar*
diglyk tegen U getuigden ? Ja, lydende Jezus! Ja.
Maar,ach! Laat de overweeging van deeze treffende
Waarheid onze harten treffen ! Laat ze in dezelve
eene onverzettelyke liefde tot de deugd,
oprechtheid , rechtvaardigheid, en heiligheid inboezemen
! Laaten alle onze daaden getuigen, dat
wy kinderen, en ledemaaten, van Uzyn, die ons
heilig Hoofd zyt ! Geef, eindelyk , ó genadige
Jezus, dat wy, in allen onzen handel en wandel, U
onvertfaagt voor de Waereld moogen belyden ;
opdat wy éénmaal, als waare kinderen , als Uw
herkreegen Volk, door Uw bloed verlost, en gereinigd,
ook door U in alle Eeuwigheid vóór Uwen
Hemelfchen Vader moogen beleeden worden.
A M E N .
TWEE-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 24!
TWEE - EN - VEERTIGSTE ME Dl TATIE.
Mat. 26. 60,61,62.
Novisfime autem vene- %r%.Maar, eindelyk kwamen
runt duo falfi testes,*^ 'er twee valfche Getui-
& dixerunt: hic dixit: fyi^ gen, en zeidden: deeze
posfum deitruere tem- heeft gezegd: Ik kan
plum Dei, & post tri- den Tempel Gods omdutim
resedificare il-"®* verre werpen, en denlud.
Et furgens Prin-^ zeiven, naa drie daceps
Sacerdotum, ait** gen, weder opbouwen.
illi: nihil respondes ad^.§. En de Hoogepriester
ea, quse ifti adverfum opflaande , zeidde tot
te testificantur ? • antwoordt Gy
n i e t s
\%% °P hetgeene dee-
§4
z e n
tegen Ugetuigen?
Onder alle de Perzoonen, die voorbeelden van
den Heiland zyn geweest, is de Propheet Jeremias
geen van de minften. Immers, wat heeft hy
mede van den Joodfchen Raad , en van de Overpriesteren
niet te lyden gehad-! Hoe dikmaals hebben zy
aanflagen gemaakt, om hem het leven te benee»
men, zeggende: (a) laat ons hout in. zyn brood doen,
en hem van het land der levenden uitroeijen; dat
zyn naam niet meer gemeld worde Heeft niet
Pbasfur,een Höogeprie&ter van het oude Verbond,
met zyne Amptgenöoten , tegen hem, omdat hy het
woord des Heeren predikte , raaöflagen gefmeed ,
zeggende: (b) komt, laat ons aanflagen tegen Je •
remias verzinnen ; laat ons hem met de tonge flaan,
dat is valfche getuigenisfen tegen hem inbrengen,
en geen acht geeven op alle zyne reden; des ook de
Hoe-
f» Jer. 11. ip, (F) —-— 18. rg.
II. DEEL. Q

243 TWEE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Hoogepriester (*) Phasfur den Propheet heeft °eflagen,
en hem in de gevangenisfe geworpen
Hetgeene Jeremias hier berokkend wierd, is'onzen
Heiland het tegenbeeld van Jeremias, en den Heere
van alle Propheeten, ook wedervaaren. Wat al listen
en laagen heeft de Joodfche Raad niet in 't werk
gelïeld ! Hoeveele aanflagen hebben zv niet eefmeed,
om Hem het leven te ontneemen! Gelyk
Phasjur de Hoogepriester het meest op Jeremias
verbolgen was, alzo was de Hoogepriester Kaïphas
ook de yverigfle van den Raad, om Jezus ter dood
te brengen; hy (h) was degeene, die den Jooden den
raad gegeeven had, dat het nut was dat 'er een
mensch te weeten Christus, zoude f erven voor het
volk. Wierd Jeremias dan met de tonge geflaeen
en valfche getuigenisfen tegen hem ingebraet zon*
der acht te geeven op zyne antwoorden, op gelvke
wyze zochten ook (c) de Overpriesters, en de geheek
Raad, valfche getuigenisfen tegen Jezus om
Hem ter dood te brengen, zonder eens te letten or>
alle zyne verdedigingen. Maar, gelyk de valfche
Getuigen met overéénkwamen, zo zyn 'er eindelyk
twee valfche Getuigen, naar alle waarfchynelykheid
uit den Raad, opgedaan, om tegen Jezus te getuiVen
welken zeidden: Deeze heeft gezegd: Ik kan den
1 empel Gods omverre werpen, en, naa drie dagen ,
denzelven weder opbouwen.
De Overpriesters, en Pharizéën; ja, de gantfcbe
Raad, waren flechts hier (d) op uit, om Jezus om
het leven te brengen. Zy hadden gemeend , dat zy
iets in zyne Leere, of Leerlingen, zouden gevonden
hebben hetgeene Hem doodfchuldig konde maaken;
maar, daar dit mislukte, wendden zy het op
eenen anderen boeg, en zochten veele valfche Getuigen;
doch, all' wat deezen ter zyner befèhuldiginge
CO Jer. 20. 2. 00 Joan. 18. &.
CO Mat. 26. 59. GO Joan. u. 5 3.
in-

LYCEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 243
inbragten , behelsde niets dat de doodftraf waardig
was. Dè Bloedraad was dan nu verlegen; wac
raad zoude men nu neemen? welk-eenen weg mee
Jezus inflaan? Zou men Hem nu vry laaten? maar,
wat zal dan het Volk ,aangaande deezen Raad, zeggen
, of denken ? Maar, neen. Gelyk, om my als
David te uiten,(a) het oude fpreek-woord zegt: van
de godloozen komt godloosheid voort; alzo ging het
ook hier; want, (f) ten laatflen zyn 'er twee valfche
Getuigen gekoomen, en zeidden: Deze heeft gezegd:
Ik kan denTempel Gods verderven, en,naa drie da*
gen, denzelven weder opbouwen. Twee Getuigen
kwamen 'er dan te voorfchyn, die ook volgens Gods
Wet verëischt wierden in het Gerichte,om iemand
te veröordeelen, luidende deeze Wet aldus: (c)door
den mond van twee of drie Getuigen zal hy f erven,
die gedood zal worden.
Wie deeze Getuigen waren, teekent de Evangelist
niet aan; maar,Marcus zegt,dat zy (i) opfonden;
waaruit men dan befluiten kan, dat deeze Getuigen
Leden van den Raad waren, die, ziende dat de andere
Getuigen zich onderling hadden tegengefproken,
zich als Getuigen opwierpen , opdat men aan
hunne achtbaarheid meerder geloof zoude flaan ;
fchoon hunne getuigenisfen van den zelfden aart waren,
en dus den toets niet konden ukftaan. Een
daad, voorwaar! die nog op deezen dag den Joodfchen
Raad brandmerkt. Immers, het is tegen alle recht
en reden,dat iemand Getuigen en t'zamen Rechter
is, en dat nog wel een vallche Getuigen. Hoe is zulkeene
daad het gezach eens Raadsheers onwaardig!
Heeft Salomon niet gezegd ;(e)leugen'dchtige lippen
betaamen eenen Forst-niet? Zy zeidden dan, gelyk
Markus meldt: (f) wy hebben Hem hooren zeggen.
Het
(d) 1 Reg. 24.14. CO Mat. 26. 61,62. CO Deut. 17. 6.
C«0 Matt 14. 57. CO P">v. 17. 7- (f) Mark. 14. 58.
Q *

244 TWEE EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Het dunkt hen veel ter bezwaarirge der zaake té
kunnen bybrengen ,dat zy het niet - alleen gehoord,
maar zelfs uit zyn eigene mond gehoord hadden, de
Een zeidde dan, gelyk Matthéus woorden luiden:
f» Ik kan den Tempel Gods verderven, en, naa drie
dagen, denzelven voeder opbouwen, de Ander, volgens
Markus, ik zal deezen Tempel, met banden gemaakt,
breeken; en binnen drie dagen eenen anderen, mei
geene handen gemaakt, optimmeren. Deeze getuigenis
had grooten fchyn van waarheid,aangezien de Heiland
iets dergelyks, in 't begin van zyn Predikampt, gezegd
had. Immers, toen onze Heiland, de Koopers
en Verkoopers uit den Tempel gedreeven had ,
vraagden de Jooden Hem; (£) IVat teken toont gy ons,
• dat gy deeze dingen doet ? waarop Jezus heeft geantwoord,
ontbindt deezen Tempel, en binnen drie dagen
zal ik dien oprechten. Deeze woorden van den Heiland
wilden men hier op het fchandelykfle verdraaijen.
Hy had flechts, door deeze woorden, zynen
aanftaanden dood en opftandinge voorzegd, namelyk
, hoe de Tempel zyner Menschheid , waarïn
(V) alle de volheid der Godheid lichaamelyk woont,
door den dood zoude ontbonden worden , en Hy
dien,echter, door zyne Almagt, ten derden dage
weder zou verwekken.
Deeze Getuigen bragten hier een' viervoudigen leugen
te vooi fchyn; ten eerfte, de Heiland had gezegd •
00 ontbindt deezen Tempel; doch, de Een had Hem
hooren zeggen: Ikkan,en de Ander: Ik zal. Ten tweede;
Christus fprak van den Tempel zyns Lichaams;
maar,zy duidden het uit op den Tempel van Jerufalem,
en, om dit duidelyker te bèwyzen , voegen zy
'er by: met handen gemaakt; welke woorden Christus
nooit gefprooken had. Ten vierden, zy geeven
O») Mat. 26. 61. (O Joan. a. l 8,to.
- CO Kol. 2. 9. 00 Joan. 2. 21,
voor,

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS; 245
voor ,'dat Hy gezegd had: dat Hy eenen anderen, met
geene handden gemaakt, zoude optimmeren; doch,
Christus had alleen gezegd, dat Hy den zelfden Tempel,
die zy ontbinden zouden , weder zou oprechten.
Hoe overtuigde het gedrag van deeze Getuigen hen
van logentaai! hoe wierden zy in 't vervalfchen van
's Heilands woorden befchaamd! Hierover klaagde
de Zaligmaaker al in den Perzoon van David, zeggende
: Qa) die my kwaad zochten fpraken ydelbeden
, leugens , en verzonnen den gantfchen dag bedrog,
om myne woorden te verdraeijen. Deze aanzienelyke
Luiden, deeze Raadsheeren hadden zich
hier gelyk gemaakt aan dat gemeene Volk, hetwelk
mede valfchelyk tegen Jezus getuigd had : het was
hier gefield, gelyk in de dagen van Jeremias, toen
hy zeidde: het zyn misfchien maar de armen of
dwaazen, die den weg des Heeren niet weeten; daarom
zal ik naar de groote of Edele Mannen gaan, en tot
hen fpreeken: die hebben den weg des Heeren gekend
en het oordeel van hunnen God: maar die hadden,
gelykerhand, het jok nog meer gebrooken, en de banden
verfcheurd. Dit wierd hier, by uitneemendheid,
bewaarheid. Deeze befchuldiging was rondom verfoeilyk,
en bovenmaate boosaartdig, en bekwaam
om all' het Volk tegen Jezus gaande te maaken ;
waarom de Heiland, door den mond van David, ook
zegt: (c) met eene valfche tonge hebben zy tegen my
gefproken, en my met haatige woorden omcingeld.
Het is bekend in hoe groot eene achting de
Tempel by de Jooden gehouden wierd , en met welkeen'
wonderlyken yver zy voor denzelven ingenoomen
waren , dermaate dat zelfs diegeenen die in
andere Landen verftrooid waren, in het bidden, hunne
aangezichten daar naartoe keerden, gelyk in Daniël
gebleeken heeft, die, toen hy (d) God aanbadt
de
(a) Pfalm 37. 13. (è) Jer. 5. 4,5.
CO Pfalm 108, 3. CO D
» n
» 6- 10.
Q 3

246* TWEE-EN*VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
devenfters van zyne kamer, naar Jerufalem toe,
open zettede Zy roemden ook op hunnen Tempel,
als op eene onverwinnelyke fterkte,en ftelden daar
all' hun betrouwen op: zeggende, (a) des Heeren
Tempel, des Heeren Tempel, des Heeren Tempel is
het. By deezen Tempel, en deszelfs ib) goud, waren
zy ook gewoon tezweeren; en hieröm konden zy
niet gehengen dac iemand met geene genoegzaame
eerbied van denzelven fprak. Wanneer zy iemand
zwaar wilden aanklaagen, befchuldigden zy Hem,
dac hy tegen den Tempel gefproken, en denzelven
ontheiligd had; immers, coen zy Paulus, by Felix
den Landvoogd, wilden zwart maaken en bekladden,
zeidden zy : (V) deeze Mensch heeft getracht den
Tempel te ontheiligen. Men konde den Jooden ook
geene grootere fmerte aandoen, dan met te zeggen, dac
de Tempel verwoest zou worden; het woord verwoesting
ontzettede en verfchrikte hen: zulk zeggen
was by hen eene grootfte misdaad, en den dood
waardig. Dit ondervond immers de Propheet Jeremias
, daar hy voorzeidde, dat het met den Tempel
zou gaan, gelyk met Silo, en dat de Stad verwoest
zou worden top dit zeggen: (77) hebben de Priesters,
Propheeten, en al het volk, geroepen: laat hem de
dood fterven. Toen de Jooden de H. Stephanus
gaarne van kant wilden hebben, (e) hebben zy valfche
Getuigen gefield, die zeggen zouden: deeze mensch
houdt niet op woorden te fpreeken tegen de heilige
plaatfe en de Wet. Want, wy hebben hem hooren:
zeggen, dat die Jezus van Nazareth deze plaats te
niet zal doen. Dit namen zy ook zoo euvel op, dat zy
zynen mond met eene hagelbui van fteenen flopten.
Uit dit-alles kan men dan genoeg afleiden, hoe
groot de misdaad was die zy den Heiland ten laste
leidden; waaruit zy ook wilden befluiten, dat Hy
den
(?) Jer- 7- 4- (O Mat. 23. 16. CO Aftor. 24, 6.
OO Jer. 26. 8 so.i (O Aüoi. £. 13,14.

LYDÈN VAN JEZUS-CHRÏSTUS. 247
den dood verdiend had. ' Maar, verënderlbllen wy
eenmaal, dat Jezus zulks gezegd had, namelyk, dat
Hy den Tempel Gods zoude verderven, en,naa drie
dagen, dien weder opbouwen. Hierin was immers
geene misdaad beflooten ; Herodes had dien onlangs
vernieuwd : en toen Christus iets dergelyks gefproken
had , van den Tempel zyns lichaams, namen
de Hoorders het flechts op als een' ydelen roem ,
zodat zy zelfs fpotswyze zeidden : (a) Zes - enveertig
jaaren beeft men over deezen Tempel gebouwd,
en zoud Gy bem binnen drie dagen oprechten ? Had Hy
dan met zulks te zeggen zo grootelyks misdaan,
waarom hem dan toen niet befchuldigt,en daarvoor
geftraft? Maar, het ontbrak den Rechteren aan itoffe
om Jezus ter dood te veröordeelen, en daarom zochten
zy naar middelen van onrecht, om hun doelwit
te bereiken. Daar dan de Herders en Overheden
der Jooden zich zoo gruwelyk aan den Zaligmaaker
vergrypen, en zulke Godvergeetene middelen
fmeeden, om zyn onfchuldig bloed te vergieten, zien
wy de woorden van den Propheet Michéas vervuld:
(V) Be Heilige is van de aarde vergaan, niemand
onder de menfchen is oprecht: Zy leggen altemaal
laagen, om bloed te vergieten: yder maaktjagt op zynen
broeder, om hem te dooden. Bie onder hen nog
de beste is , is als een 1
doornboom: en de oprechtfe is
als eene doornbegge.
Maar, hoe listig deeze Raadsheeren hunne lasteringen
ook overlegd hadden, gefchiedde hier, echter,
hetgeene van God, by^,vermeld ftaat:(Y) Hy brengt
de Raadslieden tot een' gekken uit (lag, en de Rechteren
tot dwaasheid; want, Marcus zegt: (ÓQ hunne getuigenis
was niet bekwaam. Immers, zy waren niet
éénftemmig, of gelykluidende; want, de Een had
van Zyne magt van het te kunnen , en de Ander
van
Ca) Josn. 2. £0 (iO Mich. 7. 2 4,
Cf) Job. 12. 17, 00 Mark. 14. 50,
Q 4

243 TWEE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OB HET
Br ^
e n
, W i l , 0 m
- d e n T c
' m
e i
P
aftebreeken, Tezus
pefchuldigd; waann een groot onderfcheid gelegen
was: zodat de onfchuld van Jezus klaarlvk is
bevestigd geworden, aangezien de Vyanden door
Vyanden befchaarnd gemaakt wierden. Hoe belagchelyk
was deeze getuigenis niet voor't oog van
elk redelyk mensch; aangezien de Heiland zoo geyverd
had voor de eerbied en eere van het huis
zyns Vaders : Immers , daar Hy de Koopers en
Verkoopers, en de VVisfelaar S>uit den Tempel verdreeven
had, bleek zyne eerbied voor den Tempel
zeggende: (a) wilt het huis van mynen Vader Peen
huis van koophandel maaken; waaruit dan genoeg
bleek, dat de eere van Gods huis Hem het allermeest
ter harte lag, en Hy voor hetzelven meer'
yverde dan zyne Tegenpartyders. Deeze daad dan
vermengde ten éénemaal de valfche Getuigen die
Hem van oneerbiedigheid en onëere , tegen den
Tempel begaan, befchuldigden.
ö Hoe gruwelyk en Godvergeeten moet deeze
Raad met geweest zyn! Immers, niet tegenftaande
men van alle kanten overtuigd was;niet tegenftaande
men van de valschheid dier Getuigen bewust was
en wist, dat dezulken met de dood moesten geftraft
worden , volgens Gods aldus - luidende Wet! wanneer
(£) een valfche Getuigen zynen Broeder behoren
heeft zullen zy hem-zelv doen hetgeene hy zynen
Broeder meende te doen, en gy zult het kwaad uit
het mtaden van u wechdoen. Gy zult u over hem
met ontfermen: gy zult vraagen Ziel om Ziel, oo«
voor ooge,tand voor tand,hand voor hand, voet voor
voet: niet tegenftaande, (zeg ik) dit- alles.nam Kaïphas
deeze Getuigen, deeze vermeetele en Godvergeeteve
Logenaaren, onder zyne befcherminge;ja,poogde
hqnne Godlooze betichtinge door zyn gezach ie
(*) Joan. i. ie. (O Deut. 19. iS, 10—21.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 249
onderfteunen , en voor zwaare en doodfchuldige
klagten te doen doorgaan. Immers, zegt de Evangelist
niet ?(a) de Hoogepriester opflaande, heeft tot
Hem gezegd: Antwoordt Gy niets op hetgeene deeze
tegen U getuigen ? De Heiland op die valfche befchuldiging
ftilzwygende, bevond Kaïphas zich verlegen;
des ftuift hy dan op in toorn en gramfchap,en
wilde Jezus,om zyneftilzwygenheid, verdacht maaken,
en,als welëer, (£) hem laagen leggen; begeerig
zynde iets uit zynen mond te vatten, om Hem te
befchuldigen, en ter dood te veröordeelen.
Gelyk Kaïphas , naar de gewoonte der meeste
Rechtbanken, en ook die der Jooden, te vooren zat,
alzo was hy nu opgeftaan. Van Moizes zegt Gods
woord, dat (c) Hy zat om het volk recht te doen;
Dus was ook de Hoogepriester Ananias zittende,
toen hy het bevél gaf, om Paulus (d~) voor den mond te
flaan ;maar, wanneer de Joodfche Rechters eene lastering
hoorden tegen God, of zynen Tempel, moesten
zy, volgens hunne overleveringen, opftaan, om
dus hunnen yver voor Gods Eere, of hetgeene God
aanging,te betoonen; en daarom ftond Kaïphas pp,
zodra hy de betichting van de af breekinge des Tempels
? en deszelfs opbouwinge hoorde, tot een bewys
zyner gewaande ontroeringe , en fchynheilige
Godvruchtigheid ; als hierdoor zynen afkeer en
verfoeijinge van die lastering toonende. Zyn valsch
misnoegen geeft hy met deeze woorden te kennen ,•
zeggende tot den Heiland: antwoordt gy niets op hetgeene
deezen tegen u getuigen: Als of hy zeidde : Een
aangeklaagde moet immers voor het gerichte fpreekgn,en
zich verantwoorden wanneer hy befchuldigt
wordt, of zyne ftilzwygenheid word voor eene bekentenis
aangenoomen. Gy fchynt deeze betigtinge
wel als iets gerings aan te merken! Het is, waarJyk 3
O) Mat. 26, 62. (O Luk. u. 54.
CO Ejfod. 1%, 13, (O Aft. 23. 2,3.
Q 5
geen

35o TWEE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
geene geringe zaak, den God van Israël te fmaaden
Weet gy wel, om met Ifaïas te fpreeken: (V) wien
gyhebt befchimpt, en wien gy hebt gelasterd: teven
wien gy uwe flemme hebt verheven? Is het niet tegen
den Heiligen van Israël, die in het binnenfïe
van s Tempels-Heiligdom , (b) tusfchen de twee
Uoerubtns woont , wiens Huis gy hebt willen afboeken,
en, gevolglyk, eene misdaad van gekwetfte
Majefteit hebt begaan?Ja:gy hebt gezondigd tegen
het gantfche Joodfche Geflachte; hetwelk gy,door
het afbreeken van den Tempel, van hunnen Godsdienst
jzoud berooven. Immers, de Tempel is het Bé»
dehuis, niet van ééne enkele Stad, maar van het gantfche
Joodfche Land,en dier Natie,door de geheele
Waereld woonende, en tot welken de Israëlieten driemaal
's Jaars, volgens Gods bevél, moeten opkoomen
en verfchynen. Gy hebt U vergreepen tegen de Priesterlyke
en Levitifche Orde, die den Altaar bedienen,
en de Offers verrichten, en aan God opdraagen moeten.
Gevolglyk hebt gy tegen den Godsdienst, ia, tegen
God-zelv'geftreeden; en alle deeze misdaaden zyn
in uwe woorden opgeflooten. Gy fchynt hier van ook
overtuigd te zyn, aangezien gyUniet verantwoordt
Zeer- gaarne hadde Kaïphas den Heiland tot het fpreeken
willen beweegen, om uit 't een of ander woord
nieuwe ftofFe te vinden. Hy.die wel wist dat Jezus
onfchuldig was, kwam Hem op zulk-eene valfche
en bedriegelyke wyze aanboord, en toonde dus,
dat hy van het getal was van diegeenen, van welken
de Propheet zegt: (c) van den Propheet tot den
Priester toe, gaan zy allegader met bedrog om.
Maar, ach! of de geveinsdheid van Kaïphas , en
deszelfs Raad, met dezelven een einde genoomen hadde!
Maar, neen: de Waereld is vol van foortgelyke
menfchen. Niets is 'er hedendaags gemeener, dan
in-
00 Ifaï. 37. 23. (O Num. 7. 8. 0) Jer. 6. 13.

LYPEN VAN JEZUS-CHRISTUS»; 251
inwendig van haat en nyd te branden, en uitwendig
met woorden en gebaarden te veinzen, en, op
zulk-eene wyze, gunfte, Liefde en Vriendfchap, waaraan
het hart geen deel heeft, voortedraagen. Deeze
menfchen zyn gelyk aan die, van wei ken David zegt:
00 hunne woorden zyn zachter dan olie; doch, het
zyn fchichten. De Propheet Jeremias maalt dezulken
ook met levendige verwen af, daar hy zegt; (h)
hunne tong is een wondende pyl, en fpreekt bedriegelyk
: zy hebben den vrede in den mond, als zy met
hunne evennaasten fpreeken ; maar, in 't verborgen
leggen zy hem laagen. Wat grootere tekenen van
liefde heeft ooit iemand kunnen bewyzen dan
Saül, wanneer hy zyne Dochter Michol,aan David
ten Huwelyk fchonk ? Hy kon, naar allen fchyn ,
David geene grootere Eere en Liefde betoonen ,dan
hem tot eenen Schoonzoon aanteneemen. Saül gaf
hem dan zyne Dochter; maar, tot welk-een einde ?
(0 Ik zal ze hem geeven, zeidde Saül, opdat zy hem
zy tot een" fruikel • fteen om te vallen, en hy in de
handen der Philiftynen koomen mag. Hoe meesterlyk
wisten Aman en Herodes de rolle der uiterfte
geveinsdheid te fpeelen welken dengeenen veinsden
te eeren,en lief te hebben,dien zy van voorneemen
waren , van kant te helpen , en te vermoorden!
de Een was de vroome (d) Mardochéus; de Ander
het onnozel Kind (e) Jezus. Ja; de Waereld vloeit
nog over van menfchen, die, terwyl hunne taal het
allervriendelyklle is, haat, nyd, en doodfiag, in het
harte voeden: rechteKrocodillen ,die dan de meeste
traanen ftorten, wanneer zy op het verfcheuren uit
zyn.
De wyste der Vorften heeft ons tegen dezulken
genoeg gewaarfchouwd, daarhy zegt: (ƒ) wanneer
hy U zachtjes , dat is vriendelyk , toe/preekt ,
geia)
Pfal. 54. iz. (b) Jer. 9. 8. (» iReg. 18. 21.
00 Eflh. 5. 9,10. (0 Mat. 2. 2i. (ƒ) Pfov. 26.25.

252 TWEE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
geloof hem niet: want, daar zyn zeven fchalkheden
tnzyn harte. Zulks bleek ook in Abfalom die
kwanswys uit liefde tot zyns Vaders Ryk, fa) des
morgens vroeg zich {lelde by den ingang der poorte
daar hy, ondertusfchen, (b) de harten der mannen
van Israël tot zich poogde te trekken, om dus zynen
Vader van den Throon te ffooten. Op eenen anderen
tyd nodigt hy alle des Konings-Zoonen ter
maaltyd, om met hen vrolyk te zyn; en wie zoude
niet denken, of het was een Liefde-maal; aangezien
'er de eene Broeder door den anderen onthaald
wierd? maar,hier lag een adder onder verfchoolen:
hy veinsde zynen haat, dien hy Amman toedroeg,
afgelegd te hebben; maar, wanneer (c) Ammon van
den wyn verheugd was, liet hy hem vermoorden
De Egyptenaaren vergeleeken een geveinsd
mensch by den Panther; welk Dier zeer fchoon van
huid, maar lelyk van aangezicht is. Dit Dier weet zyn
aangezicht te verbergen, en, door zyne aangenaame
vlekken,de andere beesten tot zich te trekken,en
dezelve binnen zyn bereik krygende, te verflin'den'
Een juist zinnebeeld van eenen geveinsden, die, onder
een fchoon gekoleurd mom-aangezicht,zyn boos
harte verbergt. De Heiland vergelykt de Veinsaarcden,
by (d) de gewitte graf/leden, die den menfchen
van-buiten fchoon fchynen; maar .vanbinnen
vol doodsbeenderen , en allerlei onreinigheid zyn.
Ondanks de affchuwelykheid deezer ondeugd
noemt de bedorvene Waereld dezelve eene loflyke
Staatkunde, waarvan fchrandere Geesten zich weeten
te bedienen , om hunne belangen te bevorderen.
Maar, 't geene de Waereld loflyk acht, is by
God verfoeilyk ; dewyl , volgens de Leere des
Heilands, het deel der (e) geveinsden zyn zal, alwaar
geween,en hnerzing der tanden is. Voor openbaare
Vyan-
00 Mac. 23. -l> CO Mat.a4. 51. S
*

LYDEN VAN JESUS-CHRISTUS. 253
Vyanden kan men zich wachten; maar, wat raad tegen
dezulken,die met eene vleijende Syreenen-ftemme,
en onder gedaante van vriendfchap vermomd, ons
aankoomen ? Wie kan zich wapenen tegen zulke
honden, die, niet-alleen met blaffen, maar al ftreelende
, ons aanvallen en byten ? 't Was dan geen
wonder dat David God zoo ernftig bad , om van
de Geveinsden bevryd te zyn, daar hy uitroept: (a)
Verlos my, Heere, van den kwaaden mensch, die met
"er harte boosheden beraamt. Hoe waarfchouwt
dit ons niet, om ons-zelven van de geveinsdheid te
wachten; want, God heeft een groote afkeer, zegt
David, van zulke menfchen ; \b) van den bloed'
dorfigen, en van den bedrieger, heeft de Heere eenen
grouwel. Dat 'er dan geene Abfaloms, geene Kaïphasfen
onder ons meer gevonden worden; (O wacht
u van den deesfem der Pharizéën, dat is van de
geveinsdheid; want, dit is de Leer en de vermaaning
van onzen Heiland-zelv.
Daar wy dan overwoogen hebben, hoe onze Heiland
door valfche Getuigen is bezwaard geworden,
laat het ons dan ook niet vreemd dun ken, al worden
wy eens valfchelyk befchuldigt, of ons dingen opgelegc
die wy niet bedreeven hebben. Gedenken
wy dan aan het woord van Jezus, hetwelk Hy gefproken
heeft : (d) de knecht is niet meerder dan
zyn Heer. Hetgeene den Heiland hier wedervoer,
is naderhand zynen eerften Martelaar, den H. Stéphanüs,
(e) óók overkoomen; en wat Apostel was
'er, die niet met allerhande valschheid befchuldigt
wierd ? Ten alle tyden zyn 'er geweest die zich met
deeze euveldaad befmet hebben. Op deeze wyze
heeft zich de huisvrouw van Putiphar aan valfche
getuigenisfe fchuldig gemaakt, wanneer zy den kuisfc
en
00 Pfal- 139- 2.3' CO 5. 7- (O
(

254
T w E E
• EN - VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
fchen en onfchuldigen Jofeph valfchelyk befchul»
digde, eerst by (a) het volk van haar huis, en daarnaa
byhaaren Heere, namelyk, dat hy naar haare eere
zoude geftaan hebben; waarom Jofeph ook in (b) de
gevangenisfe geraakte.
Op gelyke wyze heeft de Godlooze Jéfabèl gehandeld
; welke (c) Brieven beeft gefchreeven uit den
naam van Achab, en die met zynen ring bezegeld,
wier inhoud was; (dj maakt tegen hem twee Bé.
Hals kinderen op, die valfche getuigenisfe geeven, dat
hyGod en den Koning gelasterd heeft. Leid hem dan
huiten, en fteenigt hem, en laat hy alzo f erven David,
die mede de geesfel der tonge, inzonderheid
doorDo£g,ondervonden heeft, bad God ook om van
dezelve verlost te worden, uitroepende: (e) Heere,
verlos myne Ziel van de booze lippen , en van de
hedriegelyke tonge. Wat kan de valfche tong al doen,
en wat zal ze al uitrechten ft zyn fcherpe pylen van
eenen magtigen, en verdervende vxxax-koolen. Hoe
groot deeze Zonde is,leert ons de wyze Salomon ,
daar hy onder de (f) Zes dingen, die de Heere haat,
ook telt een valfche Getuigen, die leugen voortbrengt.
Dit moet ons dan tot eene waarfchouwinge verftrekken
, dat wy nooit tot die boosheid vervallen
van eenige zaake valfchelyk tegen onzen naasten te
getuigen, zyne woorden te verkeeren, of te verdraaijen.
God heeft immers zulks ook flreng verbooden,
in het achtfte gebod, zeggende: (g)gyzult
tegen uwen naasten geene valfche getuigenisfe fpreeken.
Daarenboven wordt God hier door ook, op de
hoogfte wyze, ontëert; want, dewyl (h) God waarachtig
;V,ende opperfte Rechter van alle Gerichten,
zo fpreekt een valfche Getuigen Hem , als in het
aangezichte, tegen, en tuigc God als logen aan,zodat
f» Gen. 39. 13 16. (b) 20.
(c) 3Reg. 21. 8. (d) 10. (e) Ps. 119. 3,3,4.
(f) Prov. 6. 16 19. (g) Deut, 5. 20. (fi) Rom. 3.4.

LTDEN VAN JESUS*CHRISTUS, 255
dat men, met recht, tegen een'valfchen Getuigen zeg»
gen kan, hetgeene Petrus tegen Anam'as zeidde: (a)
gy hebt niet tegen menfchen , maar tegen God gelopgen.
Dezulken mogen wy als de peilen van het
menfchdom aanmerken; want, zy bedriegen den Rechter,
en zyn de oorzaak, dat'er valfche vonnisfen uitgefproken
worden, de onnozelen hierdoor verdrukt,
ontëert, hunnen naam en faam gekwest, ja, hun leven
in gevaar gebragt wordt; des Salomon ook zegt: dat
(hi) een menfcb die eene valfche getuigenis tegen zynen
evennaaften geeft, als eenefpies is, en een zwaard,
en eerf fcherpenpyl. Groote reden had dan de fchrandere
Sirach, wanneer hy onder de (c) drie dingen,
daar zyn hart voor heeft gevreesd, eene valfche be~
fchuldiginge Helde, die zwaarder is dan de dood.
Doch, fchoon deeze Godloozen al fomwyle eenigen
tyd de tydelyke ftraffe ontkoomen, zy zullen,
echter, Gods eeuwige ftraffe niet ontgaan; want,
het deel der leugenaars, gelyk Joannes zegt: (d)
zal zyn in den brandenden poel van vuur en folfer m
Dikmaals, echter, ontvangen dezulken eene tydelyke
ftraf: dit bleek aan Giczi, (O den dienaar van den
Propheet Elizéüs, welke giften van Na'dman den
Syriër, aangenomen had, en Elizéüs door logentaal
poogde te bedriegen; maar, hy wierd daadelyk
met eene ongeneezelyke melaatsheid geflagen, hy
niet alléén; maar ook zyne geheele afkomfte. Jézabèl
mogt valfche Getuigen, door haar fchry venmangezet
hebben, om Nabot's akker in bezit te krygen;
zy liep wel eenigen tyd vry van de ftraffe, doch,
wierd, echter, achterhaald, dewyl men haar, op het
bevél van Jéhu, (f) uit het venfer van boven af
ftiet; zodat de paarden haar onder de voeten vertreeden
hebben, en zy voorts van de honden gegee*
ten is.
De
OO Aft. 5, 4. (F) Prov. 25. 18. CO Eccl. 26. 5. 7.
OO Apoc. 21. 8. CO 4 Reg. 5- 23. 27. (/O4 Reg. 9.3°-

2$6 TwEE - EN - VÉERTIdSrE MEDITATÏÉ OP HET
De Waarheid mag dan voor een' tyd gedrukt worden;
docir, zy zal nimmer onderdrukt kunnen worden.
Wanneer gy dan gelaftert en met leugenen
bezwaart wordt, trooft U met deeze waarheid, dat
'er f» niets zoo bedekt is, of bet zal ontdekt worden
, en niets zoo verborgen, of het zal geweeten
worden. Wanneer wy de Waarheid op onze zyde
hebben, moeten wy altyd welgemoed zyn , verzekerd
zynde, dat God hier, of in het laatfte Oordeel
, onze (b) gerechtigheid te voorfchyn zal brengen
aIs''t Licht , en ons recht ah eenen middag Immers,
de Tyd, wiens dochter de Waarheid is, ontdekte
ftceds de valschheid, en zal dezelve altyd ontdekken.
De Waarheid (c) blyft, wordt f erker, en leeft, en
duurt in alle eeuwigbeden. Laaten wy dan altoos, het
zy wy in 't gerichte geroepen worden, het zy wy ons
buiten hetzelven bevinden,de Waarheid omhelzen,
en van dezelve getuigenisfe geeven ; want, gelyk de
wyfte der Vorfren 'zegt: (d) een waarachtig getuigen
verlof de ziele. Wy moeten ook altoos de waarheid
fpreeken, uit geene andere inzichten, dan uit de liefde
voor de Waarheid-alleen,en dezelve, boven alles
wat in de waereld is, fchatten. Wy moeten de
Waarheid als een' fchat aanmerken. Dit wift Salomon,
daar hy zegt: (e) koop de Waarheid; maar,
verkoop dezelve nimmer om eenig geld, eere of
voordeel. Laat dan ons gedrag altoos zoo gefchikt
zyn, dat wy, met Job, kunnen zeggen: (/) zolang
als 'er aajfetn in my is, en de Geeft Gods in myne
neusgaten , zullen myne lippen geene valschbeid
fpreeken, noch myne tong geen leugen ver fier en. Dit
kenteeken zal in ons vervullen hetgeene David
welëer zuchtende uitriep: Wie zullen in Gods
Ta-
ia) Matth. 10. 26. (*) Pf. 36. 6. (c) 3 Esd. 4. 38.
00 Prov. 14. 35. (O Prov. 23. 23. (ƒ) Job 26. 3,4.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 257
Tabernakel (

358 TWEE-IN-VEERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
belaaden, om ons van dezelve te ontheffen,en hierdoor
aan U gelykvormig te maaken. Nog dagelyks
biedt Gy ons Uwe genade aan, dat Hemelsch en
vermoogend Wapentuig tegen alle aanvegtingen en
bekooringen, ö Onuitipreekelyke liefde! ó Onfchatbaare
weldaad! Maar, helaas! ö fnoode ondankbaarheid!
in weerwil van deeze onbegrypelyke liefde,
in weerwil van deeze gewigtige waarheid, hebben
wy ons op nieuws met Schulden belaaden ,Uwe genade
verfmaad, en ons Uwer weldaadige liefde onwaardig
gemaakt. Immers, kunnen niet Satan, de
Waereld, en het Vleesch, gerechtelyk tegen ons
getuigen, dat wy ons aan hunnen dienst opgeofferd,
en U verlaaten hebben ? ö al te waare getuigenis!
Schaamrood dan over onze zondige ondankbaarheid,
fmeeken wy U op nieuws om genade! Wisch dan
nogmaals, daar Gy een Voorbidder voor ons by Uwen
Hemelfchen Vader geworden zyt, onze Schuld
uit! Dat Uwe zuivere onfchuld, waarmede Gy over
deeze geheele Vierfchaare zegeviert, ons hart dit begrip
, deeze weezenlyke waarheid inboezeme, dat 'er
voor den mensch geen dierbaarer pand, en voor zyne
Ziele geen onfchatbaarer Sieraad zy, dan de onfchuld.
Dan zal dezelve het voorwerp van onze omhelzingen
worden. Dan zullen Satan,de Waereld,en het
Vleesch, niet dan valfchelyk tegen ons kunnen getuigen.
Dan zullen wy, met dit Hemelsch Ziel-
Kleinood verrykt, onze hoofden boven alle onze
Lasteraaren, Vervolgeren en Haateren, gerust en
veilig opbeuren. Dan zullen wy eindelyk, wanneer
Gy ons voor Uwe geduchte en rechtvaardige Vierfchaar
daagen zult, dit troostelyk vonnis hooren:
Koomt Gezegenden myns Vaders, bezit het Koningryk
, het v:elk van de grondlegginge der Waereld voor
U bereid is.
A M E N .
DRIE

