Het Brussel van Brel (R01-2003)

reizen.nl

Het Brussel van Brel (R01-2003)

HET BRUSSEL

VAN BREL


NOORD-

ZEE

BRUSSEL

NEDERLAND

BELGIË

FRANKRIJK

LUX.

© CARTOGRAPHICS

‘NE…’

Beetje het eeuwige probleem als je

Brussel per trein nadert. Op de cadans

van de wielen zing-zaagt het

verkeerde Brel-liedje door je hoofd:

Brussel was toen nog een bruisende

stad, Brussel was toen oh la la en

olijk…’

Van Liesbeth List. De originele tekst

(‘C’était au temps où Bruxelles rêvait /

C’était au temps du cinéma muet’) van

Brel vloeit de Nederlander minder

gemakkelijk uit de keel.

Is Jacques Brel wel een goede zanger?

Hij stottert en stoot als een aanlopende

fiets, elk Brel-liedje begint

met een lenteregen van nootjes en

eindigt als een tornado, alsof Brel de

trein nog moet halen.

Vroeger dacht ik – te laat geboren

voor Brels hoogtij – dat Brel al zijn

liedjes gepikt had van Liesbeth List,

Herman van Veen en The Fortunes.

Daarna kwam sluipenderwijs de

waardering: Brussel, Liefde van later

(‘Als liefde zoveel jaar kan duren,

dan moet het echt wel liefde zijn’)

en Seasons in the Sun, ze bleken allemaal

vertaald en gepikt van Brels

Bruxelles, La chanson des vieux amants

en Le Moribond. En al die andere.

Hartstocht en drift per strekkende

meter. Brel was een groot dichter en

een podiumbeest.

In 2003 gaat Brussel zijn zoon (gebo-

Twee garnalenkroketten op een bordje, een

Gitane erbij: voilà Jacques Brel! Al moet

Brussel de Brel-memorabilia van de Brusselse

muren schrapen, 2003 wordt het jaar van

Jacques Brel, de zoon van Brussel. En terecht.

TEKST: HARRI THEIRLYNCK ∑ FOTOGRAFIE: ANITA MEULEMAN

ren in het Brusselse Schaerbeek) eindelijk

eer bewijzen. Beter laat dan

nooit. Een fatsoenlijk standbeeld

van Brel vind je niet in Brussel. Er is

wel een metrostation Jacques Brel,

een jeugdherberg Jacques Brel en

een Brel Night Shop, leer ik uit de

Gouden Gids van Brussel.

‘ME…’

Brussel Centraal. Taxichauffeurs

staan bij elkaar te zwansen. Typisch

Brussels: zuigen, elkaar belachelijk

maken, overdrijven. Het zit de Brusselaars

in het bloed: Brel was een

zwanser. ‘Jacky,’ zeggen zijn leraren

op het Saint-Louis, ‘zwanst iedereen

onder tafel.’

Brels teksten liegen er later niet om:

‘Mijnheren Flaminganten, mag ik u

twee minuten sarren.

U even in uw frituurvet gaargrappen?’

En: ‘Mijnheren Flaminganten, ik

heb schijt aan u!’

Vlamingen volgens Brel: ‘Ik herken

u in Milaan of Madrid aan uw keiharde

boeren.’

Je maakt je daarmee niet populair

op het Vlaamse vlakke land.

Een nieuw couplet cirkelzaagt door

onze hersenpan:

Brussel was toen nog een ruisende

stad / Brussel en Brussel was vrij en

vrolijk…’

Geen vreemder mens om Brel te zingen

dan de keurige vuurtorendochter

Liesbeth List. Brel was een mannen-man,

die met geraspte stem geile

liedjes schreef vol rook en alcohol.

Geen kerkklokjeskeel à la List.

Liesbeth List had nota bene de

Hollandse Brel aan haar rokken:

Ramses Shaffy.

Het is Brelweer in Brussel. Wind en

slagregen. De kasseien op de Grote

Markt glimmen. We kopen het Brelpakket.

Een pakje Gitanes en een

aansteker. Deze dagen wil ik roken

en drinken als Brel.

