MOSKOU AAN DE MAAS - Afdeling

MAANDBLAD VAN JAARGANG 2 NUMMER 6 JUNI 2003
MOSKOU AAN DE MAAS

Foto omslag: Ton Poortvliet
afbouw meubel- en hout woningcorporaties waterbouw
bouw
4 BONT
6 GEEN ROL VOOR NEDERLANDSE BOUW IN IRAK
8 WONINGTEKORT IS GEEN DRAMA
Iedereen heeft een dak boven het hoofd dus echt dramatisch is het
niet. Maar er zijn wel grote doorstomingsproblemen op de woningmarkt.
Voorzitter Willem van Leeuwen van woningcorporatiekoepel
Aedes weet ook wel wat oplossingen.
12 BOUW DOELWIT VAN ARRESTATIEGOLF
15 DE ZAAK BOGAARD
16 IN BEELD
18 KUNSTENAAR IN BOUWEN EN DOEN
Frits Fritsen, man van ’85 ambachten en nul ongelukken’ bouwde
zijn eigen kasteel zonder tekening of vergunning. “Ik begin gewoon
met de eerste steen en de rest komt vanzelf”, aldus de kasteelheer,
die zijn levensfilosofie ontvouwt voor FNV Bouw Magazine.
24 MOSKOU AAN DE MAAS
In acht maanden tijd bouwen Nederlandse maar vooral Russische
bouwvakkers een orthodoxe kerk in Rotterdam. Na ‘Manhattan aan
de Maas’ krijgt Nederlands tweede stad nu ook een vleugje
Moskou. Een reportage.
30 GEMENGD BEDRIJF
32 SCHILDERSBEDRIJF MOONEN WINT ‘KROON OP HET WERK’
34 LID 5115390 VAN FNV BOUW
37 IN DE PERS
38 BONDIG
41 FNV NIEUWS
45 PUZZEL
46 WEGWIJS 18
COLOFON
FNV Bouw Magazine
Jaargang 2, nummer 6, juni 2003
Redactie & medewerkers Peter van der Aa (hoofdredactie),
Monique Akanni (redactie-assistentie),
Stephanie Jansen, Bert Janssen (fotografie), Peter te
Lintel Hekkert, Robert Niessen, Mariska Siebring,
Mieneke van der Wekken (opmaak).
Redactie-adres Postbus 520, 3440 AM Woerden
T 0348 575 575, F 0348 414 897, redactie@fnvbouw.nl
Advertenties MediaPlus bv, Postbus 1079, 1400 BB
Bussum, T 035 69 25 999 F 035 69 25 998
Lithografie Studio FNV Bouw
Druk Senefelder Misset, Doetinchem
Uitgave & copyright FNV Bouw Magazine is het
maandblad van FNV Bouw en een uitgave van de
Stichting FNV Pers. Overname van teksten is alleen
toegestaan met bronvermelding; op beeld berust
copyright.
ISSN 1570-1395
Adressen en telefoonnummers van FNV Bouw
voor informatie, lidmaatschapszaken, contributie,
adreswijziging enz. staan op pagina 46.
Veel informatie is te vinden op de internetsite van
FNV Bouw: www.fnvbouw.nl.
8
24
INHOUD
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 3

BOUWFRAUDE
TREFT KINDERKAMER
Ook de populaire kindervriend Bob de Bouwer, regelmatig te gast in deze
rubriek, is niet ontkomen aan het fraudevirus. Maar zoals verwacht mag
worden van deze held keert Bob zich tegen iedere vorm van list en bedrog.
Wat is het geval? Drogisterijketen Het Kruidvat heeft in de zomer van vorig
jaar tienduizenden keren een Bob de Bouwer verkocht, maar naar later
bleek ging het hier om een goedkope namaakpop. Het verschil: 25 euro. De
Britse producent van de pluche pop met geruit overhemd en gele bouwhelm,
kwam achter het bedrog en heeft Kruidvat voor de rechter gedaagd. In het
Algemeen Dagblad voert de drogist tot zijn verdediging aan dat hij het
slachtoffer is geworden van de oneerlijkheid van een leverancier. Voor wie
zijn kinderen wil behoeden voor grote teleurstelling: namaak-Bob verraadt
zich door zijn afwijkende
haarkleur, slecht
zittende kleding en het
ergste van alles voor
een vakman: de gereedschappen
zijn niet
duurzaam vastgenaaid
maar vastgelijmd.
UITKIJK OP HET WERK
U werkt bij een woningcorporatie of in een bedrijf dat meubels
maakt, in ieder geval niét in de bouw. En u wilt, na àl
die verhalen in dit blad over de bouw, wel eens bouwvakkers
echt aan het werk zien? Dat kan. In de buurt van Harmelen
verschijnt binnenkort een uitkijkpost om belangstellenden
de kans te geven van dichtbij een bouwput te
bekijken. Het gaat hier om de aanleg van een complex aan
nieuwe tunnels en een spoorbrug in het traject Woerden-
Utrecht. De firma Prorail die de uitkijktoren bouwt, pal
naast de bouwketen, noemt het werk ‘spectaculair’ en haalt
daarvoor het op zijn plaats schuiven
van een tunneldek aan. Dit tunneldeel
weegt 3400 ton en om toekomstige toeschouwers
te prikkelen haalt Prorail er
de oude Egyptenaren bij. Als die indertijd
een dergelijk gevaarte conform de
huidige Arbowet met menskracht
hadden willen verplaatsen, dan zouden
daar 136 duizend slaven voor nodig zijn
geweest. Met de uitkijktoren hoopt Prorail
te verkomen dat mensen die daar
formeel niets te zoeken hebben uit
nieuwsgierigheid het werkterrein
opstruinen, met alle risico’s van dien.
Foto Chris Pennarts
Foto Cor de Kock
DOOR PETER VAN DER AA
LOON NAAR WERKEN
Bestuursvoorzitter Ewald Kist van de ING Groep wil
afspraken maken over de honorering van topbestuurders,
zei hij begin mei in een werkgeversblad. Zo! Dat
moet in de krant. Anders zou ik daar op deze plek nooit
over begonnen zijn want over de topinkomens is al
genoeg gezegd en geschreven.
Zo herlas ik onlangs bij toeval een interview dat Nieuwe
Revu ooit had met SP-leider Jan Marijnissen. Die
bepleitte daarin een ‘loon naar werken’, waarbij het
hoogste salaris niet meer mag bedragen dan drie keer
het laagste. Een sympathiek standpunt. Maar omdat
Marijnissen op dit vlak natuurlijk roomser is dan de paus,
zou het niet bij me opkomen dat onmiddellijk tot maatstaf
uit te roepen. Even later vernam ik uit De Volkskrant dat
de hoogste baas bij Unilever 111 keer zoveel verdient als
zijn doorsnee (en dus niet eens laagstbetaalde!) werknemer.
Zijn collega bij KPN ving 91 keer het gemiddelde
salaris bij zijn onderneming. Alle andere bestuurders van
grote bedrijven lijken zich de hele dag vooral druk te
maken over de vraag hoe zij dat niveau kunnen benaderen
of overtreffen. Aan besturen komen ze nauwelijks
meer toe als je de resultaten bekijkt.
Nieuw is het niet maar het blijft verbijsterend om de
hebzucht aan de top van het bedrijfsleven gade te
slaan. Vooral in een tijd dat vakbonden moeite moeten
doen om er in CAO-onderhandelingen voor de werknemers
koopkrachtbehoud uit te slepen. Niet alleen de
vakbeweging en de commentaarschrijvers in de
kranten maar ook politiek Den Haag tot aan VVD-minister
Hoogervorst van Financiën toe alsmede de president
van de Nederlandsche Bank vinden dat het einde zoek
is. Nederland is het eens, met uitzondering van de
werkgevers in kwestie zelf die zich financieel moeten
en zullen meten met hun Amerikaanse collega’s.
Waarom Amerika? Ongetwijfeld omdat daar door de
topmanagers de allerhoogste salarissen verdiend
worden. Consequent zijn de Nederlandse bazen echter
allerminst. Nu het economisch tij tegenzit, zijn in de
Verenigde Staten de topinkomens vorig jaar met
eenderde gedaald. Op dàt punt volgen de Nederlandse
collega’s niet. Integendeel. Er moet hier nog een flinke
schep bovenop. Bij de ING Groep heeft het management
aangekondigd zijn inkomen in drie jaar tijd met nog eens
60 (zestig) procent te willen optrekken. Zou Kist dat
soort afspraken bedoelen?
BOUW MACHO AF
‘Durf jij uit de kleren voor Yorin?’ zo vraagt deze jongerenomroep op
zijn website. En: ‘Ben jij sexy, heb je humor of stijl? Kun je een beetje
soepel bewegen of denk je een act te kunnen opvoeren die heel
Nederland aan je voeten brengt? Geef je dan op voor het tv-programma
Starstrippers’. Yorin wil het ultieme stripteam samenstellen
en gaat daarvoor op zoek naar de zes meest sexy mannen van
Nederland. Sportscholen, voetbalkantines, brandweerkazernes,
scheepswerven, studentenverenigingen: waar ze zich ook schuil
houden, we zullen ze vinden.’ Ja, u las het goed: de bouw wordt niet
eens genoemd. Dat was vroeger wel anders, toen had je de coca-cola
lightman: een bouwvakker. Toen bestond er ook nog een natuurlijk
verbond met de wèl genoemde kweekvijvers van echte mannen:
‘scheepswerven, sportscholen en brandweerkazernes.’ Stuk voor
stuk branches voor stoere kerels met gespierde lijven en ontblote torso’s.
Kennelijk hebben al die voorbije voorlichtingscampagnes om de
bouw een ander, vrouwvriendelijker (zie foto) imago te geven hun
vruchten afgeworpen. Maar gelukkig kunt u op 30 juni gewoon vanuit
de luie stoel, al dan niet gekleed, de finale zien, op tv.
Foto ANP
TOPMANAGERS SCHEEL
VAN JALOEZIE
De Nederlandse topmanager is het ‘salarisgat’ met zijn collega in de Verenigde
Staten aan het dichten. De Nederlandse toppers van de 23 grootste, beursgenoteerde
bedrijven zagen hun jaarinkomen in de afgelopen jaren fiks stijgen
terwijl het inkomen van de Amerikaanse topmanagers daalde. Dat zal menig
Nederlandse manager goed doen, want het betekent dat zijn streven om hetzelfde
salarisniveau te bereiken ietsje dichterbij komt. Die drijfveer om alsmaar
meer te willen is een ‘combinatie van zelfoverschatting, wereldvreemdheid en
jaloezie’, zo stelt een internationaal vermaarde managementdeskundige in De
Volkskrant. Hij haalt een onderzoek aan dat stelt dat topmanagers, scheel van
jaloezie, achter vier grote worsten aanrennen: extraatjes zoals een groot kantoor
of een eigen vliegtuig, aanzien en aandacht, macht en geld. Uit datzelfde
onderzoek onder negenhonderd grote (Amerikaanse) bedrijven ook goed
nieuws: de handvol ondernemingen die het beduidend beter deden in de afgelopen
decennia waren stuk voor stuk ‘waardegedreven’ bedrijven. De
betrokken bazen en werknemers ‘halen hun voldoening uit goede producten of
een prettige organisatie. Ze zitten niet de hele dag over geld te lullen’.
VINEXPRESS
De titel van het krantje ‘Vinexpress’ doet bij bouwvakkers
meteen een belletje rinkelen: heeft dat iets van doen met vinexlocaties,
die grootschalige nieuwbouwprojecten zoals Leidschenrijn,
Ypenburg of Stadshagen? Klopt, aldus bevestigt
Maria van der Wedde. Het gaat hier om een gratis krantje,
speciaal gericht op bewoners van de wijk Stadshagen in
Zwolle. Deze vinexlocatie is zes jaar oud en telt zo’n 4500
huishoudens. De komende jaren komt daar nog eens zo’n
zelfde aantal bij. Van der Wedde is coördinatie-assistent van
de tienkoppige redactie en zij licht de opmerkelijke titel toe.
“Als je tegen mensen zegt dat je in een vinexwijk woont, krijg
je vaak de reactie van ‘oh, zo’n slaapwijk’. Vinex staat in een
wat minder gunstig daglicht. Wij willen daar met ons blad
een gunstige draai aan geven. Tijdens het brainstormen over
de titel riep iemand ‘vinex’ en dat werd al snel Vinexpress.
Klinkt wel leuk.” Het eerste nummer verscheen in april. Op
de voorpagina een foto van een gebouw dat nog in de steigers
staat en waaromheen nog kranen staan. Maar op een artikel
over de naamgeving van straatnamen na gaat het blad verder
niet over nieuwbouw gerelateerde onderwerpen. Maar dat
kan nog komen. “Dat ligt wel voor de hand,” zegt Van der
Wedde, “want bij nieuwbouw denk je ook meteen aan vochtplekken
in muren of andere gebreken.”
4 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 5
Foto Publivison