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 259
DRIE - EN - VEERTIGSTE MEDITATIE:
Mac. 26. Ö3.
Jefus autem tacebat, *&Maar, Jezus zweeg.
(a) Cpreek niet ligtvaardiglyk , en dat uw hart
niet haastig zy, om eene rede voor God voorttebrengen
: Laaten uwe woorden fpaarzaam zyn.
Hy bezit weinig ervaarenheid, wien het onbewust
is dat men fomwylen zwygen moet. Immers , wat
baart het fpreeken niet al onheil! Alle kwaad koomt
van de tonge voort. Hieröm zegt de Apostel Jacobus
: (b) De tong is een vuur , een waereld van
boosheid, ontftooken van de helle. Maar, gelyk het
fpreeken veel kwaad ontdekt, alzo wordt het kwaad
door het ftilzwygen bedekt: Nooit (luidt het oude
fpreekwoord), berouwde bet iemand gezweegen te
hebben ; maar wel gefprooken te hebben. De meeste
menfchen moeten dit beamen. Salomon merkt de
matigheid in het fpreeken aan als een kenmerk van
wysheid, daar hy zegt: (c) wie gemaatigd is in zyn
fpreeken , is geleerd en verftandig, zelfs zal een zot
voor wys gehouden worden, indien by ftil zwygt, en
voor verftandig, by aldien by zyne lippen toehoud.
De vermaarde Wvsgeer Pythagoras plagt daarom
allen, die by hem ter fchoole kwamen, eene vyfjaarige
ftilzwygendheid op te leggen. Zyn gewoon fpreekwoord
was: ofzwyg, of/preek iets, dat beter, of
nutter is dan te zwygen. Deeze waarheid was onzen
lydenden Jezus , die de Wysheid des Vaders
was, te wel bewust. Niets goeds weetende te zeggen
, zweeg Hy; immers, toen Kaïphas Hem (_d) ondervraagde
aangaande zyne Leerlingen, en Hy van
de-
00 Eccl. s. 1. (b Jak. 3. 6.
00 Piov. 17. 27,28. (d) Joan. 18. 19.
R 2

z6o DRIE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
dezelven niet'veel goeds konde zeggen, zweeg Hy
op deeze vraage; terwyl Hy op die, dewelke zyne
eigene Leere betrof, gantsch Godlyk antwoordde.
Nu wederom ondervraagd, en door valfche Getuigen
befchuldigd zynde, gedraagt Hy zich als iemand die
geene wederfpraak in zynen mond heeft Hy achtte
Kaïphas, die, ondanks zyne bewustheid, Hem tot een
antwoord perfte, zeggende: Ca) antwoord gy niets
op hetgeene deezen van U getuigen ? geen antwoord
waardig; des de Evangelist hieröm van llera zegt :
Jezus zzveeg.
Datgeene,hetwelke David inzynen tachtigden Pfalm
zegt: (b) de vyanden des Heeren hebben zich voor
hem bedroogen gevonden, wierd hier volkoomen in
Kaïphas, en zynen Raad, vervuld; want, niet tegenftaande
dat zy veele (O valfche getuigenisfen tegen
Jezus zochten, om Hem ter dood te brengen, waren
hunne poogingen echter vruchteloos, omdat zy niet
overéénkwamen in hunne befchuldigingen; en dus
wierden zy,om my als Paulus te uiten, Cd) verydeld
in hunne gedachten en voorneemens; en daarom was
gelyk de Evangelist getuigt, (e) hunne getuigenis
niet bekwaam. Wat raad nu voor Kaïphas? Jezus
is gevangen; Hy moet nu, volgens den (ƒ) raad
die zy gehouden hebben, nog vöór den Feestdag gedood,
en het vonnis ten miniten met zoveel waarfchynlykheid
opgemaakt worden, dat Pilatus hierdoor
overgehaalc wordt, om in zynen dood toeteftemmen.
De tyd verliep dan; de zaak moest ren
einde : Verlegenheid bekruipt Kaïphas en zynen
Raad; des dringt hy den Heiland tot fpreeken aan,
om uit zynen mond ftoffe tot veröordeeh'ng te vinden;
hetwelke hy uit den mond dier valfche Getuigen te
vergeefsch gezocht had; hieröm Talt hy den Heiland
aan met deeze bitfe en trotfche woorden ; (g) antwoordt
(a) Mat. aö. 62. Ch) Pfal. 80. 16. Cc) Mat. 26. 50.
(

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. &6I
woordt gy niets op hetgeene deezen tegen Ugetuigen?
Hoe duidelyk toont hier Kaïphas, dat de woorden
van David op hem te recht pasfen: (aj de woorden
zyns monds zyn boosheid en bedrog : hy heeft niet
willen verf aan om goed te doen. Hieröm was hy
dan geen antwoord waardig, aangezien de woorden
van Jezus ten kwaadfte zouden aangehoord en uitgeduid
geworden zyn Hier kon de Heiland, met David,
gezegd hebben:(£)./£ ben fom geworden en vernederd,
en ik zweeg ook van het goede, terwyl de Zondaar
tegen my fond; des heeft de Heiland hier billyk gezweegen,
en met recht hem niet geantwoord.
De wyste der Vorften verbood ook het fpreeken,
wanneer hetzelve verachting ten gevolge zoude
hebben: dus luiden zyne woorden ; (c) Spreek
niet voor de ooren van onwyze menfchen ; want, zy
zullen de Leeringen uwer uitfpraake verfmaaden.
Het voorneemen, de gedachten , en de handel en
wandel van Kaïphas en zynen Raad, was den Heiland
te wel bewust; Hy had reeds ondervonden,
hoe zyne verdediging en antwoord door hen was
veracht geworden. De Heiland bekommerde zich
niet over de ontzachelyke gebaarden, die Kaïphas
maakte;(d) maar ,hy zweeg,gelyk Matthéus meldt,
en 'er Markus nog byvoegt : (e) Hy heeft niets
ge'dntwoordu Onze Heiland wilde dan ditmaal Kaïphas
niet ten antwoord ftaan. Immers, zegt niet de
Prediker; (ƒ) daar is een tyd om te zwygen, en een
tyd om te fpreeken? Niemand heefc ooit die tyden
beter geweeten dan de Heere Jezus. Zegt de wyze
Sirach niet: (g) een wys mensch zal voor een' tyd
zwygen,en den gelegenen tyd afwachten'Nu: wie was
'er immer wyzer dan de Zaligmaaker, (h) in wien
alle ae fchatten der wysheid verborgen zyn ? Dus
heeft
r» Pfal. 35. 4. 00 — 38. *,3. O) Pfov. 23. p.
OO Mat. 26. 63. (O Mark. 14. 61. (ƒ) Eccl. 3. 7.
OJ; Eccl. 20. 7. 00 Kol. 2. 3.
R 3

2Ö2 DRIE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
heeft de Heiland,in zyne wysheid,gewigtige tedenen
gehad waarom Hy ftil zweeg, en op den aandrang
van Kaïphas niet antwoordde.
Zo dikwerf 'er eenen Anderen ongelyk wierd
aangedaan, hoorde men de Heiland fpreeken, en
zyne zaake op 't krachtigfre verdedigen. Immers, wanneer
zyne Leerlingen, wegens het f» niet vasten,
door de Leerlingen van Joannes, aangerand wierden
, heeft Hy de zyne verdedigd. Wanneer de
Pharizéën zyne Leerlingen voor Oertreeders des
Sabbatdags uitkreetten, omdat zy, (b) honger hebbende
, airen plukten, en aten , zweeg hy niet;
maar [prak op de overtuigendfe wyze,' tot hunne
verdediginge. Wanneer Judas, Cc) Maria, die Jezus
voeten zalfde, aandeed, en zich hieraan flïet, heeft
Jezus haar niet alleen befchermt, maar ook geprezen
; doch, voor Zichzclven heeft onze Heiland
hier niet willen fpreeken; dewyl Hy hier ftond als
Priester. Het was Hem, daarenboven, te welbewust,
dat Hy door deezen Raad, dewelke geheel en ai
met boosheid ingenoomen was, het zy Hy fprak,
of zweeg, echter ter dood zoude veroordeelt worden.
Dewyl dan deeze Godloozen de Waarheid niet
hooren wilden noch vcrlhan , volgde de Heiland
hier zyne eigene Lesfe, by dc Evangelist Matthéus gegeeven
; Cd) Wilt het Heilige den henden niet geeven,
noch -werpt uzve paerlen niet voor de Varkens. Men
moet den Godloozen niet antwoorden , wanneer
men weet dat zy de waarheid kunnen hooren en
weeten , en dat zy, gelyk Job zegt, (e) als met
opzet Gods voegen niet hebben willen kennen, en halsflarriglyk
de waarheid tegenftreeven. Aldus handelde
God ook met den Koning Suül, wien (f) de
Heere niet meer heeft geantwoord, noch door droomen,
noch door Priesters, noch door Propheeten.
Drie-
CO Mat. 9. 14. (b) — J2. 1,3. Cc) Toan. 12.3—7.
(d) Mat. 7. 6. CO Job. 34. *h (ƒ) iReg. 28. 6.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 26*3
Drieërleie waardigheden bezat onze Heiland: Hy
was Propheec, Priester, en Koning. Als waarachtig
Propheet en Leeraar, moest Hy fpreeken, en de
Godiykheid zyner zendinge , zowel als de waarheid
zyner Leere, verdedigen: dit heeft de Heiland
ook volbragt; en hieröm zeidde Hy: (a) de werken,
die de Vader my gegeeven heeft te volbrengen, die
zelfde werken, die ik doe, geeven getuigenisfe van
my, dat de Vader my gezonden heeft. Tot nogtoe
had Hy zyn Propheetisch ampt waargenoomen; maar,
nu was de tyd gekoomen, dat Hy zyn Priester-ampt
voltrekken zou, en (om de woorden van Zacharias
te gebruiken) (V) de boosheid des Lands, van den
gantfchen aardbodem,/» éénen dag wechneemen zoude.
Dus heeftHydan hier, als Priester en Offerande, gezweegen,
en zich niet verantwoord, omdat, gelyk de
Propheet Ifaïas zich uit; (c) de flrajfe, die wy verdient
hadden, op Hem was gevallen, dewyl God onsaller
boosheid op Hem gelegd heeft. Gelyk, onder het
Oude Testament, (d) alle de ongerechtigheden der
kinderen van Israël, en alle hunne verzuhnenisfen
en zonden, op den Bok gelegd, en denzelven allerleie
fmaad en fpotredenen, lasteringen en vervloekingen
wierden toegewenscht; alzo is ook Christus , het
tegenbeeld van dien Bok , met allerleie befchuldigingen
en lasteringen belast en belaaden geworden ;
welke Hy niet beantwoord, nochwederiegd, maar
vry willig op zich genoomen, en kloekmoedig verdraagen
heeft; {e) zynde voor ons een vloek geworden
aan het kruis, om ons van den vloek der wet te
verlosfen. Door zyne ftilzwygendheid vervulde Hy
tevens de Godfpraak van Ifaïas, zeggende; (ƒ) Hy
is opgeófferd, omdat het Hem beliefde, zonder zynen
mond open te doen : gelyk een Schaap zal Hy ter
fiagtinge geleidworden; en Hy zal fil zwygen, gelyk
\ een
(a) Joan. 5. 36. (i)'Zach. 3. 9. (c) Ifaï. 53. 5,6.
(d) Levit. 16. 11. (e) Gal. 3. 13. (ƒ) Ifaï. 53* 7-
R 4

264 DRIE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
een Lam voor die het fcbeert, zonder zynen mond
eens te openen. Gelyk onder alle zoorten van Dieren
er geen zo zachtmoedig, zo lydzaam,en weerloos
is ais een Lam ; 't welk zich zonder veel
tegenfparteimg iaat fcheeren, binden, en dooden,
alzo vergelykt de Propheet, te recht, onzen lydenden
Heiland by een Lam, vermits Hy zich mede, op eene
zachtmoedige wyze, heeft Jaaten binden , fleepen,
fleuren, en om het leven brengen, en fteeds op
het aangedaane ongejyk gezweegen, en geen teken
van wraak getoond heeft, des ook David , in den perzoon
van Jezus, uitroept: die naar myn leven pionden
deeden my geweld aan En die my kwaad
zochten, (d) fpraken ydelhcden: en verzonnen den
geheelen dag bedrog. Doch, ik, als eed Dooven
boorde met: en, als eed Stommen, deed mynen mond
met open. En ik ben geworden als eed menfch die
1
he 6
efi 00rti
^
d k g 6 6 n e w e d e r
r a a k i n
JP
mond
Aanmerkelyk is het , dat onze Heiland voor
dneerleie rechtbanken heeft gezweegen. De eerfte
maal voor den Joodfchen Raad, gelyk in deeze verhandeling
blykt: de tweede maal voor (b) Herodes
wien Jezus niet-met-all' antwoordde: de derde maal'
voor den Landvoogd (cj Pilatus, wien Jezus ook
geen antwoord heeft gegeeven. Onze Heiiand heeft
dan gezweegen voor Jooden, dat is, voor Kaïphas
en zynen Raad; voor Joodengenöoten, gelyk Herodes
was; en voor Heidenen, gelyk Pilatus was.
Degeheele Waereld beftond toen uit deeze drieêrleie
fborten van menfchen; waaruit dan blykt, dat de
Heiland van allerhande foorten van menfchen geleeden
heeft,om dus zyne verdienften tot alle over
te brengen: hieröm zegt Paulus ook: (dj God beeft
37- 13, 14» 15. 00 Luk. t 3. 9.
W Jow. 19. p. (jj R o n ]. IX, 3 a,
ze

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 265
ze alle beflooten in de ongeloovigheid, omdat by hen
allen zoude barmhartig zyn: gelyk Hy ook (a) voor
allen geflorven is.
De Heiland wilde Kaïphas dan geen antwoord
geeven , dewyl hy doch aan zyne veröntfchuldiginge
geen gehoor zoude verkenen. Immers, toen Jezus
den dienaar, die Hem den (b) kaakflag had toegebragt,
van zyn onbillyk gedrag had overtuigd,
had Kaïphas, noch den Raad, dit niet eens willen in
acht neemen; zodat men, met den Propheet Zacharias
kan zeggen: (c) zy wilden het niet aanmerken
; zy keerden de behouders achterwaards om , en
zy hebben hunne ooren verzwaard, opdat zy niet
hooren zouden: daar dan het fpreeken van Jezus
niet kon baaten , heeft Hy ook billyk gezweegen.
Herodes mogte nog zo verblyd zyn, toen hy Jezus
zag , en (ƒ) Hem met veele woorden onder*
vraagde; onze Heiland, echter, achtte hem geen antwoord
waardig; te meer daar hy Joannes, Zynen
voorlooper , had gedood, en hierdoor de (V) flemme
des roependen in de woeflyne had doen zwygen.
Toen Herodes hooren konde, toen wilde hy niet,
en nu hy hooren wilde, zweeg het eeuwig Woord
des Vaders. En, gelyk Pilatus geene ooren had, om
het antwoord op zyne eigene vraag:( ƒ) wat is Waarheid?
te hooren, aangezien hy fchielyk tot de Jooden
uitging, aldus had Christus ook voor hem geenen
mond om te fpreeken: daarënboven zoude Pilatus
't geheim van 's Heilands Geestlyk Koningryk
niet begreepen hebben; des Hy den wil zyns Vaders
volgde , wien het ook (g) alzoo behaaglyk is geweest
, dat deeze dingen voor de wyzen en verflandigen
verborgen, en aan de kleine kinderen veröpenbaart
zouden worden: Doch, fchoon de Zaligmaaker
hen
O) 2 Kor. 5.15. (b) Joan. 18. 22, 23. 00 Zach.7.
o a n
00 Lak, 23.8, s> (O Joan, 1.23. (ƒ) J « ^ 3 8.0j) Mat. 11.25.

z66 DRIE - EN • VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
;hen al geantwoord hadde, zy zouden echter in Hem
«iet geloofd hebben; want ,{a) de Jooden, gelyk Paulus
zegt: bcgeeren tekenen, en de Heidenen zoeken
wysheid; maar, dewyl zyde rechte wysheid Gods
niet achtten, (b) zyn zy dwaazen geworden, en gebleeven;
en aldus heeft Jezus voor deeze Waanwyzen
te rechtAyerzweegen het geheim van het Evangelie
en Geloof, (c) dat van alle Eeuwen en voor alle
Gedachten verborgen is geweest.
. Hoe-meer de Heiland zynen dood naderde, hoe
Hy fpaarzaamer in het fpreeken wierd. In het begin
van zyn Lyden heeft hy veel gefprooken; eerst
met zynen (d)Fader in het drievoudig gebed, en
tevens met zynen Leerlingen. Met Petrus fprak Hy
over het misbruiken van zyn Zwaard: de menigte
die Hem gevangen nam heeft Hy de onbillykheid
van hun gedrag aangetoond, en voor oogen
gefield: vóór den Joodfchen Raad fprak Hy weinig:
vóór de Romeinfche Vierfchaare ftaande,is hy nog
fpaarzaamer in zyne woorden bevonden, zodat, gelyk
Markus aanteekent,0) Pilatus zich verwonderde
over zyne ftilzwygendheid: vóór Herodes gebragt,
heeft Hy niet ée'n éénig woord gefprooken : naa dat
Hy den Kaakflag, dien Hy in het verhoor vóór den
Hoogepriefter Kaïphas ontving, met die zachtmoedige
woorden: (ƒ) heb ik wèl gefprooken, waarom
flaat gy my? beantwoord en te kennen gegeeven
had, dat men zich aan zynen heiligenPerzoon bezondigde,
heeft hy ook gezweegen , (g) toen zy in
zyn aangezicht gefpoogen, en Hem met vuisten en
kaakflagen mishandeld hebben: Met dat heilig ftilzwygen
is Hy zynen dood kloekmoedig te gemoet
getreeden, niet meer met zyne vyanden fpreekende,
noch op den weg, noch aan het kruis. Alleen-
Iylc
(a) i Kor. i. 22. (b) Rom. i. 21. (e) Kol. 1. 25.
Cd) Matth. 26. 39. 42» 44- 5=' 55- (O Mark. 15. 5.
'

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 267
lyk heeft Hy de weenende vrouwen met zyn aanfpraak
op den Weg willen verëeren, zeggende: . a)
Dochters van Jerufalem, weent niet over my; maar
weent over U- zelve, en over uwe kinderen: aan het
kruis fprak Hy flechts zyne Zeven laatfte woorden:
Kaïphas dan , noch Herodes , noch Pilatus , waren
zyn antwoord waardig. De woorden van Maximus
Tyrius, daar hy reden geeft waarom Sócratès
zich niet verantwoordde, maar ftil zweeg, vonden
hier ook plaats. JVaaröm zoude hy zich zeiven
verantwoorden ? zou hy, zegt hy, het doen als voor
rechters? maar het waren onrechtvaardigen ; als
voor verfandigen ? maar het waren onver ft andigen ;
als voor billyken ? maar het vjaren booswichten,- als
voor goedertierenen ? maar het waren vertoornden;
als voor gelyken? maar zy waren geheel ongelyk. De
Heiland heeft dan willen zwygen, en Hy zal, om
als den Propheet te fpreeken; (f) niet roepen, noch
zyne femme zal niet buiten op de ftraaten gehoord
worden. Gantsch Lyferen mogte zich welëer over
de welfpreekendheid van (c) Paulus verwonderen,
en hem Merkuur, de God der welfpreekendheid,
noemen;maar,hier ftaat Hemel en Aarde verbaasd
over Jezus ftilzwygendheid.
De Heiland heeft dan hier gezweegen , opdat
deeze valfche Getuigen hunne getuigenisfen met
geene nieuwe logens zouden verzwaaren; immers, zy
zouden zich niet, om de woorden van Ifaïas te gebruiken,
ontzien hebben, (d) d'eene zonde op de
andere te ftapelen. Zy hadden, onbefchroomd, zoveele
lasteringen uitgebraakt; indien de Heiland zich
dan tegen deezen verdeedigd hadde, zouden zy hierin
hen - zeiven de fpreuk van den Apostel Paulus bewaarheide
hebben: (e) d'ondeugende menfchen zullen
O) Luk. 23. 28. (p) Ifaï 42. 2. (c) Act. 14. ir.
(

268 DRIE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Un erger en erger worden: op deeze wyze heeft de
Heiland dan, door zyn ftilzwygen, hen de gelegenheid
van meerder godloosheid te pleegen ontnoo.
men. Gelyk Salomon in zyne Spreuken zegt: (a)
een rechtvaardig mensch laat zyne gedachten gaan
over het huis van den booswicht, om de booswichten
van bet kwaad af te trekken, aldus heeft dan Jezus,^)
de Zon der Rechtvaardigheid, gezweegen „
om deeze Godloozen van een grooter kwaad af te
houden.
Maar, dewyl onze Heiland op zoveele valfche
befchuldigingen en lasteringen zweeg, heeft Hy,
gelyk d'Apostel Petrus ons leert : (c) U een voor.
beeld naargelaaten, opdat gy zyne voetfappen zoud
volgen. Die als hy kwaalyk bejegend wierd, nies
kwaalyk wederom fprak, en als hem lyden aangedaan
wierd, niet dreigde, maar zich-zelven overgaf
aan dengeenen die hem onrechtvaardiglyk oordeelde.
Maar,hoe-weinig wordt dit opgevolgt en betracht!
Een hovaardige zegt: Hoe! zou ik die lasteringen
dulden?Zou ik zulks verdraagen? Wat zou de waereld
van my oordeelen ? zou men niet zeggen : die
zwygt, die kent zich fchuldig. Immers, hoeveelen
worden'er niet gevonden, die, wanneer zy ergens
in benadeelt, of beleedigt worden , zoo wraakgierig,
oploopende, en gramftoorig worden, dat zy de
fcheldwoorden met fcheldwoorden , het ongelyk
met ongelyk beantwoorden, en tot die uitfpoorigheid
overflaan , waarvan Salomon ons affchrikt:
(d) zeg niet: gelyk hy met my gedaan beeft, zal
ik met hem doen: ik zal een' iegelyk' loon naar zyn
werk geeven. Hoeveelen zyn 'er,die hunnen beleedigeren
niet-alleen in fchelden en raazen gelyk zyn,
maar ook kwanswyze op dezelven de overwinninge
(*) Prov. 21. 12. Cb) Mal. 4. 2.
(0 - Peir- 2, si—23. (d) Prov. 24. 20,
poo-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 269
poogen te behaalen! maar, oprechte naavolgers van
den zachtmoedigen Jezus weeten niet-alleen, dat in
zaaken, die de eere van God, en het ampt, hen
van God aanbevolen, betreffen , befcheidene verdedigingen
van onfchuld niet verboden zyn; maar
wseten ook, in ftilzwygendheid en lyden, het verftomde
Lam Gods naatevolgen , en zyne lesfe te
volbrengen, die hy ons gegeeven heeft, zeggende:
C a) Ik zegge U, weder (laat den kwaaden niet.
Hieröm bezitten zy zichzelven in eene ftille rust,
laaten hunne zaak aan God bevolen , en roepen,
met David, uit: (b) ik ben ft om gebleeven, en heb
tnynen mond niet geopend; want, Gy zyt *t, die V gedaan
hebt: aldus zweeg David ook op het vloeken
en lasteren van Séméi (c);
Zeer wel heeft de Propheet Ifaïas welëer gezegd
: (dj in V ftilzwygen en in de hoope zal uwe
fterkte zyn. Immers, de ondervinding-zelve leert
ons, dat de ftilzwygenheid het befte middel is, om
onze vyanden en lasteraaren te overwinnen, doordien
het vuur ten eerften uitgeblufcht word , indien
men 'er geene brandftoffe by legt. Dit gaf
de wyfte der Vorften ook te kennnen , daar
hy zegt : (Y) a
s e r
^
S eefi
hout meer is gaat
bet vuur uit } daar is dan niets beter , dan de
fchelcwoorden, lasteringen , en alle veröngelykingen,
ligt te achten, in den wind te flaan, en ftil te
zwygen. Toen de Koning Saül, door de Bélials-
kinderen gelasterd,gefchonden, en verfmaad wierd,
( f) gzlirt zich - a
^ s
°f hy V niet gehoord hadde.
Wanneer de Heiden Sócratès eenmaal aangehitst
wierd, om eenen anderen te fchoppen, door wien
hy gefchopt was, antwoordde hy; Hoe! indien een
Ezel my gefchopt hadde , zoude ik myn verft and
ia) Matth. 5. 39. (b) Pf. 38. 10. Cc) 2 Reg. 16.
te-
(d) ilaï 30. 15. (e) Prov. 26, 20. (ƒ) 1 Reg, 10. 27.

370 DRIE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ie gen hem gefield, en hem wederom gefchopt hebben?
De Reden - zelve moest ons doen denken, dac een
Lasteraar, ofVeröngelyker, dikmaals onze gramfchap
niet waardig is; en daarom zeidde Salomon
zeer wel; (a) antwoordt den zot niet, volgens zyne
zottigheid, opdat gy hem niet gelyk wordt; want,
tusfchen dengeenen,die benadeelc, of veröngelykt,
en dien de veröngelykinge vergeldt, is dit onderfcheid
alleen, dat de Een vóór, en de Ander naa zondigt
Gelyk een edelmoedig Paard het blaffen van
eenen Hond veracht, alzo behoord een Edelmoedig
Gemoed alle de lasteringen der Boozen te verachten,
en met ftilzwygen voorby te gaan. Daar dan de
verdediging vruchteloos is, is de ftilzwygenheid nuttig;
want, niet zelden is de kwaadaartigheid des
Lasteraars zoo gtoot, dat hy niet wil geftuit worden;
terwyl zyne tong, om als Ifaïas te fpreeken,
(b) is als een verjlindend vuur. In zulke omftandigheden
is het dan veel heilzaamer te zwygen, dan
te fpreeken; dan volgt men de vermaaninge van den
wyzen Salomon , daar hy zegt : (c) Spreek niet
voor de ooren van onwyze of godlooze menfchen;
want zy zullen de Leeringen uwer uitfpraake verachten-
Deeze waarheid was zelfs aan den VVysgeer
Euripidès bewust, zeggende; het ftilzwygen is het
antwoord der wyzen.
Onder menigvuldige redenen, waaróm onze Heiland
hier zweeg, zyn deeze de zedelykfte en leerzaamfte.
Hy zweeg voor eerst, om de Schuld van
het zondig gefprek onzer eerfte Moeder Eva, met
de Siange, op zich te neemen, en te draageu. Hadde
Eva haare ooren voor de verftrikkende reden dier
Siange geflopt , of dezelve niet ten antwoorde ge-
Haan ; hadde zy zich gedraagen gelyk de Gezanten
van Ezechias, die de lasteringen van Rabfacès aan-
O) Prov. 26.4. (£) If aï. 30. ij.
(c) Prov. 23. 9,
hoor-

LVDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 271
hoorden, en (a) ftilzweegen, zonder hem een woord
te antvjoorden, zy zoude niet een val zyn gekoomen,
noch (h) verleid geweest tot overtreedinge. Door
t'zamenfpraak met de Siange, hadden wy de Zaligheid
verlooren; die Jezus voor ons, door zyn ftilzwygen,
weder verworven heefr.
Hy zweeg ftil, om voor de zondige verantwoordinge
van Adam te boeten,die,naazyne gepleegde
ongehoorzaamheid , zyne kwaade zaak poogde te
rechtvaardigen,zeggende: (c) de Vrouw,die gy my
tot gezellinne gegeeven hebt, gafmy van den boom,
en ik at het ,-had de eerfte Adam zich op eene zondige
wyze verantwoord, toen hem zyne waarachtige
overtreeding door God wierd voorgehouden, alzo
heeft ook Jezus, (dj de laat/ie Adam, zich van alle
verantwoordinge onthouden , toen Hem valfche
befchuldigingen ten laste gelegd wierden.
Wy hadden, door onze Zonden, verdiend, zonder
eenige verdediging , te moeten zwygen; wy waren
gelyk aan dien Bruilofts-gast, wien de Koning
vraagde, hoe hy ingekoomen was (e) zonder Bruiloftskleed,
en die geen één woord kon fpreeken;
maar (lom bleef; ja, wy waren voor God zoo fchuldig
, dat wy op de minfte befchuldiginge, en aanklagte,
met Job, zouden moeten uitroepen; (f) Ik weet
het wel, dat het inderdaad alzo gelegen is, en dat
een mensch, by God ver geleeken , niet rechtvaardig
zal bevonden worden. Indien hy met Hem twisten
wil, van duizendmaal zal hy Hem niet ééns konnen
antwoorden. Maar, nu heeft Jezus gezweegen, en
voor ons het recht verworven, om zelfs met God
vrymoedig te fpreeken, en (g) met betrouwen te
gaan tot den Throon der Genade, om barmhartigheid
te verkrygen.
(d) HUT. 36. tl. (b) iTiui. 2. 14, (c) Gen. 3, 12.
ld) 1 Kor. 15. 45. (e) Mat. 02. 12.
(/) Job. 9. 3,3. (f) Heb. 4. 16.
Jezus

afs, DRIE • EN - VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Jezus wil hier ftaan als een ftom Lam,dat zynen
mond niet open doet, opdat My onze Vyanden zoude
doen zwygen, en (a) den befchuldiger onzer broederen
, die hen voor het aanfcbyn van onzen God, dag 1
en nacht 1
, befchuldigde, te doen verdommen.
Jezus zweeg hier voor eene menfchelyke Vierfchaar
, opdat wy voor Gods Vierfchaar iïoutmoedig
zouden durven fpreeken, alwaar wy ook de Godlooze
Lasteraaren, en valfche lippen, die, hier op aarde,
(b) hovaardiglyk enfchimpig tegen den Rechtvaar,
dige ongerechtigheid fpreeken, f om zullen doen worden
, en alwaar ook, daarenboven, Gods beloften aan
ons vervuld zal worden,dat (f) al het geweer, dat
tegen ons gefmeed is, ons niet tref en zal, en alle
tongen, die in 't gerechte tegen ons zullen op f aan,
wy - zeiven zullen vonnisfen. Dit is bet Erfdeel van
de Dienaaren des Heeren, en hunne rechtvaardigheid
is by my , zegt de Heere. '
Eindelyk, Jezus zweeg op de valfche befchuldiging
zyner Vyanden, opdat Hy ons, die voor het aangezicht
der Godloozen, als dooven en flommen waren,
reden van fpreeken zoude geeven; daar was immers al'
voorzegd, dat Cd) de ooren der Dooven open, en de
tong der Stommen ontbonden zal zyn, en juichen.
Deeze vrymoedigheid om te fpreeken, heeft Jezus *
door zyn ftilzwygen, voor ons verworven , zodat wy
dan,om met de woorden van Paulus te eindigen, ons
kunnen troosten, en zeggen :wy hebben (e) niet wederom
ontvangen den Geest der jlavernye in de vreeze;
maar, wy hebben ontvangen den Geest der aanneeminge
tot kinderen, in welken wy roepen, Abba
Vader. Amen.
G E B E D .
Gy zwygt dan, ó Lydende Jezus! Gy, ö Bron
der
(O Apoc. 12. ro. CV) Pfal. 30. 19. ( f) lfaï. 5 4. l ?.
CO Ifaï. 35. 5,6- CO Kom. 8. 15.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 273
der Eeuwige Rechtvaardigheid en Welfpreekendheid
\ Gy zwygt in deeze Vierfchaar. Ach! Hoe
fterk, hoe Zielroerend fpreekt Gy, door Uw ftilzwygen
, tot onze harten! Schoon Uwe Rechtvaardigheid
door valfche getuigenis gekwetst ; Uwe
Waarheid door fnoode logentaal beftreeden wordt,
Gy,echter,zwygt. Ach ! Hoe is dan het Treurtooneel
van Uw Lyden niet - alleen de befchouwing van
onze gelukzaligheid ; maar ook een Oeffenfchool
der allerheilzaamfte onderwyzingen! Gy , Eeuwige
Rechtvaardigheid, Wysheid, en Welfpreekendheid!
Gy zwygt, daar een gantfche zwerm van fnoode
lasteraaren U omfingelt. Wy, ö zwygende Jezus !
wy,die,door onze Zonden, ons van alle recht ontdaan
hebben,wy fpreeken; ja ,ftygen in wraakzucht
op, by de geringde belediging;** Wy, die door
trotschheid dwaas geworden zyn, worden, op de
minfte fmaad , door belgzucht tot weerwraak aangedreeven.
Wy, wie fchaamte over eigene misflagen
behoorde te verftommen, fchreeuwen op het
ongevoeligst leed, en fpreeken over ongelyk, daar
wy-zelveu alle recht verzaakt hebben. Ach! Dat dan
Uwe ftilzwygendheid ons eene tydige en billyke
Welfpreekendheid leere! (#) Stel anders,ê Heere,
bidden wyU met David, onzen mond eene Wachte:
en bewaar de deure onzer lippen. Zweegt Gy om
ons, om onze Zonden, en overtreedingen; laat dan
ook Uwe ftilzwygendheid ons, voor onze Lasteraars,
Beleedigers, en Vyanden, doen ftilzwygen.
Maar, daar deeze Uwe ftilzwygendheid ons eeuwig
heil , en dus eene oneindige dankbaarheid en
erkentenisfe in zich befluit, ach! ontbind dan ook
onze tongen ; en open onze lippen , opdat dezelve alömme
Uwen lof uitbreiden. Laat, eindelyk, Uw
Godlyk voorbeeld, in alle veröngelykmgen , valfche
befchuldigingen, en lasteringen , ons, bm U,
doen
(/?) Pfal. 140. 3.
ÏL DEEL. S

274 DRIE-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
doen zwygen. Doe ons, in alles, de Rechtvaardigheid
omhelzen , de Deugd beminnen , en de
Waarheid volgen! Dan zal de bewustheid van ons
gemoed ons ftilzwygende doen zegepraalen totdat
ons eindelyk , vóór Uwe Vierfchaar verfchvnende,
dat recht wedervaaren zal , hetgeen Gy al
léén, ö lydende Jezus! kunt verfchaffen aan allen "
die ter Uwer Eere gefprooken, en tot Uwen Lof
gezweegen hebben.
A M E N .
VIER-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 275
VIER-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 26: vs. 63,64.
Et princepsSacerdotumf gToen fprak de Hoogeait
illi: adjuro te per|!f priester Hem aldus
Deum vivum, ut dicas|;| aan: Ik bezweer Uby
nobis, fi tu es Chris- &% den levenden God, dat
tus films Dei. Dicic||; gy ons zegt, of gy de
illi Jefus : tu dixisti^ Christus zyt, de Zoone
Verumtamendico vo-*|; Gods. Jezus zeidde
bis , amodo videbi-#* hem: gy bebt het getis
filium hominis fe-*^ zegd.Maar, nochtans
dentem a dextris vir-%% ik zeg u-lieden: voor ttutis
Dei, & venien- aan zult gy den Zoone
tem in nubibus cadi. %% des menfchen zien,zittende
ter rechterhand
%% van de kracht Gods, en
koomende op de wolken
%% des Hemels.
DE Joodfche Wet,de Ceremoniële Godsdienst,
en all' wat daaronder begreepen is, f» zyn
eene fchaduwe der toekoomende dingen ; maar, het
lichaam is in Christus: Hy was (b) het einde der
Wet, de Zaake der Schaduwen, het Weezen van alle
Voorbeelden. De Priesters , en de Offeranden,
ftrekten,in de oude Wet,tot de voornaamfte voorbeelden.
Immers , wat den Priesteren betrof; deezen
moesten met geen het minlie lichaams - gebrek behebt
zyn, om aldus den waaren (c) Hoogepriester
der toekoomende goederen aftebeelden , die heilig,
en zonder het minfte gebrek zou zyn, Het Ofter^
dat geofferd moest worden, moest ook ongekrenkt
zyn
(a) Kol. 2. 17. (b) Rom. 10, 4,
(c) Heb. 9. 11,
S 2

176 VIER-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zyn::hetgeene blind, of(a)gebrooken was, of puisten,
( ofjchurft, ofjeukzel had, mogt den Heere niet opgedraagen
worden. Het Paaschlam moest,inzonderheid,
zonder eenig mangel of f» f nette zyn, tot
geene duistere beduidinge, dat de Christus, de waarachtige
Offerande, heilig en zonder Zonde weezen
zou; des ook Paulus fchreef:CO Het betaamde dat
wy zulheenen Hoogepriester hadden, heilig, onnozel,
onbejmet, afgefcheiden van de Zondaars, en
boven de Hemelen verheven, en alzo heeft de Mesfias
Z1ch ook vertoond, gelyk Hy door deeze fchaduwen
was afgebeeld. Hy kon zvne hevigfle en
bitterfieVyanden uittarten,en zeggen: (d) IVievnn
u-heden zal my van zonde overtuigen?Zyn onzondig
Leven,en onnozelheid, bleek Zonneklaar vóór
de Rechtbank des Joodfchen Raads ; want, hoezeer
men ftoffe ter veröordeelinge, in zyne Leere en
Leerlingen, zocht; echter wierden alle hunne poogingen
verydeld. Daar'er dan in Hem geene zonde of
kwaad te vinden was , moesten zy hunne toe vlugt
tot valfche Getuigen neemen,wier toeleg óók verydelt
wierd. Ja; alhoewel 'er nog twee achtbaarer
Getuigen, uit den Raad, zich opdeeden , Hem de
ichcndinge en de ontheiliginge des Tempels aanwry
yende, vorderden zy echter niet-met-all'; want
Kaïphas mogt zoo byster veel ophef van deeze be-
Icnuldjgmg maaken , Jezus zweeg. Echter , het
koste, wat het koste,Kaïphas wil Hem om 't Leven
brengen : hy zal Hem dan trachten te verftrikken :
maar, opdat de Heiland niet langer zwygen zoude'
voerd hy Hem deeze woorden te gemoet: Ik bèzweer
U by den levenden God, dat gy ons zegt, of
gy de Christus zyt, de Zoone Gods Dit bevestigde
de Heiland; en om deeze waarheid fterker te bekrachtigen,
voegt Hy by zyn antwoord deeze ge-
f«) Levit. 22. 22. O) Exod. I 2. •
CO Heb. 7- 26. 00 Joan. J. 44
wig

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 277
wigtige Voorzegging : Ik zeg u - lieden : voort'dan
zult gy den Zoone des menfchen zien, zittende ter
rechterhand van de kracht Gods, en koomende op de
wolken des Hemels.
De valfche Getuigen waren dan gehoord ; alle
hunne befchuldigingen waren krachteloos,om onzen
lydenden Jezus te kunnen veröordeelen. De Joodfche
Wet liet niet toe, iemand te vonnisfen , dan
naa gedaane belydenisfe. Wat raad nu , daar ,
gelyk de Evangelist getuigt, (aj Jezus zweeg, en,
gelyk David zegt: (b)als een' Stommen, zynen mond
niet opendeed.
Onder andere Lesfen, die Bethfabé, demoeder
van Salomon, haaren Zoone vóórhield, was ook deeze
: (c~) Open unxen mond voor den Stommen. Oordeel
naar de Gerechtigheid. Deeze Les had Kaïphas behooren
te betrachten, en dus voor de onnozelheid
van Jezus, als een' rechtvaardigen Rechter, te pleiten
en te ftryden. Hy deed zynen mond wel open; maar,
niet om den Heiland te verdedigen; 't was flechts
om aan zyn bloeddorftig oogmerk te voldoen. De
valfche befchuldiging, aangaande het af breeken, en
het optimmeren des Tempels , is nu niet meer
het voorwerp zyner overweeginge. Hier moeten
Eeden de zaake voldingen ; waarom hy dan ook als
Hoogepriester fprak: (dj Ik bezweer Uby den leven»
den God, dat gy ons zegt, of gy de Christus zyt, de
Zoone Gods. Had hy de Hel te vergeefsch om valfche
Getuigen aangezocht, nu zal hy den Hemel aandoen,
om, onder fchyn van Godvruchtigheid, en eerbiedigheid
voor Gods naam, onzen Heiland tot antwoord
aantedringen; dus zeidde hy: Ik bezweer U
by den levenden God. Een eertytel, die God-alléén
toekoomt, omdat hy in Zich-zelven een oneindig
Leven bezit, en de oorzaak van alle Leven is; want,
toen
(d) Luk. 26. 63. (bj Pfal. 37- 14-
00 Prov. 31. 8,9. 00 Mat. 26. 63.
S 3

