B arack Obama - Nrc

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 1
B arack
Obama
De beste artikelen uit
NRC Handelsblad en nrc.next
NRC BOEKEN

I n h o u d s o p gave
Barack Obama
4
5
10
16
17
20
24
26
34
Juli 2004: Barack Obama debuteert, ziet en overwint
Marc Chavannes, 28 juli 2004
Mijn hart is vervuld van liefde voor dit land
Menno de Galan, 26 januari 2007
De eerste zwarte politicus die blanken niet afschrikt
Tom-Jan Meeus, 10 februari 2007
American Dream komt uit
Levensloop Barack Obama
‘Door samen te werken kunnen we oude raciale
wonden helen’
Speech Barack Obama, 19 maart 2008
Of zijn ‘roots’ er nou liggen of niet, voor Kansas is
Obama de vijand
Tom-Jan Meeus, 23 september 2008
In het land van zijn vader, Kenia, zou Obama nooit
president worden
Koert Lindijer, 25 oktober 2008
Zwart is niet langer een bezwaar
Tom-Jan Meeus en Merijn de Waal, 1 november 2008
Dit is niet mijn overwinning, het is de uwe
Speech Barack Obama, 5 november 2008
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 2

Vo o r wo o rd
Zelden kreeg een race om het Amerikaanse presidentschap
zo veel aandacht als de voorgaande. Ook buiten de Verenigde
Staten werd al maanden voor de eerste voorverkiezingen,
begin 2008, uitgebreid verslag gedaan van alle
kandidaten die zich warmliepen. Barack Obama, de jonge
senator uit Illinois, die als outsider in de Democratische
voorverkiezingsrace begon, trok al snel de meeste aandacht.
Eerst versloeg hij de Democratische favoriet Hillary
Clinton. Daarna de Republikein John McCain. En ten slotte
veroverde hij, als eerste zwarte Amerikaan ooit, het pres
i d e n t s ch a p.
Het jaar van zijn wereldwijde doorbraak werd zo ook
meteen het jaar van zijn verkiezing. Voordat Obama presidentskandidaat
was, hadden nog maar weinig mensen
buiten de VS ooit van hem gehoord. Een jaar later was de
wereld in de greep van de Obamamania.
In het N RC-archief duikt zijn naam pas voor het eerst op
in 2004. De twee jaar daarna zijn de artikelen over hem
nog op één hand te tellen. In 2007 wordt hij 86 keer genoemd
en in 2008 ineens in 1.076 artikelen. Deze bundel
bevat een selectie van al die artikelen, als beknopte maar
gedegen introductie van de man die op 20 januari president
wordt.
(MdW)
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 3

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 4
Juli 2004: Barack Obama
debuteert, ziet en overwint
Bij de Democratische Conventie
in de zomer van 2004 valt het
oog van correspondent Marc
Chavannes op een bevlogen
kandidaat-senator. Het is de
eerste keer dat de naam van
Barack Obama in een
Nederlandse krant staat.
Door onze correspondent
Marc Chavannes
Boston, 28 Juli 2004.
Wie was ook al weer de eerste zwarte
president van de Verenigde Staten?
Barack Obama (2009-2017). Gisteravond
hield de kandidaat-senator voor Illinois
(42) de keynote speech op de Democratische
Conventie in Boston. Hij debuteerde,
zag en overwon – met een beheersing
en hartstocht die de aanwijzing van
John Kerry als presidentskandidaat,
donderdag, bijna in gevaar bracht.
De afgevaardigden zaten verstild van
opwinding te luisteren. Om regelmatig
uit te barsten in gejuich. Ieder woord,
ieder gebaar van de lenige jurist uit Chicago
was raak. Hij was nederig en tegelijk
zelfverzekerd. Obama joeg een zeldzaam
soort energie door het bomvolle
ijshockeystadion. Zelden is een politicus
zo snel uit de regionale politiek naar
landelijke bekendheid opgestoomd.
Obama heeft het allemaal. Hij belichaamt
de smeltkroes, de kans die iedere
Amerikaan heeft om verder te komen.
Zoon van een Keniaan, die in Amerika
kwam studeren en op Hawaï een meisje
uit Kansas trouwde. Het huwelijk hield
niet lang stand. Barack, hun enig kind,
bleef bij zijn moeder, die hertrouwde
met een Indonesische zakenman. Toen
ook dat huwelijk strandde kwam Obama
terug uit Jakarta en werd door zijn
blanke grootouders opgevoed.
Obama kon studeren aan Columbia
University en de rechtenfaculteit van
Harvard, waar hij de eerste zwarte redacteur
van de Law Review was. In plaats
van een lucratieve advocatenbaan ging
hij mensen uit achterstandswijken helpen
om voor hun rechten op te komen.
In het voorjaar versloeg hij met een verbluffende
voorsprong een peloton zware
Democratische liefhebbers voor een
van de twee senaatszetels voor de staat
Illinois. Gister liet hij John Kerry horen
hoe Democraten ongeremd sociaal én
volstrekt praktisch en realistisch kunnen
zijn.
Bekijk de videoregistratie van dit
optreden op YouTube

Mijn hart is vervuld van
liefde voor dit land
Half januari 2007 stelt Obama
zijn kandidatuur voor het
presidentschap. Alle reden om
eens goed te lezen in de
autobiografische boeken die de
Democratische senator met de
„exotische achtergrond” heeft
g e s ch r e v e n .
Door Menno de Galan
Amsterdam, 26 januari 2007.
De Afro-Amerikaanse leiders Jesse Jackson
en Al Sharpton schorten hun oordeel
nog even op. Beide veteranen van
de burgerrechtenstrijd steunen Barack
Obama vooralsnog niet als kandidaat
voor het presidentschap. Obama is immers
geen echte brother; het getto is
nooit zijn referentiekader geweest. Zelfs
de zwarte Republikein Alan Keyes, in
2004 de tegenstander van Obama voor
een senaatszetel in de staat Illinois, beschuldigde
hem er tijdens de verkiezingsstrijd
van geen echte Afro-Amerikaan
te zijn. Hij voegde eraan toe dat
Obama, die voor het recht op abortus is,
evenmin op de stem van Christus kon
rekenen.
Maar dat is precies het punt. Obama,
kind van een zwarte vader uit Kenia en
een blanke moeder met wortels in de
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 5
Barack Obama op campagne in 2004.
Foto AP
staat Kansas, is inderdaad ongrijpbaar.
Hij heeft niet zozeer een etnische als wel
een exotische achtergrond. Hij werd geboren
in Hawaï waar hij, afgezien van
een verblijf in Indonesië, ook opgroeide.
Hij woonde vier jaar in Jakarta omdat
zijn moeder, Stanley Ann, was hertrouwd
met een Indonesiër nadat zijn
vader, Barack Obama senior, de benen
had genomen. Hij studeerde in Los Angeles,
New York (Columbia) en Boston
(Harvard). Hij vond werk in Chicago,
eerst als buurtwerker, later als jurist. Hij
ging de politiek in op aanraden van
vrienden. Hij won zijn eerste race, voor
het parlement in Illinois, was daarna
kansloos in de strijd om een zetel voor
het Huis van Afgevaardigden in Washington
en versloeg vervolgens in 2004
met opvallend gemak zes Democratische
en een Republikeinse tegenstander
voor de Senaat. In november 2004 genoot
hij al landelijke bekendheid, om-

