1999 - 3 - Orchideeën Vereniging Vlaanderen

Lidgeld van 'De Orchideevriend'
met abonnement op 'het Venusschoentje':
500 Bet.
Leden kunnen zich ook via
'De Orchideevriend' abonneren op
'Orchideeen' (Nederland)
'Die Orchidee' (Duitsland)
'The Orchid Review' (Groot Brittannie)
Verdere inlichtingen bij de
ledenadministratie.
het Venusschoentje
een hart voor orchideeen
•
in di nu mer ...
p. 50 regionaal nieuws
p. 52 evenementen
p. 53 Phalaenopsis, deel 3
Pierre-Jozef Neirynck
Het geslacht Phalaenopsis.
p. 60 cursietje
p.61 boekbespreking
VA NDAS, Their Botany, History and Culture
p. 62 Jardin du Luxembourg
Pierre Bertaux
Eeri ware oase vall rust in het hart van Parijs.
De serres van de Jardin zijn vaor bezoek l1iet toegal1kelijk.
p. 66 IUCN, deel 6a
Paul M. Catling, Canada
Conservation strategy
In Situ Conservation.
p. 69 Filatelie
Alain Provist
Speciale uitgaves met orcllideeen.
inhoud
49

52
Orchideeen
Paasweekend 2000
regio Brabant:
orchideeententoonstelling in de
nationale plantentuin van Meise.
1999
•
17-19 september: British Orchid Congress Llandlldno, North Wales
in het Aberconwy Conference Centre.
Info: 00 44 1939290247.
25 - 26 september: Le Monde Fascinant des Orchidees in het kasteel
van Franc-Waret. Info: AM. Peters. Tel. 081 833322.
1- 3 oktober: Oberhauser Orchideenausstellung te Oberhausen­
Osterfeld, Revierpark Vondelort, Freizeithaus.
Info: Otto Marke. Tel. 0049 2871 5458.
17 oktober: 4 d ,· ruilbeurs-tentoonstelling in de serres van het
'Complexe de l'Environnement' te Ransart (Charleroi) van lOu. tot
18u. Organisatie: L' Ami des Orchidees, section de Ransart. Info:
Claudine Dumont. Tel. 071 787764. Wie wil deelnemen verwittigt
liefst voor 15 september.
5 -7 november: 2de Internationale tentoonstelling van
'Les Orchidophiles Reunis' in de Abdij van Vorst (Brussel).
20 - 21 november: Colloquium van de Societe Fran

Phalaenopsis acutifolia Linden
Is P. sumatrana bib!'2. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis alboviolacea Rid!.
Is Kingidium deliciosum (Rchb.f.) H.R. H .R. Sweet (Zte bib!. 2).
Phalaenopsis alcicornis Rchb.f.
Is P. sanderiana var. alba (Veitch) Stein. (Zie bibl. 2).
e Plla laenopsis amabilis * (L.) Blume.
Australie (Queensland), Nieuw-Guinea, Filippijnen, Indonesische eilanden (zie bibl. 1 en 2).
e Plzalaenopsis amllbilis ssp. moluccana * (Schltr.) Christenson
Molukken.
e Phalaenopsis amabilis var. molueeana (zie bib!. 1 en 2).
e Pltalaenopsis amabilis ssp. Tosenstromii * (Bail.) Christenson
Australie (wordt niet vermeld in bib!. 1, bib!. 2: synoniem van Phalaenopsis amabilis var. papuaI1UI11).
e PJullaellopsis atnabilis var. papllana (zie bib!. 1 en 2).
Phalaenopsis antbigua Rchb.f.
Is P. aphrodite Rchb.f. (Zie bib!. 2).
e Phalaelzopsis amboi1lensis * J-J. Sm.
Am bon, Molukken, Celebes.
Pltalae1lopsis amethystil1a Rchb.f.
Is Kingidillm delicioswn (Rchb.f.) H.R. HR. Sweet (Zie bib!. 2).
PI111laenopsis antennijera Rchb.f.
Is Doritis pulcherima Lind!. (Zie bib!. 2).
e Phalaenopsis apllTodite * Rchb.f. ssp. formosana (Miwa) Christenson
Filippijnen, Taiwan.
ePlzalaenopsis appendieulata * Carr
Malaya (behorend tot het geslacht Phalaenopsis? Zie bib!. 1 en bib!. 2) .
Phalaenopsis babuyana Miwa, nomen nudum.
Is P. aphrodite Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis barrii King ex Hook.f.
Is P. speciosa var. tetraspis (Rchb.f.) H.R. H.R. Sweet (Zie bib!. 2) .
ePhalaenopsis bastianii Gruss & R611ke (bib!. 1).
Phalael/opsis bella Teijs. & Binn.
Is Kingidium deliciosum (Rchb.f.) H.R. H.R. Sweet (Zie bib!. 2).
ePlzalaenopsis bellina * (Rchb.f.) Christenson (wordt niet vermeld in bib!. 1 en 2, zie bib!. 3).
Phalaenopsis borneensis * Garay (wordt niet vermeld in bib!. 1 en 2) .
Phalaenopsis boxallii Rchb.f.
Is P. mannii Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Pizalaenopsis braceana * (J.D. Hooker) Christenson
(Is Kingidium braceanum, bib!. 1. Wordt niet vermeld in bib!. 2).
Plzalaenopsis brautigami J.J. Sm = nomen.
Phalaenopsis brymeriana Rchb.f.
Is P. intermedia var. portei Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phaiaenopsis buyssonniana * Rchb.f.
(Is Doritis pulcherima bib!. 1 en bib!. 2).
ePhalae1topsis eelebensis * H.R. Sweet Celebes.
Phalaenopsis celebica van Vloten.
Is P. amabilis var. mO/lIccana Schltr. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis chibae * Yukawa (wordt niet venneld in bib!. 1 en 2).
e Phalaeuopsis eoehlearis * Holt. Sarawak.
e Plzaiae1topsis contingiana * Rchb.f.
Borneo.
e Phalaenopsis cornu-cervi * (Breda) B!. & Rchb.f.
Sumatra, Borneo, Java, Malakka, Birma, Thailand/P. lamelligera * Borneo/ P. thalebanii * Thailand (wordt n iet
vermeld in bib!. 2).
54
Phalaenopsis
•