We stappen eerst de Standaardboekhandel

op het Muntplein binnen,

vlakbij de Koninklijke Muntschouwburg,

waar Brel in 1969 De

Man van La Mancha speelde. Ik vraag

naar de Brel-biografie van Johan

Anthierens. De man achter de kassa

kijkt angstig in zijn computer.

‘Kent u het boek niet?’

‘Jawel. Maar ik kijk of ze het in een

andere winkel hebben.’

Hij trekt De passie en de pijn uit zijn

tas: ‘Dan mag u mijn exemplaar

hebben, ik had het achtergehouden.’

Liefhebbers onder elkaar.

In Café de l’Opéra, aan het plein,

hangt een foto van ‘Le Grand

Jacques’, als Man van La Mancha.

‘Kende u Brel?’, vragen we de baas.

Ω

BEENHOUWERS-

STRAAT

In en rond de Beenhouwersstraat,

de ‘mediterrane’

eetstraat van

Brussel , verorberde een

‘zwansende’ jonge Brel

zijn garnalenkroketten,

Américain frites,

waterzooi en Vlaamse

asperges.

REIZEN JANUARI 2003 83


HET MOOISTE BREL-CHANSON VOLGENS...

Boven (v.l.n.r.): volgens

de obers van Hotel

Métropole: ‘Ne me quitte

pas’ en ‘Madeleine’; vier

bouwvakkers in de

Nieuwstraat: ‘Brel? Is

dat onze stucadoor?’;

Poppenspeler Toone VII:

‘Les Bonbons’ en ‘Bruxelles’.

Onder: dames op

terras van Métropole:

‘Ne me quitte pas’ en

‘Le Plat Pays’; Loverix

Tendré: ‘Amsterdam’;

auteur dezes: ‘La Chanson

de Jacky’.

TOP 7 BREL

Populairste Brelsongs

volgens een snelle

straat-enquête onder

Brusselaars:

1. Ne me quitte pas

2. Amsterdam

3. Chanson des vieux

amants

4. Marieke

5. Voir un ami pleurer

6. Vesoul

7. Orly

84 REIZEN JANUARI 2003

Uitbater Loverix Tendré heeft in ’59

Brel voor het eerst zien optreden.

‘Nu niet, kom morgen terug’, zegt

Loverix samenzweerderig.

300 meter verder: ‘La Mort Subite’,

een bekende Brusselse kroeg. Brel

kwam hier vaak. Er moet nog ergens

een foto van een rokende (uiteraard)

Brel hangen. Maar die blijkt gestolen.

We bestellen een croque monsieur en

een Kronenbourg. Niet omdat we

trek hebben in bier, maar dat merk

dronk Brel graag. Hebben ze niet.

‘Doet u dan maar een Perrier.’

‘Meneer, ik waarschuw u, dat is water

hè.’

Ja, zo achterlijk is een Hollander

nou ook weer niet.

Met de Brel-folder van de Brusselse

VVV in de hand sjokken we door het

centrum. Het Brussel/Brel-2003-comité

heeft de Brel-memorabilia met

spatels van de Brusselse muren moeten

schrapen. Brel openbaart zich

niet direct op elke straathoek, dus

lezen wij veel zinnen als: ‘Hier liep

Brel graag’, en ‘Hier bestelde Brel

steevast een pot mosselen.’

Onze verbeelding draait op volle

toeren. Die treurige, volkse Brusselaar

daar, die met zijn dikke reet op

het natte trottoir zit, is dat niet ‘Jef’

uit de gelijknamige Brel-chanson?

‘Ga mosselen eten in de Beenhouwerstraat,

Jef. Treur niet, ga

naar de vrouwen!’

In Theater Toone in de Korte Beenhouwersstraat

(‘Jacques ging hier

graag kijken’) ontmoeten we José

Géal (‘Toone VII’), directeur/poppenspeler

en vandaag een akelige man.

‘Oh wilt u mij spreken? Ja, dat willen

er zoveel’. Toone & zonen zijn

groots, zijn theater, met grote houten

poppen, is oer-Brussels. Brel zat

graag in het gave theatertje, direct

tegenover jazzclub A la Rose Noire,

waar Brel in 1954 zijn Brusselse debuut

maakte.

