Nationale Loterij creëert kansen

nationale.loterij.be

Nationale Loterij creëert kansen

RUBRIEK MISSIE

DE NATIONALE LOTERIJ:

75 JAAR IN DIENST

VAN DE BEVOLKING

Ook in 2009 heeft de Nationale Loterij weer kansen gecreëerd door haar steun te verlenen aan tal van

projecten en instellingen, zoals Musica Mundi (foto bovenaan), het Belgisch Instituut voor Ruimte-

Aeronomie BIRA (foto links onderaan) en de basketbalacademie van Pepinster (foto rechts onderaan).

2 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

© ESA


© RBCVP

© Musica Mundi

Geachte heer en mevrouw,

Kansspelen hebben de mens altijd gefascineerd. Toen de wetgever in 1934 de

toestemming gaf voor de oprichting van de eerste Belgische Nationale Loterij (toen

nog ‘Koloniale Loterij’), gebeurde dat dan ook onder strikte voorwaarden. Enerzijds

moest ze aantrekkelijke kansspelen organiseren om de natuurlijke drang van

mensen tot spelen te bevredigen, en anderzijds moest ze deze neiging indijken

tot onschadelijk vertier. Ondertussen bestond de maatschappelijke rol van deze

staatsloterij er uiteraard in, haar winst aan humanitaire projecten te schenken.

In 75 jaar tijd is er veel veranderd. De Koloniale Loterij heeft de geschiedenis van

ons land gevolgd door tijdens de Tweede Wereldoorlog de Winterhulploterij te

worden, vervolgens de Afrikaanse Loterij toen Congo onafhankelijk werd en ten

slotte de Nationale Loterij. De Nationale Loterij heeft ook enkele herstructureringen

ondergaan: voorheen een dienst van de minister van Financiën, werd ze achtereenvolgens

omgevormd tot een parastatale en, in 2002, tot een publiekrechtelijke

naamloze vennootschap. Dankzij dat statuut kan de Nationale Loterij voortaan op

een dynamischere manier inspelen op de voortdurende en snelle evoluties van de

hedendaagse maatschappij.

In de loop van al die jaren heeft de Nationale Loterij zich weten aan te passen

aan de historische ontwikkelingen, aan de economische omstandigheden en aan

talloze nieuwe ideeën. Maar als de Nationale Loterij vandaag haar 75e verjaardag

mag vieren, is dat vooral omdat zij altijd in die delicate evenwichtsoefening geslaagd

is om aantrekkelijke kras- en trekkingsspelen aan te bieden en tegelijkertijd

gokverslaving te kanaliseren.

De goede reputatie van de Nationale Loterij is echter niet uitsluitend te danken

aan de inspanningen die de vennootschap wijdt aan haar maatschappelijke

verantwoordelijkheden, maar ook, en in grote mate, aan de subsidies die zij aan

vele organisaties toekent dankzij de winsten die haar commerciële succes haar

opleveren.

Het is onmogelijk om hier alle organisaties op te sommen die subsidies van de

Nationale Loterij mochten ontvangen, omdat zij erg talrijk en verschillend zijn, en

verspreid over heel België. Wat telt zijn de aanzienlijke bedragen die via deze weg

opnieuw in de maatschappij worden gepompt ten voordele van het algemene

welzijn van de hele bevolking.

Om deze maatschappelijke missie te kunnen voortzetten die van de Nationale

Loterij de grootste mecenas van België maakt, moet zij voortdurend een bepaald

aantal uitdagingen blijven aangaan. Zo moet zij verstandig gebruikmaken van de

nieuwe technologieën door sommige van haar kansspelen op het internet aan te

bieden, een onberispelijke dienstenkwaliteit blijven garanderen en haar preventiebeleid

voortzetten. Daarvoor zal de Nationale Loterij moeten blijven vertrouwen op

zowel de bekwaamheden en de innovatiezin van haar personeel als de strikte en

strenge toepassing van de ethiek.

Ik nodig u uit om in dit magazine kennis te maken met enkele projecten die de

Nationale Loterij dit jaar (2009) gesubsidieerd heeft. Al deze projecten tonen aan

dat de Nationale Loterij, die kansen creëert, overal aanwezig is, ook daar waar u

het niet verwacht.

Ik wens u veel leesplezier.

D. Reynders

Vice-Eerste Minister en voogdijminister van de Nationale Loterij

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 3


INHOUD

COLOFON



De Nationale Loterij creëert kansen

is een uitgave van de Nationale Loterij,

nv van publiek recht

Belliardstraat 25-33, 1040 Brussel,

tel. 02 238 45 11, fax 02 238 46 70,

www.nationale-loterij.be

Verantwoordelijke uitgever: Ivan Pittevils,

Belliardstraat 25-33, 1040 Brussel

Realisatie en druk: Roularta Custom Media,

Meiboomlaan 33, 8800 Roeselare

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

en/of openbaar gemaakt door middel van

druk, fotokopie, microfi lm of op enige andere

wijze, zonder voorafgaand schriftelijk akkoord

van de uitgever.

IK WIL EEN SUBSIDIE-

AANVRAAG INDIENEN

U denkt dat uw organisatie in aanmerking

komt voor een subsidie

van de Nationale Loterij? Vraag

dan het Subsidiecharter aan.

Hierin vindt u alle informatie over

de te volgen aanvraagprocedures.

Nationale Loterij, Belliardstraat

25-33, 1040 Brussel,

www.nationale-loterij.be,

subsidies@nationale-loterij.be

4 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

Nationale Loterij

INHOUD

MISSIE

03 Voogdijminister Didier Reynders

omschrijft de missie van de

Nationale Loterij

VOORWOORD

05 De heer Ivan Pittevils,

Gedelegeerd bestuurder

VERJAARDAG

06 Een dak voor iedereen

09 75 jaar Nationale Loterij,

tentoonstelling en boek

JONGEREN

10 Musica Mundi, Kindermuseumprijs

12 BMX, Basketbalacademie,

Forza Ritmica

14 Jonge ondernemers,

Jongerenparlementen

16 Take Off, Simon & Odil

WETENSCHAP

18 100 jaar Solvay

20 Federale wetenschappelijke instellingen

en ruimtevaart, Koninklijk

Museum voor Midden-Afrika, Museum

voor Natuurwetenschappen,

Laboratorium voor Hormonologie

aan de ULB

SPORT

22 ADEPS en Bloso

25 Universiaden

26 Royal Belgian Sailing Club,

Koninklijke Belgische Federatie

voor Paardensport, Belgisch

Paralympisch Comité

27 De wielerploeg Silence-Lotto

PATRIMONIUM

28 Het Hotel Cousin in het Koninklijk

Museum voor Kunst en Geschiedenis,

Boghossian-stichting en de

restauratie van de Villa Empain

32 Atrium in Tongeren, de abdijsite

van Herkenrode in Hasselt, In Flanders

Fields Museum in Ieper

SOCIAAL

34 Millenniumdoelstellingen, 11.11.11

38 Auschwitz in Gedachtenis

39 Oscare, Belgische Confederatie

voor Blinden en Slechtzienden en

de Brailleliga, de cel Wellness van

de Nationale Loterij

CULTUUR

40 Centrum voor Koorzang en Oude

Muziek in Namen, Internationaal

Gregoriaans Festival in Watou

44 Festival van Vlaanderen en Wallonië

46 Euroferia, Kroningsfeesten in

Tongeren, Ros Beiaardommegang

in Dendermonde, M in Leuven,

Beaufort

48 Europalia.china

50 Boek over Ensor bij Mercatorfonds,

muziekuitgeverij CeBeDeM

ACTIE

51 Tickets voor de tentoonstelling

‘Persona’


Nationale Loterij

VOORWOORD

“Elk jaar steunt

de Nationale Loterij

honderden projecten.”

Ivan Pittevils, Gedelegeerd bestuurder Nationale Loterij.

Beste lezer,

De Nationale Loterij creëert kansen is

in de ogen van onze instelling absoluut

geen holle frase – wel integendeel, het

is een kernachtige uitspraak waarin

onze hele fi losofi e wordt samengevat.

Om te beginnen geeft de Nationale

Loterij haar spelers de kans om de

grote winnaar te worden van een trekkingsspel

zoals Euro Millions of Lotto, of

om enkele duizenden euro’s of zelfs een

levenslange maandrente te winnen met

haar krasbiljetten. Zeker, de loterijspelen

zijn in de loop der tijden veranderd:

sommige zijn verdwenen, andere hebben

een nieuwe gedaante aangenomen

– maar het alom gekende principe blijft

al drie kwart eeuw overeind: de Nationale

Loterij biedt haar spelers de kans

om hun dromen te verwezenlijken.

Bovendien geeft de Nationale Loterij

kansen aan talentrijke mensen om

zich verder te ontwikkelen en steunt zij

de concretisering van zinvolle ideeën,

maar helpt zij ook om de nood van

de minder begunstigden te lenigen…

Inderdaad, wie het maatschappelijke

gebeuren nauwkeurig gadeslaat, beseft

al snel dat de Nationale Loterij daarin

een uiterst actieve rol speelt. Jaar in

jaar uit geeft zij een stevige duw in

de rug van honderden projecten op

humanitair vlak, in de sociale, culturele,

wetenschappelijke en sportieve sector –

precies met de bedoeling om kansen te

geven aan iederéén.

Door een belangrijk deel van de

inkomsten van haar loterijspelen te

laten terugvloeien naar de maatschappij,

zorgt de Nationale Loterij voor het

algemene welzijn van de bevolking.

Aldus werd er dit jaar een totaal bedrag

van 225,30 miljoen euro toegekend aan

tal van verenigingen om de verwezenlijking

mogelijk te maken van de meest

uiteenlopende projecten.

Ik nodig u dan ook uit om dit magazine

door te nemen: het zal u een duidelijker

beeld verschaffen van de talrijke domeinen

waarin de Nationale Loterij bedrijvig

is – en meteen zult u een beter begrip

krijgen van de maatschappelijke rol die

de Nationale Loterij via haar subsidiebeleid

vervult.

Ik wens u veel leesplezier!

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

5

VOORWOORD


VERJAARDAG

ÉÉN OP ZEVEN BELGEN

LEEFT IN ARMOEDE!

De grootste economische mislukking van onze ontwikkelde maatschappijen is

ongetwijfeld dat we er niet in geslaagd zijn om de armoede uit te roeien. Erger

nog, dat we niet hebben kunnen verhinderen dat de armoede opnieuw toeneemt.

Door Jean Blavier

Volgens een verslag

dat al in 2006 werd

opgesteld door ATD

Quart Monde was de

situatie verbeterd tot in

de jaren 90. Sinds het

begin van het millennium

is het weer bergaf gegaan. Je

moet geen doctor in de economische

wetenschappen zijn om te vermoeden

dat de huidige economische context

de zaak niet verbetert.

822 EURO PER MAAND

Ter herinnering: in ons land (en in de

meeste buurlanden) wordt iemand

met een inkomen dat lager is dan

60% van het mediane inkomen van

de maatschappij waartoe hij behoort,

6 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

In Monceau-sur-Sambre wordt deze oude school omgebouwd tot een gemeenschappelijke zaal voor daklozen.

beschouwd als een persoon die onder

de armoedegrens leeft. Van ‘een arme’

durft men niet meer te spreken, een

beetje zoals de Romeinen in bedekte

termen over de dood spraken. Voor

ons, Belgen, komt 60% van het mediane

inkomen (of 50% van het mediane

inkomen plus de sociale inkomensoverdrachten,

wat op hetzelfde neerkomt)

overeen met ongeveer 822 euro per

maand. Dat cijfer (van 2007) geldt voor

een alleenstaande. Voor een gezin bestaande

uit twee volwassenen en twee

kinderen is dit 1725 euro per maand.

Het gaat steeds om het netto-inkomen.

Als die 822 euro overeenkomt met

60% van het mediane inkomen, kun je

dus zeggen dat de helft van de Belgische

bevolking met minder dan 1370

euro per maand leeft.

Volgens de Vlaamse krant De Morgen

leeft 15% van de Belgen onder de armoedegrens.

Spijtig genoeg bestaat er

een groot contrast tussen Vlaanderen

(11,4% van de bevolking) en Wallonië

(17%). De krant meent dat deze kloof

te verklaren valt door de verschillen op

de arbeidsmarkt: de werkloosheid is

hoger en de lonen zijn lager in Wallonië.

Maar ook andere factoren spelen een

rol, zoals het feit dat de Waalse gezinnen

meer personen zonder inkomen

tellen.

FRANKRIJK EN NEDERLAND

Hoewel het niet zo lijkt, verschilt België

niet veel van sommige van zijn buurlanden.

Nemen we het voorbeeld van

© QCAF


Frankrijk, waar volgens het Institut

national de la statistique et des études

économiques (INSEE) ongeveer

8 miljoen personen in 2007 onder de

armoedegrens leefden, d.w.z. 13,1%.

Dat verschilt niet erg van het Belgische

gemiddelde, en in Frankrijk verschilt

de ene streek ook erg van de andere.

Het probleem is dat dit percentage van

13,1% lichtjes hoger (+ 0,1%) ligt dan

in 2000. Dat is inderdaad maar een

minieme stijging, maar het spijtige is

dat het cijfer niet meer is gedaald zoals

in het vorige decennium. Deze situatie

is vergelijkbaar met die in België.

Nederland daarentegen scoort op alle

vlakken beter: het percentage personen

die onder de armoedegrens leven,

bedraagt er ongeveer 10%. Maar het

opvallendste is dat dit aandeel zelfs

nog daalt. Volgens de laatste beschikbare

cijfers (het zijn echter maar

schattingen) zou het percentage nu

ongeveer 8% bedragen. De andere cijfergegevens

verschillen niet veel van de

onze: de armoedegrens bedraagt 870

euro per maand voor een alleenstaande

en 1826 euro voor een gezin van

twee volwassenen en twee kinderen.

DE VRESELIJKE WERKELIJKHEID

Voor u, beste lezer, (maar spijtig genoeg

niet voor zij die erdoor getroffen

zijn) is armoede een abstract begrip.

Armoede wordt heel wat concreter en

tastbaarder als je weet dat ze hand in

hand gaat met dagelijkse drama’s zoals

uitsluiting, een onderbetaalde baan,

langdurige werkloosheid, opgestapelde

facturen, te veel schulden, het verlaten

van de gevangenis of het ziekenhuis

en, per slot van rekening, dakloosheid,

een woord dat even verschrikkelijk

is als de werkelijkheid waarnaar het

verwijst. Want een dakloze, iemand die

geen dak heeft, heeft ook geen ik. Hij is

niemand. Hoe kun je iemand zijn als je

nergens thuishoort? Een vraag zonder

antwoord voor de ongeveer 20.000

daklozen die ons land zou tellen.

20.000? Het is een offi cieus cijfer, dat

om duidelijke redenen geen rekening

houdt met het aantal illegalen.

Geen papieren, geen baan, geen

sociale zekerheid, geen dak… daar

moet iets aan gebeuren! De Nationale

Loterij, ‘onze’ Nationale Loterij, verdeelt

jaarlijks meer dan 250 miljoen euro in

de vorm van subsidies. Dat behoort

trouwens tot haar missie: een groot

deel van haar winst opnieuw uitdelen

aan instellingen en organisaties met

een humanitaire, sociale, culturele,

wetenschappelijke of sportieve roeping

of die het nationale prestige bevorderen.

Het is één van haar opdrachten en

dat is normaal, want het geld van de

Nationale Loterij is ons aller geld.

Dit jaar heeft de Nationale Loterij ter

gelegenheid van haar 75e verjaardag

beslist om – uit haar eigen budget –

een bijzondere fi nanciële ondersteuning

van 2 miljoen euro te verlenen aan

“projecten voor de bouw, renovatie en

inrichting van gebouwen ten voordele

van organisaties of verenigingen

die daklozen en thuislozen helpen”.

Volgens Geert Crucke van de Nationale

Loterij “toont de context van de economische

recessie dat dit project van

groot belang is en benadrukt hij meer

dan ooit de rol van de Nationale Loterij

als eerste mecenas van het land”.

Hoe is dit alles verlopen? In januari

maakte de Nationale Loterij haar intentie

bekend om vier tot tien omvangrijke

projecten voor daklozen te steunen.

De verenigingswereld werd door

middel van een openbare oproep op

de hoogte gebracht. Verenigingen

hadden twee maanden tijd om hun

projecten voor te stellen op de site

www.eendakvooriedereen.be en zij

deden dat met veel enthousiasme.

Er werden iets meer dan tachtig

aanvraagdossiers voor een subsidiëring

ingediend. Deze projecten werden

grondig onderzocht door een onafhankelijke

jury, met de bijzondere medewerking

van de Koning Boudewijnstichting,

die over heel wat expertise in dit

domein beschikt. Het resultaat: acht

geselecteerde projecten. Een strenge,

maar noodzakelijke selectie als je niet

in versnippering en ondoeltreffendheid

wil vervallen.

DE BEKROONDE PROJECTEN

De verantwoordelijken van de Nationale

Loterij zeggen zelf dat ze verrast

waren door “de grote diversiteit van

de ingediende projecten”. Diversiteit

wat de verenigingen betreft, maar ook

geografi sche diversiteit, die trouwens

in de bekroonde projecten wordt weerspiegeld.

Maar er is een gemeenschap-

pelijk punt: tijdelijk onderdak bieden

aan thuislozen of ze begeleiden in hun

zoektocht naar een woning. Het doel

bestaat er dus in om ze opnieuw te

integreren. De lijst met laureaten staat

hieronder, maar het belangrijkste is dat

op 18 oktober 2009, de dag zelf dat

de Nationale Loterij 75 jaar werd, de

eerste werken al van start zijn gegaan

waarvoor budgetten (van 55.000 tot

424.000 euro) werden vrijgemaakt. En

reken het zelf maar uit: er zijn amper

tien maanden verstreken tussen de

beslissing om deze 2 miljoen toe te

kennen en de plaatsing van de eerste

bakstenen. Niet slecht, nietwaar?

• De vzw Les Trois Pommiers, gevestigd

in Etterbeek (Brussel), beschikt

eveneens over een gebouw aan de

Leuvensesteenweg in Schaarbeek,

Résidence Elisabeth, dat ze wil

renoveren om er 27 woningen voor

daklozen in onder te brengen. Op die

manier krijgen daklozen de tijd om een

stabielere woonplaats te zoeken. >

© William Schreiber © William Schreiber

In dit gebouw aan de Schaarbeekse

Leuvensesteenweg installeert ‘Les Trois

Pommiers’ 27 woningen voor daklozen.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

7


VERJAARDAG

• In het aangrenzende gebouw wil het

Huis van Vrede van Sint-Jans-Molenbeek

(Brussel) twee studio’s en twee

appartementen inrichten om personen

die geen onderdak hebben, individuele

begeleiding en een aanknopingspunt

aan te bieden.

© Huis van Vrede

8

In dit pand, op de Brusselse Varkensmarkt,

richt ‘Huis van Vrede’ 2 studio’s

en 2 appartementjes in voor ‘palliatief

sociaal begeleid wonen’.

• De Thuislozenboerderij Kodiel, een

boerderij gevestigd in Merchtem in

Vlaams-Brabant, biedt aan de meest

kwetsbaren onder de daklozen een

waaier van activiteiten aan. De boerderij

wil haar gebouwen aan de specifi eke

noden van deze doelgroep aanpassen

en zo de werking van de organisatie

verbeteren.

© Kodiel

In de ‘Thuislozenboerderij Kodiel’ in

Merchtem wordt de binnenplaats

heraangelegd.

NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

© Kodiel

• In samenwerking met de vzw Ateljee

wil het CAW Artevelde (Centrum Algemeen

Welzijnswerk) een oude kerk

in het centrum van Gent een nieuwe

bestemming geven. Doelstelling: het

gebouw omvormen tot sociaal restaurant

en creatieve gemeenschappelijke

ruimte om aan de fundamentele noden

van daklozen te voldoen en om hun

sociale deelname te verhogen.

• Het Maison familiale van Grâce-Hollogne,

dicht bij Luik, wil zijn opvangcapaciteit

verhogen door elf bijkomende

kamers en een leefruimte te creëren.

Doelstelling: meer personen die voordien

geen onderdak hadden, meer tijd

geven om hun (re)integratie voor te

bereiden en te doen slagen.

© Maison familiale

In deze franciscanenkerk in het centrum

van Gent komen een sociaal restaurant

en een gemeenschappelijke creatieve

ruimte voor daklozen.

De doucheruimte van het

‘Maison familiale’ in Grâce-Hollogne.

© Ateljee

© Ateljee

• Het opvangtehuis L’Etape in Doornik

(Henegouwen) werkt bijzonder goed,

maar het gebouw laat te wensen over.

Het dak is aan reparatie toe, de ramen

en deuren moeten worden vervangen

om het comfort, het welzijn en de kwaliteit

van de opvang van de bewoners,

zowel volwassenen als kinderen, te

verbeteren.

© L’Etape

Het dak van het Doornikse opvangtehuis

‘L’Etape’ wordt gerestaureerd.

• Een ander opvangtehuis, Thaïs,

gevestigd in Luik, wil al sinds lang

aanpassingswerken uitvoeren: de

wandketels vervangen, vuurbestendige

scheidingswanden plaatsen, de garages

omvormen tot gemeenschappelijke

ruimtes en de voorgevel zandstralen

om een kwaliteitsvol onderdak te bieden

aan de personen en families die

er verblijven.

• De vzw Relogeas in Monceau-sur-

Sambre, dicht bij Charleroi, profi leert

zich als andere woonvorm, een kans

om weer op te leven. Deze vereniging

wil twee passieve huizen bouwen voor

families zonder onderdak die sociaal

ontworteld zijn, een gemeenschappelijke

polyvalente zaal inrichten en een

semi-overheidspark aanleggen. ■

In deze kapel in Monceau-sur-Sambre

krijgen sociaal ontwortelde families

onderdak.

© QCAF


NATIONALE LOTERIJ

BLAAST 75

KAARSJES UIT

De Nationale Loterij viert dit jaar haar 75e

verjaardag in stijl. Een tentoonstelling belicht de geschiedenis

van de loterijen in Europa én toont een

unieke eigen collectie kunstwerken met ‘het kansspel’

als rode draad. Een bijbehorende catalogus

diept de boeiende materie verder uit. Door Roeland Kortleven

Exact op 18 oktober 1934

vond in Brussel de allereerste

trekking plaats

van de Koloniale Loterij.