Plwlacnopsis crueiata Schltr.
Is P. lIlaeu iata Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phaiaenopsis cumhlgia na Rchb.f., sphalm.
Is P. eorningiana Rchb.f. Borneo.(Zie bib!. 2) .
Pllalaenopsis ClImoruialln Hort.
Is P scllilleriantl var. illlmaculata (R hb.£.) Veitch.(Zie bib!. 2).
Plzalaenopsis deell1l lbens (Griff.) Holttum. Nomen.
Is P. parishii Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phalact/opsis decumben vax. lobbii (Rchb.f.) P.F. H unt.
Is P. lobbii (Rchb.f.) B.R. H .R. Sweet (Zi bib!. 2) .
Phalacnopfiiis delicata R hb.f.
Is P. inter/lledia v r. portei Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Plza /acnopsis reichellbachianll
Plliliaenops i. deliciosa " Rchb.f.
Rchb.I. & Sander
(Kingidilltrl delicioslll1l bib!. 1 en bib!. 2).
Plzalaellopsi ' deiiciosa s p. Izookeriana " (Gruss & R6llke) C hristenson (wordt niet venneld in bib!. 1 n 2).
Pllillaenopsis denevei J.J. Sm..
Is Paraphalacl7QPsis dCllc,Iei (J.J. Sm.) A.D. Hawkes. (Zie bibl. 2).
Plzalllenopsis dClli"ial'l(l Cogn.
Is P. fuscata Rchb.f.
Phlliael'lopsis del/ tief/lata Rchb.f.
I P. pallens (Lind!.) Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phaillellopsis devriesilllla Rchb.f.
Is P. e0I'111HCI'vi (Breda) B!. & Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Plzaiael10psis diezii (Covera) Qui "umbing. Nom en .
Is r. il/tcrmedia var. diezii Co era. (Zie bib!. 2).
• Pflalaellopsis equestris * (Schau er) Rchb.f.
Filippijnen, Taiwan.
Phll/llenopsis erioglossa Hort. ex Bu rgeff = Nomen. (Zie bibl. 2).
Phaiaen opsis erubescens Bmb. Nomen.
Is P. aphrodite Rchb.f. (Zi bib!. 2).
Plta/acnopsis esmeraida Rchb.f.
Is DOI'itis pu/cizcril1l1l LindL (Zic bib!. 2) .
PIIil/acnopsis csmemida Godefroy.
Is Daritis pulchcrima Lind !. (Zi bib!. 2).
• PlltJlae110psis fasciata ,. R hb.f.
Filippijn n .
• Phalacnopsisjimbriilta * J.]. Sm .
Java, Sarawak, Sumatra.
• Phalaellopsis jloresensis * Fow!.
Eiland Flore, Indonesie (wordt niet vermeld in bib!. 2).
Phalaenopsis foestennanii Rchb.f. Is P. pal/ells (Lind!.) Rchb.f. (Zie cib!. 2).
Phalaenopsis forb esii Rid!.
Is P. viridis J.]. Sm.. (Zie bibl. 2).
Phalaenopsis formosana M.iw a.
Is P. aphrodite R hb.f. (Zie bibl. 2).
Phalacllopsis fugax Kraenzlin.
Is SCircochiill5 pallidlls (Bl.) Rchb.f. (Zie bib!. 2) .
• Phalaellopsis fus cata " Rchb.f.
Borneo, Filip pijnen, Malaisi .
Phalael/opsis f!lscata var. Izurstler i.
Is P. klll1stleri Hook.f. (Zie bib!. 2).
• Phaiaenopsis g ibbosa " H .R. Sweet
Vietnam, Laos.
Phalaenopsis
•
Pltalaellopsis fasciata
Rchb.f.
PllIllaenopsis reicJlenbaciliana
Rcllb.f. & Sander
55