dat John Kerry hem had uitverkoren om
de prestigieuze keynote speech op de Democratische
Conventie in Boston te
houden.
Obama gebruikt zijn vrije tijd om te
schrijven. The Audacity of Hope is zijn
tweede boek. In 1995 schreef hij Dreams
from my Father, een boeiende mix van autobiografie
en zoektocht naar zijn vader
waarin hij tevens erkende hasj te hebben
gerookt en cocaïne gesnoven. Toen hij er
als politicus mee werd geconfronteerd
reageerde hij laconiek: hij zei dat hij
destijds nog niet wist dat hij de politiek
‘Een zwarte man met een
rare naam’ noemt
Barack Obama zichzelf
in zou gaan. Een ander was er misschien
niet mee weggekomen, maar dat is opnieuw
het punt. De relatief jonge Obama
geldt als de Tiger Woods van de politiek.
Net als de zwarte golfkampioen
koppelt hij het zeer Amerikaanse voorkomen
van de geboren winner aan een
jongensachtig, bijna onschuldig uiterlijk.
‘A black man with a funny name’,
noemt hij zichzelf spottend in het voorwoord
van zijn eerste boek. Dat was, in
het mijnenveld van de Amerikaanse etnische
identiteit, een meesterzet. Boodschap:
hij kan zijn identiteit relativeren.
Evenals Woods weigert hij de race card
uit te spelen; hij wil worden beoordeeld
op zijn prestaties.
Toch geeft hij in Dreams from my Father
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 6
ruiterlijk toe te hebben geworsteld met
zijn identiteit. Zijn vader heeft hij nooit
gekend. Obama senior belandde als student
econometrie in Hawaï, in de verwachting
dat hij de kennis die hij in de
Verenigde Staten opdeed zou aanwenden
voor de ontwikkeling van zijn land.
Op Hawaï ontmoette hij een blanke studente
met wie hij trouwde, een zoon
kreeg en die hij achterliet nadat hij een
beurs had gekregen voor Harvard; een
tussenstop op de terugweg naar Nairobi.
Nadat in Jakarta het tweede huwelijk
van zijn moeder in zwaar weer was beland,
hemelde ze haar eerste echtgenoot
op: zijn zwarte identiteit, trots en intelligentie.
Die koppelde ze vervolgens
moeiteloos aan het karakter van haar
zoon én aan de burgerrechtenstrijd in
de Verenigde Staten, zodat Barack al
heel jong bekend was met de mars naar
de vrijheid van Martin Luther King en
de onverzettelijkheid van Rosa Parks. In
de bibliotheek van de Amerikaanse ambassade
waar zijn moeder werkte, kreeg
Obama vervolgens de schok van zijn leven.
In het tijdschrift Life zag hij een
gruwelijke foto van een zwarte man die
in de knoop lag met zijn huidskleur en
deze met een chemisch middel had bewerkt.
Het experiment mislukte. In tegenstelling
tot wat zijn moeder hem
vrijwel dagelijks inpeperde was deze
man dus niet trots op zijn zwarte voorkomen.
Obama bleef in verwarring acht
e r.
Eenmaal terug in de VS sloeg zijn verwarring
om in woede. Hij werd geconfronteerd
met racisme, zocht aansluiting
bij de zwarte basketbalwereld en
gebruikte drugs. Pas veel later, nadat hij
>

in Kenia het graf van zijn vader had bezocht
– die door een auto-ongeluk was
overleden – accepteerde hij naar eigen
zeggen zijn gemengde afkomst. Dat wil
zeggen: niet als Afrikaans-Amerikaan,
maar als Afrikaan en Amerikaan, zonder
streepje. Zijn vader was een ambitieuze
man die zijn dromen in Kenia niet had
kunnen verwezenlijken. Zijn zoon en
naamgenoot gaat in de Verenigde Staten
in de herkansing.
De laatste zin van zijn tweede boek,
The Audacity of Hope, is veelzeggend:
‘Mijn hart is vervuld van liefde voor dit
land.’ Het is deze liefde, onnadrukkelijk
opgeschreven en niet onvoorwaardelijk,
die de kern vormt van het boek, dat al
wekenlang de Amerikaanse bestsellerlijsten
aanvoert. Inmiddels zijn ruim
800.000 exemplaren in druk verschenen.
De woede die Jesse Jackson en Al
Sharpton te pas en te onpas weten op te
roepen en die bij beide mannen voortdurend
vlak onder de oppervlakte lijkt
te kolken, is Obama vreemd. In tien
hoofdstukken (negen plus een epiloog)
met no-nonsensetitels als ‘Po l i t i e k ’,
‘Grondwet’, ‘Ras’, ‘Geloof’ en ‘Gezin’
legt hij uit wat hij voorheeft met de Verenigde
Staten. Hij zoekt common ground,
schrijft hij om de zoveel bladzijden. Gemeenschappelijkheid
en samenwerking,
maar wel onder voorwaarden: die
van een Democraat die zich zorgen
maakt over milieuvervuiling, het Amerikaanse
militaire machtsvertoon in de
wereld en het verlies van banen en werk
in eigen land. ‘Als we geen actie ondernemen
tegen de almaar toenemende ongelijkheid
in Amerika’, waarschuwt hij,
‘een ongelijkheid die zich langs raciale
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 7
lijnen voltrekt en daardoor de rassenstrijd
aanwakkert, terwijl het land juist
steeds zwarter en bruiner wordt, dan
zullen onze democratie en economie
daar schade van ondervinden.’
De Republikeinen hebben volgens
hem de staat gebruikt om door middel
van belastingvoordelen voor ondernemers
de ongelijkheid tussen rijk en arm
te vergroten. Obama wil belastinggeld
aanwenden voor grootschalige omscholingsprojecten
voor werklozen, betaalbare
gezondheidszorg en de renovatie
van verpauperde woonwijken.
Dat klinkt redelijk, maar verklaart op
zich nog niet waarom zo veel mensen
zijn gegrepen door het boek. Want makkelijk
leesbaar is The Audacity of Hope
niet, in tegenstelling tot Dreams from my
Fa t h e r . Zijn verhandelingen over de founding
fathers, de buitenlandse politiek van
de VS sinds 1945 en de politieke cultuur
sinds het presidentschap van Ronald Reagan
(1981-1989) zijn verhelderend,
maar je moet er wel even voor gaan zitten.
Het is waarschijnlijk vooral de toon
die Obama’s boek tot een succes maakt.
Hij komt namelijk nergens over als een
betweter. Hij geeft wel een richting aan,
maar heeft geen kant-en-klaar recept
voor de problemen in binnenland (globalisering)
en buitenland (terrorisme)
waarmee Amerika worstelt.
Obama schrijft dat de Amerikaanse
politiek in een ‘dead zone’ is beland. Republikeinen
en Democraten waren de
afgelopen kwart eeuw volgens hem
vooral bedreven in het binnenhalen van
het eigen gelijk, met dien verstande dat
de Republikeinen sinds Reagan het electoraat
er vaker van hebben overtuigd dat
>

zij ook gelijk hebben. Met hun strategie
van polarisatie hebben de Republikeinen
de Democraten in de verdediging
gedrongen. Progressieve politici worden
weggezet als archaïsche gelovigen in
overheid en bureaucratie, vakbondsleden
als losers, gettobewoners als misdadigers
en pathologische studieobjecten,
atheïsten als ondermijners van het gezin
zonder moreel kompas, diplomaten als
ruggegraatloze onderhandelaars en intellectuelen
als weke naïevelingen die
voorheen soft on communism waren en tegenwoordig
soft on terrorism.
Obama heeft vanaf het
begin geen vertrouwen in
het avontuur in Irak
Obama verzet zich hier vanzelfsprekend
tegen, maar hij steekt de hand ook
in eigen boezem. De Republikeinen zijn
erin geslaagd de thema’s van het debat
te bepalen. De Democraten werden gedwongen
te reageren en wie reageert
heeft per definitie wat uit te leggen. De
oplossing die Obama aandraagt voor een
reveil voor zijn partij is even simpel als
voor veel Amerikanen aanlokkelijk: erken
het belang van typisch Republikeinse
thema’s als patriottisme, ondernemingszin,
gezin, geloof en normen en
waarden. Maar geef ook aan dat Amerika
in de toekomst op het gebied van milieu,
terreurbestrijding, en het behoud
van werk en banen voor uitdagingen
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 8
staat die niet kunnen worden opgelost
met het jargon van Republikeinen in de
afgelopen 25 jaar. Streef waar mogelijk
naar samenwerking met de Republikeinen,
maar geef ook aan dat de Democraten
beter in staat zijn de nieuwe problemen
op te lossen.
Dat geldt vooral voor de buitenlandse
politiek. Obama had vanaf het begin
geen vertrouwen in het Amerikaanse
avontuur in Irak. Hij sprak zich ruim
voor de invasie tijdens een demonstratie
in Chicago al uit tegen de oorlog, hoewel
zijn adviseurs hem dat hadden afgeraden.
Daarmee stak hij zijn nek uit,
maar hij geeft te kennen dat het hem
geen enkele voldoening geeft om achteraf
zijn gelijk te behalen. In plaats daarvan
spreekt hij na een bezoek aan Irak
zijn bewondering uit voor de geest van
‘Amerikaans vernuft, rijkdom en technische
know-how’. Zijn landgenoten zijn
er immers in geslaagd ‘hele steden te
planten in vijandig grondgebied’. Dat is
een Republikeinse benadering: wees
trots op wat de Verenigde Staten in de
dorre woestijn hebben neergezet. Maar
zodra hij zich buiten de Groene Zone begeeft
waar het Amerikaanse bestuur
zich heeft gevestigd, krijgt de lezer een
andere boodschap mee: de onderneming
is allesbehalve een succes. Een van
zijn medewerkers spreekt in Falluja, in
de gewelddadige Anbar-provincie, zelfs
een Amerikaanse soldaat die pleit voor
volledige terugtrekking van het leger.
Zo ver gaat Obama niet, maar hij schrijft
wel dat de strijd in Irak alleen met politieke
in plaats van militaire middelen
kan worden gewonnen. Het slimme van
zijn betoog schuilt in de subtiele signa-
>