De opbrengsten gingen

naar de economisch

zwaar getroffen kolonie

Belgisch Congo. Na een ietwat aarzelende

start, kon de Loterij op steeds

meer spelers rekenen en had ze al snel

een groot succes. Sinds 1962 luidt de

naam Nationale Loterij. Dit jaar viert de

Nationale Loterij haar 75e verjaardag,

een gelegenheid die niet zomaar mocht

voorbijgaan. Met een expositie in het

Koninklijk Museum voor Schone

Kunsten in Brussel en een bijbehorende

catalogus, viert de Nationale Loterij

haar verjaardag op een passende

manier. De expo loopt van 16 oktober

tot 31 januari 2010.

EIGEN GESCHIEDENIS

De Nationale Loterij mag terecht fi er zijn

op haar rijke geschiedenis. Sinds 1992

Cavagnole en lottospel, 18e eeuw.

© Studio R. Asselberghs –

Frédéric Dehaen

bouwt zij consequent aan de opbouw

van een eigen cultureel patrimonium

en brengt zij systematisch de eigen

geschiedenis in kaart. “Zo verzamelen

we historische documenten maar ook

kunstobjecten zoals schilderijen, wandtapijten,

gravures,… met het kansspel

als onderwerp”, vertelt conservatrice

Annemie Buffels. “De afgelopen jaren

besteedden we ook veel aandacht aan

de opbouw van ons eigen erfgoed.

Originele affi ches uit de beginjaren, authentieke

loterijbiljetten, foto’s en fi lmmateriaal

van de trekkingen,… Het is

evident dat doorheen de jaren heel wat

materiaal verloren is gegaan. Gelukkig

hebben we tal van zaken teruggevonden

bij antiquairs en verzamelaars.

Dankzij deze inspanningen zijn we de

enige loterij in Europa met zo’n unieke

kunstverzameling én collectie eigen

historisch materiaal.”

VEILIG OPGEBORGEN

De verzameling wordt in ideale omstandigheden

bewaard zodat deze

gevrijwaard blijft voor het nageslacht.

De verjaardagen van de Nationale

Loterij vormen een prima gelegenheid

om de interessantste stukken aan het

grote publiek voor te stellen. Zo kocht

de Nationale Loterij het afgelopen jaar

bij Sotheby’s in Londen een schilderij

van de Vlaamse schilder David Teniers

de Jonge. Kaartspelers in een herberg

vormt de blikvanger op de expo. Na

© L’Atelier de l’Imagier

F. Méaulle, ‘Loterie de l’Union Centrale

des Arts Décoratifs’, ca. 1878,

houtgravure.

vele jaren in een Duitse privéverzameling

verhuisde dit topstuk defi nitief naar

ons land en kan iedere kunstliefhebber

ervan genieten.

FORTUNA

De tentoonstelling ter ere van 75 jaar

Nationale Loterij bevat in totaal 130

kunstwerken, gaande van voorwerpen

uit de oudheid tot moderne kunst. Een

hele zaal wordt gewijd aan de godin

Fortuna, symbool van het geluk. Een

andere zaal biedt aan de hand van

twee tijdslijnen een geschiedkundig

overzicht van de geschiedenis van de

loterijen in Europa en de eigen historiek

van de Nationale Loterij. Een uniek

fi lmpje van Henri Storck uit 1938 brengt

het hele verhaal tot leven.

BOEK

Bij de tentoonstelling hoort een rijk

geïllustreerde catalogus die toelichting

geeft over de collectie. Naast de

geschiedenis van de Nationale Loterij in

beeld, schreven verschillende specialisten

een historisch essay over het kaartspel,

ganzenspel of andere facetten

van kansspelen in het verleden. Daarnaast

werpen kunsthistorici in het boek

hun licht op bepaalde kunstwerken van

de expo. De expo is vrij toegankelijk.

Een gratis audiogids is beschikbaar. ■

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

9


JONGEREN

SAMEN SPELEN

OM GOEDE MUSICI

TE WORDEN

Terwijl 2008 in het teken stond van de festiviteiten rond het tienjarige bestaan

van Musica Mundi, plaatst de editie 2009 het doel van de vereniging weer

centraal: ontluikend talent in de wereld van de kamermuziek promoten.

Door Sandra Evrard

Na het feestelijke 2008

met de viering van

haar tienjarige bestaan

zet de vereniging

Musica Mundi in

2009 haar opdracht

met nog meer enthousiasme

voort. Onder de nieuwigheden

van deze editie 2009 vinden we de

klarinetcursus van Walter Boeykens,

masterclasses door gastartiesten,

10 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

oud-leerlingen die nu deel uitmaken

van het docentencorps en een orkest

van studenten onder leiding van Maxim

Vengerov.

Hoewel ten gevolge van de crisis de

verleiding groot was om te berusten

op de routine van dit opleidingsfestival,

dat ondertussen niet meer van het Belgische

zomerfestivalprogramma weg

te denken is, zag het echtpaar Hagit

en Leonid Kerbel dat wel anders! Hun

Maxim Vengerov leidt

het orkest Musica Mundi.

© Musica Mundi

liefde en passie voor kamermuziek die

zij zo fervent op de studenten overbrengen,

hebben hen aangezet om dit

jarenlange avontuur naar het hoogste

niveau te voeren. “Wij zijn niet zozeer

op zoek naar de ‘beste violisten ter

wereld’, maar wel naar kamermusici.

Mensen die weten dat je, om een goed

musicus te worden, met anderen moet

samen spelen. Kamermuziek uitvoeren

verlaagt zeker niet het niveau. Integen-


Kinderen prijzen musea

Het Antwerpse Modemuseum, het Belgisch Stripcentrum in Brussel en

het Musée de la Préhistoire in Flémalle kregen de Museumprijs van de

Kinderjury. Door Barbara Vandenbussche

Voor musea gaat het er niet enkel

om de mooiste of meest intrigerende

tentoonstellingen op te zetten. Ook

het publiek dat ze bereiken is van tel.

Daarom riep Openbaar Kunstbezit in

samenwerking met advocatenbureau

Linklaters de Museumprijs in het leven.

Nieuw is de Museumprijs die wordt

uitgereikt door een kinderjury. Voor

de Prijs van de Kinderjury bezochten

vijftien klassen met kinderen van acht

tot tien jaar elk twee musea uit een

nominatielijst. Nadien mochten ze er

hun oordeel over vellen. Dat gebeurde

niet ondoordacht: sfeer, onthaal en

rondleiding werden grondig geëvalueerd.

De eerste laureaten waren het

deel, het ontwikkelt fl exibiliteit, luistervaardigheid,

gevoel voor compromis en

het verlangen naar nieuwe ervaringen.

Het leert je een beter mens te zijn, en

om doorheen de muziek te luisteren

naar de anderen”, legt Hagit Hassid-

Kerbel uit.

EEN FINANCIËLE DUW IN DE RUG

Elk jaar opnieuw wordt de vereniging

overspoeld door zowat tweehonderd

kandidaturen van jongeren tussen tien

en achttien jaar uit een dertigtal landen.

Uiteindelijk blijven er een zestigtal uitverkorenen

over, waaronder zo’n vijftig

beursstudenten. Hoewel er zeker geen

gebrek is aan talent, beschikken veel

jonge muzikanten niet over de nodige

fi nanciële middelen om aan een dergelijke

opleiding deel te nemen. Daarom

zijn de mecenassen en sponsors die

dit initiatief steunen zo belangrijk. Ten

slotte zijn er ook altijd enkele mooie

verhalen, zoals dat van die Zuid-Afrikaanse

jongeren die Musica Mundi met

moeite uit het geweld van de townships

gehaald heeft en waaraan Klara

nu een reeks radio-uitzendingen wil

wijden. Wat niet vergeten mag worden,

is dat achter talent ook altijd heel wat

werk schuilgaat. De studenten krijgen

immers zes tot tien uur muziekles per

dag en spelen partituren die hen twee

Antwerpse Modemuseum, het Belgisch

Stripcentrum in Brussel en het Musée

de la Préhistoire in Flémalle.

Aantrekken en betrekken

“De Museumprijs beloont de manier

waarop musea initiatieven nemen die

het publiek betrekken bij alle aspecten

van de museumwerking”, legt directeur

Peter Wouters uit. “Het behoud en beheer

van de collectie, de presentatie en

de publiekswerking. Kinderen vormen

daarbij een specifi eke doelgroep, die

musea vanuit een toekomstperspectief

moeten kunnen benaderen. Met de

maximumfactuur hebben vele scholen

geen onbeperkt budget meer voor

uitstappen. Dankzij dit project kun-

maanden voor het begin van de opleiding

zijn toegestuurd. Elke week krijgen

ze ook enkele privélessen.

EEN MENSELIJK AVONTUUR

Voor de studenten is deze ervaring

ook heel verrijkend door de aanwezigheid

van bekende muziektalenten. Dit

jaar pakte de internationale affi che

uit met de bariton Dietrich Henschel,

die enkele musicals en opera-aria’s

bracht. Maar je vond er ook de pianist

Rudolf Buchbinder, wereldbekend

Haydn-specialist, van wie hij op zijn

manier de 200e overlijdensverjaardag

vierde, of de cellist Gavriel Lipkind, de

grootste revelatie van de afgelopen

jaren. Studenten met erg uiteenlopende

culturele achtergronden en maestro’s

van het genre ontmoetten elkaar hier

en werkten samen. Dat, maar ook de

originele combinatie van opleiding (tijdens

de stage) en optreden (tijdens het

afsluitende concert), maken de rijkdom

van het project uit.

En als grootmeesters zoals de violist

Maxim Vengerov voor het eindconcert

naar Musica Mundi blijven komen, dan

is dat – volgens Hagit Kerbel – omdat

zij er hun kinderziel als het ware terugvinden.

“En om te antwoorden op de

vaak gestelde vraag: ‘Wanneer treden

de jongeren op?’, hebben we de inter-

© Ilse Prinsen

Kinderen proberen vuur te maken

in het Musée de la Préhistoire.

nen ze toch nog een museumbezoek

organiseren.”

Dankzij de Nationale Loterij krijgen de

winnende musea een geldbedrag, dat

ze kunnen besteden aan projecten die

een nieuw publiek aantrekken: kinderen

en jongeren, personen met een handicap,

kansarmen en anderen. ■

www.museumprijs.be

De cellist Gavriel Lipkind, de grootste

revelatie van de afgelopen jaren.

ludiums ingevoerd, waarin de jongeren

de prestatie van de meesters fraseren.

Dat hebben we allemaal samengebracht

op de afsluitingsavond van de

10e editie met een non-stopconcert

van zes uur, waaraan alle deelnemers

hebben meegewerkt.”

Het echtpaar Kerbel is erg tevreden

over deze rijke belevenis en wil nu het

avontuur voortzetten door een Musica

Mundi-school te openen die zowel een

algemene als een muzikale opleiding

van een uitstekend niveau zal aanbieden.

Dankzij de hoge kwaliteit van het

algemene onderwijs zal de student

probleemloos universitaire studies kunnen

aanvatten als hij tot de conclusie

mocht komen dat muziek toch niet zijn

roeping is. Wordt vervolgd! ■

www.musicamundi.org

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

© Musica Mundi

11

CULTUUR


JONGEREN

Als op een stoere crossmoto

BMX is een sport in opmars. Dat vertaalt zich in een interessant en

succesrijk jongerenproject op het circuit van Zolder. Door Jef Van Baelen

“Ik ken geen enkele sport die jongeren

zozeer aanspreekt als BMX. Het heeft

snelheid, actie en je mag, nee moet,

zelfs over hoge bergen springen. Met

die integraalhelm lijkt het bovendien

alsof je op een stoere crossmoto rijdt.

Ik geloof dat dit, met de juiste ondersteuning,

de jongerensport van de

toekomst wordt”, vertelt Marc Wauters,

gewezen wielrenner en nu ploegleider

bij Silence-Lotto en coördinator van

het jongerenproject op het circuit van

Zolder, een samenwerking tussen de

Vlaamse Wielerschool, het circuit Zolder,

de Nationale Loterij en de provincie

Limburg.

Het Limburgse Zolder kreeg in 2007

de primeur: vlak aan de ingang van het

motorcircuit werd de eerste Lotto BMXtrack

geopend. Ondertussen werden

er ook pistes aangelegd in Herentals,

Gent en Oostende. Het is de bedoeling

om op termijn tien BMX-tracks

op te werpen, één in iedere Belgische

De kleine Lords of the Ring

Enkele honderden Brusselse kinderen

dreigden mede het slachtoffer te

worden toen basketbalclub Atomia

Brussels op 6 augustus 2007 besliste

zich terug te trekken uit de eerste

afdeling. De club kon de professionele

werking van basketbal op dat niveau

niet langer fi nancieren. Gelukkig kon

de jeugdwerking van de club – onder

meer dankzij de steun van de Nationale

Loterij – worden gered.

“Er waren op dat ogenblik 282 jongeren

in onze club ingeschreven en

daarmee waren we qua jeugdwerking

de op één na grootste club van België”,

herinnert Olivier De Roy, bestuurslid

bij Atomia Brussels zich. “Het was

de wens van in de eerste plaats de

jongeren zelf, daarin gesteund door

hun ouders, om hun favoriete sport te

kunnen blijven beoefenen.”

12 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

provincie. In Zolder is men alvast zeer

te spreken over dit project. “BMX is hier

één groot succesverhaal”, vertelt Marc

Wauters. “Twee keer per week komen

hier een zeventigtal kinderen, jongens

én meisjes, hun kunsten vertonen. En

dat aantal groeit nog aan.”

Veiliger naar school

BMX, onlangs opgenomen in het

programma van de Olympische Spelen,

is een sport in opmars. Wauters ziet de

sport als een ideale opstap naar andere

wielerdisciplines; hij citeert voorbeelden

als Sven Nys, Robbie McEwen en Tom

Steels die allen een verleden in jeugd-

BMX hebben. “Tussen vijf en acht jaar

kiezen jongeren hun sport, en meestal

blijven ze daar ook bij. Het wielrennen

zat daarbij traditioneel in een lastige

positie, want je kan met deze sport

puur praktisch gezien moeilijk zeer

jong beginnen – een zesjarige kan

bijvoorbeeld niet op zijn eentje ver gaan

trainen.”

Twee jaar later fl oreren de jeugdwerking

en de basketbalacademie van Atomia

Brussels als nooit tevoren. Olivier De

Roy: “We bereiken met onze basketbalacademie

intussen al onze doelstellingen:

zowel sociaal als educatief als

op het vlak van integratie, massa- en

elitesport.”

Een sociale missie

Ook binnen basketbalclub Okapi

Aalstar werd met de steun van de

Nationale Loterij een basketbalacademie

opgericht. Initiatiefnemer Frank

Van Impe: “Met dit project willen we

jongeren de basis van het basketbal

bijbrengen en jonge talentvolle spelers

opleiden, begeleiden en kansen geven.

Maar de Lotto Basketball Academie

heeft ook een sociale missie: jongeren

bereiken die binnen de samenleving al

BMX: ideale opstap naar de wielersport.

BMX biedt een manier om onze achterstand

op de andere sporten te dichten.

Voor de jongeren is deze sport een

zegen: het is erg goed voor de conditie

en het coördinatievermogen dat de

jonge BMX’ers hier oppikken, nemen

ze de rest van hun leven mee. Het helpt

ze bijvoorbeeld ook om veiliger naar

school te fi etsen.

Aan de piste van Zolder zijn ook steeds

een twintigtal BMX-fi etsen beschikbaar.

In totaal heeft de Koninklijke Belgische

Wielerbond vierhonderd BMX’en aangekocht

voor het jeugdproject, daarbij

geholpen door de Nationale Loterij. ■

www.terlamen.be

www.wielerbondvlaanderen.be

www.fcwb.be

De Nationale Loterij steunt de basketbalacademies van drie clubs: RBC Verviers-Pepinster, Okapi Aalstar en

Atomia Brussels. De drie projecten drijven op zowel sportief als sociaal engagement. Door Pierre Danvoye

© Nationale Loterij

te vaak uit de boot vallen.”

Onder meer dankzij gratis initiaties

aan leerlingen van het basisonderwijs,

de organisatie van basketbalstages

(clinics) en een interscholenwedstrijd

komen honderden jongeren uit de regio

Aalst aan sportbeoefening toe.

Speciale inspanningen op het vlak

van jeugdwerking levert ook de Royal

Basket Club (RBC) Verviers-Pepinster.

Daar telt de basketbalacademie 300

leden vanaf drie jaar (‘babybasket’),

zowel jongens als meisjes. Ze spelen

in een 25-tal verschillende teams. “We

splitsen onze activiteiten op: enerzijds

de ontwikkeling van talent – voor

jongeren die in het basketbal carrière

willen maken – en anderzijds puur

recreatiebasket”, legt Jean-François

Schmetz, de manager van de acade-


Er beweegt wat in de Arena

De Gentse vereniging voor ritmische gymnastiek Forza Ritmica wil mensen in beweging krijgen. In de als

monument geklasseerde Arena van Vletingen biedt Forza Ritmica professionele begeleiding aan topatleten

en een kennismaking met ritmische gymnastiek aan recreatieve sporters. Door Barbara Vandenbussche

Ritmische gymnastiek is een combinatie

van turnen en dans, van acrobatische

bewegingen en van choreografi e.

Tijdens de oefening maakt men gebruik

van vijf materialen: touw, hoepel, bal,

knotsen en lint. “In december 1981 zijn

we gestart als vereniging en in 1984

deed een van onze leerlingen al mee

aan de Olympische Spelen”, vertelt

afgevaardigd bestuurder Annie Huyghe.

“Op dit moment tellen we een driehonderdtal

leden, onder wie heel wat

jongeren en zo’n tachtig kleuters. Ons

hoofddoel is immers zorg te dragen

voor jongeren, onder meer door hen te

motiveren om te bewegen.”

Intussen richtte Forza Ritmica ook een

academie op, waar sedert september

zes meisjes van acht tot tien jaar naartoe

gaan. “Ze gaan naar school vlak

bij onze sportzaal, waar ze 24 uur per

week trainen. Op die manier kunnen

we hen een soort van topsportschool

aanbieden.” Al vier keer opeenvolgend

mie uit. “Wij leren kinderen de waarden

van het basketbal aan: verdraagzaamheid,

respect voor je teamgenoten en

voor het materiaal, aanvaarding van het

gezag van de trainers en scheidsrechters,

doorgedreven tactische discipline

en verantwoordelijkheidszin.”

In Pepinster kent men les mercredis

du street basket (de woensdagen van

het street basketball): in de scholen en

clubs van de streek worden jongeren

gerekruteerd die één training per week

bijwonen op verschillende plaatsen.

Soms komen spelers van het nationale

herenteam van Pepinster – al 25

jaar opeenvolgend actief in de eerste

afdeling – hun kennis overdragen. Jean-

François Schmetz: “Het enthousiasme

is enorm.” ■

www.rrbcb.be

www.generaliokapiaalstar.be

www.rbcvp.be

stuurde Forza Ritmica leden naar de

vierjaarlijkse wereldgymnaestradas,

bijeenkomsten van recreatieve topgymnasten

van over de hele wereld.

Een geklasseerd monument

In september 1997 nam Forza Ritmica

de Arena van Vletingen, een geklasseerd

monument aan de rand van

de Gentse stadskern, in gebruik. De

Rijbaan Adjudant Van Vletingen werd

in 1851 door de Gentse stadsarchitect

Louis Roelandt ontworpen voor de

ruiterij van de rijkswacht. Het gebouw

raakte echter in onbruik en deed nog

alleen dienst als stapelplaats. In 1994

werd de Arena – een rechthoekige hal

met een gietijzeren binnenskelet van

rondboogspanten – als monument

beschermd. Bij de restauratie, mede

gefi nancierd door de Nationale Loterij,

werd overigens geen enkel stuk vervangen.

© RBCVP

De basketbalacademie van Pepinster.

De Arena van Vletingen heeft nu twee

heel moderne sportzalen en één ruime

competitiehal met vierhonderd zitplaatsen.


www.forzaritmica.be

© Clincke

Ritmische gymnastiek is een combinatie

van dans, turnen en acrobatie.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

13


JONGEREN

CREËREN

VAN ROEPINGEN

Om een eigen onderneming op te starten of om binnen een bedrijf te evolueren,

is een gezonde dosis ervaring nodig. Dankzij de Vlaamse Jonge Ondernemingen

en Les Jeunes Entreprises kunnen jongeren op dit vlak een grote

voorsprong nemen. Door Vincent Joye

© VLAJO

In de wedstrijd voor secundaire scholen won de minionderneming Dair de titel van ‘Beste Ondernemende Klas’ met een project van

zelf vervaardigde ergonomische designstoelen.

Ondernemerschap bij

jongeren stimuleren:

een nobel doel in

deze economisch

lastige tijden, maar

ook een heel moeilijk

te vervullen taak.

Hoe kan de scholing van het ondernemerschap

in de al heel goed gevulde

basiscursus opgenomen worden? En

hoe moeten jongeren gemotiveerd worden

om deze opleiding te volgen? De

verenigingen Vlaamse Jonge Ondernemingen

en Les Jeunes Entreprises

lijken het antwoord op deze vragen

gevonden te hebben…

LEREN DOOR TE DOEN

Deze twee verenigingen streven naar

14 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

hetzelfde doel: de ontwikkeling van het

ondernemerschap bij jongeren; een

eigenschap die uiteraard heel nuttig is

bij de oprichting van een eigen onderneming,

maar ook in het bedrijfsleven.

Een werknemer die initiatieven neemt

en een vechtersmentaliteit heeft, maakt

veel kans op een mooie carrière.

Om de wereld van het ondernemen zo

concreet mogelijk te maken, plaatsen

deze twee verenigingen het leren door

te doen op de voorgrond (‘learning by

doing’). Hun stokpaardje is het heel

populaire en heel concrete concept van

de miniondernemingen. De bedoeling is

om leerlingen in hun laatste jaar van het

secundaire onderwijs (in alle richtingen

en in alle onderwijsnetten) aan te leren

om een onderneming van A tot Z te be-

sturen. Een minionderneming is immers

toch iets helemaal anders dan een virtuele

onderneming of gewoon een spel.

Hoewel de onderneming uiteraard niet

offi cieel wordt opgericht, moeten de

deelnemende leerlingen toch alle taken

vervullen voor de oprichting en het beheer

van de onderneming. Denk hierbij

maar aan de verkoop van aandelen, de

eventuele fabricage van producten, het

voeren van een boekhouding, de betaling

van de lonen en… van de taksen

en belastingen. Gedurende één jaar

komen de leerlingen geregeld samen

om hun onderneming te besturen,

bijgestaan door vrijwillige adviseurs van

de verenigingen. Zo worden jaarlijks

duizenden jongeren ingewijd in het

beheer van een onderneming.