.Phalaenopsis gigantea .. J.J. Sm.
Borneo.
Phalaenopsis gloriosa Rchb.f.
Is P. amabilis (L.) Blume. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis grandiflora Lind!.
Is P. amabilis (L.) Blume. (Zie bib!. 2).
Phalamopsis hainanensis .. Tang & Wang
(zie P. stobartiana in bib!. 1 en bib!. 2,) / P. cI/lIxiongensis .. (wordt niet vermeld in bib!. 1 en 2).
Phalaenopsis hebe Rchb.f.
Is Kingidium deliciosum (Rchb.f.) H.R. H.R. Sweet (Zie bib!. 2).
• Phalaenopsis hieroglyphica .. (Rchb.f.) H.R. Sweet
FUippijnen.
Phalaenopsis hombronii Finet.
Is P. amboinensis J.J.5mith. (Zie bib!. 2).
Phalaellapsis hOl1ghenensis .. F.Y. Liu
(synoniem met P. storbartiana? Bib!'1. Wordt niet vermeld in bib!. 2).
Phalaenopsis imperati Hart.
Is P. speciosa Rchb.f. (Zie bib!. 2).
• Phalae1Zopsis inscriptiosinCllsis Fowlie
Centraal Sumatra (Zie bib!. I, wordt niet vermeld in bib!. 2).
• PlLalaenopsis javatrica .. J.J.5mith
Java.
Phalaenopsis kimballiana Gover.
Is P. reichenbachiana Rchb.f. & Sander. (Zie bib!. 2).
PhalaerlOpsis klesperana Mueller. Nomen.
Een Daritis species? (Zie bib!. 2) .
• Phalaenopsis kUlIstleri" J.D. Hook
Birma, Malaya.
• Phalaellopsis lamelligera H.R. Sweet
Borneo (bib!. 1 en 2).
Phalaenopsis latisepala Rolfe.
Is P. javanica J.J. Sm.. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis laycockiii Henders.
Is Paraphalaenopsis laycockiii (Henders.) A.D. Hawke . (Zie bib!. 2) .
• Phalaenopsis lindenii .. Loher
Elippijnen.
Plzalaenopsis listeri Berkeley. omen.
Is P. lobbii (Rchb.f.) H .R. H .R. Sweet (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis iobbii Hort. N omen.
[s P. x intermedia Lind!. (Zie bib!. 2) .
• Phalaenopsis fobbii" (Rchb.f.) H.R. Sweet
Sikkim, Bhutan, Assam, Birma.
• Phaiaet1opsis lowii " Rchb.f.
Birrna .
• Plwlae1lopsis lueddemallnimln .. Rchb.f.
Fili ppijnen.
Pllalael/apsis {uteola Burbidge.
Is P. pantherina Rchb.f. (Zie bib!. 2).
• Phaiaenopsis I/Iawlata ,. T{chb.f.
Sarawak.
• PIJafaellopsis llIallnii ,.. Rchb.f.
Sikkim, Assam, Vietnam.
• Phaiaenopsis mariae " Burb. ex Warn. & Wms.
Sarawak.
56
Phalaenopsis
Phaiaenopsis hieraglyphica
(Rchb.f.) H.R. Sweet
Plwinenopsis lindenii
Laher

Phalaenop i mastersii King & Pant!.
Is een Doritis species. (Zie bibl. 2).
ePhalaenopsis micholitzii * Rolfe Filippijnen.
e Phalaenopsis minus * (Seidenf.) Christenson
(wordt niet vermeld in bib!. 1 en 2).
e Pl1alaenopsis modesta * J.J.5mith
Centraal-Oost-Borneo, West-Koetai, Sabah.
Phalaenopsis muscicola Rid!.
Is P. mani/ata Rchb.f. (Zi bib!. 2).
Phaiaenopsis mysorensis * Saldanha
(syn.: Killgidiul1l niveum *) India (Zie bib!. 2).
Plwiaenopsis oclzmcea E.A. Carriere ex Stein
Is P. lueddemnl1niann var. ochmcea Rchb.f. (Zie bib!. 2).
e Phalaenopsis pallens ,. (Lind!.) Rchb.f.
Filippijnen.
e Plzalae'lOpsis pat/tTlerirla ,. Rchb.f.
Borneo.
e P]znlael1opsis paris"ii * Rchb.f.
Birma.
PhaiaprIopsis pm'ishii var. lobbii Rchb.f.
Is P. iobbii (Rchb.f.) I-I.R. H .R. S t (Z ie bib!. 2).
e Phalaellopsis philippillellsis * Gol n 0 x Fow l. & Tang
ilippijnen (Wordt niet verm e!d in bib!. 2) .
Phalacl/op-is pJcilzary Hart. ex Burgeff. omen.
Is P. anwb ilis (L.) Blume.
Phalacllopsis proboscidioides Parish ex Rchb.f.
Is P. lowii Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phaiacl10psis psi/onthn Schl tr.
Is P. il1nboincl'lsis J.J. Sm.. (Zie bib!. 2).
Phaiac)1opsis puidzerrimn ,. (Lind!.) J.J. Sm.
(Is Doritis puiclzcrinlll bib!. 1 en bibl. 2) .
e Phalaellopsis pulcllra ,. (Rchb.f.) H R. Sweet
Filip pijnen.
Phn/ael1opsis rcgrzieriana * Rchb.f.
(Is Doritis pulc!zerillla bib!. 1, is Doritis rcgncriana bib! 2).
e Piltl/aet/opsis reichenbacTtiana * Rchb.f. & Sander
Filippijnen.
Pha/acllopsis rilllcstadinna Hort. Is P. amah/is (L.) Blu me. (Zi bib!. 2) .
Plznlaenopsis riteiwanell sis Masam une.
!s P. 1'1)1Il'stris (Schauer) Rchb.f. (Zie bib/. 2) .
e PIta laell apsis robinsonii ,. J,J. Sm.
Ambon.
Plw/aenopsis rosen Lind!.
I P. eqllestris ( chauer) Rchb.f. (Zie bib!. 2) .
Phalnenopsis rosel1strvlllii FM. Bailey.
Is P. amabilis var papunna Schltr. (Zie bib!. 2).
PlllliaC'l1opsis ruckeri H rt. ex Rchb.f.
Is Sarcochi/liS pallidus (81.) Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phaiae l10psis ruckerlllw H ort. ex Warn.
I Snrcochi/us pallidlls (Bl.) Rchb.f.
e Phniaellopsis sando·in na * Rchb.f.
Filipp ijnen.
Phalaenopsis
Phnlacnopsis lnalll1ii
(Rchb.f.)
Phalaellopsis plllltherina
(Rchb.f.)
57