Toone VII: ‘Ze hebben mij gevraagd

om in het Breljaar het poppenspel

De Man van La Mancha te spelen,

met Brel als pop. Dat is toch niks.

La Mancha zonder Brel, dat doe ik

niet.’

‘QUITTE…’

De Brelkenner die we ’s middags

ontmoeten klaagt. ‘2003 is Breljaar.

Er is nog niets klaar. Geen standbeeld,

geen wandelroute.’

‘Hoe komt dat?’

‘Iedereen wacht hier op elkaar. Wie

doet wat? De stad? Het gewest? Wie

betaalt wat?’

Wij komen in Brel-stemming. We

passeren de Place Ste-Catherine, de

oude haven. (‘Op de kasseien rond

de Sinte Kathlijn / Dansen de sleepjurken

en de knevels…’, jengelt het

in ons hoofd.)

We gniffelen om kleine Brel-zaken.

Stak hij hier ooit een Gitane op?

Snoot hij in deze steeg wellicht zijn

neus?

Op het Saint-Louis, een privé-college,

zat Brel op school. De oude gevel

zingt:

‘Rosa rosa rosam

Rosae rosae rosa

Rosae rosae rosas

Rosarum rosis rosis’

‘Jacky’ had een bloedhekel aan

Latijn en aan de school. Hij schitterde

in opstel, vond Pater Jean

Dechamps, leraar Frans, die zijn carrière

bleef volgen tot Brel wat al te

werelds werd in zijn teksten.

Als je goed kijkt is er heel veel Brel

in Brussel. Op het Brouckèreplein

staat hotel Métropole, bekend en geliefd

bij REIZEN-lezers; met verwarmd

terras en een porseleinexpres

van broze Brusselse dametjes.

‘Moet u zich voorstellen,’ zegt een

Ω


De stad waar Brel het vak leerde BRUSSEL


THEATER TOONE

Poppentheatertheater

Toone, waar Brel graag

kwam, ligt de Brusselaars

aan het hart gebakken.

Het gebouw bestaat

uit een kroeg en

een poppentheatertje,

waar de houten helden

uit de toneelstukken van

Toone aan het plafond

hangen. De huidige directeur/poppenspeler,

José Géal, werd op 10

december 1963 op het

De Brouckèreplein gekroond

als ‘Toone VII’.

86 REIZEN JANUARI 2003

dame met nep-Vuitton-tas, ‘een Belg

die een Parijs publiek plat krijgt met

een liedje over Amsterdam!’

‘Dans le port d’Amsterdam / Y a des marins

qui chantent / Les rêves qui les hantent

/ Au large d’Amsterdam…’

1964. De zaal ontplofte bij de eerste

uitvoering.

Brel logeerde in het Métropole, toen

hij de anarchist speelde in de film La

Bande à Bonnot. Zakte daar met

equipe en Yves Montand avond aan

avond weinig Metropolitaans door,

op een paar kilometer afstand van

zijn huis met vrouw Miche en dochters

Chantal, France en Isabelle. Brel

was een belazerde vader.

‘PAS.’

De man die in 1955 in het voorprogramma

van Bobbejaan Schoepen

stond wordt geëerd in de Fondation

JACQUES BREL

Jacques Brel (geleid door dochter

France Brel), aan het Oud-Korenhuisplein,

op een pisboog van het

Manneke Pis. Eindelijk grote letters

Brel op een Brusselse gevel. In de expositie

Een avond op tournee met Brel

beleef je met een jonge Brel een optreden

in Noord-Frankrijk. Eerst een

scharrebakkige hotelentree, dan de

kleedkamer met Gitanes, pillen tegen

plankenkoorts en de kladtekst

van Ne Me Quitte Pas onder glas, een

fabuleus optreden in Olympia vanuit

de coulissen en een nazit in een

stationsrestaurant, waar je Brel op

een monitor kunt interviewen.

Vinden we hier de waarheid over

Brels onstuimige leven met drank

en vrouwen?