len die Obama de lezer geeft: altijd al tegen
de oorlog, maar geen onuitstaanbare
betweter; bewondering voor Amerikaans
technisch en militair vernuft,
maar ook oog voor de bittere politieke
werkelijkheid van Irak.
Obama is relatief jong en pas twee jaar
s e n a t o r. In de Amerikaanse pers is gesuggereerd
dat hij daardoor de ervaring
mist om een succesvolle gooi te doen
naar het presidentschap. Maar in vergelijking
met de huidige president geeft
hij blijk van een grote belangstelling
voor de buitenlandse politiek. Obama
heeft bovendien veel meer van de wereld
gezien dan de meeste van zijn Amerikaanse
generatiegenoten. Door zijn verblijf
in Indonesië en zijn bezoeken aan
Kenia weet hij hoe willekeur, corruptie
en geweld een samenleving kunnen ontwrichten.
Wat hij in die landen aan den
lijve ondervond, is dat de buitenlandse
politiek van de VS niet per definitie goed
uitpakt. Amerikaans beleid, schrijft hij
in The Audacity of Hope, ‘is soms gebaseerd
op foute veronderstellingen, […]
die de legitieme aspiraties van andere
volken ontkennen, onze eigen geloofwaardigheid
ondermijnen en van de wereld
een gevaarlijker oord maken.’ Dat is
een uitzonderlijke uitspraak voor een
Amerikaanse presidentskandidaat en
een breuk met het recente verleden.
Sinds Reagan was het startschot voor
succes in de politiek immers de verklaring
dat Amerika een land is dat niets
fout kan doen.
Is Amerika rijp voor de eerste zwarte
president? In een portret in de New Yorker
wees Obama zelf op de verkeerde veronderstelling
van die vraag. In het lan-
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 9
delijke zuiden van de staat Illinois, waar
hij campagne voerde, kwam hij veel
mensen tegen die hem herinnerden aan
de familie van zijn blanke moeder. ‘Ik
ken deze mensen’, zei hij. ‘Het zijn net
mijn grootouders. Hun houding, hun
mentaliteit, hun gevoel van goed en fout
– het komt mij volledig bekend voor.’
Dat is een belangrijk deel van zijn
kracht: hij vormt geen bedreiging voor
blanken. Evenmin heeft hij de loodzware
bagage waarmee de grote favoriet Hillary
Clinton aan de race om het presidentschap
begint. De grote vraag is of
zijn kandidatuur aanslaat in het Amerikaanse
zuiden, met zijn overwegend behoudende
bevolking. Aan de andere
kant: na acht jaar Clinton en acht jaar
Bush zijn de Verenigde Staten wellicht
toe aan een nieuw gezicht en een nieuw
verhaal. De eerste postraciale zwarte
presidentskandidaat heeft zich gemeld.
Misschien te vroeg, maar misschien ook
wel precies op tijd.
Barack Obama: The Audacity of Hope.
Thoughts on Reclaiming the American
Dream. Crown, 375 blz. € 18,99
Barack Obama: Dreams from my Father. A
Story of Race and Inheritance. Three Rivers
Press, 457 blz. € 14,99
Oorspronkelijk verschenen in 1995
>

De eerste zwarte politicus die
blanken niet afschrikt
Begin 2007 hebben alle
kandidaten die een gooi willen
doen naar het presidentschap
zich gemeld. Geen van hen krijgt
zoveel aandacht als die ene
senator. Het woord
‘Obamamania’ duikt op. Maar
maakt een zwarte, een linkse
zwarte nog wel, een reële kans?
Door onze correspondent
Tom-Jan Meeus
Washington, 10 februari 2007.
Barack Obama is een linkse man. De
vraag is of hij niet te links is voor het
Amerikaanse presidentschap. „In ieder
g e va l ”, zegt Hank de Zutter, een gepensioneerde
journalist uit Chicago die
Obama twintig jaar volgde, „is hij veel
linkser dan hij zich de laatste tijd voordoet.”
Slechts twee Democraten bewoonden
de laatste veertig jaar het Witte Huis. In
beide gevallen presenteerden zij zich als
kandidaat met conservatieve trekken:
Jimmy Carter (1977-1981), ex-gouverneur
van het zuidelijke Georgia, benadrukte
in zijn campagne dat hij een born
again christian was. Bill Clinton (1993-
2001), oud-gouverneur van het zuidelij-
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 10
In 1979 speelde Barack Obama in het
basketbalteam van zijn middelbare
school op Hawaï. Foto AP
ke Arkansas, stelde voorop dat hij een
kleinere overheid en lagere uitkeringen
wilde. Zo wisten zij gematigde Republikeinen
aan zich te binden, en dat is volgens
alle rekensommen de enige manier
waarmee een Democraat kan winnen.
Maar voor Barack Obama zal het las-

tig zijn leuke dingen voor rechtse Amerikanen
te presenteren. Hij heeft bijna
alleen maar standpunten die conservatieven
verafschuwen: hij is voor het homohuwelijk,
voor abortus, voor beperking
van wapenbezit en voor steun aan
illegale immigranten, et cetera. Sinds hij
in 1996 senator in de staat Illinois werd,
en in 2004 senator in Washington, bevond
hij zich altijd op de linkerflank.
Hij was al tegen de oorlog in Irak toen in
Obama is voor alles wat
conservatieven
verafschuwen: voor het
homohuwelijk, voor
abortus enzovoorts
2002 het hele land nog voor was. In dit
geval een groot voordeel – waarover we
hem nog veel zullen horen. Maar het
voorbeeld is vooral exemplarisch voor
zijn positie: het gezaghebbende weekblad
National Journal, dat het stemgedrag
van alle politici weegt, concludeerde onlangs
dat hij tot de twintig progressiefste
senatoren van de VS behoort.
Dus, voordat we verder gaan: kán
Barack Obama het presidentschap eigenlijk
wel winnen? Als je het zo bekijkt,
zegt Mike Kruglik, een goede bekende
van de kandidaat die jarenlang
met Obama in Chicago werkte, is dat inderdaad
onmogelijk. „Maar zo móét je
het niet bekijken. Politiek in Amerika
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 11
gaat niet over feiten: we communicate feelings,
not facts.”
Zijn ster is ongekend snel gerezen.
Sinds hij najaar 2006, bijna uit het niets,
een mogelijke Democratische kandidaat
voor de presidentsverkiezingen werd,
kunnen de media geen genoeg van
Barack Obama krijgen. Zijn biografie,
zoon van een Keniaanse vader en Amerikaanse
moeder, in alle opzichten een
American Dream, is zo’n beetje het
meest navertelde levensverhaal van het
land. Gecombineerd met zijn black cool –
bruine stem, lenig lichaam, slick and
smooth voorkomen – bracht dit een ware
Obamamania teweeg.
Het is een mengeling van politiek en
entertainment, waarbij de aandacht
voor zijn stijl de belangstelling voor zijn
inhoudelijke programma verre overstijgt.
Zo hebben deskundigen uitvoerig
geanalyseerd waaróm Obama zo’n begenadigd
spreker is – want waar hij ook
komt: de zaal valt voor hem. Terwijl alle
Amerikaanse politici volgens de wetten
van de reclame in p u n ch l i n e s zijn gaan
praten (waarbij na elke zin applaus
moet volgen), spreekt Obama in alinea’s.
Gevolg is dat tijdens zijn toespraken
vaak een doodse stilte valt, ongebruikelijk
intens voor Amerikanen,
waarna de extatische ontlading een
kwestie van tijd is.
Obama verstaat de kunst van het verleiden
al zijn hele leven. Begin jaren
tachtig, nadat hij op Columbia University
in New York literatuurwetenschappen
en politicologie had gedaan, ging
hij in Chicago wonen. Hij werkte er in
de oude stadswijken. Collega’s en vrienden
herinneren zich dat hij hun nieuws-
>