• Pltalaenopsis schilleriana " Rchb.f.
Filippijnen.
Phalaenopsis serpentilinglla J.J. Sm..
Is Paraphalaenopsis serpentilingua (J.J. Sm.) A.D. Hawkes. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis simol1sei J.P. Simonse. Nomen.
Is Paraphalaenopsis serpentilingua G.J. Sm.) A.D. Hawkes. (Zie bib!. 2).
• Plzalaenopsis speciosa" Rchb.f.
Eiland Nicobar.
.Phalaenopsis stobartiana "Rchb.f.
Birma, China (Ha inan)
• PlIalaenops';s stllartiana " Rchb.f.
Filippijnen.
• Pizalaenop is Slll1latrnna " Korth & Rchb.f.
Sumatra, Borneo, Java, Malaya, Thailand, P. inscriptionensis "Sumatr a.
Phalaenopsis taen ialis " (Lind.l.) Christenson & u.c. Pradhan
(Is Kingidium taen iale bib!. 1, wordt ni t vermeld in bibL 2).
• Phalaenopsis tetraspis Rchb.f.
Andamanen en Nicobaren, Noord-Sumatra (Zi bibl. 1, is P. speciosa var. tetraspis b ib!. 2) .
• Phalaellopsis thalebanii Seid nf.
Thailand (Bibl.1 , niet vermeld in bibl. 2).
• Pha/aellopsis 'venosa " p.s. Shim & Fowlie
Celebes. (N iet vermeld in bib!. 2).
Plwlaenopsis vestalis Hort.
Is P. schilleriana var. vestalis Rchb.f. (Zie bib!. 2) .
• Pltalaenopsis viola ea * Witte
Sumatra, Borneo, Malaya.
• Plw /a enopsis viridis " J.I. Sm.
Sumatra.
PhalaCl10psis wiglztii Rchb.f.
Is Kingidilll11 deliciosul11 (Rchb.f.) H .R. H .R. Sweet
Phalaenupsis wightii var. stobartimlil (Rchb.f.)
Burbidge. Is P. stobartiana Rchb.f. (Zie bib!. 2).
• Phalaenopsis wilsolli; * Rolfe / P. minor" Liu
Phalacnopsis viridis
China (Szechuan en Yunnan).
J.]. Sm.
Phalaenopsis zebrina " Teijsm & Binn.
Sumatra, Borneo, Java, Malaya, Thailand, Birma. I P. sumatrnna Korth. & Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Phalaenopsis zebrina Witte
Is P. sumatrnna Korth. & Rchb.f. (Zie bib!. 2).
Primaire hybriden die na pubIicatie door de 'International Cod e of Botanical Nomenclature' a1 pecies
behandeld worden (zie bibL 2):
Phalaenopsis x amphitrite Krz!. Is P. stuartiana x P. sanderillna.
Phalaenopsis x bertii H asselbr. & Nash. Is P. amabilis x P. species.
Phalaenopsis x bogoriensis n .5mith. [ . P. amabilis x P. gigantea.
Phalael'lopsis x casta Rchb.f. Is P. aphrodite x P. schilleriana.
Phalaenopsis x flavn Guillaum. Is P. javanica x P. amabil-is.
Phalaenops is x gersenii (Teijs. & Binn.) Rolfe. Is P. violacea x P. sumatrnna.
Phalaenopsis x gertrudeae Quisumbing. Is P. schillerialla x P. eq llestris.
Phalaenopsis x harriettae. Is P. amabilis x P. violacea.
Phalaenopsis x intermedia Lindl. I P. al'llabilis x P. equestris.
Phalaenopsis x leucorrhoda Rchb.f. Is P. aphrodite x P. schilleriana.
Phalaenopsis x maurensis Guillaum. I P. aphrodite var. gloriosa x Doritis pulcherima.
Phalaenopsis x portei (Rchb.f.) Denning. Is P. x intermedia Lind!.
58
Phalaenopsis
•