AMERIKA RESERVEERT WEDEROPBOUW
VOORAL VOOR EIGEN BEDRIJFSLEVEN
BOUW ZIET GEEN ROL
IN IRAK
ALLEEN AL DE WEDEROPBOUW VAN DE INFRASTRUCTUUR VAN IRAK KOST VELE MILJARDEN DOLLARS.
VOOR HET AMERIKAANSE BEDRIJFSLEVEN BETEKENT DAT KANS OP MOOIE ORDERS. BUITENLANDSE
BEDRIJVEN ZIJN IN PRINCIPE UITGESLOTEN MAAR NEDERLANDSE BAGGERAARS MAKEN EEN KANS IN
DIT, VOLGENS SOMMIGEN, BIZARRE HANDELSSPEL. DOOR ROBERT NIESSEN. FOTO ANP.
De Amerikaanse overheid heeft twee baggerprojecten in
Irak, het uitbaggeren van de haven van Umm Qasr en een
kanaal, al vergeven aan een Amerikaans bedrijf. Toch maken
Nederlandse baggeraars nog een kans op deze middelgrote
projecten, aldus directeur Eric Eggerink van de NABU, de elf
leden tellende Vereniging Nederlandse aannemers met
belangen in het buitenland. Hij licht toe: “Waarschijnlijk
heeft het Amerikaanse bedrijf, Great Lakes, geen materieel
in die regio en het vervoer daarvan is erg duur en tijdrovend.
Dat geeft de Nederlanders een kans het werk als onderaannemer
te krijgen, want zij hebben daar wèl materieel liggen
èn ze hebben ervaring in Irak.” Eggerink denkt daarbij aan
Boskalis omdat dit bedrijf kort na de Golfoorlog betrokken
was bij het uitbaggeren van de haven van Umm Qasr. Een
licht geïrriteerde woordvoerder van Boskalis noemt dit
scenario erg voorbarig. Meer wil hij er niet over kwijt.
Ook wil hij zich niet uitlaten over de ‘bouwdelegatie’ die
het Nederlands Water Platform (NWP), samen met de centrale
werkgeversorganisatie VNO-NCW en met de werkgevers
uit de elektrotechnische industrie (FME), naar Irak wil
sturen. Deze delegatie moet daar bekijken hoe het Nederlandse
bedrijfsleven kan deelnemen aan de wederopbouw.
6 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
De NWP-woordvoerder mag desgevraagd nog niet vertellen
wie er allemaal in die delegatie zitten maar de baggeraars
zijn zeker vertegenwoordigd, vertelt ze. Of de delegatie Irak
binnen mag is nog afwachten maar de overheid heeft een
verzoek neergelegd bij de Amerikanen en ook drie miljoen
euro toegezegd om eventuele projecten te ondersteunen.
GEEN BELANGSTELLING De overige Nederlandse aannemers
tonen volgens Eggerink amper belangstelling voor Irak.
“Bouwen kunnen de Iraki’s prima zelf”, zo verklaart hij. “En
voor wat betreft de grond-, weg- en waterbouw hebben wij
niet zo veel ervaring in dat land. Al zijn er wel enkele
bedrijven die de mogelijkheden bekijken.”
Ook voorzover het AVBB weet, de werkgeverskoepel in de
bouw, zijn er nog geen Nederlandse bouwers bij Irak
betrokken. Een woordvoerder trekt de vergelijking met de
wederopbouw van voormalig Joegoslavië: “Daar was ook
maar een handjevol Nederlanders bij betrokken.” Overigens
was ook de sector woningcorporaties destijds betrokken bij
‘Joegoslavië’. De branche-organisatie Aedes speelde toen ter
plaatse een actieve rol bij de renovatie van woningen en
wijken. In Irak heeft Aedes geen plannen.
MILJARDEN DOLLARS In de Verenigde Staten heeft het
bedrijfsleven ‘grote interesse’ voor de wederopbouw, zo
schrijft de Wall Street Journal. Begrijpelijk, want deze
Amerikaanse zakenkrant onthulde eerder dat de regering-
Bush van plan was de wederopbouw in principe ‘uitsluitend’
aan Amerikaanse ondernemingen te gunnen. Een
buitenkans want de platgebombardeerde bruggen, wegen,
scholen, watervoorzieningen, elektriciteitscentrales en
andere infrastructurele werken maken de wederopbouw tot
een miljardenproject. De komende drie jaar is er zestig miljard
dollar nodig om Irak weer op de been te helpen. De
eerste contracten ter waarde van 1,7 miljard waren al vergeven
voordat de oorlog voorbij was. De Amerikaanse
instantie die de ‘ontwikkelingshulp’ coördineert, had toen
al vijf grote bouwbedrijven gevraagd een offerte uit te
brengen voor bepaalde projecten.
WESTERSE VLAG De opbouw van de infrastructuur, ‘de harde
en stoere fase’, is eigenlijk de gemakkelijkste stap in de
wederopbouw, aldus Joost Lagendijk, europarlementariër
voor GroenLinks en Balkan-kenner. De moeilijkste fase komt
daarna: het herstellen van het vertrouwen en van de rechtsstaat.
Toch ziet Lagendijk, aldus de Volkskrant, ook een ‘voetangel’
in die gemakkelijke fase. Hij vreest dat landen die steun
geven er, net als bij de wederopbouw van voormalig Joego-
slavië, minstens één brug willen uitslepen. Want: ‘Wegen en
bruggen zijn projecten waar een vlag op kan wapperen’.
Naomi Klein ziet de Westerse vlag al wapperen in heel Irak.
Klein is bekend als voorvechter van de ‘andersglobalisten’,
een groeiende, wereldwijde beweging die zich verzet tegen
de alsmaar verder opdringende en vaak rücksichtsloze heerschappij
van de vrije markt. Klein schrijft in het Amerikaanse
blad The Nation, dat de oorlog ging om ‘olie, water,
wegen, treinen, telefoons, havens en drugs.’ En diezelfde
belangen ziet zij terug bij de op Westerse leest geschoeide
wederopbouw. Ze voorziet dat de ‘tijdelijke’ steun uit het
buitenland uitloopt op langdurige contracten met dan
inmiddels geprivatiseerde bedrijven. Het doel daar achter
zou verdere uitbreiding van de liberale wereldmarkt zijn.
Als voorbeeld haalt ze de Irakese olie-industrie aan die tot
voor kort geheel in staatshanden was. Ze schrijft: ‘Investeerders
verklaren openlijk dat zo gauw de privatisering in Irak
aanslaat Iran, Saoedi-Arabië en Koeweit gedwongen zullen
worden ook hun oliebedrijven te privatiseren om te kunnen
concurreren.’ Gevolg: lagere olieprijzen. Oftewel: goed
nieuws voor niet-olieproducerende landen.
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 7

INTERVIEW
DE WONINGMARKT ZIT OP SLOT EN ER IS ZELFS SPRAKE VAN ‘NIEUWE WONINGNOOD’. DE BRANCHE-
ORGANISATIE VOOR WONINGCORPORATIES, AEDES, WEET DE OPLOSSING: VERHOOG DE HUREN EN
BOUW MEER DURE HUURWONINGEN EN MEER GOEDKOPE KOOPWONINGEN. ONDERNEMERSCHAP EN
OOG HOUDEN VOOR HUURDERSBELANGEN KUNNEN GOED SAMENGAAN, ALDUS AEDES-VOORZITTER
WILLEM VAN LEEUWEN. DOOR ROBERT NIESSEN. FOTO’S BERT JANSSEN.
AEDES-VOORZITTER VAN LEEUWEN: «GOEDKOPE
HUURHUIZEN BOUWEN IS WAANZIN»
WONINGTEKORT
GEEN DRAMA
De stedelijke vernieuwing loopt fors achter op de plannen
en tegelijkertijd moet de overheid bezuinigen. Er wordt her
en der al gesproken van de ‘nieuwe woningnood’. Voor de
zeshonderd woningcorporaties die Nederland telt, ligt hier
hoe dan ook een belangrijke taak, want zij beheren samen
2,4 miljoen woningen en ze vormen een belangrijke
opdrachtgever voor de bouw. Corporaties zijn zelfstandige
ondernemingen maar ze hebben de wettelijke en statutaire
opdracht zich met name te richten op mensen met een
kwetsbare positie op de woningmarkt.
HOE GROOT OF ERNSTIG IS DE ‘NIEUWE WONINGNOOD’? “Ik weet
het niet. Het klopt dat bouwend Nederland jaarlijks zo’n
dertig- à veertigduizend woningen achterloopt op de honderdduizend
die de overheid heeft gepland. Maar er is geen
sprake van een drama, want die prognoses zijn vooral gebaseerd
op de verwachting hoe mensen in de komende jaren
willen wonen, op de kwaliteit van hun woning. Er zijn nu
nog ‘starters’ die woonruimte weigeren. Met andere
woorden: iedereen heeft een dak boven zijn hoofd. Overigens
verwacht ik dat die bouwprognose binnenkort ter discussie
komt te staan. Door de economische recessie en het
instorten van de huizenmarkt”.
WAT IS DE BELANGRIJKSTE OORZAAK VAN DIE BOUWACHTER-
STAND? “Het is pas sinds kort dat we achterlopen, dat de
bouw ineens is ingezakt. Daar is niet één hoofdoorzaak of
schuldige voor aan te wijzen. Maar ik ben wel blij dat
minister Kamp van VROM heeft toegezegd de procedures te
vereenvoudigen. In Nederland zit er zeker vijf à zeven jaar
tussen de tekentafel en de oplevering van een woning. Er
zijn landen waar dat twee jaar is”.
OM DE STEDELIJKE VERNIEUWING TE VERSNELLEN, WILT U VOORAL
DURE HUURWONINGEN EN GOEDKOPE KOOPWONINGEN BIJ-
BOUWEN. “Het is het gebrek aan dat type woningen
waardoor de woningmarkt ‘op slot’ zit: mensen met voldoende
inkomen stromen niet door naar voor hun betaalbare
woningen en houden zodoende de voor starters betaalbare
woningen bezet. Het ministerie van VROM, de
projectontwikkelaars verenigd in Neprom en Aedes, zijn
het op dit punt volledig met elkaar eens. GroenLinks en
zelfs de Woonbond willen vooral goedkope huurwoningen
bijbouwen. Dat is waanzin! Daar zijn er al genoeg van.
Vroeg of laat betekent hun plan bouwen voor leegstand.
Daar komt bij dat we op dit soort onrendabele woningen nu
al tot vijftigduizend euro per woning toeleggen. Dat geld
kun je beter in stadsvernieuwing steken”.
OM DE DOORSTROMING IN DE WONINGMARKT TE BEVORDEREN
PLEIT U OOK VOOR EEN FORSE HUURVERHOGING. “Corporaties
zitten met hun huurtarieven minimaal eenvijfde onder de
gangbare huurprijzen op de vrije markt. Deze huurders willen
nóóit kopen of naar een duurdere huurwoning overstappen,
want ze zitten nu altijd goedkoper. We weten ook dat vier op
de tien huurders die prijs kunnen betalen. Wij willen daarom
dat de overheid ons toestaat op korte termijn eerlijke, marktconforme
huurprijzen te rekenen. Een huurprijs die gebaseerd
is op de kwaliteit van een woning en niet een prijs die
kunstmatig laag wordt gehouden. Corporaties zijn er niet om
huurders te helpen aan een tweede auto of een oneigenlijke
vakantie. Bovendien laten we als corporaties nu een miljard
euro in de markt zitten. Voor mensen met huursubsidie, ook
zo’n vier op de tien van onze klanten, blijft de huurprijs op het
huidige niveau. Dat kunnen we met de overheid afspreken”.
8 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 9

ALLE CORPORATIES BIJ ELKAAR BEZITTEN ZO’N TWAALF MILJARD
EURO AAN EIGEN VERMOGEN. OM DIE REDEN PLEITEN SOMMIGE
POLITICI ERVOOR RIJKE CORPORATIES TE VERPLICHTEN ARME COR-
PORATIES FINANCIEEL TE STEUNEN IN HET REALISEREN VAN HUN
WONINGPROJECTEN. “Het is een hardnekkig misverstand dat
wij die miljarden op de plank hebben liggen. Dat geld zit in
stenen en daar hoort het ook. Volgens het CFV (Centraal
Fonds Volkshuisvesting, de overheid red) is dit vermogen
een noodzakelijke, financiële basis voor de sector. Ook al zit
dit geld in stenen, voor investeerders - zeg maar de bank - is
het wel een maatstaf om aan corporaties veel of weinig geld
te lenen. Zodoende heb je ‘rijke’ en ‘arme’ corporaties en is
het geld niet altijd daar waar behoefte is aan woningprojecten.
Om daar iets aan te doen hebben wij onlangs het
Garantiefonds in het leven geroepen: ‘rijke’ corporaties
moeten straks via dit fonds met een bepaald percentage van
hun overgebleven investeringsruimte garant staan voor
leningen die hun ‘arme’ collega’s willen afsluiten. Zonder
zo’n borgstelling zijn financiers namelijk niet bereid geld te
steken in woningprojecten van deze corporaties. Op deze
manier dragen rijke corporaties altijd bij: òf ze investeren
«CORPORATIES ZIJN ER
NIET OM HUURDERS TE
HELPEN AAN EEN
TWEEDE AUTO»
zelf veel en houden weinig geld over om borg te staan, òf ze
investeren weinig en houden veel geld over om borg te
staan. Corporaties hebben meer van dit soort onderlinge
regelingen en alles bij elkaar, zo hebben wij berekend, hoeft
geld geen probleem te zijn bij de stedelijke vernieuwing. Een
verplichte heffing van de overheid voor arme corporaties is
dus niet nodig en bovendien jaag je daarmee het vrije ondernemerschap
weg en dat wil niemand”.
CORPORATIES GROEIEN EN GROEIEN EN STELLEN ZICH STEEDS
ZAKELIJKER OP. DREIGT MEN DAARDOOR NIET HET CONTACT MET
DE HUURDER TE VERLIEZEN? “Dat is wel een zorgpunt dat wij
hoger op de agenda willen krijgen bij de corporaties. Ik ben
voorstander van schaalvergroting maar met randvoorwaarden.
Een grote corporatie met, zeg zestigduizend
woningen, moet op wijkniveau bijvoorbeeld een ‘gezicht’
hebben, iemand die op lokaal niveau zaken voor elkaar
krijgt. Die persoon, of het wijkkantoor, handelt zelfstandig
als het gaat om zaken als leefbaarheid, de groenvoorziening
of verlichting van het achterpad. En in achterstandswijken
zal het wijkkantoor meer samenwerken met bewonersgroepen”.
WAT VOOR TYPE WERKNEMERS HOREN BIJ DIE MODERNE, GROTE
CORPORATIES DIE U SCHETST? “Op concernniveau werken
hoogopgeleide professionals: deskundigen op het terrein
van financiën en vastgoed. Op bedrijfsniveau heerst meer
ondernemerschap, mensen gaan de boer op voor investeringen.
Werknemers schrikken niet meer van woorden als
targets, efficiency en prestatiebeloning. Op wijk- en buurtniveau
zie je de nieuwe welzijnswerker. Geen geitewollensokkentypes
maar medewerkers die bewoners stimuleren
hun verantwoordelijkheid te nemen.”
IN HOEVERRE PAST FNV BOUW BIJ HET TYPE WERKNEMERS DAT U
SCHETST? “Toevallig heb ik daar laatst op een receptie informeel
met de voorzitter van FNV Bondgenoten over
gesproken. Door het verder afstoten van onderhoudsdiensten
worden woningcorporaties nòg meer dienstverlener
dan ze al zijn. In dat opzicht horen ze meer thuis bij FNV
Bondgenoten. Tekenend in dat verband vind ik de employability-paragraaf
uit de vorige CAO voor de woningcorporaties.
FNV Bouw heeft daar van de vakcentrale FNV nog een prijs
voor gekregen, maar die paragraaf hebben wíj er in moeten
knokken. In die tijd las ik een artikel van FNV Bondgenoten
over employability, nou, daar had ik zó mijn handtekening
onder gezet. En neem de nieuwe CAO voor de corporaties.
Mijn achterban wilde veel sneller gaan met deze CAO à la
carte, maar dat kon niet - zo is mijn indruk - omdat deze CAO
binnen de bouwbond een voortrekkersrol speelt. Daar is nu
de sector bouw aan de beurt en omdat die nog niet zo ver is,
mag onze CAO niet tè vooruitstrevend zijn. Het is voor mij
tekenend dat FNV Bouw nog steeds spreekt in termen van
‘de’ bouw en ‘de’ werkgever. Ik word een beetje mies van die
eenzijdige benadering. Ik hoop dat jullie nieuwe voorzitter
meer differentiatie in het beleid brengt”.
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 11