gierigheid steeds opnieuw wist te wekken.
Zo weet Mike Kruglik, destijds zijn
mentor, nog precies te omschrijven hoe
zijn appartementje erbij lag: één stoel,
boeken van vooral zwarte schrijvers (James
Baldwin, Richard Wright, Malcolm
X) die over de vloer slingerden en een
rondsluipende grijze kater. Dat was alles.
„Een soort magisch hol”, zegt Kruglik.
„Wat was daar gaande?”
Altijd hing er mysterie om hem heen.
Op het oog was hij een typische bohémien.
Maar hoogst zelden kon je hem
zover krijgen dat hij mee uitging. Pas jaren
later merkte Kruglik wat hem in
huis hield. Op een dag duwde Obama
hem een stapeltje papier in handen. Een
kort verhaal, zei hij schielijk. Hij had het
in de avonduren en het weekeinde ges
ch r e v e n .
Het ging over een zwarte priester in
de South Side (het slechte deel van Chicago)
en het was briljant, zegt Kruglik.
Er sprak volgens hem een onverwacht
groot inlevingsvermogen uit. Een doorleefd
inzicht in de mensen voor wie hij
opkwam. Hij en zijn vrouw konden het
niet lezen zonder ontroerd te raken.
„Deze man begrijpt de poëzie van het leven.”
Ook als er succes te vieren is, blijft
Obama even cool als ongrijpbaar. Hij
heeft, ongebruikelijk voor een Amerikaan,
ironie. Over de onwaarschijnlijk
grote aandacht die hij de laatste maanden
krijgt, is zijn standaardgrap: „Ik
word zo totaal overbelicht: vergeleken
met mij is Paris Hilton een kluizenaar.”
Bruce Orenstein, nu documentairemaker
voor de Amerikaanse publieke omroep,
zette in de jaren tachtig met Oba-
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 12
ma een actie in de South Side op. Ze waren
jong, vol idealen, maar uiterst onervaren.
Het werd een verrassend groot
succes. Orenstein was door het dolle
heen. Maar toen hij Obama die avond
trof, stond hij kalm een sigaret te roken:
geen greintje spanning op het gezicht.
„Ik dacht: jóngen, wat heb jij jezelf goed
in de hand.”
Het zijn eigenschappen die Obama nu
gebruikt als politiek entertainer. Hij
presenteerde zijn laatste boek, The Audacity
of Hope, vorig najaar bij Oprah Winfrey.
Sindsdien staat het vrijwel permanent
op één in de bestsellerlijst van The
New York Times. Recensenten zijn het er
globaal over eens dat het boek vlak is,
vergeleken met zijn schitterende levensbeschrijving
uit 1995, Dreams from my Father,
maar dat kan de opwinding niet
meer wegnemen.
In elke peiling staat hij een straatlengte
achter op Hillary Clinton. Maar
in Washington is er nauwelijks een strateeg
die betwijfelt dat de race om de Democratische
nominatie tussen hem en
Clinton zal gaan. Journalisten hebben
duidelijk een voorkeur voor hem: in de
Senaat is het bekend dat Clinton nerveus
door de gangen schiet als ze verslaggevers
signaleert terwijl Obama er
nooit voor terugschrikt vragen te beantwoorden,
ook als er tientallen mensen
om hem heen staan. De man is een natural.
Clinton heeft bovendien twee problemen:
zij is een polariserende figuur en
vrijwel niemand, 3 procent van de kiezers,
geeft aan nog nieuwsgierig naar
haar te zijn. Ook zij zal dus moeite hebben
kiezers uit het Republikeinse kamp
>

los te weken. Maar Obama roept steeds
meer nieuwsgierigheid op. Volgens onderzoek
is hij de eerste zwarte politicus
die geen angst inboezemt bij blanke kiezers.
Hij heeft, kortom, meer kansen
aanhang te winnen: zie daar de oplopende
opwinding.
En dus keren steeds meer Hollywoodsterren
– trendgevoelig als altijd – z i ch
af van Clinton om zich in het kamp van
Obama te begeven. Steven Spielberg en
David Geffen hebben het al gedaan. Barbra
Streisand, vaste Clinton-supporter,
maakte bekend dat ze moeite heeft met
kiezen. En George Soros, de linkse belegger
annex filantroop, nam begin
2007 ook een besluit: zijn geld gaat naar
Obama.
Alles lijkt Obama dezer dagen mee te
zitten. Ook in Chicago hangt een Go!
Barack! Go!-sfeertje. In downtown waren
op de muren en in de etalages evenveel
verwijzingen naar Obama te zien als
naar de footballers van de Chicago Bears,
die om de Superbowl streden (en
verloren), hét Amerikaanse televisieevenement
van het jaar. En in Hyde
Park, een studentenwijk waar Obama
woonde tot 2006, toen hij naar de goudkust
verhuisde, werd op grote neonborden
reclame gemaakt voor zijn nieuwste
boek.
Dat is opmerkelijk, omdat ook de
roots van Hillary Clinton in Chicago liggen.
Zij werd er geboren en bleef er tot
en met de middelbare school. En net als
Obama kwam zij in deze stad in aanraking
met een radicale denker die haar
sterk beïnvloedde: de criminoloog Saul
A l i n s k y.
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 13
Hij beschreef in 1971 in het boek Ru -
les for Radicals hoe in het Amerikaanse
politieke stelsel de belangen van normale
mensen niet meer werden gediend.
Door de macht van het geld konden alleen
welgestelde burgers en bedrijven
de politiek beïnvloeden. Alinsky, afkomstig
uit Chicago, meende dat burgers
met een zo scherp mogelijke polarisatie
tot verzet moesten worden gebracht,
om politici te dwingen alsnog
voor hen op te komen.
Dat moest volgens hem gebeuren via
een niet-marxistische variant van agitprop,
waarin zogenoemde community or-
Obama verstaat de kunst
van de verleiding al zijn
hele leven
ganizers, burgeractivisten, zich tussen
de, aldus de theorie, verongelijkte en
ontredderde burgers begaven om hun
grieven in kaart te brengen en hen aan
te zetten tot massaverzet. „Fighting the
fat cats”, in de woorden Mike Kruglik.
„Protecting black folks”, volgens Obama.
Hillary Clinton was in de jaren zestig
al zo door deze ideeën geïmponeerd dat
ze contact zocht met Alinsky. Later
schreef ze een bewonderende scriptie
over hem. Maar daarna zou zij via Yale
de wereld van de grote politiek en de advocatuur
ingaan. Bij Obama verliep het
andersom: hij besloot na zijn studie in
New York burgeractivist in Chicago te
>