Phalaenopsis x porteri Hart. Sphalm. Is P. x intermedia Lind\.
Phalaenopsis x punctatissima Guillaum. Is P. stuartiana x P. violacea.
Phalaenopsis x rothschildiana Rchb.f. Is P. schilleriana x P. aphrodite.
Phalaenopsis x sedeni Rolfe. Is P. amabilis x P. lueddemanl1iana.
Plwlaenopsis x singuliJIora J,J.Smith. Is P. x gersenii (Teijs. & Binn.) Rolfe.
Phalaenopsis x tllOrntorzii Holttum. Is Pamphalaenopsis thorntonii (HoI.ttum) Hawkes
Phalaenopsis x valentini Rchb.f. Is P. cornu-cervi x P. violacea.
Phalaenopsis x veitciliana Rchb.f.. Is P. equestris x P. schilleriana.
Phalaenopsis x veitchii Hart. Is P. veitchiana Rchb.f.
Plralaenopsis x vimtaii Quisumbing. Is P. x Gertrudeae Quisumbing.
Phalaenopsis x wigalliae Hart. Is P. scili/leriana x P. stllartiana.
P/zalael1opsis x youngii Hart. Is P. scizil/erial1a x P. amabilis
Phalaenopsis x youl1giana Hart. Is P. lellcorrhoda Rchb.f.
Nauw verwante geslachten (iijst van Prof. Hugh T.W. Tan).
Geslacht Doritis.
Doritis biJIacis Rchb.f.
Dari/is bmceana Hook.f.
DoriUs hebe Schlechter
Daritis lalifolia Benth. & Hook.f.
DO/,itis paniculata Benth. & Hook.f.
DMitis philippinl'nsis Ames
Doritis pulci1l'rrima Lind!.
Doritis regnieriana (Rchb. f.) Holt.
Daritis steffensii Schlechter
Doritis taenialis Benth. & Hook.f.
Doritis wightii Benth. & Hook.f.
Geslacht Kingidium Oijst van Prof. Hugh T.W. Tan).
Kingidium braceanum (Ho k.f.) Seidenf.
Kingidilll11 decumbens (Griff.) P.F. Hunt
Kingidiwn delicioswll (Rchb.f.) H.R. Sweet
Kingidiull'l hookerialUtm Gruss & R611ke
Kingidillm minus Seidenf.
Kingidiu 11l philippinense (Ames) Gruss & Rollke
Kingidillm taenialis (Lind!.) P.P. Hunt
Kingidiwl'l wightii (Rchb.f.) Gruss & R611ke
Kingidiul1l wilsonii (Rolfe) Gruss & R611ke
Geslacht Paraphalacnopsis Oijst van P rof. Hugh T.W. Tan).
Paraplllliaenopsis den evei (J.J.Smith) A.D. Hawkes
Paraplllliaellopsis labu kensis
P(frapizalaenopsis laycockiii (M.R. Henderson) A.D. Hawke
Paraplllliaenopsis serpentilillglla O.J,Smith) AD. Hawkes
Phalaenopsis
Bibliografie
J. Gruss Olaf & Wolff Manfred, PHALA­
ENOl' IS Ulmer Verlag - Stuttgar t 1995. ISB
3-8001-65 1-1.
2. H.R. Sweet Herman R, THE GENUS
PHA LAE 'OPSIS The O rchid Digest Inc. 1980.
3. E.A Christenson, PHA LAENOI'SIS BELLI­
NA ( chb.i.) Christ n50n, a segregate from
P. violacea Witt (O rchidaceae) Aeridil1ae, in
Brittonia 47: 57 - 60, 28 March 1995.
Ook interessant
Op het internet onder
http://www.phala nopsis.net/speciesAZ
/ accpt_sp.htm
Dit i de door E.A Christenson aanvaarde
lijst (1997) die ook in zijn m onografi over
h t ge lacht Phalacllopsis zal gebruikt word
en . Tot nu toe werd deze monogra tie n.i et
gepubliceeTd .
Men kan zich afvragen of deze Iij t echt
aanvaardbaar ' gez ien Christenson de
species van de geslachten Doritis en
Kingidium behandelt als b horend tot het
geslacht Plllllaenopsis (bemerking Olaf
Crn , via e-m ail ).
Pierre-Jozef Neirynck,
met med werking van Karel Otten.
Ju li 1 99.
Alle foto' s do r Rik Neirynck.
59

v
Martin R. Motes
DAS, Their Botany, History and Culture, 140
pp.
Timber Press Inc. 1997, ISBN 0-88192-376-1
rekin
Dr. Martin Motes PhD. uit Florida is van opleiding een taalkundige
met Engelse literatuur als specialisatie. In die hoedanigheid
was hij gedurende goed twee jaar professor Engelse literatuur aan de
universiteit van Pristina, Kosovo. Hij was ook een aantal jaren directeur
'Horticultural Therapy' aan het Grant Center Hospitaal in
Florida en hij was consultant voor horticultural therapy bij de
'Hospital Corporation of America'. Martin kweekt al meer dan veertig
jaar orchideeen en hij heeft al sinds geruime tijd een eigen kwekerij
die zich in de cultuur van Vanda's gespecialiseerd heeft. Hij
bekwam diverse awards bij American Orchid Society Judgings voor
honderden nieuwe hybriden die hij gemaakt heeft. Hij was menig
keer in de tropen om orchideeen te observeren en schreef vele artikels
o.a. in The South Florida Orchidist, The Orchid Digest, The American
Orchid Society Bulletin (nu Orchids) en The Orchid Review.
Val7da' s zijn, zeker als ze bloeien, een zeer specta ulair verschijning.
In dit boek worden vo r het e rst d g schied is van d e intr ­
du tie van de Vanda-soorten beschreven. Op e n accuraat moderne,
wetenschappelijke maar zeer I esb re wijze bespr kt 1artin Motes
het geslacht Vanda en de sp ctaculaire ontwikkeling in de hybrid isatie
van dit geslacht: "Er is zeker en vast geen enkele groep orchideeen
met zo'n onontdekt potentieel." Geleid door een meer dan ve rhgjarige
rvaring b schrijft Dr. Mot s het botani 'ch aspect -wa rbij h t
geslacht in zes groep ingedeeld wordt, de ontwikkeling van dE,
hybri en -vr eger, nu en in de toekomst- en cultuur van Vanda's. e
bela ngrijkste ziekten en pla ge..n worden b praken, ook de behand eling
ervan, Het boek is niet alleen b doeld voor d van kweker van
de gematigd z nes, in serr ,5, maar ook v . r d ie van tropische gebieden,
waar ValIda's in tu inen en 'schaduwhuizen' gekweekt w rden,
Meer dan hon erd mooie foto's erhogen d waard e van di t b k.
Dr. Mot vermoedt dat Vanda' s misschien nog meer an andere
graotbloemige orchideeen met uitroeiing bedreigd zijn omdat hun
habitats zeer snel vem ietigd worden als g voIg van boomkap en
landbouwkundige doelstellingen. Hij hoopt dat mede door rut boek
de interesse in Vanda's zal toenemen zodat hun v ortbestaan kan ver·
zekerd worden.
Dr. Mote ' tip voor vandakwekers in het hoge noorden:
"Kweek Vanda's met bladeren waarvan de doorsnede een zeer
breed open V-vorm heeft. Aileen dergelijke Vanda's zullen voldoende
licht vangen om goed te kunnen groeien en bloeien!"
Lees hierbij aansluitend:
The Orchid Review 1999.
Motes, Martin R. 1988. Unraveling a rainbow. 1. A brief history of
Vanda hybridizing. American Orchid Society Bulletin 57(7):709.
Motes, Martin R. 1988. Unraveling a rainbow. 2. A reappraisal of
Varlda sanderiana. American Orchid Society Bulletin 57(8):854.
Valmayor, H. 1984. Orchidiana Philippiniana. vals. 1-2. Eugenio
Lopez Foundation, Manilla, Philippines,
boekbespreking
61