MINISTER WAARSCHUWT VOOR HARDE AANPAK
VAN AANNEMERS DIE BLIJVEN FRAUDEREN
BOUW DOELWIT
ARRESTATIEGOLF
OPNIEUW LIGT DE BOUW ZWAAR ONDER VUUR VANWEGE DE BOUW-
FRAUDE. AFGELOPEN MAAND HEBBEN VIER WEGENBOUWERS EEN
FIKSE GELDBOETE AAN HUN BROEK GEHAD EN ZIJN 25 WERK-
NEMERS VAN VERSCHILLENDE BEDRIJVEN GEARRESTEERD. ALS
KLAP OP DE VUURPIJL KWAM HET BERICHT DAT DE BOUWSECTOR
ZICH VOLGENS MINISTER KAMP (VROM) NOG STEEDS SCHULDIG
MAAKT AAN ILLEGAAL VOOROVERLEG EN VERBODEN PRIJSAFSPRA-
KEN. DE GROTE BOUWBEDRIJVEN ONTKENNEN ELKE BETROKKEN-
HEID. DOOR MARISKA SIEBRING. FOTO’S ANP.
12 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
Een half jaar na de presentatie van
het eindrapport van de parlementaire
enquêtecommissie naar de bouwfraude,
heeft de bouw het wederom
zwaar te verduren. Want na alle commotie
die de bouwfraudeaffaire heeft
veroorzaakt, lappen sommige bouwbedrijven
de regels nog steeds aan
hun laars en gaan op de oude, illegale
voet verder. Dat beweert althans
minister Kamp, die aanwijzingen
heeft dat de kartelpraktijken in de
bouw nog steeds plaatsvinden. De
bewindsman zei dit half april in het
debat met de Tweede Kamer over de
parlementaire enquête. Kamp baseert
zich op informatie van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (Nma)
die recent aantekeningen van prijsafspraken
in beslag heeft genomen tijdens
invallen bij bouwbedrijven. De
minister waarschuwde dat fraudeurs
hard zullen worden aangepakt.
ONDER DE KOSTPRIJS Als enige bouwer
heeft Heijmans bevestigd dat het
verboden vooroverleg nog steeds
voortduurt. Werknemers van het bouwbedrijf
zijn de afgelopen maanden
verschillenden keren benaderd om te
praten over aanbestedingen. Het
bedrijft benadrukt dat het op deze uitnodigingen
niet is ingegaan. Ook
andere grote bouwbedrijven als
Ballast Nedam, BAM en HBG ontkennen
dat zij onlangs nog betrokken
zijn geweest bij verboden prijsafspraken
en illegaal vooroverleg.
Voorzitter Brinkman van de werkgeverskoepel
AVBB gelooft de grote
bouwjongens op hun woord. De aanwijzingen
van de kartelpolitie Nma
berusten volgens hem waarschijnlijk
op een misverstand. Door agendaafspraken
van de bedrijven met elkaar
te vergelijken, zou de Nma te snel de
verkeerde conclusies hebben getrokken.
De grote aannemers hebben wel
overleg gevoerd, maar die gesprekken
gingen over de ontmanteling van
asfaltcentrales die zij gezamenlijk
exploiteren, zegt hij in Cobouw. “En
dat is niet verboden”, aldus Brinkman.
Hij roept de kartelpolitie op zo snel
mogelijk met bewijzen te komen,
maar die wil in alle rust eerst het
onderzoek afronden.
Vianed wil de concrete feiten eveneens
boven tafel hebben. Zolang niet
duidelijk is hoeveel ondernemingen
zich schuldig maken aan fraude, blijft
volgens de branchevereniging van
infrabouwers de indruk bestaan dat er
nog massaal prijsafspraken gemaakt
worden. Dat de wegenbouw momenteel
ver onder de kostprijs werkt, is
voor Vianed extra bewijs dat het vooroverleg
is gestopt.
PIJNLIJK Voor de bouw komen de
aantijgingen over het voortbestaan
van de bouwfraude op een pijnlijk
moment. De branche is net druk
bezig met het invoeren van een
gedragscode om het geschonden vertrouwen
van de opdrachtgevers terug
te winnen. Deze strenge regels over
wat werknemers wel en niet mogen
bij aanbestedingen moeten het imago
van de bouw weer oppoetsen. “Zijn
we net bezig ons imago te verbeteren,
krijgen we dit weer”, zegt Hans de
Visser, voorzitter van de centrale
ondernemingsraad van Heijmans. “Al
die aandacht is negatief voor ons. Het
personeel wordt er op feestjes op aan-
gesproken, terwijl zij trots zijn op
hun bedrijf. Voor buitenstaanders is
het moeilijk te begrijpen dat er niets
aan de hand is, zij denken dat bouwvakkers
een stelletje boeven zijn.” De
Visser vindt dat er eindelijk eens een
streep onder deze slepende kwestie
gezet moet worden. “Laat ze de fraudeurs
aanpakken, zodat we met een
schone lei kunnen beginnen. Het
duurt zo verdomde lang. En waar
blijft die Brinkman nou? Hij moet wat
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 13

doen, anders gaat de hele bedrijfstak
kapot. Het gaat al slecht in de bouw,
bij ons moeten er 280 werknemers
uit. Als we dit niet snel achter ons
kunnen laten, gaat het ten koste van
nog meer werkgelegenheid.” Werkgevers
en vakbonden moeten er volgens
hem bij de politiek op aandringen
om zo snel mogelijk met een oplossing
te komen. “Als het aan ons had gelegen
waren we met machines en al naar
Den Haag getogen.”
STRENGE AANPAK De gedragscode
waar het AVBB zich sterk voor maakt,
moet een cultuuromslag in de bouw
teweegbrengen. Maar zowel Kamp als
de vakbonden hebben er een hard
hoofd in dat de branche dit zelf voor
elkaar krijgt. Een streng toezicht van
de overheid lijkt dan ook bittere
noodzaak. De ministeries van VROM
en Economische Zaken gaan de sector
controleren en er komen nieuwe aanbestedingsregels.
De meest uitzonderlijke
maatregel is dat aannemers eind
2003 in een schriftelijke verklaring
moeten aantonen dat zij de mededingingsregels
niet overtreden. Wanneer
zij zich niet aan de regels houden,
kunnen ze voor vier jaar de bak indraaien
wegens valsheid in geschrifte.
In Den Haag zijn ze het er over eens
dat er een versterking moet komen
van het Openbaar Ministerie (OM) en
de Nma: bedrijven die de fout zijn
ingegaan moeten hard aangepakt
kunnen worden. Eind april legde de
Nma aan vier wegenbouwers een
boete op van in totaal 1,23 miljoen
euro. KWS, Koop Tjuchem, Ballast
Nedam Infra Noord Oost en Gruno
Wegenbouw zouden zich schuldig
hebben gemaakt aan kartelafspraken
bij een aanbesteding in de gemeente
Scheemda.
ARRESTATIEGOLF Het OM heeft de afgelopen
maanden ook niet stilgezeten.
In april was de bouw het doelwit van
een ware arrestatiegolf. Vijfentwintig
medewerkers van verschillende
bouwbedrijven werden gearresteerd,
14 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
ook de directeur-eigenaar van de
Koop Groep werd opgepakt. Het OM
sluit meer aanhoudingen de komende
tijd niet uit. Sinds de bouwfraude
aan het licht kwam, zijn in totaal
bijna zeventig verdachten gearresteerd.
Het onderzoek richt zich op
acht bouwprojecten, waar 72 aannemers
bij betrokken zijn. De mogelijk
strafbare feiten hebben zich afgespeeld
tussen 1992 en 1998. Het OM
baseert het onderzoek op de schaduwboekhouding,
die klokkenluider
Ad Bos van Koop Tjuchem naar
buiten heeft gebracht. Door het personeel
van Heijmans is geschokt gereageerd
op de arrestatie van acht
werknemers van het bedrijf, onder
wie drie directeuren. “De emoties
liepen hoog op”, vertelt De Visser.
“Vooral de wijze waarop ze zijn aangehouden,
is hard aangekomen. Als
een stelletje criminelen zijn ze ’s ochtends
van hun bed gelicht en al die tijd
dat ze vastzaten, sommige wel een
paar weken, mochten ze geen contact
hebben met het thuisfront. Zelfs een
echte misdadiger mag nog naar huis
bellen.” Hij gelooft er niets van dat zijn
bedrijf bij de bouwfraude betrokken is.
“Als hier gefraudeerd zou worden, zou
ik hier niet werken. Niemand van het
personeel gelooft het.”
ANDERE KRACHTEN Bij de Koninklijke
BAM Groep zijn twee medewerkers
aangehouden in verband met het
onderzoek naar de bouwfraude. Jos
Sens, voorzitter van de centrale
ondernemingsraad van de BAM Groep,
kan zich niet voorstellen dat zijn
bedrijf, waar hij al tien jaar werkt,
iets met de bouwfraude te maken
heeft. “Binnen de BAM bestaat al
jaren een gedragscode, die nadat de
bouwfraude aan het licht kwam, nog
eens is aangescherpt”, vertelt hij. Het
lijkt hem sterk dat er in de bouw nog
steeds gefraudeerd zou worden. “Ik
kan me niet voorstellen dat ze zo dom
zijn. Maar àls het nog steeds zou doorgaan,
dan moeten er andere krachten
in het veld zijn die het door laten gaan.
Het is dus goed dat er vanuit de overheid
meer controle en regels komen.
Want als er geen regels zijn, is het voor
iedereen vrijspel.”
DE ZAAK BOGAARD. NA EEN WAO-TRAJECT VAN DRIE JAAR
REÏNTEGREERDE CORNELIS BOGAARD IN EEN ANDERE
BEDRIJFSTAK. TOEN OVERLEED HIJ. GEVOLG: ZIJN VROUW
MARGOT (46) ZIT MET EEN ENORM NABESTAANDENPEN-
SIOENGAT. DOOR STEPHANIE JANSEN. FOTO BERT JANSSEN.
WEDUWE
“Dat mijn man, steigerbouwer van beroep, ziek thuis zou komen te
zitten, had ik nooit kunnen denken. Op een kwade dag viel hij van vier
meter hoogte van een steiger. Per ambulance is hij afgevoerd. Ik schrok
enorm toen zijn collega’s hier aanbelden om het nieuws te vertellen.
Op zo’n moment denk je het ergste. Maar godzijdank leefde hij nog.
Zijn pols was verbrijzeld. In het ziekenhuis lag hij met een ijzeren stellage
om zijn arm. Uiteindelijk bleek er weinig meer aan te doen. Alle
kracht was uit de pols. Cornelis moest zijn beroep als steigerbouwer
opgeven. Na bijna drie jaar thuis te hebben gezeten, wilde hij dolgraag
weer aan de slag. Hij was gek op autorijden en kon een baan krijgen als
chauffeur. Daar had hij veel plezier in. Tot hij op een avond, na het
eten, aankondigde dat hij een stukje ging wandelen. Bezweet kwam hij
weer thuis, met vreselijke pijn in zijn arm. De dokter kwam erbij.
Opeens draaide hij met zijn ogen en viel hij weg. Een zwakke plek in
zijn slagader. Cornelis is 44 jaar geworden.
Het was net een slechte film, die ik het liefst wilde stopzetten. Maar ik
moest verder, samen met mijn zoon en dochter. Behalve alle pijn en
verdriet kwam er een hoop regelwerk op me af. Financieel zou ik het
moeilijker krijgen; Cornelis en ik werkten allebei, nu was er één salaris
weggevallen. Wel had ik natuurlijk recht op nabestaandenpensioen.
Dat pensioen bleek neer te komen op slechts 109 euro in de maand. Ik
snapte er niets van en heb het de bond laten uitzoeken. Toen kwam de
oorzaak aan het licht. Cornelis had zijn uiterste best gedaan om ander
werk te vinden. Maar dat was buiten de bedrijfstak. In de opbouw van
zijn bouwpensioen was een gat ontstaan. En daar ben ik de dupe van.
Dat de wetgeving zo in elkaar zit, vind ik heel erg. Doe je er alles aan
om te reïntegreren, word je financieel benadeeld.
De advocaat van FNV Ledenservice is nu drie jaar met deze zaak bezig.
Deze dingen duren lang, zegt hij. Soms word ik er moedeloos van,
maar ik laat me niet gek maken. Ik probeer ondanks alles een beetje
van het leven te genieten. Het allerergste is me al gebeurd: ik ben mijn
man kwijt. Dat pensioen wacht ik maar af. In de vurige hoop dat het tot
een goed einde komt.”
Margot Bogaard-Koster
DE ZAAK
DE KERN VAN DE ZAAK Govert-Jan Knotter, advocaat
Advocatenkantoor Oudenoord: “Dit is een drama. Was
Cornelis Bogaard niet gereïntegreerd in een andere
bedrijfstak, dan was er geen schade ontstaan. Het is
een hiaat in de wetgeving met betrekking tot overlijdensschade.
Een juridische kunstgreep moet deze
zaak enigszins recht trekken. Mensen die reïntegreren
doen er verstandig aan goed naar hun pensioen te
kijken en eventueel een aanvullende regeling te
treffen.”
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 15

IN BEELD
Het opknappen van de buitenkant
van het uit 1888 daterende Concertgebouw
in Amsterdam is voor de
werknemers een welhaast hemelse
opdracht. Foto ANP/Evert Elzinga

18 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
KASTEELHEER FRITSEN METSELT ZIJN EIGEN
BURCHT, ZONDER TEKENING OF VERGUNNING
KUNSTENAAR
IN BOUWEN EN DOEN
FRITS FRITSEN IS EEN MAN VAN “85 AMBACHTEN EN NUL ONGELUKKEN”. MAAR INMIDDELS HEEFT HIJ
ZIJN WARE PASSIE GEVONDEN: HIJ MÓET BOUWEN DAT HET EEN LIEVE LUST IS. IN TWEE JAAR TIJD
HEEFT HIJ ‘KASTEEL FRITSENBURCHT’ UIT DE GROND GESTAMPT. ZÓ UIT HET HOOFD EN UIT HET HART,
ZONDER BOUWTEKENINGEN EN ZONDER VERGUNNINGEN. HET KASTEELTJE HERBERGT OOK EEN HISTO-
RISCH MUSEUM, MAAR DE BURCHTHEER ZELF WIL NÚ LEVEN. NÚ. DOOR ROBERT NIESSEN. FOTO’S
CHRIS PENNARTS.
Kasteel Fritsenburcht ligt aan het
eind van een doodlopend landweggetje
in Kapel Avezaath, een dorpje in
de Betuwe. Als bij een waar kasteel
wordt de tuin aan de achterzijde
beschermd door een slotgracht met
daarachter een hoge zandwal (het
talud en afwatering voor de Betuwelijn).
Daar weer achter raast het verkeer
over de A15 voorbij. Aan de voorzijde
ademt de vesting gastvrijheid:
de poort naar de oprijlaan staat open
en alleen een sierlijk hekwerk scheidt
het gazon van de omliggende weilanden.
Fritsenburcht is feitelijk een
grondig verbouwde boerderij en het
is de toren met heuse kantelen die
het geheel het aanzien van een
kasteeltje geeft. Wie hier aanklopt
wordt allerhartelijkst ontvangen door
een kleine, soms onstuimige man met
Het gastenboek van het museum wordt goed bewaakt
felle ogen: Frits Fritsen. Of anders
door zijn roodharige geliefde: Magna.
Fritsen wijst tevreden op het bouwwerk
rondom (alleen het bijgebouw
staat nog in de steigers). In twee jaar uit
de grond gestampt, vertelt hij, samen
met twee bouwvakkers. Voor de toren
staat vijf weken. Alles bij elkaar goed
voor honderdduizend bakstenen.
Wie de vesting door de zwaar beslagen
deur binnentreedt, stapt een paar
eeuwen terug in de tijd: de ruimte is
volgestouwd met antiek uit de vroege
tot late middeleeuwen, van de Etrus-
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 19