278 VIER-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
toen O) God den mensch van het flyk der aarde gemaakt
had , blies Hy hem in het aangezichte een
Geest des Levens, en de mensch kreeg eene leevende
Ziel:het is in Hem, zegt Paulus,Cb) dat wy leeven,
ons roeren, en het weezen hebben. PJy is de oorzaak
van het Geestelyk Leven der Genade; dit riep Paulus
tot die van Ephéfen uit; (c) God heeft ons ook, toen
wy dood waren door de Zonden, leevende gemaakt in
Christus. By deezen leevenden God bezweert hy nu
den Heiland.
Men was oudtyds gewoon iemand te bezweeren ,
wanneer men hem tot iets wilde verpligten : dus
bezweerde Abraham zynen Knecht, zeggende: (d)
Leg uwe hand onder myne heupe, opdat ik u bezweer
e by God, den Heere des hemels en der aarde,
dat gy voor mynen Zoone geene Vrouwe neemt van de
Doebteren der Kananéêrs. Paulus willende die van
Thesfalonika verbinden, om zynen Briefte leezen,
fchreef: (e) Ik bezweer u by den Heere, dat deeze
Brief voor alle de Heilige Broederen geleezen worde.
Het bezweeren had in tweeërleie Gevallen plaatfe. De
Rechters bedienden zich van zulke bezweeringen,
wanneer zy iemand wilden verpligten tot getuigenisfe
der waarheid; aldus verpligtte de Koning
Achab den Propheet Micheas , zeggende: (ƒ) Ik
bezweer u ééns en nog ééns, dat gy my niet anders
zegt, dan dat waar is in den naam des Heeren:
Op gelyke wyze gebruikten zyfoortgelyke bezweeringen
, wanneer zy de gevangenen, van eenige
misdaad verdacht, tot de belydenis der waarheid wilden
brengen; (g) alzo wierd de Vrouwe, van Overfpel
verdacht, bezwooren om de waarheid te zeggen,en
op deeze wyze bezwoer Kaïphas Jezus óók. Het
was als of hy wilde zeggen: Gy ftaat hier in (h) Gods
60 Gen. 2. 7. (f) A

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 279
tegenwoordigheid, die alles ziet, ja die Zelv recht;
O) want, wy bedienen het recht niet van een' mensch,
maar van den Heere; ziet dan toe, dat gy de waarheid
zegt; dewyl (b) alle dingen naakt en open zyn
voor Zyne oogen: zeg ons dan , of gy de Christus zyt,
de Zoone Gods.
Tweeledig is deeze Vraag; want, eerst vraagt hy
Hem, of Hy de Christus is, dat is de beloofde Mesfias ;
een naam, die, federt dat denzelven door den Propheet
fc) Daniël tweemaal genoemd wierd, onder de Jooden
den bekendften was om den beloofden Heiland
uittedrukken; en nog op deezen dag is dien naam in
den mond der Jooden als bedorven. Sedert de gepleegde
Zonde , heeft God zyn Volk altoos hier
mede getroost; want, kort naa den Val, door de Siange
veroorzaakt, fprak God, en zeidde: (d) Ik zal vyandfchap
feilen tusfchen U en de Vrouwe, en tusfchen uw
Zaad en haar Zaad, zy zal U den kop verpletten.
Naderhand wierd deeze belofte dikmaals op vee-lerleie
wyzen aan de Vaderen vernieuwd; de monden
der Propheeten, en heilige Mannen Gods, waren,
h'c vervolg der tyden, vol daarvan. De Hoogepriester
wil dan hier'uit den mond des Heilands
hooren, of Hy deeze Christus, alsmede of Hy de
Zoone Gods was. De Godvruchtigen erkenden Hem
wel voor Christus, gelyk bleek in Andrcas, die tot
zynen Broeder zeidde: {ej Wy hebben den Mesfias
gevonden, hetwelk is te zeggen, Christus of Gezalfde.
Nathanaël had Hem ook als zulks beleeden,
zeggende: (/) Rabbi, gy zyt de Zoone Gods, gy
zyt de Koning van Israël: toen Jezus Martha ook
vraagde, of zy in Hem geloofde, antwoordde zy:
(g) ja doch, Heere, ik heb geloofd dat gy de Christus
zyt de Zoone Gods, die in deeze Waereld gekoomen
zyt:
(a) i Paral. 19. 6. O) Heb. 4. 13
a n
CO Dan. 9. 25,26. Cd) Gen. 3- >S- 00 J° ' W »
(ƒ) Joan. 1.49. Cs)
S 4
«• *7'

280 VlER-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zyt: de oude Simeon , Anna de Propbeetès de
&mar,taanfche Vrouw, en meer anderen, omhelsden
her zelfde gevoelen; maar, voor de Ovèrnries ter,
Schn fleerden en Pharizéën, fcheen zuTkHng
tSrWÏ J T erS
' t
0 e
° d e H e i I a n d h e
« vraagde;
Ca) Wat dunkt u van den Christus? wiens Zoon is
byl antwoordde zy IIem:Davids Zoon; maarnoen
taTtnH
m^ïïl
VCrder V
T hidd
^Indienfal
VasU Hem Heen noemt, hoe is Hy dan zyn Zoon ?
m e c
, a n t W 0 0
^en. Zy konden niet
dulden dat j e z u s zich voor Gods Zoone uitgaf; (c)
de Jooden zochten Hem reeds te dooden, omdarhy God
zynen Vader noemde: op eenen anderen tyd wilden
zy Hem fteemgen, omdat Hy gezegd had: Cd) Ik
en de Vader zyn één; cn,dewyfde Heiland zich be-
n e r
zvH^Lr^
- g 0 e d
,r
W e r k e n
' a
"twoordden
zy Hem: (*, Wy fteemgen U niet, om eenig goed werk:
maar om de God-lastering, en omdat g% dte een
mensch zyt, UV zeiven totGod maakt f'
Nu; opdat dan Kaïphas floffe zoude vinden, om
Jezus als fcnuldig aan gekwetfte Majefteit, en Godlastermg
te verkfaaren,bezwoer hy Hem, opdat hy
zulks uit zynen e.gen mond zoude verftaan. Gelyk
l
de wysfte der Vorften zegt : (ƒ) d e v m r d e n £
godloozen zyn hsttglyk op 't bloed- vergieten uit -
alzo was deeze vraag van Kaïphas loosden hstig -
want offchoon de Heiland zwygt, of fpreekt ïlf i«
een Man des dood, Zwygt H &
y,'dan Kafp Hem uitmaaken voor eenen Verfmaader van Gods
naam vvaarbyhy Hem bezwooren had; fav zoude on
den Heiland het bevél van God, i n h/t boetder
Heeren verfmaad; daarom zal hy uitgevoerd worden
Lochende het de Heiland , geiyf zy, naar 7x1
, N »x waar-
C/Jfto». Is.«. Hum.

LYDEN VAN JEZUS • CHRISTUS, 281
waarfchynelykheid, hoopten, dan zouden zy Hem
als een' Bedrieger, die het Volk valschheid geleerd
had , en als een' Leugenaar veroordeeld hebben ;
maar antwoordde Jezus , naar waarheid, namelyk,
dat Hy de Christus,de Zoone Gods was, dan zouden
zy Hem van Gods- lastering befchuldigd, en geoordeeld
hebben ? dat Hy, volgens de Godlyke wet,
fterven moest, welke duidelyk zegt: (a) all' wie den
naam des Heeren lastert, zal de dood flerven. Dan,
alhoewel het den Heiland genoeg bewust was, dat
de woorden van Kaïphas als (bj fcherpe pylen waren
van eenen geweldigen, en verdervende vuur-^00kn;]a,
alhoewel Hy het Siange - venyn, hetwelk in
deeze vraage des Hoogepriesters verborgen lag ,
genoeg ontdekte; vreesde Hy echter niet de waarheid
voor den Hoogepriester te belyden. Indien
deHeiland zich hadde willen vryp!eiten,Hyzoude zich
op zyne wonderdaaden hebben kunnen beroepen,even
gelyk Hy, wanneer 'er twee van de Leerlingen van
Joannes Hem vraagde: (V) Zyt gy die koomen zal,
of verwachten wy eenen anderen P dezelven antwoordde
heenen ,boodfchapt Joannes,hetgeene
gy geboord en gezien hebt. De Blinden zien, de
Kreupelen wandelen,deMelaatfchen worden gezuivert,
de Dooven hooren, de Dooden verryzen, den
Armen wordt het Evangelie verkondigt. Maar, de
Heiland, willende toonen, dat hy met ontzag, en
eerbied voor den naam van God was aangedaan ,
aarzelde nu ook niet, om van de waarheid getuigenisfe
te geeven. Hy wilde niet op de Vraage van
Kaïphas antwoorden, om dus aan den Joodfchen Raad
alle voorwendzelen van hun Ongeloof en boosheid
te beneemen; dus de Heiland nu, met recht,konde herhaaien
, hetgeene hy kort te vooren gezegd had :
(d) Indien ik niet gekoomen was, en tot hen niet
ge-.
(a) Lev. 24. 16. Q>) Pfal. 119. 4.
(e) Mat. 11. 3,4,s. (d) Joan. 15. 22.
S5
• .

282 VIER-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gefproken had , zouden zy geene Zonde hebbe
maar, nu hebben zy geene verfchooning voor hun
Zonde. Toen is hen, door dit enkel antwoord • [»
Gy hebt het gezegd, alle verfchooning ontnoomenwelk
antwoord evenveel uitdrukte, als of de Heiland'
gezegd hadde; ja: Ik ben de Christus, de Zoone Gods •
want,dit bevestigt Markus, daar hy aanteekent: (b)
Jezus heeft gezegd: Ik ben V.
De Zaligmaaker hadde wel met bondiger reder en
konnen bevvyzen, dat Hy de Christus, de beloofde
Mes/las was. Hy konde de vervulling van Jacobs
voorzegginge bygebragt hebben :(c) De Scepter zal
van Juda niet afgenoomcn worden, totdat hy koom
die gezonden zal -worden. Deeze vervulling bleek
in die dagen, aangezien zy den Roomfchen Keizer
onderworpen waren, en zy het zelfs ook beleden
daar zy Pilatus geantwoord hebben: (d) Wy hebben
geen Koning, dan den Keizer. Hy hadde konnen aanhaalen
, dat Hy op de juist voorzegde plaatfe, te
(e) Bethlehem,gt booren.en van het Huis en derMaa^
fchap van David was;en dac de groote Raad zelfs
op den dag zyner geboorte, aan Herodes, Bethlehem]
als de plaats zyner geboorte , mor een bewys uic
den Propheet (ƒ) Micbéas getrokken, had aangeweezen;
Hy hadde hen ook ligtelyk zyne geboorte
uic eene Maagd , volgens de voorzegginge van (»
Ifaïas kunnen betoogen,alsmede, uit zyne Wonderen
en Godlyke werken,die, volgens hunne eigene
getuigenisfe zoo groot waren, dat zy zeidden: (h)
zal de Christus, als hy gekoomen zal zyn, meer tekenen
doen,dan deezen doet? Maar,de Zaligmaaker
wist te wel, dat zy Hem niet zouden gelooven al
hadde Hy het ook met een nieuw wonderwerk bevestigd;
want, had het wonder,namelykdegeneezinge,
van
(a) Mat. 26.64. (è) Mark. 14. 62. (c) Gen. 40. 10.
ld) Joan 19. IJ. (O Luk. 2. 4. (ƒ; Mich. 5. 2.
(g) Vü.7. 14. (b) Joan. 7. 3J.

LYDEN VAN JEZUS CHRISTUS, 283
yan (tf) Malchus Oor, zyne gevangenneeminge niec
gefluit., zy zouden zich daar nu óók niec aan ge-
Üoord hebben.
De Heiland liet het hier by dit enkel antwoord:
Ik ben 't: niec beruscen; maar voegde daarby, dat
deeze waarheid ten eenigen tyd zou beweezen
worden; want, Hy fprak tot den Raad: (b) Ik zegti'lieden:
voortaan zult gy den Zoone des menfchen
zien, zittende ter rechterhand van de kracht Gods,
en koomende op de wolken des Hemels. De Zaligmaaker
zinfpeelde hier op de- twee heerlyke Godfpraken
van David en Daniël. Immers, David, in den
Geest het Ryk van Christus voorziende, zong welëer
: (c) De Heere heeft tot mynen Heere gezegd: zit
aan myne rechterhand, totdat ik uwe vyanden felle
tot eene voetbank uwer voeten. In de andere Godfpraak
hoort men Daniël zich uitten: (d) Terwyle
ik dit in een nachtgezicht aanfehouwde , zag ik
als den Zoone des menfchen op de wolken des Hemels
koomen, en tot den Oude van dagen naderen: voor
wiens tegenwoordigheid zy hem geleidden. De Oude
van dagen gaf hem daar op de magt, de eer , en
het Koningryk ; opdat alle Volken , Stammen en
Taaien hem zouden dienen: zyne magt is eene eeuwige
magt, die hem niet ontnoomen zal worden: en zyn
Koningryk zal niet verdorven worden. Deeze ontzagchelyke
Godfpraken betuigt hier de Heiland, dat
in Hem zullen vervuld worden, dermaate dat Hy
zou zitten ter rechterhand van de kracht Gods ,
dat is , verheven tot de allergrootfte Magt en Majelteit;
en dac hy als Koning heerfchen zou en regeeren,
en aldus de voorzegging van David voltrekken:
(e) heerscht in 't midden uwer vyanden.
Hierom zeidde Paulus ook, dat God (f) hem aan
zyne
00 Luk. 32. 51. (O Mat. 26. 64. ("O Pfal. 109. 1.
ld) Dan. 7. 13,14. CO P* 31,
109.3.
if) Eph. I. 20,21,33.

284 VlER-EN* VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zyne rechterhand in den Hemel gefield heeft hoven
alle Overheid, en Magt, en Kracht , en Heerfchappye,
en allen naam, die genoemt wordt, niet-alleen
in deeze ;maar ook in de toekoomende Waereld,
en alle dingen heeft hy onder zyne voeten gefield.
Hiermede wierd niet onduidelyk het laatfte Oordeel
te kennen gegeeven, als wanneer zy (a) den Zoone
des menfchen zullen zien, koomende op de wolken des
Hemels, met groote Magt en Maftfeit, om, gelyk
Paulus zegt, \b) een ieder te vergelden naar zyne
werken.
Het was als of de Heiland zeide: 6 Kaïphas! en
Gy, Joodfche Raad! Ik ftaa hier wel vóór U, om
van 11 - lieden geoordeeld te worden ; maar, weMc-eene
omwenteling zal U eerlang verbaazen V De tyd zal
haast gebooren worden , waarop gy my verheven
zult zien aan myns Vaders rechterhand, en Ik-zelv
U,over uw onrechtvaardig gedrag, oordeelen zal. Dan
zal ik koomen (c) met de wolke, en alle oogen zullen
my zien; ook gy, die my zoo onrechtvaardiglyk
hebt gevonnisd ,-en die my door feeken hebt, en dan
zult gy U over my beklaagen. Ten jongften dage
zouden zy Jezus verheffinge en heerlykheid niet-al.
leen Op het allervolmaaktfte befchouwen; maar, de
Heiland wil hiermede ook aanduiden , dat zy binnen
weinige dagen, door de Wonderen die'er zouden gefchieden
, genoeg zouden overtuigd worden, dat Hy
ten eenigen tyde zittende zal zyn aan's Vaders rechterhand.
Dit had Hy ook niet onduidelyk te kennen
gegeeven . daar hy zeidde:(d)Ik zeg ü'voorwaar,
daar zyn fommigen van die hier paan, welken de
dood niet zullen fmaaken ,vóór dat zy den Zoone des
menfchen zullen zien, koomende in zyn ryke. Een
krachtig bewys dat Hy Gods Zoone was, heeft de
Joodfche Raad konnen zien, indien hy flechts zyne
(a) Mat. 4. 30. (V) Rom. 2. 6.
(c) Apoc. 1. 7. (d) Mat. 16. 28.
oogen

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 285
oogen hadde willen vestigen op de Wonderwerken,
die by Jezus kruifiginge en dood voorvielen, en die
zoo overtuigende waren, dat zelfs een Heidenfche
(a) Hopman, en die met hem waren, uitriep: Waar*
lykydeeze was Gods Zoone. Toen zy,drie dagen daarnaa,
door de Wachters tydinge ontvingen , dat de Heiland
verrezen was, konden zy hieruit genoeg befluiten,
dat Hy diegeene was , waarvoor Hy zich had uitgegeeven.
Hierom trok Paulus 'er dit befluit uit,
zeggende :(b) die met kracbte verklaard is Gods Zoone
te zyn, door de verryzenisfe van den doode.
Indien de Jooden niet met de ftraffe der blindheidj'geflagen
waren geweest, zouden,zy naa Zyne
Hemelvaart, uit de zendinge van den H. Geest hebben
konnen bemerken, dat Hy gezeten wasaanGods
Rechterhand; hieröm zeidde ook Petrus tot de Jooden
: (c) Jezus verheven zynde door de Rechterhand
Gods , en de beloften des Heiligen Geests van den
Vader ontvangen hebbende, heeft Denzelven uit gefort
, die gy ziet en hoort. De Propheeten hadden
al lang te vooren voorzegd, dat die uitftortinge des
H. Geests een gevolg en vrucht zou zyn van zyne
verhooginge aan Gods rechterhand; dus zong 'er
David van: (d) Gy zyt geklommen in de hoogte ; gy
hebt de gevangenisfe wechgevoerd; gy hebt giften genomen
voor de menfchen; zodat de Raad hierdoor
genoegzaam ondervinden kon, dat Jezus de waarheid
had gefproken ; ja, zy moesten iederen dag, meer en
meer van deeze waarheid verzekerd zyn geworden,
door de ftoutmoedigheid der Apostelen; door de
Wonderen, die zy in Jezus naam verrichteden;als de
herdelde (e) man, die van 'smoeders lichaam af
kreupel was, en de bekeeringe van zoveele duizenden
Zielen. Zy konden ook Jezus verheffinge klaarblykelyk
zien, uit de verwoestinge van Jerufalem;
uic
»>) Mat. 27. 54. CJ>) Rom. i. 4. (c) Aétor. s< 33.
(X) Pfal. 67. ip, (O Aftor. 3. s.

286 VlER-EN»VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
uit den ondergang van haare Wet, Tempel en Altaar,
volgens Zyne bedreiginge, die hy Hy, by het naderen
hunner Stad, gedaan had,zeggende: (a) daar zullen
dagen over u koomen, dat uwe Vyanden u met
een' wal omvangen, en u zullen omcingelen, en van
alle zydenbenaauwen ,en zullen u ter aarde nederwerpen
en uwe kinderen die in u zyn; en zy zullen
den eenen fleen op den anderen [leen niet laaten blyven,
omdat gy den tyd uwer bezoekinge niet gekend
hebt. Alle deeze zaaken waren zichtbaare tekenen
van Christus verhooginge op den Throone Gods; uic
deeze konden zy tevens gewislyk beiluiten aan welkeen'
hoogen Perzoon zy zich hadden bezondigd; en
datzy dus te verwachten hadden, dat Hy éénmaal op
de wolken des Hemels koomen zou, om, gelyk
Paulus fpreekt, (bj met vlammend vuur, wraake te
•neemen over degeenen die God niet gekend hebben ,
en het Evangelie onzes Heeren Jezus - Christus niet
gehoorzaamen.
Zal dan de Zoone Gods éénmaal koomen,op de
wolken des Hemels, om de Waereld te oordeelen,
hoe noodzaakelyk is het dan, dat wy ons daartoe
behoorlyk bereiden! De Heiland heeft ons hiertoe
opgewekt, zeggende: (c) waakt ten allen ty de,biddende
, opdat gy waardig moogt gehouden worden
alle deeze dingen die tockoomenden zyn te ontvlieden,
en te flaan vóór den Zoone des menfchen. Weest
altyd wakker met de oogen uws gemoeds, zeggende
met de Bruid: (d) Ik flaap, maar myn hart
waakt Volgt het voorbeeld niet der .dwaazen- ,
maar der (e) wyze maagden , welker lampen voorzien
waren mee olie van allerhande deugden , en
goede Werken. Hannibal (liep des nachts in zyn
harnas; Alexander had, in zyn' flaap, een kogel, in
een koperen bekken: dappere Legerhoofden verzorgen
Ca) Luk. ip. 43 ,44. (7) 2Tesf. 1. S. (V) Luk. ar. 36.
(O Cant. 5. 2. («; Ma.t. s 5. 1 ,2 3.

LYDEN VAN JESUS-CHRISTUS. 287
gen hunnen Wachten dermaate, dat zy niet op het
onverwachtfte van den Vyand moogen verrascht worden.
Hoe zorgvuldig behooren wy dan niet te zyn,
daar wy eene Vestinge te bewaaren hebben waarop
drie magtige Vyanden, de Satan, de Waereld, en
het Vleesch, geduurig ftorm loopen; hieröm vermaand
de Heiland ons : (a) Hetgeene ik tot Uzeg,
dat zeg ik tot allen: waakt. Het gevaar waarïn diegeenen
zich bevinden , die niet waaken, behoorde
ons optewekken, om ieveriger op onze hoede te
zyn. Immers, de Inwooners van (£) Lais, eenflil
en gerust volk, en zonder zorge, wierden, door de
kinderen van Ban, met fcherpezwaarden geflaagen:
(cj Terwyl Jobs Zoonen en Bochteren aten, en vrolyk
waren, wierden zy verpletterd:Samfon ,op Dalüa's
(d) kniè'n flaapende, met zyn hoofd in haar en
fchoot, verliest zyne kracht, en geraakt in de handen
zyner Vyanden. Op gelyke wyze dreigt ons het
gevaar van onze Zielen te verliezen , indien wy
niet waaken. Denkt niet met den booze Knecht:
(ej myn Heer zal zohaast niet koomen; want, zulken
vinden zich bedroogen, en worden , wanneer zv 'er
't minst op denken, overvallen. Denkt veeleer dac
(ƒ) de Heer van dien Knecht zal koomen op een" dag,
als hy 't niet verwacht. Spiegelt U aan de eerfte
Waereld, welke met de Voorzegginge van Noë 120
Jaaren lang fpottede , en eindelyk door de wateren
overvallen en verfmoord wierd. De Joodfche Raad
mogt den Heiland veröordeelen, en met zyne woorden
fpotten ;maar, hoe rampzalig heefc deeze fpotterny
hen getroffen ! Ach! Allerlieftten! denkt dikmaals
aan dien dag; wanneer, om met den Aposiel
Paulus te fpreeken: (g) JVy allen moeten verfchynen
voor den Rechter foei van Christus, opdat een ieder
ont-
00 Mark. 13,37. 00 Jud. 18. 27. (0 Job. i. 18— ro.
CO Jud. 16. 19. () Luk. 12. 45. y
(f) Luk. 12. 46. Cff) » Kor» 5>

288 VIER - EN - VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ontvange,naar hetgeene hy in zyn lichaam gedaan
heeft, het zy goed of kwaad.
Zo-dikmaals dan als gy den Hemel aanfchouwt,
ach! denkt: dit is de plaats , waar JeZOs koomen zal:
befchouwt de wolken als Gods wagen, waarop de
Rechter verfchyrien zal. Ach! of wy, met de Oudvader
Hiermnmus, konden uitroepen! 't Zy ik eete
of drinke, of iets anders doe, altyd fchynt my die
fchrikkelyke bazuine in de ooren te klinken: fiaat
op, gy Dooden, en koomt ten oordeel.Bezielden ons
zulke gedachten ,wy zouden ons met grootere zorg
tegen dien dag bereiden. Waakt dan éénmaal op'
uit uwen zorgeloozen zondeflaap: niets is'er hetgeene
in ons eene indrukbaarer vreeze kan veröorzaaken
dan deeze waarheid; des Paulus ook het oordeel'
(a) de fchrik des Heeren noemt, waardoor niec-alleen
de harten der Vroomen , maar zelfs der Godloozen
ontroerd zullen worden ; gelyk gebléken is in fb)
Felix en Drufüla. Laat ons dan in'tyds vreezen en benaauwd
zyn; dan zullen wy, wanneer de Heere komen
zal, om gerichte te houden, niet behoeven te
vreezen. Volgt dan de Les van Petrus op: (c) dewyl
dan alle deeze dingen vergaan moeten, hoedanig
dan behoort gy te zyn, in heiligen wandel en godvruchtigheid,
(dj Daarom , welbeminden, tracht
om onbevlekt en ongefchonden vóór Hem bevonden te
worden in Vrede. Amen.
G E B E D .
ö Lydende Jezus! Onvergelykelyk Voorbeeld van
zachtmoedigheid en lydzaamheid! hoe fmelten onze
Zielen,by de befchouwinge van Uw Treurtooneel,
in de verrukkendfte aandoeningen, wech! Bezwooren
by den leevenden God, aarzelt Gy niet-alleen niet
(d) a Kor. 5. n. (i,) Ador. 24. 25.
(O a Petr. 3. 11. (d) i 4.
te

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 289
te belyden, dac Gy de Zoon zyt van deezen leevenden
God; maar bevestigc ook Uwen Bezweerer, dat
Gy, als Zoon van dien Eeuwigen leevenden God,
éénmaal op de wolken Uwe Vierfchaar zult fpannen,
om,alsRechter, dienroekeloozen Bezweerer,en zynen
gevloekten Raad,te vonnisfen en te veröordeelen
Ach ! lydende Jezus! wat bewoog U tot deeze
zo verfchrikkelyke voorfpelling? Was het moogelyk
een werk van Uwe Godlyke zachtmoedigheid en
lydzaamheid ?Poogde Gy, door deeze geduchte waarheid
, het hart van deezen ontmenschten Rechter te
treffen , opdat hy, door de bewustheid van zyne
gruweldaad, tot berouw en boetvaardigheid opgeleid,
zich van zynen Rechterlloel voor Uwe voeten
mogte ncderwerpen, en,in traanen wechfmeltende,
aan dezelve, U om vergiffenisfe fmeeken?In weerwil
, echter, van deeze Uwe onbegrypelyke zachtmoedigheid,
verhardt Uw Rechter, en blyfc onbeweegelyk.
ö Ongehoorde boosheid! Maar, helaas.' die
zelfde verhardheid , die wy in Kaïphas doemen ,
heerscht nog heden, 6 lydende Jezus! in de harten
Uwer Geloovigen. Immers, wy gelooven, en belyden,
dat Gy de Christus zyt, de Zoone van den
leevenden God, en dat Gy in deeze Godlyke hoedanigheid,
ons ten eenigen tydezuli rechten en oordeelen
Maar. helaas! dit geloof, deeze belydenis
baart in ons geen vrees voor deeze allerfchrikkelykfte
Waarheid. Wy blyven, met Kaïphas, de
wegen der ongerechtigheid bewandelen, en Hoppen
, met hem , onze ooren voor deeze allerönczachelykfte
Godfpraak Wy ftapelen, met deezen
gevloekten Raad, de eene euveldaad op de andere
; terwyl wy de oogen onzer Zielen fluiten voor
de befchouwinge van dit alles-beflisfend tydftip;voor
Uwen allerzwaarwigtigften Oordeels dag. Ban, ö
lydende Jezus! ban zulk-eene zondige en rampzalige
kommerloosheid uit onze Zielen! Tref dezelve
veeleer met een fteeds- duurend gevoel van fchrik,
II. DEEL. T angst,

2oo VIER - EN - VEERTIGSTE MEDITATIE ENZ;
angst,en benaauwdheid. Laat deeze Uwe geduchte
Godfpraak onöphoudelyk tot onze harten fpreeken •
laaten onze oogen op derzelver vervullinge, op dien
dag der wraake onbeweegelyk gevestigd zyn. Gun
ons, ó lydende Jezus, deeze genade, en wy zullen
nimmer onze voeten naar de wegen der Godloozen
wenden; wy zullen voor de Zonden, als voor eene
Siange, vlugten. Geef, eindelyk , ó verfchrikkelyke
Kechter! dat de bewustheid deezer geduchte Waarheid
en derzelver ernftige befchouwinge ons, in
de loopbaane van;ons Leven, zbo doe leeven, als
wy, op dit allernadenkbaarst tydftip, zullen wenfchen
geleefd te hebben.
A M E N .
VYF

LYDEN VAN JEZUS* CHRISTUS. 291
VYF - EN- VEEPvTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 26. 65,66.
Tune princeps Sacerdo-**Toen fcheurde de Hoogetum
fcidit vestimenta^ priester zyne kleedef«a,dicens:
blasphe ®& r en,zeggen de: Hy beeft
mavit: quid adhuc ege God gelasterd ; wat
mus tesubus ? Ecce^J hebben wy nog Getuinunc
audistis blasphe-gen van noode ? Ziet!
miam Quid vobis vi-** nu hebt gy de lasterindetur?
At illi respon ge geboord. Wat dunkt
dentes dixerunt: reus*?" u? En zy, antwoordeneiï
mortis. de, hebben gezegd: Hy
is des doods fchuldig.
DE Propheet Ifaïas getuigt ons,dat (a) de Godloozen
als eene onfuimige Zee zyn, wier golven
vuiligheid en flyk opwerpen. En in der daad,
zy zyn gelyk aan eene Zee; daar zy nimmer rusten;
maar altoos, door onrust, heen en weder geflingerc
worden , en, door deeze geftadige beweeging, booze'
en vuile raadflagen uit de Zee hunner harten doen
opwellen; des Salomon te recht zegt: (b) de vrucht der
Godloozengedyd tot Zonde. Immers, naauwelyks hebben
zy hunne kwaade voorneemens beflooten , of zy
worden eene onftuimige Zee gelyk; want, gelyk de
eene Zeegolf de andere volgt; alz» rusten de Godloozen
niet, voor aleer zy het voorgenomen kwaad
ten uitvoer gebragt hebben; zy flaapen niet, zegt
de wyste der Vorften, (c) vooraleer zy kwaad
gedaan hebben. De Godlooze Koning Achab ftrekt
hierïn toe een leevendig voorbeeld. Dee^e, daar
hy de wyngaard van Naboth voor geld, of by ruiling
(a) lin. 57, ao, Frov. io, 16, fc) 4. 16.
T 2

202 VïF - EN• VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ling eischte, en dezelve niet konde verkrygen, wordt
als eene or.iïuimige Zee, (a) zich op zyn bedde werpend;
, nier willende eeten , voordat hy door (b)
twee^ mannen , kinderen des Duivels , zyn oogwit
bereikt had, en Naboth dood-gelteenigd was.
Maar, wierd 'er ooit een voorbeeld van eene oif
/luimige Zee, die niet {lil kan zyn, gevonden, het
was Kaïphas en zyn Raad. Immers, zo ras zy voorgenomen
had Jen, (c) om Jezus met list te vangen
en te dooden , konden zy niet ruften, voordat zy
Hem gevangen , en des doods fchuldig verklaard
hadden. Wat al middelen namen zy niet by der
hand, om het zo - verre te brengen.' Daar zy geene
misdaad in Hem konden vinden, ondervraagde Kaïphas
Hem (d) aangaande zyne Leerlingen en Leere :
daar hen deeze weg mislukte, (ej zochten zy valfche
getuigenis tegen Jezus: geen antwoord krygende,
dwingt hy den Heiland door bezweerjnge, en dus
rustte hy niet, voor aleer de Heiland beleed , dat
Hy de Christus, de Zoone Gods was.
[Vaauwlyks had Kaïphas Jezus bezwooren , ter
ontdekkinge of Hy (ƒ) de Christus, de Zoone Gods
was , of hy bereikte zyn oogmerk, 's Heilands
rondborftige belydenis: (g) Ik ben V, gaf hem nu
gelegenheid, om Hem te veröordeelen, en Hem aan
God lasteiing fchuldig te verklaaren. Dit was ook
eene der grootfte misdaaden waarvan zy Hem by
Pilatus btfchuldigden, opdat het doodvonnis over
Hem mogte geveld worden; immers, zy zeidden e'énpaarig
: (h) Hy heeft zich-zelven Gods Zoon gemaakt.
De (iod - lastering is, naar de befchrvvinge van den
H. Th omas, (0 Iets hetgeene God toekoomt, ontneemen,
of iets dat onbetaamelyk is, Hem toe te fchryven.
Op de eerde wyze zoude zich de Heiland , naar
het
f» 3 Reg- 4- (*) 3 Reg. 13. (c) Mat. a6 4.
(/) Joan. 18. 19. {e) Mat. s6. 59. (f) Mat. 26. 63.
(i) Mark. 14. 62. (b) Joan. 19. 7. (i) 22. Queft. 13.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS» 293
het oordeel van Kaïphas, aan god-lastering fchuldig
gemaakt hebben, nademaal Hy den God van Israël
zyne eere zoude ontnoomen hebben, daar Goduit«drukkelyk,
door den mond van den Propheet, gezegd
had: (a)Ik zal myne eer aan niemand an ders geeven.
Dit was, voorwaar! eene Godlooze daad die de Hoogepriester
Kaïphas hier bedreef. Zes Hoogepriesters
worden 'er in de gewyde Bladeren befchuldigt
van zwaare misdaaden; maar de zevende heeft henallen
in Godloosheid overtroffen (b) A'&ron , de
eerfte Hoogepriester, had van de gouden Oorhangfels
een gegooten Kalf gemaakt, en tegen Gods {c)
getrouwfen Dienaar, Moizes, gemurmureerd. De
Hoogepriester (d)Hêli bragt, door zyne zachtheid,
zyne Zoonen en het Volk in het verderf. De Hoogepriester
(e) Abjathar onderfteunde Adonias ,
Salomons broeder, in zyn oproerig voorneemen.
De Hoogepriester Urias hielp de Afgoderye va»
Achas bevorderen, en heeft, ten gevalle van den
godloozen Koning (ƒ) Achas, een' Afgodifchen Altaar
gebouwd in den Tempel des Heeren. De
Hoogepriester Jozua liet toe, dat zyne Zoonen, (gj
in de Babylonifche gevangenisfe, met vreemde Vrouwen
trouwden. De Hoogepriester Saraja hielp
den Propheet Jeremias vervolgen. Allen deeze zes
Hoogepriesters, die in de gewyde bladeren gebrandmerkt
ftaan , heeft de Hoogepriester Kaïphas in
boosheid overtroffen, aangezien hy den Heilandzelv,
den waaren Hoogepriester,als een God-lasteraar
uitkreet.
Deze gruwelyke befchuldiging was een uitwerking
hunner blindheid en vry willige onweetendheid;
want, gelyk Paulus zegt: (b)de Vorflen deezerfVae*
reld nebben den Heere der heerlykheid niet gekend.
Zy
O) Ifaï. 42. 8. (O Exod. 33. a-4. (c) Num. 12. 8.
(d) iReg. 3. 13. (O 3 Reg. 1. 7.. (ƒ) 4Reg. j6. II.
(e) iEsd. 10. 18. V>) i Kor. 3. 8.
T 3

894 VYP-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Zy verwachtten eenen anderen Mesfias , dan Jezus
was: (a) hy had geene gedaante, noch fchoonheïd, die
hen voldeed; zy Rieten zich aan zyne geringheid •
niet bevroedende dat de Propheet Hem afgefchil'
derd had . als (h) een verachte Ziel, en een Slaaf
der Grooten. Duidelyk had ook de Propheet Zacbanas
voorzegd , dat hy weezen zou (c) een Zalig,
maaker, die arm was. Zo-verre deed de Waereld
- gezindheid hen dooien ; zo - verre wierd Kaïphas,
door deeze verblindheid, gebragt, dat hy den
Heere Jezus als een Godlasteraar veroordeelde.
Het was de eerftemaal niet dat de Heiland van
deeze Zonde b-fehaldigc wierd. Immers,^ Jooden
zochten Hem reeds te dooden over God-lastering, (d)
omdat hy God zynen Vader noemde, maakende\ich
aan God gelyk, wanneer zy tevens, om dezelfde
zegginge, (e) ft eenen hebben genoomen, om Hem te
fteenigen. Her wierp de Hoogpriester wederom
deeze uu 'e befchuldiging voor \ en om aan zyne
Godho/e beiich iginge kracht en klem by te zetten,
Cf) fibeurde hy zyne kleederen.
Het was by de Grieken en Romeinen, gelyk ook
by de Oosuifche Volken, de gewoonte, hunne kleederen
te fcheuren , warneer zy door overgroote
droefheid getroffen wierden, met gramfchap of yver
aangedaan waren ; maar voornaamelyk fcheurden
zy hunne kleederen wanneer zy eene god-lastering
hoorden. Alzo fcheurden (g) Eliacim, Sobna, en
Joahe, hovelingen van Ezecbias, hunne kleederen,
over de god lasteringen van Rabfacès, waarïn zy
ook door den Koning die ook ih) zyne kleederen
fcheurden, gevolgd wierden. Eén der vermaardffe
Joodfche Schryvers,(0 Rabbi Mdimonidés, Verhaalt
00 Ifaï 53. 2. (*) — 4 9. 7. (c) Zacb. 0. o.
(rf) Jo,n 5. 18. (O ,0. 3,. (ƒ) Mat. 20. 65.
(g Val 36 22. (b~) 37. |,
O') Maim. de Idol. C. II. Paragr. 1$.
ook

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 295
ook onder anderen, dat de Joodfche Rechters de
gewoonte hadden,van, op het hooren van God-lastering,
hunne kleederen te fcheuren van hoven naar
beneden; maar dat de Hoogepriester verpligt was
dezelve van onder naar boven te fcheuren, en dat
deeze fcheure niet weder genaaid mogt worden:
ftaande dan deeze gewoonte, heeft Kaïphas, op de
vermeende God-lastering van Jezus, zyn kleed gefcheurd.
Tegen deeze gewoonte ftrydt het bevél
niet, aan (a) A'dron en zyne Zoonen gegeeven, van
hunne kkederen niette fcheuren. Dit bevél had flechts
zyne betrekking op het geval van (_ b ) Nadab en
Abihu, die, omdat zy vreemd vuur offerden, met de
dood geftraft waren. Het gebod ook, dat God aan
den Hoogepriester gaf, van (c~) zyn hoofd niet te
ontdekken , noch zyne kleederen te fcheuren , zag
flechts op eenen dooden , al ware het ook zynen
Vader en Moeder, gelyk uit het 11 Vers blykt. Dit
wierd dan den Hoogepriester niet in alle gelegenheden
verboden;want,wy leezen duidelyk, dat de
Hoogepriester (dj Jonathas zyne kleederen heeft
gefcheurd, en zyn hoofd met aarde befrooid, en gebeden
heeft; zodat het fcheuren der kleederen den
Hoogepriesteren niet ongeöorlofd is geweest. Doch,
Kaïphas heeft hier, ter oorzaake van zyn heilloos oogmerk
en geveinsdheid, grootelyks gezondigd, wanr,
deeze gewitte graf [lede wilde met een yver voor Godt
eere fchynen aangedaan te zyn; (e) van buiten was hy
rechtvaardig, maar van binnen was hy vol geveinsd"
beid en boosheid. Om zyn bloeddorftig voorneemen
uit te voeren, fchynt hy over de God-lastering des
Heilands zoo ontzet en beklemd, dat hy geen adem
kon haaien, en daarom zyn kleed moest fcheuren,
om lucht te geeven aan het benaauwde hart. Hier
mag men wel op deeze Joodfche Raadsvergadering
de
(d) Lev. 10. 6. (£) • 1. 9. 00 • 21.10.
(d) 1.Maoh. 11. 27. f» Mat. 23. 27,28.
T 4

