Meervoudige Intelligentie, matchen, stretchen en vieren ... - Cps

Meervoudige Intelligentie, matchen, stretchen en vieren
Hersenonderzoek (o.a. H. Gardner) laat acht verschillende intelligenties in de menselijke hersenen zien. Leren
kun je met alle acht. Of het nu om wiskunde gaat of om taal. Maar in het gangbare onderwijs ligt de nadruk op
slechts twee van deze intelligenties; de Verbaal-Linguïstische en de Logisch-Mathematische intelligentie.
Wanneer je als leerling vooral Lichamelijk-Kinestetisch bent aangelegd heb je dus pech gehad, en presteer je
onder je niveau. Je krijgt de stof immers niet op de voor jou meest toegankelijke manier aangeboden. Maar
ook de leerling die wel sterk Logisch-Mathematisch is aangelegd komt tekort. Deze leerling benut wel deze
intelligentie maar stimuleert de andere gebieden niet of nauwelijks.
De Amerikaanse onderwijspsycholoog dr. Spencer Kagan heeft een onderwijsmethode ontwikkeld gebaseerd op
de acht intelligenties. RPCZ heeft deze aanpak bewerkt voor de Nederlandse cultuur en het Nederlandse
onderwijs.
Kagan heeft een groot aantal werkvormen (structuren) ontwikkeld. Deze spelen in op een of enkele van de acht
intelligenties. Doordat alle intelligenties aan bod komen in de MI aanpak, is de kans groter dat ook alle
leerlingen tot leren komen. De leerlingen werken zowel individueel als in tweetallen of in teams. MI betekent
bestaande lesstof via deze structuren aanbieden. MI is dus te gebruiken in alle bestaande lesmethoden. Het
versterkt uw klassenmanagement. Bovendien maakt MI alle vormen van adaptief onderwijs effectiever
Er wordt uitgegaan van de gedachte dat menselijke vermogens veel verder reiken dan lezen, schrijven en
rekenen. Er moet in het onderwijs ook aandacht besteed worden aan capaciteiten zoals sociaal
waarnemingsvermogen, beeldend vermogen en muzikaal vermogen zijn talenten en/of intelligenties. Door
kinderen aan te sporen een volledige reeks van talenten/intelligenties te ontwikkelen, verandert de school in
een opleiding die verder gaat dan einddoelen en die ontwikkelingen om wil zetten in levensvaardigheden.
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 1