ken, Kelten en Romeinen: oude bijbels,
wapentuig, vaandels, prenten, meubilair.
De collectie behoort aan de
Stichting Historisch Woonmuseum
Don Quichotte waarvan Fritsen niet
toevallig de voorzitter is. Het museum
gaat hand in hand met zijn (goed
belegde) broodwinning. ‘In & verkoop
antiek’ vermeldt zijn visitekaartje.
Getuige (ook) het gastenboek van het
museum is de grootste bijzonderheid
hier zonder twijfel Fritsen zelf.
‘Genoten en meer vrijheid gevonden’
zo schrijft iemand. Een ander bedankt
voor het bezoek met ‘Vanuit Liefde,
Lilly’. Weer een ander schrijft: ‘Filosofie
met mooie dingen’.
BOUWSTOP Om met het bouwen te
beginnen. Fritsen noemt zichzelf in
diverse krantenartikelen over hemzelf
‘een kunstenaar in bouwen en
doen’. Over zijn werkwijze zegt hij:
‘Ik begin gewoon met de eerste steen
en de rest komt vanzelf.’ Fritsen
bouwt op gevoel, zonder bouwtekeningen.
Zo heeft hij altijd gewerkt,
zegt hij. “Ik heb vroeger ook topmeubels
gemaakt. Wat mijn ogen zien,
maken mijn handen.” Die voorliefde
voor het ambachtelijke zat er als kind
al in. Toen was hij gek van hutten
bouwen, later verdiende hij onder
andere de kost als steenhouwer, mon-
20 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
teur, spuiter in een verfspuiterij en
schilder. Hij is zelfs schildersbaas
geweest: “Werknemers? Die zijn er
om de baas groot te maken. En om
mee naar de kroeg te gaan.” Maar het
directeurschap duurde maar even,
want Fritsen is geboren om voor zichzelf
te werken. Zijn cv samenvattend
zegt hij: “Ik ben een man van “85
ambachten en nul ongelukken”.
Inmiddels zijn er al architecten op Fritsenburcht
geweest, vertelt de kasteelheer
enthousiast. “Ze keken hun ogen
uit!” Want vergis je niet, verzekert hij,
er komt wel verstand kijken bij deze
werkwijze. Evengoed heeft hij oog
voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden.
Fritsen: “Veiligheid gaat
mij boven alles. Ik wil toch niet dat
mensen die hier werk en iets overkomt.
En zij hebben kinderen!” De
gemeenteambtenaar die de werkplek
diverse malen kwam controleren had
dan ook niets aan te merken, aldus de
bouwmeester. De gedegen kwaliteit
van het bouwwerk zelf straalt dat ook
uit. Toch legde de gemeente hem tot
tweemaal toe een bouwstop op. Dat
was omdat hij werkte zonder de benodigde
vergunningen en omdat de buurt
zich zorgen maakte over het uitdijende
bouwwerk en over de gevreesde toeloop.
Maar in maart dit jaar kreeg de
kasteelheer tot schrik van enkele
buurtbewoners zelfs toestemming zijn
slot uit te breiden en open te stellen
voor publiek. Zijn bouwwerk voldeed
aan de kwaliteitseisen en aan het
bestemmingsplan. De gemeenteraad
zag in dit bijzondere geval door de vingers
dat Fritsen de papierwinkel aan
zijn laars had gelapt daar hij amper
kan lezen en schrijven.
Maar het is alsof ridder Fritsen móet
strijden. Hij heeft zich nu heilig voorgenomen
een ‘kapelletje’ te bouwen.
Wat is immers een kasteel zonder
kapel? Via via heeft hij echter al vernomen
dat een ambtenaar hierover
«IK BEGIN
GEWOON MET
DE EERSTE
STEEN EN DE
REST KOMT
VANZELF»
de degens met hem wil kruisen. “Wie is
hij, een ambtenaar,” zegt hij toornig,
“om over míjn kunstenaarschap te
oordelen. Als het moet ga ik te voet
naar Rome. Die kapel kòmt er.” Ook is
hij nog nog niet klaar met de buurt.
In de regionale krant heeft hij gezegd
dat hij zijn miljoenenoptrek verkoopt
omdat de omwoners hem ‘niet waard’
zijn. In plaats van ingaan op zijn gastvrijheid,
open staan voor nieuwe
mogelijkheden, leveren ze verzet, zo
stelt hij strijdbaar vast. “Ben benieuwd
wat dit oplevert.”
WIE BEN IK? Gezeten aan de koffie in
de boeren voorkamer blijkt Fritsens
bouwpassie een bescheiden vlam van
een groter vuur dat in hem brandt:
een levensvisie waar hij tot zijn 36e
aan heeft gebouwd, sindsdien is het
leven voor hem vanzelfsprekend.
Sindsdien wil hij nú leven, met volle
overgave. De woorden stromen uit zijn
mond. “Ik heb geen leuke jeugd
gehad, ik woonde in kindertehuizen,
ben mishandeld, was hyperactief en
werd als een debiel behandeld. Maar ik
kijk terug zonder trauma. Het is een
levenspad dat je moet bewandelen en
het brengt ook voordelen. Het is maar
hoe je het bekijkt. Onkruid bestaat
niet in de schepping, dat is wat de
mensen ervan maken. Ik heb nooit
leren lezen en schrijven. Het voordeel
daarvan was dat ik nooit ben geprogrammeerd
door allerlei boeken. Daar
staan ongetwijfeld wijze dingen in
hoor, maar ik heb onbevangen in
mezelf kunnen zoeken - moeten
zoeken - naar antwoorden op vragen
als ‘Wie ben ik’ en ‘Waarom ben ik
hier?’ En ‘Hoe ga ik dat doen?’ Geen
tien mensen zijn gelijk, iédereen heeft
zijn eigen waarheid. De waarheid die
ik voor mijzelf heb gevonden is dat ik
mensen wil dienen door te laten zien
dat je het leven kunt leiden dat je wilt
leiden. Zoals ik dat ook doe! Ik ben
vrij in uiting en geest. Ik mag alles
zeggen. Er is geen wet door mensen
gemaakt die mij tegenhoudt. Ik heb
niets te verliezen. ‘Hij lijt zijn kleren
af en ging verder’.” Maar wat als hij
zijn eigenhandig, steen voor steen,
gemetselde kasteel moet opgeven? Of
zijn waardevolle collectie antiek, of de
helrode Clarette ‘77 Excalibur die over
de oprijlaan waakt? “Ik verzamel om
andere mensen mooie dingen te laten
zien. Ik heb een verzamelwoede: ik
verzamel om te verzamelen. Er is niks
anders. Als het ik allemaal kwijt raak
begin ik ergens anders weer opnieuw.”
VERDRIET Niet iedereen raakt
bevangen door Fritsens levensvisie.
“Dat komt,” zegt hij, “doordat zij
zichzelf niet in mij zien. Ze durven
niet te leven wie ze kùnnen zijn.”
Daarvoor hebben ze volgens hem
altijd wel een smoes: “Te jong, te oud,
niet nu.” Als Fritsen weer even weg
beent, is er ruimte voor Magna om te
praten. Het tweetal is bijna veertig
jaar samen, maar ze moet bekennen
dat zij het leven minder als vanzelfsprekend
ervaart. De argwaan of soms
zelfs tegenwerking waarmee sommige
mensen haar man bejegenen,
zoals nu de buurt, gaat haar aan het
hart. “Hij wil zó graag géven, zó graag
delen. Het doet me verdriet dat sommige
mensen dat niet zien.”
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 21

PANELS HOUDEN UITVOERING
WERKNEMERVERZEKERINGEN IN DE GATEN
KLANTEN UWV
KIJKEN KRITISCH MEE
HOE GAAT HET TOE BIJ DE UITVOERING VAN DE WERKNEMERSVER-
ZEKERINGEN? WERKT DE UITVOERINGSINSTELLING WEL KLANT-
VRIENDELIJK GENOEG? CLIËNTENRADEN, AANGEWEZEN DOOR
VAKORGANI SATIES EN BELANGENVERENIGINGEN VAN UITKERINGS-
GERECHTIGDEN, HOUDEN DE VINGER AAN DE POLS. DAT IS NODIG, ZO
BLIJKT. MAAR NIET GEMAKKELIJK. “HET VALT NIET MEE OM EEN LOG
AMBTENARENAPPARAAT IN BEWEGING TE KRIJGEN”. DOOR PETER
VAN DER AA. FOTO SJAAK RAMAKERS. ILLUSTRATIE RIK TAZELAAR.
22 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
Het is nog te vroeg om een oordeel te
vellen. De cliëntenraden bestaan pas
sinds eind vorig jaar en zijn nog in
opbouw. Maar bij de deelnemers zijn
de verwachtingen niet al te hoog
gespannen. “Ik heb het gevoel dat ze
over ons heen regeren”, zegt Wim
Oorburg uit Muntendam. “Het zal
niet meevallen invloed uit te oefenen
op zo’n bureaucratische club”, zegt
Chris Verschuuren uit Fijnaart.
LANDELIJK EN REGIONAAL Oorburg en
Verschuuren zijn via FNV Bouw lid
van een cliëntenraad van de Uitkeringsinstelling
Werknemersverzekeringen
(UWV). De UWV functioneert sinds 1
januari vorig jaar en is de samenvoeging
van de voormalige vijf sectorale
uitvoeringsinstellingen waaronder het
SFB en het Gak. Zoals die vroeger
ieder hun cliëntenraden hadden,
heeft nu ook de UWV panels om
namens de belanghebbenden een
oogje in het zeil te houden en het
bestuur van advies te dienen. De
leden van de raden zijn aangewezen
Het functioneren van de Centra voor Werk en Inkomen
wordt met name door de regionale cliëntenraden in
de gaten gehouden
door vakbonden en belangenverenigingen
van uitkeringsgerechtigden.
Er zijn regionale raden, die het functioneren
van de Centra voor Werk in
Inkomen (CWI) in hun werkgebied in
de gaten houden en landelijke raden
die meepraten op nationaal niveau.
INGEWIKKELD De cliëntenraden zijn
eind vorig jaar samengesteld en
werken nog aan de organisatie van
hun eigen werkwijze. “Dat is een klus
die nogal wat tijd gaat kosten”, denkt
Chris Verschuuren, die in de landelijke
WW-raad zit. Die bestaat uit elf
mensen uit verschillende sectoren en
komt vijf à zes keer per jaar bijeen.
“We hebben een voorlopige voorzitter
aangewezen en die neemt het
voortouw bij het opzetten van een
structuur. In dit stadium kan ik nog
niet zoveel zeggen over hoe de raad
gaat functioneren.”
Een eerste succesje is al wel binnen.
Meteen op zijn eerste bijeenkomst
heeft de raad te kennen gegeven dat
er iets moet gebeuren aan de veel te
ingewikkelde formulieren. Verschuuren:
“Elk jaar houdt de UWV een
klanttevredenheidsonderzoek. Daarvoor
gaan vragenlijsten de deur uit.
Niet te lezen, zo ingewikkeld. Helaas
waren we net te laat want het onderzoek
van dit jaar was de deur al uit.
Maar we hebben wel gezegd: dit kan
zo niet. Volgend jaar moet het anders.
Daar blijven we op hameren want we
hebben nu al in de gaten dat het niet
meevalt een log ambtenarenapparaat
als het UWV in beweging te krijgen.”
REÏNTEGRATIE Wim Oorburg, zelf
WAO’er, is lid van de regionale raad
arbeidsgehandicapten in noord. Zijn
raad bestaat uit een tiental leden en is
al aardig gevorderd met het opzetten
van de organisatorische gang van
zaken. Er zijn al een voorzitter en een
secretaris gekozen en er zijn werkgroepen
gevormd om de taken te verdelen.
Zelf houdt Oorburg zich bezig
met het onderwerp reïntegratie. Dat
sluit mooi aan bij zijn werk als reïn-
tegratiebegeleider van FNV Bouw. Hij
komt in die functie veel met de doelgroep
in aanraking en kent hun problemen
uit de praktijk. Die kennis zet
hij in bij zijn activiteiten voor de cliëntenraad.
“Maar we werken er ook
aan dat de uitkeringsgerechtigden
met òns contact kunnen opnemen”,
zegt hij. “We willen bereiken dat de
mensen straks weten waar en hoe ze
de cliëntenraad kunnen vinden voor
hun vragen en opmerkingen”.
BETALINGEN VERSCHUIVEN Ook Oorburg
heeft zijn tanden al in een kwestie
gezet. De plannen van de UWV om de
WAO-betalingen met een aantal
weken te verschuiven, staan hem niet
aan. “Er wordt gewerkt aan een
operatie om in één keer de betaling
van de tiende van de maand naar de
23e te verplaatsen. De bouwvakkers
krijgen daar te zijner tijd ook mee te
maken. Op dat moment krijg je dus
een paar weken geen uitkering. Ter
overbrugging kun je wel een lening
afsluiten. Ik vind dat geen goed plan.
Ik voel meer voor een geleidelijke
verschuiving van één dag per maand.
Volgens de UWV kan dat technisch
niet. Dat betwijfel ik; er zijn voorbeelden
dat het wèl kan.” Toen
Oorburg de zaak aankaartte, kreeg hij
te horen dat er al toe besloten was.
Hij zegt: “Dat geeft me het gevoel dat
ze over ons heen aan het regeren zijn.
Eerst besluiten nemen en dan mogen
wij er ook nog iets over zeggen. Dat
bevalt me niet”. De regionale raad
van Oorburg is niet van plan het
daarbij te laten zitten en heeft de
kwestie inmiddels doorgespeeld naar
de collega’s van de landelijke cliëntenraad.
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 23

REPORTAGE
RUSSEN BOUWEN KERK VOOR ORTHODOXE
GEMEENSCHAP IN ROTTERDAM
MOSKOU
AAN DE MAAS
MANHATTAN AAN DE MAAS KENDEN WE AL. MAAR NU HEEFT ROT-
TERDAM OOK EEN STUKJE MOSKOU BINNEN DE STADSGRENZEN.
RUSSISCHE BOUWVAKKERS WERKEN AAN DE BOUW VAN EEN
RUSSISCH-ORTHODOXE KERK. OPMERKELIJK IS DAT DE WERKPLOEG
VOOR MEER DAN DE HELFT UIT VROUWELIJKE STUKADOORS
BESTAAT. “IN RUSLAND IS DAT HEEL GEWOON. VROUWEN WERKEN
VEEL PRECIEZER DAN MANNEN.” DOOR MARISKA SIEBRING. FOTO’S
TON POORTVLIET EN DE JONG, VAN ES EN BEKEDAM
Na langdurig oponthoud vanwege het ijs in de
Russische havens en de bureaucratie is de koepel
eindelijk in Rotterdam
Aan het einde van de Rotterdamse
Schiedamsingel staat, half verscholen
tussen de populieren, een klein kerkgebouw
in de steigers. Op de bouwplaats
is het onwerkelijk stil; geen
schallende radio’s of lawaai van
machines. Hier werken de mensen in
stilte. In de keet is meer leven. Vier
mannen overleggen met elkaar in het
Nederlands, Russisch en een enkel
woordje Engels. Uitvoerder Willem
Notenboom van Heijmans IBC, twee
Russische bouwvakkers Marc Shalygin
en Andrey Nikonov en een tolk
buigen zich over te bestellen werk-
profielen. Een van de Russen bladert
in een boek met modellen. De voorgebogen
ronde profielen die hij wil
hebben, kosten honderd euro per
stuk. “We hebben er 48 nodig, dat
kost een godsvermogen”, zegt Notenboom
tegen de tolk. “Ze moeten ze
zelf maar van hout zagen.” De Russen
hebben liever profielen van ijzer
omdat hout kan rotten. “Ja, maar ijzer
kan roesten”, werpt Notenboom
tegen. “Met dit vochtige klimaat zit er
binnen een paar weken roest op.” Hij
wijst op de tekening aan. “Jullie
kunnen gewoon gaan smeren en dan
komen daar houten profielen.” De
taal is voor de uitvoerder geen probleem.
“Ook zonder tolk komen we er
uit. Een tekening zegt meer dan duizend
woorden.”
GEEN ZITBANKEN In november 2002
werd de eerste steen gelegd van de
22 meter hoge Vorst Alexander
Nevskykerk, een replica van een
Russisch-orthodoxe kerk in Moskou.
24 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 25