Praktijklessen in democratie

De jeugd op een boeiende manier laten kennismaken met de democratische

werkelijkheid. De jongerenparlementen gaan ervoor.

Door Goele Geeraert

De toekomst is aan de jongeren. Een

jeugdparlement is een van de manieren

om jongeren te laten proeven van de

realiteit verder dan hun eigen voordeur

en de verantwoordelijkheden die die

werkelijkheid met zich brengt. Zowel in

eigen land als Europees laat de Belgische

jeugd zich niet onbetuigd.

Het Europees Jongerenparlement startte

als een lokaal scholeninitiatief in het

Franse Fontainebleau, maar groeide al

snel uit tot een internationaal project

waar drie keer per jaar vertegenwoordigers

uit 33 Europese landen aan deelnemen.

Hamed Mobasser (vzw Leuven

2009) was medeorganisator van de

zomersessie 2009, die van 16 tot 26

juli in Leuven doorging: “De bedoeling

van het European Youth Parliament

(EYP) is de jongeren een kans te geven

het leven van een parlementair mee

te maken. Ze werken in commissies,

ze ontwerpen resoluties waarover

ERVARING LOONT

De Vlaamse Jonge Ondernemingen en

Les Jeunes Entreprises beperken zich

niet tot de opleiding van leerlingen uit

het secundaire onderwijs. Hun missie is

veel breder. Zij organiseren ook initiatieven

voor het basisonderwijs en het hoger

onderwijs met altijd hetzelfde doel

voor ogen: misschien vindt iemand wel

zijn roeping. Veel deelnemers aan deze

projecten zijn overigens later bedrijfsleider

geworden, zoals de oprichter van

een merk van vrouwenconfectiekleding.

In 1998 richtte hij met de hulp van zijn

klasgenoten een minionderneming op

wordt gedebatteerd en gestemd, zoals

dat ook in werkelijkheid gebeurt. De

goedgekeurde resoluties worden dan

doorgestuurd naar de Europese instellingen

en de Raad van Europa. Voor de

organisatoren ligt de grote uitdaging

erin het fi nanciële plaatje rond te krijgen

en tegelijk de academische kwaliteit

voldoende hoog te houden.”

Parlementaire simulatie

Een soortgelijk initiatief in eigen land

is het Jeugd Parlement Jeunesse, dat

elk jaar een parlementaire simulatie in

de Belgische Senaat in de Wetstraat

in Brussel organiseert. Gedurende één

week komen een honderdtal jongeren

samen in het parlement in de hoedanigheid

van parlementair, minister,

voorzitter, vice-voorzitter, secretaris,

fractieleider, persverantwoordelijke,

journalist,… Vier ministers die tijdens

het voorafgaande werkjaar door de

in de verkoop van houten speelgoed;

een ervaring die hem zijn neus voor

zaken heeft doen ontdekken. Iets meer

dan 10 jaar later staat hij aan het hoofd

van een twintigtal winkels met een

vijftigtal werknemers en een gezonde

dosis ambitie om zijn onderneming

verder uit te breiden. Bovendien weet

hij hoe belangrijk het is om het ondernemerschap

bij jongeren te stimuleren.

Daarom spant hij zich nu actief in om

zijn enthousiasme over te dragen. ■

www.vlajo.org

www.lesjeunesentreprises.be

Het Young Enterprise Project ‘Roul’Hôtes’ won de prijs van beste businessplan

2008-2009.

© Les Jeunes Entreprises asbl

© EYP

De zomersessie van het Europees

Jongerenparlement in Leuven.

organisatie werden voorgedragen,

stellen elk een wetsontwerp voor waar

de deelnemers mee aan de slag gaan,

volgens de echte procedure van de

Senaat. Annelies Tanghe (Jeugd Parlement

Jeunesse): “Via het jongerenparlement

willen we de jongeren laten

kennismaken met het democratische

apparaat, het parlementaire systeem

leren doorgronden, en hen de kans geven

om andere jongeren te ontmoeten.”

De toekomst is aan de jeugd: een werkelijkheid

waar de jongerenparlementen

zich alvast om bekommeren. ■

www.eypej.org of www.eyp.be

www.jeugdparlementjeunesse.be

AL MEER DAN 30

JAAR NUTTIG IN

BELGIË

Het idee van de miniondernemingen

is overgewaaid uit Amerika,

waar het concept in 1919 is ontstaan

met de steun van bekende

personen, zoals Walt Disney,

Henry Ford en John D. Rockefeller;

invloedrijke mensen die het

project van Horace A. Moses

om ondernemerschap en verantwoordelijkheidszin

bij jongeren te

stimuleren, fi nancieel en moreel

hebben gesteund. In 1963 doet

het idee ook in Europa zijn intrede,

te beginnen in Groot-Brittannië.

In België ontstaat het concept in

1977. Sindsdien is het zich blijven

ontwikkelen. Gezien de enorme

behoefte twijfelt niemand aan het

verdere succes van de formule.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 15


JONGEREN

HET ISOLEMENT VAN

ZIEKE PATIËNTJES

DOORBREKEN

Een kind dat aan een ernstige ziekte lijdt, moet niet alleen de pijn en de daaraan

verbonden moeilijkheden dragen, maar ook de gevolgen ervan voor zijn

schoolopleiding en zijn sociale leven. Dankzij het internet zorgt de vzw Take

Off ervoor dat zieke kinderen uit hun isolement worden bevrijd. Door Sandra Evrard

De vzw Take Off is drie

jaar geleden opgericht

door vrijwilligers uit

de informaticawereld

en biedt hulp aan

kinderen die langdurig

in het ziekenhuis

moeten worden opgenomen. Het doel:

voorkomen dat zij hun schoolopleiding

onderbreken, maar ook een sociale

band met de schoolkameraadjes en de

leerkrachten behouden.

“Wanneer een ziek kind bij ons gemeld

wordt, proberen wij zo snel mogelijk

een verbinding tussen de school, het

kind en het ziekenhuis te maken. Als

iedereen aan het project wil meewerken,

lenen wij meteen een laptop aan

het patiëntje. Er worden een pc met

een webcam (die de klas fi lmt) en een

camera (die het bord fi lmt) in zijn klas

geïnstalleerd en als er geen internetverbinding

is, zorgen wij daar ook voor.

Gedurende de eerste weken van de

ziekenhuisopname ontvangt het kind

16 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

doorgaans veel bezoek van zijn vriendjes

en leerkrachten. Na enkele weken

worden de bezoekjes echter schaarser.

De informaticamiddelen zorgen ervoor

dat deze band behouden blijft”, legt

Jo Vandaele, coördinator van het Take

Off-project, uit.

ONDANKS ALLES TOCH SLAGEN!

In overleg met de leerkrachten, de ouders

en het kind wordt besloten welke

lessen het kind via het internet zal blijven

volgen. Voor de secundaire cyclus

en naargelang de beschikbaarheid van

de leerkrachten kan er ook voor interactieve

privélessen gezorgd worden.

De webcam en de Skype- en MSNverbindingen

(waarvoor de leerlingen

van de klas instaan) maken het voor de

patiënt mogelijk om de gekozen lessen

thuis of vanuit zijn ziekbed bij te wonen.

Van de 40 leerlingen die het afgelopen

schooljaar van dit systeem hebben

gebruikgemaakt, zijn er 36 geslaagd.

“Zieke leerlingen van het 6e jaar basis-

EEN VIRTUELE BAND

VOOR EEN REËEL CONTACT

Een ander project is Simon & Odil.

Simon en Odil zijn twee stripfi guurtjes.

Het jongetje Simon heeft een ernstige

ziekte maar schrikt nergens voor terug.

De krokodil Odil is een echte bangerik.

Via de computers in het ziekenhuis

kunnen jonge patiëntjes op het internet

in contact komen met deze twee

personages. De rol van de krokodil

bestaat erin dat hij de angstgevoelens

van de zieke kindjes verwoordt. Aan

Simon en Odil kunnen de patiëntjes

hun vragen kwijt, die ze niet aan de

dokter of verpleegster durven te stellen.

www.simonodil.com

onderwijs hechten meestal veel belang

aan het behalen van het getuigschrift

basisonderwijs. Hoewel het pedagogische

motief in onze ogen het belangrijkste

is, hebben we ook gemerkt dat

deze band het sociale isolement indijkt,

waarvan de zieke kinderen eveneens

het slachtoffer zijn. Wij krijgen vaak te

maken met kankerpatiëntjes die gedurende

6 tot 18 maanden niet meer naar

school kunnen gaan. Dankzij deze verbinding

kunnen zij tijdens de speeltijd

ook met hun schoolkameraadjes communiceren

of met vriendjes die thuis

zelf een internetverbinding hebben”,

besluit de coördinator van Take Off. ■

www.asbl-takeoff-vzw.be

© Take Off

Dankzij een pc en een webcam kunnen

de zieke kinderen ‘naar school gaan’.


Wij zijn ook daar

waar u ons niet verwacht.

De Nationale Loterij speelt een zeer actieve rol in de samenleving. Elk jaar

steunt ze honderden humanitaire, sociale, culturele, wetenschappelijke

en sportieve projecten. Zo creëert ze kansen voor iedereen. En daarom

vindt u de Nationale Loterij ook daar waar u het niet verwacht.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 17


WETENSCHAP

HONDERD JAAR

WETENSCHAP

IN BRUSSEL

Bestaat er in de wetenschappelijke

wereld

een beroemdere foto

dan degene die in

1911 in de salons

van het Brusselse

hotel Métropole werd

genomen en waarop je tegelijk Ernest

Solvay, Marie Curie, Albert Einstein,

Walther Nernst, Henri Poincaré, Max

Planck en Maurice de Broglie herkent,

om er maar enkelen te noemen? Waarschijnlijk

niet! Nochtans wekt dit soms,

ook vandaag nog, ergernis op onder

leden van de Solvay Instituten.

18 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

De beroemdste wetenschappers ter wereld verzamelen in 1911 in het Brusselse hotel

Métropole, ter gelegenheid van een door Solvay georganiseerd congres.

In 2011 vieren de Solvay Instituten hun honderdste verjaardag. De Chemie-

en Fysicacongressen van de Solvay Instituten hebben België op de

wereldkaart van de wetenschap gezet. Door Jean Blavier

Waarom? Omdat het een wat simplistisch

cliché is. Ongetwijfeld zal al

het pedagogische talent van Franklin

Lambert, professor aan de VUB en

huidig deputy director van de Solvay

Instituten, nodig zijn om – in een boek

dat volgend jaar verschijnt – aan dit

cliché de rechtmatige plaats te geven

die het verdient (zie kader).

Een belangrijke plaats, maar zonder

de rest te verbergen…

1911, 1927, 1933

De rest, dat wil zeggen de uitstraling

van de Chemie- en Fysicacongressen

© Foto Couprie, Solvay

van de Solvay Instituten en de niet te

evenaren rol die ze in het begin van

vorige eeuw hebben gespeeld toen

het erop aankwam om België op de

wereldagenda van de grote wetenschappelijke

evenementen te plaatsen.

Iedereen spreekt van het beroemde

Fysicacongres van 1911 en vooral van

de foto die het gebeuren voor eeuwig

heeft vastgelegd. Maar een van de

inhoudelijk belangrijkste congressen

is dat van 1927, waar een onvergetelijke

woordenwisseling Albert Einstein

tegenover Niels Bohr plaatste. Tussen

haakjes, onder de 29 deelnemers


aan dat congres vind je maar liefst 17

Nobelprijswinnaars. Wie kan beter?

Een ander bekend congres is dat van

1933, waaraan Marie Curie nog heeft

deelgenomen (ze stierf een jaar later).

Dit congres werd getekend door de

controverse over het bestaan van

positieve elektronen tussen enerzijds

haar dochter en schoonzoon, Irène

en Frédéric Joliot-Curie, en anderzijds

de Oostenrijkse natuurkundige Lise

Meitner. Die laatste zou uiteindelijk

van mening veranderen, maar bewees

ondertussen dat fysici best heethoofdig

kunnen zijn. Dat waren pas discussies!

Congressen, instituten... Maar hoe

kwam het nu precies tot stand? Natuurkundigen,

al dan niet opvliegend,

spelen een rol in allerlei anekdotes die

achteraf deel gaan uitmaken van de

grote geschiedenis. In ons verhaal is

het allemaal begonnen met de beroemde

vergelijking van de Duitse fysicus

en chemicus Walther Nernst, die een

Belgische leerling had, Robert Goldschmidt.

Deze laatste was bevriend

met Ernest Solvay, die zijn Cité des

sciences in het Brusselse Leopoldpark

wilde uitbreiden. Een Cité des sciences

waarvan de puzzel al enkele stukjes

bevatte, zoals een anatomisch en een

sociologisch instituut… maar nog geen

instituut voor schei- of natuurkunde.

Hoe moest hij dat aanpakken en,

vooral, aan wie kon hij de toekomst

ervan toevertrouwen?

EEN INTERNATIONAAL INSTITUUT

In die tijd behoorde België tot het

hoofdpeloton van industrielanden,

maar niet tot dat van wetenschappelijke

naties. Goldschmidt praatte erover

met Nernst, met Solvay en uiteindelijk

bespraken ze het samen. Zo vond in

1911 het eerste Fysicacongres in Brussel

plaats. Na afl oop waren Nernst,

Goldschmidt en Solvay het erover eens

dat de natuurkundige Hendrik Antoon

Lorentz, Nobelprijswinnaar in 1902, dat

congres met meesterhand had geleid.

“En wat als we hem tot voorzitter van

het Instituut benoemen? – Heel goed,

maar het is een Nederlander! – En dan,

als we er nu eens een internationaal

instituut van maken?” Toen gebeurde

er iets buitengewoons voor een tijd

waarin het nationalisme nog niet ter

discussie stond. “In orde,” zeiden de

drie mannen, “laten we van het Instituut

voor Fysica een internationale instelling

maken. Onder leiding van Lorentz.”

Dat was een echte wereldprimeur in de

geschiedenis van de wetenschap – een

grote stap naar haar mondialisering.

Het jaar nadien (het jaar dat de Titanic

zonk, maar dat heeft er verder niets

mee te maken) richtte de steenrijke

Ernest Solvay dus het internationale

Solvay Instituut voor Fysica op. Tien

jaar later vond het eerste Chemiecongres

plaats, gevolgd door de oprichting

van een Instituut voor Chemie.

Tot op vandaag werden er in totaal

24 Fysica- en 21 Chemiecongressen

EEN EEUWFEEST

DAT NIET ALLEEN FEESTELIJK ZAL ZIJN

Franklin Lambert is vastbesloten:

de honderdste verjaardag van het

beroemde Brusselse Fysicacongres

moet waardig worden gevierd. Maar

er is ook nog de wetenschap, de

echte, de ernstige! Het jubileum

wordt volgend jaar dus voorafgegaan

door het 22e Chemiecongres. En

2011, het eigenlijke jubileumjaar, zal

ook – en vooral – het jaar van het 25e

Fysicacongres zijn, onder leiding van

de Amerikaan David Gross, Nobelprijs

Fysica in 2004 en specialist op

het vlak van quantum-chromodynamica.

Wel, wel… Hier zien we weer

de kwantumtheorie opduiken, het

onderwerp van het eerste congres

van 1911. Het is duidelijk dat kwanta

centraal zullen staan in de discussies,

maar in welke vorm? Het weten-

georganiseerd door wat de Internationale

Solvay Instituten of, juister gezegd,

de Solvay Institutes geworden zijn (een

gevolg van de mondialisering en de

verengelsing). Het laatste congres werd

in december 2008 gehouden in… de

Métropole, naar het voorbeeld van het

allereerste congres van 1911, waarvan

we de honderdste verjaardag niet

onopgemerkt voorbij zullen laten gaan

(zie kader).

TWEEDERANGSFIGUUR

Het is onmogelijk om over die beroemde

Fysicacongressen te spreken

zonder Albert Einstein te vermelden.

In 1911 was de vader van de relativiteitstheorie

nog een onbekende. Zijn

universitaire loopbaan was begonnen

met een indrukwekkende reeks mislukkingen,

zodat zijn vader hem een baantje

in de administratie had gezocht. Het

is dus als autodidact dat hij zijn werk

voortzette. Hij publiceerde enkele opzienbarende

artikels over de relativiteit,

kwanta en de Brownse beweging en

behaalde uiteindelijk een doctoraat

in 1906. Hij bleef publiceren en werd

benoemd tot doctor honoris causa aan

de universiteit van Genève. Dat trok de

aandacht van Walther Nernst, die hem

in 1909 uitnodigde in Berlijn en nadien

op het Congres van Brussel in 1911,

een beetje als tweederangsfi guur.

Een tweederangsfi guur die, zoals we

weten, nadien de hoofdrolspelers op

de toenmalige affi che in de schaduw

zou stellen. ■

schappelijk comité dat instaat voor

de organisatie van het evenement (er

zijn ook enkele dagen voor het grote

publiek voorzien) heeft de knoop nog

niet doorgehakt. En Franklin Lambert

hoopt op hetzelfde moment een werk

uit te brengen dat de belangrijke momenten

van dit verrassende menselijke

avontuur beschrijft: honderd jaar

wetenschap in Brussel.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 19


WETENSCHAP

STAREN

IN DE RUIMTE

Nogal wat federale wetenschappelijke en

culturele instellingen kunnen rekenen op de steun

van de Nationale Loterij. Twee daarvan, de

Koninklijke Sterrenwacht van België (KSB) en het

Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA),

verdienen in 2010 – het jaar van Frank De Winne –

extra aandacht. Door Benny Audenaert

Op het plateau van

Ukkel bevindt zich

de Pool Ruimte.

Naast het Koninklijk

Meteorologisch Instituut

(KMI) bestaat

de Pool Ruimte uit

de Koninklijke Sterrenwacht van België

(KSB) en het Belgisch Instituut voor

Ruimte-Aeronomie (BIRA).

In 1826, nog voor het ontstaan van

België dus, keurde de toenmalige

koning der Nederlanden Willem I de

oprichting van een observatorium in

Brussel goed. Het verhuisde in 1890

van Sint-Joost-ten-Node naar Ukkel

en werd de Koninklijke Sterrenwacht

van België. De afdeling meteorologie

genoot vanaf 1913 autonomie als KMI.

Het onderzoek aan de Koninklijke Sterrenwacht

van België richt zich onder

meer op tijdsbepaling, seismologie,

gravimetrie, astrofysica, onderzoek van

de zon en baanberekening van hemellichamen.

Bijzonder was de ontdekking

in Ukkel van de spectaculaire komeet

© ESA

De invloed van de zon op de aarde

krijgt veel belangstelling van Belgische

onderzoekers.

20 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

Arend-Roland van 1957. Astronomen

van de Belgische sterrenwacht gaan

ook regelmatig waarnemen in het

European Southern Observatory (ESO)

in Chili, waarbij ons land betrokken is.

Voor het grote publiek opende de KSB

haar planetarium op de Heizel.

In 1964 splitste het BIRA zich op zijn

beurt af van het KMI. Het BIRA onderzoekt

de fysica en de scheikunde van

de hoge lagen in de atmosfeer en de

ruimte erbuiten. De eerste Belgische

ruimtevaarder uit de geschiedenis Dirk

Frimout zette er zijn eerste stappen

naar de kosmos.

HET ONDERZOEK VAN DE ZON

Het BIRA en de KSB zijn internationaal

gewaardeerde partners bij veel

wetenschappelijke ruimtemissies. In

november zijn ze aan boord van de

made in Belgium satelliet Proba 2, die

de zon gaat bestuderen. Het BIRA

huisvest ook het Belgian User Support

and Operation Centre (B.USOC). Hier

kunnen onderzoekers hun experimenten

in de ruimte opvolgen.

De knowhow van de drie federale

instituten van de Pool Ruimte vloeit

dan weer samen bij het Solar-Terrestrial

Centre of Excellence (STCE). Dat volgt

de grillige capriolen van het ‘ruimteweer’:

de wisselwerking tussen de zon

en de aarde, die heel wat gevolgen

heeft voor de globale veranderingen op

onze planeet. ■

www.poolruimte.be

© Asselberghs, KMMA

Masker uit de regio van Mwanza.

Maskers

in het gezicht

Op een originele manier toont

het Koninklijk Museum voor

Midden-Afrika dit jaar een

uitzonderlijke verzameling rituele

maskers aan het publiek.

Door Barbara Vandenbussche

Rituele maskers worden door

veel Afrikaanse volkeren gebruikt.

Meestal dragen de mannen ze, bij

animistische ceremoniën, inwijdingsrituelen,

rituele dansen, offers en

genezingsrituelen. “Veel van deze

maskers werden in het begin van de

20e eeuw door koloniale ambtenaren,

militairen en missionarissen

meegebracht naar Europa”, vertelt

diensthoofd Katia Dewulf van het

museum. “Een honderdtal maskers

komt uit onze privécollectie, de

rest uit andere Europese musea en

privéverzamelingen.”

Meer dan 100.000 bezoekers

De tentoonstelling wordt aangevuld

met diverse activiteiten, zoals een

educatieve studio voor jongeren

en programma’s op maat voor

culturele organisaties en bedrijven.

Het museum verwacht voor deze

tentoonstelling meer dan 100.000

bezoekers. ■

www.africamuseum.be

Zin om de tentoonstelling te bezoeken?

Afspraak op pagina 51.


BIODIVERSITEIT IS

VAN LEVENSBELANG

2010 is het Jaar van de Biodiversiteit. Een heel jaar lang wijdt het Museum

voor Natuurwetenschappen in Brussel tentoonstellingen, activiteiten en zelfs

een kalender aan dit thema. Door Barbara Vandenbussche

Voor het eerst staat het

Museum voor Natuurwetenschappen

een heel jaar in het

teken van één thema:

biodiversiteit. “In onze

galerij komt er een permanente

tentoonstelling over biodiversiteit

in de stad”, vertelt Anne Franklin,

Coördinator van het Internationale Jaar

van de Biodiversiteit in het Museum

voor Natuurwetenschappen. “Daarnaast

organiseren we een rondreizende

workshop, om in Brusselse scholen te

vertellen over biodiversiteit, en houden

we in mei een wandelzoektocht met

gps, gsm of op papier, waarbij mensen

zelf op zoek kunnen naar biodiversiteit

in de stad. Tot slot kunnen mensen

voor informatie ook terecht op

www.biodiv2010.be.”

HET DUBBELE VAN

DE WERELDECONOMIE

Aan het begin van de zomer bleken

zo’n 17.000 diersoorten met uitsterven

bedreigd. Ook in ons land staan vele

dier- en plantensoorten onder druk.