De Jardin du Luxembourg, een ware oase van
rust in het hart van Parijs, aan de rand van het
beroemde Quartier Latin. De serres van de
Jardin zijn voor bezoek niet toegankelijk.
De orchideeen van de Jardin du Luxembourg.
In de 21 hectaren grote Jardin du Luxembourg,
onttrokken aan het oog en afgeschermd van het
lawaai van de boulevard Saint Michel en het naburige
hotel des Chartreux, wordt een van de oudste Franse
orchideeenverzamelingen met veel zorg in stand
gehouden.
Ook al werd de eerste tropische orchidee (Bletia
verecunda) reeds in 1733 door Peter Collinson in
Engeland ingevoerd, toch zou het nog tot de 19< eeuw
duren eer de grote Europese verzamelingen, zoals die
van de Linden, Low, Pescator, Kew Gardens en andere,
g creeerd werden. In die periode werden plantenverzamelaars
de wereld rondg tuurd, die jammerlijk
genoeg oms letterlijk de hele site leegplunderden die
ze exploreerden. Dit had uiteraard voor gevolg dat
bepaalde populatie zo dramatisch verminderden dat
bepaalde soorten met uitroeiing bedreigd werden.
Het ontstaan van de collectie.
D collectie van de Jardin du Luxembourg bestaat
zeker 161 jaar. Z werd in 1838 gesticht aan de
Faculte d Medecine de Paris door de botanicus
Achilles I ichard. Hij is bekend voor bet beschrijven
van meerdere nieuwe botanische soorten. Hij had ook
62
Jardin du Luxembourg
•
een uitgebreid herbarium. Richard werd g assisteerd
door Baptiste l'Homme, een tuinman di d r orchideeen
gepassioneerd was. In het totaal erzamelden
ze zo'n 1200 taxa van mysterieuze, vr emde planten.
Hun verzameling diversificeerde dank zij de
samen werking met Peixoto, de arts van de keizer van
Brazilie, en door het ruilen van pla.nten met verzamelaars
en kwekers (Cels, Lliddermann, Chantin, Veitch,
Pescatore enzovoorL). Baptiste l'Homm nam zijn
neef Marie-Auguste Riviere in dienst en leidde hem
op.
In 1859 werd de botanische tuin van de Faculte de
Medecine gesupprimeerd. Onder dmk van de t enmalige
President du Senat, Mr Troplong, en de generaal
d'Hautpoul besliste de senaat de collectie in ontvangst
te nemen. Er werd eE'n zogenaamde 'serre hollandaise'
gebouwd, half ingegraven, met een structuur
van ijzer en pitch-pine. Marie-Auguste Riviere
werd ter vervanging van Julien-Alexandre Hardy,
wiens plaats vacant "vas, als Jardinier Chef du
Luxembourg benoemd. Volgende personen volgden
mekaar op als conservator van de Jardin du
Luxembourg: Riviere (1859-1877), R ch-Auguste
Jolibois (1877-1892),0 tav Opoix (1 892-1923), Leon
Cuny (1 23-1 52), PaulGri v(lrd (1952-1973), en Jean ­
oel Burt _inds 1973.
Toeval of niet maar aile cons rvators hadden een
meer dan gewone interesse voor orchideeen, hun
voorkeur ging naar het geslacht Cypripcdium
..