worden en kwam zo in een milieu waar
het boek van Alinsky als de bijbel wordt
b e s ch o u w d .
Voor Obama was het werken in de
slechtste wijken van Chicago ook eigenbelang,
vertelt Kruglik. Door het gebroken
huwelijk van zijn ouders had hij in
zijn tienerjaren op Hawaï als zwart
kleinkind bij zijn blanke grootouders
ingewoond. Verwarrend. Op de middelbare
school viel hij voor marihuana en
cocaïne, zoals hij in 1995 in Dreams from
my Father beschreef. Later, toen hij kort
in Los Angeles studeerde, nam hij even
de radicale pose, zoals hij het zelf noemde,
van de zwarte leider aan. Hield ook
geen stand. Toen hij in 1983 in de slechte
wijken van Chicago belandde, had hij
zijn draai nog steeds niet gevonden.
„Hij was op zoek”, zegt Kruglik.
Obama ging werken in Altgeld, een
zwarte buurt in de South Side met
rijtjeshuizen uit de jaren veertig. Het
bekende verhaal: te weinig werk, drugs,
geweld, tienerzwangerschappen, jeugdbendes.
Bruce Orenstein deed hetzelfde
werk in een nabijgelegen buurt. Hij zag
Obama voor het eerst op een vergadering
van organizers. „Hij was enorm
druk. Overal had hij een mening over. Ik
weet nog dat ik dacht: rustig aan, blaaskaak,
je komt net kijken.” Later zouden
anderen dat ook opmerken: Obama kan
erg van zichzelf vervuld zijn. Zo beschreef
een verslaggever van The Atlantic
ooit hoe Obama tijdens telefoongesprekken
stelselmatig papier volkladt:
met zelfportretten.
Maar hij deed nobel werk in Altgeld,
zegt Hank de Zutter, die later voor The
Chicago Reader, een alternatief weekblad,
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 14
het werk van Obama uitvoerig zou beschrijven.
Andere twintigers met een
academische achtergrond waren destijds,
in de jaren van Reagan, geen van
allen bereid dit soort werk te doen, zegt
hij. En Obama hield het jaren vol: vrijwel
alleen, zonder hoempapa, tegen een
verwaarloosbaar salaris. „Dan moet je
een groot hart voor de maatschappij
hebben.”
Toch klopte er iets niet. Hoeveel succes
Obama volgens de maatstaven van Alinsky
ook had, en hoe trots mensen als
Kruglik ook waren op zijn acties tegen
arrogante politici en dure zakenlui, het
leven in Altgeld verbeterde nauwelijks.
Voor een deel was dat, zoals Obama
soms melancholiek zei, de tragiek van
de vooruitgang. Bewoners die er bovenop
kwamen, besloten de wijk te verlaten
– naar de suburbs. Maar voor een deel
werden ze na de succesvolle acties nog
harder getroffen door de politici die zij
bestreden. Het gevolg was dat hij steeds
meer kinderen zag opgroeien in slechte
omstandigheden. Hij signaleerde, zegt
Orenstein, dat onder zwarte jongeren
een sluimerende zelfhaat groeide: If
you’re light you’re all right, if you’re black get
b a ck .
Bij Obama ontwikkelde zich het idee
dat de polariserende aanpak zich keerde
tegen de mensen voor wie hij zei op te
komen. Dat het politiseren van verschillen
goed was voor de community organizers,
maar niet voor burgers.
Obama zou er uiteindelijk, in een
voor zijn latere leven beslissend artikel,
in 1988 over publiceren in Illinois Issues,
tijdschrift van de universiteit van Illi-
>

nois. In dat stuk, Why Organize?, werd
Barack Obama een verzoener. Een achtergestelde
burger heeft veel meer belang
bij coalities met kerken, burgemeesters
en bedrijven, schreef hij.
Smeed zulke banden: zoek samenhang,
geen verdeeldheid. Terwijl Hillary Clinton
in de professionele politiek de technieken
van de polarisatie verder verfijnde
om er stemmen mee te winnen, keerde
Barack Obama zich ervan af.
Het artikel was ook in een ander opzicht
een nieuw begin: in diezelfde periode
besloot hij rechten op Harvard te
gaan doen. Hij wist van tevoren al dat
hij zou terugkeren. Op Harvard kreeg
hij nationale faam als eerste zwarte
voorzitter van The Harvard Law Review,
maar inderdaad: in 1991, toen hij moeiteloos
tonnen kon verdienen in het bedrijfsleven,
ging hij opnieuw aan de slag
in de slechte wijken van Chicago.
Er waren wel dingen veranderd. Obama
woonde voortaan in een appartement
omgeven door hekken. Dat paste
niet bij hem, zegt De Zutter. „Hij was
toch de man van het volk?” Hij was inmiddels
getrouwd: op hun eerste afspraakje
bezochten hij en zijn vrouw de
film Do the Right Thing van Spike Lee,
schets van het multiculturele drama in
New York. En hij vertelde De Zutter dat
hij teleurgesteld was over Chicago. De
buurten in de South Side oogden viezer
dan ooit tevoren, de zwarte middenklasse
vluchtte nu massaal naar de suburbs,
en vrijwel geen mens in de stad leek zich
nog te bekommeren om de achterblijvers:
zie daar het vernietigende gevolg
van de polarisatie.
Het is een erfenis waarmee Obama
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 15
zich de komende periode van Clinton
zal onderscheiden, voorspellen insiders.
Want nu babyboomer Clinton, net als
Bush op de rechterflank, nog steeds polariseert,
zal Obama proberen daarboven
te gaan staan. Sommige peilingen
geven aan dat dit vooral jongere kiezers
aanspreekt. Zelf zei Obama eerder: „Het
neerslaan en verbranden van je tegenstanders,
het gekibbel met negatieve advertenties,
de kleingeestigheid van al
dat gedrag – daar schiet dit land niets
mee op.”
Maar het is meer dan dat, legde hij deze
week in het politieke dagblad The Politico
uit. Ik kom inderdaad uit de linkerflank
van mijn partij, zei hij. Maar ik
ben een verzoener: „Ik heb altijd voortreffelijke
relaties gehad met conservatieve
collega’s. Niet omdat ik het met ze
eens ben [...] maar omdat ik naar ze luister.
Ik ga uit van het goede van mensen.
En die houding kom je niet zoveel meer
tegen in deze tijd.”
Zo werd in Chicago vanaf de jaren tachtig
de basis gelegd voor de strijd die bepaalt
welke Democraat opgaat voor het
Witte Huis. Het gaat over stijl. Over gevoelens.
Over sfeer. Geen persoonlijke
aanvallen, geen negatieve campagnes.
Dat hoopt Obama althans. Maar najaar
2006 verschenen al de eerste berichten
dat hij net zo menselijk is als zijn tegenkandidaten.
The Chicago Tribune onthulde
een dubieuze transactie met een
veroordeelde vastgoeddealer, het
maandblad Harper’s belichtte dat ook
Obama zich inmiddels geheel laat leiden
door de macht van het geld: ook een
nucleaire firma kon na een campagne-
>

donatie op zijn politieke steun rekenen.
Maar áls Obama president wordt, zegt
Mike Kruglik, mentor van het eerste
uur, zal Amerika in één opzicht spectaculair
veranderen. Het grootste sociale
probleem van het land, de afgestompte
bevolking in de zwarte wijken van de
grote steden, komt bovenaan de agenda
te staan. „Barack zal in alarmerende termen
uitleggen dat de segregatie in dit
land nog nooit zo erg is geweest. En er
daarna een full scale attack op lanceren.
Pas dan zal iedereen zien hoe links zijn
hart is.” Maar zal hij daar gematigde Republikeinse
kiezers mee winnen? „Ik
denk niet dat hij deze ideeën vóór de
verkiezingen al prijsgeeft.”
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 16
American Dream komt uit
Barack Hussein Obama (4 augustus
1961) belichaamt de American Dream.
Geboren op Hawaï, vader student uit
Kenia, moeder student uit Kansas, ouders
gescheiden toen hij twee was. Verhuist
naar Indonesië, wegens een Indonesische
stiefvader. Keert terug naar
Hawaï. Beleeft in huis bij grootouders
van moederskant – zwarte jongen met
blanke opa en oma – zijn tienerjaren.
Bezoekt prep school (pri vé-middelbare
school voor kinderen van welgestelde
ouders) in Honolulu: vaardige leerling
op zoek naar identiteit. Columbia University
in New York. Burgeractivist in
Chicago. Daarna Harvard. Eerste zwarte
voorzitter van het toonaangevende
Harvard Law Review, een juridisch tijdschrift.
Opnieuw burgeractivist in Chicago.
In 1996 senator in Illinois. Houdt
een baanbrekende toespraak op de Democratische
Conventie van 2004. Datzelfde
jaar gekozen tot senator in Washington
voor Illinois.
Obama is sinds 1992 getrouwd met advocate
Michelle. Met haar heeft hij
twee kinderen, Malia (10) en Sasha (7).