SOt) VYF-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE CP HET
de woorden van den Propheet Nahum toepasfen:
Ca) uit U zal 'er Een uitgaan , die kwaad denkt tegen
den Heere: die Bélials Raadsman was Kaïphas
die met zyne gedachten coelag, om den Heiland kwaad
te doen. Door dit kieeder-fcheuren heeft hy den
Heiland grootelyks beleedigd ; want, dewyl zulks
gefchied was in den vollen Raad, en op het Paaschfeest,
alzo is die daad, als een brandend vuur, door
geheel Jerufalem verfpreid.en de Heiland hierdoor,
sanderen daags, als een God.lasteraar, van het
grootfte gedeelte der Stad aangezien geweest. (£)
Veele van zyne Leerlingen zullen mogelyk, gelyk
weleer, te rugge gekeert zyn, en zy, die tot dusverre
onverfchilüg waren, zullen begonnen hebben
zich tegen Jezus aamekanten ,en zy,die Hem reeds
gehaat hadden , zullen nog af keeriger van Hen zyn
geworden; zodat hier de Spreuk van David: CO
de hoogmoed dergeenen die u haaten wordt hóe la
ger hoe grooter, gevoeglyk te pasfe koomt.
< Maar, deeze Kleedfcheuring van Kaïphas wierd
bier, naar Gods verborgen inlicht, een vóórteken
des ondergangs van den Lcvitiichen Godsdienst.
Even gelyk (d) Ahias de Propheet zynen mantel in
twaalf ftukken beeft gefcheurd, en hierdoor te kennen
gaf, dac God het Koningryk uit de hand van
Salomon zou affcbeuren, alzo betekende dezefcheuring
ook, dat het Hoogepriesterfchap van de Stamme
Lévi zou afgefcheurd, en aan een' anderen Hoogepriester
, en f» Middelaar van een beter Verbond,
gelyk Paulus zich uitdrukt, gegeeven worden. Dit
wierd 's anderen daags nog fterker bevestigd, toen
Cf) bet voorhangfeldes Tempelsin twee f ukken ^va
boven tot beneden, is gefcheurd Dan ,dewyl 's Heilands
(g) rok zonder naad ongefcheurd bleef, ten
teken, dat (h) de Zoone Gods Priester blyft in der
eeu'
f>) Nab. i. ii. (b) Joan. 6. 67. CO Ps. 73. 93.
fi> 3 Reg. 11. 30, 31. CO Heb. 8. ó.
Cf) Mat. a 7. 5i, Q) j o a n, 1 9, 2^ ^ H e b >

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 297
eeuwigheid, zo fcheurde de Priester Kaiphas zynen
rok, ter Vóórbediedinge van het verlies zyns Priesterdoms.
Kaïphas dan willende toonen, dat hy niet zonder
wettige reden zyne kleederen gefcheurd had, roept,
niet verbaasdheid, uit: hy heeft God gelasterd. Even
alsof hy zeggen wilde: zal een Hoogepriester Gods,
het Hoofd der Kerke,niet tot in zyn hart getroffen
worden, en tekenen van rouw betoonen, wanneer
hy hoort, dat zyn God, (aj de Heilige van Israël
gelastert wordt, en dat wel in tegenwoordigheid
van den Achtbaarden van het Joodfche Volk. Wat
hebben wy nog Getuigen van noode? het is noodeloos
meer Getuigen te aanhooren: te vergeefsch hebben wy
ons met dezelve vermoeid; want, offchoon (b) hunne
getuigenisfen, of by gebrek van bewys, of éénftemmigheid,
niet bekwaam waren , dit behoeft ons
thans niet optehouden. Gy-zelve, myne waarde
Amptgenooten, zyt de onwraakbaarfle Getuigen van
zyne bekentenisfe. Gy-zelve hebt gehoord,dat Hy
op myne vraage: Qcj Zyt gy de Christus, de Zoone
Gods ? geantwoord heeft: (d) Ik ben V. Gy zyt
oor - en oog • getuigen van zyne verbaazende vermetelheid
, die zoo verre is gegaan, dat Hy ons dorst
zeggen: Gy zult my zien zitten aan de rechterhand
van de kracht Gods, koomende in de wolken des hemels.
Gy hebt het gehoord,niet uit eens anderen's ,
maar uit zynen eigenen mond;Hy heeft het buiten
pyne en banden beleeden. Ziet! nu hebt gy Godslasteringe
gehoort.
Hoe gepast konde men Kaïphas hier te gemoed voeren
: ö ja,wy hebben Goddastering gehoordjdoch, niec
uit Jezus; maar uit uwen eigenen mond; want, om
de woorden van Paulus te ontleenen; (d) In hetgeene
daar gy een' ander' in oor deelt,ver'öordeelt gy u • zeiven,
de-
(a) Ifaï. 1.4. (V) Mark. 14- 5

sp8 VÏF- EN -VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
dewyl gy dezelfde dingen doet, die gy veroordeel
Gy-zelv pleegt misdaad van God lasteringe tegen
Gods Zoone, die zynen (a) Vader eert, en dien * v
ontëert, van wien de Vader-zelv getuigenis gegeeven
heeft; zeggende: (£) dit is myn welbeminde
Zoon, tn wien ik myn welbehaagen genoomen heb •
ja, wien zelfs de Duivelen, uit de bezetenen gedwongen
zyn geweest te belyden voor ( C) den Zoone
des allerhoogfen God, en voor den Heiligen Gods,
Ja, Kaïpbasl gy maakt u aan meer dan ééne lastering
fchuldig. Gy lastert den Propheet David, welke
gezegd heeft :(d)De Heere heeft tot my gezegd: w
zyt myn Zoon, heden heb ik Ugeteeld, Gy tastere
de Engelen,die de voorzegginge van den Propheet
bevestigd hebben. Gy lastert den Heiligen Geest,
die deeze waarheid het eerst aan de Waereld bekend
heeft gemaakt, dat Ke) bet heilig dat uit Maria gehooren
zal worden, de Zoone Gods genoemd zoud
worden. Maar, de haat van Kaïpbas is zoo woedende,
dat hy niet dan met het bloed en den dood
van Je.-us kan geffcild worden.
Om dan eindelyk zyn godloos voorneemen ten
emde te brengen, begint hy naar het goeddunken der
Raadsheeren te onderzoeken: (f) Wat dunkt £/?
Hoe zal men met deezen God-lasteraar handelen ?ö
gruwelyke geveinsdheid ! Immers, daar hy den Heiland
reeds voor een Godlasteraar verklaarde lag hy
den Raadsheeren de ftemme als in den mond en voorkwam
hun oordeel. Waar zag men ooit eene grootere
onrechtvaardigheid?Immers, het was toen nog
met bewezen dat Jezus een God • lasteraar was
Datgeene, hetwelk N'codémus in eene andere
Raadsvergaderinge zeidde, namelyk: (g) Veroordeelt
onze Wet wel eenig Mensch, 'tenzydat zy hem eerst
(Vs Joan. 8. 49- O) Mat. 3. 17.
(c; Mfrk. 1 24. , 5-. 7. W PFAL< A<
(O L
"k. 1. 35. 00 Mat. 26. 66. Qrj Joan. 7. 52.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 299
gehoord, en kennisfe heeft van hetgeene hy doet, dit
moest Kaïphas gevolgd, en Hem eerst van fchuld
overtuigd hebben. Hy behoorde onderzocht te heb»
ben, of 'er in de bekentenis van den Heiland iets
gevonden wierd,dat tegen de Schriften van Moizes
en de Propheeten aanliep , en hetwelke men als eene
god-lastering konde aanmerken. Hy hadde Job behooren
natevolgen, welke zegt: (a) de pleitzaake, die.
ik niet ver ftond, onderzocht ik op het allerzorgvuldigfte.
Maar, dit doende, hadde Kaïphas zyn bloeddoritig
voorneemen niet kunnen ten uitvoer brengen ; en
daarom betrachtte hy niets minder dan zodanigeene
onderzoekinge. Salomon zegt:(b) Een Rechtvaardige
neemt kennis van de rechtzaake der armen;
maar, de Godlooze geeft geene acht op de voeettnfchap;
dat is, wil 'er geene kennisfe van neemen.
Hieröm ging de godlooze Kaïphas ook , met de
grootfte ïpoed ,in deeze onbevvezene zaake voort, en
velde, om de woorden van den Apostel Judas te gebruiken
,het (e) oordeel van lastering, ÓM de Aards-
Engel Michagl zich niet heeft durven onderwinden.
Uit dermaate listig ging Kaïphas hier te werk;
want, hy voorkwam den Raad door zyne Vonnisvelling;
die dan ook zyne voetftappen volgde. Het
was hier gefteld,even gelyk Sirach zegt:(i) Gelyk
de Rechter van 't volk is, zyn ook zyne Staatsdienaars
: de gantfche Waereld fchikt zich naar het
voorbeeld der Grooten, Kaïphas had reeds, eenigen
tyd te vooren, het doodvonnis tegen Jezus gefireeken,
toen hy gezegd had: (

300 VYF-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Hem veroordeeld; doch, die moet flechts van het meerder
gedeelte verltaan worden: hier golden de meeste
Hemmen: hier wierden de verontschuldigende getuigenisfen
van Jofeph van Arimathia, die Ca) in
hunnen raad en handel niet toegeftemd had, gelyk
ook die van Nikodêmus, niet geacht.
Onder de overige Raadsheeren zullen 'er ook
gewis eenigen geweest zyn die van 'sHeilands onfchuld
overtuigd waren , en die niet , of uit onweetendheid.of
uit haat, of uit nyd, maar uit eene
menfehelyke vreeze,in zyne veröordeelinge medegewerkt
hebben, om dus de vyandfehap des Hoogepriesters,
zich niet op den hals te haaien; want,
gelyk de Evangelist zegt: (b) Veelen nogtans, ook van
de Overflen, hebben in Hem geloofd; maar, om de
Pharizéën beleden zy het niet, opdat zy niet uit de
Synagoge of Vergaderinge (c) zouden geworpen
worden; want, zy hebben de eere der menfchen liever
gehad, dan de eere van God. Het grootfte gedeelte
riep dan uit: Hy is des doods fchuldig. De
Wet, waarop zy, volgens hun verkeerd oordeel,
meenden dat de veröordeeling des Heilands gegrond
was,is te vinden in de regelwetten tegen deLasteraaren,
en dezelve luidt aldus: Cd) Zo wie den naam
des Heeren lastert, zal de dood f erven. Be gantfche
menigte zal bem met ft eenen dood-werpen ft zy
dat hy een Inboorling of Vreemdeling is. AW wieden
naam des Heeren lastert, zal de dood fterven. Uit
kracht van deeze Wet, maakten zy het vonnis op:
zy zeidden niet:Hy zal fterven; maar, Hy is de dood
fchuldig, dat is, Hy heeft den dood verdiend, en
moet, volgens het recht, denzelven ondergaan.
Schoon de Wet de ftraffe van fteenigen bepaalde,
was hun haat echter tegen Jezus al te groot, om
met deeze ftraf te vreden te zyn; zy hadden Hem
f» Luk. 23. 50,51. (O Joan. 12. 49.
(0 Joan. 12. 42,43. (rf) Lev. 24. 16.
den

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 301
denallerfmaadelykften dood toegedacht, gelyk blykt
uit het Boek der Wysheid, alwaar deezen woorden
den Raad in den mond worden gelegt: (a) Laat ons
hem tot den allerfcbandelykften dood verwyzen: nu;
in die dagen was de Kruisdood de allerfchandelykfie,
en by de Romeinen gebruikelyk; des zy Hem
ook aan de Romeinen overleverden, om tevens den
haat, die het Volk mogte opvatten, hetwelk (F) Hem
als een Propheet hield, dus 's Heilands dood op den
Roomfchen Landvoogd te fchuiven.
Ziet hier eenmaal hoe fnood Kaïphas den rol van
de grootfte buichelarye fpeelt! Hy fcheen voor Gods
eere te y veren, daar hy op het zelfde oogenblik de
eere van God met voeten tradt. De Godloozen poogen
altoos, onder het momaangezicht van deugd,
hunne boosheid uittevoeren, hebbende, gelyk Paulus
zich uitdrukt, (c) wel een fchyn van Godvrucb.
tigheid; maar, de kracht daarvan verlochenende.
Wie was 'er immer godloozer dan Jéfabèl ? En wanneer
heeft zy haare godloosheid duidelyker getoond,
dan toen zy den onfchuldigen Naboth, als eenen
God-lasteraar, liet fteenigen? (d) Zy bad Brieven
van deezen inhoud gefchreeven: verkondigt een Vasten,
en wist op deeze wyze haar vervloekt bedryf,
onder den fchyn van Godvruchtigheid, te vermommen.
Wie beftond ooit een grooter Schelmftuk dan
Heróies, toen hy den Jonggeboornen Zaligmaaker
poogde omtebrengen ? Hoe fchynheilig vertoont
hy zich voor de Wyzen! Hoe vleijende waren zyne
woorden: (e)gaat heenen,en onderzoekt naarfiglyk
naar het Kind; en als gy het gevonden zult hebben ,
hoodfcbapt bet my, opdat ik het ook aanbidde
Wat ons dan aangaat ; laat ons eenen affchrik
hebben van zodanigen handel , en ons aan deeze
God-
Cd) Sapient. 2. ao, f» Mat. 2r. 46.' f» 2 Tim. 3. 5.
(d) 3Reg. ai. 8,9. 0)Mat. a. 8.

302 VYF-EN- VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Godloozen niet gelyk manken. Doch .hetgeene Kaïphas
hier zonder reden, en met een valsch hart
waande te verrichten, zyn Gods waare Kinderen ver'
pligt, met een oprecht hart, en yver uittevoeren:
(a) Eert God uitgeheel uwe Ziele, zegt de wyze
Sirach All wie God oprechtelyk liefheeft, moet
ook eenen yver voor zyne eere bewonen, zo dikwerf
hy Deszelfs naam hoort lasteren en omëeren: hy
moet, met Jéhn, konnen zeggen: (h) Ziet mynenyver
voor den heere ;Ja:eeneuherlle aandoening en ontltelten.s
moet hem bevangen wanneer zyn God
door Godlooze monden gelasten en verfmaadt word;
en allchoon hy zyne (c) kleederen niet fcheurt, echter
moet zyn hart gefcheurd, en van droefheid gewond
worden. Wat kind is 'er, indien het Hechts
eemgzins goedaartigis, ' t welk de eere van zynen
Vader niet zal verdedigen, indien zv gefchonden
wierd ?En zoude dan een kind Gods den naam van
zynen Hemelfchen Vader , die (d) lofwaaraig en
hoog-ver heven tstn alle Eeuwen, zonder aandoenlnge
konnen hooren lasteren.?Maar,ach! hoeveelen zvn
er aan deeze koelheid fchuldig! hoeveelen die gehed
ftom zyn in het verdedigen van Gods eere;
ja, di> nikmaals om de God-lasteringen ,om de fpotai
men van God en zynen Godsdienst lagchen; en
hei als ten vermaakeiyk fpel aanfehouwen! Schoon
bet niet altoos mrbaar is dezulken te weéïftreeven
en dus olie in het vuur te werpen; echter behoort
een oprecht Ch;;s.en Hechts met een vergramd gelaat
tekenn >n te geeven, dat hy vanzulk-eene booshud
eenen ichiik, gruwinge en af k. er heeft. Zulks
kan dikmaals den mond der Godloozen fluitenwant,
de Spreuk van Salomon blyft altoos wadT-(e] een droevig wezen ver dry ft eene kwaadfpt eekende
tonge.
Wat
ö?ftS\*

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 303
Wat ons dan aangaat; zo dikwerf wy zien of
hooren dat God op deeze of geene wyze wordt
ontëert, en gelastert,moeten wy,door eenen heiligen
yver, voor Gods eere ontftooken worden; opdat
wy den zelfden lof ontvangen die God welëer
aan Phinees gaf; f» Phinees de Zoon van Eleazar,
Aarons des Priesters Zoone, heeft myne gramfchap
afgekeerd van de'kinderen Israëls; omdat hy, door
mynen yver , tegen hen is aangemoedigd geweest.
Gelukkig is de mensch, die, op het hooren van Godlasteringen,
met Elias, zeggen kan: Cf) Ik heb met
yver geyverd voor den Heere God der heirkr achten ;
omdat de kinderen van Israël uw verbond verlaaten
hebben. De Propheet David getuigt ook, dat zyne
Cc) beenderen verbryzeld wierden zo dikwerl hv
hoorde dat men hem vroeg: waar is uw God? De
Koning Ezechias was met zulk • eene zucht voor Gods
naam bezield, dat zyn hart, op de God-lastering
van Rabfacès, geheel met fchrik vervuld wierd , niet
willende Cd) dat zy hem zouden antwoorden.
Laaten wy dan eenen affchrik hebben van deeze
fchroomelykfte Zonde, die alle andere Zonden in
boosheid overtreft, en die aan den verdoemden alleen
eigen is, dewyl zy (e) den God des Hemels door
hunne fmerten en wonden gelasterd hebben, en eeuwig
zullen lasteren. Laaten wy ons nimmer aan
deeze Zonde fchuldig maaken; eene Zonde, die God
niet-alleen eeuwiglyk, maar ook dikmaals tydelyk
Itraft. Immers , toen Pharao God gelasterd had,
heeft Hy hem eerst met tien gruweiyke plaagen
geflaagen,; daarnaa Pharao met all' zyn Heir in de
roode (ƒ) Zee verfmoord, zodat 'er niet één overbleef.
Wanneer Sennacherib Rabfacès (g) gezonden
had, om den leevenden God te lasteren, is hy niet
lang
00 Num. 25. 11. (b) 3Reg. 19. 10. O) Ps.4!. 11.
C

304 VYF- EN -VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
lang ongeftraft gebleeven; want, f>) de Engel des
Heeren heeft m het Leger der Asfyriërs, honderd, en
vyf- en-tachtig- duizend man verflaagen (b) Zyne
Zoonen hebben hem zelfs met den Zwaarde dood
geflagen. Wanneer de Apostel Joannes, met zyne
Leerlingen,teEphézen in dcBadftoove wilde eaan,
en hoorde dat de God - lasteraar Cerinthus daarbinnen
was, zeidde hy: Laat ons baastelyk vanhier wyhen,eer
het buis invalt, want, God zal deezen Lasteraar
met lang dulden: het buis ftortte ook in
waarin Cerinthus met de zynen is dood gebleeven!
Hoe fchrikkelyk was mede het einde van Juliaan',
den Apostaat, die , daar by door eenen pyl, uit de
lucht, m zyne borst doodelyk gewondt wierd, een
hand vol bloeds nam, en hetzelve naar den Hemel
wierp, roepende: vicisti Galilee. ö Galiléër,(aldus
noemde hy godlasterlyk den naam van Christus),
gy hebt 't gewonnen; terwyl hy, op het zelfde oogenblik
, zyne rampzalige Ziele uitbraakte. Arrius,
die de Godheid van Christus lochende , gevoelde
mede Gods ftraffende hand, toen hy te Confiantinopolen,
door den Kamergang, zyn Ingewand, met zyne
Ziel, tevens uitftortte. De Jooden (V; lasterden
den Zoone Gods aan het Kruis; en daarom vielen
zy in bet Zwaard der Romeinen, en wierden verdelgt;
terwyl zy nog op deezen dag,tot ftraffe,als
ballingen en uitvaagzeis der aarde gerekent worden.
Het zy dan onze eerfte zorg, dat wy ons nimmer
aan die zonde fchuldig maaken: laaten wy uit de
Itraffen die deeze godloozen getroffen hebben ,
heren, om de woorden van Paulus te fpreeken, (d)
«Zomeer lasteren, maar opgewekt worden, om altoos
Gods eere te befchermen, en dus met Davids
woorden eindigen , en zeggen: (e) Myn mond zal
den lof des Heeren fpreeken: en dat alle vleesch zynen
(V) IfVi. 37. 36. (b) 38. CO Mat. 27. 3o.
(O iTim. 1.20. (O Pfal. 144. 21.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 305
ficn hdligen naam fryze in der eeuwigheid , en
alp. os. Amen.
G E B E D .
ö Lydende, veröbgelykte, en gefmaadde Jezus'
Welk-eene reeks van Zielgrievende fmerten vertoont
zich vóór het eind perk van Uw Lyden! God-lastering
is nu de fchuld, de misdaad, waarom mén U ÏOC
de dood-ftraf verwyst. Daar Uw Hemelfche Vader,
die U al vóór den dageraad, van alle Eeuwigheid
wit zynen Schoot voort geteeld heeft, in U ^op het zeerst
gelastert, en ontè'ert wordt, wordt Gy tevens, by
wien het Vorfendom ,in den dagUwer krachte,met
vollen luister van Heiligheid berusten moest, door
den Godiasteren den Kaïphas, in zyne Vierfchaare, a!s
een God-lasteraar befchuldigt,enveröordeelr. óLydende
Jezus! Was'er ooit eene fmaad j die met deeze
mag vergeleeken worden ? Was 'er immer eene Zielgrievende
fmert, aan deeze, in gevoel, gelyk? Laat
de geveinsde Kaïphas dan vry zyne kleederen fcheuren;
laat zyn gantfche Raad zich, by dit gewaand
rouw-bedryf, in een éénpaarig rouw gebaar uitftorten;
onze harten worden , 6 gefmaadde Jezus, by
deeze befchouwirige.door eëne inwendige droefheid,
door een treffend gevoel, en door eene oprechte
rouw van-één-gefcheurt. Immers,omdat wy Uwen
Hemelfchen Vader,door onze boosheden,het eerst
gelasterd hadden , getroostte Gy U deeze God-laster»
lyke befchuldiging op U te neemen, om den verdienden
vloek, die op ons lag, te verdryven, en
ons met Uwen verbolgen Vader te verzoenen. Ach!
mogten onze monden, tot boet-pleegïnge voor deezen
laster, Reeds geopend zyn, om den naam van
Uwen Hemelfchen Vader groot te maaken! Mogte
zyn eeuwige Lof gedadig op onze dankbaare tongen
zweeven ! Mogte eene evenredige erkentenis voorde
door U vry willig geleedene fmaad, en de aan ons
H. DEEL. V b«-

30

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 307
ZES-EN-VEERTIGST E MEDIT ATIE.
Mat 26. 67,68.
Tune expuerunt in fa-1| Toen fpoogen zy in zyn
ckm ejus, & colaphis^^ aangezicht, enfloegen
eum ceciderunr, alii** Hem met vuisten;en
autem palmas in faciem^ anderen hebben hem
ejus dederunt: Dicen-|;^ kaak/lagen gegeven ;
tes: propb.er.iza nobis^i zeggende :propbeteer
Christe, quis est, q ul
|;j£ ons,Cbristus, wie is V,
tepercusfic. Z®. die u geflagenheeft?
WY leezen in het tweede boek der verhaalingen,
dat, wanneer de Propheet (a) Micbéas, door
den Godloozen Koning Achab gevraagd wierd!
Moeten wy naarRamotb in Galead ten Oorlog trek'
ken, of (lil blyven? Hy hem voczeidde, dat hy in
den iiryd tegen de Syriërs de nederlaag zou krygen,
en hy-zelv fneuvelen ; terwyl intusfehen de valfche
Propheeten Achab de zegepraal hadden voorfpeld.
Dit voorval had dat gevolg, dat (b~) Sedecias, Kanaanas
Zoon, toetrad, en Micbéas eenen kaakflag gaf;
zeggende: langs welken weg is de Geest des Heeren,
van my wechgegaan ,omtot U te fpreeken? Waarlyk,
eene groote fmaadheid , en onverdraagelyke hoon ;
zoveel te zwaarer, als de Perzoon, dien zulk-eene
fmaad word aangedaan, doorluchtiger en aanzienelyker
is. Wanneer Job de uiterfte fmaadheid, die
by lyden moest, wilde uitdrukken,zegt hy: (c) Zy
hebben hunne monden tegen my opgefperd: zy hebben ,
al verwytende ,op myne wange geflaagen: zy hebben
zich met myne pyne verzaadigd. Hoe gevoelig moec
dan deeze uiterfte hoon den vroomen Propheet
Mi-
(*) 2 Paral. 18. 14. t» — 23. CO J ol
>- *h
V %

308 ZES-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP «ET
Michéas niet getroffen hehben, die meer dan éénmaal
bezwooren was om de waarheid te fpreeken.
Maar, verwondert U niet over zulk-een wangedrag,
aan Michéas gepleegd. Ziet hier eenen anderen
Michéas,m den Perzoon van onzen Zaligmaaker
Jezus- Christus. Ziet hier niet-alleen eene gelyke
maar veel grootere mishandelingen, aan onzen Heiland
gepleegd; wien zy, buit*n de kaakflagen, nog
f» / aangezicht fpoogen, m met vuisten (loegen, en
dus met grootere fnoodheid, en gruweïykere onteeringen
behandelden, {d) Achab haatte Michéas omdat
by hem mets goedsvoor zeidde; maar altyd kwaad;
omdat hy hem de waarheid voorhield. De Overl
priesters, Schriftgeleerden en Ouderlingen des volks,
haatten den Zaligmaaker, omdat Hy hen hunne Zonden
voor oogen hield, en Gods ftraffén verkondigde.
Michéas wierd voor 't gantfche Hof ondervraagd
; Jezus voor den geheelen Joodfchen Raad. Michéas
ontving , om zyne vrymoedige betuiging
een kaakflag; Jezus wedervoer, om dezelfde reden
het zelfde lot. Doch, hier nam zyne fmaad geen
einde ; dewyl Hy niet-alleen in den Raad mishandeld
wierd, maar ook daarbuiten, door het flechtft gefpuis,
in den laatflen nacht vóór zyn Lyden, met eene
onbefchryvehyke fmaad en fmert wierd aangedaan;
een hoon zoveel grooter , als de Perzoon van Jezus,
m oneindige waardigheid, Michéas overtrof.
Koomt dan hier, befchouwende Zielen, in 't Paleis
yan Kaiphas, en hoort, hoe onrechtvaardig onzen
lydenden Jezus, van groot en klein, ontëerd is geworden,
met woorden en werken; wanr.zy fpoogen in
zyn aangezicht, en floegen Hem met vuisten.
De Leden van den grooten Raad hadden den:
Heiland dan als eenen God-lasteraar, ter dood veroordeeld;
het grootst gedeelte had dit Vonnis,door
zyh geroep, beaamd: (b) hy is des doods fchuldig.
Nu-
W 2 Paral. 18.7. (J) Mar. *5.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 309
Nu; dewyl hen de magt om iemand te dooden,
door de Romeinen, ontnoomen was; gelyk Zy zei ven
voor Pilatus beleeden hadden, toen zy hem antwoordden:^)
V is ons niet geöor lofd iemand te dooden,
moesten zy hier van de uitvoering der zaake afzien;
want,zy konden den Heiland aan Pilatus niec
overleveren, dewyl het nu nacht was; des moesten
zy het werk tot 's anderen daags opfchorten ,• waarom
dan ook de Raadsheeren zich van elkander be- «•
gaven, om de overige nacht-uuren nog een weinig
te kunnen flaapen. Maar, het is veel waarfchynelyker,
dat by hen plaats zal gehad hebben hetgeene
Jeremias van \ (V) Emath en Arphad meldt, nameiyk:
dat zy van drift en bekommemisfe niet hebben
konnen rusten. Maar, den veroordeelden Zaligmaaker
mogt dat gering geluk nog niet gebeuren, van
in eene ftille gevangenisfe gebragt te worden, om daar
rog een weinig te kunnen rusten: Hy wierd,in tegendeel,
den Gerechts-Dienaaren overgegeeven;
die het overige van den nacht alle helfche booshaden
aan Hem begingen; zodat de Heiland hier,met
Job,konde uitroepen: zy hebben (c) my by den onrecht*
vaardigen opgefloten, en geleverd in de handen der
Godloozen , die zich met myne pynen verzaadigd hebben;
des onze lydende Heiland, in den laatften nacht
zyns Levens, geene de minfte Slaaps-verkwikking
heeft moogen genieten. Maar, gelyk de Hoogepriester
van het oude Verbond den laatften nacht
vóór den grooten Verzoendag flaapeloos plagt doorte
brengen; alzo heeft ook de waare Hoogepriester
en (d) Middelaar van het Nieuwe Teftament, gelyk
Paulus Hem noemt, inden nacht vóór den rechten
grooten Verzoendag, waar op Hy, om my gelyk
Joannes te uiten, (e) de Verzoening voor onze Zon*
den, en ook voor die van de gebeele Wereld geworden
t» Joan. r8. 31. (b) Jer. 59. 23. (c) Job. jö. 11,12.
(d) Heb. 9. 15. 00 1
I oa
»> 2
- s
V 3
'

310 ZES-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
den is, flaapeloos doorgebragt; en dus kwam hier
hec Voor-en Tegenbeeld volmaakt overéén.
Onze Heiland wierd dan;ter bewaaringe overgegeeven,
aan (a) de mannen die Jezus bielden, welken
allen uit Romeinfche Soldaaten, en Gerechtsdienaaren
der Jooden beftonden. Wat voeren nu deeze Mannen
uit? Gedraagen zy zich als edelmoedige menfchen
? Verkwikken zy Hem met eenige fpyze of
drank ? Volgen zy den raad van S domon : ( b)
Geeft ferken drank aan den bedrukten; en wyn aan
die bedroefd van harte zyn , opdat zy aan hunne
fmert niet meer gedenken ? Beweezen zy ook eenig
medelyden , of poogden zy Hem te vertroosten?
Kamen zy hier de vermaaninge van Sirach in acht":
(c) Laat niet naa de weenenden en de bedrukten
te vertroosten ? Lieten zy ook zyne Vrienden tot
Hem toe, om Hem te bezoeken, of Hem eene gemaklyke
rustplaatze te bezorgen? Niets van dit-alles
wierd den lydenden Jezus vergunt. Zy decden
Hem,integendeel,alle verfmaadheden aan,en overlaadden
Hem met alle bitterheid ; zodac de Prediker,
indien hy gezien hadde wat Jezus van deeze
eerloozen Boeven te lyden heefc gehad, met recht,
zoude uitgeroepen hebben: (d) Ik bezag de verdruk,
hingen, die onder de Zonne gefchieden, en de traanen
der onnozelen, zonder dat 'er een Vertrooster ware:
en hoe zy, van de hulp aller menfchen ontbloot, het
geweld van de Verdrukkeren niet konden wederftaan:)3.;de
mishandeling, waarmede zy den Zoone
Gods, in deezen nacht,bejegenden,is zo groot geweest
, dat zy naauwlyks vatbaar is voor het menfchelyk
verftand. De Evangelist Lucas teekent
aan, dat (e) de Mannen, die Jezus gevangen hielden,
hem befpotteden. Deeze befpottingen zullen op
veeierhande wyzen gefchied zyn,zo door befpotten-
00 Luk. 22.63. CO Prov. 31. 6, 7.
(0 Eecl. 7. 38- 00 4- 1. (O Lui. 22. 6.
de

LYDEN VAN JESUS-CHHISTUS. 311
•de gebaarden, als fpottende woorden; terwyl hier
een Romeinfche Soldaat , daar een Joodfche Gerechtsdienaar,
den Heiland,mee een grammoedig en
tèrgend gelaat, onder de oogen is getreeden, en
Hem op alle wyzen gehoond heeft: dus wierd hier
de Heiland erger befpot dan Jofeph, door (a) zyne
Broeders; meerder dan Samfon (b), doordePhiiiitynen;
boosaartiger dan de Jooden, (c) by de Waterflroomen
van Babel. Wierd het trekken by den
baard, oudtyds, voor eene der zwaarfte befpottingen
gehouden, dan zullen zy hier ook, naar alle waarfchynelykheid
, den Zaligmaaker, onder befpottende gebaarden
, by zynen baard gegreepen, en Hem de
hairen met eene zo groote woede daaruit getrokken
hebben , dat zy het vel der kinne en der wangen
hebben wechgerukt; zodat ook de voorzegging van
den Propheet hier naar de letter is vervuld geworden
: (d) Myne wangen heb ik den uitrukkenden gegeeven.
Op vier verfcheideneplaatfen is onze Heiland, ten
tyde van zyn Lyden, befpot geworden; in het huis
van Ka'ipbas; aan het hof van Herodes, die (e) Hem
met zyn hofgezin, befpottede; in het Rechthuis van
Pilatus, (f) daar men voor Hem ne der knielde; en,
eindelyk, op den berg Gölgotha wierd hy door de
(g) Overpriesters, Schriftgeleerden en Ouderlingen,
befpot.
ö Ongehoorde moedwilligheid ! è meer dan barbaarfche
raazerny in deeze Dienaars, jegens den
Heiland! De Natuur leert ons, met de ter dood
veroordeelden medelyden te hebben , en met ontferminge
over dezelven aangedaan te zyn; hetwelke den
wyzen Sirach deed zeggen: (b) de barmhartigheid
van den mensch firekt zich over zynen Naasten;
maar
t» Gen 37. 4.1 o,ÏO (f) Jud. 16. 95. (0 Ps. 136. 1.
(J) Ifaï. 50. 6 (f) Luk. M. II. (ƒ) Mat. 27. 27 — 29.
(g.) Mat. 27. 41. (/O F
- ccl
- 18. 12.
V 4

112 ZES-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
maar deeze Godloozen achteden onzen Heiland oir.
dat Hy als een God lasteraar veroordeeld was geene
barmhartigheid waardig; dus hebben zy de Spreuk
van Salomon bewaarheid : (a) de Ziel van eenen
godloozen beeft geene barmhartigheid met zynen
Naasten.
J
Buiten de befpottingen , die anderszins voor een'
eerlyk en treffelyk' Man onverdraagelyk zyn, gdvk
blykt in Samfon en Saül, welke l'aatfte daaröm
tot zynen wapendraager zeidde: (b) Trek uw Zwaard
uit,en faa my dood; opdat deeze onbefneedenen niet
koomen en my befpotten,{c)fpoogen zy daarenboven
den Zaligmaaker m zyn aangezicht, om Hem dus op
hetallerfmaadelykft te boonen. Het fpuuwen in het
aangezicht is nog op deezen dag, en ren alle tyden %
by de meeste Volken aangemerkt als de grootfte
verachting die men iemand kan aandoen; ja het is
eene duldeloozefmaad; waarom ook "fob, anderzinS zoo geduldig hierover zich in klagten uitliet,
zeggende: Cd) ja,zy ontzien zich niet, mm aangek
zicht te befpuuwen. Wanneer de overjeevende Broeder
, zyns Broeders Weduwe, die geene kinderen
had, met wilde trouwen , en zynen broeder geene
kinderen wilde verwekken,dan moest Qe) de Vrouw
vóór de Ouderlingen, den Schoen van zynen voet neemen
, en bemin zyn aangezkhte fpuuwen, tot zyne
uiterfte verachtinge; maar hier wordt (f)deEerstgeboorenonder
veele Broederen, die gekoomen was
om zynen Broeder, den eerften Adam, die alleen
vlee ch.ejy.ke kinderen had voorïgeteeld, geesrelvk
Zaad te verwekken, gelyk Ifiuas voorzefd heeftig)
IIy zal langduurig zaad zien, onbefchaamdelyk
befpuuwt. Welk-een mêdogenswaardig Schouwtooneermoet
het.nietgeweest zyn, dien (h) Schoenen
M Prov. ai. ,o. r» It P a r a I. I0,
O Mat. 26 6 7. Xi) Job. 30. ,o. (e) Deut. 15. o

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 313
van gedaante boven de kinderen der menfchen,
dat lieflyk en minzaam aangezicht, hetwelk (a)
de 'Engelen begeerig zyn te moogen inzien, mee
vuil en walglyk fpeekzel bedekt te zien ? Nooit
zag de Zon wanfehikkelyker vertconing, te meer,
dewyl de Heiland,gebonden zynde,dit vuile Speekzei
niet afwisfehen kon. Sprak God welëer tot
Moizes,ten opzichte van zyne Zuster Maria: (bjHadde
haar Vader haar in V aangezichtegefpoogen, zoude
zy niet ten min f en zeven dagen moet 'befchaamd
zyn? welk-eene fmaad was het dan niet voor (V) den
Vader der toekoomende eeuwe, door zyne ontaartde
Kinderen befpoogen te worden ? Het is niet onwaarfcbynelyk,
dat zy, metdeeze befpuuwingen, de Wonderwerken
des Heilands, tevens hebben willen
befpotten, aangezien Hy by het geneezen van eenen
(J) Doven en Stommen, uitfpouivende, zyne tonge aanraakte.
Daarënboven had de Heiland ook, by 'e
geneezen van eenen (e) Blinden, hem in de oogen
gefpuuwd, gelyk Hyookop eenen anderen tyd,(/)
'fiyk gemaakt had van zyn fpeekzel, en dat geftreeken
op de oogen van den blind-geboorenen, en op
d:eze wyze hem ziende gemaakt. Deeze Wonderen
na befpotten deze Boeven door hunne befpuuwinge,
en fchynen door deeze daad als te willen zeggen
: voorheen kon Hy met zyn fpeekzel de oogen
der Blinden openen ; maar, nu kan Hy het fpog van
zyn eigen Wezen niet afweeren ; men moet dan
alles, wat ons voorheen als Wonderen toefcheen, nu
als bedriegeryën aanmerken.
By deeze verachtelyke fmaad voegde dit eerloos
rot nog nieuwe fmerten; want, (g) zy foegen Hem,
gelyk Matthéus zegt, met vuisten,en anderen heb.
ben Hemkaakjlagen gegeeven: deeze tweeërleie manier
(V) r Pet. i. 12. (£) Num. 12. 14. (c) iraï. 9, 6.
(d) Marlt. 7. 32,33. W — 8.23. (f) Joan. 9.6, :
(J!) Mat. %6. 57.
V 5

3H ZES-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
nier van flaan hebben zy aan den onfchuldigen
Zaligmaaker gebézigc. Geene grootere fmaad kan men
iemand aandoen, dan met hem in't aangezichte te
flaan, aangezien het aangezicht het waardigfte deel
van 's menfchen lichaam is: geen wonder dan, dat
de Heiland,al vroeg, door den mond van David'hier
over geklaagd heeft, zeggende : (a) ik ben een fpot
der menfchen, en de fmaad des volks. De Propheet
Jeremias, dit fiaan in den geest voorziende , uitte
zich in deezer voege, (b) aan die Hem /laat, zal
hy zyne wange bieden, met fmaadheden zal hyverzaadigd
worden. Deeze fmaad is des te grooter en
gevoeliger, naar maate de perzoon aanzienelyk
en verheeven is, aan wien dezelve word aangedaan.
Hy, die geen enkel mensch, maar Gods Qc) eigen
Zoonwzs; die hoogwaardige Perzoon, welken (d) al.
Ie Engelen Gods moeten aanbidden, wierd hier met
vuisten en handen op het allerverfmaadelykst geflaagen
! Wanneer de Propheet Ifaïas Hem ook in deezen
mismaakten toeiland inden Geest befchouwde,
liep hy uit, (f) Hy had geene fchoonheid, noch luis*,
ter : wy hebben Hem gezien ; maar Hy had geene
gedaante; Hy zag 'er. verachtelyk uit, en als de
laatfe onder de mannen, als een man van fmerten.
Meermaalen wierden Gods getrouwe Gezanten
op eene^ foortgelyke wyze mishandeld. Van Michéas
(f) zeidde de Koning Achab: zet deezen man
in V gevangenbuis, en onderhoudt hem met het
brood der kwellinge, en het water der benaauwdheid.
Een gelvk voorval wedervoer ook den (g)
Propheet Jeremias tot driemaalen toe. Op gelyke
wyze wierd de getrouwe Boetgezant, Joannes de
Dooper, behandeld. Maar, nergens leest men, dat
deeze heilige mannen, door deurwachters, met vuisten
O) Pfal. 21. 7. fè) Tren. 3. 30. (tb Rom. 8. 3?.
ld) Heb 1. 6. (O KVi. 53- 2,3- (/) 3Reg. 22. 7.
Oj) Jer. 20. 2. — 32 3. — 37. 14.
en

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 315
en kaakflagen zoo gruuwelyk mishandeld wierden,
als men hier aan den Heere der Heerlykheid zag
gefchieden. Door deeze vuist-en kaakflagen hebben
zy tevens Hem als een'leugenachtigen Propheet
willen befchimpen , even gelyk Sedeclas den Propheet
Miehéas, als een' leugenaar, (a) voor de wange
heeft geflaagen ; want, kinnebakflagen zyn die
verfmaadelyke bejegeningen, die men den leugenaaren
meest-all' gewoon is tpetevoegen, om hen dea
mond te doen fluiten, ö Hemel! welk een hoon!
wat fmaadheid voor Jezus als een' leugenaar behandelt
te worden, daar Hy van zich-zelven kon zeggen:
(J?) ik hen de waarheid; en van wien de (c)
H. Geest zelf getuigt dat Hy de waarheid is ! Door
alle deeze hoonende moedwilligheden , aan den
Heiland gepleegd, is dan ook de voorzegginge van
ïfaïas ten volle naar de letter vervuld: (d) myn
lichaam heb ik den flaanden gegeeven, en den uitrukkenden
myne wangen; myn aangezicht heb ik van
de verfmaadenden en befj)uuwenden niet afgekeert.
Maar,als of zy hun baldaadig harte nog niet genoeg
gekoeld hadden, (e) hebben zy, volgens den
Evangelist, Hem zyn aangezicht bedekt. Mogelyk
was de Majefteit, die uit de oogen van Jefus ftraalde,
onverdraagelyk voor deeze ontmenschten Booswichten
: Even gelyk (f) de kinderen van Israël het
aangezicht van Moizes niet konden bsfchouwen om de
Heerlykheid zyns aangezichts. Des zy ook zyne oogen
bedekten om niec, door de treffende opflag zyner
oogen, in hunnen wrevel en boosheid geftoort te
worden.
Zy bedekten dan het (g) waarachtig Licht, hetwelk
alle menfchen verlicht, koomende in deeze waereld.
Het was hen niet genoeg, dat, om als Paulus
O) 2 Paral. 18. 23. (b) Joan. 14. f>. (c) 1 Joan. 5. 6.
(cl) Ifaï. 50. 6. (e) Mark. 14. 65. Luk. 22.65.
(ƒ) 2 Kor. 3. 7. (g) Joan. 1. 9.