Scholen die Gardner's model van Meervoudige Intelligentie in de praktijk brengen richten zich vaak op het
identificeren van de natuurlijke talenten van een kind. Zij proberen uit te gaan van de sterke kanten
(matchen) en tegelijkertijd de zwakke punten bij te schaven (stretchen).
Meervoudige Intelligentie betekent voor het onderwijs het stimuleren van een brede ontwikkeling, uitgaan van
verschillen en uniciteit waarderen, je zwakke en sterke kanten leren kennen en deze weten in te zetten om te
leren, samen te werken en te communiceren. Kortom, het benutten van al je intelligenties.
1. Tot nu toe zijn er op basis van onderzoek acht intelligenties vastgesteld met de volgende kenmerken:
Verbaal-linguïstisch: gevoelig voor taal, goed in spreken/luisteren/lezen, functioneel taalgebruik,
goed in grammatica.
2. Muzikaal-ritmisch: gevoelig voor geluid, toonhoogte en ritmevast, koppeling van emotie en geluid,
goed geheugen voor muziek.
3. Intrapersoonlijk: zelfkennis, nadenken over eigen handelen, aanpassingsvermogen, persoonlijk
ontwikkelen.
4. Interpersoonlijk: begrijpen van anderen, gevoelig voor stemming van anderen, in staat anderen te
motiveren, sterk vermogen tot empathie.
5. Lichamelijk-kinesthetisch: sterk besef van eigen lichaam, sterke motorische beheersing, behoefte
aan beweging, leren door te doen.
6. Visueel-ruimtelijk: goed geheugen voor beelden, leren door te kijken, sterk ontwikkeld topografisch
gevoel, goed in staat emoties en ervaringen te visualiseren.
7. Logisch-Mathematisch: logisch nadenken, abstractie, onderzoekend, motivatie om de fysieke wereld
te verklaren.
8. Naturalistisch-ecologisch: belangstelling voor de natuur, observatie en herkenning, verzamelen en
ordenen, omgang met planten en dieren.
.
⇒ De intelligentie heeft zelf geen inhoud maar wordt afgestemd op specifieke onderwerpen.
Intelligenties zijn wsch ontstaan om bepaalde soorten zaken in een voorspelbare wereld te kunnen
hanteren. Dit vermogen kan worden heraangepast aan andere doelen.
⇒ Het zijn gescheiden modules / vermogens. Zo blijkt uit onderzoek naar mensen met hersenschade.
Intelligenties zijn los van elkaar functionerende systemen itt 1 multifunctioneel systeem.
⇒ Principe: we gebruiken een intelligentie wanneer we actief een probleem oplossen of een product maken
dat wordt gewaardeerd in de samenleving.
Samenvattend:
• Intelligentie = het biopsychologische vermogen om beppalde soorten informatie op bepaalde manieren te
verwerken. ZELFSTANDIG FUNCTIONERENDE SYSTEMEN met eigen karakteristieke neurale processen.
• Intelligentie = vermogen om problemen op te lossen en vragen op te roepen en iets te vervaardigen in een
gewone, betekenisvolle omgeving.
• Intelligentie = breder dan het gebied van IQ
• Intelligenties geven in feite een ordening / indeling van het ontwikkelingspotentieel van de leerling.
MATCHEN, STRETCHEN, VIEREN.
• Intelligentie = competentie. Deelnemers kunnen benaderd worden op hun sterke kant. Exit uniformiteit.
Sluit aan bij sociaal constructivisme.
• Didactische structuren
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 2

Diversen:
Controverses over intelligentie:
Is het enkelvoudig
Is het erfelijk bepaald of resultaat van inspanning.
Zijn intelligentietests tendentieus.
Onderzoek in patronen van vermogens. Niet alleen (wiskundig-)cognitief maar ook bij bv stadia en
ontwikkeling van kunstzinnigheid.
Vanuit welke discipline moet intelligentie onderzocht worden. Niet alleen vanuit de psychologie.
De uitdaging voor het huidige onderwijs
Informatie meervoudige intelligenties
(n.b.: begin met punt a, b en c van de onderstaande info te geven en probeer de rest weg te zetten in een
daaropvolgende gesprek, naar aanleiding van de vragen die gesteld worden)
a. Vraag de deelnemers wat zij verstaan onder intelligentie? Of: als iemand zegt: “x is intelligent”. Wat voor
associaties krijgt men daar dan bij? Wat verwachten we dan van iemand?
De definitie van intelligentie kan per cultuur en periode verschillen. Laatste eeuwen in het westen:
logisch-wiskundig en linguïstisch. Het laatste decennium vindt er een verschuiving / verbreding plaats naar
interpersoonlijke intelligentie (samenwerken) en intrapersoonlijke intelligentie (reflecteren).
b. Toelichting op de 8 intelligenties – zie hieronder theorie
c. Voorbeeld Texel (waar gebeurd): Twee vriendinnen wandelden daar, kwamen in een zeer ruig
strandgebied waarbij zij zich echt gingen afvragen hoe nog ooit in de bewoonde wereld te komen. Een
geplaveid pad die hen van zee landinwaarts voerde, was niet aanwezig. De enige hoop was dat Texel een
eiland is – kan je op een eiland verdwalen.
Op het gebied tussen zee en binnenland was het overzicht op de omgeving toch onduidelijk. Hoe konden
zij de weg weer vinden?
Op een gegeven moment riepen de twee vriendinnen tegelijk: “Voetstappen!”
De ene vriendin had wat naar de grond gestaard, ontwaarde daar voetstappen en bedacht dat als je die
volgt, je vanzelf in de bewoonde wereld komt (visueel-ruimtelijke intelligentie).
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 3