“Het grote publiek begint zich sterk

bewust te worden van de negatieve impact

die een verminderde biodiversiteit

op het milieu heeft”, legt Anne Franklin

uit. “Maar waarom dit een probleem is

en wat de consequenties zijn, dat weet

men dikwijls nog niet. Het is ons doel

de mensen te informeren, zodat ze zich

engageren en zelf acties ondernemen

om een steentje bij te dragen. Daarom

maken we ook een kalender, die elke

dag een tip of een brok informatie

geeft.”

Er zijn tal van argumenten waarom

biodiversiteit zo belangrijk is zowel

op wetenschappelijk, economisch,

fi losofi sch, als op ethisch en esthetisch

vlak. In 1997 hebben wetenschappers

de totale economische waarde van

de biodiversiteit op aarde geraamd op

ongeveer 33.000 miljard dollar per jaar,

zowat het dubbele van de wereldeconomie.

Het is dus zaak om die schat

ook goed te beschermen.

Er zijn in ons land zo’n 36.000 soorten

dieren, planten, paddenstoelen en

micro-organismen geïdentifi ceerd. Het

evenwicht tussen alle soorten is cruciaal

voor de overleving van de mens. ■

www.natuurwetenschappen.be

Een onlinekrant over diabetes

De Metabolic and Functional Research on Diabetes Journal is in 2008

opgestart en wil het grote publiek via zijn website informeren over

diabetes. Door Sandra Evrard

Dankzij de Metabolic and Functional

Research on Diabetes Journal kunnen

recente informatie en onderzoek

over diabetes van onderzoekers,

wetenschappers en artsen uit de hele

wereld worden uitgewisseld.

“Personen afkomstig uit minder

bevoorrechte werelddelen, die minder

de gewoonte hebben om artikelen in

de klassieke tijdschriften te publiceren,

moedigen wij aan om hun

artikelontwerpen bij ons in te dienen,

zodat deze kennis door iedereen

gedeeld kan worden. De behandelde

onderwerpen zijn de fundamentele

en klinische aspecten, casestudy’s en

met diabetes gepaard gaande ziektes”,

aldus Marcel Kadiata Mbiyangandu,

doctor in de wetenschappen

en managing editor van de publicatie.

© Museum voor Natuurwetenschappen

In het Museum voor Natuurwetenschappen

zijn letterlijk bezige bijen te zien.

Over de hele wereld

Een team van de Université Libre de

Bruxelles, dat het Redactiecomité

vormt, en het Leescomité, dat bestaat

uit leden van alle continenten, keuren

de artikelen goed, die vervolgens via

de website met de hele wereld worden

gedeeld. De website wordt op

spontane wijze aangevuld, op basis

van de voorgestelde onderwerpen.

In de laatste periode telde de website

800 lezers. Aangezien 4 tot 10% van

de wereldbevolking aan diabetes

lijdt, overweegt de onlinekrant een

voorlichtingsonderdeel voor het grote

publiek te creëren om de mensen

over deze ziekte te informeren en hen

ervan bewust te maken. ■

www.mefred.org

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 21


SPORT

PARTNERS VOOR SPORT

Sport en lichaamsbeweging promoten. Dat is de doelstelling van de instellingen

ADEPS en Bloso, de sportadministraties van, respectievelijk, de Franse

en de Vlaamse Gemeenschap. Een blik achter de schermen en een voorstelling

van enkele van de vele acties die ADEPS en Bloso organiseren.

Door Jef Van Baelen

© Archief Bloso

De Gordel: sporten langs de rand van Brussel.

Voluit heet ADEPS

l’Administration de

l’Education Physique

et des Sports, maar je

kent het ongetwijfeld

als ADEPS. ADEPS is

de sportadministratie

van de Franse Gemeenschap. Het

doel van deze instelling is: sport en

lichaamsbeweging promoten. Dat doet

ADEPS onder meer door topsporters

fi nancieel te ondersteunen, maar de

instelling staat ook in voor de subsidiering

en begeleiding van de provinciale

en gemeentelijke sportdiensten, en van

de 62 erkende Waalse en Franstalig-

Brusselse sportfederaties (en dus ook

de 6250 clubs en 384.000 sporters die

22 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

bij die federaties zijn aangesloten).

Bij het grote publiek is ADEPS natuurlijk

vooral gekend voor haar zeventien

moderne sportcentra, waar tijdens de

vakantieperiodes de ADEPS-sportkampen

georganiseerd worden. Ook op andere

tijdstippen kan zowat iedereen er

terecht: scholen voor hun sportklassen

en schoolsportdagen, clubs en sportfederaties

voor trainingen en stages,

bedrijven voor hun bedrijfssportdagen,

of de individuele sporter, op zoek naar

een lichamelijke uitdaging.

ZOMERSTAGES VOOR IEDEREEN

Een erg grote publiekstrekker en al

decennia het paradepaard van ADEPS

zijn de zomerstages. In juli en augustus

organiseert ADEPS niet minder dan

1200 sportstages, met activiteiten

voor jong en voor iets minder jong. Er

worden wel dertig verschillende sportdisciplines

aangeboden, alle begeleid

door gespecialiseerde sportmonitoren.

Niet alleen de geoefende sporter moet

zich aangesproken voelen want er

zijn stages voor ieder ervaringsniveau:

van initiatie tot en met vervolmaking.

De slagzin luidt ‘Sport pour Tous’, en

dat zijn allerminst holle woorden. Er

bestaan zelfs familiestages die van

sport een activiteit voor het hele gezin

maken.

Snel reserveren is wel aangewezen,

want populaire stages zijn vaak vlug

volgeboekt. De zomerstages worden


Zeilen op een stage van ADEPS in Péronnes.

georganiseerd in de zeventien Belgische

centra van ADEPS, die je vindt

in Aarlen, Anderlecht, Auderghem,

Bergen, Chiny, Engreux, Froidchapelle,

Jambes, Louvain-la-Neuve, Loverval,

Luik, Namen, Neufchâteau, Péronnes,

Seneffe, Spa en Woluwe. Ook in het

Franse Les Arcs organiseert ADEPS zomerstages,

die wegens het bergachtige

decor een uitzonderlijke aanrader zijn.

DE BESTE SPORTGEMEENTE

Een ander hoogtepunt binnen de

werking van ADEPS is de Trophée

Commune Sportive, een wedstrijd

waarin Waalse en Brusselse gemeenten

strijden om de titel van beste sportgemeente.

Om de TCS wordt altijd gestreden

op de zaterdag voor de Dag van de

Franse Gemeenschap in België, die

op 27 september gevierd wordt. Vijf

proeven worden afgelegd door een

offi cieel afgevaardigde selectie van de

© ADEPS

De ADEPS-trofee van de Sportiefste

Gemeente gaat de hoogte in.

© ADEPS

gemeente: joggen, zwemmen, minivoetbal,

badminton en jeux de boules.

Een zesde proef, boogschieten, wordt

betwist tussen de schepenen van sport

van de deelnemende gemeenten. Verder

kunnen er bonuspunten verdiend

worden per inwoner die aan de Trophée

Commune Sportive deelneemt.

De zes offi ciële disciplines vinden

plaats in de organiserende stad, maar

daarnaast worden in elk van de deelnemende

gemeenten bijkomende

sportevenementen georganiseerd.

Dit jaar werd de Trophée Commune

Sportive in La Louvière gehouden.

Het was al de dertiende editie.

De TCS is steevast een gezellige en

ludieke gelegenheid. Winnen is belangrijk,

deelnemen nog belangrijker, want

iedereen amuseert zich kostelijk op de

Trophée Commune Sportive. Wie deelneemt

is dus hoe dan ook een beetje

winnaar.

ALS HET KRIEBELT

Bloso is voor Vlaanderen wat ADEPS

voor het francofone deel van België

is. Bloso (voluit: het agentschap voor

de Bevordering van de Lichamelijke

Ontwikkeling, de Sport en de Openluchtrecreatie)

regelt de subsidiëring

van de Vlaamse sportfederaties, van de

provinciale en gemeentelijke sportdiensten

en van de sportdienst van de

Vlaamse Gemeenschapscommissie.

Het agentschap ijvert ervoor om zo

Dé Watersportdag: een jaarlijks tweedaags evenement.

veel mogelijk Vlamingen, en vooral de

jeugd, te sensibiliseren om aan sport

te doen. Want ‘Als het kriebelt, moet je

sporten’, zegt hun ondertussen klassiek

geworden slogan. De dertien Blososportcentra

staan alvast klaar om mogelijke

kriebels om te zetten in zweet.

De centra zijn het strijdtoneel van de

bekende Bloso-sportkampen, maar

stellen hun accommodatie ook buiten

de vakantieperiodes ter beschikking

voor scholen, sportclubs en -federaties,

of gewoon voor mensen die zin hebben

in sport.

OP EN IN HET WATER

Bloso, dat in 2009 trouwens veertig jaar

bestaat, lanceert regelmatig sportpromotionele

campagnes zoals Sportelen,

dat zich specifi ek richt op vijftigplussers,

of de actie Sporttak in de Kijker,

die in 2009 focust op de oosterse

vechtsporten judo, jiujitsu, karate,

taekwondo en wushu. Het Vlaamse

sportagentschap organiseert bovendien

het hele jaar door grote sportevenementen.

We plaatsen enkele vaste afspraken

op de Bloso-kalender in de kijker. Te

beginnen met Dé Watersportdag, een

tweedaags evenement in het laatste

weekend van mei, waarbij meer dan

honderd Vlaamse watersportclubs en

de drie Bloso-watersportcentra hun

deuren opengooien. Wie graag nat

wordt, kan gratis initiaties volgen in >

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 23

© Bloso


SPORT

een tiental verschillende watersporten.

Het gaat van kano, kajak en duiken tot

wakeboarding, waterski en zeilwagenrijden.

De volgende Dé Watersportdag

is gepland op zaterdag 29 en zondag

30 mei 2010. Voor het volledige

programma kan je terecht op

www.watersportdag.be.

VOLLEYBAL OP HET STRAND

Van het water naar het strand is maar

een paar passen verder. En op het

strand van Oostende, ter hoogte van

het Zeeheldenplein, organiseren Bloso,

de Vlaamse Volleybalbond en de stad

Oostende ieder jaar rond 21 juli het

Megabeachvolleyfestival, het grootste

recreatieve beachvolleybaltoernooi van

Vlaanderen. Het is een driedaags toernooi

voor ploegen van twee, drie of vier

spelers. Je kunt één of meerdere toernooidagen

deelnemen; er wordt voor

iedere dag een klassement opgemaakt,

naast een overkoepelende rangschikking

die de hele driedaagse omvat. Er

worden bovendien aparte competities

georganiseerd voor families, bedrijven

en vijftigplussers.

Recreatiesporters vanaf tien jaar vinden

meer informatie op www.megabeachvolleyfestival.be.

Zaterdag 17, zondag

18 en maandag 19 juli 2010 ontvangt

Oostende het eerstkomende Megabeachvolleyfestival.

24 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

© ADEPS

ADEPS promoot ‘Sport pour Tous’, sport voor iedereen.

DE RAND VAN BRUSSEL

Nog tijdens de weerkundige zomer,

maar net na de schoolvakantietijd, is

het tijd voor dé klassieker onder de

Bloso-evenementen. De Gordel, op de

eerste zondag van september, leverde

een gevarieerd aanbod van fi ets- en

wandeltochten in de groene rand rond

Brussel, opgebouwd rond verschillende

thema’s.

Op 5 september 2010 is De Gordel

al aan zijn dertigste editie toe. En de

opvolging blijft verzekerd, want ondertussen

al vijftien jaar wordt er eind juni

een jeugdige tegenhanger georgani-

Het Megabeachvolleyfestival: tegelijk competitie en recreatie.

© Bloso

seerd met de Gordel voor Scholen. Een

kleine dertigduizend jongeren fi etsen

en wandelen hun (voorlopig) laatste

schooldagen vol doorheen de Brusselse

rand. De perfecte proloog voor

het echte werk in september.

Op www.gordelvoorscholen.be en

www.de-gordel.be zie je welk lekkers

de organisatoren in 2010 aanbieden.

Mocht je zelf een goed of origineel idee

hebben om De Gordel nog te versterken,

dan is dat steeds welkom. Stuur

een mail naar degordel@bloso.be en

wie weet worden je Gordeldromen in

2010 werkelijkheid.

EEN PLUIM VOOR HET FESTIVAL

Het laatste grote sportevenement van

het Bloso-jaar is het Vlaams Badmintonfestival.

Een relatief jong project;

zaterdag 5 en zondag 6 december

wordt dit sportfeest voor de derde keer

gehouden. In drie jaar tijd groeide het

uit tot het grootste recreatieve badmintontoernooi

van Vlaanderen.

Het Vlaams Badmintonfestival staat

volledig in het teken van de recreatieve

sporter en de Antwerp Expo is the

place to be. Alle leeftijdscategorieën

worden uitgenodigd om mee te doen.

Het zal de jongsten zeker opvallen dat

de datum van het festival samenvalt

met het sinterklaasfeest. De goedheilige

man schijnt ook een sportvriend te

zijn en het zou dus niet verbazen als

ook hij op het Vlaams Badmintonfestival

zijn opwachting maakt. ■

www.adeps.be - www.bloso.be


Michaël Bultheel pakt brons

op de 400 meter horden.

Wat een universiade

precies

is, weten we

beter sinds

Kim Gevaert

erop uitblonk.

In 1999 veroverde

ze op de 200 meter goud op

de Universiade van Palma de Mallorca.

Twee jaar later, op de Universiade van

Peking, was ze op dezelfde afstand

goed voor zilver. Iedere sportliefhebber

herinnert zich nog welke hoge vlucht

Gevaerts carrière achteraf nog heeft

genomen.

Van het kwartet sprintsters, die vorig

jaar op de Olympische Spelen van Peking

een zilveren medaille wegkaapten

op de 4 x 100 meter, staan er trouwens

nog twee vermeld op de erelijst van

de universiades. In 2005 vatte Elodie

Ouedraogo in Izmir op het podium post

met een bronzen plak. En Hanna Mariën

nam deel aan twee universiades.

Op die van Bangkok in 2007 eindigde

ze tweede op de 200 meter. Ze was dit

jaar ook van de partij in Belgrado, maar

greep er naast de prijzen. Hanna bleek

onvoldoende hersteld van een blessure

en kon zich niet kwalifi ceren voor de

fi nale.

DE ECHTE OLYMPISCHE SFEER

Hanna Mariën was een van de in totaal

33 atleten, die de BUSF (Belgian

University Sports Federation) naar de

Universiade van Belgrado stuurde.

Belgische deelnemers aan een universiade

moeten tussen 17 en 27 jaar en

– logisch genoeg – student zijn, en

© Christian Pierre, FISU

DRIE MEDAILLES

IN BELGRADO

De Olympische Spelen voor universiteitsstudenten,

zo kan je de tweejaarlijkse universiade nog het best

omschrijven. Aan de Universiade van Belgrado namen

dit jaar 33 Belgische atleten deel. Ze brachten

drie medailles mee naar huis. Door Pierre Danvoye

voorts aan strikte selectiecriteria

beantwoorden. De Belgen deden in de

Servische hoofdstad mee aan de

disciplines atletiek, gymnastiek, judo,

boogschieten en schermen.

“Zo’n universiade valt gemakkelijk te

vergelijken met de Olympische Spelen”,

vertelt delegatieleider Dieter Theylaert.

“Er werd in Belgrado een gloednieuw

atletendorp opgetrokken en daar kon

je, net zoals tijdens de Olympische

Spelen, die typische sfeer van verbroedering

tussen landen en volkeren

opsnuiven. Irakezen en Iraniërs, Noord-

en Zuid-Koreanen, in het atletisch dorp

zagen we ze als vrienden met elkaar

omgaan. Dat is blijkbaar de magie van

de sport.”

In Belgrado vertegenwoordigden

ongeveer 9000 sporters 148 landen

in dezelfde sportdisciplines als op de

Olympische Spelen. De internationale

sporthiërarchie werd er gerespecteerd:

de traditionele sportlanden als de

Verenigde Staten, China, Rusland en

Japan oogstten de meeste medailles.

Als klein sportland mag België zeker

niet mopperen over resultaten. Onze

universitairen keerden met drie medailles

terug. Turner Donna-Donny Truyens

behaalde zilver in de fi nale van het

paard met bogen. Judoka Joachim

Bottieau vocht zich naar brons en

Michaël Bultheel pakte brons op de

400 meter horden. Met tien deelnemers

die zich in de top 10 van hun nummer

klasseerden, scoorde België ook goed

in de breedte.

AFSPRAAK IN CHINA

Volgende afspraak: Shenzhen (China)

in 2011. Met ongetwijfeld minder

Belgische atleten dan dit jaar. “In 2003

hebben we slechts elf atleten naar Korea

kunnen sturen en 23 naar Thailand

in 2007”, zegt de aanvoerder van de

Belgische afvaardiging. “In 2005 waren

er 57 in Turkije en dit jaar 33 in Servië.

Het hangt allemaal af van de kosten.

Daarom is de subsidie van de Nationale

Loterij, die ook voor de uitrustingen van

de atleten zorgt, van kapitaal belang

voor ons.”

Shenzhen zal een heel populaire editie

met veel mediabelangstelling worden,

dat staat nu al vast. In Azië haalt een

universiade alle grote tv-zenders. ■

www.busf.be

www.ub2009.org

Donna-Donny Truyens:

zilver op het paard met bogen.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 25

© Christian Pierre, FISU


SPORT

Het WK catamaran formule 18

in Knokke.

De wind in de zeilen

Afgelopen juli werd het wereldkampioenschap

catamaran formule

18 in de Noordzee gehouden.

Met talrijke deelnemers en

een bijzonder enthousiast publiek.

Door Pierre Danvoye

De catamaran formule 18 is een kleine

(5,52 m lange en 2,60 m brede) en

zeer lichte (180 kg) boot die staat voor

verbluffende prestaties (bijna 40 km/u).

De beste F18-zeilers van de wereld zijn

in juli samengekomen ter hoogte van

Knokke voor de tiende editie van het

wereldkampioenschap. In 2003 vond

het evenement in Koksijde plaats.

De editie 2009 trok een recordaantal

(173) deelnemers uit vijftien landen: uit

Europa, maar ook uit verder gelegen

26 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

gebieden van de wereld zoals Argentinië,

Australië, Canada en de Verenigde

Staten. De logica werd gerespecteerd:

landen die professionele zeilers in de

strijd wierpen, maakten het spel. In

Nederland, Frankrijk of Australië bijvoorbeeld

kan een regattazeiler louter

met formule 18 zijn kost verdienen.

Zeilen: een betaalbare sport

Er waren massaal veel toeschouwers

aanwezig en de organisatie van het

evenement door de Royal Belgian

Sailing Club (RBSC) was onberispelijk.

België telt bijna duizend catamarans,

waarvan de RBSC er een 450-tal heeft,

verdeeld over zijn vijf havens (drie aan

de kust en twee rond Gent). “Het is tijd

om komaf te maken met de legende

dat zeilen een elitesport is. Je kunt lessen

volgen vanaf minder dan 20 euro

per uur, het is een perfect betaalbare

sport”, vertelt een van de verantwoordelijken

ons. ■

www.rbsc.be - www.f18worlds2009.com

De uithouding van ruiter en paard

De Beker der Naties van endurance werd in mei op een parcours

in lussen gereden in de streek van Vielsalm. De Belgische ruiters

stonden alweer bovenaan op de affi che. Door Pierre Danvoye

Endurance is de tweede grootste

paardendiscipline ter wereld wat het

aantal deelnemers betreft, na de

springsport en vóór eventing en dressuur.

De deelnemers leggen in één

dag een parcours af van ongeveer 160

km (voor de senioren) en 130 km (voor

de junioren), met een gemiddelde snelheid

van ongeveer 20 km per uur! Het

parcours is onderverdeeld in vier of

vijf etappes en na elke lus ondergaan

de paarden een grondige veterinaire

keuring. Als deze controle negatief

is, mogen de paarden niet opnieuw

vertrekken.

De Beker der Naties endurance

in Vielsalm.

© Pierrick Contin

© www.endurance-belgium.com

Demonstratiesport op

de Olympische Spelen?

Traditioneel onderscheidt België zich

in deze discipline. “Sinds begin 2000

hebben onze ruiters een zestigtal

medailles verzameld op de wereldkampioenschappen,

de Europese

kampioenschappen en de Beker der

Naties”, legt Pierre Arnould uit, een

van de organisatoren van de Beker der

Naties die in mei in Mont-le-Soie, nabij

Vielsalm, gehouden is.

De competitie speelde zich af op

een parcours met een totaal hoogteverschil

van bijna 4000 meter. De

Nationale Loterij heeft de juniorenproef

gesteund (14-21 jaar).

Indien endurance op de Olympische

Spelen van Londen in 2012 opnieuw

als demonstratiesport wordt opgenomen,

is de kans groot dat de discipline

vier jaar later een offi ciële olympische

sport wordt. ■

www.equibel.be - www.montlesoie.be

© Luc Dequick

Jan Boyen rijdt naar brons.

London calling

Het Belgisch Paralympisch

Comité heeft aan de laatste

Paralympische Spelen een nogal

bittere herinnering overgehouden.

Hoe kunnen we in Londen beter

presteren dan in Peking?

Door Pierre Danvoye

“Zonder de steun van het ADEPS,

Bloso en de Nationale Loterij zou de

paralympische beweging in België niet

kunnen bestaan”, zegt een verantwoordelijke

van het Belgisch Paralympisch

Comité, de organisatie die samenwerkt

met de Vlaamse Liga Gehandicaptensport

en de Ligue francophone

Handisport om onze beste mindervalide

atleten de kans te geven om aan

de grootste wereldcompetities deel te

nemen.

De laatste Paralympische Spelen, die

steeds in aansluiting op de ‘klassieke’

Olympische Spelen worden georganiseerd,

waren die van Peking 2008.

Het Belgische eindresultaat beperkte

zich tot één medaille: brons voor de

wielrenner Jan Boyen. Er werd lering

uit getrokken, de posten werden

herverdeeld, de detectie zal nog beter

worden gestructureerd en de atleten

zullen nog meer steun krijgen (bijvoorbeeld

door het geven van gepast

voedingsadvies voor sporters). De

bedoeling is om in 2012 veel beter te

presteren in Londen. Ondertussen zijn

er het Europees kampioenschap en het

wereldkampioenschap, verplichte tussenstappen

op de weg naar de Spelen.