3t6 ZES-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET]
lus te fpreeken, f» het dekfel van Moizes op bun
harte lag, en voor hunne öogeh-Kingj maar, zy wilden
ook een dekfel over het Evangelie leggen
Qj opdat de verlichting van bet Evangelie" der
Heerlykheid van Christus ben niet zoude bef raaien
David de Koning van die volk, bad om het licht
van s Heilands aanfehyn, maar, de fnoode onderdaanen
van Davids Ryk bedekken zyn aanfehyn
Abraham , hun Vader , hadde zich f» verbhdt
Hem te zien; en deeze onraartde Abrahams - kinderen
begeeren Hem niet te zien , maar bedekken
zyn aanzicht, met dat vervloekt oogmerk, om aan
den lydenden Jezus hunne fnoode fpotlust te boeten.
Men kan zich ligt verbeelden, op welk-eene geweldige
wyze zy den Heiland geflaagen zullen hebben
, daar zy met eene toomelooze wraakgierigheid
en kwaadaartigheid, jegens Hem ingenomen waren*
Deeze fchennis en fmaadheid nu wierd gevolgd van*
fpottende woorden; want, gelyk Matthéus aantee.
kend , zy zeidden ; (d) propheteer ons, Christus,
wie is t, die u ge flagen heeft.
De Zaligmaaker was door gantsch Israël aangezien
voor een Propheet: het volk had vóór weinige
dagen , by zyne intreede in Jerufalem, openlyk uifgexoepen
: (ej dit is Jezus de Propheet van Nazareth
in Galikën. Deeze dienaars-zelve waren zo dikmaalsoorgetuigen
van zyne krachtige leere en ooggetuigen
van zyne Wonderen geweest; in zo-verre,
datzy niet-alleen legen het bevél der (ƒ) Óverpriesteren
en Pharizéën Hem niet hadden medegebragt;
maar ook die heeilyke getuigenisfe van Hem
gaven; (g) nooit beeft "er mensch zoo gefprooken
getyk deeze mensch; en ziet! deeze waren het nu,
(V) 2 Kor. 3. 15. (/,) 2 Kor. 4. 4.
CO Joan. 8. 56. (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. gi £
die Hem op het allerfmaadelyksr hier bejegenden.
Dewyl nu de Propheeten niet-alleen toekoomende
dingen plagten te voorzeggen , maar ook fomtyds
tegenwoordige verborgene zaaken ondekten, gelyk
( a) Elizéüs alle de woorden, die de Koning van
Syriën fprak in zyne binnenfe kamer , ten eerde
ondekte aan den Koning van Israël; en de Heiland
ook getoond had, dat hyder Schriftgeleerden
heirnelykfte gedachten kende, toen hy zeidde: (h)
•waarom denkt gy kwaad in uwe harten ? zo begeeren
deeze booswichten dat de Heiland nu ook eene
proeve van zyne propheetifche weetenfchap zou geeven,
en dien ondekken , die hem geflaagen had.
Hiermede wilden zy dan, op d'allerbitterfte wyze,
zyn Propheetisch Ampt befpotten , en Hem voor eerï
dwaaze Propheet en valfche Mesfias verklaaren 5
waarom zy Hem met den naam van Christus, die
met den naam van Mesfias overëenkoomt, noemden,
zeggende ipropheteer ons, Christus, ö Gruwel! waar
is 'er ooit, van 's waerelds grondlegginge af, iets dergelyks
gehoord, en, waar is (Y) eene fmert, gelyk
deeze fmert te vinden ?
Nooit was 'er eenen Propheet zulk-eene fmaad
aangedaan. De getrouwe Gezanten en Zienders wierden
wel fteeds met vergramde oogen aangezien, en
tot ftilzwygen gedwongen , gelyk den Propheet
Amos wedervoer, wanneer hem gezegd wierd: (d)
gy, Ziender ! gaa heenen, vlugt naar V land van
Juda, en propheteer aldaar; maar, in Bétbei zult
gy niet meer propbeteeren, want, daar is des konings
heiligdom. Men wierp hen wel haatelyke naamen
toe, en fcholdhen uit voer (e) uitzinnigen; maar,
nergens leest men, dat iemand der Propheeten door
O) 4 Reg. 6 12. (b) Mat. 9. 4.
(c) Thicn. 1. 12. (d) Amos 7, 11. 13.
(e) 4 Reg. 9. II.
een

SI8 Z&S-EN - VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
een heilloos Boeven-rot zoo mishandeld wierd als
de Heere Jezus, de eerfte en de laatfte van alle
Propheeten, door wiens (a) Geest de Propheeten
gefproken hebben.
Zoo vol nu als-hunne harten van haat waren,
zoo vol waaren ook hunne monden van lasteringen;
want, Lukas zegt: (b) veele andere dingen
zeidden zy, tegen Hem lasterende ; dermaate dac
'er geen laster, fpot, of ftekelwoord,te bedenken
is geweest , dat zy den Heere Jezus niet toegeworpen
zullen hebben. Mogelyk zal de Een gezegd
hebben: (c) ziet den Brasfer en Wynzuiper,
den vriend der Tollenaaren en Zondaaren: een Ander
zal geroepen hebben: ( d) door Beëlzebub, den
Prins der Duivelen, heeft hy de Duivelen uitgeworpen
, en zyne gewaande Wonderen verricht: een Derden
zal gezegd hebben: (

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 315»
mond van David, zegt: (a) hetgeene ik niet geroofd
had, moest ik alsdan hetaalen ; want, Christus
heeft voor zichzelven niet geleeden, dewyl Hy zonder
zonde was ; maar voor ons ; waarom Petrus
zegt: (b) Christus is voor onze zonden geftorven,
Hy, rechtvaardig, voor d'onrechtvaardigen, opdat
Hy ons aan God zoude opdraagen , en met God
verzoenen.
Twee leden van het menfchelyk lichaam worden
by de befpottingen gebruikt,te weeten de tong
en de hand: dit waren de beide ledemaaten, waardoor
de Duivel, door (Y) de vrouzv , de zonde in de
waereld heeft gebragt. Immers, Eva had haare tonge
geleend tot een ongeöorlofd gefprek met (d) de
fange, en had haare hand uitgeftooken naar den
verboden (e) boom. Door deeze twee leden wierd
onze Heiland ook op het zeerst beledigd; om voor
deeze te voldoen, door allerhande befpottingen voor
ons te ondergaan. Wy hadden eeuwige befpottingen
verdiend; want, onze eerfte Ouders, willenden
(f) zyn als Goden, wierden verfteeken van (g) Gods
glorie, en behoorden beipot te zyn geworden, gelyk
God met den eerften mensch fpottede, zeggende
: (h) Ziet! Adam is als Eén van ons geworden.
Om ons dan van de befpottingen des Satans te bevryden,
heeft de Heiland deeze befpottingen verdraagen
:wy waren altemaal, door de zonde (f) als
een onzuiver mensch geworden: wy waren voor Gods
oogen als een walglyk fpog: in den drek en vuiligheid
der zonden hadden wy ons vermaak genomen.
Om ons dan (k) van de befmettingen des Vleeschs, en
des Geests, te zuiveren, wierd het aangezicht des
Hei-
CO Pf. (58. 5- (O 1 Pet. 3. 18. CO Ecl. 25. 33,
(

320 ZES - EN * VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Heilands mee vuil fpeekzel verontreinigd: Hy heeft
zich met dit fpog zo laaten mismaaken, om ons te
reinigen, en (a) onbevlekt te /lellen, voor het aanfchyn
van zynen Vader.
Wy hadden, om my als Paulus te uitten, door
onze zonden verdiend, (b) met vuisten en handen
van den Duivel geflagen te worden ; maar j
hier heeft Jezus willen geflagen worden , om ons
van 's Satans flagen te ontheffen; dus heeft de Propheet
, met recht, gezegd: (c) Hy heeft onze fmerten
gedraagen, V is om onze ondeugendheid, dat hy verpletterd
wierd. Oudtyds wierden de Slaaven, met
eenen kaakflag van hunne dienstbaarheid ontflaagenj
waarom Claudianus zodanigen kaakflag noemde, het
ongelyk van geluk: aldus heeft hier Christus, vuisten
kaakflagen verdraagen, opdat wy van de dienstbaarheid
des Duivels, en der zonde,en (dj van de
flavemye der bèdervenisfe verlost zouden worden, en
gefield tot de vryheid van de Heerlykheid der Kinderen
Gods.
Onze Heiland liet zyn aangezicht bedekken, en
zich als eenen Dwaas handelen, omdat Hy (e) ons
van God geworden is tot wysheid. Hy heeft zich
laaten bedekken, om te voldoen voor de zonden van
diegeenen, dewelken zeggen : (f) de duisternisfen
omvangen my, en de wanden bedekken my, en niewand
ziet my. Hy heeft zyrie oogen laaten verblinden
, om te boeten voor die zonden die zo menigwerf
met de oogen bedreven worden; om ons
tévens te leeren, onze (gj oogen aftekeeren , dat
zy geene ydelheid zien, en, opdat wy t met f» Job,
een verbond met onze oogen zouden aangaan, dac
wy zelfs op geene Maagd zouden denken, f Jy is dan
bedekt ge worden, opdat (ijwy allen met ongedekt en
aan-
(d) tod. 24- ï- (O aKor. 12. 7. (c) ïfaï. 53. 4, 5.
(d) Rom. 8. 21. \f) iKö'r. 1. 30. {f) Eccl. 23. 16.
(g> Pfal. 118. 37. (b) Job. 31, 1. (ij 2 Kor. 3. is.

LYDF.N VAN JEZUS-CHRISTUS. 321
aangezichten , de Heerlykheid des Heeren zouden
kunnen aanfchouwen Hy is, eindelyk, mee lasteringen
bezwalkten overlaaden, om te boeten voor de
Zonden van lasteringen, cn achterklap; ook om in ons
eenen affchrik van foongelyke Zonden te baaren,
en opdat wy de vermaaninge van den Apostel Petrus
zouden in acht neemen: (a) legt af dan alle ondeugd,
bedrog,geveinsdheid, en alle achterklappingen; met
één woord ,all' hetgeene Jezus hier door deeze Dienaars
geleeden heeft, ftrekt tot ons heil,en geluk;
want, hierdoor heeft Hy ons van de eeuwige fchande
en verfmaadheid verlost, en, om met de woorden
van Paulus te eindigen , ons f» heerlykheid en eere,
en het eeuwig Leven verworven. Amen.
G E B E D .
ö Lydende , ö Gefmaadde Jezus ! Aanbidlyk
Voorwerp van Majefteit, Heerlykheid en Luister!
Hoe zyt Gy een deerniswaardig Voorwerp van verachting,
befpotting en verfmaading geworden!Onze
Zielen"fmelten wech; onze Zinnen ontzinken ons;
onze krachten bezwyken, daar wy U , ó lydende
Jezus! nu een allerbeweenelykst Schouwfpel voor
ons geworden zynde, in deezen aüerverfmaadelykften,
allerjammerlykften toeftand befchouwen.. . .
Uw aangezicht , dat alleraanbiddelykst en lieflyksc
aangezicht, de wellust der Hemelen,met een walglyk
Speekzei , met een vuil fpóg , met het uitfpuugzel
van ontmenschte Booswichten bedekt, oncreinigd,enontluisterd!
Datatlerbevalligstaangezicht,
welks aanfehouwing de genieting is van Eeuwige
Wellusten, met vuisten geflaagen, en door kaakflagen
getysterd! Uw Godlyke Perzoon, Uw Hemel-
Majefteit,by alle deeze Zielgrievende bejegeningen,
door die fel-treffende lpotwoorden: Propheteer ons,
Chris-
(a) 1 Petr. i, 1. Q) Rom. 2, 7.
II. DEEL.
l
' X

322 ZES-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE ENZ.
Christus, wie is V, dieUgeflaagen heeft, op het
aüerhoonendst gekwetst, en ontheiligd! Ach! wie
kan, ö lydende Jezus! ö Man van fmerten! zulkeen
fchouwfpel aanfchouwen, zonder zich-zelven
in de vervoeringen eener allerbitterfte droefheid, en
het gevoel eener hartgrondigfte mededoogendheid te
verliezen ? Maar , hoe wast de vloed onzer fmart
en droefheid aan, daar eene heimelyke, eene zondige
bewustheid, ons datgeene noopt te openbaaren
, hetwelke dit heilloos Rot, op eene befpottende
wyze, van U eischte! Ja, Wy hebben, ö gefmaadde
Jezus! Wy hebben U geflaagen. Wy hebben U in
het aangezicht gefpoogen. Wy hebben U deeze
pynelyke kaakflagen gegeeven. Wy hebben U alle
deeze befpottelyke fmaadheden aangedaan. Wat zyn
onze zonden, onze onreine daaden anders, dan zoveele
befpottingen, en fmaadheden, voor Uw alziend
aangezicht gepleegd? Kan dan eene Zee van traanen
onze fchuld, onze boosheiduitwisfchen?Ach!mogten
onze Zielen door eene droefheid , evenredig
met den allerjammerlykften ftaat waarïn wy U , ö
mishandelde Jezus ! thans befchouwen, in eenen
onöphoudelyken traanen-vloed wechfmelten! Mogten
wy lteeds,ö gefmaadde Jezus! met Uwen treurenden
Propheet, in diepe verzuchtingen uitroepen :
Wie zal aan myn hoofd water geeven, en aan myne
oogen een bron van traanen, om onze zonden, oorzaaken
van Uwen deerniswaardigen toeftand,£y dag'
en by nacht' te bcweenen? Vloeit dan eeuwig, gy,
myne oogen! Stort bloedige traanen. En Gy, eindelyk,
ö Lydende Jezus! begunftig ons hiertoe met
Uwe genade, opdat wy zolang om U moogen
weenen, totdat Gy-zelv onze traanen zult afwisfchen,
ons den dierbaaren prys Uws Lydens zult
fchenken,en ons Uw verheerlykd aangezicht, blinkende
als de Zonne, op Uwen Hemelfchen Thabor,
in alle Eeuwigheid toonen zult.
A M E N .
ZEVEN-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 323
ZEVEN EN-VEERTIGSTE MEDITATIE.
Math. 27: vs. 1.
Mane autem fadto con- Als het nu morgenftond
lilium inierunt omnes geworden was , heb'
principes facerdotum-tp* ben alle deOverpries-
& feniores populi ad- ters, e« de Ouderlinverfus
Jefum, ut eum ge» di« volks te zaa-
W é W
morti traderent. nztfi gehouden
t e e n
%% ê Jezus, o»2 #£7»
$f[ ter dood te brengen.
WAnneer de Propheet Ifaïas in den geest voorzag,
hoe de Hoofden, en Voorzitters van
Ifraël den Christus zouden verwerpen, riep hy uit:
(a) wie is 'er blind, dan myn dienaar ? wie is 'er
doof, dan dien ik myne boden gezonden heb ? wie is
'er blind, dan die zich-zelven verkoft heeft? wie is
'er blind, dan de dienstknecht des Heeren? Hiermede
gaf de Propheet te kennen, dat men menigmaal
geene grootere blindheid vind , dan in diegeenen
die het klaarde zien moesten; geene grootere halftarrigheid
en weêrftand, dan in zulken die d'allerbereidften
moeiten zyn, om iets aanteneemen. Dit
bleek klaar, in de dagen van Christus, aan den Joodfche
Raad, welke, door een uitwerkfel van Gods
regtvaardigheid en Oordeel, den Mesfias, die onderhen
wandelde,niet kenden,noch wilden aanneemen:
dies was het met hen gefield gelyk de Propheet
voorzegd had: (b) de wysheid van hunne wyzen
zal te niet gaan, en het verft and van hunne
vtrftandigen zal verduifterd worden,
an
(«) Ifaï. 45. lp. CO Ifaï. 2?. i-t-
X 2

324 ZE VEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Van wie toch zou men grootere vaardigheid, om
den Mesfias aanteneemen, verwacht hebben, dan
van de Overpriesteren, Schriftgeleerden en Ouderlingen
des Volks , die dienaars en knechten des
Heeren waren, om Hem door de dagelykfche offeranden
aftebeeJden, en Hem uit de Wet en Propheeten
aantewyzen? Maar,zy waren metblmd-en
doofheid geflagen; waarover de Heidenen-zelve hen
zouden befchaamen, die, gelyk Ifaïas voorzeidde,
zien en hooren zouden: (a) Ik zal, zegt God
door zynen mond, de blinden op eenen wegbrengen
dien zy niet gekend hebben, en doen wandelen op
paden , die hen onbekend waren, ik zal hunne
duistermsjen m licht veranderen. De Mesfias was
tot de Zynen gekoomen; maar, deezen hebben Hem
niet willen aanneemen: zy hadden de duifternisfe
hever dan het licht, daar de Heidenen, die het
licht der Natuure volgden, ligter tebeweegen waren
dan de Jooden. (b) De Wyzen kwamen uit het Oosten
om Jezus te aanbidden , terwyl een Joodfche Hero'
des Hem in zyne wiege poogde te fmooren: Het
geloof van den Heidenfchen Hopman overtrof dat
van (e) Ifrael. _ Een Heidenfche Pilatus was met zo
groote haat niet tegen Jezus ingenomen als de
Overpriesters, Schriftgeleerden, en het puik der
Jooden; die nu voor de laatllemaal vergaderden
om het vonnis des doods tegen Jezus uittefpreeken!
en te laaten volvoeren. Men bragt Hem dan ten
dien einae s morgens vroeg voor den tweedemaal
in hunnen Raad, Hem nog eens ondervraagende
gelyk Luaas meldt: of Hy de Christus was, tn ook
ae Zoone Gods.
Wanneer deHeere Jezus des vry dagsnachte, op de
bezweermge des Hoogepriesters, beleden had, dat
Hy (/O de Christus, de Zoone Gods was, trok Kaï-
« M a t
phas
—- CO Mat. 8. ,c.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 325
phas daar gelegenheid uit om den Heiland van Godlasteringe
te befchuldigen, hetwelke de Raad beaam,
de, zeggende: (a) Hy is des doods fchuldig. Hierin
Haagde het den Raad tot dusverre naar zynen zin:
men kon nu in die zaake niet verder treeden: men
moest den dag nu afwachten, De Raad fcheidde dan
van eikanderen , om het overige van den nacht
eenige ruste te fcheppen; maar, hun flaap heeft niet
lang geduurd; want, zy kwamen weder fchielyk by
elkiinderen ; immers, (h) als het morgenfond gewórden
was, hebben alle de Overpriefers, en de Ouderlingen
des Volks te zaamen raad gehouden tegen
Jezus, om Hem ter dood te brengen.
Zodra dan de dageraad begon aantebreeken ,
kwam de groorè Raad voor den tweedemaal te zaamen,
niet in de gewoone Raadkamer, Gazith, of
anders de geplaveide Kamer, die aan de zuidzyde
des Tempels was, gelyk fommige Uitleggers willen;
maar in de zaal van Kaïphas: want, Joannes
getuigt uitdrukkelyk, dat (c) zy Jezus van Kaïphas
leidden naar het Gerechthuis. Alhoewel zy zeer
laat, en naauwlyks derde half uure vóór heraanbreeken
van den dag zich rer ruste begeeven hadden,
waren zy echter vóór zonne-opgang wederom byéén.
Even gelyk Abfalom, die naar zyns Vaders
Kroone ftond, (d) des morgens vroeg opftond, om
door zyne vleijerye de harten der mannen van Ifraël
inteneemen , alzo Honden deeze Godloozen vroeg
op, om onnozel bloed te ftorten ; dus men van
hen hier, met David, kan zeggen: (e) hunne voeten
zyn fnel, om bloed te vergieten. Zy waren dan, tegen
de gewoonte der Grooten, die doorgaans het
gemak en de nachtrust beminnen, weder fpoedig te
zaamen: alle de Overpriefers, en Ouderlingen des
volks,
O) Mat. 66. (£) Mat. 27. 1. (Y) Joan. 18. sï.
(dj 2. Reg. 15. 2-d. (e) Pf. 13. 4.
X 3

$2,6 ZEVEN-EN'VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
volks, en, gelyk Lucas'er by voegt, (V> de Schriftgeleerden,
hebben te zaamen raad gehouden te«en
Jezus, om Hem ter dood ie brengen. Allen, zegt
Matthéus, dat is, de gehcele Raad was nu vergaderd.
Mogelyk zullen 'er ia den nacht eenige leden
ontbrooken hebben: Annas althans bevond zich
snachts by den Raad niet, die zich, zekerlyk, nu
by deze tweede vergaderinge zal gevoegd hebben,
opdat het doodvonnis over den Heiland door alle
de leden zoude beaamd worden.
Het inzicht deezer tweede morgen-vergaderinge
was, gelyk Matthéus zich uitdrukt: om Cb) raad
te houden tegen Jezus, om Hem ter dood te brenaen.
Het is bekend, dat zy 'sHeilands dood al lang bellooten
hadden; immers, dit bleek by de verwekkmge
van Lazarus uit den doode (c). In de nachtvergaderioge
hadden zy Hem ook al doodfchuldig
verklaard. Het oogmerk was dan,eensdeels, om het
reeds gevelde doodvonnis te bevestigen , anderdeels
om te beraadflaagen, hoe men hetzelve op de gemakkelykfte
wyze, en met het minde gevaar zoude
uitvoeren ; hoe men met Hem in *t gerechte voor
I ïlatus zouden te werk gaan, en welke zaaken men
Hem ten laste zoude leggen. Zy willen nu de gelegenheid
die zy hadden niet verwaarloozen ; z y
wilden (d) wys zyn om kwaad te doen, gelyk de
woorden van Jeremias luiden: zy draalden niet, om
hun bloeddorftig voorneemen uittevoeren: zy zochten
Hem nog dien eigen dag van kant te helpen
opdat Hy niet tot de (e) dagen der ongedees/emde
brooden zoude moeten bewaard worden, gelyk Herodes
Petrus tot naa Paafchen bewaarde, om Hem
dan voor het volk te brengen en te dooden.
Hier zondigde de groote Raad, by deeze tweede

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 327
veröordeelinge van Christus, vry zwaarer, dan by de
eerfte. Hadden zy zich, by de eerfte te rechtftellinge,
in den nacht, door het vuur hunner driften, laaten
vervoerent God had hun een' tyd, van twee of drie
uuren, tot hun beraad gegeeven: toen hadden zy de
vermaaninge van David moeten nakoomen , zeggende
: (a) hebt berouw, van hetgeene gy in uwe
harten, op uwe rustplaatfen, zegt. De nacht, die,
door zyne ftilte, ernftigere bedenkingen verwekt,
heeft deeze Raadsheeren in hunne voorneemens niet
geftuit. Zy hadden moeten bedenken , wat zy bedreeven
, en welke nadrukkelyke woorden Jezus
gefproken had: zy hadden moeten overweegen, of
deeze Gevangenen, in weiken zoveele kentekenen
van den Mesfias gevonden wierden , ook niet de
Christus was, te meer, dewyl de (b) 69 weeken
van Daniël zoo-na ten einde liepen.
Des morgens, vooral op de Feesttyden, waren
de Jooden, als om ftryd, bézig met hunne Tal-gebeden
en Gedenkfchriften; en begonnen van Zonneopgang,
tot de derde uure, of onze negende toe,
met prevelen, en opzeggen van hunne Gedenkfchriften
, die zy onöphoudelyk by zich , en aan het
Voorhoofd en Armen droegen, en die de Pharizéën
wyd- uit (c) verbreidden, om van de menfchen gezien
te worden; maar, deeze Godlooze Raadsheeren zyn,
in plaats van te bidden, met bloed- en moord-gedachten
bézig. ö Ontaartde kinderen van Abraham !
Deeze ftond 's morgens vroeg op , (d) om zynen
Zoone Iza'dk ten offer te flagten,• terwyl zyne Kinderen
vroeg opftonden , om Gods (

328 ZEVEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Om dan aan dit Rechtsgeding een fchyn van
wettigheid te geeven, even als of zyde zaake aivoorens
ryp en voorzichtig overwoogen hadden, en niet
Iigtvaardig voortgingen , zo hebben zy Hem , nog
eens verhoorden (a) in hunnen raad geleld, zeggende:
zo gy de Christus zyt, zeg het ons. De
Mei.and had in den nacht,op dezelfde Vraage,die
Kaïpnas hemdeed, duidelyk beleden, dat Hy het
was; maar, deeze Vraag,die zy Hem ten tweedemaal
voorftellen, wordt aan den gantfchen Raad toegelchreven
; dewyl zy , volgens Lukas , zeidden :
zeg het ons. Mogelyk zullen zy gevreesd hebben,
dat Christus,door de Dienaaren zoo wreedelyk mishandeld
zynde, ih'zyoe belcéhtenisfe verfchillen of
wankelen zoude; dieshalven willen zv op nieuws
beprce.cn ol Hy zyn woord nog ttaandezai houden.
JUoch , de Heere Jezus, die nergens in wankelde , blyft
by zyne bekentende. Het was niet lang geleden,dat
zy den heiland (*) ï» den Tempdomringdhadden^zggende:^
lange houd gy onze Zielen in fw'yfel? Zyt
gy de Christus, dan zeg het ons openlyk, dat is duidelyk
, en zonder gelykenisfen; en deze vraage vernieuwen
zy nu hier. Wy kunnen, willen zy zeggen,
uit uwe woorden niet wys worden; dewyl gy
U nu eens (c) het brood des Levens, dan (d) het Licbt
der Waereld, nu wederom , ( ej de deure der fchaapen,
dan de goede Herder, en met andere benaamingen
noemt; hieröm, zeg het ons klaar, zonder
bewimpeling,en by aldien gy U voor het Volk niet
wilt uitten, gy zyt echter verpligc, het aan ons te
ontdekken; aan ons, die op den üoel van Moizes zitten
; aan ons, Uwe rechtmaatige Overheid, die ten
hoogften daar aan gelegen is. De Blind-geboorenen,
een arm en gering Man, wierd eindelyk ongeduldig
GO Luk. 22.65. w J o a r. I a H
CO Joaa. 6. 35. 00 — 8. 12. v) — 10. 7. U.
en

LYDEN VAN JESUS-CHRISTUS. 32c)
en gramftoorig, toen de Raad hem voor den tweedemaal
vraagde: (a) Wat heeft Hy u gedaan? Hoe
heeft Hy u de oogen geopend? Hy antwoordde: Ik
heb het u nu gezegd; en gy hebt het gehoord. Wat
wilt gy 't wederom hooren ? Wilt gy ook zyne Leerlingen
worden? I)ee2e arme Man verloor zyn geduld;
maar,de Zoone Gods toonde hier eene wonderlyke
geduldigheid, en liet het zich niet verdrieten,
om zyne Vyanden nog ééns op hun vraagen te
antwoorden; doch, Hy richtte zyn anfjvoord zoo in,
dat Hy hen daardoor hum ongeloof, en hardigheid
des harten verweet, zeggende: {b) Schoon ik bet u
zegge, gy zult my niet geloovcn.
De Joodfche Raad maakte zich aan eene moedwillige
ongeloovigheid fchuldig. Hy wilde niet
erkennen dat Jezus de Mesfias was , offchoon de
Heiland duidelyk gezegd had :(c) De werken die ik
doe, in den naame myns Vaders, geeven getuigenisfe
van my. Wilden zy nu uit de Wonderwerken, die
Hy verricht had,niet befluiten , dat Hy de Christus
was, veel minder zouden zy aan zyne bloote woorden
geloof flaan: zy zouden Hem eerder, gelyk te
vooren, te gemoed voeren: (d) uwe getuigenis is niet
waarachtig. Deeze beftxaffing nu heeft de Heiland,
met de innigfte weemoedigheid,tegen zyne Rechteren
uitgefprooken;Hy had zoo lang gearbei J,om deeze
Ongeloovigen tot het Geloof te brengen, dat Hy de
Mesfias v/as. Daarenboven had hy hen voorzegd,
welk-een' bedroefden uitflag hun ongeloof zou baaren,
daar Hy hen zeidde; (e) Inden gy niet geloofd
dat Ik de Mesfias ben , zult gy in uwe zonden f erven.
Hy had hen ook het heilzaam nut , en de
heerlyke belooninge van het geloof voorgefteld , zeggende
: (/ ) W r
ie in my gelooft, heeft bet eeuwig Leven;
doch, alle deeze poogingen van onzen Zalig-
maa-
L u k
Cd) Joan. 9. 26,27. CO " "«ó?» CO J oan
* I0
* 2
5«'
00 J°* a
- 3- 13« CO 2
oan< 6
+- 00 J ' 47-
X 5

33o ZEVEN-EN - VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
roaaker waren vruchteloos: dies vervulde hier onze
lydende Jezus, met zyne beftraffinge, de woorden
van David: (aj God heeft ge f aan in de Ver gadermge
der Goden, der Rechteren, en Hy is Rechter,
in $ midden van de Goden, dat is, van deeze Joodfche
Overheden.
By dit - alles verweet de Heiland hen hunne
opzettelyke boosheid en vry willige blindheid; want,
wanneer Hy zeidde: (b) Schoon ik u ook vraage ,zult
gy my niet antwoorden, noch loslaaten, hadden zy
geene de minde begeerte, noch lust, om de waarheid
te hooren. Over het hoofdpunt van den gantfchen
Joodfchen Godsdienst wilden zy zich niet inlaaten:
dit had Christus reeds meermaalen ondervonden;
want, toen Hy hen voorftelde , (c) vanwaar de
Doop van Joannes was, of van den Hemel, of van
de menfchen, kon deeze enkele vraag hen de oogen
niet openen. Daar nu Joannes een Man was,
die op eenewonderlyke wyze ontvangen en gebooren
was, en die getuigenisfe van Jezus gegeeven had.
Hem met den vinger aanwyzende, en zeggende:(d)
Zie daar hetLamGods,zie daar die wegneemt de zonde
der Waereld, kon zodanig-een Man hen niet verdacht
zyn; en , echter antwoordden zy op de vraage
van Jezus,of zyn Doop,namelyk,van den Hemel,
of van de menfchen was : (V) wy weeten V niet.
Kort hiernaa Helde Hy hen eene' andere vraage voor:
W a t
Cf) dunkt u van den Christus, wiens°Zoon is
hy? Zy antwoordden: Davids Zoo»;maar,toen de '
Heiland hen voorhield; (g) Indien David Hem Heere
noemt, hoe is Hy dan zyn Zoon? antwoordden zy
niets. Schoon zy hieruit ligtelyk hadden kunnen
befluiten,dat de Mesfias twee Natuuren moest heb-
(«) Pfal. 81. i. (O Luk. 22. 68. (c) Mat. 21. 25.
(

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS, 331
ben, narnelyk,eene Godlyke en eene menfchelyke,
Ichroomden zy echter te zien hetgeene zy niet wilden
zien; daarom wilden zy wederom liever zwy.
gen , dan Hem verder ondervraagen. Al had de
Heiland hen ten vollen willen overtuigen, zouden
zy of ftü gezweegen, of op eene trotfche wyze
geantwoord hebben : Wy zitten hier om U te ondervraagen
; maar, Gy niet om Ons te vraagen; en, gelyk
zy zich niet verwaardigd zouden hebben te antwoorden
, alzo zouden zy Hem ook niet loslaaten;
want, het was beflooten, om Hem fchuldig of onfchuldig
uit den weg te ruimen, federt Kaïphas gezegd
bad: (a) Gy denkt niet dat het u nuttig is, dat
'er een mensch fterve voor het Volk.
De Heiland zocht ook geene omwegen, noch uitvlugten;
maar geeft duidelyk te kennen, dat, met
wat verachting Hy ook van den Raad mogte aangezien
zyn, Hy echter de Meslias was , en Hy eerlang ,
blyken daarvan zou geeven : voortaan, zegt Hy,
(b) zal de Zoone des Menfchen zitten aan de recb'
terhand der kracht Gods. Weinige uuren te vooren
had de Heiland die zelfde belydenisfe nog ééns gedaan,
die wy toen ook verklaard hebben. De zin
van deeze belydenis is deeze: Ik weet wel dat myne
geringe gedaante oorzaak is van Uw ongeloof, welke
gedaante met uwe grootfche vooröordeelen niet
overeenkomt; doch, gy behoorde te weeten, dat de
Mesfias, in de Schriften der Propheeten, in een' tweeërlei
Staat wordt voorgefteld , in eenen Staat van de
uiterfte vernederinge, en ook in eenen Staat van de
hoogde verheffinge. Tot dusverre heb Ik onder U
gewandeld in een'ootmoedigen en armelyken Staat;
maar , die Staat zal in korte uuren een einde
neemen; dan zult gy, tot uw leedweezen, mynen
heerlyken Staat aanfchouwen: dan zullen de woorden
van David in my vervuld worden , en myn
Vader
ia) Joan. 11. 50. (*) Luk. aa. 69..

332 ZEVEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Vader zal tot my zeggen: f» Zit aan myne rechterhand,
totdat ik uwe vyanden tot een voetbank uwer
voeten felle.
De Raad dan gehoord hebbende, hoe Jezus aan
de rechterhand Gods zoude zitten, begreep daaruit,
dat hy^zich voor zodanig-eenen uirgaf, die
aan God in alles gelyk was; waarom zy Hem ook
allen éénpaarig vraagden: (b)Zytgy dan de Zoom
Gods ? Zy vraagden Hem dan, of hy Gods Zoon
was, niet om onderweezen te worden, of de waarheid
te onderzoeken; maar om Hem in zyne woorden
te verlfrikken. Maar, ö groote vrymoedigheid
van den Heere Jezus! Hy bekènde, en lochende
ni t; Hy bekènde rond-uit, en fprak: Gy zegt het;
want Ik hen V. De Heiland had deeze belydenis
wel met Wonderwerken kunnen bevestigen; maar,
daar Hy dit zoo dikmaals gedaan had, en het nu de
tyd van zyn Lyden was, wilde Hy geene Wonderen
meer verrichten; hetwelke ook niets zoude gebaat
hebben; aangezien zy, zodra zy zyne bekentenisfe
gehoord hadden, het doodvonnis, tegen Hem des
nachts uitgefprooken, bevestigden; zodat men op
hen kon toepasfen hetgeene Ifaïas zegt: (c) AW wat
dit volk fpreekt, is t'zaamenzweeringe Hun Raad
beftond niet dan uit bloedgierige menfchen, die
clkanderen aangehitst hadden, om den onnozelen
van kant te helpen; terwyl 'er niemand wierd gevonden
die de zaake van Jezus handhaafde ; dus
wierd wedeiöm de taal van den Propheet hier bewaarheid
t: (77) daar is niemand, die de gerechtigheid
voorfaat, noch naar de waarheid oordeelt. Hunne
voeten loopen tot het kwaad; zy haasten zich, om
onnozel bloed te vergieten. Te vooren had zorg en
bekommering hen naar Getuigen doen zoeken; terwyl
de gevondene Getuigen niets met waarheid konden
00 Pfal. 109. 1, (è) Luk. 22. 70.
(O Ifaï. 8. 12. 09 — 59. 4.— 7.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 333
den voortbrengen; doch , nu vatteden zy Jezus in
zyne woorden , in dewelke zy, door hunne blindheid,
eene gruuwzaame God-lastering meenden te vinden;
waarom zy ook zeidden : (a) Wat hebben wy nog
getuigenisfe van nooden ? Dewyl wy 't zelf uit zynen
mond geboord hebben. Evenals of zy wilden zeggen:
Daar hy dan zyn woord getrouw blyft, blyven wy
ook by onze uitfpraak. Wy hadden gemeend dat
deeze arme Man zich beter zoude beraaden hebben;
maar, wy zien, dat Hy in zyne dwaalinge hartnekkig
volhardt, en alreeds aan het oordeel der verhardinge
is overgegeeven: welaan dan, (b) Uw bloed zy
op uw hoofd, uw mond heeft tegen U gefproken.
Wy zyn verpligt het booze uit Israël wech te ruimen
, en U ter dood te brengen, opdat Gods gerechtigheid
, die door uwe God-lastering zozeer
beledigd is, door uw bloed weder verzoend worde.
Maar, hoe kunnen zy zeggen: (V) Wy hebben 't uit
zynen mond gehoord, daar zy , volgens de getuigenis
van den Propheet , ooren hadden , die niet
hoorden? Zy hoorden het geluid van 's Heilands
woorden wel; maar, door eene Geestelyke onbekwaamheid
, drong derzelver inhoud niet tot in het
gemoed ; waarom zy den Mesfias] zelv' verwierpen
, en de waarheid voor eene God- lastering uitkreetten.
Ondertusfchen mogen wy de woorden van
Moizes wel gebruiken, en zeggen, dat (d) onze
Vyanden zelfs Rechters zyn, en getuigen dat onze
Middelaar beleden heeft te zyn de Zoone Gods:
welke getuigenisfe wy, tegen de Vyanden van 's Heilands
Godheid, met voordeel kunnen gebruiken.
Hetgeene den Jooden tot doffe verfirekte, om Jezus
te veröordeelen, is ons tot eenen troost: Immers, dit
is eene rechte dof van blydfchap dat Jezus is de
Christus, de beloofde Mesfias. Welk-eene vreugd
was
(

334 ZEVEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
was het voor Abraham niet, dien f» dag te zien,
die hy van-verre ook beeft gezien, en is verblyd

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 335
de kinderen der menfchen: Beminnen wy de Rykdommen:
Hy is de allerrykfte; want, Cd) in Hem
zyn alle fchatten der wysheid, en kennisfe verborgen»
Hebben wy onze Vrienden lief, om dat wy hunne
goedheid gefmaakt, en weldaaden van hen ontvangen
hebben: Wie heeft ons immer grootere weldaaden
beweezen,dan de Zoone Gods? Van wien hebben
wy grootere gunften ontvangen dan van Hem? Hy
heeft ons verlost van het grootfte kwaad, (b) van
de wet der Zonde en des doods. Hy heeft ons het
hoogfte en opperde goed verworven; (c) de genade
Gods het eeuwig Leven; zodat Paulus dan, met recht,
gezegd heeft: (d) Zo wie onzen Heere Jezus-Christus
niet liefheeft, die zy vervloekt.
Wy vinden ook geene mindere doffe van vreugde
in de groote Heerlykheid van Christus, die gezeten
is aan de rechterhand der kracht Gods. Immers, hierdoor
zyn wy verzekerd , dat Hy ons met zynen
Geest zal overdorten, en van alle noodige gaven
voorzien; want, hiermede heeft Hy zyne Leerlingen
en ons getroost, zeggende: (e) Het is u nut dat
ikgaa;want,is't dat ik niet beenen gaa,danzalde
Vertrooster tot u niet koomen: Maar, zo ik wecbgaa,
zal ik Hem tot u zenden. Hierdoor worden wy
des te meer verzekert, dat Hy ons tegen alle onze
Vyanden zal bewaaren en befchermen, en vandaar
(ƒ) de f'af'zyner magt zal doen koomen, zeggende:
heerscht in H midden uwer Vyanden. Daarenboven
genieten wy dit voorrecht, dat Hy ons hier, in hoope,
reeds (g) in den Hemel heeft doen zitten, en deel
krygen aan de Heerlykheid van ons hoofd, Christus,
om hier-namaals, met Hem, hier-boven te heerfchen,
volgens zyne belofte: (h) die verwint, zal
ik met my doen zitten op mynen Throon. Amen.
G E-
O) Kol. 2. 3. (b) Rom. 8. 2. CO - 6. 23.
(O 1 Kor. 16. 22. (0 Joan. 16. 7. (ƒ) Pfal. 109. 2;
(f) Ephcf. 1. 6, (J>) Apocal, 3. 21.