Het hoogtepunt van de bouw was het plaatsen van de
koepel, begin mei
26 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
De kerkruimte heeft een vloeroppervlakte
van tien bij tien meter met
daaraan vast een halfrond priesterkoor,
het heiligdom van de priester.
Uit respect voor God komen in de
kerk geen zitbanken. ‘Wie zijn wij
mensen dat we mogen zitten in Gods
aanwezigheid’, vindt de priester.
Door geldgebrek heeft de Russische
gemeenschap van honderdvijftig
orthodoxen in Rotterdam bijna tien
jaar moeten wachten op de bouw van
de kerk. Om de bouwkosten zo laag
mogelijk te houden is een Russische
aannemer ingeschakeld. Het bedrijf
BSK (Baltische Bouw Maatschappij)
heeft in Rusland al tientallen soortgelijke
kerken gebouwd. De staalconstructie
en de uivormige koepel
komen uit Rusland. Voor de binnenwanden
en buitenmuren van baksteen
worden Nederlandse bouwmaterialen
gebruikt, en de betonnen
fundering is door Heijmans IBC
gelegd.
«OP DE KOEPEL
DIE TWEE TON
WEEGT ZIT
SLECHTS
238 GRAM
BLADGOUD,
MAAR MET DIE
JUNKS HIER
WEET JE HET
NOOIT»
EERVOL WERK Shalygin en Nikonov
zijn met een werkvisum voor
negentig dagen op zak naar
Nederland toegekomen. De werkploeg
bestaat uit vijf mannelijke
tegelzetters en dakdekkers en zes
vrouwelijke stukadoors. In Rusland is
bijna geen man in het stucwerk te
vinden, vertelt voorman Nikonov.”
Schilders zijn ook bijna allemaal
vrouw.” Hij denkt dat de Tweede
Wereldoorlog ermee te maken heeft,
toen er veel meer vrouwen dan
mannen in Rusland waren en zij het
werk overnamen. Maar een verkla-
De orthodoxe priester zegent de koepel en ziet (foto
onder) dat hij perfect past
ring waarom in Rusland nog steeds
zoveel vrouwen in de bouw werken,
heeft hij niet.
Het is de eerste keer dat zij buiten de
landsgrenzen bouwen. Ze maken
lange werkdagen van tien uur en dat
zes dagen per week. Op de vraag of zij
extra betaald krijgen, volgt gelach en
een stortvloed Russisch. “Nee”, is dan
de summiere vertaling van de Russische
tolk Vartan Serjan die vijf jaar in
Nederland woont. “Maar ze krijgen
extra vakantiedagen.” Het lijkt
gemeentelijke projectleider Willem
Lustig sterk dat ze hier niet meer verdienen
dan thuis. “De vorige ploeg
metselaars kreeg vlak voor vertrek
het loon cash uitbetaald op een bank
in Roosendaal; die betaalwijze zal in
elk geval gunstiger zijn dan wanneer
ze hun loonzakje in Rusland hadden
gekregen.” Maar als de Russen niet
voor het geld zijn gekomen, waarom
zijn ze hier dan wel? “Het is eervol
werk”, vindt Shalygin. “Meebouwen
aan een kerk maak je niet vaak mee.”
‘ECHTE VAKLUI’ Op het dak vordert de
koperslager langzaam met het leggen
van het groenkleurige koperen dak.
Vlak onder een houten goot die het
regenwater moet opvangen is Nadia
Artjemjeva aan het werk. Ze vult
kleine gaten op in een van de pas
gestuukte bogen van de kerk. De stukadoor
is een tenger klein vrouwtje,
twee koppen kleiner dan haar mannelijke
collega. Onder haar helm
draagt ze een hoofddoek en haar
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 27

lippen zijn knalroze gestift. Ze moet
niet veel hebben van de aandacht
voor haar werk. En ze haalt haar
schouders op wanneer de tolk haar
vertelt dat er nauwelijks vrouwelijke
stukadoors in Nederland zijn. “Voor
Russen is het geen mannenberoep”,
zegt ze. “Ik vind het werk ook niet
zwaar, je raakt eraan gewend.
Vrouwen werken veel preciezer, misschien
zijn er daarom wel zo veel.”
28 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
Over het vakmanschap is Lustig zeer
te spreken. “Het zijn echte vaklui”,
zegt hij. “De Russische aannemer
heeft dertigduizend mensen in
dienst, dus reken maar dat wij het
neusje van de zalm hebben gekregen.
Maar het werktempo ligt beduidend
lager dan we hier gewend zijn.” Dat
kan volgens hem ook niet anders. Er
is niet alleen veel handwerk, de
Russen moeten ook met vreemd
«OOK ZONDER
TOLK KOMEN
WE ER UIT.
EEN TEKENING
ZEGT MEER
DAN DUIZEND
WOORDEN»
materieel en gereedschap werken.
“Met onze troffels konden ze niet uit
de voeten, ze zijn zelf wat gaan zagen.
Zij gebruiken de platte spaan als bord
om hun specie op te leggen, die is in
onze ogen veel te klein. De mentaliteit
van meters maken, kennen ze
helemaal niet. We respecteren hun
werkwijze, en laten ze zoveel mogelijk
hun gang gaan.” Zo wilde de
tegelzetter kruisjes gebruiken die de
voegnaden aangeven, dat was hij in
Rusland zo gewend. Notenboom: “Die
dingen heb ik in geen honderd jaar
gezien.” Lustig: “Je vindt ze bij de
Gamma, die kruisjes zijn voor hobbyisten,
maar als hij ze wil hebben dan
krijgt hij ze.”
UIVORMIGE KOEPEL Het heeft er even
om gespannen of de kerk deze maand
bouwkundig klaar zou zijn. Het verschepen
van de met bladgoud
bedekte uivormige koepel uit
Rusland, of beter gezegd het uitblijven
van die verscheping, zorgde
voor enorme vertraging. De koepel
met een doorsnee van zes meter had
eind februari al op de toren moeten
staan, maar heeft tot eind april in de
haven van Sint Petersburg gelegen.
Lustig: “Het ding kon eerst niet
komen omdat de haven was dichtgevroren.
Op het moment dat we
besloten om ‘m dan maar over land te
vervoeren, was de haven weer ijsvrij.
Vervolgens waren er douaneformulieren
zoek. ‘Bureaucratie’, is het
enige dat ik te horen kreeg als ik naar
Sint Petersburg opbelde. En toen die
koepel eindelijk in de Rotterdamse
haven lag, waren er transportpapieren
kwijt. Hopeloos. Want iedere
maand dat die steigers hier langer
staan kost geld.” In mei arriveerde de
koepel per container in vier delen op
de bouwplaats. Nadat de stukken
waren geassembleerd, is de gouden ui
met een kraan op de toren gezet.
Lustig wilde de koepel zo snel mogelijk
de lucht in hebben. “Op de koepel
die twee ton weegt zit slechts 238
gram bladgoud, maar met die junks
hier weet je het maar nooit.”
Naar verwachting zal de Russische president
Poetin aanwezig zijn bij de officiële
opening van de kerk in oktober.
Bij het leggen van de eerste steen had
hij er al bij moeten zijn. Een bus veiligheidsmensen
en ambassadepersoneel
was het bouwterrein al komen inspecteren
en bij de uitvoerder lag een
draaiboek in de kast. De president was
al onderweg naar Rotterdam toen
Tsjetsjeense rebellen een theater in
Moskou bezetten, waardoor hij
onmiddellijk huiswaarts keerde. Hopelijk
rust in er oktober meer zegen op
het Russische godshuis.
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 29

DRIE BEDRIJVEN WINNEN
5% AWARD IN ROTTERDAM
Drie aannemingsbedrijven hebben dit jaar de 5% award
gekregen van de gemeente Rotterdam. Deze prijs is bestemd
voor ondernemingen die zich bijzonder hebben onderscheiden
op het gebied van de werkgelegenheid in het kader
van de ‘5% regeling’. De gemeente Rotterdam verplicht sinds
enkele jaren alle bouwers die een project uitvoeren met een
aannneemsom van meer dan 225 duizend euro om 5 procent
van de aanneemsom te besteden aan lonen voor mensen die
langer dan zes maanden werkloos zijn. Per jaar doen zo’n
zeventig bedrijven mee. Dit jaar levert dat ruim meer aan
werkgelegenheid op dan de geplande vijfhonderd mensjaren.
Bij de regeling hoort ook een prijs, de 5% award, voor
bedrijven die zich aanvullend nog eens extra inspannen voor Foto Sjaak Ramakers
de werkgelegenheidsdoelstelling. De prijs ging dit jaar naar
drie bedrijven. Vermeer Infrastructuur bv regio Zuidwest kreeg een prijs vanwege het 208 procent meer verlonen
op een project dan nodig was. GEKA Bouw bv werd onderscheiden voor het inzetten van het grootste aantal
mensen en schildersbedrijf Van der Ham bv voor het scholen van de doelgroep. De prijzen bestaan uit een sculptuur
en een oorkonde. In de stuurgroep die de 5% regeling organiseert, heeft ook FNV Bouw zitting.
BOUWVAKKER KOMT OM BIJ
ONGELUK MET SPOORBRUG
Een 57-jarige bouwvakker uit Eindhoven kwam om het leven toen er eind april iets mis ging
bij het inhijsen van een zogenaamde veldligger voor de nieuwe spoorbrug over het
Hollands Diep. De brug, die onderdeel is van het traject van de hoge snelheidslijn, wordt
twee kilometer lang en bestaat uit elf stalen pijlers, ook wel hamerstukken genoemd, waartussen
veldliggers worden geplaatst. Bij het inhijsen van een veldligger bezweek een hulpsteiger,
waardoor de bouwvakker in het water viel en overleed. Het werk aan de spoorbrug
werd in afwachting van een nader onderzoek naar de oorzaak van het ongeluk voorlopig
stilgelegd. Het incident deed zich voor kort nadat ook in Maastricht een spectaculair
bouwongeluk had plaatsgevonden. Daar kwamen de balkons van enkele nieuwbouwappartementen
naar beneden waarbij twee bewoners om het leven kwamen.
De gekantelde pijler van de HSL-brug Foto Ton Borsboom
NIEUWE
CAO VOOR
WATERBOUW
Voor de drieduizend werknemers in
de waterbouw is de komende jaren de
koopkracht veiliggesteld. Dat is vastgelegd
in de nieuwe CAO, die voor
twee jaar is afgesloten tot 31 maart
2005. Zowel dit als volgend jaar
worden de lonen in diverse stappen
verhoogd met in totaal 2,5 procent.
Als de prijscompensatie hoger uitvalt,
wordt er nabetaald. Een aantal
vergoedingen en toeslagen gaat de
komende twee jaar met in totaal
4,5 procent omhoog. Belangrijk onderdeel
van het CAO-akkoord is een
volledig nieuw functiewaarderingssysteem,
speciaal ontworpen voor de
waterbouw. Het wordt per 1 januari
2004 ingevoerd en vormt een grote
stap naar modernisering van de
arbeidsvoorwaarden. De bijbehorende
garantieregeling zorgt ervoor dat
niemand erop achteruitgaat.
HOUTEN BRUG
VAN 181 METER
Bij de Noorse plaats Flisa wordt door bouwconcern
Moelven over de rivier de Glomma gebouwd
aan de grootste houten brug ter wereld. De brug
wordt 181 meter lang en krijgt twee rijbanen en
een weg voor voetgangers. Het gevaarte vervangt
een bouwvallige metalen oeververbinding. Voor
een houten brug is gekozen omdat die met een
aanneemsom van ruim twee miljoen euro relatief
goedkoop is maar ook vanwege het feit dat de verhouding
van gewicht en draagkracht van hout
gunstig is. De brug wordt snel in elkaar gezet,
deels met tevoren gemaakte onderdelen. In
februari is de bouw begonnen en voor de vakantie
moet het verkeer er gebruik van kunnen maken.
BAKSTEENINDUSTRIE
KLAAGT STEEN EN BEEN
De baksteenindustrie heeft het moeilijk. De totale afzet
van metselbaksteen daalde vorig jaar met 7 procent ten
opzichte van 2001. Dat kwam door uitblijvend overheidsbeleid
op het gebied van de woningbouw en de
neergaande conjunctuur, zegt het Koninklijk Verbond
van Nederlandse Baksteenfabrikanten (KNB). Het KNB
verwacht voor 2003 een verdere daling van de afzet.
Foto Chris Pennarts
De Nederlandse baksteenindustrie, waarin 1360 mensen
werken, verkocht vorig jaar 1,1 miljard metselbakstenen
en maakte daarmee een omzet van 245 miljoen euro. De
afzet van straatbaksteen nam in 2002 nog wel toe met
4 procent maar de groei is mager in vergelijking met die
van 20 procent in het jaar daarvoor.
CAO-CONFLICT DREIGT
BIJ SCHILDERS
Foto Lennaert Ruinen
Doorbraak of impasse? Als de werkgevers in het schildersbedrijf
inmiddels niet zijn bijgedraaid, dreigt er een CAO-conflict. Op 14 mei, na
het ter perse gaan van dit nummer van FNV Bouw Magazine, zouden
werkgevers en bonden opnieuw bijeen komen in een poging de kloof
tussen beide partijen te overbruggen. Na vier keer onderhandelen
moesten de bonden constateren dat ze er met de werkgevers waarschijnlijk
niet uitkomen. Die zeggen te streven naar een moderne bedrijfstak
met een grotere aantrekkingskracht op werknemers en een goed pakket
aan arbeidsvoorwaarden. Maar wat ze in de praktijk bieden, is voor de
vakbeweging veel te mager om over door te praten. Terwijl de bonden
een loonsverhoging vragen van 2,5 procent in 2003, bieden zij een uitkering
van 110 euro op 1 juli 2003 en een verhoging van 1,25 procent per 1
januari 2004. Daarnaast liggen er ook verschillen van inzicht over vroegpensioen
en werktijden. Voor de laatste stand van zaken in het overleg:
bel de CAO-telefoon (0900 368 26 89) of surf naar: www.fnvbouw.nl.
MEER PRAKTIJK VOOR
VROUWEN IN KADEROPLEIDING
Om de instroom van vrouwen en meisjes in een kaderfunctie in de bouw te vergroten,
gaat de Kader- en Ondernemersopleiding Bouwbedrijf KBO de opleidingen
aantrekkelijker maken voor deze doelgroep. Daartoe is in de lessen van
de leergang projecttechniek meer praktijk opgenomen. Veel vrouwen die een
kader- of ondernemersopleiding volgen hebben een niet op de bouw gerichte
vooropleiding. Ze werken of hebben gewerkt in een beroep buiten de bouw of
doen administratief werk bij een bouwbedrijf. Ze missen daardoor de praktijkervaring
die veel mannen wel hebben. Daar wil de opleiding op inspelen. Door
middel van extra voorlichting wordt geprobeerd meer vrouwen voor de kaderopleidingen
te interesseren.
30 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 31