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 17
‘Door samen te werken kunnen we
oude raciale wonden helen’
Hoe meer redevoeringen Obama
geeft, des te serieuzer de kansen
die hem worden toegedicht. Hij
heeft de gave van het woord. Zo
pareert hij aanvallen, zoals die
over zijn banden met de radicale
dominee Wright. Een proeve van
zijn eloquentie van maart 2008.
„Ik geloof niet dat ons land zich op dit
moment kan veroorloven het thema ras
te negeren. [...] De commentaren en de
strijdpunten van de afgelopen weken
weerspiegelen [...] de complexe raciale
situatie in dit land, die wij nooit echt
hebben opgelost [...] En als we daar nu
voor weglopen [...] zullen we nooit gezamenlijk
een oplossing vinden voor uitdagingen
als de gezondheidszorg of het
onderwijs of de noodzaak elke Amerikaan
aan een goede baan te helpen. [...]
We hoeven hier niet de geschiedenis
te herhalen van het rassenonrecht in dit
land. Maar we moeten wel bedenken dat
een groot deel van de ongelijkheid in de
Afrikaans-Amerikaanse gemeenschap
van nu rechtstreeks is terug te voeren op
de ongelijkheid die is doorgegeven door
een eerdere generatie, en die weer had
geleden onder de wrede erfenis van de
slavernij en de rassenscheidingswetten.
Zwarte scholen waren – en zijn – infe-
rieure scholen; [...] en het inferieure onderwijs
dat ze verschaffen, toen en nu,
verklaart deels de hardnekkige prestatiekloof
tussen de zwarte en blanke
scholieren van nu.
Wettige discriminatie – waarbij zwarten,
vaak met geweld, werd belet eigendom
te bezitten, of geen krediet werd
verstrekt aan Afrikaans-Amerikaanse
ondernemers, of zwarte huiseigenaren
geen hypotheekverzekering konden afsluiten,
of zwarten geen toegang hadden
tot een vakbond, tot de politie of de
brandweer – betekende dat zwarte families
geen rijkdom van betekenis konden
vergaren om aan toekomstige generaties
na te laten. Die geschiedenis verklaart
mede de kloof in rijkdom en inkomen
tussen zwart en blank, en de concentraties
van armoede zowel in de steden als
op het platteland. [...]
Te weinig economische kansen voor
zwarte mannen, en de schaamte en frustratie
over hun onvermogen om voor
hun gezin te zorgen, droeg bij tot de
erosie van zwarte gezinnen. Het gebrek
aan basisvoorzieningen in zoveel zwarte
stadswijken – parken waar kinderen
kunnen spelen, wijkagenten, een geregelde
vuilophaaldienst en bouwtoezicht
– het heeft allemaal bijgedragen aan een
cyclus van geweld, verderf en verwaarlozing
die ons blijft achtervolgen.
Dat is de werkelijkheid waarin dominee
Wright en andere Afrikaans-Ameri-

kanen van zijn generatie zijn opgegroeid.
Ze werden volwassen eind jaren
vijftig, begin jaren zestig, een tijd waarin
segregatie nog de norm was en de
kansen systematisch werden beknot.
Het opmerkelijke is niet hoeveel mislukkingen
de discriminatie tot gevolg
had, maar veeleer hoeveel mannen en
vrouwen zich desondanks opwerkten.
[...]
Maar tegenover al diegenen die met
kunst- en vliegwerk een stukje van de
Armerican Dream bemachtigden, stonden
de velen die het niet redden – die
het uiteindelijk toch tegen de discriminatie
moesten afleggen. De erfenis van
deze nederlaag werd doorgegeven aan
toekomstige generaties – de jongemannen
en steeds meer jonge vrouwen die
we op straathoeken zien staan of die
wegkwijnen in onze gevangenissen,
zonder hoop of vooruitzichten voor de
toekomst. Ook bij zwarten die wel geslaagd
zijn, blijft hun wereldbeeld wezenlijk
bepaald worden door de thema’s
ras en racisme. Bij de mannen en vrouwen
uit de generatie van dominee
Wright zijn de herinneringen aan vernedering
en twijfel en angst niet verdwenen;
evenmin als de woede en verbittering
uit die jaren. Die woede wordt misschien
niet in het openbaar geuit, tegenover
blanke collega’s of blanke vrienden.
Maar ze krijgt wel een stem bij de
kapper of aan de keukentafel. Soms
wordt die woede ook uitgebuit door politici,
om stemmen te trekken langs raciale
lijnen of om de eigen politieke tekortkomingen
goed te maken.
En soms krijgt ze een stem op zondagochtend
in de kerk, op de kansel en
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 18
in de banken. Dat het zoveel mensen
verbaast om in sommige preken van dominee
Wright deze woede te horen, herinnert
ons eenvoudig aan de oude waarheid
dat de grootste segregatie in het
Amerikaanse leven zich voltrekt op zondagochtend.
Die woede is niet altijd
productief; ze leidt immers maar al te
vaak de aandacht af van een oplossing
voor de echte problemen; ze weerhoudt
ons van een eerlijke erkenning van onze
eigen medeplichtigheid aan onze toestand,
en ze belet de Afrikaans-Amerikaanse
gemeenschap de benodigde alli-
‘Het politieke landschap
is minstens een generatie
door wrok gevormd’
anties aan te gaan om echte verandering
teweeg te brengen. Maar de woede is
echt; ze is krachtig; en wie er gewoon
niet van wil weten, wie haar veroordeelt
zonder de wortels te doorgronden,
draagt alleen maar bij tot een verbreding
van de kloof van onbegrip die er
tussen de rassen bestaat.
Eenzelfde woede bestaat overigens in
delen van de blanke gemeenschap. De
meeste blanke Amerikanen uit de arbeiders-
en middenklasse vinden niet dat
ze door hun ras nu zo bevoorrecht zijn.
Hun ervaring is de ervaring van immigranten
– wat hen betreft heeft niemand
hun iets cadeau gedaan, ze hebben
alles eigenhandig opgebouwd. Ze
>

hebben hun hele leven hard gewerkt,
om dan na een leven van ploeteren vaak
ook nog hun baan naar het buitenland
of hun pensioen in de goot te zien verdwijnen.
Ze zijn ongerust over hun toekomst
en voelen hun dromen wegglippen;
in een tijd van stagnerende lonen
en mondiale concurrentie worden kansen
gaandeweg gezien als een nul-somspel
waarin jouw droom ten koste gaat
van de mijne. Dus als ze te horen krijgen
dat hun kinderen met de bus naar een
school aan de andere kant van de stad
moeten; als ze horen dat een Afrikaanse
Amerikaan wordt bevoordeeld bij het
verkrijgen van een goede baan of een
plaats op een goede universiteit wegens
onrecht dat ze zelf nooit hebben begaan;
als ze te horen krijgen dat hun angst
voor de misdaad in bepaalde stadswijken
eigenlijk een vooroordeel is, dan
leidt dit gaandeweg tot wrok.
Net als de woede in de zwarte gemeenschap
wordt deze wrok in beleefd
gezelschap niet altijd geuit. Maar het
politieke landschap is er minstens een
generatie lang mede door gevormd. [...]
En zoals de zwarte woede vaak averechts
bleek te werken, heeft ook deze
blanke wrok de aandacht afgeleid van de
echte schuldigen aan de verdrukking
van de middenklasse – een bedrijfscultuur
die bol staat van de handel met
voorkennis, dubieuze boekhoudpraktijken
en kortetermijnhebzucht; een
Washington dat wordt beheerst door
lobbyisten en belangengroepen; een
economisch beleid dat een kleine groep
bevoordeelt. Wie niet wil weten van de
wrok van blanke Amerikanen, wie hen
wil wegzetten als kortzichtig of zelfs ra-
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 19
cistisch, zonder te erkennen dat hun
wrok uit legitieme zorgen voortkomt –
verbreedt ook de kloof tussen de rassen
en blokkeert de weg naar begrip.
Dit is waarin we verzeild zijn geraakt:
een raciale impasse, die al jaren voortduurt.
[Ik ben] nooit zo naïef geweest
om te geloven dat we onze raciale verschillen
achter ons kunnen laten in één
verkiezingsronde, of met één enkele
kandidatuur. [...] Maar ik heb wel getuigenis
afgelegd van mijn sterke overtuiging
[...] dat we door samen te werken
een paar oude raciale wonden kunnen
helen. [...]
Voor de Afrikaans-Amerikaanse gemeenschap
houdt dat in dat we de lasten
van ons verleden moeten omhelzen
zonder slachtoffers van dat verleden te
worden. [...] En het betekent dat we de
volledige verantwoordelijkheid op ons
moeten nemen voor onze eigen levens –
door meer van onze vaders te vragen, en
meer tijd met onze kinderen door te
brengen, en ze voor te lezen, en ze te leren
dat ze – ook al kunnen ze ook in hun
eigen leven op uitdagingen en discriminatie
stuiten – nooit mogen toegeven
aan wanhoop of cynisme; ze moeten altijd
blijven geloven dat ze hun eigen lot
in handen hebben.”
Bekijk de videoregistratie van dit
optreden via YouTube
>