336 ZEVEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
G E B E D .
6 Lydende Jezus! Is 'er een tydftip, geduurende
den loop van Uw Lyden, hetwelk de woede en raazerny
niet bézigt, om U met nieuwe fmerten te overlaaden?
Naauwelyks waren Uwe woedende Vyanden
eene wyle tyds van hunne bloeddorftige en
rusteloozen geweldenaryën uitgerust, of de eerst»
aanbreekende dageraad wekt hen op uit hunnen kortftoridigen
Slaap, tot het bedryf van nieuwe aanflagen.
Ten tweedemaal fpant men de Vierfchaar, om, als *c
ware, een glimpje van rechtvaardigheid te geeven
aan hunnen bloeddorst , en U, met des te grooter
recht, ter dood te verwyzen ö Lydende Jezus!
Zoone Gods! Waare Mesfias! Onze Christus! hoe
word de onrechtvaardigheid deezer Vierfchaare ,
door de belydenis deezer eeuwige waarheden , op
het fchandelykst ten toon geftelt ; de glans der
Gerechtigheid ontluistert, en Gy, in de Vierfchaare
deezer Godloozen, op het allerönrechtvaardigst
behandelt!
Maar. ach ! waren deeze onrechtvaardigheden,
U in de Vierfchaare van Kaïphas aangedaan, ook in
deeze Vierfchaare beflooten gebleeven ! Hadden zy,
met het einde van Uw onfchuldig Leven , ook tever s
een einde genoomen! Maar, helaas! die zelfde onrechtvaardigheden
zyn, uit de Vierfchaare van Kaïphas,
tot in de Vergaderingen der Christenen overgeflaagen.
Immers, zyt Gy onze Jezus,onze Zaligmaaker?
hoe behooren dan onze harten U, in alle
eerbied, hulde en dankbaarheid, toegewyd te zyn!
En, ö genadige Jezus! waar zyn die dierbaare betrachtingen
, wier verzuimenis de grootfte onrechtvaardigheid
is?Zyt Gy de Zoone Gods? onze Mesfias
? onze Christus? Ja, lydende Jezus ! Ja: Wy
belyden, dat Gy de ongefchapen Zoone van Uwen
ongefchapeneri Vader, dat Gy onze Mesfias, onze
waare Middelaar, onze Christus, onze hoogst-Gezalfde

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 337
zalfde Ópper-Priester, en Heil-Vorst zyt. Dit belyden
wy, die, naar U, Christenen genaamd worden.
Ach! waren onze daaden evenredig met onze belydenis!
Onrechtvaardiger , dan Kaïphas, en zyn
Raad,wederfpreeken wy onze eigene Belydenis.Snooder
dan deeze Snooden, fpannen wy nog heden tegen
U eene nieuwe Vierfchaar. Wy belyden U met
den mond, en ontkennen U met de daad. De eerbied
en hulde, aan Uwe Opperde Majefteit, aan
Uwen Godlyken Perfoon verfchuldigd,wordt door ons
te dikmaals, in wulpfe Vergaderingen, aan een fnood
Zelfbelang, of aan baldaadige uitfpoongheden opgeofferd.
Hoe onrechtvaardig is dan, ó mishandelde Jezus,
onze handel niet jegens U! Maar, laat eene
deemoedige belydenis van onze fchuld ons Uwe
vergiffenis verwerven ! Laat een ongeveinsd berouw
in ons op nieuw dien troost baaren, dat,daar Gy U
in deeze Vierfchaare, als de Zoone Gods, de Christus,
en onze Mesfias belydt, wy ook,om de rouwtraanen
onzer Schuld-belydenisfe, U, als Zodanigen,
in het genot der Eeuwige Vreugde mogen belyden,
en aanbidden.
A M E N .
II. DEEL. Y ACHT-

338 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ACHT - EN - VEERTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 27. 3,4.
Tune videns Judas, qui*»7k* beeft Judas, die
eumtradidit, quod|g Hem verraaden bad,
dam atus ester, pooni-J* ziende,dat Hyveröorl
tentia duclus , retu-f g deeldwas,door berouw
ïït tnginta argenteos|| gedreeven, de dertig.
FTQ M
- S
* C E R D
? Zilverlingen aan £
tum & Semonbus, di.*« Overpriesteren,enOueens:
peccavi, tradens* J derlingen,wederömgefanguinera
juftum. At#£ bragt, zeggende -Ik
• '"^«ernncr q«id ad*J heb%lzon%d vernos?
Tu videns. | | raadende bet onnozel
JJ bloed. Maar,zy ant*
woordden: Wat gaat
onsdataanPGymoogt
toezien.
DOorgaans ziet men gebeuren, hetgeene Eliphasde
Themaniter tot zynen Vriend Job
iprak. (a) Ik heb gezien, dat die booze werken uit.
voeren, en die kwaad zaaijen en maaijen, van God m
met eens te blaazen, verdelgd wier den, en dat zv
ynieldzyn door den fiormwind van zyne gramfchap.
Dit bleek,inzonderheid,aan hetgeene Judas
wedervoer die toen hy de allerfchandelykfte verraderye
gepleegd had, zich met zynen loon kittelde,
en m zynen wensch waande gedaagd te hebben,
z.ch op het deerlykst bedroogen vondt; want, hy
wierd door eene vreezelyke fmart, en eene beklaagelyke
wroeging, heen en weêr geflingerd. Het
was hier met hem gefteld, gelyk de wyste der Vor-
00 Job. 4. 8,p.
den

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 339
iten zegt: (a) Die ongerechtigheid zaait, zal onheilen
maaijen, en door de roede van Gods gramfchap
verflaagen worden. Zoo aangenaam hem de dertig
Zilverlingen, waarmede hy zich inbeeldde gelukkig
en ryk te zyn, in het eerst waren, zoo zwaar beginnen
deeze hem nu te benaauwen en te prangen.
De Zonde vertoont zich in 't begin gantsch liefiykmaar,
haar einde is deerlyk en fmertelyk De
Zonden zyn niet ongelyk aan deSireenen , die, door
de aangenaamheid van haar zoet gezang, de Zeelieden
op de klippen lokken ,. en dezelven doen
Schipbreuk lyden. Hetgeene Salomon eens van de
Wyn zeidde, is byzonder toepasfelyk op de Zonde:
(b) Hy gaat liefyk in ; maar in '/ einde zal hy
pyten als eene Siange, en ,als een Bafiliskus zyn vergif
uit forten.
Om ons nu niet langer op te houden ; befchouwt
eenmaal den Verraader Judas, die, daar de geldgierigheid
hem beheerschte, en hy zich, door dezelve,
tot verkooping en overlevering van zynen Heere en
Meester vervoeren liet, zich met het bezit van dertig
Zilverlingen, als met eenen heerlyken buit, ftreelde;
maar,hoefchrikkelyk was het gevolg,en het einde!
Immers, naauwelyk zag hy, wat hy gedaan had,
of hy wierd met de grootfte fmert aangedaan. Hier
eindigde, gelyk Salomon zegt, (c) de vreugd met
rouwe. Hemel en Aarde verwekken hem tot angst;
het bloedloon pynigt zyn hart ; hy wil hetzelve
niet langer bezitten; maar (brengt het den Cverpriesteren
te rug.
Gelyk de geduldige Job welëer zeidde: (d) De
loop van den Schynheiligen zal vergaan, alzo ondervond
Judas deeze waarheid aan zich-zelven, daar hy
niet gedacht had ,dat de zaaken van Jezus zoo verre
iouden getrokken worden. Moogelyk had hy ziels
Vbójf-
(a) Prov. 22. 8. (i) —— 23. 3*.
CO Prov. 14.13. (O Job. 8. 13.
Y 2

340 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
voorgefrdd, dat de Raad, uit vreeze van (a) oproer
onder bet volk, Hem niet zoude hebben durven om
het Leven brengen, of, dat anderszins het Volk , hetwelk
(F) Hem voor een Propheet hield, Hem wel uit
de handen der Dienaaren zoude ontweldigen. Hy
wist ook , dat de Heiland de Schriftgeleerden en
Pharizéën meermaalen, door zyne redenen, had overtuigd
, en verdomd; des hy zich kan verbeeld hebben,
dat Jezus zich hier wederom, door zyne krachtige
redenen, wel zoude vry-pleiten, gelyk de Dienaars, op
eenen anderen tyd, door zyne welfpreekenheid, afgehouden
wierden, om Hem te vangen, zeggende :
00 Nooit heeft'er mensch zoo gefprooken, gelyk deeze
mensch. Daarenboven had hy meer dan ééns gezien,
hoe gemakkelyk de Heiland het gevaar, (d) midden
dóór zyne Vyanden heenen gaande, wasontkoomen:
Iets dergelyks, dacht hy, zou Jezus in den uiterften
nood uitvoeren. Hy had, zomin als de andere
Apostelen , de voorzegginge van Jezus dood begreepen
Het is zowel van Hem, als van zyne Mede-
Apostelen , hetgeene Lukas zegt: (e) Zy hebben die
dingen niet verf aan; dit woord was voor ben verborgen
, en zyvatteden niet hetgeene'er gezegd wierd.
Vervolgens nu, daar de Duivel de gierigheid in het
harte van Judas geplant, en hem aangezet had, om
zynen Meester, op hoope van winst, te verraaden,
heeft hy het gevolg van zyne gruweldaad te laat
bemerkt; want, toen by zag welk-een droevig gevolg
zyne verraadery baarde, dat Christus veroordeelden
hy de oorzaak van dit ongeluk was, wierd
hy (ƒ) door berouw gedreeven, en heeft de dertig
Zilverlingen wederom gebragt aan de Overpriesters
en Ouderlingen. Hoe ongevoelig ook deeze Verraader
tot dus-verre was geweest, en hoezeer hy
00 Mat. 26. 5. (O 3 I. 4o\ CO Joan. 7. 46.
00 Luk- 4- 30. (O J8. 34- CO Mat. 27. 3.
zich

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 341
zich met het loon der ongerechtigheid vermaakt had ,
echter wierd zyn gewisfen fchielyk wakker; dewyl
de Godlyke wraak hem ra? op de hielen volgde
Somwylen houdt God lang zyne wraake in; maar,
fomtyds doet by ook de ftraffe fchielyk op de Zonde
volgen. Dit bleek aan Judas; wiens gemoed met
de allerysftlykfte benaauwdheden geprangd wierd.
Nu zag hy eerst de fchrikkelykheid van zyne Zonde;
Gods wraakzwaard tegen hem uitgetrokken ; hy
ziet de Hemel aan als voor hem geflooten, en de Hel
en Afgrond geopend,om hem in te zwelgen Toen
de Heiland tot hem zeidde : ia) Weel dien mensch,
door wien de Zoone des Menjchen zal verraaden worden
! Het ware dien menfche beter, dat hy nooit
geboren was, baarden deeze woorden geen' indiuk
in zyn hart; daar hy-zelv onbefchaamd dorst vraagen:
Üi) Ben ik 'took, Meester? Maar, nu gingen
zyne oogen te laat open; hy voelde dat uitgefprooken
Weel van den Heiland hem reeds treffen. De
Zilverlingen, die hem welëer zo aangenaam waren ,
leggen nu, als een' moolenfteen ,op zyn harte en gemoed.
De Zonde heeft van-vooren een fchoon gelaat;
maar, van-achteren fteekt ze als een'Adder :de Zonde
is gelyk aan dat fiach van Sprinkhaanen, wier (c)
aangezichten waren als menfchen-aangezichten, en
wier hair als Vrouwenhair; maar, {d) zy hadden
f aarten als die der Schorpioenen. Veeltyds ontdekt
men de fchrikkelykheid der Zonde niet eerder ,
dan dat zy reeds gepleegd, en niet meer te herroepen
is David zag niet eerder, hoe grootelyks hy
gezondigd had, door het tellen van zyn Volk, dan
toen het reeds gefchied was; toen (e) kreeg hy eene
wroeging in zyn hart: toen trof hem een knaagend
(d) Mat. 26. 24. (b) — 25. 00 Apocal. 9-7)8.
(d) Apocal. 9. io« ( e
) 2 Re
S- 2
4-
Y 3
1 0
-

34a ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
gend naberouw, over zyne begaai e misdaad. Aldus
was het oo met Judas geleegen. Hy zag zyne boosheid,
toen het te laat was: toen wenschte hy, dac
hy zich zulks nooit had onderwonden. Zyn berouw
en droefheid was wel groot; maar, het was geen
berouw, of (a) droefheid die om God is, maar, het
was eene droefheid der waereld, die de dood werkt;
zyn berouw ontftond uit 's Heilands veröordeelinge;
by gevolg, indien Jezus niet veroordeeld ware geworden,
of, indien Hy uit 's Vyands handen ontkomen
ware,zoude Judas geen berouw gehad hebben.
De Zonde, als Zonde, is de grond van het waare
berouw, namelyk, omdat men God, als eenen zoo
goedertierenen Vader, vertoornd heeft; maar, het berouw
van Judas, fproot uit de fchandelykheid zyner
misdaad,namelyk, daar hynu,als een Verraader, van de
Apostelen,en van de gantfche Waereld, zou aangezien
, en dus van eik-een gevloekt en gehaat worden:
zyn berouw fproot voort uit eene flaafelyke
vreeze voor de ftraffen, die hy zich op den hals
had gehaald, en daarom , in plaats van zich tot God
tekeeren,enmet den verloorenen Zoone te zeggen;
(b) Vader, ik heb gezondigd tegen den Hemel, en
tegenC/,wykt hy,hoe langer,hoe verder, van God
af, en zoekt zynen troost aan verkeerde zaaken.
Gelyk Kaïn zyne wroeginge, door den arbeid,
poogde te verzetten, en hieröm (c) eene Stad bouwde
; gelyk Saül zyne zwaarmoedige gedachten zocht te
verdryven , door de Muzyk, (d) de Harp, en door
eeneToveresfe,alzo waande Judas nu ook hulp en
troost te vinden by de grootfte Vyanden van Jezus;
van welken hy geen troostelyk woord kon er-
Jangen. Immers, hy begaf zich tot de Overpriesteren
en Ouderlingen, aan welken hy de dertig Zilverlingen,
wederom heeft gebragt: moogelyk op den zelfden
00 2 Kor. 7. IO. 00 Luk. 15. 13.
(O Gen. 4. 17. (rf) j Reg. I 0\ J 3.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 343
tyd, waarop zy, in het huis van Kaïphas nog te
zaamen vergaderd, doch , reeds opgedaan, en nu bereid
waren, om den veroordeelden Zaligmaaker naar
Pilatus heenen te leiden. Kort te vooren had hy zich
ook tot hen begeeven, en gezegd: (a) Wat wilt gy
my geeven, en ik zal Hem U leveren ? Maar, hoe verfchillende
is deeze gang van den eerden! Toen ging
hy heenen, om Hem te verraaden; nu,em zyn verraad
te bekennen; toen, om Hem aan banden en
boeijens te kluisteren; nu, indien moogelyk, om
Hem te verlosfen; Ach! hadde hy liever zich, met Petrus,
tot God gekeerd, en, met Job, gezegd : ik zal Qb)
liever mynen Rechter fmeeken om genade; wie twyffelt
'er aan,of God zoude hem zyne misdaad vergeeven
hebben?Met David,hadde hy behooren te zeggen:
(c) Myne ongerechtigheid zal ik, tegen my,aan den
Heere belyden: en gy hebt de boosheid myner Zonde
vergeeven. Veeleer hadde hy tot zyne Mede-Apostelen
moeten wederkeeren, en hen, even gelyk de
Sippier aan Paulus en Silas, moeten zeggen : Mannen
Broeders, (O wat moet ik doen, opdat ik zalig
worde; daar ik zoo deerlyk gevallen ben?
Maar, wat zal het Judas baaten,dat hyzich tot de
Overpriesteren en Ouderlingen begeeft ? Waarfchynlyk
zal hy zich de woorden van David niet herinnerd
hebben: (e) Wilt niet betrouwen op de Vorften;
op der menfchen kinderen, in dewelken geen heil is;
want, zy zyn,om de woorden van Job te ontleenen, (ƒ)
allemaal lastige Vertroosters. Hy bragt dan de dertig
Zilverlingen wederom. Dat geld, hetwelk hem tevooren
zoo aangenaam was, wordt nu, voor zyn geweeten,
een ondraagelyke last; hy wil zich van hef
bloedloon ontdoen, om zyn gewisfen,indien moogelyk,
eenigzins te ontlasten: des biedt hyden Raad
zyne
f» Mat. 26. IS- (O Job. 9- I5« (0 Ps
- 3*j 5-
00 A&or, 16. 3°. (O Ps- HS- 3. 00 Job- * 6
' 2
'
Y 4

344 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zyne ontvangene penningen wederom aan. Mooge-
]yk heeft hy foortgelyke woorden gebruikt: Neemt
dit geld wederom aan , in hetwelk ik geen behaagen
fchep, en geeft my myn'Meester nu ook weder terug,
of, fielt.Hem op vryë voeten. Immers, met
het wedergeeven van deeze dertig Zilverlingen heeft
hy willen toonen, dat hy zyn Verbond, hetgeen
hy te vooren met hen gemaakt had, brak; edoch,
hy wierd in zyne hoop bedroogen: het was met hem'
gefield, gelyk Job zegt: (a) de oogen der Godloozen
zullen bezwyken , alle uitvlugt zal bun ontnoomen
worden: en hunne hoop zal een gruwel voor
hunne Zielen worden.
Inmiddels wierd zyn (b) hart binnen in hem ent'
flooken, en hy brandde als een vuur, by zyne overdenkinge:
hy moest zyn hart, hetwelk te lang beklemd
was geweest, nu uitftorten; des koomt hy tot
het uiterfte, en zegt tot d'Overpriesters, en Ouderlingen:
(c) Ik heb gezondigd, verraadendehetonnozei
bloed. Hy was hier niet gelyk aan veele Christenen,
die hunne zonden bewimpelen, verdraaiien,
of gantfchelyk lochenen, en erger in dit ftuk zondigen
dan Judas: neen; hy beftempeld zyne daad
met den echten naam, en noemt dezelve, verraaderyë.
Hierdoor herftelde hy de eere en faam, die
hy Jezus, door zyn verraad,ontnomen had, zeggende
dat Jezus onnozel , en dat het onnozel bloed
was, hetgeen zy door Pilatus zouden laaten ftorten.
Gods vinger fpeelde hier ook zichtbaar onder, opl
dat langs alle kanten blyken zou, dat Jezus, om
met Petrus te fpreeken, (d) geene zonde gedaan
heeft, noch 'er geen bedrog in zynen mond gevonden
is; (é)JVant, zodanigen Hoogepriester betaamde het
dat wy hadden, heilig, onnozel, onbefmet, van
M Job l i . 20. f» Pf. 38. 4. QC) Mat. 2 /. ,
(

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 345
de zondaaren afgezonderd. Hadde Judas 's Heilands
onfchuld en onnozelheid niet getuigd, de
Godlooze Jooden zouden gezegd hebben, dat Judas,
die drie jaaren een medelid van Jezus Apostelen
was geweest, door zyn gemoed gedreeven, het
geheim der boosheid, dat in Jezus fchoole tot dus
verre verborgen was geweest, had ontdekt; maar,
door deeze bekentenisfe van Judas, namelyk, dac
hy gezondigd heeft, verraadende het onnozel
bloed, is alle verdenkinge, alle opwerpfel op éénemaal
ter neder geveld.
Deze woorden moeiten een' doodfchrik in deezen
godloozen raad verwekt hebben; maar, helaas! zy
gedraagen zich als of dat hen niet aanginge: zeerwel
heeft David dan van hen gezegd: (a) hunne woede
is gelyk die van eene flange: gelyk die van eenen dooven
adder, die zyne ooren flopt, die niet hoort de flernme
van den bezweerder. Hier ondervond Judas, dat
de Waereld-Grooten het verraad wel beminnen; maar
den verraader haaten. Immers , zozeer als zy
te vooren hem gevleid hadden,toen hy zeidde: Qb)
ik zal Hem U leveren, zo verachtelyk handelen zy
hem hier nu:hy ftaat hier,weenende en zuchtende,
terwyl zy hem met dit bits antwoord bejegenen,
en wechzenden: (V) Wat gaat ons dit aan? Gy
moogt toezien. In de daad, all' wie flechts eenige
menfchelykheid bezit, moet door dit onmenfchelyk
antwoord aangedaan worden. Door deeze Godlooze
onzinnigheid en verhardinge gaven zy te kennen
, dat zy de rechte naazaaten van Kaïn waren,
die, met eene beestachtige gerustheid, tot God-zelven
zeidde: (d) ben ik de bewaarder pan mynen broeder T
Wel hoe ! Ongelukkige naavolgers van Kaïn! gaat
U dat niet aan ? Is Judas fchuldig ;'gylieden zyt noch
veel
O) Pf. 57. 5,6. (£) Mat. 26. IJ.
00 Mat. 27. 4. 00 Gen. 4. 9.
Y 5

346 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
veel pligtiger. Heeft hy den onnozelen Jezus verraaden
; gy hebt Hem gekoft; heeft hy Hem in uwe
handen geleeverd;gy hebt Hem met valfche Getuigen
bezwaard, met God-lastering beticht, met verdichte
muiteryën beklad. Wel hoe! gaat U dit niet
aan, dat (a) uwe handen befmeurd zyn met bloed,
en uwe vingeren met onrechtvaardigheid', en uwe
tong ongerechtigheid voortbrengt? Uwe handen zyn
belmet met bloed, niet van uwen broeder; maar
van uwen Mesfias; niet van eenen rechtvaardigen
Abel;maar van dien het Beginfel van alle rechtvaardigheid
is. Gaat U dit niet aan, dat (b) gy de maate
uwer Vaderen vervult, en dat op U zal (c) koomen
aW het rechtvaardig bloed, dat op d'aarde vergooten
is, tot het bloed van den Zoone Gods-zelven?
Gaat her U niet aan , dat gy God - moordenaars
zyt?
De Heiland had hen, met recht, verweeten: dat
zy (d) de gewigtigfle ftukken der Wet, namelyk,^
barmhartigheid acbterlaaten. Immers, zy toonden
geen het minfte medelyden met Judas: zy lieten
den klaagenden en wanhoopenden Judas in zyne benaauwdheid:
zy bezwaarden zynen last nog meer,
toen zy hem zeidden: gy moogt toezien: even als
of zy zeidden: hebt gy u aan deeze daad vergreepen;
is de ftraf voor Uwe reekening gereed: wy
hebben met U niet meer te ftellen; en dus toonden zy
van het getal te zyn van die Godlooze Herders, van
welken de Propheet zegt: (e) dat zwak was hebt
gy niet verfierkt, dat ziek was, hebt gy niet geneezen,
dat gekwest was, niet verbonden, en dat verkoren
was, niet gezocht. Ondertusfchen kon de ongelukkige
Judas geen heil, noch troost, vinden by
diegeenen, welker gunst hy zoo duur gekocht had.
Maar,
00 If
aï- 59- 3. (O Mat. 23. 32. (O — 35.
(O Mat. 23. 23. (0 Ezech. 34. 4.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 347
Maar, dit was eene welverdiende ftraffe, die het
rechtvaardig oordeel Gods over hem liet koomen
; die veekyds zondaaren door zondaaren ftraft.
Hy had naar de ftemme van den goeden Herder niet
willen luifteren, noch zich door deszelfs getrouwe
waarfchuwingen, die hem in den voorgaanden nacht
gefchied waren , tot inkeer laaten brengen ; dus
viel hy rechtmaatig in zulke onbarmhartige handen.
Zy , die te vooren zyne vrienden waren, verlieten
hem nu; en dus wedervoer hem nu, naar de letter,
hetgeene Jeremias voorfpelt aan de zondaaren;
la) alle Uwe minnaars hebben U vergeeten , en
zien naar U niet meer om , want, ik heb U geflaagen
met eene vyands-plaage ,met eens f Ir enge kafiydinge.
Wy hebben dan nu gehoord, hoe Judas, door berouw
over zyne gepleegde verraderyë gedreeven
wierd, en hoe zyn gewisfe hem, naa deeze euveldaad,
knaagde. Hoeveele Christenen zyn 'er niet , die
zonde op zonde pleegen, en die, om my als Eliphas
te uiten; (b) de ongerechtigheid als water indrinken,
en geheele Jaaren in eene vreezelyke gevoelloosheid,
en onbeweegelyk in de zonden, als op
hunnen droesfem,blyven liggen,even gelyk 'er van
Moab aangetekend ftaat: (c) Moab is van zyne
jonkheid af vruchtbaar geweest, en heeft op zynen
droesfem flil gelegen, en is van vat in vat niet overgegooten;
daarom is zyn fmaak by hem gebleeven,
en zyn reuk niet veranderd. Judas toonde, dat hy
gevoelig was over het bedreeven kwaad: het berouwde
hem , dat hy zulks gedaan had ; en zou
nimmer iets dergelyks onderwinden , offchoon hy
9
er ook de geheele waereld mede winnen kon, hy zou
nu zeggen, als Balaam: Cd) al gaf Balak my zyn huis
vol
(a) Jerem. 30. 14. (£) Job. 15. 15.
CO 48. 11. (d) Nuin. 32. ig.

348 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
vol goud en zilver, ik zou doch raynen Meester niet
meer verraaden.
Indien wy 'er veelen met Judas vergelyken, zullen
wy bevinden, dat zy nog zo-verre niet koomen
; want, judas deed eene openbaare belydenis van
zyne zonde. Hoeveelen zyn er niet, die hunne
zonden niet willen noch durven belyden, gelyk als
(a)Acban. Hoeveele naavolgers zyn 'er van Kaïn;
die, daar hy zynen broeder gedood had, niets anders
bedoelde dan zyne zonde te bedekken; want,
toen God hem vraagde: (b) waar is Abel uw broeder?
moest hy gezegd hebben: ik heb Hem dood
geflaagen; maar, hy antwoordde: ik weet 't niet.
Gave God! dat zulks niet dagelyks gefchiedde, en
dat de zonden, door ftilzwygenheid, niet zodanig
vergroot wierden, dat ze dieper dan een' kanker
inëeten. Intusfchen verwoesten en bezwaaren dezulken
hun geweeten, en maaken zich hoe langer,
hoe ongelukkiger. Het gaat met dezulken als met
David, die, toen hy zyne zonden voor den Heere
zocht te verzwygen, door de geduurige knaaginge
zyns gewisfen, verdorde,en als uitdroogde; daarhy
uitriep : (c) omdat ik myne zonden zweeg, zyn
myne beenderen uitgemèrgeld; want,zolang de zonden
niet worden beleeden, zolang blyven zy ook
onvergeeven : gy moogt uwe zonden hier voor uwen
Biegtvader verzwygen, of verbergen; God zal dezelve
, tot uwe eeuwige fchande, vóór uw aangezicht Hellen
, gelyk Hy u by den Propheet dreigt, zeggende
: (d) Ik zal uwe fchaamte ontdekken, en ik zal
uwe naaktheid ten toon ft'ellen aan de Volken, en
uwe fchande aan de Koningryken. Hy , die van
zyne zonden vergiffenisfe verlangt, moet dezelve niet
verbergen: de ziekte, die voor den Medicynmeester
C» Jofuë 7. O) Gen. 4. 9. (c) Pf- »l. 3-
(d) Nahum 3- 5-J ui*

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 349
ter verborgen wordt, kan geene middelen voorgefchreeven
worden; dus moet men ook zyne zonden
openhaaren en belyden, indien wy vergeevinge willen
erlangen ; hieröm zeidde d'Apoftel Joannes: (a)
indien wy onze zonden belyden, God is getrouw en
rechtvaardig, om ons onze zonden te vergeven, en
ons te reinigen van alle ongerechtigheid.
Wy zien ook , hoe Judas de dertig zilveren penningen
, die hy op zulk-eene onrechtvaardige wyze
verkreegen had, wederom bragt. Het ware ook
te wenfchen, dat degeenen , die onrechtvaardig goed
te zaamengefchraapt hebben, hetzelve ook wederömbragten
, en daar in Gods bevél volgden,
zeggende: hetgeene (b) dieflyk wechgenoomen is,
daar van zal hy den eigenaar de fchade vergoeden,
of wedergeeven. De zonde,zegt Auguftinus, worde
niet vergeeven, 't en zy het geftoolen goed worde wedergegeeven.
Het fchynt, dat God meer zorge gedraagen
heeft voor onze, dan voor zyne eigene belangen.
Immers, Hy heeft aan den Priester eene
volkoomene magt gelaaten, om alle de zonden te
vergeeven, die wy ten Zynen opzichte zouden konnen
begaan, hoe gruuwzaam dezelve ook moogen
zyn; zoras de zondaar door berouw getroffen is , is
hy verzekerd van de vergiffenisfe; maar, welk-eene
droefheid een dief, of een onrechtvaardige bezitter
ook laate blyken; wat boete, wat ftrengheid, wac
liefdegaven zelfs hy te werke ftelle; zonder wedergeevinge,
of vergoedinge van het geftoolen goed, is 'er
voor hem geene de minfte hoope van zaligheid.
Niemand kan zalig worden, dan die (c) boetvaardigheid
doen , en zich tot God bekeeren , doenden
waardige vruchten van boetvaardigheid. Gely k nu de
bekeering beftaat in een oprecht berouw over de
zonden, in een' haat en afftand van dezelve, en in
eene
(a) 1 Joan, 1. 9. Exod. 52.12. fV) Aft. 26. 20/

350 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
eene waare verbeteringe, alzo kan hy, die het geftoo.
Jen of onrechtvaardig goed niet wedergeeft, geen
berouw over zynen diefftal hebben, aangezien hy zyne
zonde niet wil verlaaten; geen' afkeer van dezelve
heeft, maar in zyne dieveryë volhardt, en aldus
moet zodanig - een gewis verlooren gaan, aangezien
de Apostel Paulus zegt;dat (a) noch dieven,
noch roovers, het ryke Gods zullen bezitten; want, die
iets boven God lief heeft, is zyns niet waardig, en ,
vervolgens, die het geroofde niet wedergeeft, heefc
het onrechtvaardig goed liever dan God, en kan dus
ook geen deel aan God hebben; daarom zeidde de
Heiland: (b) wie niet verzaakt air wat hy bezit,
die kan myn leerling niet weezen.
Nimmer zal ook het onrechtvaardig goed ten nutte
gedyën: denkt veeleer, dat het geftoolen goed alle
uwe andere inkomften ontwortelt, en alle uwe andere
goederen, die gy nog rechtvaardig bezit, daar
door als verkankert worden, en dat dus het kwaade
het goede verflindt. Het is hiermede gelegen als
met den droom van Pharao, daar hy zag, dat de
magere (c) koeijen de zeer fchoonen en zeer vetten in-
/lokten;zodat men van het geftoolen goed,gemengd
met het rechtvaardige, met Moizes, kan zeggen: (d)
het zal het land met zyn gewas ver/linden. Dikmaals
gebeurt het ook, dat men het geftoolen goud
en zilver op eene fchandelyke wyze wederom moet
geeven, fomwylen met een gevolg van tydelyke en
eeuwige ftraffe, gelyk Judas ondervonden heeft.
Nadrukkelyk zyn, ten deezen opzichte,de woorden
van Sophar, by Job: (e) De rykdommen, die by ingejlokt
heeft, zal hy weder uitbraaken: God zalze
uit zyn ingewand rukken. Dit is het lot van allen,
die onrechtvaardig goed naar zich fchraapen; want,
wan-
00 i Kor.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 351
wanneer hunne oogen eens zullen opengaan , en
zy op den kant der Helle hunne rekening zullen opmaaken,
zullen zy te laat zien, dat de uitkomst
hunner rekeninge zal zyn: myne ziel is verhoren.
Het zal dan met dezulken gefield zyn, gelyk David
zegt: f» als hy fterven zal, zal hy 'er niets
van medeneemen; maar, dan zal hy all' het geftoolene
uitbraaken en achterlaaten.
AH' wie dan zyne zaligheid ter harte neemt, en zich
aan onrechtvaardigheid fchuidig bevindt, behoort te
weeten, dat hy nootwendig het geroofde moet wedergeeven
; dewyl God de zaligheid en de vergeevinge
hunner fzonden hieraan heeft vastgehegt; want,
aldus fpreekt God, door den mond van Ezéchiël:
(£) Indien de Godlooze het pand wederom geeft, en
het geroofde weder vergoedt, in de geboden des Levens
wandelt, en geene onrechtvaardigheid meer bedryft
zal hy leeven, alle zonden die hy gedaan heeft, zullen
hem niet toegerekend worden. Laat ons dan door
het voorbeeld van Zachéüs opgewekt worden; laat
ons hem naavolgen, en van hem leeren, hoe wy
ons te gedraagen hebben omtrent onzen naaften:
(0 de helft van myn goed geef ik den armen, zeidde
hy: en heb ik iemand,door bedrog,ergens in te kort
gedaan, dat geef ik vier-dubbeli weder. Daarom
verdiende hy ook deeze troostelyke woorden van
Gods Zoone te hooren: (d) heden is deezen huize
zaligheid gefchied; en indien wy dit voorbeeld volgen,
zullen wy die zelfde taaie uic den mond van Godzelv
hooren: Hetgeene ik u toewenfche. Amen.
G E B E D .
Zó verre, ó lydende Jezus! Zó verre gaat onze
(a) ff. 48.18, (*) Ezech. 33. 15. Q e) Luk. 19. 8.
00 Luk. 9.
zon-

352 ACHT-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
zondige ondankbaarheid, en verderfelyke boosheid,
dat zelfs een heillooze Judas, op het treurtóoneel
Uws Lydens, ons tot een voorbeeld van befchaaminge
{trekken moet. Hier wyst ons een fnoode
booswicht, die alle pligten, jegens U, en zich-zelven,
op het alleröndankbaarst gefchonden had, ons, in het
midden van zyne woedende rol, onze rechtmaatige
pligten aan. Hoezeer van alle deugd ontaard; hoezeer
door boosheid ontmenscht; echter brengt berouw
hem tot belydems,en de wroeging van het geweeten
, tot het begrip zyner misdaad.
Meermaalen hebben wy ons aan foortgelyke zonden
, als wy thans in Judas doemen, fchuldig gemaakt
; meermaalen was een onrechtvaardig loon
ons tot een dryfveer van onrechtvaardige daaden ;
maar, helaas! tennaauwernood deed de bewustheid
onzer Schuld, de wroeging onzer misdaad, ons, met
Judas, uitroepen: wy hebben gezondigd. Hoe dikmaals
haakt het geldzuchtig hart, door onëerlyke
poogingen , naar het bezit van eens anders goed !
Hoe dikmaals wordt de eere en de faam, door eerroovende
lastertongen, gefchonden! Hoe dikmaals
de blanke onfchuld overgeleverd aan de belangzuchtige
ondeugd! Ach! waren deeze Zondaaren,
die Judas met de daad naavolgen, aan Judas ook in
de bekentenisfe gelyk! Hoe weinigen zyn'er, die,
door eene rouwige wroeginge over hunne euvcldaaden
gedreeven,zich totdePriesteren van Uw Nieuw
Verbond begeeven, om,door eene heimelyke belydenisfe,
zich van hun gepleegd verraad te befchuldigen,
en het loon der ongerechtigheid, de geroofde
eere en faam, langs deezen weg, te herftellen! Voor
deezen, ö lydende Jezus! fmeeken wy U om genade!
Laat een waar berouw, een berouw, hetwelk
Uwe beleedigde Majefteit alle'én ren voorwerp heeft,
hunne harten grieven, hunne fchreeden beftuuren,
en hunne gangen, ter herftellinge der gefchondene
Rechtvaardigheid, regelen. Laat het voorbeeld van
den

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 353
den rampzaligen Judas, ons- allen tot een Spiegel
ftrekken ; laat zyn geweeten en wroeging ons de
ftraffe der zonden (leeds voor oogen houden; laat zyti
te laat berouw ons op onze hoede doen zyn, om,
wel-verre van in den Schakel onzer Zonden te blyven
hangen, op het eerfte verraad tegen U, en ons geweeten
, gefmeed, door een tydig berouw, door
fchieiyke traanen eener waare en ongeveinsde boetvaardigheid
ons tot U te begeeven; om ons in de heilfontynen
van Uw dierbaar bloed, van alle fchuld,
van alle onrechtvaardigheid te ontdoen, en van alle
zonden te reinigen! Dan zal, ö lydende Jezus! noch
de glans van het aardfche Goud of Zilver, noch iets
van 't Waereldsch bedriegelyk fchynfchoon ons tot
zonden kunnen verlokken. Dan zult Gy-alléén hier
het geliefkoosd Voorwerp onzer begeertens en verlangens
zyn, en wy, hier-namaals, in U de vervulling
onzer Ziele - wenfchen Eeuwiglyk ftnaaken.
A M E N .
II. DEEL, Z NEGEN-