32 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
SCHILDERSBEDRIJF MOONEN KRIJGT
PRIJS VOOR PERSONEELSBELEID
ALLEEN MAAR
WINNAARS
FEEST IN DEN BOSCH. HET CARNAVAL MAG DAN WEER ENIGE MAANDEN ZIJN AFGE-
LOPEN, BIJ MOONEN SCHILDERS LOPEN ZE NOG STEEDS DE POLONAISE. VIERT DE
ONDERNEMING AL ZIJN 75-JARIG BESTAAN, ENKELE WEKEN GELEDEN IS DAAR NOG
EENS EEN FRAAIE PRIJS BOVENOP GEKOMEN: DE KROON OP HET WERK. EEN BELO-
NING VOOR HET OPVALLEND SOCIALE PERSONEELSBELEID. DOOR PETER TE LINTEL
HEKKERT. FOTO CHRIS PENNARTS.
Het zal je maar gebeuren. Je zit bijna dertig jaar
in het schildersvak, staat al vanaf je vijftiende
dag in dag uit met een kwast in je hand. Je bent
een ware vakman. Met liefde bestorm je de
ladder en geef je je over aan deuren, kozijnen en
muren. En dan gaat het mis. Je vergeet ineens
kleine dingetjes en je merkt dat je langzamerhand
minder gaat functioneren. Het gaat van kwaad
tot erger. Tot je nauwelijks nog kunt doen
waarin je altijd zo goed bent geweest. Het is het
verhaal van veel OPS-patiënten. Het Organisch
Psycho Syndroom is een ziekte die veel voorkomt
bij mensen die langdurig hebben gewerkt
met oplosmiddelen, zoals schilders, maar ook
tapijtleggers of mensen in timmerfabrieken.
IN DE PUT De 54-jarige Ad Martens uit Rosmalen
kreeg zo’n tien jaar geleden last van OPS-verschijnselen.
Het greep diep in in zijn leven. Hij
gaf de moed op ooit nog normaal te kunnen
werken. “Ik kon het allemaal niet meer behappen,
ik kon niet meer brengen wat ik moest
brengen.” De met een ringbaardje en zandkleurig
haar getooide Martens stond op het punt de
handdoek in de ring te werpen. Tot zijn baas
ingreep. Die kon niet aanzien dat een trouwe
werknemer zo in de put zat. Hij werkte immers al
twaalf jaar bij Moonen Schilders, was nota bene
voorzitter van de ondernemingsraad. Ze gingen
samen om de tafel zitten. Er moest een oplossing
komen. En die kwam er ook. Martens is gebleven.
Hij werkt nu zo’n vier uur per dag. Niet langer
zwaar cyclisch werk. Hij ‘doet’ kozijnen, schildert
enkel met watergedragen verf - inmiddels ook
verplicht bij wet - en geeft dingen aan. “Heerlijk”,
zucht hij, “zo voel ik me toch gewaardeerd. En ik
blijf bij het bedrijf betrokken.”
HET MOONENGEVOEL Het is een sprekend voorbeeld
van de bedrijfsfilosofie van Moonen. In
1928 nog een eenmans schilderzaakje in het
nabijgelegen Hedel, inmiddels uitgegroeid tot een
honderdvijfig koppen tellende specialist in
binnen- en buitenrenovatie in Den Bosch. Maar,
laat directeur Ben van Eerd weten, ‘de
mens’ staat nog steeds centraal.
“Logisch ook, want de mensen die
daar buiten lopen, zijn ons bedrijf. Die
handjes zijn ons kapitaal. Wij zijn een
geheel, een team.” Hij noemt dat het
‘Moonengevoel’. “Het is onze plicht
om iemand die zich al jarenlang voor
ons inzet te helpen. Het is toch heel
normaal dat wij hem ander werk aanbieden?”
De jury van de Kroon op het
Werkprijs heeft Moonen mede voor
deze instelling beloond met een
cheque van 12 duizend euro en een
bronzen beeld. Een paard dat zijn vallende
berijder weer in het zadel helpt.
De prijs gaat jaarlijks naar een onderneming
die bijzondere toeren uithaalt
om ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid
te voorkomen en die zich
inzet om uitgevallen werknemers
weer aan het werk te krijgen. Ook
wordt gekeken naar het arbobeleid.
DOVE SCHILDERS Het heeft Van Eerd
verbaasd dat zijn bedrijf de Kroon op
het Werk in de wacht heeft gesleept.
“We hebben ons ingeschreven, omdat
we nieuwsgierig waren. Ik bedoel, we
hadden wel het gevoel dat we het
enigszins goed aanpakten hier, maar
we vroegen ons toch af hoe we er echt
voor stonden in vergelijking met
andere bedrijven.” Het balletje ging
snel rollen. Mensen van de beoordelingscommissie
brachten bezoekjes
aan Moonen. Spraken met de directie,
de P&O-functionaris en met de arbeidsgehandicapten.
De arbeidsgehandicapten?
Ja, zo heeft het bedrijf al enkele
jaren drie dove schilders rondlopen.
En mensen met rugklachten. Die
hebben aangepast werk gekregen.
Hoeven bijvoorbeeld niet meer met
zware rolsteigers aan de haal, die ze
zelf iedere keer moeten opbouwen en
afbreken. De vraag is waarom Moonen
zoveel risico’s neemt? Willen ze soms
geen winst maken? “Integendeel, dat
moeten we”, zegt Van Eerd. “Maar, vergeet
niet dat je met zulke mensen
vaak wel een heleboel kennis in huis
hebt. Als je ze aan boord houdt,
kunnen ze anderen weer dingen leren.
Ook motiveer je de rest. Die weet dat
ze niet gelijk op straat gezet worden
als het misgaat. Zeggen: goh, toch fijn
dat ik hier werk. Zo hou je uiteindelijk
alleen maar winnaars over.”
Een deel van het prijzengeld gaat naar
de aanschaf van apparaatjes voor de
dove schilders. Daarmee kunnen hun
collega’s ze inseinen. Een ander deel is
voor goede doelen, zoals de Vereniging
OPS. Iets waar Ad Martens maar
wat blij mee is. “Het is ongelooflijk
wat ze hier voor mij doen. Ik weet het
zeker, bij een ander bedrijf was ik
allang afgeserveerd.”
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 33

ZIJN KINDEREN ZEIDEN VROEGER ALTIJD: WIJ WONEN IN ARNHEM, MAAR ONZE PAPA IN ELDEN. HET
GELDERSE DORP TEN ZUIDEN VAN DE RIJN IS AL LANG GELEDEN BIJ DE GEMEENTE ARNHEM GETROKKEN.
MAAR TIMMERMAN GEORGE BERENDS (48) BLIJFT EEN ELDENAAR IN HART EN NIEREN. “HET IS HIER EEN
HECHTE GEMEENSCHAP. IK ZOU NOOIT WEG WILLEN.” DOOR MANDY BEEKMAN. FOTO’S TON POORTVLIET.
HET DORP VAN
GEORGE BERENDS
Zondag, vroeg in de middag. Het is rustig op het plein.
Achter de ramen van de dorpskroeg is het nog donker.
Houten stoelen staan omgekeerd op tafel, in afwachting van
de middagopening. In de verte naderen wolken vol regen.
Precies op de grens tussen blauw en grijs vliegt een zwerm
vogels lawaaierig over.
Het huis van George Berends, waar drie generaties Berends
woonden en hijzelf vanaf zijn zesde, ligt een eindje buiten
de dorpskern. Vijfentwintig jaar geleden ging hij er met zijn
vrouw wonen en hun drie kinderen groeiden er op.Vroeger
stonden er aan die weg een paar boerderijen en vrijstaande
huizen en dat was het. Veel rust, leegte, weiland en een vrij
uitzicht. Inmiddels zijn er een flink aantal moderne villa’s
aan de weg bijgebouwd en wordt het vroegere buitengebied
omsloten door oprukkende nieuwbouwwijken. “Er is veel
import bijgekomen, mensen van buiten Elden. Zo gaat dat
nu eenmaal”, zegt Berends. “Maar het verandert wel de
sfeer. Vroeger kende je iedereen en voelde je je met elkaar
verbonden. Want je kwam hier allemaal vandaan. Je stond
gewoon voor elkaar klaar. Dat is bij de oude kern nog
steeds. Gelukkig is er een hecht gemeenschapsgevoel onder
de Eldenaren. Maar ik kan er maar niet aan wennen dat er
hier wel eens iemand uit de straat langs loopt, die verderop
in een villa woont, zonder gedag te zeggen. Pas als ik groet,
mompelen ze met moeite wat terug. Ik snap best dat niet
iedereen behoefte heeft aan dat gemeenschapsgevoel in
zo’n dorp, maar je kan toch gewoon gedag zeggen? Mensen
raken steeds meer op zichzelf gericht, het wordt allemaal
zo anoniem. Dat vind ik jammer.”
GEEN DAG HETZELFDE George Berends is timmerman en heeft
bijna zijn hele loopbaan in het onderhoud gezeten. In
opdracht van woningbouwverenigingen doet hij allerhande
klussen in huurwoningen. “Ik doe eigenlijk van alles: ramen
afhangen, een keukenblok plaatsen, klein metselwerk. Geen
dag is hetzelfde. Toen ik op mijn zestiende van de lts
afkwam, ben ik begonnen bij een grote aannemer. Daar had
ik het snel gezien. Het was niets voor mij. Je bent daar maar
een nummer en een loopjongen, zeker als zestienjarige.
Bovendien sta je daar vaak de hele dag hetzelfde te doen. Het
onderhoud is veel afwisselender. En nee, ik ben niet iemand
die graag de hele dag met zijn voeten in de modder staat. Ik
vind het veel leuker om bij mensen thuis te komen, te zien
hoe verschillend mensen zijn en reageren. Ik heb twee jaar
lang in de volksbuurten van Arnhem gewerkt. We hadden
een eigen werkplaats in de buurt. Het was de mooiste
periode in mijn werk. Mensen hadden niet veel, sommigen
waren behoorlijk asociaal, maar je hoefde je auto er nooit op
slot te doen. Er is al die tijd geen spijker gejat. Ik voelde me
daar snel thuis, werd geaccepteerd door de bewoners.” Hij
kijkt naar zijn vrouw Loes. “Weet je nog dat we ook gewoon
uitgenodigd werden op bruiloften? Ik hoorde er voor die
mensen helemaal bij. Nee, ik ben mijn werk ook nooit zat
geweest. Ik heb altijd in de bouw willen werken. Mijn vader
was metselaar, dat wilde ik ook. Maar ik bleek tijdens de
opleiding meer met hout te hebben. Dus werd ik timmerman.
Er was ook geen keuze. Je kon leren of je kon het
niet. Als je als jongen niet kon leren, ging je naar de lts.”
MOEILIJK ‘NEE’ ZEGGEN Er is veel veranderd in zijn werk, vindt
Berends. “Nou ja, niet het werk zelf, maar de tijdsdruk is toegenomen.
Je moet hetzelfde werk doen in steeds minder tijd.
Dat vind ik wel eens lastig. Ik zou namelijk het liefst bij
anderen dezelfde zorg en aandacht aan mijn werk willen
besteden, als ik bij mij thuis doe. Als ik hier iets verbouw,
zoals op het moment het toilet, dan doe ik daar wel lang
over, maar dan wordt het ook perfect. Die kwaliteit kan ik op
mijn werk niet leveren. Helaas, maar het is niet anders. Je
NEE, LEDEN ZIJN GEEN NUMMER BIJ FNV BOUW. MAAR ZE HÈBBEN ER WEL EEN: EEN LIDMAAT-
SCHAPSNUMMER. DE REDACTIE VAN FNV BOUW MAGAZINE PRIKT VOLSTREKT WILLEKEURIG IN
HET LEDENBESTAND EN ZOEKT NAAR DE MENS ÀCHTER HET NUMMER.
34 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 35
SERIE

kunt namelijk geen ijzer met handen breken. Ik doe wat ik
kan binnen de hoeveelheid tijd die ik heb.”Eén van de ‘problemen’
van Berends is dat hij moeilijk ‘nee’ kan zeggen.
“Het komt nogal eens voor dat oudere mensen naar me toe
komen als ik bezig ben met de vraag of ik misschien ook
even een schilderijtje kan ophangen. Dat ga ik dan niet weigeren
als ik mijn boormachine naast me heb liggen. In mijn
privé-leven geldt hetzelfde. Ik ben zeker geen heilige, maar
ik vind het normaal om iets voor een ander te doen. Mijn
overbuurman heeft zijn rug gebroken, maar heeft wel een
fruitbedrijf. Ik help een keer in de week met de kisten voor
de aardbeien. Dat soort dingen doe je voor elkaar. Als ik
eens hulp nodig heb, hoop ik dat een ander het ook voor
mij doet. Mensen weten me altijd te vinden. Ik heb wel
meer geleerd de afgelopen jaren om niet meer overal ‘ja’ op
te zeggen. Voor je het weet, sta je een groot deel van je vrije
tijd bij anderen klusjes te doen.”
MOTORPASSIE In de schuur achter het huis staan nog drie
‘kindjes’ van George Berends: zijn toer-, cross- en veteranenmotor.
Iedere week is hij er mee in de weer. De paarsblauwe
BMW glimt ons tegemoet. “Ik heb een vaste ploeg
vrienden met wie ik al jaren iedere week ga rijden. We
toeren, crossen of gaan trailen. Dan leggen we met de crossmotor
heel langzaam een parcours af, over allerlei obstakels.”
De motorsport is zijn grote passie. “Ja, het bekende
verhaal. De vrijheid van het motorrijden, is met niets te vergelijken.
Het gaat er om dat je zelf je eigen weg kunt
bepalen. Ooit wil ik nog wel eens Route 66 in Amerika
rijden, dat is echt een droom. Maar voorlopig rijd ik iedere
zondagochtend met mijn vrienden. Dat zou ik voor geen
geld willen missen. Ik ben een tevreden man. Zolang het met
mijn gezin goed gaat, zolang we allemaal gezond blijven,
ben ik gelukkig. Ik hoef niet zo nodig naar verre bestemmingen
op vakantie. We gaan heus wel op vakantie, naar
Frankrijk bijvoorbeeld. Dat vind ik ook leuk, maar een net
zo groot hoogtepunt voor mij is de TT in Assen en de
vier dagen toeren met vrienden. Daar kan ik echt naar
uitkijken.”
«OOIT WIL IK NOG WEL
EENS ROUTE 66 IN
AMERIKA RIJDEN, DAT
IS ECHT EEN DROOM»
PRINS CARNAVAL Berends is in zijn dorp betrokken bij
allerlei activiteiten. “We organiseren bijvoorbeeld ook een
Eldense toertocht. Ik vind het leuk om actief te zijn in het
dorp. Ik ben bijvoorbeeld al vanaf mijn zestiende lid van de
carnavalsvereniging. Dit jaar was ik voor het eerst prins
Carnaval. In Elden word je voor twee jaar gekozen en
iedereen komt in aanmerking. Dus niet alleen de notabelen,
zoals je dat in andere gemeenten wel ziet. Mijn
dochter was hofdame. Dat vond ik ontzettend leuk. Ik
voelde me heel trots toen ik samen met haar daar in het
middelpunt van de belangstelling stond. Als prins Carnaval
ben je vier dagen een soort van gastheer. Wat er nou zo leuk
aan carnaval is? Ja, dat valt niet uit te leggen. Het is gewoon
vier dagen feest voor jong en oud. Met veel gebruiken en
tradities. Prins Carnaval bezoekt bijvoorbeeld de oudste
inwoner van het dorp en de jongsgeborene. Dan kom je bij
mensen over de vloer, heb je even contact. Daar geniet ik
van. Ik ben een echt sociaal dier.”
DOOR PETER NOORDERMEER
PANFLUITGEZIN
In een rapport over de bevolking van Nederland las ik
dat er nu een half miljoen minder twintigjarigen zijn dan
tien jaar geleden. Dat komt omdat de generatie van de
naoorlogse babyboom, onder wie schrijver dezes, het in
de jaren tachtig qua voortplanting aardig heeft laten
afweten, suggereert het rapport. We deden het wel, en
niet zo zuinig ook, maar we pasten geholpen door de pil
goed op dat er niks van kwam. En als het eens mis ging
(of juist raak was, het is maar hoe je het bekijkt), kon je
altijd nog ‘een afvloeiingsregeling treffen’, zoals dat
destijds in mijn vooruitstrevende kennissenkring werd
genoemd. Als je je toen in links-progressieve kringen
openlijk tegen abortus verklaarde, liep je het gevaar op
zijn minst voor ‘fascist’ te worden uitgemaakt.
Liever vruchtafdrijving, dan je op straat vertonen met
een optocht aan nageslacht, was toen de moraal. Dat
lieten we over aan de orthodox-gereformeerden op de
Veluwe, Tholen en de Hoekse Waard.
Begin jaren tachtig woonde ik in Gouda, op de grens
van wat destijds, omdat de bewoners ervan zich om
godsdienstige redenen niet tegen ziektes lieten inenten,
‘het poliobuurtje’ werd genoemd. Zeg maar het Staphorst
aan de Gouwe. ‘s Zondags zag je ze vier keer langs
komen. Twee keer naar de kerk, en twee keer terug.
Vader in het zwart met hoed voorop, gevolgd door
moeder, ook met hoed, met daarachter in aflopende
grootte een kind of tien, twaalf. De jongens met opgeschoren
koppen, de meisjes met lang haar of staarten
en een hoedje. (Ik heb daar het woord ‘panfluitgezin’
voor bedacht en ook wel eens in geschrifte naar buiten
gebracht. Maar het woordenboek heeft het nooit
gehaald.)
Wij met ons standaard twee-kindergezin keken destijds
toch wel met enig ontzag naar die grote huishoudens.
Ze zagen er zo ordelijk uit. Ik heb destijds eens kennis
gemaakt met zo’n echtpaar met veertien kinderen. Pa
en moe maakten elke zaterdagmiddag de ‘dienstroosters’
voor de komende week, zodat iedereen wist wat
hem of haar te doen stond in huis. Er was nooit gezanik
over, terwijl die twee van ons elke avond weer een
nieuwe smoes hadden om niet te hoeven afdrogen.
NEDERIGE
TOPMENSEN
“Succesvolle topmensen combineerden
volgens het onderzoek
twee eigenschappen: wilskracht
en nederigheid. Zij halen hun voldoening
uit goede producten of een
prettige organisatie. Ze zitten niet
de hele dag over geld te lullen.”
Managementexpert Fons Trompenaars
over Amerikaans onderzoek in De
Volkskrant.
GEEN LEF
“Het probleem is dat de normvervaging
algemeen is. Niets
helpt, zolang criminaliteit geen
criminaliteit mag heten en het
OM het lef niet heeft om de wet
te handhaven – of er de mogelijkheid
niet toe krijgt. De bouwers
hebben weinig méér te
vrezen dan de publieke opinie,
en dat weten ze.” Elsevier.
TE DIK
“Werkgevers en scholen moeten
gezonder voedsel serveren in de
kantine om te voorkomen dat
Nederlanders massaal te dik
worden (…) Als we vet blijven
eten en weinig blijven bewegen,
is in 2015 één op de vijf Nederlanders
ernstig te dik.” De
Telegraaf citeert uit een brief van de
Gezondheidsraad aan het kabinet.
UITZENDWERK GEVAARLIJK
“Een uitzendkracht brak zijn knieschijf en liep kneuzingen
aan rug en borst op bij een val van zes meter. Hij
moest met een collega roosters uit een vloer op de eerste
verdieping halen en verloor zijn evenwicht. De werkgever
kreeg een boete voor de gevaarlijke werkomstandigheden.”
Dagblad van Rijn en Gouwe over uitzendkrachten in de bouw.
SPELLETJES
“Het spel moet met collega’s
worden gespeeld, zodat een discussie
oplaait. Pas dan is de
gedragscode geslaagd. Dan
wordt het levend en meer dan
alleen maar een stuk papier met
regels.” Heijmans-topman Bemelmans
in De Telegraaf over het aanleren van
gedragsregels door zijn personeel.
VERANTWOORDELIJKHEID
“De politiek roept steeds dat wij onze verantwoordelijkheid moeten
nemen als het economisch slechter gaat. Wij nemen die wel. Maar
hoe zit het eigenlijk met de verantwoordelijkheid van de politiek
zelf ? Die heeft het de laatste jaren flink laten afweten.” Voorzitter Henk
van der Kolk van FNV Bondgenoten in De Twentsche Courant Tubantia.
VERGRIJZING
“Maar stel dat de vergrijzing zo toeslaat dat er in 2050 extreem veel
tachtigjarigen zijn, dan moet je nu toch echt wat gaan doen. Mijn collega
uit Italië, waar het probleem heel erg speelt, trok zelfs een vergelijking
met het Romeinse rijk, dat volgens hem aan zijn einde kwam door
vergrijzing.” Nout Wellink, president De Nederlandsche Bank, in Vrij Nederland.
PAPA’S JAS
“Als hij al indruk maakt, is het de
indruk dat hij in een verkeerde rol
is beland. Een te grote. Hij is de
jongen die de jas van zijn vader
heeft aangetrokken, diens schoenen,
diens hoed heeft opgezet,
en zo tot vertedering van de visite
tussen de schuifdeuren verschijnt.
Hij verdrinkt in de pose
die hij aanneemt.” Balkenende door
de ogen van mediajournalist Bas van
Kleef in De Volkskrant
GOUDEN HANDDRUK
“De vakbonden kunnen zo
met hun klachten over
gouden handdrukken naar
de Ondernemingskamer van
het Amsterdamse gerechtshof
stappen en daar uitspraken
uitlokken. (…) Ik zag
De Waal vorige week bij
Nova, die zat met zijn
handen in het haar. Maar dat
is niet nodig.” Advocaat G. Hoff in
NRC Handelsblad.
36 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 37