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 20
Of zijn ‘roots’ er nou liggen of niet,
voor Kansas is Obama de vijand
Taai verzet van conservatief
Amerika tegen de linkse ideeën
van Obama. Tom-Jan Meeus
neemt in september 2008 een
kijkje in El Dorado, Kansas waar
de wortels van de presidentskandidaat
liggen. „Wat? Heeft
Bahama hier gewoond?”
Door onze correspondent
Tom-Jan Meeus
El Dorado, 23 september 2008.
Vermoeid zijn ze, en klaar met het leven,
de bejaarden die in El Dorado, in het
hart van de Amerikaanse staat Kansas,
de blanke (groot)ouders van Barack Obama
hebben meegemaakt. Ze herinneren
zich zijn rebelse opa. Zijn cynische
grootmoeder met haar stadse maniertjes.
En natuurlijk Obama’s moeder,
Stanley Ann Dunham, in haar jeugdjaren
al een excentriek typetje.
Graag zijn ze bereid de verslaggever
te helpen, zo vaak komt hier geen onverwacht
bezoek meer over de vloer. Een
91-jarige haalt een schoenendoos met
paperassen over Obama’s opa uit de
kast. Een vriendin van Obama’s oma
legt uit waarom ze, 17 pas, zo overhaast
trouwde. Een andere vriendin herinnert
zich de afkeer van Obama’s oma van de
enige zwarte leerling op school. „Daar
stond ze vér boven”, mokt Virginia
Ewalt, die op de Senior High School van
Augusta, een paar kilometer van El Dorado,
het toneel met de oma van Obama
deelde.
Het zijn geen herinneringen die passen
bij het imago dat de Democratische
presidentskandidaat graag van zichzelf
verspreidt. Altijd benadrukt hij zijn
dubbelzijdige afkomst – de vader uit
Kenia, de moeder uit Kansas. Bill Clinton
gebruikte in 1992 a place called Hope,
zijn geboortedorp in Arkansas, om zijn
band met het Amerikaanse platteland te
benadrukken. Obama heeft El Dorado,
K a n s a s.
Probleem is alleen dat in het stadje,
waar ze de bibliothecaresse dit jaar ontsloegen
omdat ze twee progressieve kinderboeken
had ingekocht, niet veel warme
herinneringen aan Obama’s familie
voortleven. Daar waren zijn moeder en
grootouders „te anders” voor, zoals Clarence
Kerns (91) het zegt.
De rit over Interstate 70 van Denver,
Colorado, naar El Dorado, voert langs
duizend kilometer boerenland. De Rocky
Mountains vervagen op de achtergrond,
vergeelde gras- en graanvelden
reiken tot de horizon, kuddes zwarte
buffels lopen rond. Het is het dunst bevolkte
gebied van de VS – een uur op de
weg zonder tegenliggers is niets bijzond
e r s.
El Dorado (12.000 inwoners) is een

monument van vergane glorie. Een
eeuw geleden werd hier 10 procent van
de mondiale olieproductie uit de grond
gehaald. Nu zijn de bronnen opgedroogd
en is de neergang ingezet: de bevolking
krimpt en vergrijst, de middenstand
verpietert, pakhuizen in Main
Street staan leeg. Politieke percepties
liggen al decennia vast. Links wordt hier
beschouwd als vermogend, elitair en hedonistisch;
rechts, met zijn respect voor
religie, is er de bondgenoot van de kleine
man.
Dus Obama mag hier roots hebben, de
bevolking beschouwt hem als de vijand.
Verpleegster Becky Bidwell kan je dat
precies uitleggen. Anderhalf jaar geleden
was ze de eerste inwoner van El Dorado
die besloot geld te geven – 5 dollar
en 25 cent – aan de campagne van Obama.
Haar zoon (40) verruïneerde zijn leven
sinds hij in 2006 met PTSS (posttraumatische
stress-stoornis) terugkeerde
uit Irak. Haar kleinzoon liet zich
door de ronselaars van het leger verleiden
het voorbeeld van zijn vader te volgen:
hij dient nu in Irak. I hated Bush before
it was cool, staat op een sticker op de
zijdeur van haar truck.
Bidwell was geïmponeerd door Obama’s
vroege verzet tegen de oorlog. Ze
gaf hem alles dat ze maandelijks overhield;
om rond te komen heeft ze twee
banen, één in het ziekenhuis, één als privéverpleegkundige.
En toen Obama dit
voorjaar voor het eerst El Dorado aandeed
om zijn band met Kansas onder de
aandacht te brengen, mocht zij hem introduceren.
Sindsdien probeert ze het stadje
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 21
warm te maken voor haar held. Maar El
Dorado reageert onwennig. Nadat ze telefonisch
een afspraak voor een evenement
had gemaakt met de barkeeper
van het bekendste restaurant in Main
Street, vond ze de eigenaar op haar weg.
Woedend legde hij uit dat dit nooit door
kon gaan. „Dan verlies ik 85 procent van
mijn klanten.”
Een redenering waar de hoofdredacteur
van de lokale krant, Julie Clements
(26) van de El Dorado Times, wel kan inkomen.
Ze wantrouwt Obama’s aandacht
voor het stadje. „Vóór de campagne
hoorde je hem er nooit over.” Haar lezers
willen niets weten van een kandidaat
die het recht op abortus intact zou
laten. Vandaar dat haar krant zelden
over Obama schrijft. „Wie bereid is die
morele grens te passeren, zal het hier altijd
afleggen.”
Zelfs op 1434 Olive Street – waar het
woninkje staat waarin Obama’s moeder
opgroeide – is pas kort bekend dat de
presidentskandidaat banden met El Dorado
heeft. Eigenares July Scott, een vrolijke
lerares, zegt dat ze het een paar weken
eerder hoorde – van een buitenlandse
televisieploeg. „Wá t ? ” roept haar 9-jarige
zoontje in de gang. „Heeft Bahama
hier gewoond?” Sorry, grinnikt ze. „Die
naam is zo gek, hij kan ’m niet onthouden.”
Ze is lid van de Southern Baptist kerk,
een conservatieve denominatie die de
nadruk legt op „de heiligheid” van het
leven. Om die reden stemde ze de laatste
keren op Bush. En al is ze niet negatief
over Obama – „hij is wel eerlijk, denk
ik” – ze vindt het geen goed idee het
land aan hem toe te vertrouwen. „Het
>

zou wel goed zijn voor de waarde van
ons huis”, zegt ze stralend.
Een paar straten verderop doet Clarence
Kerns gastvrij open. Kerns (91) zat
in de jaren dertig met Obama’s grootvader
Stanley Dunham in de klas. Een
groot avontuur. Tot zijn dood in 1992
hield hij als organisator van de jaarlijkse
schoolreünie contact met Dunham, die
met zijn vrouw een groot deel van Obama’s
opvoeding voor zijn rekening nam.
Kerns herinnert zich Stanley Dunham
als een jongen die tijdens de les zonder
‘Zijn grootmoeder heeft
een blanke jongen van
hem gemaakt’
aanleiding het klaslokaal kon verlaten,
meestal via het raam. Een arbeiderszoon
met Kaukasisch bloed wiens moeder op
zijn achtste zelfmoord pleegde. Een jongen
met een onbesuisde natuur – maar
ook een charmeur. „Hij kon je overal van
overtuigen.”
Maar de overtuigingskracht ging gemakkelijk
over in overdrijving. Kerns
plukt uit zijn doos een briefje dat hij in
1990 nog van Dunham ontving: een afzegging
voor de reünie waarin hij voor
zijn oud-klasgenoten een overzicht van
zijn familie geeft. Zijn eigen loopbaan
vat hij samen met „twintig jaar meubels
en twintig jaar verzekeringen”.
Dat van die meubels klopt nog wel,
zegt Kerns – in El Dorado werkte Stan-
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 22
ley als hulpje in een meubelzaak. „Maar
verzekeringen? Twintig jaar? Dat zal
wel niet.” Kerns: „Dat is weer een van
die, hoe zal ik het zeggen, bijzondere
verhalen van Stanley.”
Toen Obama voorjaar 2008 El Dorado
bezocht, besloten Kerns en zijn vrouw
hun schoenendoos mee naar het evenement
te nemen. De Secret Service onderzocht
de doos, en korte tijd later mochten
ze achter de coulissen met Obama
kennismaken. Als overtuigde Republikeinen
– Bill O’Reilly (FoxNews) is hun
favoriet – waren ze onder de indruk.
„Dat warme heeft hij van zijn grootvader”,
zegt Rovilla.
Ze waren destijds verrast dat uitgerekend
Madelyn Lee Payne – het slimste,
actiefste en arrogantste meisje van de
klas – met Stanley Dunham, de mislukkeling,
in het huwelijk trad. Nina Parry,
altijd bevriend gebleven met Obama’s
oma, weet nog dat ze op zomerse zondagen
gingen dansen in The Blue Moon in
Wichita, waar ze muziek van Benny
Goodman en Glenn Miller speelden.
Daar bleef Madelyn aan Stanley plakken.
Payne kwam uit een stabiel middenklasse
gezin – maar voor haar klasgenoten
was ze een elitaire tante. „Ze kon uit
de hoogte doen”, zegt Virginia Ewalt.
En ze was veel vrijer dan de andere meiden.
Ze rookte. Ze dronk. „En ze was
niet bang van jongens.”
Het was onder haar vriendinnen een
publiek geheim dat ze stiekem al met
Stanley Dunham was getrouwd – hij 23,
zij 17 – toen ze haar middelbareschooldiploma
nog moest halen. Een keuze
die op het platteland bars werd afgewe-
>