De paphiopedilumhybriden in de Jardin du
Luxembourg.
Wanneer men tijdens de maand februari door de
orchideeenserres loopt om de paphiopedilumhybriden
te bekijken, dan ontdekt men nogal vlug
enkele typische ken merken van species die einde
vorige eeuw, begin deze eeuw, bij het hybridiseren
gebruikt werden. Paphiopedilu/1l fairrieanul1"l werd het
meest gebruikt maar ook Paphiopedilzlll1 insigne en
Paphiopedilul11 bellatullllll kwamen veel aan bod. Zeer
oude hybriden zoals P. Rene Jolibois, P. Harrisianum,
P. Leonie Doin, ... die door onze v organgers
ge Ieeerd werden gr ien er samen met meer moderne
hybriden met P. henryanllm, P. supardii of P. malipoel1se
al voorouders en met recent gedeponeerde
hybriden zoals P. Pippermint, P. Sailln, P. Doroty
Brown, ".
Wij leggen ons vo ral toe op het ontwikkelen van
primahe hybrid en en de so orten uit de groep
Parvisepal1l 111 brengen momenteel nieuw bloed in onze
collectie. Ald us hebben wij 1'. Lynleigh Koopowitz
gemaakt en P. San Dollar, P. Magic L ntern, P. Ma
Belle, ... Van d i· eerste resllitaten werd P. Novelty
gemaakt, volledig volgens de nieuwe trend namelijk
hybridisatie van een Fl hybride met een andere taxon
van \velke rang dan ook.
Enkele tips yoor het kweken yan Paphiopedilum.
De meerderheid van onze planten worden op een
temperatuur van 14 0
tot 23 ° gekweekt. Zaailingen
die pas uit de fIes komen en Paphiopedilul1"l suklmkulii,
P. wardii, P. concolor, P. godefroyae, .. . worden op 15 '
tot 25 'C gekweekt. Soorten zoals Paplziopedilul1"l
micranthum, P. arllleniaClIl1I en P. insignc en hun hybriden,
die koudere temperaturen verkiezen, worden op
11 ' tot 20 'C gehouden.
64
•
Jardin du Luxembourg
In regel worden de
paphio's tweemaal per
week gegoten en van
maart tot oktober wordt '5
dinsdags bemesting toegevoegd
(solution COlc),
die ter plaatse sa mengesteld
wordt. H et water
wordt lichtjes opgewarmd
(hand1 uw). '5 Vrijdags
wordt met gecorrigeerd
stadswater gegoten om
aile overtollige zouten uit
t poelen zodat deze de
jonge worteltoppen niet
zouden verbranden.
De Paphiopedillilns hebben een luchtvochtige omgeving
nodig. Daarorn staan d e potten op en laag van
grove aard e v rmengd met teentjes (gravi r) die
bijna dagelij bespro id wordt, z ker p zonnige
en/of w inderige dagen. Een uitwendig lattensysteem,
dat ma l111eel b diend wordt, zorgt voor een aa ngepaste
beschaduwing d ie overeenkomt met de lichthoeve
Iheid onder d e bomen in 11 t bos. 0 k al is rut systeem
ouderwets, een b t r modern systee01 bestaat er
niet. 's Zom rs word t bet gla daarE:'nboven nog afgedekt
met een plastische film (TemperzOl ).

Nadat we meer dan een eeuw de Pnphiopedilums
op het traditionele sphagnummengsel gekweekt hebben,
worden ze nu in een moderner mengsel opgepot
(1 deel geexpandeerde klei en 5 delen schors, 1 deel
polystyreenkorrels en drie gram dolomiet per liter
mengseD. De korreigrootte van die dolomiet is afhankelijk
van de grootte van de op te potten planten. Om
de twee jaar worden de planten verpot. De etiketage
is zeer strikt. Ze bevat een codenummer, data van
verpotten, datum van opname in de collectie, herkomst
(in eenvoudige code) en naam van de plant.
De orchideeenserres moeten altijd zeer proper zijn.
Normaal gezien kent de Pnplziopedilum weinig sanitaire
problemen maar een algemeen 'slecht' onderhoud
is uitnodigend voor onge­
dierte en ziektes,
dat willen we
ten allen prijzevermijden.
Roch. Jolibois
Jardin du Luxembourg
Solution (o"lc.
COlc, een Breton, werkte voor het Franse Institut
National de Ia Recherche Agricole - I.N.R.A. -, hij ontwikkelde
een 'voedzame' oplossing die ais voIgt is
samengesteld:
Deel 1: Salpeterzuur en water om, in het geval van
de Jardin du Luxembourg, de pH van het stadswater
te corrigeren. De hoeveelheid salpeterzuur is afhankelijk
van de pH van het stadswater. Het is de bedoeling
een pH van 5,8 te bekomen omdat deze het best
de 0t"mame door de planten van de oligo-elementen
garandeert.
Deel 2: Voedende bestanddelen, bijvoorbeeld
vloeibare meststoffen met een bepaald NPK-gehalte
alnaargelang de noodzaak.
Bertaux Pierre,
vemntwoordelijke van de collecties.
AUe foto's d oor Pierre Bertaux ©.
P.5.: Dhr. Bertaux kom t op 29 oktober naar R gio
Oost-V1aande.ren vOor e voordracht.
65