OUDSTE VAN ZIJPE
ZEVENTIG JAAR LID
De 97-jarige Jo Brouwer, de oudste
inwoner van Zijpe, werd op 5 april gehuldigd
omdat hij zeventig jaar lid is van FNV
Bouw. Op zijn verzoek zochten voorzitter en
secretaris van de afdeling Schagen de
oud-schilder een paar dagen later op in het
verzorgingstehuis De Zandstee in ’t Zand.
Secretaris Dirk Verduin: “Toen ik binnenkwam,
riep hij: ‘Leuk, dat u er bent. Bij u
kwam ik mijn centjes altijd ophalen.’ Dat is
vijftig jaar geleden! Toen was ik penningmeester
van de afdeling en plaatselijk vertegenwoordiger
van het SFB.”
Secretaris Verduin (links) overhandigt Jo Brouwer het
fotoboek Vaktrots Foto John Oud
AFSCHEID
JAN VAN BREE
Op 24 mei heeft FNV Bouw afscheid genomen van
districtsbestuurder Jan van Bree (58). Hij gaat met
pensioen. Van Bree kwam in 1987 in dienst bij de
bond als gesalarieerd plaatselijk bestuurder in
Enschede. Eind 1989
werd hij door de
bondsraad gekozen
als districtsbestuurder
in de regio Zuidoost,
waar hij onder meer
de portefeuille meubel
en hout beheerde.
Yvette Haagmans is
zijn opvolger.
Foto John Claessens
FNV BOUW SCHRAPT
31 ARBEIDSPLAATSEN
Een bezuinigingsoperatie van 3,2 miljoen euro gaat bij FNV Bouw tot 1
januari 2005 31 arbeidsplaatsen kosten. Dat is zo'n 10 procent van het
werkapparaat. Bondsbestuur en directie willen deze reorganisatie zonder
gedwongen ontslagen doorvoeren. De bezuinigingen zijn nodig geworden
door tegenvallende beleggingsopbrengsten, een lichte daling van het
ledental en extra toevoegingen aan de weerstandskas na de bouwstaking
van 2002. Van het bezuinigingsplan maakt deel uit dat het regiokantoor in
Bergen op Zoom wordt gesloten. Dat betekent niet dat de leden in Zuidwest-Nederland
slechter worden bediend: de bestuurders worden met hun
werk verdeeld over de regiokantoren in Rotterdam en Weert. De reorganisatieplannen
gaan over de begroting voor het jaar 2004. Ze maken deel uit
van de doorlopende lijn van zorgvuldig begroten van de afgelopen jaren.
FNV Bouw voegde steeds een deel van het rendement van het belegde vermogen
toe aan de bondshuishouding. Daarbij werd uitgegaan van een
gemiddeld rendement van 7 procent, ook in de jaren dat de beleggingen
vele malen meer opleverden. Nu leveren de beleggingen al drie jaar achter
elkaar minder op, maar het gemiddelde over meerdere jaren ligt nog
steeds op die 7 procent. Toch wil de bond voor deze vorm van toevoeging
aan de uitgaven de komende jaren uitgaan van een lager gemiddelde van 5
of 6 procent. De reorganisatieplannen zoals die nu eerst aan de vereniging
en de ondernemingsraad zijn voorgelegd, willen echter ook een modernisering
van het vakbondswerk bewerkstelligen. Opzet is minder werk te
doen op het hoofdkantoor in Woerden en meer in de regio, dichter bij de
leden. Half juni moet de bondsraad, het parlement van de bond, er een
besluit over nemen. Dan is ook de ondernemingsraad gehoord over de
grote lijn. Direct nadat binnen de vereniging een beslissing is gevallen,
wordt de ondernemingsraad betrokken bij de verdere uitwerking van de
plannen voor de werkorganisatie.
BOND HELPT
LANGDURIG WERKLOZEN gevoegde waarde die de heren voor het bedrijf hebben, dan zijn ook die Volgens de statuten van FNV Bouw kunnen per
Sinds vorig jaar kent FNV Bouw individuele begeleiding voor langdurig
werklozen die in het arbeidsproces willen terugkeren. Juist in deze tijd
van economische neergang en oplopende werkloosheid kan deze vorm
van bijstand door de bond vruchten afwerpen. Vorige herfst rondden
elf kaderleden hun opleiding af tot reïntegratiebegeleider werkzoekenden.
In alle bondsregio’s – met uitzondering van het werkgebied
Oost – kunnen leden die langdurig werkloos zijn of dat dreigen te
worden, ondersteuning krijgen bij het doorlopen van reïntegratietrajecten.
Zowel het Uitvoeringsorgaan Werknemersverzekeringen als
gemeenten huren reïntegratiebedrijven in om langdurig werklozen
aan werk te helpen. De reïntegratiebegeleiders van FNV Bouw zijn
ervoor opgeleid om leden in dat traject bij te staan. Leden die daarvan
gebruik willen maken, moeten zich daarvoor wenden tot de plaatselijke
afdeling of een vakbondsconsulent.
DOOR DICK VAN HAASTER
BONDSVOORZITTER
TOPINKOMENS
Tegenwoordig moeten de beursgenoteerde bedrijven informatie geven over
de inkomens van de top. Nou, het is me een mooie vertoning. Je gelooft je
ogen niet als je leest wat de heren zichzelf allemaal toerekenen.
Jaarsalarissen van een miljoen zijn bepaald geen uitzondering. En dan heb ik
het niet over guldens maar euro’s. Bovenop het vaste salaris komen dan nog
de bonussen – vaste bonussen, prestatieafhankelijke bonussen en wat ze al
niet bedenken. En om te voorkomen dat ze in de toekomst alleen van een
AOW’tje moeten rondkomen, wordt er ook voor tonnen pensioen ingekocht.
Daar komt dan nog een lading opties bij, zodat de heren ook kunnen meeprofiteren
van de beurs. En als dat allemaal binnen is, zijn er nog die beginnen te
klagen. Over de hoge belastingdruk of de woning. En dan lezen we dus over
goedkope leningen om die te financieren. Of een woning van de zaak.
Zullen we ons als vakbeweging ook eens zo gedragen? Gewoon de
looneis afstemmen op wat de top zich toebedeelt? Dan is het land te klein,
dat kan ik u verzekeren. Onverantwoord die vakbeweging, ze helpt het
land naar de knoppen!
Het punt is dat dit nog waar is ook. Een loonsstijging die hoger is dan de
economie kan dragen, slaat terug op de economie – werknemers, uitkeringsgerechtigden
en gepensioneerden zijn de eersten die daarvan de
gevolgen ondervinden via werkloosheid en ontkoppeling. Daarom stellen
we als vakbeweging altijd verantwoorde looneisen. Looneisen die in de
pas lopen met de economie.
Voor topsalarissen geldt natuurlijk hetzelfde: als die hoger zijn dan de toe-
salarissen onverantwoord. Maar van topmanagers zijn er maar weinig en
een paar te hoge inkomens helpen een bedrijf niet naar de knoppen. Dat is
het grote verschil met de positie van de CAO-ers.
Een tweede verschil tussen gewone werknemers en topmanagers zien we
bij einde dienstverband. Voor de topmanager is er een gouden handdruk.
Tegenwoordig spreken de topmeneren hun vertrekpremie al bij aanvang van
de functie af. U ziet, dit zijn echte ondernemers – deze heren nemen risico’s.
In wat voor wereld leven deze mensen eigenlijk?
Het wordt tijd dat de honorering van topmensen onderworpen wordt aan
democratische besluitvorming. De huidige top kan de weelde kennelijk niet
dragen.
GEZOCHT: TOPSPORTERS
De redactie van FNV Bouw Magazine is op zoek naar mensen
die hun werk weten te combineren met topsport. Nu is dat
laatste wat overdreven, maar we denken aan werknemers die
zich bijna dagelijks in het zweet voetballen, pingpongen,
klimmen, zwemmen, of rekken en strekken. Zoals Jeffrey Heijm
die behalve als straatmaker ook als freefighter zijn mannetje
staat. Hij traint iedere dag en staat regelmatig in de (inter-)
nationale ring. En dat alles zonder dat zijn werk er onder lijdt.
Bel de redactie: 0348 – 575 556, of mail redactie@fnvbouw.nl
BOEKJE OVER
ROEL DE VRIES
Bij zijn afscheid als voorzitter
van FNV Bouw, begin
april, werd Roel de Vries
een boekje aangeboden
over de 35 jaar dat hij actief
was in de vakbeweging.
‘Roel de Vries, vakbondsbestuurder
uit overtuiging’
bundelt acht teksten van
Kees Korevaar die tot stand
kwamen na uitvoerige gesprekken
met oud-collega’s, kaderleden en anderen die
De Vries tijdens zijn vakbondsleven van dichtbij hebben
meegemaakt. Ze geven samen een schets van de loopbaan
van de oud-voorzitter bij de bouwvakbeweging.
Het bijna honderd pagina’s tellende boekje is daardoor
tevens een stukje geschiedschrijving van de bond.
Geïnteresseerde leden kunnen het gratis bestellen bij:
FNV Bouw, t.a.v. Nelly Verlooy, Postbus 520, 3440 AM
Woerden, tel. 0348 575 535.
BIJWONEN BONDSRAAD
district twee leden als toehoorder de vergaderingen
van de bondsraad bijwonen. Dat geldt ook voor de
vergadering van 19 en 20 juni die wordt gehouden
in Houffalize in België. Op de agenda staan onder
meer de toekomst van FNV Bouw en de statutenwijziging.
Leden die de vergadering willen bijwonen,
moeten zelf reis-, verblijf- en verzuimkosten
betalen. Van de bond krijgen zij maaltijden en consumpties
aangeboden. Belangstellenden moeten
zich voor 10 juni schriftelijk aanmelden bij FNV
Bouw, t.a.v. de algemeen secretaris, postbus 520,
3440 AM Woerden. Komen er uit één district meer
dan twee aanmeldingen binnen, dan worden die
behandeld naar datum van binnenkomst.
38 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 39