“Momenteel bereiden we in meerdere

disciplines, zoals tennis en basket, zeer

goede jonge atleten voor, maar het is

mogelijk dat Londen voor hen iets te

vroeg komt. In 2016 zullen ze op hun

hoogtepunt zijn.” ■

www.handisport.be - www.vlg.be

www.paralympic.be


HET TRAJECT

VOOR TALENT

Sinds 1984, dus 25 jaar al, sponsort de

Nationale Loterij een wielerprofploeg van het

hoogste niveau. Het team van Silence-Lotto is nu,

enkele generaties later, uitgegroeid tot een internationale

wielerploeg met toppers als Cadel Evans,

Philippe Gilbert, Leif Hoste en Jurgen Van den

Broeck in de rangen. Door Jef Van Baelen

“Lotto, dat is een wielerbegrip in België.

De ploeg is een deel van ons sporterfgoed”,

vindt sportief manager Marc

Sergeant. Zelf maakte Sergeant ook als

renner deel uit van dat erfgoed. In 1986

werd hij Belgisch kampioen voor het

toenmalige Lotto-Merckx. Midden jaren

negentig heeft Sergeant zijn carrière

afgesloten bij Lotto-Isoglass, waarna

hij ploegleider werd. Sergeant: “De

ploegen van Lotto zijn voor Belgische

coureurs altijd al gedroomde werkgevers

geweest. Vroeg je in mijn tijd aan

een jonge coureur waar hij wilde rijden

en hij begon zo goed als zeker over

Lotto. Dat is nog niet veranderd, dat

merk je aan het talent dat jaar na jaar

naar de profploeg stroomt.”

Philippe Gilbert wint een rit

in de Ronde van Italië.

© Photo News

VAN DE BASIS NAAR DE TOP

Om die stroom enigszins te kanaliseren,

werd enkele jaren geleden de

zogeheten wielerpiramide uitgedacht:

een sportbegeleidingstraject om zo

veel mogelijk jongeren warm te maken

voor de fi ets. Aan de basis zorgt men

voor een brede instroom door het

recreatieve jeugdwielrennen te ondersteunen.

Dat moet uiteindelijk leiden,

via de wielerscholen, de Lotto-ploegen

voor juniores en de satelietteams voor

beloften, tot een versterking van de

top van de piramide: het profteam van

Silence-Lotto.

Momenteel worden de vaste profploegleiders

Marc Wauters en Dirk De Wolf

vanuit het team gedetacheerd om de

jongerenploegen op de voet te volgen.

Ze speuren naar talent, bestuderen de

sterktes en zwaktes van de toekomstige

koerskampioenen, en verzekeren

zo mee de toekomst van de Belgische

wielrennerij.

“Een ongeloofl ijk voordeel voor de

profploeg is dat wij de achtergrond van

onze jonge aanwinsten daardoor door

en door kennen”, legt Marc Sergeant

uit. “Via de wielerpiramide volgen we

kerels als Jurgen Roelandts en Greg

Van Avermaet al jaren. Dus, toen ze de

stap naar de profs zetten, wisten wij al

perfect wat ze op dat moment al konden

en ook min of meer hoe hoog hun

groeipotentieel lag. Dat maakte hun

integratie in de ploeg veel gemakkelijker.

Dat Roelandts en Van Avermaet zo

snel doorbraken, is te danken aan hun

© Vereecken & Kalut / Photo News

Jurgen Van den Broeck was een

van de revelaties van de Tour 2009.

enorme talent, maar ook aan het uitgedachte

sportbegeleidingstraject.”

KOERSEN ZIT IN HET BLOED

Ook al is de wielersport intussen

al enkele jaren gemondialiseerd en

staan er tegenwoordig Amerikaanse,

Australische en Oost-Europese renners

op het podium, België is nog altijd een

onuitputtelijke kweekvijver voor wielertalent.

“Ik denk dat koersen nog altijd

in het bloed van de Belg zit”, verklaart

Sergeant. “Wielrennen wortelt bij ons

in een traditie van vele jaren. Niet voor

niets sturen veel buitenlandse wielerfederaties

hun beste jeugdelementen

naar België om er het vak te leren. Precies

vanwege de scherpe internationale

concurrentie zijn er goede structuren

en een effi ciënte methodiek van detectie

en begeleiding nodig, zodat we ook

de eigen talenten een traject naar de

top kunnen aanreiken. En hen kunnen

kneden tot kampioenen.” ■

www.silence-lotto.com

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 27


RUBRIEK PATRIMONIUM

HORTA

KRIJGT EEN ZAAL

De Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) hebben zo’n

650.000 kunstschatten. Om nog meer van die praalstukken aan het grote

publiek te tonen, openen in 2010 maar liefst drie art-nouveauzalen. Twee jaar

later volgen nog twee art-decozalen en een vierde art-nouveauzaal die

volledig gewijd zal zijn aan de Belgische architect Victor Horta. Dankzij de

fi nanciële steun van de Nationale Loterij zal u er ook van de wintertuin van

‘Hotel Cousin’ kunnen genieten. Door Steven Graauwmans

In 1900 vroeg Jean Cousin architect

Victor Horta om zijn woning, gelegen

op de Charleroisesteenweg nr.

26 in St.-Gillis (Brussel), uit te breiden.

Op de gelijkvloerse verdieping

ontwierp Horta extra bureauruimte.

Daarbovenop kwam een imposante

wintertuin, een spectaculaire constructie

uitgevoerd met tal van kostbare

materialen.

Omdat het bouwwerk een aanbouw

bij een burgerwoning uit de 19e eeuw

was, kon men het niet zien vanaf

28 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

de straat. Hierdoor verdween deze

schitterende creatie in de vergetelheid.

Nochtans werd het ontworpen

in de meest creatieve periode van de

meester. Rond die tijd tekende hij ook

het Aubecqhuis – door Horta zelf als

een van zijn beste creaties beschouwd

– en de Innovation. In zijn memoires

rept hij echter met geen woord over de

wintertuin van ‘Hotel Cousin’. Waarschijnlijk

omdat hij er enkel zijn grote

nieuwbouwprojecten in vermeldde.

Victor Horta aan zijn bureau in zijn woning

in de Brusselse Amerikaansestraat.

GEDEMONTEERD IN OPSLAG-

PLAATSEN

In 1969 kon de woning van Jean

Cousin de sloophamer niet ontwijken.

Gelukkig ‘ontdekte’ architect en oudleerling

van Victor Horta, Jean Delhaye

tijdig de wintertuinconstructie. Jean

Delhaye had zich voordien ook al verzet

tegen de afbraak van het Aubecqhuis

(1950) en het Volkshuis (1965). Bovendien

was hij de drijvende kracht achter

de oprichting van het Hortamuseum.

Bewust van de waarde en het genie

© KMKG-MRAH/Horta


van Horta nam hij het initiatief, gesteund

door Philippe Robert-Jones,

de toenmalige hoofdconservator van

de Koninklijke Musea voor Schone

Kunsten van België, om de wintertuin

te ontmantelen. Hij maakte foto’s en

schetsen van de bestaande toestand

en archiveerde alles minutieus. Het

begin van een lange reis: gedurende

dertig jaar verhuisde de gedemonteerde

wintertuin van de ene opslagplaats

naar de andere.

STALEN SKELETCONSTRUCTIE

Sinds 2000 bevindt de wintertuin zich

in de Koninklijke Musea voor Kunst en

Geschiedenis. Maar tijd brengt raad:

in 2012 krijgt dit vergeten stukje art

nouveau de plaats die het verdient en

wordt hij helemaal gereconstrueerd in

de Cousinzaal van het KMKG.

Met een lengte van 8,85 m, een

breedte van 4,70 m en een hoogte van

4,90 m is de Cousinzaal op zijn minst

gezegd een indrukwekkende zaal: een

stalen skeletconstructie die bekleed is

met rijke afwerkingsmaterialen: subtropisch

hout voor deuren en omlijstingen,

geslepen glas in de vensters, dakspanten

en kolommen die verguld zijn met

bladgoud,... Enkel de mozaïekvloer kan

niet gereconstrueerd worden omdat er

te weinig duidelijke materiële en iconografi

sche elementen zijn. Gelukkig bezit

het KMKG een uitzonderlijk vloertapijt

van Horta dat in de Cousinzaal als

vloerbekleding zal getoond worden.

Als grootste en een van de belangrijkste

Belgische musea waken de

Koninklijke Musea voor Kunst en

Geschiedenis over de kwaliteit en

de ethiek van de restauratie. Voor

de renovatie van de wintertuin van

‘Hotel Cousin’ kozen ze dan ook voor

iemand die Victor Horta als geen ander

kent. Het architectenbureau Barbara

Bureauensemble zoals het in 1902 werd getoond op de wereldtentoonstelling in Turijn.

van der Wee Architects restaureerde

Horta’s Van Eetveldehuis, het schooltje

in de Ghislainstraat en het Hortahuis.

Vandaag nemen zij tevens het Paleis

voor Schone Kunsten onder handen.

Zij bewezen al talrijke keren dat ze de

authentieke schoonheid van de art

nouveau van Victor Horta weer kunnen

laten stralen als weleer.

OFFICIER IN DE ITALIAANSE

KROONORDE

Naast de wintertuin zal de Cousinzaal

ook ruimte bieden aan het prestigieuze

bureauensemble dat Victor Horta

presenteerde op de Belgische sectie

van de wereldtentoonstelling voor

decoratieve kunsten in Turijn 1902. De

internationale pers was toen vol lof over

de door Horta ontworpen eetkamer,

bureau, stoelen en fauteuils – het

absolute hoogtepunt voor Horta als

interieurkunstenaar. Naast de >

Victor Horta, bureauensemble,

expo Turijn © Sofam - 2009

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 29


PATRIMONIUM

hoogste onderscheiding toegekend

door de internationale jury kreeg hij wegens

uitzonderlijke verdiensten de titel

van offi cier in de Italiaanse kroonorde.

Verder zal in de Cousinzaal Les Quatre

Périodes du Jour (1898) te zien zijn –

de bronzen jardinière van Charles Van

der Stappen, gemonteerd op een tafel

met een marmeren blad dat Horta

speciaal voor dit unieke kunstwerk

ontwierp. Ook de wassen buste van

Van der Stappen die in het bureau van

de architect in zijn woning in de Amerikaansestraat

(St.-Gillis, Brussel) stond,

zal er pronken.

De herstelde glorie van de Villa Empain

30 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

VOOR WETENSCHAPPERS EN

LEKEN

Het Aubecqhuis (1899) werd afgebroken

in 1950, het warenhuis Innovation

(1901) brandde af in 1967. Uit de

periode, die als de creatiefste en in zijn

art-nouveaustijl de rijpste en meest

evenwichtige beschouwd werd, rest

alleen nog de Cousinwintertuin. De

gelijkenis tussen de compositie van

de glasramen van deze twee meesterwerken

en die van de wintertuin,

Ook de koepel (hier op maquette) is

vanaf 2012 in volle glorie te bewonderen.

is treffend. Art-nouveauliefhebbers,

deskundigen, zelfs architectuurleken

zullen over drie jaar verbluft staan bij

het betreden van de Cousinzaal. Nog

even geduld... ■ www.kmkg-mrah.be

De Villa Empain heeft een turbulente geschiedenis achter de rug. Maar in 2010 zal dit magnifi eke meesterwerk

van art-decoarchitectuur opnieuw stralen zoals in de gouden jaren 30 – dankzij de wil en het doorzettingsvermogen

van de Boghossian-stichting en de fi nanciële steun van de Nationale Loterij.

Door Steven Graauwmans

Een foto uit 1935 van de Villa Empain.

In 1930 liet de 21-jarige Baron Louis

Empain een villa ontwerpen door de

Zwitserse architect Michel Polak. Deze

laatste genoot al een uitstekende

bekendheid in de Belgische hoofdstad:

het bekende Residence Palace en het

tandartseninstituut van Georges Eastman

in het Leopoldpark zijn bijvoorbeeld

ook van zijn hand.

Woelige geschiedenis

In 1935 werd het huis opgeleverd.

Maar de jonge baron Empain wou

de wereld zien en trok in 1937 naar

Canada. Empain, een notoire kunstliefhebber,

schonk het pand aan de

Belgische staat, met het verzoek er een

hedendaags art-decomuseum in op te

richten.

© Boghossian Foundation

Door het uitbreken van de oorlog werd

dit plan gefnuikt alvorens het helemaal

kon openbloeien. Het Duitse leger vorderde

de villa op en bezette ze tot het

einde van de oorlog. Daarna vestigde

de ambassade van de USSR zich er.

Het eigenlijke doel van de schenking

aan de Belgische staat werd jammer

genoeg niet bereikt, waarop Louis Empain

het landgoed in 1960 recupereerde

om het dertien jaar later opnieuw te

verkopen. Gedurende een tiental jaren

werd de villa doorverhuurd aan het

televisiestation RTL. Sinds het begin

van de jaren 90 werd de villa nauwelijks

bewoond of onderhouden; muren werden

gesloopt om er bureaus in onder te

brengen, krakers spoten graffi ti op het

dure houtwerk,… tot de Boghossianstichting

het recent aanschafte.

Dialoog tussen Oost en West

Een van de belangrijkste doelstellingen

van de Boghossian-stichting

is het oprichten van een centrum van

culturele en artistieke dialoog tussen

de oosterse en de westerse cultuur.

De restauratie van de Villa Empain,

haar tuin en de bijgebouwen – in het

volste respect voor haar patrimoniale

waarde – betekent een eerste stap in

die richting.

© Boghossian Foundation © Boghossian Foundation

© KMKG-MRAH/Horta

Vanaf 2010 zal de villa bovendien toegankelijk

zijn voor het publiek en zullen

er tal van activiteiten worden georganiseerd:

tentoonstellingen, concerten,

conferenties,... In de portierswoning

van de Villa Empain zullen vertrekken

opgericht worden om studenten, onderzoekers

en kunstenaars een tijdelijk

verblijf te kunnen aanbieden. Dit alles

past in het kader van de geplande samenwerkingsverbanden

met de VUB,

de ULB, de Hogeschool voor Architectuur

Victor Horta, en ‘La Cambre’. ■

www.villaempain.com

De achterkant en het interieur van

de Villa Empain.


Wij zijn ook daar

waar u ons niet verwacht.

De Nationale Loterij speelt een zeer actieve rol in de samenleving. Elk jaar

steunt ze honderden humanitaire, sociale, culturele, wetenschappelijke

en sportieve projecten. Zo creëert ze kansen voor iedereen. En daarom

vindt u de Nationale Loterij ook daar waar u het niet verwacht.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 31


PATRIMONIUM

Op de gelijkvloerse verdieping van dit stadhuis

richt Tongeren zijn nieuwe

‘Regionaal Bezoekerscentrum’ in.

De abdij herleeft

Vandaag ontdek je op Herkenrode

weer de glorie die de abdijsite voor de

Franse Revolutie beleefde. Een groot

verschil met tien jaar terug, toen de

Vlaamse overheid de vervallen gebouwen

en het omliggende landschap

kocht. Doel was de herbestemming

van Herkenrode als cultuurtoeristisch

hefboomproject voor de provincie

Limburg, onder het motto ‘waar cultuur

en natuur elkaar ontmoeten’.

“Al liep dat niet altijd vanzelf”, getuigt

Wim Van Lishout, voorzitter van de vzw

Herkenrode. De vzw is de stuwende

kracht achter de herbestemming van

de vrouwenabdij, die rond 1182 werd

gesticht en behoorde tot de Orde van

Cîteaux. De restauratie moest door

geldgebrek worden stilgelegd. Gelukkig

sprong een mecenaatgroep van Limburgse

ondernemers fi nancieel bij.

Zen, zin en zon

“Vandaag wordt de herbestemming stilaan

een feit”, zegt secretaris-penning-

32 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

© Stad Tongeren

Een plek in het centrum

Tongeren groeit als toeristische trekpleister. Om elke bezoeker op zijn

wenken te bedienen, bouwt de stad een regionaal bezoekerscentrum.

Door Goele Geeraert

Het dit jaar vernieuwde Gallo-Romeinse

museum zet het rijke erfgoed van

Tongeren in de verf. Dat Tongeren

de oudste stad van België is, heeft

iedereen op school geleerd. Atuatuca

Tungrorum, de antieke benaming van

Tongeren, was de administratieve

hoofdplaats van het volksdistrict der

Tungri. Deze Tungri vormden ten tijde

van keizer Augustus (27 v.C.-14 n.C.)

een bestuurlijke federatie van enkele

autochtone volksstammen die zich in

de decennia daarvoor hadden verzet

tegen het invasieleger van Julius

Caesar. De beroemdste bewoner van

Tongeren blijft voor altijd Ambiorix, de

koning van de Eburonen, de inheemse

stam die het Romeinse leger een

zware nederlaag toebracht in 54 v.C.

Samen met de gotische toren van de

Een 12e-eeuwse abdij als cultuurtoeristisch hefboomproject anno 2009:

de abdijsite Herkenrode bij Hasselt toont dat het kan. Door Goele Geeraert

meester Pierre Verheyden fi er. De prestigieuze

tiendschuur fungeert al een

paar jaar als locatie voor allerlei events.

De schuur is opgetrokken uit renaissancistische

bakstenen met kalkstenen

omlijsting. Op de gevel prijken wapenschild

en wapenspreuk (Pie et provide)

van Anne Catharina de Lamboy, en het

chronogram L’abondance de Dieu met

het jaartal 1656.

De kruidentuin telt meer dan vijfhonderd

planten en bestaat uit twaalf

afzonderlijke tuinkamers met elk hun

specifi eke structuur. De families van

de geneeskrachtige planten zijn in

alfabetische volgorde over de kamers

verdeeld. In de gebruikstuinen staan

informatiekiosken opgesteld en werden

de planten gegroepeerd volgens

gebruik. De kruidentuin is (behalve op

maandag) dagelijks open van 1 april tot

31 oktober.

“We hopen het grootste deel van de

gebouwen tegen het voorjaar 2010 te

kunnen restaureren”, vervolgt Pierre

Onze-Lieve-Vrouwebasiliek domineert

het standbeeld van Ambiorix de Grote

Markt van Tongeren.

Een masterplan voor de markt

Voor die Grote Markt ontwikkelde de

stad Tongeren een masterplan. “We

willen het publieke domein van de

binnenstad uitwerken als een autoluw

platform, bestaande uit een aaneenschakeling

van karaktervolle pleinen en

geborgen doorsteken”, legt burgemeester

Carmen Willems uit.

De basiliek bezit een zeldzame, 12eeeuwse

kloostergang in romaanse

bouwstijl en een houtennoten Mariabeeld

(zie ook pagina 46). Vlak bij de

kerk bevindt zich een Romeinse toren

uit de 4e eeuw, die deel uitmaakte van

Een deel van de 200 meter lange

loofgang van de kruidentuin van de

abdijsite Herkenrode.

Verheyden. “Verder koesteren we

plannen voor een tuinzone met ZEN-,

ZIN- en ZON-confi guraties, de aanleg

van het archeologische veld, en de

inrichting van de paardenstallen.”

In 2010, het jaar van de zevenjaarlijkse

Virga Jesse-ommegang in Hasselt,

pakt Herkenrode uit met een eigen

informatie- en bezoekersbalie en een

permanente tentoonstelling over de

geschiedenis van deze roemrijke Limburgse

abdijsite. ■

www.herkenrode.be

© vzw Herkenrode


de Romeinse verdedigingsmuur. De

archeologische site wordt aan de zuidzijde

omsloten door de verdedigingsmuur

van de basiliek, die dateert van

omstreeks 1200. Een muurfragment

van de eerste omwalling van de kerk

geeft daar een beeld van tweeduizend

jaar geschiedenis.

Het scharnierpunt van dit masterplan

wordt een regionaal bezoekerscentrum,

waar toeristen maar ook de

Tongenaren zelf zich meteen welkom

voelen en waar ze professioneel op hun

wenken worden bediend. Het bezoekerscentrum,

dat mede gefi nancierd

wordt door de Nationale Loterij, krijgt

een plaats op de gelijkvloerse verdieping

van het stadhuis en wordt het hart

van een brok uniek erfgoed waar de

basiliek met haar schatkamer en de

archeologische site met de museumkelder

de blikvangers worden. ■

www.tongeren.be

De hoevegebouwen van de abdijsite Herkenrode.

© vzw Herkenrode

De zogenaamde ‘mensentrommel’ van het In Flanders Fields Museum in Ieper.

Het geheugen van de toekomst

De Eerste Wereldoorlog begon als het zoveelste 19e-eeuwse confl ict,

maar eindigde als het grootste bloedbad uit de geschiedenis. Daarvan

getuigt in Ieper het In Flanders Fields Museum. Door Marcel Schoeters

In de oude lakenhal op de Grote Markt

van Ieper, in 1919 nog een ruïne, huist

tegenwoordig het In Flanders Fields

Museum (IFFM). Het museum benadert

de Eerste Wereldoorlog vanuit

de mensen die hem hebben moeten

ondergaan. ‘Het geheugen van de

toekomst’, noemt het In Flanders

Fields Museum zichzelf.

Het museum is een vzw, die bij de

Vlaamse administratie van Cultuur

is erkend als ‘ingeschakeld in het

landelijke niveau’. “De subsidie van de

Nationale Loterij voegen we toe aan

de totale begroting”, zegt coördinator

Piet Chielens. “Die steun helpt ons een

aantal initiatieven te realiseren, zoals

de verwerving van stukken, de organisatie

van tentoonstellingen en andere

evenementen.”

Aandacht voor 1919

De vaste verzameling heeft een zeer

uiteenlopend karakter: van kunstobjecten

en voorwerpen uit de oorlog

zelf, tot quasi onbetaalbare artilleriestukken.

Jaarlijks houdt het In Flanders

Fields Museum een tentoonstelling,

© IFFM

waarvoor nieuw fundamenteel onderzoek

is uitgevoerd. Op die manier is

en blijft IFFM het belangwekkendste

kenniscentrum met betrekking tot

WO I. Daarbovenop wordt een brede

waaier van activiteiten georganiseerd,

tot lezingen en concerten toe.

Het jaar 2009 wijdt het In Flanders

Fields Museum thematisch aan 1919,

het jaar net na de Eerste Wereldoorlog.

Het jaar waarin de balans werd

opgemaakt en in feite de kiem van de

volgende wereldoorlog werd gelegd.

Maar ook in 1919 trokken de eerste

omnibussen met toeristen al door de

platgeschoten stad. Het oorlogstoerisme

is dus bijna even oud als de

oorlog zelf.

Traditiegetrouw krijgt ook een

kunstenaar de kans om zijn visie op

het fenomeen ‘oorlog’ uit te werken.