Alhoewel de informatie beperkt en dikwijls inadekwaat
is, zal vlugge en afdoende aktie veelal nodig
zijn om een snel verkleinende orchideeenpopulatie in
stand te houden. Bratton and White (1980) noteerden
dat d e academische tendens om tot het oneindige
informa ie te verzamelen, een serieuze belasting is
naar het beheer toe en... het gebrek aan infarmatie
o erbenadrukken kan gemakkelijk ven-vorden tot het
niets doen, zelfs als positiev beheersalternatieven
reeds bestaan.
Een uitstekend voorbeeld van hoe men kan beginnen
am het 'information d eficit pr blem' op te lassen
w rdt etoond door de 'recov ry plans' (her tel plan)
d i voor d e US Fish and WildlH Service voorbereid
werden. Vo r verschill nde N oord-Amerikaanse
orchideeen, d ie bekend stonden als bedreigd of in
gevaar, werden 'rec very plans' opgemaakt. De plannen
determineren d e bedreigende en beperkende factoren
en op basis daarvan worden oordeelkundige
acties omschreven die nodig zijn voor het herstel
waarbij het de d oelstelling was de soarten met het
statuut 'in gevaar' of 'bedreigd' een gunstiger statuut
te bezorgen. Het re entelijk vrijgegeven ontwerprecovery-plan
voor de Westelijke 'prairie-franje-orchidee'
(Platanthera praeclara) bijvoorbeeld, erkent de
noodzaak van het aangepast en gecontroleerd toe passen
van vuur (afbranden van vegetatie), maaien,
begrazen en in het bijzonder de nood aan onderzoek
om deze toepassingen te omschrijven (Sather 1991,
US Fish and Wildlife Service). Dikwijls gaan tot de
helft van de kosten van deze 'recovery plans' naar
research die moet leiden tot de uitvoering van het
habitat management.
2. Orchideeen - overlevingsstrategieen.
a) Verstoring.
Heel wat auteurs wijzen erop dat de aanwezigheid
van veel gematigde orchideeen te associeeren is
met verstoring. Case (1983, 1987) noteerde dat vele
soorten potentieel 'langlevers' zijn maar hun
ideale habitats zijn veranderlijk. "Vandaar, orchideeen
zijn bekend om hun korte en onregelmatige
verschijning in vele van de stations. Nochthans,
wanneer de speciale omstandigheden de factoren
voortdurend recycleren, die gllnstig zijn voor de
ontkieming van de zaden en de groei zonder competitie,
kunnen zich merkwaardige stations ontwikkelen
en blijven bestaan" (Case 1983).
Ca ' e5 lijst (1983) van achtien soorten, die positief
reageren op verstoring door de mens, vertegenwoordigt
ongeveer 27 % van de orchideeen van de
Great Lakes-regio en men houdt hierbij geen
IUCN
Platanthera lellcophaea (bloem)
(Nuttall) Lindley
rekening met een m gelijke positieve respons op
activiteiten zoals rooien van bomen, begrazen
door vee of vertrappelen. Als dit in overweging
genomen wordt, is het duidelijk dat de meeste
orchideeen van de Great Lakes-regio positief
reageren of op zijn minst toch soms positief op
bepaalde menselijke activiteiten en dit kan inderdaad
het geval zijn op een veel bredere schaal. In
dat geval kan men zich voorstellen dat het beheer
van orchideeenhabitats een eenvoudige zaak zou
kllnnen zijn. Hoe dan ook, het is dikwijls complex,
het vraagt wat aanvoelen, scherpzinnige observatie
en/of extensief onderzoek naar timing, intensiteit
en interactie tussen managements benaderingen.
b) Ecologische strategie.
In ecologische termen houden Cases observaties
verband met de theorie van r- en K- selectie
(MacArthur and Wilson 1967; Pianka 1970) . Deze
theorie brengt ecologisten tot twee extreme strategieen.
K-geselecteerde organismen hebben een
lange levensverwachting en gebruiken verhoudingsgewijs
weinig energie \TO or hun voortplanting
terwijl r-geselecteerde orgarusmen een korte
levensverwachting hebben, wat veel energie v rgt
voor hun voortplanting.
67

•
Roemenie
Beperkte oplage van een briefomslag met eerstedagafstempeling.
De zwarte opdruk werd met de hand ingekleurd. De postzegel
met Phalaenopsis amabilis komt uit een serie van twee velletjes van
elk twaalf postzegels waarop rchideeen afgebeeld staan (uitgave
13-08-1992) .
Singapore en Australie
gaven gezamelijk een velletje van vier postzegels met orchideeen
uit. Links staat Phalaenop is rozenstromii afgebeeld.
filatelie
69

70
•
Gentse Floralieen
Eerstedagafstempeling op een speciaal voor deze gelegenheid u itgegeven
b riefomslag. De postzegel met afbeelding van een phalaenopsishybride
komt uit een serie van d rie postzegels waarop
orchideeen afgebeeld staan.
Japan
Op deze zegel staat de 'Champion of the Tokio Orchid Show 1998'
afgebeeld . Aan deze phalaenopsishybride verdiende d e eigenaar
een luxe mercedes als prijs.
filatelie
Alain Provist
au gu tus 1999

Aandacht
Ais gevolg van een hard-disc crash zijn we een deel van
onze gegevens kwijtgeraakt. Zij die horen van een of ander
clublid dat hij/zij het tijdschrijft niet heeft ontvangen, wil ons
a.u.b. een seintje geven. Het komt dan zo snel mogelijk in orde.
Bladvullertje.
•
Rik Dombrecht
Ledenadministratie
Odontoglossum Lambeauianum is een zeer veranderlijke Odontoglossum. Hij ontstond uit een kruising van
Od. x Rolfae (Od. harryanum x Od. pescatorei) met Od. crispum "'Mme Valcke' en bevat aldus Od. harryanum,
Od. pescatorei en Od. crispum. Karakteristiek is de vorm en de houdbaarheid van de bloemen. De bloemen zijn
wit met wijnrode vlekken. Uit Die Gartenwelt, 14de jrg. 1910.
Epidendrum papilionacellm Vahl. var. grandiflorum Cogn. is een uit Haiti afkomstig, epifytisch groeiende
orchidee. De bulben worden achttien centimeter lang en vier centimeter dik. De bloemtak kan tot zestig centimeter
lang groeien, aan het uiteinde bloeien een vijftiental vijf centimeter grote bloemen. De sepalen zijn
sinaasappelkleurig met bijna zwart-donkerrode punten. De twee centimeter lange, hartvormige lip is zachtroze
van kleur. Uit Die Gartenwelt, 14de jrg. 1910.
ORCHIDEEENHUIS
ORCHIDEEEN - BROMELIA'S
VLEESETENDE PLANTEN
TERRARIUMS - PALLUDARIUM
REPTIELEN - VOEDSELDIEREN
** OPENTNGSUREN **
DONDERDAG 10-12/13 -20 uur
ZONDAG 13-18 uur
WOENSDAG-VRIJDAG-ZATERDAG: 10-12/13-18 uur
maandag en dinsdag gesloten
LJERSEBAAN 65 2970 SCHTLDE TEL-FAX (03)38 54 155
71