EEN KWART EEUW FNV
EN LEVENSBESCHOUWING
TE BOEK
Op 1 mei presenteerde de FNV in de Rode Hoed in Amsterdam
het boek ‘Bezield, de inspiratiebronnen van de FNV’. Toen in de
jaren zeventig het rode NVV en het rooms-katholieke NKV toenadering
tot elkaar hadden gezocht en samen als FNV verder
gingen, kwam de vraag naar voren hoe de nieuwe vakcentrale
zou omgaan met levensbeschouwing als bron van inspiratie.
Immers, de klassenstrijd van de socialisten was een heel
andere dan die van de rooms-katholieken. De eerste vormden
vooral zelf een klasse als arbeiders tegen het kapitaal, de
katholieke NKV’ers waren gewend te streven naar een klassenloze
maatschappij waarin iedereen in vrede en welstand
naast elkaar zou leven. Het is in dit licht ook niet verwonderlijk
dat de FNV de strijd tegen de armoede voert aan de zijde van
kerkelijke organisaties.
‘Bezield’ maakt duidelijk dat de emancipatie van de katholieke
arbeiders zich sneller voltrok dan de RK-kerk destijds lief was.
Vandaar dat de van oudsher diocesane bonden steeds verder
van de kerk vandaan opereerden en zelf het levensbeschouwelijke
werk onder hun leden ter hand namen. In diverse interviews
met oud-NKV’ers wordt duidelijk hoe met de
industrialisering in de jaren vijftig en zestig hun leven, dat tot
die tijd hoofdzakelijk werd bepaald door de pastoor, het land
waarop ze werkten en de katholieke gemeenschap van het
dorp, ingrijpend veranderde. Later kwam ook het contact
tussen de FNV en het humanisme tot stand. Dat leidde tot
samenwerking in KHV-conferenties (kerken, humanistische
organisaties en vakbeweging), waaraan ook het CNV deelneemt.
Sinds kort is ook de dialoog met de islam geopend. Die
laatste verloopt nog enigszins moeizaam, omdat niet altijd
even duidelijk wie namens de hele groep het woord kan
voeren.
Bezield Uitgegeven bij de Stichting FNV Pers. Winkelprijs
€12,50; ledenprijs €7,86. Te bestellen bij de webwinkel van de
FNV (www.vc.fnv.nl/bestel) of bij de FNV Servicelijn 0900 3 300 300
IVVV KLAAR VOOR
OPBOUW VRIJE
IRAAKSE VAKBEWEGING
Het Internationaal Verbond van Vrije Vakverenigingen
(IVVV) heeft zich bereid verklaard hulp te
bieden bij de opbouw van een vrije Iraakse vakbeweging.
Dat zegt Guy Rider, secretaris-generaal
van het IVVV. "De ontwikkeling van een
vrije en democratische vakbeweging in het door
oorlog verscheurde Irak is van wezenlijk belang
voor de toekomst van het land. Wij zijn er klaar
voor hierbij te helpen, samen met de ILO, de
internationale arbeidsorganisatie van de Verenigde
Naties”, aldus Ryder.
FNV SCHRAPT EENDERDE VAN
PERSONEELSBESTAND
De vakcentrale FNV wil tot 2005 5,2 miljoen euro bezuinigen.
Daardoor staan zestig van de bijna 180 arbeidsplaatsen op het
spel, vooral in de regio. Op 10 juni besluit de federatieraad
over het pakket bezuinigingen. Kern van het reorganisatieplan
is dat de organisatie zich meer concentreert op haar
kerntaken en tegelijkertijd flexibeler wordt. Hierbij stellen
bestuur en directie een bezuiniging voor van 5,2 miljoen. Die
treft vooral de regionale lobby-activiteiten. Daar zouden 29
arbeidsplaatsen moeten verdwijnen. Nu heeft de FNV nog
zeven kantoren in de regio. Ook wordt kritisch gekeken naar
diensten die de vakcentrale nu rechtstreeks levert aan leden
van de veertien aangesloten bonden. Daarbij gaat het bijvoorbeeld
om de populaire belastingservice, die elk jaar vele tienduizenden
leden helpt bij hun aangifte. Penningmeester Aad
Regeer: “De vakcentrale moet terug naar de kerntaken, haar
politieke functie en de coördinerende rol voor de bonden. Als
die willen dat wij ook dienstverlenende taken voor hun leden
centraal blijven organiseren, moeten ze daarvoor betalen.”
Niet alleen bij de vakcentrale, ook bij een aantal bonden waaronder
FNV Bouw moet flink worden bezuinigd.
SNEL OPLOPENDE
WERKLOOSHEID ‘ZORGELIJK’
FNV-bestuurder Agnes Jongerius noemt de snel oplopende werkloosheid
van 3,8 naar 5,1 procent binnen een jaar 'zorgelijk'. “Zelfs als economen
zeggen dat het aanvaardbaar is, dan zitten er toch individuele drama's
achter. Bovendien zijn mensen langer werkloos. De tijd dat je kon kiezen
tussen vier aanbiedingen, is voor grote groepen voorbij.” Jongerius noemt
de collectieve ontslagen die op stapel staan, zoals bij Akzo Nobel en ING
maar ook in de pluimveesector, waar werknemers als gevolg van de vogelpest
op straat komen. De FNV-bestuurder maakt zich vooral zorgen over de
groep laag- en nietgeschoolde jongeren, die steeds vaker zonder werk
komen te zitten. De jeugdwerkloosheid uit de jaren tachtig lijkt terug te
keren. “Het zou doodzonde zijn als we nu een generatie jongeren krijgen, die
beginnen met werkloosheid. Het perspectief dat ze later wel een vaste baan
zullen krijgen, wordt dan steeds kleiner.” Van het toekomstige, vermoedelijk
rechtse kabinet verwacht Jongerius
weinig goeds. “De VVD zet
hard in. Ze willen lonen en uitkeringen
ontkoppelen en verder
bezuinigen op sociale voorzieningen
ten behoeve van lastenverlichting.
Als er geen ruimte
meer is voor fatsoenlijk beleid om
mensen weer aan het werk te
helpen, kan de FNV dit niet
zomaar over haar kant laten
gaan.”
Het zou doodzonde zijn als een nieuwe
generatie jongeren als werkloze zou
beginnen Foto P&S Fotografie
FNV NIEUWS
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 41

CONTRIBUTIEBEDRAGEN
PER 1 JULI 2003
Omschrijving
per m
bedrag
Leden van 22 jaar en ouder € 13,44
Leden van 21 jaar € 11,41
Leden van 20 jaar € 10,08
Leden van 19 jaar € 8,08
Leden van 18 jaar € 6,73
Leden van 17 jaar € 5,38
Leden van 15 en 16 jaar € 3,37
Leden van 20 jaar en ouder die minder dan
50% van de normale arbeidsduur werken € 8,08
Huismannen (rolwisseling) € 8,08
Werkloze leden van 20 jaar en ouder € 8,08
Werkloze leden van 18 en 19 jaar € 6,73
Werkloze leden jonger dan 18 jaar gratis
WAO-ers ouder dan 21 jaar voor meer dan 65% afgekeurd € 7,93
WAO-ers van 21 jaar voor meer dan 65% afgekeurd € 6,73
WAO-ers jonger dan 21 jaar voor meer dan 65% afgekeurd € 3,37
Leden met een VUT-uitkering € 8,08
Leden van 65 jaar en ouder € 4,29
Partners van overleden leden jonger dan 65 jaar
en niet zelf inloondienst
Nieuwe leden jonger dan 20 jaar en werkend
€ 3,85
bij een samenwerkingsverband gratis (2 maanden)
Alle bedragen bij betaling via automatische incasso.
Voor andere betaalwijzen geldt een toeslag van € 0,25 per maand.
CONTRIBUTIEKORTING BIJ UITKERING
Leden die alleen inkomsten hebben uit een uitkering,
hebben recht op contributie-korting.
WERKLOZE LEDEN (WW, IOAW of bijstand of
samenloop met WAO) dienen een kopie van de
toekenningsbeschikking op te sturen naar de
Ledenadministratie te Woerden.
AFGEKEURD Leden die voor 65% of meer zijn
afgekeurd (WAO) kunnen ook korting op de contributie
krijgen. Om hiervoor in aanmerking te
komen, dienen zij een kopie van de afkeuringsbeschikking
van de uitkerende instantie naar de
Ledenadministratie te Woerden te sturen. Uit de
afkeuringsbeschikking moet duidelijk blijken per
welke datum iemand afgekeurd is en voor welk
percentage.
Leden die voor minder dan 65% zijn afgekeurd
en naast hun WAO-uitkering een WW- of bijstands-uitkering
ontvangen, vallen onder de
categorie Werkloze leden. Leden die werken en
daarnaast nog een gedeeltelijke WAO-uitkering
ontvangen, dienen de norm-contributie te
betalen.
VUT Leden met een VUT-uitkering krijgen korting
op de contributie. Zij moeten een kopie van
de brief opsturen, waarin de VUT-instantie
bevestigt per welke datum VUT is aangevraagd.
AOW Leden krijgen automatisch korting op de
normcontributie met ingang van de maand
waarin zij 65 jaar worden.
Terugbetaling van te veel betaalde contributie
vindt alleen plaats over de laatste twaalf
maanden.
1%-REGELING Leden die over een kalenderjaar
meer dan 1% van het (persoonlijk) brutojaarinkomen
aan contributie betalen, kunnen bij
de Ledenadministratie teruggave van het teveel
betaalde aanvragen. Verzoeken om teruggave
dienen binnen twaalf maanden na afloop van het
belastingjaar ingediend te worden en voorzien
van jaaropgaven en ander bewijsmateriaal. De
te veel betaalde contributie wordt zo snel mogelijk
daarna terugbetaald op het bij de
Ledenadministratie bekende rekeningnummer.
Jeugdige werklozen kunnen ook voor deze regeling
in aanmerkingen komen.
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 43

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17
18 19 20 21 22
23 24 25 26 27
28 29 30 31 32 33
34 35 36 34 37 38
39 40 41 42 43 44
45 46 47 48 49
50 51 52
53 54 55 56 57 58 59
60 61 62 63 64 65
66 67 68 69 70 71
72 73 74 75 76
77 78 79 80 81
82 83 84 85 86 87
88 89 90
91 92
Oplossing: 48-21-83-80-53-42-13-76-
74-24-17-88-58-26-54-15-45.
In FNV Bouw Magazine staat elke
maand een puzzel. Stuur uw oplossing
met vermelding van banknummer
vóór 15 juni naar:
Redactie FNV Bouw Magazine,
Postbus 520, 3440 AM Woerden of
stuur een e-mail met de oplossing
aan redactie@fnvbouw.nl onder
vermelding van het puzzelnummer.
U maakt dan kans op de hoofdprijs
van € 100 of de twee prijzen van
€ 50.
De oplossing van puzzel nr. 12 van
april was: recreatiebungalow. De
eerste prijs van 100 euro is gewonnen
door A. van der Hage, Terneuzen; de
twee prijzen van 50 euro door W.
Fintelman, Ochten en M. Vaarwater,
Leusden. De winnaars hebben hun
prijs inmiddels ontvangen.
Horizontaal
1 verwensen
8 soort trompet
15 voormalige FNV-bond
18 riool
20 tennisterm
21 rode kleurstof
23 figuur bij kunstschaatsen
24 verbindingsstuk
26 kledingstuk
27 hoeveelheid
28 knijper
30 hondenras
33 webpagina
34 keur
36 zonnegod
37 lidwoord
38 modern
39 rente afk.
40 ruwbladige plant
44 dwarsmast
45 tafel
47 Klisjeemannetje
48 meisjesnaam
49 vod
50 bek
51 land in Afrika
52 insecteneter
53 sloerie
54 loofboom
56 geen
58 beteuterd
60 rivier in Siberië
61 plek op het voetbalveld
65 Singapore Airlines afk.
66 mevrouw Frans
68 middelbaar onderwijs afk.
69 jongensnaam
70 comfort
72 paard
73 plantenvocht
76 soldatenkost
77 watering
78 plaaggeest
79 insect
81 tocht
82 niet zedig
84 Stichting Nederlandse
Archeologie afk.
86 degen
88 overleggen
91 inwoonster van Duitsland
92 merkteken
PUZZEL NR 14
Verticaal
2 uniform
3 windrichting
4 nobel
5 borstplaat
6 loofboom
7 Nederlandse Televisie
Stichting afk.
8 lijmstof
9 Frans lidwoord
10 zilverpopulier
11 bloem
12 hectogram
13 uitgave
14 kus
16 schoon
17 klap;trap
19 functies van 38 uur
22 het staatsburgerschap
verkrijgen
25 consultatieruimte
26 plaats in Zuid-Holland
29 middelbare technische
school afk.
31 bloeiwijze
32 kunstmatige taal
33 jongensnaam
35 zinnebeeld
38 hachelijk
41 legsel
42 voordeel
43 voorzetsel
46 goedzak
49 onderricht
53 uurwerk
55 binnen
57 grondtoon
59 grondstof voor karton
61 pen
62 plezier
63 ja Eng.
64 oplosmiddel
67 Javaanse vrucht
71 zeemacht
73 microwave amplification
by stimulated emission of
radiation afk.
74 geneesmiddel
75 aardappelspijs
78 zijkant Eng.
80 weerklank
83 effen, eenkleurig
84 zij Eng.
85 meisjesnaam
87 vroeger jeugdblad
89 rally sport afk.
90 debet afk.
PUZZEL
FNV BOUW MAGAZINE JUNI 2003 45

WEGWIJS
LEDEN VAN FNV BOUW KUNNEN MET VRAGEN OF PROBLEMEN BIJ HUN BOND
TERECHT. DAT KAN DOOR MIDDEL VAN DE VAKBONDSTELEFOON OF PERSOONLIJK
BIJ DE VAKBONDSCONSULENT OF DE VRAAGBAAK VAN DE PLAATSELIJKE
AFDELING.
VAKBONDSTELEFOON 0900 368 26 89 OF 0900 FNVBOUW
(10 eurocent per minuut). Via de vakbondstelefoon kunnen leden
gemakkelijk contact opnemen met:
• de vakbondsconsulent voor vragen over bedrijfstakeigen
regelingen in de bouw- en afbouwsector zoals vakantierechten
RBS of Pris (op dinsdag ook bereikbaar van 16.45 tot 18.00 uur);
• de helpdesk voor vragen over en problemen met arbeid,
inkomen, huur- en consumentenzaken en het rechtenpakket
(op dinsdag ook van 16.45 tot 18.00 uur);
• de ledenadministratie voor vragen over de contributie en het
melden van verhuizing of verandering van werk;
• de CAO-telefoon voor actuele informatie over de lopende
CAO-onderhandelingen.
WATERBOUWTELEFOON 0348 575 657
De waterbouwtelefoon is speciaal bestemd voor leden die in het
baggerbedrijf werkzaam zijn. Bereikbaar tijdens kantooruren.
VBC-KANTOREN
FNV Bouw heeft, verspreid over het land, zo’n veertig vbckantoren.
Daar kunnen leden tijdens de spreekuren bij de
vakbondsconsulent terecht voor vragen over de bedrijfstakeigen
regelingen en met vragen of problemen over werk en inkomen.
Leden die een klacht in behandeling willen laten nemen, kunnen
er een intakeformulier invullen.
Het adres en de openingstijden van de vbc-kantoren staan op
het rechtenoverzicht of zijn op te vragen via de vakbondstelefoon.
AFDELINGEN
FNV Bouw heeft, verspreid over het hele land, vierhonderd
plaatselijke afdelingen. Leden kunnen bij de vraagbaak van de
afdeling terecht met vragen en problemen. Zij kunnen daar
een intakeformulier invullen om een klacht in behandeling te
laten nemen.
Adres en telefoonnummer van de vraagbaak zijn op te vragen via
de vakbondstelefoon.
46 JUNI 2003 FNV BOUW MAGAZINE
REÏNTEGRATIEBEGELEIDING
FNV Bouw beschikt over zogenaamde rea-teams, die werknemers
bij dreigende langdurige arbeidsongeschiktheid of
werkloosheid ondersteunen bij hun reïntegratie. WAO’ers
kunnen worden begeleid bij keuringen. Doorverwijzing naar een
reateam geschiedt in overleg met de vraagbaak of de vakbondsconsulent.
HOOFDKANTOOR
FNV Bouw, Postbus 520, 3440 AM Woerden, T 0348 575 575.
Voor zaken die hierboven niet zijn genoemd, kan tijdens kantooruren
contact worden opgenomen met het hoofdkantoor van
FNV Bouw in Woerden.
WWW.FNVBOUW.NL
De internetsite van FNV Bouw is dag en nacht bereikbaar voor
informatie, nieuws en communicatie.
FNV ZBo is een aparte vereniging voor zelfstandigen zonder
personeel (zzp’ers) die werkzaam zijn in de bouw of aanverwante
bedrijfstakken. Leden kunnen er terecht voor
persoonlijk advies, verzekeringen en juridische hulp. Er is
ook een pakket beschikbaar met tips over zaken als offertes,
facturen en betalingsherinneringen. FNV ZBo, Postbus 520,
3440 AM Woerden, T 0348 575 656, zbo@fnvbouw.nl
Postbus 520, 3440 AM Woerden, T 0348 575 557.
redactie@fnvbouw.nl
Leden van FNV Bouw ontvangen FNV Bouw Magazine gratis.
Abonnees betalen € 20,- per jaar. Losse nummers € 2,50.