De ander daarentegen had wat in de lucht gestaard en zich bedacht: als hier andere mensen gelopen
hebben en de weg landinwaarts gevonden hebben, moeten zij logischerwijze voetstappen hebben
achtergelaten. Als wij die volgen, komen we wel weer in de bewoonde wereld. (logisch-mathematische
intelligentie).
Zij gebruikten twee (gelijkwaardige) intelligenties die hen nota bene tot dezelfde oplossing brachten maar
wel via verschillende wegen.
d. Uitgaand van acht intelligenties gaat het er niet om hoe knap je bent maar hoe je knap bent. Niet zozeer
of je (verbaal of logisch-mathematisch) knap bent maar via welke intelligentie je knap bent. Bij dat
laatste ga je er van uit dat ieder mens intelligent is – de vraag is: via welke vorm van intelligentie.
e. matchen, stretchen, vieren – dit zijn de drie pijlers van m.i.
Onderwijs dat uitgaat van meervoudige intelligenties matcht, stretcht en viert.
Matchen: er worden vele verschillende werkvormen aangeboden. Voor elke intelligentie zijn er wel
werkvormen die daarbij aansluiten. Zo krijgt iedere leerling de kans via zijn voorkeursintelligentie tot
kennis te komen.
Stretchen: het is niet goed om alleen de voorkeursintelligenties te gebruiken. De andere intelligenties
kunnen verder ontwikkeld worden zodat een leerling een breed spectrum aan mogelijkheden van leren
ontwikkeld.
Vieren: elke intelligentie wordt gewaardeerd, gevierd, van waarde geacht.
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 4

Signaleringslijst meervoudige intelligentie 1
http://www.pbdgent.be/oldsite/opvoedingonderwijs/mitest/mitestkind.htm
Naam: ......................................................................................
(Kruis aan wat van toepassing is.)
Verbaal-linguistische intelligentie
O Is geïnteresseerd in geluiden, taalspelletjes enz.
O Geniet van “expressief taalgebruik” (geluiden maken, woordherhalingen, rijmpjes, melodietjes).
O Luistert graag naar verhalen en gedichten.
O Vraagt naar de betekenis van woorden.
O Vraagt vaak om uitleg: “Wat betekent dit, wat is dat?”
O Kan oplossingen goed onder woorden brengen.
O Kan goed voorlezen.
O Kan spelen met zijn/haar stem (stemmetjes maken).
O Leest graag of wil altijd voorgelezen worden.
O Heeft een duidelijk herkenbare spreek- en schrijf-“stijl”.
Logisch-mathematische intelligentie
O Rekent graag, werkt graag met reken(-achtige)puzzels.
O Is geboeid door vormen, patronen, verbanden enz.
O Wil weten hoe dingen werken.
O Luistert graag naar “denkproblemen” en lost deze graag op.
O Ziet vaak overal structuur of overeenkomsten in.
O Kan heel geordend denken.
O Bedenkt (nieuwe), originele en vaak logische oplossingen.
O Is een goede analyticus.
O Kan nieuwe spelregels bedenken.
O Vindt het leuk om proefjes te doen.
Visueel-ruimtelijke intelligentie
O Heeft een grote verbeeldingskracht.
O Houdt van bouwen en construeren.
O Is geboeid door vormen van wolken, kleuren en patronen als geheel.
O Is altijd bezig met de vraag hoe dingen eruitzien.
O Speelt graag met constructiematerialen als LEGO, Fischertechnik, Meccano enz.
O Tekent graag.
O Kan werkstukken maken die opvallen door vormgeving.
O Onthoudt beter door te zien dan door te luisteren.
O Gebruikt materiaal op geheel eigen manier, ziet snel toepassingen.
O Heeft een eigen herkenbare stijl.
Tactiel-motorische intelligentie
O Vindt bewegingsactiviteiten leuk, zowel om te doen als om naar te kijken.
O Heeft belangstelling voor sport in zijn algemeenheid.
O Houdt van pietepeuterige bezigheden.
O Houdt van werken met klei en zand en water.
O Is lenig en soepel.
O Is altijd bezig
O Bedenkt oplossingen voor iets in termen van “Als we het nu eens zo doen?”
O Doen is begrijpen.
O Speelt gemakkelijk toneel.
O Maakt iets op een herkenbare “eigen” manier.
1 © Edukin, Lelystad, tel. (0320) 24 03 73. Gebruik in onderwijssituaties is toegestaan met bronvermelding.
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 5