Neen, zegt de voorlichter. ‘Vrouw

Miche en dochter Brel geven hier

een eerlijk eerbetoon.’ De voorlich-

1929: geboren op 8 april in Brussel

1953: Neemt in Brussel eerste plaat op

1954: Eerste optreden in de Olympia, Parijs

1959: ‘Ne me quitte pas’ verschijnt

1961: Vedette in de Olympia

1966: Afscheidsoptreden in de Olympia

1968-’73: Speelt in verschillende musicals en films

1974-’75: Verlaat Europa met zijn zeilboot Askoy

1976: Gaat op Hiva Oa wonen, Markiezenarchipel

(Stille Zuidzee)

1977: Terugkeer naar Parijs voor opname laatste album

1978: Overlijdt aan longkanker op 9 oktober te Bobigny,

Parijse voorstad. Brel wordt begraven op Hiva Oa

ter waarschuwt voor de ‘slechte’ biografie

van Mohamed el-Fers, die rept

over de moeizame verhouding van

Brel met dochters en vrouw.

We eten Brels favoriete garnalenkroketjes

in restaurant Vincent (let

op de keramieken visserstaferelen!)

en daarna nog een keer in de

Taverne du Passage. De betere restaurants

in de beroemde eetstraten

van Brussel, zonder lastige binnenhalers,

met obers met witte jasjes en

gouden tressen op de schouders,

zwierig professioneel, en geen gegoochel

met dimlicht of druipkaarsen.

Twee kroketten op een bordje,

gefrituurde zeewier ernaast, Gitane.

In 1969 kreeg Brel te horen dat hij

leverproblemen en longkanker had.

‘Laat mij maar naar de kloten gaan,

het is mooi geweest en ik heb geen

zin om als een ziek man door te

gaan.’

Brel stierf in 1978 in kamer 305 van

een ziekenhuis in Bobigny, voorstad

van Parijs, aan longkanker. De man

had een vliegtuigongeluk (hij had

een vliegtuig) of een schipbreuk (en

een boot) verdiend.

‘Le Grand Jacques’ ligt begraven op

Hiva Oa, ‘het aarsgat van de wereld’,

zegt biograaf Anthierens, in de

buurt van schilder Paul Gauguin.

In 2003 komen er in Brussel nieuwe

Brel-exposities, dansspektakels, concerten

en liedjesavonden. Het wordt

vast een mooi Brel-jaar.

‘Ne me quitte pas’ (4 x). ∑


REIZEN ARRANGEMENT

3 DAGEN BRUSSEL &

BREL VANAF ¤ 145

Gedurende het Brel-jaar worden er veel evenementen georganiseerd.

Een entreebewijs voor de tentoonstelling Brel, het

recht om te dromen is in deze aanbieding inclusief. U overnacht

in het 19de-eeuwse sfeervolle Grand Hotel Metropole,

waarover in het septembernummer van 2001 een uitgebreide

reportage heeft gestaan. Het is een stijlvol verblijf met kroonluchters,

koninklijke zuilen, marmer en fraai gedecoreerde

plafonds. Lezers van REIZEN komen in aanmerking voor een

gratis upgrade van een standaard- naar een luxekamer (op basis

van beschikbaarheid)

ARRANGEMENT ¤ 145 PER

PERSOON

Aankomst iedere vrijdag en zaterdag in de periode

van 22 maart t/m 30 november 2003

(gedurende de maanden januari, februari, juli en

augustus kunt u echter iedere weekdag aankomen)

BREL PRAKTISCH

BREL & BRUSSEL IN 2003

Het hele jaar door zijn er exposities

en evenementen. Een selectie.

Expositie Brel: Het recht om te

dromen. Brel gidst u door zijn

leven als mens en als artiest. Van

22-3-2003 tot 17-1-2004, dagelijks

van 9.30 tot 18.30 uur, toegang ¤ 8,

Dexia-gebouw, Schildknaapsstraat

50, reservering: 0032-(0)70- 22 30

13. Een avond op tournee met

Brel, nog tot 22 februari 2003, in

de Fondation J. Brel, 10 tot 17 uur

(ma gesloten). Een laatste avond

in Olympia: beleef het afscheidsconcert

van Brel in Olympia,

Parijs. Van 22-3-2003 tot eind nov.