354 NEGEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
•$ # $
NEGEN. EN- VEERTIGSTE MEDITATIE.
Mat. 27. 5,6,7,8,9,10.
Et proje&is argenteis 'm^fgEn de Zilverlingen in den
templo , recesfic , Tempel nederwerpenabiens
laqueo^ fe fus-*|* de, trok hy beenen,en
pendit. Principes au-^-a- gingzich met eene prop
tem Sacerdotum, ac-$* verhangen. Maar de
ceptis argenteis, dixe-^ Overpriesters, Z/Vrunt:
non iicet eosj-jj; verlingenopneemende,
mittere in corbonamr^-a zeidden: wy moogen die
quia pretium fanguinis|* in de Offerkiste niet
eft. Confilio autem ini werpen, want het is
to , emerunt ex illis** bloedgeld. En,raadgeagrum
figuli in fepul houden hebbende, kofturam
peregrinorum.|g ten zy 'er den akker
Propter hoe vocatus^^ van een' Pottebakker
est ager ille, Hacel-|;| voor, tot eene begraafdama
, hoe est ager^a plaatfe der Vreemdefanguinis
usque inho-|| lingen. Daarom is die
diernum diem. Tuncfs- akker tot op den huidu
implctum est, quod|{ gen dag, Plakeldama,
diótum est per Jere-^ dat is,Bloed akker gemiam
Prophetam, di-f« naamd. Toen is volcentem:&acceperunti:4
bragt hetgeene door
triginta argenteos, pre- ** den Propheet Jeremias
tium appretiati, quemaldus voorzegd was: en
appretiaverunt a fiiüsg* zy namen de dertig
Israël. E: dederunt eos »$ Zilverlingen, den prys
in agrum figuli, ficut** desgeenen, die op prys
conitituit mihi Domi- gefield was, welken zy
m i s
« J * van de kinderen van
«-

i LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 3*5
7~)£ ondeugende Menfchen en Verleiders,zegt Paulus,
Ca) zullen erger en erger worden Deeze
waarheid word ons, door de dagelykfche ondervinding,
geleerd. Niemand ftygt op éénmaal tot hec
hoogfte toppunt van Godloosheid; maar gaat fchreede
op fchreede voort. Judas had veele boosheden
gepleegd; veele Zonden bedreeven , eer hy den
hoogften trap zyner boosheid beklom. Hy, die van
natuure geneegen was tot geldgierigheid, die (b) de
'wortel van alle kwaad is, nam, aangezien hy (c) de
beurze had, de gelegenheid waar j om zich door onrechtvaardigheid
te verryken , en wierd op het laatst
(d) een Dief, gelyk de Evangelist Joannes hem noemt.
Door zyne begaane ontrouw, en dieverye , baande
hy zich den verderen weg tot zyn verderf; hy wierd
hoe langer, hoe meerder, tot het bedryf van diefftal
aangezet, en zocht, eindelyk, zyne gierigheid, en zyrt
diefachtig hart onder dat momaangezicht te verbergen
, van 't (e) den armen te geeven. Hierdoor verviel
hy in verharding; voegde zich nog getrouwlyk
by de Apostelen; at het Paaschlam met hen; liet
zyne voeten, die (ƒ) op den weg der boosheid en
des bederfs liepen , door zynen Meester afwasfchen
en droogen, en ondanks deeze ongemeene liefdedaad
, bleef hy zo verhard, als onbefchaamd. Daar
hem, om zyne kleine dieveryën,geene draf wedervoer
, leidde hy toe, om zich grooter voordeel té
bezorgen; des, daar nu (g) de Overpriesters en Ouderlingen
raad hielden , om Jezus te vangen en te
dooden,greep hy deeze gelegenheid aan,om op een
oogenblik zich met veel te verryken.
Onze Heiland de booze aanflagen van zyn haré
ontdekt hebbende, (b) is de Duivel in hem gevaaren.
Toen wierd hy door verbittering en gram-
Itoo-
(a) 2 Tim. 3.13. (b) 1 Tim. 6. 40. (c) Joan. 13. 29.
00 Joan. 12. 6. (O i 3
' 5- (f) Sap. 5- 7'
lg) Mat. 26. 3. 4. (O Joan. 13. 27.
z %

35

LYDEN VAN JESUS-CHIUSTUS. 357
zak gefioken, Hy ging dan uit het hu's van Ka'phis
naar den Tempel , naar die Tempel , alwaar de
Tollenaar zich ook naartoe begaf; doch niet met het
hart van den Tollenaar, die (a) van-verre flaande ,
zyne oogen naar den Hemel niet dorst opjlaan, zeggende,
S God.' wees my Zondaar genadig. Hy ging
'er heen met een hart, als dat van Kaïn, welke (70
zeidde: grooter is myne hoosheid, dan dat ik genade
hekoome. Hy ging 'er heen met oogen vol van traanen
;maar, 't waren (cjEfaus traanen, die verworpen
is geweest. Het geld, dat hem te vooren zo aangenaam
was geweest, wierd hem nu, als een zwaare
last , te zwaar : hieröm ondoet hy zich daarvan ,
(d) de Zilverlingen in den Tempel werpende.
Ziet-hier een dubbel Wonder! Een Dief wordt
rechtvaardig, en een Gierigaart mild. Immers,zegt
de Prediker ï\\zt'.(e~) een Gierigaart wordt door geen
geld verzaadigd? En echter ontdoet zich de gierige
Judas van dat geld ,naar 'c welk hy zo gehaakt had,
en bewaarheidt dus de Spreuk van Salomon : die
de rykdommen bemint , heeft 'er geen genot van.
Judas wierp dan het geld van zich, meenende hierdoor
eenige verligting van zyne doodelyke angst te
bekoomen. De ondervinding leerde hem , dat het
geld, fchoon 't by de Waereld (f ) ter befcherminge
dient , echter geen balfem is voor een verwond
geweeten,en nog veelminder het losgeld en de (g)
prys ter verlosfinge zyner Ziele kan weezen: en aldus
wierd in hem de Godfpraak van Sophonias vervuld:
(70 hun zilver en goud zal ben niet kunnen verlos,
fen in den dag van de gramfchap des Heeren. Hy
wierp de zilvere penningen in den Tempel van zich
wech, hoopende het Onweder, 't welk boven zyn
hoofd
(O Luk. 18. 13. (O Gen. 4. 13. CO Heb. IS. 17;
00 Mat. 37. 5. 00 Eccl. 5. 9- (ƒ) 7. 13.
(j) Pfal. 48. 9. (O s
°Ph *• '8-
Z 3

35 8 NEGEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
hoofd hong , te doen bedaaren , even gelyk het
Scheepsvolk van hec Schip, daar Paulus zich op bevond
, (#) een deel goeds buiten boord "wierpen. Gelukkig
ware Judas geweest, indien hy met de wechwerpinge
van de dertig Zilverlingen, ook tevens
het zwaar pak zyner ondraagelyke geweetens-wroeginge
hadde kunnen wechwerpen; maar hy kon zyn
ontroerd en geflingerd hart, op geenerhande wyze,
doen bedaaren; dewyl, volgens de taal van Paulus,
het (b) eigen geiveeten den menfchen getuigenisfe
geeft, hen befchuldigende of ontfchuldigende, die, indien
het goed is, en gerust, een geduurige raaaltyd,
doch,indien het kwaad is, een knaagende worm is,
die niet fterft, en van ons niet kan afgeweerd worden
waar men gaat of ftaat, worde men 'er van
verzeld: dies zeidde Cicero, de Vader der Welfprekenheid,
van hetzelve: Wy hebben van de onflervelyke
Goden het geweeten ontvangen, dat van ons
niet kan gefcheiden voorden. Dit bleek in Judas;
die, de benaauwdheid van zyn wanhoopend gewisfen
niet konnende uitflaan , uit den Tempel (f)
is vertrokken .en, heenen gaande, zich met eene firop
verhangen heeft. Hy zocht eene eenzaame plaats ,
gelyk zwaarmoedige en neêrflagtige Zielen pleegen
te zoeken; doch, daardoor wikkelde hy zich nog
veel dieper in de netten des Duivels. Hy fchuuwde
het gezelfchap der menfchen, en wierd getrokken
in het gezelfchap der booze Geesten; en hieröm is
het niet te vergeefsch ; hetgeene Christus zegt: (d) de
onreine Geest wandelt door dorre plaatfen. Dit leere
hen, die van natuure tot zwaarmoedigheid genegen
zyn, de eenzaame plaatfen te myden. Onze Heilandzelv
wilde in zyne groote benaauwdheid in Gethfémani,
niet geheel alléén zyn; maar (e) nam Petrus
00 Aft. 27. 18. (O Rom. 2. 15, O) Ma;. 27. 5.
00 Mat. 12. 43. (O Mark. 14. 33.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 359
rus ,Jt.kobus,en Joannes, met zich, om hun gezelfchap
te genieten, daar Hy, als Hy bidden zoude ,
zich {a) de verte van eeri ft eenworp van hun afzonderde.
Gewis, daar is niets gevaarlyker, voor droefgeestigen,
dan de eenzaamheid te verkiezen. Immers,
wanneer wierd Eva verleidt? Was 't niet, als zy
alléén was?
Wanneer Judas dan zich afgezonderd had van het
gezelfchap der menfchen , heeft Satan hem mee
een gansch Heirleger van angstvallige en droevige
gedachten overvallen, diehemzoobenaauwden, dat
hy zynen troost aan de ftrop zocht. De wanhoopende
Judas, mogt met Job wel uitroepen: (F) Indien
ik zegge; myn bed zal my vertroosten, en ik zal, als
ik te Jlaapen lig, door myne overweeginge verligtinge
voelen; dan maakt gy my vervaard door droomen,
en doet my verwrikken door nachtgezichten; daarom
verkiest myne Ziel gehangen te worden , en myne
beenderen den dood. Hy ging dan heenen, begaf zich,
naar alle waarfchynelykheid, buiten de Poorte der
Stad Jerufalem , en zocht eene bekwaame plaatfe uit,
daar hy den inwendig knaagenden worm zyns geweeten
, door Zelv-moord kon {lillen , (V) en beeft
zich met eene ftrop verhangen, hierin (i) Achitophèl
naarvolgende, die, zich. zeiven verhangende , geftorven
is. Hierin ftrekte hy ook tot een voorbeeld
van Judas, aangezien hy ook een Verraader van
David , gelyk Judas van den Heiland is geweest.
Dus volvoerde die rampzalige aan zich - zeiven het
vonnis, dat God geveld had over degeenen die een*
ander' voor geld verkoften;want,dus luidt de Wet:
Ce) Indien men iemand bevindt, die zynen Broeder
verkoft hebbende, den prys ontvangen heeft, dien zal
men dooden: en aldus moet bloed, weder met bloed
betaald,en hetgeene men een' ander' doet, aan ons
ge.
(a) Luk, 22. 41. (*) Job. 7.13,14,15. (f) Mat. 27.5.
Cd) 2 Reg. 17. 23. (e) Deut. 24. 7.
Z 4

360 NECEN-EN-VEEUTIGSTE MEDITATIE OP HET
gedaan worden; des God ook tot Noë fprak: f»
Zoo wie menfchen bloed fort, zyn bloed zal ook gefort
worden. Op deeze wyze betaaldef» Saül, met
zyn bloed, het onfchuldig Priesteren-bloed, dat hy
vergooten had. (c) Acbabs bloed lekten de honden,
en aldus wierd Naboths bloed gewrooken Atbalia,
die (d) al het Koninglyk geflagt om 't leven bragt,
wierd ook gedood. Judas, die Jezus verkoft had,
en om deeze daad zyne draf ontving, bragt zich-zelven
om 't leven met eene ftrop. Van hem is't dat de
Apostel Petrus, die naar alle waarfchynlykheid het
zelfs gezien heeft, in zyne aanfpraak tot de Broederen
zegt: (e) Hy is, verhangen zynde, midden-dóór
geborften, en all' zyn ingewand is uitgeflort.
Allerhande gisfingen zyn 'er over de wyze, hoe
hy geborften is, en zyn Ingewand uitgeftort heeft.
Sommigen meenen, dat de ftrop gebrooken zynde,
hy voor-over gevallen is, met zyn' buik tegen de
aarde,of op een'fcherpen fteen,of paal, of ftruik,
of, ter ftraffe zyns Zelv. moords, van de Overften
der Jooden, of, op bevel van Pilatus, van eene fteilte
of hoogte is nedergeworpen,enzoo zyn' buik opengeberften,
en zyn Ingewand uitgevallen is. Doch
alle deeze gisfingen daar laaiende, is het eerder te
denken,dat Judas,in eene afgezonderde plaats, de
touwe, die hy om zynen hals gedaan had , aan een'
boom, venfter, of aan iets anders ook heeft vastgemaakt,
en, zich willende nederftorten , of afwerpen,
zyne beenen zich ergers in verward hebben, zodat
hy aan beenen en hals hinge, en voor-over op zyn
aangezicht liggende, zonder de magt te hebben van
zich opteheffen , alzoo langzaamerhand ftierf, en
in dien ftaat eenigen tyd is gebleeven , totdat zyn
verrottenen buik opengeberften is, en hy aldus zyn Ingewand
O») Gen p. 6. 00 i Reg. 22. iJ. - 31 4.
(O 3 Reg. a«. 38. 00 4 Reg. u. (e) Aft. i.U.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 361
gewand heefc uitgelïort; en, by geval door iemand
gevonden, aldus zyn dood (V) kennelyk geworden
is, aan alle de Inwoonders van Jerufalem, Gewis
zullen 'er op deeze tydinge, veele Aanfchouwers
loegeloopen zyn, die, over dit fchrikkelyk Treurtooneel
verbaasd, zullen uitgeroepen hebben: Is dit
die Verraader van zynen Meester ? Even gelyk 'er
welëer van de Godlooze Jézabèl gezegd wierd, toen
zy van de honden omtrent verflonden was: (b) Is
dit die Jézabèl? Billyk moest hy zyne Ingewanden
uitftorten, die de Ingewanden van barmhartigheid
voor Christus gellooten had, en dit fcheen David te
billyken, zeggende: (c) omdat hy niet gedacht heeft
barmhartigheid te doen.
Daar Judas nu de Zilverlingen in den Tempel
geworpen had , en de Overpriesters dezelve niec
hadden willen ontvangen, raapen zy ze nu eindelyk
op ; en, daar zy te vooren beflooten hadden, om aan
Judas dertig Zilverlingen, ten loon zyns Verraads
te fchenken , alzo zyn zy nu in beraad, wat met
deeze penningen uit te voeren. Alhoewel zy
die penningen uit de Offerkiste genomen hadden ,
maakten zy nu echter zwaarigheid om die daar weder
'in te leggen : zy toonden diegeenen te zyn , van
welken Christus gezegd had : (_d) blinde Leidsmannen
, eene mugge uitziftende, en eenen kemel dóórzwelgende
; zy hadden niec gefchroomd onnozel
bloed verraaderlyk te koopen; maar, nu fchrikken zy
byna, dien bloedprys te behandelen,en het geld is,naar
hunne gedachten, als te onheilig geworden, om't in
de Offerkiste te werpen; des zy zeidden: (e) V is
piet geöorlofd die in de Offerkiste te werpen , want
het is bloedgeld.
In den Tempel van Jerufalem was eene Offerkist,
wel-
(*) Aft. r. 19. (i) 4Reg ; 9. 37. (.c) Pfal. 108. 16.
Mat. 03. 24. (e) — 1 — . 27. 6.

362 NEGEN-IN'VEERTTGSTE MEDITATIE OP HET
welke voor de eerftemaal fchync befchikt te zyn ,
ten tyde des Konings Joas, welke f» tot de Priester
en zeidde: all' 't geheiligde geld, dat in den Tempel
des Heeren ingebragt zal worden, zullen de Priesters
neemen, en zy zullen hetgeene aan V Gebouw
vervallen is her/lellen, en (b) Jojada de Hoogepriester
beeft eene Offerkiste genomen, en een gat
daar boven in gemaakt, en heeft die gefield by V Altaar
, en daar wierd (V) veel in geworpen, gelyk
by Markus gemeld ftaat. In deeze Offerkiste wierd
ook de halve Sikel, die ieder Jood, (d) van twintig
jaaren en daarboven, voor den Tempel alle jaaren
betaalen moest, ingeworpen: nu, daar dat geld aan
God geheiligd was, dachten zy, dat het ongeöorlofd
was , zulk bloedgeld daarin te werpen , te
meer , omdat het hen bewust was , dat God niet
gewild had, dat David Hem een huis of Tempel zoude
bouwen, omdat hy (e) veel bloeds had vergboten ;
en dus wilden zy ook niet,dat dit bloedgeld zoude
dienen tot offeranden, of ter herftéllinge van Gods
huis: hieröm dan (ƒ) koften zy den akker van een* Pottebakker,
tot eene begraafplaats der Vreemdelingen.
Wie heeft ooit gehoord, dat 'er tweemaal voor
één en het zelfde geld iets is gekoft ? en zulks
gefebiedde hier met het geld waarvoor de Heiland
verraaden is geweest; want, voor het zelfde geld
waarvoor de Overpriesters den Zaligmaaker eerst
van Judas gekoft hadden, hebben zy den Akker van
den Pottebakker gekoft, tot eene begraafplaats der
Vreemdelingen ; eenen akker niet verre gelegen
van Jerufalem, en, gelyk (g) Hieronimus meldt,
liggende aan de Zuidzyde van den berg Sions.
Van deezen akker melden ook andere Schryvers ±
onder
(a) 4Reg. 12. 4,5. f» o. ft) Mark. 12. 41.
C

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 363
ander anderen, (a). Adrichomius, in de befchry vinge
van Jerufalem, zegt, (F) dat de Keizerin Hèlena,
in vervolg van tyden, deezen Akker met vier muur en
van 7 2 voeten lang en 50 breed heeft doen omringen,
en boven met een gewelf over f aan, in welk gewelf
zeven gaten waren, waardoor de Lyken der Christenen
neêrgelaaten wier den, die in den tyd van 24
uuren tot ftof veranderden, en dat die aarde, vervoerd,
nog dezelfde kracht behield: de verteering der
Lyken in den tyd van 24 uuren, laat ik aan het gezag
der Schry veren over; maar, het is eene onfeilbaare
waarheid, dat hy wierd genaamd de Akker des Pottebakkers,
omdat hy toebehoorde aan eenen Pottebakker,
even gelyk (c) de dorschvloer, daar David
den Heere een Altaar oprigtte, naar den Eigenaar benaamd
merd,de dorschvloer van Arenna den Jebuféër*
Zy koften dien Akker voor een'kleinen prys van dertig
Zilverlingen, omdat, naar allen fchyn , de Pottebakker
reeds'tmeeste leem daar uit gegraaven had,
en daarom weinig waardig was. 't Kan zyn, dat zy,
juist op dien tyd, met veele vreemde geffcorvenen
belaaden waren,en hierdoor aangezet wierden,om
voor die Luiden eene altoos - gereede begraafplaats
te koopen. Dewyl de Jooden driemaal 's [aars, naar
Jerufalem moesten optrekken, kan het ligtelyk gebeurd
zyn, dat op die tyden het getal der dooden zeer
groot is geweest; daarenboven, zy die te Jerufalem
geene woonplaatfe hadden, zullen 'er ook waarfchynelyk
geene eigene Graven gehad hebben; en hierom
koften de Overpriesters deezen Akker, om den gefiorvenen
Vreemdeling in denzelven rebegraaven. Hier
door trachtten zy zich by de Vreemden^ een'beroemden
naam te maaken, omdat zyzuik-eenezorge droegen
voor de begravinge der Vreemdelingen; maar,
de zaak had een' gantsch - anderen uitflag; het ging
met
(d) Brochardus Nicephorus.
(J>) Adrichom. N. 216. p. 173. (e) 2 Reg. 24. i5.

364 NEGEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
met hen, gelyk Salomon van de Goddeloozen zegt:
(a) Smaadbeid en fchande, volgen hen van»achteren
naa. Zy waanden zich lof en eere hierdoor te verwerven,
en zich te verheffen; maar, de verheffing
der dwaazen gedyd tot fchande; gelyk 'er dan ook
een' fchandnaam, op den akker gelegc wierd; want,
Matthéus zegt: (b) Daarom is die akker,tot op den
huldigen dag, Hakeldama, dat is bloedakker, genaamt.
Door zulk-eene benaaminge wierd een ieder
aangeleid , om over dien naam onderzoek te
doen, en hierdoor wierd t'elkens vernieuwd, hoe
zy , door verraad , het bloed van den onnozelen
Jezus gekofc hadden. Te recht zegt Paulus: (c) de
wysheid dezer waereld is dwaasheid by God, volgens
hetgeene 'er gefchreeven ftaat: ik zal de wyzen vatten
in hunne arglistigheid. Op deeze wyze vattede
God ook deeze Raadslieden ; zy poogden hun
Schelmftuk te bedekken met een' fchyn van Godvruchtigheid
en Barmhartigheid:zy poogden hunne
boosheid in deezen akker te begraaven; maar, hun
koop wierd zoveel teruchtbaarer tot hunne fchande
en nadeel, 't Was met hen, gelyk met den ontiiarden
(d) Abfalom geleegen, die zich een gedenkpylaar
had opgerecht, om zich te verheerlyken; maar, die
naderhand, tot zyne eeuwige icbznde, Abfalons hand
genaamd wierd; alzoo wierd deeze akker, denwelken
zy meenden dat met eenen loffelyken naam zoude
gepronkt hebben, tot hunne eeuwige blaam , bloedakker
genaamd, en dus was het met hen gelegen ,
gelyk Job zegt: (e~) de Heere verydelt de gedachten
der kwaadwilligen, en hy vernietigt de aanflagen
der boozen. Gods vinger fpeelde ook hierin , om
te doen vervullen hetgeene zyn Propheet daarvan
voorzegd had, en hetgeene de Evangelist ook bemerkt
,
(

LYDEN VAN JEZUS CHRISTUS. 36$
merkt, zeggende: (a) Toen is volbragt hetgeene door
den Propheet Jeremias voorzegd is, zeggende: en zy
namen de dertig Zilverlingen, den prys desgeenen,
die op prys gepield was, welken zy van de kinderen
van Israël gekoft hadden, en zy gaven die tot den
akker des Pottehakkers, gelyk de Heere my gefield
heeft.
Van Ongeilès tyden af hebben de verftandigen
zich gepynigd, hoe Matthéus deeze voorzegginge
aan Jeremias toefchryft, die niet by Jeremias, maar
hy den Propheet (h) Zacharias , aan zyn elfde
Hoofdftuk gevonden wordt.
, (c) Origenès,en Eufébius,meenen ,dac het door
de achteloosheid der uit - en - naafchry veren zou gekoomen
zyn, en 'er dus eene fout in den Texc zou
ingefloopen zyn.
Sommigen hebben gewild, dat Matthéus zyn geheugen
zoude gemist hebben ; maar,dit is een Godloos
gevoelen; een gevoelen , waardoor mende gantfche
H. Schriftuur zoude kunnen omverre werpen;
want, dewyl de Evangelist door ingeevinge van den
H. Geest gefchreeven heeft, zoude uit zulk-een gevoelen
volgen,dat de H.Geest ook zoude gedwaald
hebben.
Anderen beweeren, dat Zacharias ook Jeremias
is genaamd geweest,en dus twee naamen heeft gehad
; eenigen hebben ftaande gehouden, dat Matthéus
by verkortinge gefchreeven heeft, en de Uitfchryvers
daardoor misleid zyn geworden, en zich
in de letters vergischt, en Jeremias voor Zacharias
genomen hebben.
Enkelen willen, dat hier twee Propheetiën by elkanderè
gevoegd zyn , die beide van het koopen
van eenen akker melden, gelyk by (d) Jeremias,en
Za-
O) Mat. 27. 9,10. (b) Zach. II. 12,13.
(O Orig. traél. 3v. in MatcEufib. 1.10. Dcum St.Evang.
p. 482.
(«0 Jer. 32. 8,9. Zach. 11.

366 NEGEN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
Zacharias te zien is, en dat Matthéus, Jeremias, als
zynde de oudfte , alléén noemt: ook heeft het aan
Sommigen behaagd te zeggen, dat deeze plaats uit dó
Propheetie van Jeremias,door de Jooden uitgefchrapt
is. 'Er zyn 'er ook die nog andere gevoelens omhelzen
, en die wy kortsheids-halve zullen voorbygaan.
Myns dunkens heeft Matthéus, eene Propheetie,
door Jeremias gefproken, aangehaald, die niet be«
fchreeven, maar van hand tot hand, tot de tyden
van Matthéus, die dezelve aangetekend heeft, overgeleverd
is geweest. Dit gevoelen is ook niet ongegrond;
want, de Apostel Judas haalt, in zynen
Catholyken briefeene Propheetie van (a) Enoch aan;
gelyk Paulus ook de naamen van (b) Jannes en
Mambres, Egyptifche Toveraaren, noemt, welken in
't geheele Oude Testament niet vermeldilaan, en die
Judas en Paulus flechts by overleveringe wisten, 't
Kan aan niemand, die de Propheeten leest, onbekend
zyn, dat Zacharias veele woorden en Spreuken
ontleend heefc uit Jeremias, hetwelke de Jooden
heeft doen zeggen, dat de Geest van Jeremias
in Zacharias was overgegaan: aldus heeft Zacharias
dan ook de gefprookene woorden, die door Jeremias
niet gefchreeven waren, kunnen overneemem
(c) Hieronimus meldt ook, dat hy , in een Apocryf
boek van Jeremias, de eigene woorden, door Matthéus
gemeld, had geleezen , welk Boek hem een
Jood van de Nazareenfche Secte had gegeeven ;
doch, daar uit moeten wy niet befluiten, dat Matthéus
zulks uit dit Apocryve boek heeft ontleent;
neen: hy heeft zulks door overleveringe, en ingeeving
des H. Geests, aangehaald. De Overpriesters
dan, de Pottebakkers akker voor dertig Zilverlin*
gen gekoft hebbende, hebben,fchoon onweetende,
vol-
(a) Jud. 14. 15. (f) 2 Tim, 3. 8.
CJO "ision. in Matth. 27. Paraar. 13.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 367
Voltrokken, (a) hetgeene Gods hand en raad hèfchikt
had te gefchieden.
Wy hebben dan nu befchouwd, hoe Judas tot de
uiterfte wanhoope verviel, en een moordenaar van
zich-zelven is geworden. Zyn rarcprpoed en onheil
behoort ons voorzichtig te doen worden. Immers, de
Zelv-moord is de gruwelykfte Zonde,en eene verbreekinge
van de Wet der liefde, welke ons gebied:
([h') gy zult uwen God liefhebben, en uwe naasten als
u-zeiven; uit kracht van deeze Wet, is de mensch
verpligt,naast God,zynen eigenen welftand,naar Ziele
en\Lichaam, te behartigen. Paulus zegt ook: (c)
niemand heeft ooit zyn eigen vleesch gehaat; maar hy
voedt en onderhoudt het; doch zulk-een,die de handen
aan zich-zelven flaat,begaat de grootfte wreedheid
tegen zich-zelven, en ontdoet zich van alle liefde.
De dood is ook de grootfte Vyand van onze Natuur;
maar het Leven een Zegen, en eene dierbaare gaaf
van den Allerhoogften. De Mensch zich-zelven
het Leven beneemende, begaat eene misdaad tegen
het Gemeenebest, waarvan hy een lid is,en hetwelk
hy daardoor van eenen Onderdaan berooft. Die
zich-zelven van het Leven berooft, begaat eene misdaad
van gekwetfte Majefteit, tegen Gods Oppergezag
, die (d) de magt heeft over leven en dood, en
een ieder in deeze Waereld geplaatst, en als op
Schildwacht gefteld heeft, dewelken zyn' post niec
verlaaten mag,vóórdat hy daarvan afgelost wordt. God
heeft ook der natuure eene allerïnnigfte liefde, tusfchen
Ziele en Lichaam, ingefchapen, vry grooter
dan de liefde van (e) David en Jonathas tot eikanderen
: dus kunnen die twee zoo aan eikanderen vastgehegte
Vrienden niec fcheiden, dan met de uiterfte
aandoeninge en droefheid; daarom ziet men ook
altoos
(a) Aft. 4. 28. 00 Luk. 10. 27. (c) Epb. 5. 20.
00 Sap. 16; 13. (O I Reg. 18. 1.

%62> NEGEN-EN VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
altoos dat de Ziel alle krachtenen middeleninfpant,
óm het lichaam in het Leven te behouden. Gelyk God
de vrouwen opgelegd heeft, om Ca) met fmerte haare
kinderen te baaren, opdat zy ze naderhand des
te liever mogten hebben, alzo wil Hy ook dat onze
Dood bitter zy; hetwelk Agag deed uitroepen,
(b) fcheidt, de bittere dood aldus ? opdat wy, uit vreeze
dier bitterheid, onzen dood niet mogten verhaasten.
De verfoeijelyke zelv-moord is fchrikkelyk,
en eene gruweldaad, die den mensch wel van tydelyke,
maar niet van d'eeuwige rampfpoeden, waarïn
hy ftort,kan bevryden. De woorden van den Vader
Auguftinus koomen hier te pasfe: wy /lellen vast,
zegt hy, dat niemand zich ter dood mag brengen
om tydelyke zwaarigheden, gelyk Cato van Utica
heeft gedaan, opdat hy niet in eeuwige vervallei
niemand om de zonde van een' ander', gelyk Lucré.
tia, opdat hy daardoor geene eigene zonden hebbe$
en, dat het zwaarfe is, niemand om zyne voorleedene
zonden, als Judas; dewyl het Leven te noodiger is,
opdat by, berouw hebbende, mogte geneezen worden.
Niemand uit inzicht tot een beter Leven, hetwelk naa
den Dood gehoopt wordt,gelyk Eleombrotus: dewyl,
die fchuldig is aan zyn eigen dood, geen beter Leven
dan den Dood te verwachten heeft. Die zich zei ven
het Leven beneemen, hebben niets anders te verwachten
dan (c) gefraft te zullen worden met het
eeuwig verderf.
Maar, ach! mogten 'er onder het Christendom geene
gevonden worden die zich-zelven door de ftrop,
het zwaard, water, of vergif, het leven benamen ,
en zich, hierdoor, de deure der genade', en des
Hemels , fluiten , en die , daar zy zich van d'eene
of d'andere tydelyke ellende willen ontdoen, zich
in de eeuwige elenden Horten, Vreest wel voor
Gods
O) Cen. 3. 16*. (b) 1 Reg. 15. 33. (c) 2 Teff. 1. 9.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 369
Gods rechtvaardigheid , opdat gy niet zondigt;maar,
gezondigd hebbende, flaat uwe oogen op zyne bami*
hartigheden,die, gelyk David zegt: (a).over alle
zyne werken zyn. Laaten uwe Zonden grooter in
getal zyn dan 't zand aan de Zee; laaten uwe (b)
ongerechtigheden tot boven uw hoofd zyn gewasfen;
ja, laaten ze tot aan den Hemel reiken; wanhoopt
daarom niet met Kaïn,zeggende: (V) grooter is myne
boosheid , dan dat ik genade verdiene. Uwe
Zonden moogen nog zo onvergeevelyk fchynen, zy
bereiken echter de grootte , hoogte , en diepte
zyner genade en barmhartigheid niet; daarom zeidde
Paulus: (d) daar de misdaad overvloedig is geweest,
daar is de genade nog overvloediger geworden. Laat
ons ter harte neemen hetgeene de liefderyke en barm*
hartige Vader tot den anderzins ontaartden en
boosaartdigen Ephraïm gefproken heeft: Ce) is
Ephraim dan niet myn hooggeëerde Zoon, een Kind
van tederheid ? Want, alhoewel ik tegen hem gefproken
heb , nochtans zal ik hem gedachtig zyn.
Daarom is myn Ingewand over hem ontroerd: Ik
zal hem barmhartig en genadig zyn, zegt de Heere.
Wy Zondaaren , laaten wy dan voor God niet
vreezen, noch van Hem afvlugten; maar laat ons
met een vertrouwen tot God naderen: Hy zal ons
zekerlyk niet verftooten,want,de Heiland zegt duidelyk
: (ƒ) die tot my koomt zal ik niet verwerpen.
„ judas-zelv zou van Gods genade en barmhartigheid
niet zyn uitgtflooten geworden,indien hy zich tot
Christus begeeven, en boete gedaan had (g)".
Hoe groote Zondaars wy ook mogten zyn, hoe
wanhoopelyk ook onze ftaat mogt fchynen , by God
is alles mogelyk die den armen Zondaar uit het
fof
Ca) Pfal. 144. 9. 0) —
G e n
37- 5- 00 ' 4-13-
(d) Rom. 5. 20. (e) Jer. 31. 20.
Cf) Joan. 6. 37. (g) Ambrof. 1. 5. dePcenïc. C. 5.
(h) Pfal. 112. 7,8.
II. DEEL. Aa

3/0 NEGÈN-EN-VEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
ftof opwekt, en den behoeftigen uit den drek opregt,
om hem te zetten by de Forjten Hoe laag wy ook
gevallen zyn, Hy kan ons opheffen, hoe zeer befmet
wy zyn, Hy kan ons reinigen: al was 'er van
de voetzooien , tot de kruine des hoofds, geene gezondheid
in ons, Hy kan ons geneezen ; al waren wy
(«) een Zondaar van hondert jaaren, indien wy
ons flechts door berouw tot Hem keeren,Hy zal ons
vernieuwen: fchoon (b) een vat ter on'ëere zynde,
Hy kan ons tot een vat ter eere maaken. Volgt
de Lesfe van den Oudvader (c) Chryfostomus: „ Hebc
gy gezondigd? (zegt hy) hebt berouw. Zyt gy gewond?
neem toevlugt, zolang gy nog ademt, tot
God. Al laagtgyzelfs opuw doodbedde, uwe Ziele,
om zoo te fpreeken, uitblaazende, en van deeze
Waereld fcheidende, de kortheid, of benaauwdheid
van den tyd kan Gods barmhartigheid geene paaien
zetten: Immers, dit ondervond de Zieltoogende Moordenaar
aan 't Kruis , wiens zonden op het laatfte
oogenblik uitgewischt wierden ".
Verfchrikken ons dan de gedachten, dat wy Zondaars
zyn , gedenkt, dat de Heere Jezus gezegd heeft:
Q l) Ik ben niet gekoomen, om de Rechtvaardigen ;
maar de Zondaaren te roepen. Waarom zoude dan
nog een Zondaar, die zich over de meenigte en
grootheid zyner Zonden beangst, aan de liefdaadigheid
en bereidwilligheid van Christus, om hem in
genade aan te neemen , twyffelen ? Paulus zegt immers
: (e) V Is een betrouwelyk woord, en allezins
aanneemens waardig , dat Jezus-Christus in deeze
Waereld gekoomen is , om de Zondaaren zalig te
maaken, van dewelke ik de eerfte ben. Strekken U
deeze waarheden nog tot geen genoegzaamen troost,
weet
f» ifaï. 65.20. cpy Rom. 9. 21,
(c) Chryf. homil. 2. in Pfal, 40. Chryf. 1. de repar. lapf.
C. 4.
W) Mark. 2.17, {/) 1 Tim. 1. 15.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 37!
weet dan ,dat God-zelv,opdat gy niet langer twyffelen
zoudt,dit met eeden bevestigd heeft,zeggende
: (a) Zoo waar ah ik leeve! zSgt de Heere God,
ik begeer de dood des Godloozen niet; maar dat de
Godloozen zich bekeer e en leeve. Bekeert u, bekeert
u van uzve fnoode wegen; waarb'm zond gy fïerven ?
Laat dan alle twyffeling, alle wanhoop vaaren, zelfs
in de uure des doods. Laat ons, wanneer wy op
het punt zyn van den laatften fnik te geeven, (ff)
de onwrikbaar e belydenis onzer hoope vast - houden;
want hy is getrouw die V beloofd heeft, om ons alle
Uuren, alle oogenblikken, ja in den laatften ftond, ons
berouw aan te neemen, en onze zonden te vergeeven.
Kan een Heiden zeggen: dum fpiro fpero: zolang
ik ademe, hoop ik; een Christen kan dan met grooter
recht zeggen : terwyl myn adem my ontvliegt,
zo hoop ik. Laat dan deeze hoop altoos in onzen
boezem opgeflooten zyn ; en laat ons met Davids
bede befluiten, en zeggen; (c) uwe barmhartigheid,
Heere, zy over ons, gelyk wy op Ugehoopt hebben,
Amen.
G E B E D.
6 Lydende Jezus! Indien wy het akelig Treüftooneel
van Uw lyden; indien wy deszelfs grievende
omftandigheden met ons befpiegelend oog befchouwen;
indien wy tévens overweegen, dat het eeuwig
geluk van den anderszins eeuwig-ongelukkigen
mensch, het einde was van Uw bitter Lyden, moeten
wy hieruit befluiten, dat'er voor Uwe lydende Ziele
geene grootere droefheid, geene pynelykere fmert
is, dan de wanhoop eenes Zondaars. Ja, lydende
Jezus leen wanhoopendeZondaar verfmaadt Uw Lyden
, vertrapt den prys van Uw dierbaar bloed, en
Is
(*Q Ezecb. 33. 11. (b) Heb. 10. 23. («•) P». 3*. 2**
Aa 2

372 NEGEN ENVEERTIGSTE MEDITATIE OP HET
is gelyk aan deeze fnoode Overpriesteren, die de
waarde van Uw onfchatbaar bloed niet hoogerfchatteden,
dan die van eenen geringen pottenbakkers
akker, 't Is waar, ö lydende Jezus! wy hebben U,
met eenen onzaligen Judas, meermaalen op het
fnoodst beleedigd, en vergramd; wy hebben, als zoveele
verboren Zoonen, als Zoonen des bederfs,
tegen Uwen Hemelfchen Vader gezondigd, en zyn
van Hem, als ondankbaaren, wederfpannigen , en
brooddronkene Kinderen afgeweeken;wy hebben ons
Hemelsch erfdeel, door de bedryven van ontucbtigen
losbandigheden, meermaalen verfpild; maar, de
overweeging van den onfchatbaaren prys Uws dierbaaren
bloeds, doet ons U als eenen tederhartigen,
als eenen mededoogenden Vader befchouwen; als eenen
Vader,die fteeds,met uitgerekte armen,de tederfle
omhelzingen aan zyne tot Hem wederkeerende, en
rouwige kinderen , op het iieflykst aanbiedt. En
zouden wy dan , daar Gy, op eene enkele rouwtraan
, de lyst der langgetergde boosheden verfcheurt,
aarzelen om ons in Uwe openftaande armen
te begeeven, of van de vergiffenis onzer misdaaden
wanhoopen ? Neen , lydende Jezus ! Neen. Dat
wanhoop nimmer onze harten beheerfche ; dat
de oneindige verdienden van Uwjvergooten bloed
onze rouwige en verflaagene Zielen, door eene heilige
hoope en betrouwen, opbeure en verkwikke!
Is'er in den Hemel, die woonplaats van alle vreugd,
eene nieuwe blydfchap over de bekeeringe van eenen
Zondaar,gedoog dan niet, dat wy, door eene zondige
wanhoop , den Hemel van deeze blydfchap
zouden berooven, en ons-zelven van het eenmaalig
genot Uwer Hemelvreugde, voor Eeuwig, zouden
verfteeken! Gun ons, eindelyk, deeze gunst, deeze
genade, dat, wanneer wy, als rouwhebbende kinderen,
ons in Uwe ontfermende armen zullen nedergeworpen,
en Gy ons met den eerflen tabbaard,
met den tabbaard Uwer Genade zult bekleed hebben,