Muzikale intelligentie
O Luistert graag naar muziek.
O Houdt van muziek maken.
O Herkent zonder veel moeite een melodie.
O Kent heel veel liedjes uit het hoofd.
O Beweegt het lichaam als hij/zij muziek hoort.
O Neuriet en zingt vaak in zichzelf.
O Zingt gemakkelijk zo maar een liedje.
O Maakt zijn/haar eigen muziek en liedjes.
O Is gevoelig voor maat en ritme.
O Kan gemakkelijk rijmwoorden bedenken.
Naturalistisch-ecologische intelligentie
O Is graag buiten in de natuur.
O Heeft belangstelling voor alles wat leeft en groeit.
O Wil altijd weten hoe het zit.
O Heeft een scherp waarnemingsvermogen.
O Is een echte verzamelaar.
O Leest alles over dieren en planten.
O Komt vaak met leuke en boeiende ontdekkingen van buiten.
O Houdt bij wat zij/hij allemaal ziet of vindt in de natuur.
O Weet veel van de natuur.
O Kan goed met dieren (en planten) omgaan.
Interpersoonlijke intelligentie
O Toont belangstelling voor anderen.
O Werkt graag samen met anderen.
O Doet graag mee aan groepsactiviteiten en kringgesprekken.
O Reageert goed op stemming en gevoelens van een ander .
O Accepteert andere kinderen zoals ze zijn.
O Zoekt sociale contacten en situaties.
O Is in staat een positieve atmosfeer op te roepen om de groep bij elkaar te houden.
O Neemt gemakkelijk de leiding waardoor anderen (ook) goed kunnen functioneren.
O Reageert gemakkelijk in een gesprek.
O Zoekt actief mee naar oplossingen.
Intrapersoonlijke intelligentie
O Voelt gevoelens en stemmingen van een ander goed aan.
O Houdt zich bezig met de serieuze zaken van het leven.
O Kan zich in verhalen inleven.
O Kent eigen sterke en zwakke kanten redelijk.
O Weet wanneer hij/zij om hulp moet vragen en wanneer niet.
O Waardeert en geniet van tijd voor zichzelf.
O Bedenkt originele oplossingen voor problemen.
O Is een denker.
O Analyseert situaties en denkt na over de betekenis.
O Trekt zich gemakkelijk in zichzelf terug.
Scoring:
• Tel per intelligentie het aantal aangekruiste items.
• Breng de aantallen over in de onderstaande tabel. Wanneer er 7 items aangekruist zijn, arceert of kleurt u
bv. de onderste 7 hokjes.
• Wanneer er niets is aangekruist, vut u niets in.
Kwalificatie:
• 6 of meer aangekruiste items is een “hoge” score.
• Een “lage” score is 4 of minder aangekruiste items.
Let wel: het gaat niet om de hoeveelheid items, maar om de vraag: welke springen eruit?
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 6

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
verbaallinguïstisch
logischmathematisch
visueelruimtelijk
tactielmotorisch
muzikaal naturalistischecologisch
interpersoonlijk
intrapersoonlijk
© CPS 2010 Meervoudige intelligentie; a.verbaan@cps.nl; b.slotboom@cps.nl; m.overdijk@cps.nl 7