2003. Toegang ¤ 5, plaats:

Fondation Jacques Brel, (ma gesloten),

adres, zie onder. Verder diverse

exposities: o.a. Brel in stripvorm,

huldeconcerten (26-09-’03,

Grote Markt van Brussel) en op

26 en 27 september 2003 een

Concertentoer in Brusselse cafés

en zalen. Ze ook www.brel-2003.be.

BREL-ADRES

Fondation Jacques Brel, Place de

la Vieille, Halle aux Blés 11, 1000

INCLUSIEF

∑ 2 overnachtingen in een 2-pk

∑ Amerikaans ontbijtbuffet

∑ Entree tot de Brel tentoonstelling

∑ Belgische Gallerchocolade op kamer in leuk meeneemblik

∑ Welkomstpakket met de beste adressen in Brussel en stadsplattegrond

∑ Toeristisch paspoort met kortingsbonnen voor Brusselse musea

∑ Ticket voor 1 dag gratis reizen met openbaar vervoer

Brussel. www.jacquesbrel.be, tel.

0032-(0)2-5111020, Oud-Korenhuisplein

11, 1000 Brussel.

Belgisch Verkeersbureau voor

de Ardennen en Brussel, postbus

2324, 2002 CH Haarlem, tel.

0900-2020107, belgisch.verkeersbureau@wxs.nl.

BREL-RESTAURANTS

Taverne du Passage, Galerie de la

Reine 30, voor ‘Brel’-garnalenkroketten,

2 voor ¤ 10,90, steak poivre

¤ 16,00. Restaurant Vincent,

Rue des Dominicains 8-10, 1000

Brussel, 0032-(0)2-5112607,

www.restaurantvincent.com.

Eenvoudig maar helemaal Brussel

& Brel: A la Mort Subite,

Warmoesberg 7, goed café met

eenvoudige (boterhammen)lunch.

BREL-OM-TE-LEZEN

Jacques Brel, De passie en de

pijn, door Johan Anthierens

(uitg. L.J. Veen). Geweldige biografie,

¤ 15,84 (in Brussel). Jacques

Brel, door Mohamed el-Fers.

Smakelijk en goed geschreven biografietje,

dat leest als een trein. De

erven Brel waren tegen, boekje is

voornamelijk nog in bibliotheek

te krijgen (uitg. Jan Mets).

BREL OP INTERNET

www.jacquesbrel.be ∑∑∑∑

Officiële site; www.brel-2003.be,

1 Koninklijke

Muntschouwburg

2 Theater Toone

3 Fondation

Jacques Brel

4 De Sint-Hubertusgalerijen

CCafés C CCafés a fés

RRestaurants R RRestaurants est aurant s

1 Vincent

2 La Taverne

du Passage

Sinte

Kathlijn

Place

Ste-Catherine

1 Café de l’Opera

2 La Mort Subite

BRUSSEL

150 m

Anspachlaan

NIET INBEGREPEN

¤ 25 reserveringskosten; Calamiteitenfonds

¤ 3,40; reis- en annuleringsverzekering; toeslag

voor alleengebruik van kamer ¤ 125.

Kinderen tot 12 jaar verblijven gratis op de

kamer van de ouders. Tot 2 jaar is het ontbijt

gratis, kinderen 2 tot 12 jaar betalen ¤ 22,voor

het ontbijt.

Brouckèreplein

met overzicht van 2003programma.www.nescio.info/brel/nederlands

∑∑∑ Veel varia over Brel,

films, doorkliks naar teksten enz.

Muntplein

Beenhouwersstraat

Hotel

Métropole

H

Grote

Markt

3

1

Schildknaaps-

straat

2

1

1

Place de

la Vieille

(Oud-Korenhuisplein)

Nieuwstraat

2

4

BRUSSEL

2

Keizerinlaan

Centraal

Station

Koningsplein

REIZEN JANUARI 2003 87

More magazines by this user
Similar magazines