Dit jaar is Camiel van Breedam aan

de beurt. In zijn werk behandelt Van

Breedam al bijna een halve eeuw

oorlogsthema’s. ■

www.infl andersfi elds.be

Gasmaskers: een van de trieste innovaties van de Eerste Wereldoorlog.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 33

© IFFM


SOCIAAL

© Frères des Hommes

VIJFTIEN JAAR OM

ARMOEDE UIT TE ROEIEN

Staten, verenigingen, niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) en personen

bundelen hun krachten om de extreme armoede in de wereld te bestrijden.

Er is al heel wat vooruitgang geboekt, maar er kan nog veel meer gebeuren.

Door Géraldine Vessière

Miljoenen mannen,

vrouwen en kinderen

bevrijden van

het verschrikkelijke

en onmenselijke

juk van de ellende.

Om dit ambitieuze

doel te bereiken, heeft de internationale

gemeenschap in 2000 de millenniumdoelstellingen

(MDG’s) aangenomen.

Er zijn acht doelstellingen: de extreme

armoede en honger met de helft verminderen,

het basisonderwijs toegankelijk

maken voor iedereen, de gelijke

behandeling van mannen en vrouwen

en de emancipatie van vrouwen bevorderen,

de kindersterfte terugdringen,

de gezondheid van zwangere vrouwen

34 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

verbeteren, hiv/aids, malaria en andere

ziekten bestrijden, een duurzaam milieu

verzekeren en een wereldwijd partnerschap

voor ontwikkeling opstarten.

Om dit te doen, zijn er doelen en precieze

indicatoren vastgelegd met 2015

als einddatum om alle doelstellingen te

bereiken.

Deze doelstellingen, die door 189

lidstaten van de Verenigde Naties zijn

aangenomen, hebben daarna overal ter

wereld een ongezien succes gekend.

De internationale gemeenschap, de

ontwikkelingslanden, de privésector en

de civiele samenleving hebben deze

doelstellingen ook aangenomen. De

MDG’s vormen vandaag de dag dé

Senegalese vrouwen maken kaarsen,

als afgeleid product van de bijenteelt.

referentie voor ontwikkelingssamenwerking,

zowel op internationaal als op

Belgisch niveau.

Halfweg zijn de doelstellingen voor de

helft bereikt. Er is al heel wat vooruitgang

geboekt. In de meeste regio’s

bedraagt de scholingsgraad in het

basisonderwijs minstens 90%. Het

aantal personen dat met minder dan

een dollar per dag moet leven, is van

32 naar 19% gedaald. Veel mensen zijn

nog in leven dankzij inenting tegen de

mazelen en antiretrovirale behandeling

tegen aids. Buitenlandse schulden zijn

kwijtgescholden, zodat het mogelijk

werd om middelen vrij te maken voor

ontwikkeling.

Hoewel deze positieve vooruitgang


geloofd moet worden, kan er nog veel

meer gebeuren, vooral op het vlak

van kinder- en zwangerschapssterfte,

voorziening van water en sanitaire infrastructuur

en de strijd tegen aids.

De taak wordt echter moeilijker. De

vertraging van de economie, de voedselcrisis

die de hele planeet treft, de

opwarming van de aarde, de interne

onveiligheid en het gebrek aan goed

bestuur in bepaalde landen hebben

een directe invloed op de inspanningen

die geleverd worden in de strijd tegen

de armoede. De Belgische ontwikkelingssamenwerking

legt daarom nu de

nadruk op het belang van een grotere

samenhang tussen de beleidsvoeringen

in deze verschillende domeinen

om een doeltreffend systeem voor de

bestrijding van armoede op touw te

zetten.

Niettemin tonen recente studies aan

dat het merendeel van de doelstellingen

in talrijke landen tegen 2015

bereikt kan worden. Daarvoor moeten

alle actoren echter actief blijven meewerken

of hun geleverde inspanningen

verdubbelen.

GEHOORGESTOORDE KINDEREN

OPVANGEN

Ouagadougou - Burkina Faso

In de buitenwijken van Ouagadougou

ligt een bouwterrein waarop begin

2009 werken van start gingen. Ondertussen

is de eindfase van de werken

ingegaan. Er wordt niet zomaar een

huis als een ander neergepoot. Het

gaat om een gehoorcentrum voor doven

en slechthorenden. Alle ouders van

de hoofdstad van Burkina Faso kunnen

hun kinderen ernaartoe brengen om

eventuele doofheidsproblemen op te

sporen.

De vaak moeilijke toegang tot gezondheidszorg

verhoogt de risico’s op een

handicap in de landen van het Zuiden.

Een slecht verzorgde hersenvliesontsteking

of een verwaarloosde middenoorontsteking

kan ongeneesbare

gehoorproblemen veroorzaken. De

vzw Noord-Zuid is zich bewust van

het probleem en ondersteunt al sinds

1999 projecten voor mensen met een

zintuiglijke handicap. Zij heeft samen

met de federatie van dovenscholen van

Burkina Faso en/of de Burkinese vereniging

voor de promotie van blinde en

slechtziende mensen een opleidingscentrum

voor aardewerk opgericht voor

blinden en slechtzienden, evenals een

lasopleidingscentrum voor doven en

slechthorenden en vandaag dus ook

een gehoorcentrum. Dit centrum is veel

meer dan gewoon vier muren en een

dak en wil daarom ouders van het probleem

bewustmaken, zodat doofheid

bij hun kinderen vroegtijdig kan worden

opgespoord. Het is immers ook de

bedoeling dat de kinderen bij wie deze

handicap wordt vastgesteld, onderwijs

kunnen volgen dat aan hun behoeften

is aangepast. In Burkina Faso vangen

veertien scholen voor slechthorenden

al 1150 kinderen op. Deze scholen zijn

allemaal opgericht door de federatie

van dovenscholen van Burkina Faso.

“Na verloop van tijd zouden we andere

gehoorcentra willen ontwikkelen in andere

delen van het land, vooral in Bobo

Dioulassa, de tweede grootste stad

van Burkina Faso”, legt Bernard Van

den Abeele uit, vrijwilliger bij de vzw

Noord-Zuid. “Het is heel belangrijk dat

deze problemen op tijd opgespoord

worden, zodat de kinderen zo snel

mogelijk naar gespecialiseerd onderwijs

doorgestuurd kunnen worden.”

BASISONDERWIJS VOOR IEDER-

EEN GARANDEREN

Kinshasa - Congo

In Mikonga, een voorstad ten noorden

van Kinshasa, overspoelen dagelijks

1100 kinderen de Ecole Nicolas les

Enfants Sages (ENES). In 2000 waren

er nog maar 29 kinderen. De Ecole

Nicolas les Enfants Sages is op enkele

jaren tijd van een kleine dorpsschool

uitgegroeid tot een heuse onderwijsinstelling,

waar de meeste kinderen van

de wijk naartoe gaan.

De school en haar directeur, dhr. Banatcheck,

genieten sinds ongeveer tien

jaar de steun van de vzw Les Enfants

de la Rue uit Jauche. Deze vzw biedt

fi nanciële en morele steun, maar ook

advies en kennis. Doelstelling: dit pedagogische

onderwijscentrum ontwikkelen,

de alfabetisering van de bevolking

verbeteren en beroepsopleidingen

aanbieden.

Er is echter één voorwaarde aan deze

steun verbonden: dat de school vanaf

2010 volledig autonoom is, m.a.w. dat

zij fi nancieel onafhankelijk is zonder

steun van buitenaf. Om hierin te slagen,

heeft de school naast de uitbreiding

van de schoolruimtes ook een moestuin

aangelegd en een bakkerij en >

Het gehoorcentrum voor dove en slechthorende kinderen in de hoofdstad

van Burkina Faso.

© vzw Noord-Zuid

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 35


SOCIAAL

een schrijnwerkerij opgestart. Al deze

plaatsen hebben verschillende functies.

De moestuin en de bakkerij zorgen er

bijvoorbeeld voor dat de leerlingen gevoed

kunnen worden, maar een groot

deel van de productie wordt ook aan

de plaatselijke bevolking verkocht. In

de schrijnwerkerij worden de schoolbanken

gemaakt. Er worden ook daken

en meubelen voor de bewoners van de

wijk gemaakt en gecommercialiseerd.

De bakkerij, de schrijnwerkerij, een

huisschilderwerkplaats en een andere

werkplaats voor snij- en naaiwerk voorzien

de school in materiaal, voeding

en eigen inkomsten, maar bieden ook

een plaats waar de leerlingen die het

basisonderwijs verlaten een beroepsopleiding

kunnen volgen.

“Het bereiken van zelfvoorziening is van

essentieel belang voor deze scholen.

Tot voor kort waren er vijf tot zes scholen

in de wijk van Mikonga”, legt de

voorzitter van de vzw Les Enfants de la

Rue, Antoine Meyers, uit. “Ondertussen

zijn zij allemaal fi nancieel onderuitgegaan.

Ik moet toegeven dat de samenwerking

met dhr. Banatcheck heel

goed verloopt. De afgelopen negen

jaar hebben we een intense, positieve,

eerlijke, eerbiedige en ernstige relatie

opgebouwd.”

EXTREME ARMOEDE EN HONGER

VERMINDEREN EN EEN

DUURZAAM MILIEU VERZEKEREN

Casamance - Senegal

Casamance is een prachtige en bijzonder

vruchtbare streek in Senegal.

Helaas heeft zij te kampen met extreme

armoede: het gemiddelde inkomen per

inwoner bedraagt minder dan 100 euro

per jaar. De voorziening van drinkbaar

water, gezondheidszorg en onderwijs is

bovendien vaak moeilijk. De streek lijdt

ook onder ontbossing en is zeer begeerd

bij buitenlandse bedrijven. Hierbij

komen ook nog de niet erg benijdenswaardige

levensomstandigheden van

vrouwen. In dit land waar polygamie de

norm is, worden vrouwen meestal aan

de mannen onderworpen en hangen zij

van hun inkomsten af.

Sinds 2002 werken de vzw Frères des

Hommes en haar partner, de Senegalese

vereniging Intermondes, samen

om de levensomstandigheden van de

36 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

© Les Enfants de la Rue

Almaar meer straatkinderen uit Kinshasa vinden de weg naar

de ‘Ecole Nicolas les Enfants Sages’.

Een traditionele bijenkorf uit Senegal.

plaatselijke bevolking te verbeteren en

de streek te herbebossen.

Het idee: vertrekken van de rijkdom van

de streek, namelijk de bijenteelt, en de

dorpsbewoners de mogelijkheid geven

om er zich opnieuw vertrouwd mee

te maken. De doelstellingen van het

programma: de productie en de kwaliteit

van de producten verbeteren, de

honing in andere streken aan de man

brengen – vooral in Dakar –, afgeleide

producten, zoals kaarsen, ontwikkelen

en de biodiversiteit beschermen door

de herbebossing van 300 hectare

bos. Ondertussen heeft het dorp 3500

nieuwe bijenkasten van drie verschillende

types – uit stro, uit hout en uit beton

– om de exploitatiestijlen te variëren.

De vrouwen, die nog geen toegang

hadden tot de wereld van de honing,

werken voortaan mee aan de oogst en

zijn gestart met de productie van kaarsen.

De dorpsbewoners hebben zich

ook gegroepeerd, zodat ze over betere

prijzen kunnen onderhandelen. “Ze zijn

erin geslaagd om hun honing twee keer

duurder op de markt te verkopen dan

voordien”, benadrukt Loanna Becattini,

belast met het administratieve en

fi nanciële beheer van de vzw. ■

www.freresdeshommes.lu

© Frères des Hommes


De zes cijfers van

een niet te missen

afspraak

Dankzij zijn vertegenwoordigingskracht

verricht 11.11.11, de koepel

van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging,

belangrijk werk op het

vlak van zowel bewustmaking als

lobbywerk en projectfi nanciering

op het terrein. Een kort overzicht.

Door Géraldine Vessière

11.11.11. Deze zes cijfers maken al

sinds 1966 deel uit van het leven van

elke Belg en zijn ondertussen een

heuse instelling geworden. Elk jaar rond

11 november schuimen duizenden vrijwilligers

de straten af om wenskaarten

met foto’s van het Zuiden te verkopen,

of andere producten zoals cacao

of kleurpotloden met het label van

11.11.11. Een niet te missen afspraak.

Het initiatief is ontstaan in 1966 uit het

verlangen om samen te werken aan de

verbetering van de situatie in de landen

van het Zuiden. Dat gebeurde ten tijde

van de Koude Oorlog. Sindsdien is de

organisatie snel gegroeid. Momenteel

wordt zij beheerd door 11.11.11, een

overkoepelende organisatie die een

zeventigtal organisaties verenigt – ngo’s

(niet-gouvernementele organisaties),

vakbondsverenigingen, migrantenverenigingen

en verenigingen voor permanente

educatie.

11.11.11 heeft inderdaad drie belangrijke

missies: fi nancieren, bewustmaken

en lobbyen. Ontwikkelingsprojecten en

organisaties in het Zuiden fi nancieren

dankzij de 11.11.11-actie. Het Belgische

volk bewustmaken van het belang

van internationale samenwerking door

de organisatie van tweejaarlijkse campagnes.

De politieke besluitvormers

aanspreken voor eerlijke internationale

regels en een rechtvaardigere wereld.

11.11.11-campagne: waardig werk

voor iedereen

De campagne van 11.11.11 is ieder

jaar opgebouwd rond een thema. In

2008 en 2009 werd de 11.11.11-campagne

opgezet rond het recht op waardig

werk. Veel te veel mensen werken

nu nog in moeilijke en soms zelfs

onmenselijke arbeidsomstandigheden:

Een sessie van vrouwelijke juristen, die vrouwen in Burundi

de broodnodige rechtsbijstand bieden.

overdreven lange dagen, geen wekelijkse

rustdag, fysieke, morele en seksuele

intimidatie, onbetaalde overuren,

een belachelijk laag loon, belemmering

van de vrijheid van vereniging van de

arbeiders en van de vrijheid van toetreding

tot een vrij gekozen vakbond.

Helaas zijn dit in sommige landen geen

uitzonderingen op de regel.

In Azië maakt de internationale concurrentie

de levensomstandigheden

van de textielarbeiders bijvoorbeeld

bijzonder moeilijk. Hun loon is de

laatste tien jaar met de helft gedaald,

ondanks de stijging van de kosten van

levensonderhoud. De bedreiging van

werkgevers om hun bedrijf te delokaliseren,

maakt elke tegenstand zo goed

als onmogelijk. In deze context wil de

11.11.11-campagne aan de Aziatische

partners de middelen geven om de

situatie te analyseren en vervolgens

de lokale bevolking en de overheden

van deze landen aan te spreken. In het

Westen tracht de organisatie de consumenten,

maar ook de verdelers van

merkkleding bewust te maken van de

arbeidsomstandigheden van de mensen

die aan het andere uiteinde van de

productieketen staan. Goedkope kleding,

allemaal goed en wel, maar loont

het wel de moeite als dat ten koste van

Aziatische gezinnen moet?

11.11.11-actie: organisaties ter

plaatse ondersteunen

11.11.11 helpt daarnaast ook bijna

zestig ngo’s in het Zuiden. Enkele

voorbeelden?

In Peru werkt 11.11.11 samen met

CONACAMI. De enorme expansie van

de mijnbouw in de jaren 90 veroorzaakt

grote problemen voor de lokale

boeren. De milieuvervuiling bedreigt

het inkomen en de gezondheid van de

boerenbevolking. Leiders van de boerengemeenschappen

slaan de handen

in elkaar om samen hun rechten te

verdedigen. Door gemeenschappelijke

protestacties hebben al enkele mijnbedrijven

hun plannen moeten intrekken.

Een enorm succes als je weet hoe

machtig die bedrijven zijn.

Krachten bundelen, dat doet ook FDC

in de Filipijnen. Deze coalitie telt 110

leden en werkt rond twee specifi eke

economische thema’s: de Filipijnse

schuldenlast en de privatisering van publieke

diensten. Door onderzoekswerk,

lobby en het voeren van acties willen

zij de overheid onder druk zetten om

meer middelen vrij te maken voor een

socialer beleid. Een beleid dat geen

prioriteit geeft aan het afbetalen van

corrupte leningen en de watervoorziening

niet uitverkoopt aan internationale

bedrijven, maar investeert in een goed

gezondheidsbeleid, beter onderwijs en

waterleidingen voor iedereen.

In Burundi volgt OAG (Observatoire

de l’action gouvernementale) het beleid

van de regering op de voet. Na twaalf

jaar burgeroorlog wil OAG mee ijveren

voor een democratisch en transparant

overheidsbeleid. OAG heeft al belangrijke

resultaten geboekt op terreinen

als onderwijs, gezondheidszorg, reintegratie

van vluchtelingen met haar

studie- en lobbywerk.

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van

een zestigtal projecten die jaarlijks in

het kader van de 11.11.11-actie ondersteund

worden. In het kort: een heus

teamwerk waarin vrijwilligers, lidorganisaties

en partnerorganisaties in het

Zuiden een belangrijke rol spelen. ■

www.11.be/11

© 11.11.11

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 37


SOCIAAL

AUSCHWITZ

IS EEN OPEN WONDE

De vzw Auschwitz in Gedachtenis beoogt zoveel meer dan alleen de nagedachtenis

aan de miljoenen nazislachtoffers in ere te houden. Het instituut wil even

zeer verklaren wat er in de periode 1933-1945 precies is gebeurd. En bovendien

waarschuwen. Want de geschiedenis kan zich altijd herhalen. Door Marcel Schoeters

Onder meer dankzij

de steun van de

Nationale Loterij

kan Auschwitz in

Gedachtenis drie

jaarlijks terugkerende

activiteiten op

het getouw zetten. Het eerste initiatief

betreft een reis naar Auschwitz, die zich

specifi ek richt tot leerkrachten geschiedenis,

moraal en godsdienst. De tocht

wordt al 25 jaar lang ondernomen,

telkens tijdens de paasvakantie, en

genoot van bij het begin de bijzondere

steun van wijlen koning Boudewijn.

Voorts organiseert de stichting elk jaar

een dissertatiewedstrijd, waarbij de

focus ligt op de gevaren van politiek en

religieus extremisme. De tien laureaten

(één per provincie) mogen deelnemen

aan de Auschwitz-reis.

De derde activiteit, ten slotte, is de Prix

Fondation Auschwitz, bedoeld voor

doctoraatsdissertaties. Dit jaar werden

veertig werken ingestuurd.

GEMEENSCHAPPELIJKE GRUWEL

Voor Auschwitz in Gedachtenis blijft het

onderwijs het belangrijkste medium om

haar boodschap door te geven. De vzw

organiseert geregeld seminaries voor

leerkrachten. Soms zijn de acties zeer

gericht, zoals de ondersteuning die

werd verleend aan de initiatieven van

het Vredeshuis in Gent.

Veel aandacht gaat uit naar de

seminaries voor leerkrachten uit het

beroepsonderwijs. Daar geniet het vak

geschiedenis niet meteen prioriteit, terwijl

het toch belangrijk is dat ook deze

leerlingen nota nemen van de gruwel

van de Tweede Wereldoorlog.

Voor leerlingen uit het beroepsonder-

38 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

wijs lanceerde de Vlaamse overheidsdienst

Stedenbeleid het project Thuis

in de stad. Dat richt zich naar jongeren

van wie de ouders of grootouders als

migrant naar ons land kwamen. Thuis

in de stad maakt deze jongeren duidelijk

dat onze steden ook hun steden zijn

en onze geschiedenis hun geschiedenis.

Soms wordt dat zelfs ijzingwekkend

tastbaar. Zoals de lotgevallen van de

Marokkaanse tirailleurs aantonen. Als

koloniale troepen maakten zij deel

uit van het Franse leger en werden

zij in Zeeland ingezet voor de verdediging

van de toegang tot de haven

van Antwerpen. Zij speelden ook een

cruciale rol in de veldslag bij Gembloux,

waar de Duitse opmars even – van 14

tot 16 mei 1940 – werd opgehouden.

340 Arabische grafzuilen getuigen in

Gembloux nog altijd van het offer dat

Marokkaanse soldaten toen brachten.

In Antwerpen probeert de vzw

Auschwitz in Gedachtenis een beter

begrip tussen joden en moslims te

© Fondation Auschwitz

smeden. Niet toevallig nemen ook

vertegenwoordigers van de moslimgemeenschap

deel aan de Auschwitzreis.

SPOREN VAN VERNIETIGING

Voor 2010 plant Auschwitz in Gedachtenis

drie seminaries over het geweld

in de geschiedenis. Op 8 mei, V-dag,

wordt er gewerkt rond het thema

Bevrijding en WO II.

In 2012 staat er een groot event op

het programma. Dan zal een trein met

duizend leerlingen van Antwerpen naar

Auschwitz sporen, een initiatief waarvoor

de Nationale Loterij een aparte

subsidie voorziet. De trein zal langs het

tracé Antwerpen-Gent-Brussel-Luik-

Eupen (Montzen) rijden. Dat is precies

dezelfde route die de treinen destijds

volgden, toen ze de gedeporteerden

uit ons land naar de concentratie- en

vernietigingskampen vervoerden. ■

www.auschwitz.be

April 2009: een bezoek aan Auschwitz is een onvergetelijke ervaring.


Uit de brand geholpen

Oscare is een nazorg- en onderzoekscentrum voor brandwonden en

littekens. Het doet een beroep op een medisch team van onder meer

artsen/chirurgen, kinesitherapeuten, psychologen en verpleegkundigen,

maar ook op heel wat vrijwilligers. Door Barbara Vandenbussche

Voor patiënten met brandwonden

houdt de lange weg naar het herstel

niet op bij het verlaten van het ziekenhuis.

Het nazorg- en onderzoekscentrum

Oscare (Organisation for

burns, scar after-care & research) is

gespecialiseerd in de behandeling van

brandwonden en hun littekens. “De

nazorg bestaat uit intensieve fysiotherapie,

psychologische begeleiding en

juridische bijstand, maar net zo goed

het leren omgaan met speciale drukkledij

en siliconen”, vertelt directeur Koen

Maertens.

Eerst water...!

“Daarnaast brengt Oscare preventie

naar een zo breed mogelijk publiek.

Zo’n 2300 Vlaamse basisscholen

kregen het preventiepakket ‘Eerst

water...!’ ontwikkeld in samenwerking

met het Centrum voor Ervaringsgericht

Licht in de duisternis

Zowel de Belgische Confederatie

voor Blinden en Slechtzienden

(BCBS) als de Brailleliga besteedt

op vele domeinen aandacht aan

blindenzorg.