LYDEN VAN JEZUS• CHRISTUS. 373
ben , wy ook nimmer dat kleed op nieuw bevlekken
, ons nimmer van hetzelve, door werken eener
fnoode ondankbaarheid, ontdoen; maar, door U hier
in eene nieuwe Gunst ontfangen zynde , ook in
Uwe Genade zolang moogen blyven volharden ,
totdat wy eenmaal ons by U, onder het blyde Feestgejuich
der Hemelen, voor Eeuwig moogen verzaadigen
en vermaaken.
A M E N .
Aa 3 VYF-

374 VYFTIGSTE MEDITATIE OP HET
VYFTIGSTE MEDITATIE,
Mark. 15: vs. r,
Vincientes Jefum,ónze-f& Jezus gebonden hebben-.
runt, & tradiderunc^^ de , leidden zy Hem
Pilato. * •& heenen, en hebben Hem
aan Pilatus overgeleverd.
DE wyze Prediker zegt; (a) aW -wat uwe hand
uitvoeren kan, doet dat met vlytigheid. Inzonderheid
moet zulks plaats hebben, wanneer wy
voorgenoomen hebben iets goeds uitterichten. Het
goede moet ten eerften ondernoomen, en ten einde
gebragt worden. Maar, wanneer de kinderen Gods
iets voorgenoomen hebben, ziet men dikwyls, dat
zy in deezen pligt naalaatig zyn: hunne goede voorneemens
zyn, gelyk(b)aan eenemorgen/londs-wolk,
en als den dauw die vroeg vergaat, en niet meer
gezien word: zy hebben dan (c) flappe handen en
zwakke kniën, om in het goede voort te gaan. De
wyze Maagden hadden voorgenoomen te waaken,
totdat haare Bruidegom zoude koomen, en hiertoe
haare lampen met olie voorzien; doch, ziet haare
traagheid in dit werk; want, zy hadden zich in de
armen van den flaap nedergelegd; ja diepen zelfs op
dien tyd, waarop zy de ftemme hoorden: (d~) Ziet l
de Bruidegom koomt, gaat hem te gemoet. Op dezelfde
wyze was het met de Leerlingen van Jezus
gefield. Immers hoeveele goede voorneemens hadden
zy niet gefmeed! Zy zouden zich aan Jezus niet
ergeren; zy wilden met Hem in den dood gaan, en
(O Eccl. 9. 10. CO Ofe. 6. 4.
-.CO Heb, is. 12. (O Mat. 25. 6.
waa-

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS,. 375
waaken; maar, hoe ras waren die goede voorneemens
verdweenen! Zodat de Heiland hen zeidde;
Ca) Hebt gy niet ééne uure met my kunnen •waaken?
Maar, het is boven-all' aanmerkelyk, dat, wanneer
de Godloozen iets kwaads voorgenoomen hebben,
zy de kinderen Gods, in de ichielyke uitvoeringe
van het werk , verre te boven gaan. Zo fchielyk
als zy het kwaade bedenken , zo fchielyk poogen
zy ook, zonder tydverzuim, hetzelve uittevoeren.
De tyd van den nacht,die anderzins ontydig is, zal
hen dan tydig zyn: daarom zeidde Salomon van de
Godloozen: (b) Zy kunnen niet jlaapen, zo zy geen
kwaad gedaan hebben: de (laap gaat van hen wech,
zo zy niet iemand hebben doen vallen. Befchouwt
dit zonneklaar in de Vyanden van Jezus, leder oogenblik
is hen kostelyk, ter uitvoeringe hunner boosheid.
Nauwelyks hebben zy den Heiland gevangen,
of vergaderen den Raad by nachte, om het doodvonnis
over Hem uittefpreeken. Nauwelyks is de dag aangebrooken,
of zy zyn allen beezig, om Hem naar
den Stadhouder Pilatus te leiden, en Hem ter ftraffi
over te leveren.
Tot dus-verre had CO Jezus-Christus, de Middelaar
tusfchen God en de menfchen, voor het Joodfche
Geestelyke Gerecht gefiaan. Schoon Hy nu, tot
tweemaalen toe , in de tw ee Raadsvergaderingen
beleeden had, dat Hy (d) de Christus, de Zoone Gods
was, wilden zy Hem, echter, voor denzelven niet erkennen
, (e) en weeken dus van God hunnen Zaligmaaker
af, gelyk de woorden van Moizes luiden.
Hetgeen Jephta eenmaal aan zyn Volk verweet,
zeggende: Cf) Gy zyt 't die my gehaat, en uit myns
Vaders buis verfooten hebt, mogt de waare Jephta,
Cd) Mat. 26. 4a
P r o v
1 T i m
CO * 4' 16. CO - 2
' 5'
00 Mat. 26. 6< r. Luk. 22. 70.
Cf) Jud. 11. 7.
D e u t
CO - 3=. *5-
Aa 4
onz»

37ó VYFTIGSTE MEDITATIE OP HET
onze Heiland, ook wel tot de hoofden van Israël
tot den Joodfchen Raad gezegd hebben. Immers, zy
waren diegeenen, die, amptshalven, het Volk tot het
geloof in Christus hadden moeten brengen, zeggende,
om de woorden van Jeremias te fpreeken :
(a) kent den Heere; maar,zy waren de eerften, om"
Hem te verftooten, en vervulden dus het voorbeeld
van Jofeph, wien zyne nydige broeders aan vreem*
de (b) lsmaeliten verkoften ,en overleverden; want,
op gelyke wyze is de waare Jofeph, door zyne broeders
naar den vleefche,aan Vreemden, van het Verbond
van Israël, aan de Heidenen overgeleverd;
want, Joannes teekent aan;(c)Zj leidden Jezus dan
van Kaïphas naar het Gerechthuis, te weeten van
Pilatus; hetgeene Markus uitdrukkelyk meldr.zeggende:
(d) en Jezus gebonden hebbende, leidden zy Hem
heenen , en hebben Hem aan Pilatus overgeleverd.
Onze Heiland was in Gethfémani.toen men Hem
gevangen nam, gebonden en daarnaa ook van Ce)
Annas, in banden, gezonden tot Kaïphas. Waarfchynelyk
hebben zy,by zyne tweede verhooringe,
zyne boeijen losgemaakt, opdat het fchynen zoude*
dat men Hem, buiten pyne en banden, eene vryë ^erantwoordinge
toeliet; doch, zodraa Hy,naa de herhaalde
bekentenisfe, op 't nieuw ter dood veröor.
deeld was, hebben zy zyne weldoende handen op
nieuw gebonden, en Hem als den gruwelykilen mis-,
daadiger gehandeld. Gelyk Izaak, die een voorbeeld
van Christus was, door zynen Vader Abraham
zullende geoffert worden , door zynen Vader ook
eerst gebonden wierd, alzo wierd hier ook het tegenbeeld
van Izaak, eer Hy opgeofferd zou worden
, wreedelyk gebonden, ó Uiterfte wreedheid \
3 Verfoeijelyke fmaadheid, onzen Zaligmaaker aang
e.
Ö? lT\ %ti 3 4 > V>P m
- 37- 29. (0 Joan. 18. 28.
(O Mark. 15. 1. («.) joan. 18. 12—24.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 377
gedaan !ö gruwel! Gods Zoone word hier gebonden.
Was het een fchelmftuk , eenen (a) burger van
Rome te binden ; hoeveel gruuweiyker was het
dan, den Zoone Gods te binden, en met boeijen te
overlaaden, Hem , die nimmer eenige misdaad , der
boeijen waardig, bedreeven had! Hy die gekoomen
was, (b) om den gevangenen verlosfinge aan te kondigen,
en de verdrukten in vryheid te flellen, wierd
zelfs van zyne vryheid beroofd , en in banden wechgeleid.
Met banden en boeijen gebonden te worden,
is niet minder fchandelyk dan fmertelyk, inzonderheid
voor Koningen en Vorften. Wanneer
Alexander de Groote , die mst eenen pyl in zyn
lichaam doorfchooten was, en geraaden wierd, dac
hy zich zou laaten binden, als men hem den pyl
zou uittrekken ,antwoordde hy heldhaftig: Het betaamt
niet,dat een Koning gebonden worde; dewyl
de magt des Konings altyd vry en ongebonden is.
Hoe fchandelyk en fmertelyk moet het dan voor
den (c) Heere Jezus, de Oppervorst van de Koningen
der aarde, geweest zyn, van zyn eigen Volk
zoo wreedelyk gebonden te worden!
Nauwelyks was Jezus op het ftrengst gebonden,
of (d) hunne voeten loopen tot het kwaade, en zy
haasten zich om bloed te vergieten, gelyk de woorden
van Salomon luiden. Nauwelyks was Hy veroordeeld
, of zy brengen Hem wech, zonder a3n
Hem den tyd te gunnen , dien men aan ter dood gedoemde
Misdaadigers doorgaans gewoon is toe te
ftaan. _ Immers, 'c is een bekend gebruik, by allé
befcheidene Volken,dat men den ter dood gedoemden
Misdaadigers, eenigen tyd vergunt,om zich behoorlyk
ter dood te bereiden, opdat hy, die als een'
Kwaaddoender om 't leven gebragt wordt, ook als
een' boetvaardigen Zondaar mooge fterven. Dit was
(a) Aftor. si. 29. (i) Luk. 4. 19.
(O Apoc. i. 5. (

378 VYFTICSTE MEDITATIE OP HET
ook, zonder twyffel by de Jooden gerbuikelyk, maar
deeze gunst wierd Jezus niec toegedaan. De wyste
der Vorften heefc daarom te rechc gezegd: (a) De
Ingewanden der Godloozen zyn wreed; want, hierin
toonden deeze Godlooze Raadsheeren hunne wreedheid,
en haat; dewyl zy Jezus, zonder eenige tydvergunninge
ter voorbereidinge, aanftonds heenen
leiden naar Pilatus, om door hem het doodvonnis
aan Jezus uittevoeren.
Degeene , die onzen lydenden Jezus derwaarts
geleidden , waren niet-alleen de Gerechtsdienaars ,
maar ook , gelyk Markus aanteekent: (Jf) de Overpriesters,
Ouderlingen en Schriftgeleerden, dewelken
hunne eerwaardigheid, hec charaéter en de achtbaarheid
vanhun ampt vergeetende,zich als in eenen gelyke
rang Helden met de geringe en doorgaans verachte
Dienaaren van 't Gerechte. Zoo-zeer had de haat
hen verblind;des de Propheet te recht van hun gezegd
heefc: (V) hunne wachters zyn altemaal blind,
en alleronbefchaamfle bonden. Wanneer Jezus gevangen
zou worden, gingen 'er flechts eenigen van den
Raad mede, om die handelinge als gevolmagtigden,
by te woonen; maar, hier wordt My door den gantfchen
Raad naar Pilatus gebragt. De Overpriesters gaven
door hunne tegenwoordigheid het grootfte aanzien:
de Ouderlingen des Volks verzelden dit Geleide,
omdat men voorgenoomen had , den onfchuldigen
Jezus te befchuldigen van Staatkundige misdaaden,
even als of Hy zich tot Koning opwierpe,en (d)het
Volk oproerig maakte; dus waren deze Rechtsgeleerden
de bekwaamden ,om debooze en vergiftige py-
.len tegen Jezus het best te fmeeden. Daarenboven
wierden de Schriftgeleerden hierby verëischt, opdat
zy den Heiland, die zeer ervaaren in de Wet was,
in allen gevalle den mond konden floppen; want,
O) Prov. 12. lo. (b) Mark. 15. 1.
(O Ifaï. 56, ro.ii. Cd) Luk. 23. 2—5.
gelyk
/

LYDEN VAN JESUS-CHRISTUS. 379
gelyk Lukas aantekent, de Heiland flechts (d) twaalf
jaaren oud zynde , jlonden zy verbaasd over zyne
wysheiden antwoorden: zoo arglistig was deeze keure
ingericht; en dit was de reden,waarom zy zich-zelven
by de Dienaaren voegden , en, van Rechcers,
Aanklaagers en Befchuldigers wierden..
Nu; de plaats, daar zy Jezus leidden, was (£) het
gerechthuis. Dit was het huis, of Paleis van Pilatus,
hetwelk, gelyk fommigen berichten,naast het Slot
dntonia gelegen was. Adrichomius verhaalt, dac
men daarin langs acht • en - twintig marmere trappen
opklom. De Perzoon, aan wien zy Jezus overgaven,
was (c) Pontius Pilatus de 'Stadhouder, die, in de
gefchiedenis van Jezus bitter Lyden, eene groote rolle
fpeelt, welke hy loflyk en met befcheidenheid begint
, met arglistigheid voortzet, en met de grootfte
onrechtvaardigheid eindigt. Hy was in het dertiende
jaar der Regeeringe van Keizer Tibérius, al?
Stadhouder, gezonden; zynde, gelyk de Historie-
Schryvers melden,van eene (d) flrénge, wreede en
blaeddorftige inborst, en degeene die onmenfchelyke
wreedheden tegen de Samaritaanen heeft gepleegd
, en ze byna allen heeft doen ombrengen. De
Schriftuur getuigt ook van Pilatus ,< dat hy (e) het
bloed van de Galiléè'rs, met hunne offeranden

380 VYFTIGSTE MEDITATIE OP HET
waarover men zich verantwoorden moet, is zulks
allertroostelykst voor den Aangeklaagden •, gelyk de
Apostel Paulus zelv getuigt, daar hy in het begin
zyner verantwoordinge, vóór den Stadhouder Festus,
zegt :(a)Ik acht my gelukkig, Koning Agrippal
dat ik my heden van alle hetgeene , waarover ik van
de Jooden befchuldigd word, by U verantwoorden
zal: te meer omdat Gy alle de gewoonten en de ge~
fcbillen, die onder de Jooden zyn, zeer wel weet.
Maar, deeze troost mogt den Heiland niet gebeuren.
De Rechter , tot welken Hy geleid wierd,
was blind en onkundig in alle geestelyke zaaken;
gevolglyk kon de Zaligmaaker zich verzekerd houden
, dat vóór zulk - eenen Rechter de rechtvaardigheid
niet zoude gehandhaafd worden, en dat, om
als den Propheet te fpreeken: (£) de waarheid op de
flraaten zou neder - vallen , de billykheid geen ingang
krygen, en de rechtvaardige ter plunderings
bloot flaan.
Maar, waarom heeft de groote Raad het uitgefprookene
doodvonnis niet zelv aan Jezus volvoerd ,
even gelyk zy, naa het vonnis, eenen (c) Stépbanus
Jleenigden ? Ongetwyffeld zullen redenen hen bewogen
hebben , waarom zy den Heiland aan Pilatus
overgeleverd hebben. De eerfte reden was hunne
barbaarfche en bloeddorftige baat tegen Jezus, denwelken
zy als eenen God-lasteraar veroordeeld hadden
; voor wien zy de Wet en de draf der fteeniging
veel te ligt en te zacht oordeelde. Zy wilde liever,
dat men Hem de fchandelykfte en fmertelykfte
kruisdood zoude aandoen, opdat Hy vóór het gantfche
Joodfche volk, dat toen op het Paaschfeest te
Jerufalem tegenwoordig was, als een vervloekt en
affchuwelyk Schepzel, aan 't Kruishout zoude ten
toon gefield worden, aangezien de Wet zegt, dat
r» Aft. 26. 2,3. f» Ifaï. 59. 14,15.
(e) Aft. 7. 58.
die

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 381
(a) die aan het hout hangt, van God vervloekt is ,
en dus poogden zy het hierdoor zoverre te brengen,
dat niemand in Hem voortaan meer gelooven, of
een goed oordeel over Hem vellen zoude.
De tweede reden was, de vrees voor het volk,
welke vrees zy daags te vooren lieten blyken, wanneer
zy zeidden: (b) niet op den Feestdag, op dat'er
geen oproer onder het volk ontflaa. Zy wiscen, dat,
indien 'er al eens een oproer hierover mogte ontftaan,
Pilatus de Romeinfche Soldaten by der hand
had, om zulks te beletten , en dus het oproerig
Volk wel in toom zou houden.
De derde reden, die de Jooden tot deeze overlevering
hadden, was hunne arglistigheid, om zich
voor het Volk te konnen rechtvaardigen, en de geheele
fchuld op Pilatus te werpen : dus heefc Salomon
te recht gezegd: (c) de fcherpzïnnige ziende het
kwaad, verbergt zich, en op deeze wyze zochten deeze
Loozen zich ook achter het gezach en vermoogen
van den Stadhouder te verbergen. De boosheid en
bedorvenheid van den mensch is toch altoos uit, om
zich te verfchoonen, en een' ander' te befchuldigen;
dus lag (d) Adam de fchuld op de Vrouwe, en de
Vrouw op de Siange. De Joodfche Raad was hier
ook op uit; want, toen Petrus naderhand tot hen
zeidde; (e) den Geever des levens hebt gy gedood,
wierden zy verbitterd, en zeidden met eene groote
verontwaardiging tegen de Apostelen :(ƒ} Ziet l gy
hebt Jerufalem met uzve Leere vervuld, en wilt ons
het bloed van deezen mensch te laste leggen. Gantsch
waarfchynelyk is ook de vierde reden geweest,opdat
zy zich, namelyk, van alle vermoeden van oproerzuchtigheid
zouden zuiveren; want,de Romeinen
wisten wel, dat de Jooden geweldig op hunne vryheid
(a) Deut. 2i. 23. (f) Mat. 26. 5. (V) Prov. 27.12.
09 Gen, 3. 12,13. (0 Aft. 9.15. (ƒ) — 5- as.

382 VYFTIGSTE MEDITATIE OP HET
heid (tonden, en dat een (a) zekere Theo das, en
Judas de Galileêr, opftand verwekt hadden: om dan
te toonen , dat zy Vyanden waren van alle beroeringen
in den Burgerftaat, oordeelden zy het raadzaam
den Heiland aan Pilatus overteleveren.
Maar, de voornaamile reden is geweest, opdat
de voorzeggingen zouden vervuld worden. Immers,
eeuwen te vooren had David, zinfpeelende op deeze
overleveringe van Christus aan de Heidenen , gezegd
: (/;) -waarom hebben de Heidenen gewoed, en
de Volken ydele dingen beraamd? De Koningen der
aarde zyn te voorfchyn gekoomen, en de Vorften zyn
ie zaamen vergaderd tegen den Heere, en tegen zynen
Gezalfden. David beoogde hier duidelyk den Joodfchen
Raad, (c) Herodes en Pontius Pilatus; gelyk
ook de Apostelen Petrus en Joannes deeze woorden
alzoo hebben uitgelegd. Dus wierd dan hier
volbragt hetgeene Christus-zelv aan zyne Leerlingen
had voorzegd: (d) de Zoone des menfchen zal aan
de Heidenen geleverd worden.
Daarenboven gefchiedde zulks, opdat de onfchuld
des Zaligmaakers te klaarer en duidelyker zoude
blyken; want, indien Hy voort uit de Vergaderinge
van den grooten Raad heen gefieept, en gefteenigd
ware geweest, zouden 'er weinige blyken van zyne
onnozelheid te voorfchyn zyn gekoomen; maar, nu
Hy aan eenen Rechter overgeleverd wierd, die, naa
een zorgvuldig onderzoek, verfcheidenmaalen uitriep
: Ie) Ik vind geene fchuld in Hem; wierd de
onfchuld van Christus j die vóór het geestelyk Gerecht
onderdrukt was, vóór het weereldlyke Gerecht,
des te heerlyker geöpenbaart.
Dit moest ook gefchieden, opdat de maate van
Christus Lyden volkoomen wierde vervuld. Ware Hy,
vol*
00 Act. 5. sf5,37. (b) Ps. 2. 1,2. O) Aft. 4. 27.
00 Mat. 20. 18,io. (O J oan
« ]
8» 3* — 19. 4—6.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 383
volgens de Wet, als een' 00 God- lasteraar gefteenigd
geworden, dan zoude Hy fchielyk van het leven
ter dood zyn gekoomen; maar, daar Christus op eene
Romeinfche wyze gekruist wierd , ging 'er eene pynelyke
geesfelinge, en zwaare befpottingen vooraf.
Daarenboven was deeze foort van dood van dien
aart, dat (b) bet dierbaar bloed van Christus, voor
welken (c) boogen prys wy gekoft zyn, en 't welk
gefchikt was tot losgeld voor onze Zielen , daardoor
tot den laatften droppel kon vergooten worden •
hetwelk by de Joodfche doodftraffe zo gevoeglyk
niet hadde konnen gefchieden.
Eindelyk: deeze overleveringe moest aan de Heidenen
ook gefchieden; opdat hierdoor den grond
gelegt wierde, waarop Jooden en Heidenen aan de
verdienden van Christus lyden en dood deel zouden
konnen neemen.
De Zoone Gods moest niet-alleen een Zaligmaaker
zyn voor de Jooden ; maar ook voor de Heidenen;
daarom zeidde God de Vader tot zynen Zoone:
(d) Het is te weinig dat gy myn Dienaar zoud zyn'
om de Stammen van Jakob te her ft ellen, en het over.
flchot van Israël te bekeeren. Ziet! ik heb Ugefield
tot een Licht der Heidenen ; opdat gy myn heil zoud
zyn tot het uiterfte der aarde. Doorluchtig was de
Godfpraak van den Propheet Zacharias, zeggende:
O) Ten dien dage zullen veele Heidenen den Heere
toegevoegd worden, en zy zullen my tot een Volk
weezen. Zulks vorderde de belofte, die de Vader
aan zynen Zoone had gedaan, die zich dan ook daarom
tot eene offerande voor de Heidenen zou ftellendies
fprak de Heere tot zynen Zoone: (f) Eisch van
my, en ik zal U de Heidenen geeven tot een erfdeel
en het uiterfte des aardryks tot 'uwe bezittin*. Dat
00 Lev. 24. 14—10-. (O 1 Pet. 1. 10.
00 pJaLfs.^ W m 6 (0 Z
' * Ch
- 2
'
de

384 VVFTIGSTE MEDITATIE OP HET
de Heidenen aan den Zaligmaaker deel zouden er*
langen, gaf de Heiland niet onduidelyk te kennen,
daar Hy zeidde: (a) Ik heb nog andere Schaapen,
die van deezen Schaapftal niet zyn, die moet ik ook
hierby brengen , en zy zullen naar myne ftemme
hooren, en het zal ééne kudde en één harder worden.
Hieröm droeg de Heiland, niet-alleen een' Hebreeuwfehen
naam, Jezus, ter beduidenisfe dat Hy
een Zaligmaaker der Jooden zyn zou; maar hy droeg
ook een' Griekfchen naam, Christus,omdat Hy ook
de Heidenen zou zalig maaken , en een Verzoening
zyn (b) voor de Zonden van de geheele waereld.
Om deze groote waarheid te bevestigen, liet God
toe , dat Jooden en Heidenen hunne handen met
zyn bloed befmetten zouden. Zyn Lyden, door de
• Jooden begonnen, wierd door de Heidenen voltrokken:
en, ziet! terwyl de Jooden den Heidenen alle
Zaligheid misgunden, gelyk blykt in de handelingen
der Apostelen , alwaar zy wegens de bekeeringe (c)
der Heidenen vol nydigheid wierden, alzo zyn, door
deeze overleveringe van Christus aan Pilatus, Jooden
en Heidenen Cd) één gemaakt, door het bloed
van Christus, om ze beiden, als één lichaam, door het'
kruis, met God te verzoenen, de vyandfehappen, zo
tegen God, als tegen eikanderen, te niet doende,
en doodende, door Hem, welken zy beiden als Vyand
gehandeld, en ter dood gebragt hebben. Uit deeze
redenen kunnen wy genoegzaam afneemen. waarom
de Jooden-zelve den Heiland niet gekruist, maar
Hem den Heidenen ter Kruisliginge overgeleverd
hebben.
Het is bekend, dat veele geleerde Mannen, met
de laatere Jooden, zeggen, dat de Jooden zich van de
Kruisftrafïe niet bedienden, en flechts vier doodftraffen
hadden, namelyk: fteenigen, levendig verbranden,
(a) Joan. 10. 16. (b) 1 Joan. 2. 2.
Cc) Act. 13. 45. — 17. 5. (d) Eph. 2. 13,14. en 16.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 385
den, onthoofden en verwurgen; maar, op dit ftuk
is de getuigenis der Jooden zeer verdacht; want,
hunne eerloosheid , ten opzichte der gefchiedenis
van Christus , is zo menigmaal gebleeken , dat
zulks niet beweezen behoeft te worden; dat Joodfche
gevoelen is niet aanneemelyk, omdat het zeker
is, dat de Jooden dikwyls Eenigen gekruist hebben,
niet-alleen dooden, hetgeene zy wel willen toeflaan ,
maar ook leevendige menfchen. Men haalt voor dit
gevoelen de Wet aan,Deut ai. 22, 23. dan ik, kan
niet wel aanneemen, dat de Wet daar zou zien op
een dood lichaam, dat aan de Galge gehangen zou
worden ; maa/ , my dunkt, dat aldaar gefproken
wordt van eene doodftraffe op zichzelve; dewyl de
Wet zegt: (a) Hy is van God gevloekt, die aan het
hout hangt,en de Apostel Paulus deeze woorden op de
kruisfinge van Christus toepast; die niet eerst gefteenigd
is , gelyk de Jooden zeggen, maar levendig,
volgens de Evangeliën, aan het Kruis is genageld.
Dat de Jooden levendige menfchen gekruist hebben
, is afteneemen uit de Aanbidders van (b) BeëU
phegor , die, volgens Gods bevél, tegen de Zonne ,
levendig aan Kruisfen zyn opgehangen; even gelyk
ook (c) den Koning van Hal, door het bevél van
Jozua, levendig gekruist is geworden.
Wy hebben dan gehoord, hoe de Heiland andermaal
wreedelyk gebonden is geworden. Even gelyk
zy (d) Samfon, eertyds, met twee nieuwe Koorden
gebonden hebben , alzo hebben zy ook den Zoone
Gods gebonden, 't Is waar; de Heiland verbrak de
Koorden niet, waarmede men Hem gebonden had,
gelyk Samfon de twee nieuwe Koorden, en daarnaa
Ce) de Zeven Zenuwbanden brak. Het ontbrak den
Zaligmaaker aan geene kracht; dewyl Hy, alléén (/J
door den adem van zyne lippen, den Godloozen kon
doOm
(«) Deut. ai. 23. (i) Num. 25. 3,4. (c) Jof. 8.29.
{O) Jud. 15. 13. fV) _ 16. 7-9. (/; if aï. u. ^
11. DEEL. Bb

386 VYPTIGSTE MEDITATIE OP HÜT
dooden; maar, Hy wilde zich laaten binden , want lij
isvolgens den Propheet, (a) opgeofferd, omdat het
Hem behcfde. Om onzent wille dan', heefc Hy zich
zoo wreedelyk laaten binden en boeien : wy hadden
door de Zonde onze vryheid verloorcn, en waren
Slaaven der Zonde geworden; want, (b) all' wie de
Zonde doet, is een flaaf der Zonde. De Zonde hield
ons, als met koorden en ketenen, gebonden, en
wy volgden gulhartig haaren wille. Door Jezus
banden zyn wy (c) vrygemaakt van de Zonde, en
dienstknechten der rechtvaardigheid geworden.
Is dan Jezus zoo wreedelyk, om onze Zonden,
gebonden geworden, Iaat ons, in eene heilige wederwraak;
zoo mee de Zonden handelen, als 'er met den
Heere Jezus gehandeld is. Bindt dan vooreerst uw
verdorven hart, uit't werke (d) de kwaade gedachten,
doodflagen, over/pélen, hoereryën, dieveryën,
valfche getuigenisfen en god-lasteringen voortkoomen.
Boeit uwe zondige begeerlykheden, die kryg voeren
tegen uwe Zielen, opdat zy zich niet meer zullen konnen
beweegen: bindt uwe Zonden met den band van
een heilig voorneemen, om dezelve te dooden, en ten
onder te brengen : tracht, met Paulus, te konnen zeggen
: (e) Ik kastyde myn lichaam, en breng het onder
bedwang:bindt uwe Zonden door daadefyke losmaakinge,en
bekeeringe: (ƒ) maakt los de godlooze ketenen:
neemt wech de drukkende pakken, en verbry
, zelt alle lasten uwer ongerechtigheden, die als een'
zwaaren last Ute zwaar zyn geworden ; ja,bindt de
Zonde met alle magt; leidze, als eene gevangene,
wech uit uwe Zielen,en handelt met dezelve, gelyk (g)
Amnon met Thamar, toen zyne liefde in haat tegen
haar veranderd was, zeggende cot zynen Knecht: dry ft
deeze van my buiten, en fluit de deure achter haar toe.
f>) Ifaï. 53. 7. J 0 a n. ?. ^ ( c) R o m > 6 , 8 >

LYDEN VAN JESUS-CHRISTUS. 387
Dat Jezus van de Jooden tot Pilatus geleid word,
zulks voorfpelde de verwerping van Israël, en de
roepinge der Heidenen in hunne plaatfe, en dus vervulden
zy Davids voorzegginge, dat f» de fteen van
de bouzvlieden zoude verworpen worden. Hetgeene
de Arke Gods, de fchaduw'e van Christus, wedervoer,
welke (b) de Philiftynen gevangen namen, en
naar Azote bragten, wierd hier in de daad voltrokken
, toen zy Christus aan Pilatus hebben overgeleverd.
Hier betaalde Jezus,als onzen Borg, hetgeene
wy fchuldig waren. Wy waren waardig dat wy, om
onze groote fchulden, overgeleverd wierden aan (c)
den Rechter, en dat de Rechter ons aan den Dienaar
leverde, en wy in de gevangenisje geworpen wierden
, daar wy niet konden uitkoomen , vóórdat wy
den laatften penning zouden betaald hebben. Om
ons dan hier van te bevryden, heeft de Heere Jezus
zich gevangen laaten leiden naar den Stadhouder.
Hy heeft zich daar gevangen laaten heenleiden ,
opdat Hy , gelyk de woorden van den Propheet
\a\den ,(d) tot de gevangenen zoude zeggen: gaat uit;
en tot die in de duist er nisfen zitten, word ontftooten.
Onze Heiland heeft zich van den eenen onrechtvaardigen
Rechter naar den anderen, van den Joodfchen
Raad, naar Pilatus, van Pilatus, naar Herodes, van
Herodes, wederom naar Pilatus laaten omleiden, om
ons te bevryden van eene eeuwige wechleidinge, naar
de Ce) plaatfe der pynen, of Helle. Onze borg, Jezus-
Christus, de Zoone Gods, die ons, alléén,(ƒ3 vrymaakt,
moest eerst in het geweld der Vyanden
koomen, gebonden en gevangen door de Jooden ,
tot eenen Heidenfchen Stadhouder wechgeleid worden,
opdat Hy beiden, Jooden en Heidenen,in de
gunftige handen van zynen Hemelfchen Vader zoude
fa) Pfal, 117. 22, (è) 1 Res. 5. V.
CO Mat. 5. 25,26. (O Ifaï: 40, 9.
CO Luk. 16. 28. (f) Joan. g. 36.
Bb 2
O ver

338 VVFTIGSTÈ MEDITATIE OP HET
overleveren,tot eene eeuwige behoudenisfe;(>) want,
God heeftze allen, Jooden en Heidenen, in de Ongelovigheid
befooten , opdat Hy ben - allen zoude
barmhartig zyn.
Eindelyk: hierin is een' grooren troost voor ons
opgeflooten. Immers, is Hy gebonden wechgeleid,
naar het huis van Pilatus: het gefchiedde, op dat wy
zouden (b) verlost voorden van de favernye der
hedervenisfe, tot de vryheid van de heerlykheid der
kinderen Gods. Is Hy op veelerleie wyzen voor het
gerechte der menfchen getrokken, en veroordeeld;
het was om ons van Gods geftreng Gerechte te
bevryden; want, wy verwachten, tot onzen Rechter,
uit fc) den Hemel, onzen Zaligmaaker, den Heere
Jezus-Christus, die zich om onzent wille voor alle
die Gerechten heeft gefield, omdat (d) Hy veeier
zonden heeft gedraagen, en de fraffe, die wy verdiend
hadden, op Hem gevallen was;en aldus heefc
Hy van ons all' den vloek wechgenoomen: des wy
Voor zyne komfte niet vreezen moeten; dewyl Hy,
volgens zyne belofte, heen is gegaan, om ons (e)
plaatze te bereiden , opdat wy ook moogen zyn, daar
Hy is. Wanc, hoe! zou Hy ons verwerpen, voor
welken Hy-zelv het ranfoen betaald heefc? Zou
Hy veröordeelen hetgeene Hy zo duur gekoft heefc?
ö neen ,• Hy zege zelfs : Cf) Ik ben niet gekoomen
om de Waereld te veröordeelen; maar om de Waereld
zalig te maaken. Zoude Hy hen, om welken Hy
zich heefc laacen gevangen leiden, ook in de gevangenisfe
willen houden? Zoude Hy diegeenen willen
kluisceren, wier fchulden Hy coc den laatften penning
betaald heeft ? Geenszins; want, (g) Hy heeft, door
het bloed van zyn Verbond, zyne gevangenen uitgelaaid)
Rom. n. 32. Qb) 8. 21. f» Phü. 3. 2»
(cl) Ifaï. 53. s 12. (e) Joan. 14. 2,3.
GO Joan. 12. 47. (g) Zach. 9, 1.

LYDEN VAN JEZUS-CHRISTUS. 389
laaten uit den kuil Hy weet uit eigene ondervindinge
, hoe een perzoon te moede is , die voor
onrechtvaardige Rechteren flaan moet; dus (d) moogen
wy betrouwen, dat, als Hy ver fchynen zal, wy
van Hem niet befchaamd gemaakt zullen worden;
maar dat Hy onze zaake barmhartiglyk zal oordeelen,
volgens zyne belofte by den Propheet gedaan ,
alwaar Hy zegt: zy zullen my op dien dag [b) als
ik bet oordeel doen zal, tot een eigendom zyn, en ik
zal hen genadig zyn, gelyk een Vader zynen Zoone
genadig is. Amen.
G E B E D .
Lydende Jezus ! Deerniswaardig Voorwerp eener
rustelooze vervolginge ! Naauwelyks heeft de
woede der Jooden, en de bloeddorst Uwer onrechtvaardige
Rechteren , alle zyne krachten op Uwe
zuivere onfchuld te vergeefsch verfpild,of Gy wordt
aan de Heidenen overgelevert, om op nieuws aan
nieuwe helfche rafernyën ten doel te ftaan. Als een*
fchandigen booswicht, als een' doodfchuldigen misdaadiger
gebonden en geboeid, fleept men U , uit
eene Joodfche Vierfchaar, naar eene Heidenfche
Rechtbank, om het doodvonnis, reeds over U geveld
, door eenen Heidenfchen Stadhouder te bekrachtigen
, en op het fpoedigst ten uitvoer te brengen.
Liefderyke Jezus ! zyn niet de boeijen die Uwe
liefdaadige handen knellen; de Vierfchaar van Pilatus,
waar men U meèdoogenloos heenfleept; de
verfmaadelyke omftandigheden , welke Uwe lydende
Ziele met nieuwe fmerten en droefheid vervullen
; zyn alle deeze zaaken geene vertooningen en
voorwerpen , die door ons niet dan met een innigst
gevoel van droefheid en medelyden kunnen overwoogen
worden?.... Gy laat U door Jooden en
fa) 1 Joan. 2. 28. (by Mal. 3. 17.
Bb 3
Hei

390 VYFTIGSTE MEDITATIE EN?.
Heidenen binden ; Gy laarU voor beider Vierfehanrc
fleepen, om hen beiden te zaligen, en van her. Tuk
eener l ielfche en Eeuwige flavcrroyete ontkjuistercn :
Gy laat U, eindelyk, binden, en voor de Vieifchaaren
fleepen,om ons van de banden der Zonden, van de
ftrikken des Satsns los te maaken,en om ons, onêerfteund
door Geloof, Hoop, en Liefde, onvcrtfaagd
te doen ftann, wanneet Gy Uwe geduchte Vierfchaar
eenmaal fparnen zult. Ach! liefderyke Jezus! voeg
Uwe genade by deeze oneindige weldaad; en die
zelfde banden, die Uwe lydende Ziele,niet minda'
dan Uwe Godlyke handen, beknelden, zullen in
ons verbaazende Uitwerkzelen te wege brengen. Zy
zullen de banden , die onze harten te vast aan
'sWaerelds fchynfchoon geboeid hielden, ftaaken;
zy zuilen onze bedorvene, onze zondige begeerlykheden
, van alle aardfche wellustigheden losmaaken;
zy zullen,eindelyk,onze harten . onze begeer.»
ten,en alle onze verlangen alléén aan U onscheidbaar
hechten en boeijen. Dan zuilen wy, n;et den
Leeraar der Volken, met Uw uitverkooren Var,
va» wederkanten geperst worden, v: rfcygen hebbende,
om ontbonden, en mét Ute zyn. Dr.n zullen
wy,met de Bruid in het Hooglied van Salomon, onöphoudelyk
verlangen, en uitroepen: ti\k ons achter
U; en laat ons in den geur Uwer reulcba/jhneu loopen;
tot eindelyk die dag aanbrecken zal, waaiöp
alle fchaduwen verdwynen zullen voor Uw ongenaakbaar
Licht, en alle aardfche vermaaken wechzinktn
in eene Zee van eindelooze wellustigheden,
waaruit Gy Uw vrygekoft Volk, vrygekoit voor
den prys van Uw lyden en dierbaar bloed, in alle
Eeuwigheid drenken zult.
A M E N.
Mis-

Misftellingen van 't I&e Deel.
In 't Voor-Bericht.
Radz. reg. v. bov. flaat: lees:
II. 17. welken belemmerd
lit. 6, bewonderende- bewonderende-, doch,
doch,
In de Meditatiën:
4!. 5. moet wechgenomen worden, echter de Menfchen
vreeze.
Biadz. re,?, v. bov. ftaat: lees:
96. 16. - ydinge: tydinge.
148. 2. heidensde: beidenfehe.
176. 10. rrv. ond avondmali avondmaal.
253. by den Cuftos, troos: broos.
254. 1. r.v. bov. troosheid: broosheid.
,291. r. zodaning: zodanig. >
337- 3- optedraagen: opdraagen.
338. 12. r.v. onJ. tyds: tyd.
341. 5. r.v. bov. Gy-zelve. Gy-ze!v.
364. 10. r.v.ond. moesten: moeste.
366. 4. — voorzigticher: voorzichtiger.
37a. 7.r.v.bov. ziele: zie!.
Misftellingen van 't Ilde Deel.
Eladz. reg. v. bov. Jïaat: iees: 4. 10. Dienaars zelv: Dienaars zelve.
1. r. v. ond. breekten: breeken.
29. 10. deeze Jezus: deezen, Jezus.
56. 9. r.v. bov. Elias: Ifaïas.
77. 1. — lifede-koorden: liefde-koorden.
113. 17. waar-: maar,
121. 4. r.v.ond. Hanaans; Kanaa'ns.
142. aan 'c einde van den Lat. Text.
contavit : camavit.
206. 4. r.v. bov. in den Lat. Text.
fim: fum.
£?39. 6. ' ' • in 't Gebed.
heerlyk- deerlyk
286. 2. ' hy Hy; Hy.
313. ie. . moeti moeten.