Door Barbara Vandenbussche

De Belgische Confederatie voor Blinden

en Slechtzienden werd opgericht

in 1891 in een café op de Antwerpse

Britselei, waar blinde bedelaars een

aalmoes vroegen. Meer dan honderd

jaar later voert de BCBS tal van acties

op federaal en Europees niveau. Een

van die acties is het project Digitaal

Helder. Het initiatief, gefi nancierd door

de Nationale Loterij, omvat de ontwikkeling

van een nieuwe website. In het

najaar van 2009 ging de portaalsite

online. “De website wil een infopunt

zijn voor iedereen die met blindheid en

slechtziendheid te maken heeft”, zegt

algemeen coördinator Harry Geyskens.

Digitaal en gesproken

Dankzij de fi nanciële steun van de

Nationale Loterij kon de Brailleliga

Onderwijs (CEGO). Het pakket omvat

een kinderboek, een fi lm en een handleiding

voor leerkrachten.

Een andere pijler van Oscare is onderzoek

naar vernieuwende littekenbehandelingen.

Zo blijken toestellen uit de

schoonheidssector ook effi ciënt voor

de behandeling van littekens. ■

www.oscare.be

© vzw Oscare

De knuffels van Oscare.

driehonderd DAISY-spelers goedkoper

aanbieden aan 65-plussers. Een

DAISY-publicatie (Digital Accessible

Information SYstem) verschilt van de

klassieke gesproken publicatie doordat

ze digitaal (op een cd) in plaats van

op een geluidscassette is opgeslagen.

“De digitale vorm levert een betere

geluidskwaliteit op en de gebruiker kan

door het document bladeren of kan de

snelheid van afspelen aanpassen zonder

de stem te vervormen”, legt Noëlla

Jardin van de Brailleliga uit.

DAISY-spelers zijn perfect afgestemd

op de behoeften van blinden en slechtzienden.


www.bcbs-cbpam.be - www.brailleliga.be

© Brailleliga

'Luisterlezen' met een DAISY-speler.

Bloedinzamelactie bij de medewerkers

van de Nationale Loterij.

Welzijn op het werk

De Nationale Loterij is bekommerd

om zowel de lichamelijke gezondheid

als het geestelijke welzijn van

haar werknemers.

Door Barbara Vandenbussche

De Nationale Loterij levert inspanningen

om de gezondheid en het welzijn van

haar eigen werknemers te bevorderen.

Binnen de HR-afdeling werd een cel

Wellness geïnstalleerd, die zich daarop

specifi ek toespitst. “Deze dienst neemt

diverse initiatieven”, zegt de Nationale

Loterij. “Zo zorgen we voor sinterklaas-

en nieuwjaarsgeschenken voor onze

medewerkers. We bieden gratis griepvaccins

aan. Medewerkers die deelnemen

aan onze bloedinzamelingsacties,

krijgen een extra dag vakantie. Er werd

ook een EHBO-team met eigen medewerkers

gevormd. En recent kochten

we automatische defi brillatoren aan,

zodat we met bekwame spoed kunnen

ingrijpen wanneer een personeelslid

of bezoeker van de Nationale Loterij

plotseling hartklachten heeft.”

Een luisterend oor

Maar welzijn heeft met veel meer te maken

dan enkel lichamelijke gezondheid.

De cel Wellness neemt tegenover de

medewerkers van de Nationale Loterij

ook een ombudsfunctie waar. “Dat betekent

dat wij onze personeelsleden tegemoet

treden met een luisterend oor.

Medewerkers met problemen – ook

van privéaard – kunnen in alle discretie

bij ons terecht. We staan hen graag te

woord en verwijzen hen zo nodig door

naar instellingen of organisaties die hen

kunnen helpen. In die zin legt de Nationale

Loterij een brug naar een effi ciënte

hulpverlening voor de medewerkers.”

Kortom, de Nationale Loterij wenst dat

haar medewerkers zich goed voelen.

“Niet alleen wensen we dat. We staan

onze medewerkers ook bij met raad en

daad.” ■

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

© Nationale Loterij

39


CULTUUR

WANNEER BELGISCHE

KLANKEN EN TALENTEN

ZELFS VERSAILLES

BETOVEREN...

In de 18e eeuw tutoyeerden Waalse componisten als Grétry en Gossec de

sterren van het Franse hof. Dankzij de virtuositeit van de musici en zangers

van het Centre d’Art Vocal et de Musique Ancienne (CAV&MA) van Namen

weerklinken hun melodieën en die van anderen nu van het Théâtre du Petit

Trianon tot in de steden van het Festival van Wallonië, over de cd-speler in uw

salon. Ontmoeting met Guy Van Waas, een beminnelijk artistiek directeur en

gelukkig dirigent. Door Olivia Arend

Wie zich musici

met internationale

faam

alleen maar

in een ivoren

toren kan

voorstellen,

wordt zachtjes maar bewust op het tegendeel

gewezen door Guy Van Waas.

In acht jaar tijd heeft hij Les Agrémens,

het orkest van het CAV&MA, tot de

rang van prestigieus barokensemble

verheven, zonder dat hij ooit zijn neus

heeft opgehaald voor een praatje met

de toeschouwers zodra het doek is gevallen.

“Dankzij de deskundigheid van

ons administratieve team kan ik me op

de artistieke aspecten van mijn missie

concentreren, zoals een originele toets

aan de projecten geven, niet voor het

plezier van het verschil, maar omdat de

muziek het vraagt”, verduidelijkt hij.

EEN BELGISCH GELUID

Guy Van Waas kiest als embleem

dat van Namen, waar het CAV&MA

gelegen is. Namelijk... een slak, die

haar weg langzaam maar onverbiddelijk

voortzet. “Ons orkest was goed, maar

had onvoldoende ervaring omdat we

40 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

zeer weinig speelden. Ik heb het gemodelleerd

en daarna zijn onze dromen

één voor één uitgekomen, waarbij we

telkens buitengewoon goed door de

critici en het publiek werden onthaald.

Ik denk dat de Nationale Loterij ons

steunt omdat ze weet dat we niet bluffen.

Als we beslissen iets te doen, doen

we het goed.”

Het bijzondere geluid dat Les Agrémens

produceert, heeft niet alleen

te maken met het gebruik van oude

instrumenten. “Ik vraag aan de muzikanten

om op een manier te spelen die

ik als ‘Belgisch’ zou omschrijven. Een

mengeling van zachtheid en vastberadenheid,

van Latijns en Germaans.

Naar ons evenbeeld en zeker niet volgens

de tendens waarbij oude muziek

zeer agressief en te sterk gearticuleerd

wordt gespeeld.”

Niet alleen de Belgische componisten

worden door het CAV&MA in de bloemen

gezet, maar ook de jonge musici

en zangers uit de streek: zo nodig

vullen buitenlanders de Belgische basis

aan, en niet omgekeerd. “Het was bijna

een studentenorkest dat de eerste

cd die aan Gossec was gewijd, heeft

opgenomen!”, lacht de vertegenwoordiger

van dit centrum dat jongeren de

kans wil geven om zichzelf hier bij ons

te bewijzen voordat ze hun vleugels

uitslaan. Dat was bijvoorbeeld het geval

voor Sophie Karthäuser, een sopraan

die geen nadere introductie behoeft, en

die lid is geweest van het Kamerkoor

van Namen en medewerkster van Les

Agrémens aan het CAV&MA.

EEN HERBEWERKING VAN DE

MESSIAH

Een recent succes voor Les Agrémens

en het Koor: de Messiah van Händel,

die in meerdere afdelingen van het Festival

van Wallonië werd gespeeld. Deze

grote productie, die het belangrijkste

werk van het repertorium vormde, werd

echter niet opgevoerd zoals gewoonlijk:

“Bij de keuze van sommige melodieën

heb ik gebruikgemaakt van de vrijheid

die Händel zelf heeft gelaten.” Naast de

versie die doorgaans wordt gespeeld,

had de componist immers een reeks

opties voorzien: melodieën die normaal

gezien door een sopraan worden

gezongen, worden aan de alt toevertrouwd…

“Sommige Engelse solisten


Les Agrémens en dirigent Guy Van Waas bedanken voor het applaus na hun uitvoering van Händels ‘Messiah’ in de kerk van Saint-Loup,

in het kader van het Festival Musical van Namen.

die nochtans oude rotten in het vak

zijn, waren heel gelukkig dat ze, soms

voor de eerste keer, deze alternatieve

melodieën konden zingen. Het publiek

heeft echt ons enthousiasme gevoeld”,

lacht Guy Van Waas, die ook bijzonder

trots is dat de jonge Naamse sopraan

Caroline Weynants zo veel indruk heeft

gemaakt.

OP CD, OP DE TV EN OP DVD

Bovendien benut het CAV&MA de hulpmiddelen

van de 21e eeuw (waaronder

iTunes!) om zijn repertorium te promoten.

Zo heeft de cd Haydn à Paris, die

in 2008 werd uitgebracht, erg veel internationale

weerklank gekregen. “Het

was de eerste keer dat we geconfronteerd

werden met een repertorium dat

anderen, en niet zomaar de kleinsten,

spelen. Gewoonlijk herstellen we het

Waalse repertorium in ere. Dat hebben

we bijvoorbeeld gedaan met onze

twee cd’s die aan de symfonieën van

Gossec zijn gewijd, waardoor deze

laatste heel wat belangstelling heeft

gekregen van onder meer grote

symfonische orkesten die zijn werken

nu in hun programma’s hebben

opgenomen.”

Naast de cd’s werd in 2007 ook een

tv-opname gemaakt van een concert

rond Grétry en Gossec, met Sophie

Karthäuser en de bariton Pierre-Yves

Pruvot, dat wereldwijd werd uitgezonden

en vervolgens op dvd werd

gebrand. Dat concert vond plaats in

het Théâtre du Petit Trianon in Versailles,

waarvan de machinerie voor de gelegenheid

was gerestaureerd. “Het was

een unieke gebeurtenis omdat deze

ruimte, met een decor in papier-maché,

normaal gesproken te gevaarlijk is om

te worden gebruikt. Wat een privilege!

We hebben gewerkt als paarden, want

we wisten dat we aan iets historisch

deelnamen. Heel wat mensen die niet

vertrouwd waren met barokmuziek,

raakten gefascineerd door de dvd”,

vertelt de dirigent opgewekt.

EEN BELGISCHE OPERA

“Ook al bezit je de beste opname, een

concert bijwonen blijft iets onvervangbaars”,

benadrukt Guy Van Waas,

die deze dagen een van zijn dromen,

namelijk een opera van Grétry presenteren,

dichterbij ziet komen. Céphale

et Procris ou l’amour conjugal zal op

21 november 2009 worden uitgevoerd

naar aanleiding van de heropening

van het Théâtre Gabriel in het kasteel

van Versailles en wordt de volgende

dag in de fi lharmonische zaal van Luik

gebracht. Dat ambitieuze project is het

resultaat van twee jaar werk en geniet

speciale steun van de Nationale Loterij.

Zeven Belgische en Franse solisten,

Les Agrémens en het Kamerkoor van

Namen zullen op het toneel staan.

Na de lancering van de cd met melodieën

en dansen van Grétry door

Les Agrémens is zo een volgende

belangrijke stap gezet om deze grote

Luikse componist te herontdekken.

De opvoering van de opera, eveneens

gevolgd door het uitbrengen van een

cd, is een mooi eerbetoon aan deze

superster van Versailles… wiens volledige

opera-oeuvre – zowat anderhalve

meter partituren – in de 19e eeuw door

de Belgische staat werd uitgegeven.

LIEFDE VOOR BAROK

Guy Van Waas wuift de angst weg die

beginnelingen in de klassieke muziek

doorgaans hebben. “Om barokmuziek

te appreciëren, moet je enkel je oren en

je hart openen en je in je stoel nestelen >

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 41

© Jacques Verrees


CULTUUR

alsof je in de fi lmzaal zit en de magie

zijn werk laten doen. In Spanje is het

geen uitzondering dat er een rij van 300

meter staat te wachten om een concert

bij te wonen… Met het Festival van

Namen zijn we erin geslaagd om een

breed publiek aan te trekken en iets

bij te brengen. Deze mensen zijn niet

altijd specialisten in de barokmuziek,

maar het zijn ‘liefhebbers’ geworden.”

Guy Van Waas aan het werk tijdens een repetitie.

In dulci jubilo

In het poëziedorp Watou vond al

voor de tiende keer het Internationaal

Gregoriaans Festival plaats.

Het gregoriaans is terug van nooit

weggeweest, zo blijkt.

Door Wim De Mont

Het driejaarlijkse Internationaal Gregoriaans

Festival van Watou groeide in

bijna dertig jaar uit tot de belangrijkste

gregoriaanse happening ter wereld.

In die dertig jaar ontstond er tegelijkertijd

een maatschappelijke behoefte

aan een zang die aanzet tot stilte en

bezinning. Het gregoriaans vult deze

behoefte perfect in. Het is een van de

meest authentieke muziekvormen en

wordt niet voor niets ‘het geluid van de

stilte’ genoemd.

Het gregoriaans dankt zijn naam aan

paus Gregorius (590-604). Hij ordende

de kerkelijke gezangen van de Latijnse

kerk. Maar de oorsprong van het

gregoriaans ligt in de muziek van de

42 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

Opvoeding speelt een grote rol en

daarom worden animatoren naar de

lagere scholen van Namen gestuurd ter

compensatie van de geschrapte lessen

voor muzikale vorming. Een pedagogische

missie die het CAV&MA nog wil

versterken.

“Mijn doel is dat de toeschouwer na

een concert met mooie herinneringen

Joodse synagoge en ook Griekse en

Syrische invloeden zijn onmiskenbaar.

Het totaalrepertoire bevat drieduizend

overgeleverde melodieën.

Optredens en dorpsfeesten

Ongeveer achtduizend enthousiaste

toehoorders woonden dit jaar de driejaarlijkse

hoogmis van het gregoriaans

bij. In totaal 24 ‘schola’s’, 350 zangers,

uit vijftien verschillende landen en drie

continenten traden op. De meeste van

de koren bewegen zich op professioneel

of semiprofessioneel niveau, al

namen er ook vier jeugd- en jongerenkoren

deel. De betrokkenheid met het

koorleven uit eigen land kreeg gestalte

via een project waarbij de cantors van

de bekendste Vlaamse gregoriaanse

koren een ‘Ad Hoc schola Watou 2009’

vormden. “De Nationale Loterij is voor

het festival een belangrijke partner”,

zegt Bernard Deheegher, bezieler van

het project.

Heerste er tijdens de optredens een

letterlijk adembenemende sfeer van

© Jacques Verrees

inslaapt”, vertelt Guy Van Waas. Het

palet van herinneringen zal zich in

2010 nog volop uitbreiden met nieuwe

duo’s tussen Les Agrémens en het

Kamerkoor, die in het Louvre Lully en

Dumont zullen brengen, het Festival

van Gent zullen openen met een mis

van Schubert en naar Versailles zullen

terugkeren voor een programma met

Waalse werken.

Daarenboven zijn er nieuwe Waalse

cd’s en thematische opnames van de

symfonieën van Beethoven in voorbereiding.

“Elke symfonie zal worden

vergezeld van de ontdekking van één

of twee andere werken die in verband

staan met deze symfonie of haar tijd.

Het vraagt veel onderzoek om interessante

verbanden te vinden. We blijven

cd’s van zeer hoog niveau produceren,

maar op ons ritme.” Het ritme van

een slak die ervan droomt om in grote

zalen, maar ook op eigen bodem te

spelen om er zijn muzikaal geluk te

delen. ■

www.cavema.be

mysterie en mystiek (nog verhoogd

door de prachtige liturgische gewaden

van de vertolkers), even zalig, zij het

op een andere manier, waren alweer

de nevenevenementen van het festival.

Na de optredens barstte telkens een

waar volksfeest uit, waarop zangers en

bezoekers verbroederden. ■

www.festivalwatou.be

© Festival Watou

Internationaal Gregoriaans Festival in

Watou: mystiek en mysterie.


Wij zijn ook daar

waar u ons niet verwacht.

De Nationale Loterij speelt een zeer actieve rol in de samenleving. Elk jaar

steunt ze honderden humanitaire, sociale, culturele, wetenschappelijke

en sportieve projecten. Zo creëert ze kansen voor iedereen. En daarom

vindt u de Nationale Loterij ook daar waar u het niet verwacht.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 43


RUBRIEK CULTUUR

DE KLANK VAN DE STAD

MAAKT M’N ZIEL

AMOUREUS

Het Festival van Vlaanderen is zo bekend dat je het niet meer moet voorstellen.

Op het eerste gezicht dan toch. Als je de brede waaier aan activiteiten en

de hoeveelheid van nieuwe projecten bekijkt, besef je dat over het Festival

van Vlaanderen eigenlijk elke week wel iets te vertellen valt. Door Wim De Mont

Het schitterende architectonische

erfgoed

van Vlaanderen biedt

vele, vaak verrassende

mogelijkheden

als infrastructuur voor

muzikale evenementen.

Al meer dan vijf decennia lang

gebruikt het Festival van Vlaanderen

dat erfgoed om jong en oud warm te

maken voor klassieke (en hedendaagse)

muziek.

Door jonge, Vlaamse kunstenaars

te ondersteunen en aan de spits te

staan van vernieuwende trends draagt

het Festival van Vlaanderen bij tot de

culturele uitstraling van Vlaanderen.

Zeven festivals met internationale

faam (in Antwerpen, Brugge, Brussel,

Gent, Limburg, Mechelen en Vlaams-

44 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

Brabant) bouwen op eigenzinnige wijze

hun eigen activiteiten uit. Denk maar

aan festivals en evenementen als Laus

Polyphoniae, MAfestival, Basilica,

De Dag van de Nieuwe Muziek,

Novecento, Transit enzovoort.

Met regionale accenten wordt zo

het volledige klassieke repertoire van

de middeleeuwen tot nu overspannen,

met uitstappen naar onder meer

traditionele wereldmuziek. Gebundeld

betekent dit een hoogstaand concertaanbod

van meer dan 550 voorstellingen

en educatieve projecten in

meer dan 80 steden en gemeenten

verspreid over de vijf Vlaamse provincies

en Brussel. Alles samen is dat een

artistieke, toeristische en economische

impuls van formaat.

De Swingle Singers in het kader van het

Festival van Wallonië. www.festivaldewallonie.be

PARTNERS IN MUSIC

Welke rol speelt de Nationale Loterij

bij dit alles? “Voor het Festival van

Vlaanderen is de Nationale Loterij meer

dan een subsidieverlener geworden”,

vertelt Jan Briers, gedelegeerd bestuurder

van vzw Festival van Vlaanderen

Internationaal Brussel-Europa. “Samen

hebben we er bewust voor gekozen

culturele projecten te ondersteunen die

naar een heel breed publiek gaan en

daarenboven nog gratis of tegen een

democratische toegangsprijs worden

aangeboden. Het Festival van Vlaanderen

besteedt niet toevallig heel bewust

veel communicatie aan deze concerten

en evenementen. Het heeft een enorme

uitgebreide, zowel Nederlandstalige

als Franstalige, mediaondersteuning.

Uniek is dat zowel De Standaard,

© Festival van Wallonië


Knack, Metro, Studio Brussel als RTBF

Musique 3, La Libre, Le Vif/L’Express

en tal van Franstalige Brusselse media,

mediasupport geven.”

Jan Briers is bijzonder trots op zijn

Festival-projecten. Hieronder een aantal

geselecteerde projecten.

KLASSIEKE MUZIEK EN SPORT

Wat hebben een sportzender en een

klassieke zender gemeen? Het publiek

kan het ontdekken op het Klarafestival

en op Sporza Musica. Tijdens het

Klarafestival is er onder meer The First

Night, met kleine en grote concerten

in de drie grote Brusselse treinstations

en aansluitende metrogangen. Sporza

Musica combineert sport en muziek in

het Park van Laken, ten behoeve van

authentieke Brusselaars, allochtonen,

autochtonen, Franstaligen, Nederlandstaligen

en eurocraten.

GENTSE PLEINEN, BRUSSELSE

HUISKAMERS

OdeGand zorgt er elk jaar voor dat duizenden

muziekliefhebbers genieten van

klanken in Gentse straten, op pleinen,

in zalen en, waarom niet, op het water.

Living Room Music zoekt dan weer de

intimiteit van Brusselse huiskamers op.

Muzikanten van over de hele wereld,

vluchtelingen en anderen, brengen in

de huizen, bij burgers en middenstanders,

bij allochtonen en autochtonen,

muziek voor uw eigen vrienden, voor

de buren en voor elke andere passant.

OdeGand: spektakel op het water.

© Festival van Vlaanderen

© Festival van Vlaanderen

© Isabelle Françaix

Het ensemble Musiques Nouvelles.

MET DE FIETS OF VRACHTWAGEN

De tijd dat klassieke muziek enkel in

kerken en andere historische gebouwen

weerklonk, ligt al een tijdje achter

ons. Festival Avanti bestaat uit een

fi etstocht (met meer dan drieduizend

fi etsende melomanen) van het ene

leuke muziekje naar het andere, van

kasteel naar discotheek, van paardenmelkerij

naar park. Festival On Tour

gaat nog drastischer te werk. Een

vrachtwagen, volledig ingericht als klassieke

concertzaal, rijdt naar markten

en buurtfeesten. Het publiek kan voor

één euro een topklassiek concert van

twintig minuten bijwonen.

IN DE RUIMTE EN IN BOZAR

Muziek in de ruimte? UFO verrast

studenten tijdens het academisch

kwartiertje van de eerste les bij de

start van het academiejaar. Ze krijgen

er een kwartier lang klassieke muziek

te horen. Een muzikale guerrilla! Even

genieten, ploffen op de achterste bank,

muziek in het ijle.

Voor Dorp in de Stad wordt uit elke

Vlaamse provincie één dorp geloot. In

dat dorp vindt een gratis concert plaats

en inwoners uit de gelote vijf dorpen

worden uitgenodigd voor een topconcert

in de beste zaal van het land, in

het Brusselse Bozar. Ter afsluiting is er

een receptie met de specialiteiten van

elk dorp en een themawandeling met

120 gidsen door Brussel. ■

www.festival.be

Het Festival van Vlaanderen mikt op een breed publiek.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 45


CULTUUR

Eviva España!

Flamenco en Sevillana onder het

Atomium: vier dagen lang maakte

Euroferia van Brussel een

Spaanse stad. Door Eric Adams

De Andalusische gemeenschap in

Brussel organiseert nu al 17 jaar Euroferia,

een folkloristisch feest dat in juni

2009 in vier dagen ongeveer 230.000

bezoekers lokte. Daarmee is het in

Europa de grootste feria buiten de

Spaanse landsgrenzen. De eerste edities

hadden plaats aan de voet van de

Basiliek van Koekelberg, maar omdat

het evenement uit zijn voegen dreigde

te barsten, sloeg het enkele jaren geleden

zijn tenten op aan het Atomium.

Kosmopolitisch Brussel

Paardenshows, (dans)spektakels in

casetas (tenten) en vooral veel zuiderse

gastronomie: met deze ingrediënten

brengt Euroferia de zomer naar onze

Oorzaak van Blijdschap

31 augustus 1890 staat in het collectieve

geheugen van Tongeren gegrift.

Op die dag werd het genadebeeld

Onze-Lieve-Vrouw Oorzaak Onzer

Blijdschap gekroond en trok een

kroningsprocessie vol pracht en praal

door de stad. Veel eerder al, in 1479,

kreeg de Aartsbroederschap van

Onze-Lieve-Vrouw het voorrecht om

een Mariabeeld te laten vervaardigen.

Het beeld stelt Maria voor als ‘Oorzaak

Onzer Blijdschap’ en is gesneden uit

notenhout. Het is 1 meter 60 hoog en

weegt 70 kg. Het beeld werd in 1992

NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

hoofdstad. In 2009 werden de steden

Cádiz en Jerez de la Frontera in

het voetlicht geplaatst. Behalve een

Spaans is het ook een Europees en

internationaal feest, zegt Fernando Vera

van Euroferia: “We willen een weerspiegeling

van het kosmopolitische Brussel

zijn. Iedereen is welkom, en voor het

publiek zijn alle voorstellingen gratis.

Dat maakt ons uniek in de hoofdstad.” ■

Paardrijden ontbreekt niet op Euroferia.

Om de zeven jaar organiseren de inwoners van Tongeren hun

Kroningsfeesten. Dan dragen de Broedermeesters van de

Aartsbroederschap van Onze-Lieve-Vrouw een historisch Mariabeeld

in processie door de straten. Door Goele Geeraert

46

De Kroningsfeesten in Tongeren:

zevenjaarlijkse processie.

© Peter De Jaeger

grondig gerestaureerd: er kropen toen

meer dan duizend werkuren in de

gespecialiseerde behandeling.

Remedie tegen verzuring

De Kroningsfeesten van 31 augustus

1890 knoopten aan bij de zevenjaarlijkse

middeleeuwse Heiligdomsvaarten.

Die traditie wordt nog altijd in ere

gehouden. Afgelopen zomer was het

weer zover. Na jaren voorbereiding,

waaraan meer dan drieduizend Tongenaren

deelnamen, trok de processie

door de met vlaggen en bloemen

versierde straten. “De Kroningsfeesten

in Tongeren zijn een remedie tegen de

verzuring in de maatschappij”, merkt

medeorganisator Peter Bruggen op.

“Het is fantastisch om te weten dat

zoveel mensen in een provinciestadje

van dertigduizend inwoners zich vrijwillig

en over standen en partijen heen

achter hetzelfde doel scharen.” ■

www.kroningsfeesten.be

© Euroferia

© Stad Dendermonde

In 2010 staat de tienjaarlijkse Ros

Beiaardommegang op het programma.

Op ronde

in Dendermonde

Op 30 mei 2010 is het weer zover.

Dan doet het Ros Beiaard, met op

zijn rug de Vier Heemskinderen,

opnieuw zijn ronde in

Dendermonde. Door Wim De Mont

Jaarlijks trekken elke laatste donderdag

van augustus de historische gildereuzen

Indiaan, Mars en Goliath dansend

door Dendermonde in hun eigen ommegang

Katuit. Een even belangrijke

gebeurtenis waarbij elke inwoner van

Dendermonde – aangemoedigd door

tienduizenden bezoekers van buiten

de stad – tranen in de ogen krijgt, is de

tienjaarlijkse Ros Beiaardommegang,

die in 2010 plaatsvindt op 30 mei.

Verdronken in de Schelde

Van de middeleeuwse sage van het

Ros Beiaard en de Vier Heemskinderen

– Ritsaert, Writsaert, Adelaert

en Reinout, de kinderen van Aymon,

heer van Dendermonde, en Vorsie, de

zuster van Karel de Grote – bestaan

vele versies. In een ervan verdrinkt het

Ros Beiaard in de Schelde in Dendermonde.

Het ros leeft voort in ‘zijn’ ommegang

met de Vier Heemskinderen (altijd vier

effectief in Dendermonde geboren en

getogen broers), meer dan tweeduizend

fi guranten, twaalf praalwagens en

driehonderd paarden.

Beide ommegangen, ‘t Ros Beiaard

en Katuit met de drie gildereuzen, zijn

trouwens in 2005 Unesco-werelderfgoed

geworden. ■

www.rosbeiaard.be


Met de M van Museum

Het stedelijk museum van Leuven kreeg een nieuwe naam, M, en

opende in september de deuren met de tentoonstelling ‘Rogier van der

Weyden 1400/1464 - De Passie van de Meester’ en een carrièreoverzicht

van hedendaags kunstenaar Jan Vercruysse. Door Wim De Mont

Vroeger was de naam: museum

Vanderkelen-Mertens. Nu wordt dat

gewoon M, met de M van Museum.

Voluit heet het cultuurhuis ‘Museum

Leuven’ en behalve een nieuwe naam,

is er een nieuw gebouw en een nieuw

concept. M laat zich inspireren door

de veelzijdigheid die Leuven ook in

zijn stadsslogan stopt: ‘Eeuwenoud,

springlevend’.

Voor de verbouwing van het Leuvense

museumcomplex tekende architect

Stéphane Beel, bekend van onder

meer zijn werk voor de Singel, het

Roger Raveelmuseum en het Rubenshuis.

Beel koos voor een ruim en strak

museumgebouw met zes bouwlagen

die twee bestaande en twee nieuwe

panden overspannen.

Welk artistiek profi el krijgt M? “We presenteren

de topstukken uit onze vaste

collectie”, zegt intendant Luc Delrue.

“Maar tegelijk is er ruimte voor tijdelijke

tentoonstellingen. De verbanden tussen

oude en hedendaagse kunst worden

Kunstkracht 03

De zee is op zich al een kunstwerk.

Dus waarom van onze kust geen

kunstenparcours maken? Dat is het

uitgangspunt van Beaufort en de vzw

Ku(n)st. Dertig Belgische en buitenlandse

kunstenaars kregen voor de derde

keer de kans om een stukje kust naar

hun hand te zetten. Ze plaatsten objecten

of beelden op het strand of in de

duinen, brachten kleur aan in tunnels of

gaven locaties een ander uitzicht.

Het resultaat is een waaier van uiteenlopende

kunstwerken, ieder met

een eigen identiteit: van monumentale

installaties tot intiem werk. “Nergens ter

wereld kan men zo ongedwongen van

kunst genieten... met zand tussen de

tenen”, glundert Gunter Perry, voorzitter

van vzw Ku(n)st.

vaak genegeerd en daar willen we iets

aan doen. Er komen ook internationale,

monografi sche tentoonstellingen. En

wat M echt uniek maakt, is de antichambre

van 500 m 2 . Daar zal altijd iets

te beleven vallen.”

Start met twee tentoonstellingen

Op 20 september opende M met twee

prestigieuze tentoonstellingen, die nog

lopen tot begin december. Een eerste

expositie toont een zelf samengesteld

carrièreoverzicht van Jan Vercruysse,

die tot de meest invloedrijke hedendaagse

Belgische beeldende kunstenaars

behoort. Zijn werk bevindt zich

in de belangrijkste Belgische en internationale

musea.

Maar dé blikvanger van M is allicht

de tentoonstelling van Rogier van der

Weyden, samen met Jan van Eyck de

belangrijkste Zuid-Nederlandse schilder

van de 15e eeuw. Een prestigieuze

tentoonstelling met tal van primeurs:

stukken die voor het eerst weer als een

Deze zomer werd de kust overspoeld door Beaufort 03. Niet de wind,

wel het kustfestival/kunstfestival met die naam. Door Wim De Mont

De binnenkant van Beaufort

Een achttal werken uit de vorige edities

van Beaufort zijn aan de kust gebleven.

Ze werden opgenomen in een wandelgids,

die per kustgemeente een cultuur-

en architectuurparcours uitstippelt

en dus ver buiten de lijnen van Beaufort

kleurt.

En ook deze keer ontbreekt Beaufort

Inside niet: de grote centrale binnententoonstelling

in het Mu.ZEE in

Oostende. Hoe de aanblik van de kust

is veranderd in de voorbije honderd

jaar, beelden tal van foto’s uit. Voorts

biedt Beaufort Inside een bloemlezing

van kunstenaars die zich in hun oeuvre

door de Belgische kust lieten

inspireren. ■

www.beaufort03.be

© Wenen, Kunsthistorisches Museum

Rogier van der Weyden,

‘De Heilige Catharina’.

ensemble worden gepresenteerd, nooit

eerder getoond werk uit privécollecties

en minder bekende verzamelingen,

doeken die voor het eerst reizen, tot

en met schilderijen die na zes eeuwen

eindelijk naar Vlaanderen komen.

“Van der Weyden is niet alleen belangrijk

als historische fi guur”, zegt curator

en hoogleraar Jan Van der Stock. “Hij

blijft tot vandaag relevant omdat hij

herkenbare emoties in beeld brengt.” ■

www.mleuven.be

www.rogiervanderweyden.be

© www.fondshenristorck.be

Beaufort 03, outside: ‘Unhabitat 1’ van

Sterling Ruby in Bredene.

Beaufort 03, inside: Henri Storck,

‘Strandidylle’, 1932.

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ 47

© Koen de Waal


CULTUUR

HET WARE CHINA

TOONT ZICH

Met zijn staatsbezoek aan China in mei 2005 stak koning Albert II het vuur aan

de lont. Gedurende vijf jaar en na honderden vergaderingen en talloze vliegreizen,

weerklonk op 8 oktober het startschot van europalia.china. Vier maanden

lang staat ‘het land van de draak’ uit het Verre Oosten centraal tijdens de 22e

editie van het Europalia Festival, doorheen de jaren uitgegroeid tot wellicht hét

grootste culturele event in Europa. Door Roeland Kortleven

Het toonaangevende

internationale kunstfestival

Europalia zet

om de twee jaar alle

schijnwerpers op een

land en zijn cultureel

erfgoed. Weg van

alle clichés en vooroordelen doktert de

organisatie telkens een enorme waaier

aan kunstevenementen uit die samen

het volledige culturele verhaal van dit

land vertellen.

Met Brussel als uitvalsbasis – het hart

48 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

Uit de tentoonstelling ‘China van de jaren 50 tot nu’: ‘Skyrunners in Sjanghai’.

van Europa – vinden de evenementen

plaats verspreid over het hele land

én zelfs in de aangrenzende regio’s

in Frankrijk, Nederland, Duitsland en

Luxemburg. Dankzij de multidisciplinaire

aanpak én de unieke evenementen

lokte het festival elke editie meer dan

één miljoen kunstliefhebbers.

De Nationale Loterij stond al in 1969

mee aan de wieg van Europalia. Veertig

jaar later kunnen de organisatoren

nog steeds rekenen op deze trouwe

partner.

WERELDGROOTMACHT

De afgelopen jaren passeerden al talloze

landen de revue. Na Rusland in

2005 gaat voor deze editie de eer naar

die andere wereldgrootmacht: China.

Het festival loopt van 8 oktober 2009 en

sluit zijn deuren op 14 februari 2010, de

eerste dag van het Chinese Nieuwjaar.

Met deze landenkeuzes wil Europalia de

grote partners van Europa belichten.

De Volksrepubliek China heeft zichzelf

de afgelopen decennia meer en meer

op de wereldkaart gezet. Chinese

© Xinhua


© Chi Peng

producten kan je niet meer uit ons

dagelijkse leven wegdenken. Met de

Olympische Spelen in 2008 stelde

China zich al een eerste keer aan de

mensheid voor, in 2010 vindt de wereldtentoonstelling

plaats in Sjanghai.

Maar wat weten we eigenlijk echt van

het land? De authentieke cultuur, de

rijke kunstgeschiedenis, het gedachtegoed

van deze immense beschaving.

Weinigen komen verder dan wat oppervlakkige

kennis. Toch blijft het land

intrigeren en fascineren.

Europalia gaat via kunst en cultuur

met z’n bezoekers op zoek naar het

echte en authentieke China. “We willen

zo veel mogelijk mensen aanspreken

en hen een beter inzicht bieden in het

ware China”, vertelt Kristine De Mulder,

directeur-generaal van Europalia. “Wij

geloven rotsvast in de kracht van kunst

om de verstandhouding tussen verschillende

culturen te bevorderen.”

GIGANTISCHE VOORBEREIDING

Een kunstenfestival met 50 tentoonstellingen

en meer dan 450 uiteenlopende

evenementen op 75 verschillende locaties

vereist uiteraard een gigantische

voorbereiding. “Samenwerking vormt

een van de basispijlers binnen Europalia”,

legt Kristine De Mulder uit. “Allereerst

doen we dat met het gastland.

Zo leggen we al twee jaar een intensief

traject af samen met het ministerie van

Cultuur van China.”

Binnen China nemen nog eens 19

steden en provincies en maar liefst 58

musea, bibliotheken en archeologische

instituten deel aan het festival. Europalia

biedt hen een uniek artistiek podium

om zowel het authentieke als het moderne

China aan de hele wereld voor

te stellen. Dit is het grootste Chinese

cultuurfestival ooit gehouden buiten de

Uit de tentoonstelling ‘The State of Things’:

‘Sprinting Forward’.

eigen landsgrenzen. Nog nooit concentreerde

er zich zoveel unieke Chinese

kunst op zo’n kleine oppervlakte. Zelfs

een Chinees bespaart zich heel wat

reiskilometers door naar Brussel af te

zakken in plaats van al die kunstvormen

in zijn eigen enorme land te willen

ontdekken.

ELKE KUNSTVORM

Ook in eigen streek wordt er duchtig

samengewerkt om van europalia.china

een groot succes te maken. In België

en Europa kon Europalia rekenen op

200 culturele partners. Europalia reikte

hen mogelijkheden aan om op hun

eigen locatie en binnen hun werking

creatief op de thema’s in te spelen.

Anderzijds kregen ze alle ruimte om

zelf dingen voor te stellen en op touw

te zetten.

Deze driehoekssamenwerking tussen

de organisatie Europalia, de Chinezen

en de cultuurpartners resulteerde

in een verbluffend, verrijkend, divers

maar ook zeer coherent programma.

Tentoonstellingen, muziek, opera, dans,

theater, schaduwtheater, poppentheater,

acrobatie, kungfu, literatuur, fi lm,…

geen enkele kunstvorm hoeft zich

uitgesloten te voelen.

VIER THEMA’S

Maar hoe stel je een gigantisch en veelzijdig

land als China bevattelijk voor?

Europalia ging tijdens de voorbereiding

te rade bij verschillende cultuurexperts.

Vier hoofdthema’s vormen uiteindelijk

de rode draad doorheen het kunstfestival:

Onsterfelijk China, Hedendaags

China, Kleurrijk China en China en de

wereld.

Een unieke hoofdtentoonstelling die telkens

in Brussel loopt, leidt elk thema in.

Zoon van de hemel zet voor Onsterfelijk

China de fi guur van de keizer centraal.

Deze tentoonstelling belicht met nog

nooit getoonde stukken 5000 jaar van

China’s glorierijke geschiedenis.

The State of Things: Brussels/Beijing

gaat binnen het thema Hedendaags

China dan weer de heel andere kant

uit. Onder meer onze eigen Luc

Tuymans en een Chinese kunstenaar

brengen collega’s uit beide landen met

elkaar in dialoog.

Het orchideeënpaviljoen. De kunst

van het schrift in China gaat in op de

geschiedenis en het belang van het

© Yang Chengde

‘Upon Calligraphy’ door de Guangdong

Modern Dance Company.

Chinese schrift.

De Zijderoute neemt als vierde tentoonstelling

de bezoeker mee naar weinig

gekende gebieden tussen Xi’an en het

Tian Shangebergte.

EEN KOPJE THEE

Een theehuis, aan de voet van de

Kunstberg, vormt het epicentrum van

het festival. Naast folders, posters,

programmaboekjes, merchandising

én alle catalogi van het festival vind je

er ook een schat aan informatie over

China, de Chinese cultuur en tradities.

Genietend van een kopje thee of van

heerlijke Chinese specialiteiten ontmoet

je hier anderen die net als jij China

beter willen leren kennen. Verschillende

artiesten brengen in het theehuis kleine

performances.

BELGIË OP DE KAART

Europalia zet niet alleen het gastland

China op de kaart. Ook Brussel en

België varen er wel bij. Dankzij de

internationale promotiemachine en de

roadshows naar de grote Europese

steden, komt een derde van de bezoekers

van de grote tentoonstellingen uit

het buitenland. “Onderschat dit aspect

niet”, stelt Kristine De Mulder. “Deze

mensen blijven slapen, gaan lekker

eten en brengen waarschijnlijk ook een

bezoek aan een of andere winkelstraat.

Alleen maar positief voor het toerisme

en de economie.” ■

europalia.china van 8 oktober 2009 tot

14 februari 2010

www.europalia.be

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

49


CULTUUR

Uitgeverij Mercatorfonds – autoriteit op het vlak van hoogwaardige

kunstboeken – bracht dit najaar de ultieme catalogue raisonné van de

Oostendse kunstenaar James Ensor op de markt. Door Goele Geeraert

Als uitgeverij van kwalitatief sterke

kunstboeken en geïllustreerde historische

studies bouwde uitgeverij

Mercatorfonds de afgelopen jaren

een ijzersterke reputatie op. Gedegen

wetenschappelijk onderzoek schrikt

de uitgeverij niet af om een onderwerp

volledig uit te spitten, meteen ook de

‘James Ensor. Leven en werk. Oeuvrecatalogus

van de schilderijen’ is een

complete catalogus.

© Mercatorfonds Ensor staat geboekt

Als muziek in de oren

50 NATIONALE LOTERIJ NOVEMBER 2009

reden waarom bepaalde publicaties

mogen rekenen op de steun van de

Nationale Loterij.

Met het kunstboek over de Belgische

avant-gardekunstenaar James Ensor

(1860-1949) leverde de uitgeverij

alweer een pareltje af. Auteur Xavier

Tricot werkte meer dan twintig jaar aan

de samenstelling van dit meesterwerk.

Ook de timing klopte perfect. De uitgave

raakte precies op tijd klaar voor het

internationaal Ensorjaar 2009-2010, en

met de prestigieuze tentoonstellingen in

New York, Parijs, Gent, Antwerpen en

Oostende in het vooruitzicht.

Dubbele verjaardag

Het dubbele Ensorjaar steunt op de

zestigste verjaardag van het overlijden

van de kunstenaar in 2009 en z’n geboortedag

die in 2010 precies 150 jaar

geleden plaatsvond.

“Zowel voor de pure kunstliefhebber als

de wetenschapper zet deze kritische

oeuvrecatalogus dé standaard voor alle

kennis over Ensor”, vertelt Jan Martens,

directeur van het Mercatorfonds.

“Het boek, dat werd uitgebracht in het

Nederlands, Frans en Engels, bestaat

uit twee delen. “Het eerste deel brengt

het biografi sche verhaal van de kunstenaar.

Chronologisch geschreven vanuit

getuigenissen en eigen geschriften,

maar bovenal prachtig geïllustreerd met

zijn 120 meesterwerken. Deel twee –

een wetenschappelijke catalogus in het

Engels – kan als naslagwerk gebruikt

worden door andere onderzoekers. Dit

deel bevat meer dan 1000 illustraties

in kleur.” ■

www.mercatorfonds.be

De vzw CeBeDeM promoot al meer dan vijftig jaar de Belgische hedendaagse muziek.

Een inspanning die de moeite loont. Door Goele Geeraert

Een bibliotheek met 15.000 partituren,

een uitgavencatalogus met meer dan

2000 titels van Belgische hedendaagse

muziek, en een jaarlijkse druk van meer

dan 80.000 pagina’s muziek. Het zijn

maar enkele cijfers op de palmares

van het Belgisch Centrum voor Muziekdocumentatie

CeBeDeM.

Al meer dan een halve eeuw promoot

CeBeDeM de Belgische hedendaagse

muziek, zowel in België als daarbuiten.

En dat op alle mogelijke manieren.

Directeur Alain Van Kerckhoven: “We

verzamelen de werken van onze ledencomponisten

en publiceren ze, we

reproduceren niet-gepubliceerde partituren

voor uitvoering of promotie, we

voorzien in orkestmateriaal, en verstrekken

informatie over onze leden.”

Digitalisering en archivering

Het centrum beschikt daarvoor over

een bibliotheek met muziekpartituren

en opnames, een lees- en luisterzaal,

een reproductie-, verkoop- en uitgavendienst,

een verhuurdepartement en een

promotiedienst. De nieuwste uitdaging

voor CeBeDeM vormt de digitalisering

en archivering van zijn drukmateriaal, en

de modernisering van zijn website.

CeBeDeM ziet op geen inspanning om

de hedendaagse muziek tussen de

vele andere muziekgenres tot zijn recht

te laten komen. Maar de voldoening is

zeker zo groot. Alain Van Kerckhoven:

“Onze langdurige samenwerking met

de Koningin Elisabethwedstrijd, of de

uitgave van een belangrijk werk zoals

Canzone van Wim Henderickx twee jaar

terug, maken elke investering meer dan

de moeite waard.” ■

www.cebedem.be

© Mercatorfonds

Detail uit 1 van de 120 meesterwerken

die in de catalogus zijn opgenomen.

De uitgaven van ‘Canzone’

van Wim Henderickx.

© CeBeDeM


DE NATIONALE LOTERIJ CREËERT KANSEN VOOR U

persona

RITUELE MASKERS EN HEDENDAAGSE KUNST

T E N T O O N S T E L L I N G






24 APRIL 2009 > 3 JANUARI 2010

Koninklijk Museum voor Midden - Afrika

Leuvensesteenweg 13 | 3080 Tervuren - België | T +32 (0)2 769 52 11

www.africamuseum.be/persona







De door u verstrekte gegevens worden opgenomen in de bestanden van de Nationale Loterij, Belliardstraat 25-33, 1040 Brussel. In overeenstemming met de wet

NOVEMBER 2009 NATIONALE LOTERIJ

tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer heeft u een inzage- en correctierecht van deze gegevens. U kunt te allen tijde uw gegevens kosteloos laten

schrappen uit ons bestand.

51


Wij zijn ook daar

waar u ons niet verwacht.

De Nationale Loterij speelt een zeer actieve rol in de samenleving. Elk jaar

steunt ze honderden humanitaire, sociale, culturele, wetenschappelijke

en sportieve projecten. Zo creëert ze kansen voor iedereen. En daarom

vindt u de Nationale Loterij ook daar waar u het niet verwacht.

More magazines by this user
Similar magazines