zen. „Ik mocht nooit meer met haar
uit”, zegt Virginia Ewalt.
In de Tweede Wereldoorlog ging
Stanley naar het front in Europa. Obama’s
moeder werd in 1942 geboren:
Stanley Ann werd ze genoemd – omdat
haar vader zo graag een jongetje had gewild.
Na de oorlog nam Obama’s opa
Dunham zijn gezin op sleeptouw naar
onder andere Californië, Texas en Hawaï,
hun eindstation. Tussendoor
woonden ze nog een paar jaar in El Dor
a d o.
Het was geen warm weerzien. Obama’s
moeder was een excentriek meisje
met belangstelling voor onderwerpen
die in het religieuze Kansas taboe waren:
sterrenbeelden, humanisme,
atheïsme. Obama’s grootvader kon zijn
draai nog steeds niet vinden, en na een
paar jaar nam hij zijn hele familie weer
mee op sleeptouw. „Ze voelden zich duidelijk
niet meer thuis in Kansas”, zegt
Virginia Ewalt. „Daarom is het zo eigenaardig
dat Obama nu naar ons toekomt
en zegt: ik hoor bij jullie.”
Barack Obama werd op Hawaï voornamelijk
door zijn grootouders opgevoed
nadat het huwelijk van zijn moeder
met zijn Keniaanse vader was mislukt.
Afgezien van enkele jaren in Indonesië
met zijn moeder woonde hij bij
Madelyn Payne en Stanley Dunham op
Hawaï – terwijl zijn moeder met de rusteloosheid
van haar vader de wereld afreisde.
Vriendinnen herinneren zich dat Madelyn
Payne een vrouw werd die moeite
had haar teleurstellingen te verbergen.
Haar man bleef een type van twaalf ambachten
en dertien ongelukken, zij werd
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 23
een afwachtende vrouw. Ze maakte –
slim, hardwerkend, gesloten – een fraaie
carrière in de bankwereld, maar enthousiast
kon ze eigenlijk nergens meer over
worden.
En Nina Parry, haar levenslange vriendin,
ziet veel van Madelyn Payne in Obama
terug. „Dat harde werken, dat ambitieuze,
dat is allemaal Madelyn. Ze heeft
gewoon een blanke jongen van hem gemaakt.”
>

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 24
In het land van zijn vader, Kenia,
zou Obama nooit president worden
De rest van de wereld raakt in de
loop van 2008 ook besmet met
de Obamamanie. Zeker in Kenia,
het land van zijn vader, hebben
ze „hoge verwachtingen” va n
Barack, merkt Afrikacorrespondent
Koert Lindijer.
Door onze correspondent
Koert Lindijer
Kisumu, 25 oktober 2008.
De Oegandese president Museveni had
even genoeg van al die afgoderij voor de
Amerikaanse presidentskandidaat.
„Obama, Obama, Obama”, viel hij geïrriteerd
uit op een persbijeenkomst. „Hij is
een Amerikaan! Waarom kijken jullie altijd
naar hem en niet naar jezelf? Zet je
krachten in voor je eigen continent.”
Barack Obama is een zoon van Afrika.
Geldinzamelingen onder de rijken, parafernalia
– van speldjes tot T-shirts – en
Obamabier, en speciaal gecomponeerde
aanhankelijkheidsliedjes tonen dat op
het continent geen leider zo’n grote populariteit
geniet als Obama. „Wij Afrikanen
hebben weinig leiders om trots op te
z ij n ”, zegt een Keniaanse journalist.
„Eerst hadden we Mandela in Zuid-Afrika,
toen [de Ghanees] Kofi Annan bij de
VN in New York, en nu dan eindelijk be-
reikt iemand van het zwarte ras het Witte
Huis. Afrika viert het straks als een
historische overwinning.”
Obama’s vader Hussein werd geboren
bij het Victoriameer in de provincie Nyanza
in het westen van Kenia, een groen
gebied met boeren en vissers van het
Luo-volk. Rond de onafhankelijkheid
begin jaren zestig bestond er onder de
beter opgeleide Afrikanen sympathie
voor de American Dream. In plaats van
de voormalige koloniale landen in Europa
verkozen ze de Verenigde Staten als
plek om te gaan studeren. Met steun van
de populaire politicus Tom Mboya, later
onder mysterieuze omstandigheden
vermoord, gingen velen zoals Hussein
Obama in Amerika studeren. Hij trouwde
met Baracks blanke moeder en liet
moeder en zoon twee jaar na Baracks geboorte
in de steek en keerde terug naar
Kenia, waar hij bij een auto-ongeluk omkwam.
Zijn graf ligt op het kleine erf van
grootmoeder Sarah Hussein Oyango
Obama (86) in het gehucht Kogela in
We s t- Ke n i a .
„Bij zijn dood was mijn vader een mythe
voor me […] Ik kende hem als kind alleen
van de verhalen van mijn moeder en
grootouders”, schrijft Obama in zijn autobiografie
Dreams from my Father. Hij
heeft Kenia een paar keer bezocht. De
geest van zijn vader waarde er rond. „Ik
zie hem in de schoolkinderen die voorbij

ennen, hun magere zwarte benen bewegend
als zuigstangen tussen blauwe korte
broeken en bovenmaatse schoenen. Ik
hoor hem in het gelach van studenten
die zoete melkthee drinken en samosa’s
eten in een vaag verlicht theehuis. Ik
ruik hem in de rook van een sigaret van
een zakenman… en in het zweet van de
dagarbeider die steengruis in een kruiwagen
laadt, zijn gezicht en ontblote
borst bedekt met stof. De Oude Man is
hier, dat geloof ik, hoewel hij niets tegen
me zegt. Hij is hier en vraagt me om beg
r i p. ”
Inwoners van Kisumu hebben het bier
al koud gezet en tientallen Amerikaanse
journalisten zullen de verkiezingsnacht
verslaan vanuit deze stad in West-Kenia
waar veel Luo’s leven. „We hebben hoge
verwachtingen van Obama”, lacht Benjamin
Ameach in een sloppenwijk. Begin
2008 vocht hij met honderden andere
werkloze jongeren tegen de politie uit
woede over fraude bij de Keniaanse presidentsverkiezingen.
Want in hun ogen
had hun leider Raila Odinga van de Luostam
gewonnen en niet president Mwai
Kibaki. „Er breken opnieuw onlusten in
Kisumu uit als door fraude ook onze
Amerikaanse kandidaat verliest.”
Volgens een opiniepeiling zou 87 procent
van de Kenianen op „hun zoon”
Obama stemmen en 3 procent op
McCain. De steun reikt over de stamscheidslijnen
heen. Ook onder Kibaki’s
Kikuyu-stam, die eerder dit jaar doelwit
werd van woede onder Luo’s, is de steun
wijdverbreid. Tevergeefs probeerde de
Amerikaanse anti-Obama-schrijver Jerome
Corsi zijn controversiële boek The
Obama Nation in Kenia te presenteren.
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 25
Hij zinspeelt in het boek op een links
complot tussen Odinga en Obama om de
macht in Kenia en Amerika over te nemen.
De regering wees hem pardoes het
land uit, zonder noemenswaardig protest
van media en actiegroepen.
„Oorspronkelijk uit Kenia, Afrika. Geadopteerd
door de koude bossen van
Amerika, deze dem youthboy”, rapt in
Ghana Blakk Rasta. Muzikanten elders
op het continent brengen de lofzang in
een ander ritme.
En ook de rijken doen mee aan de
dweperij. „We can do it! Yes we can”, zongen
leden van Nigeria’s elite september
2008 op een speciaal Obama-diner in
Lagos. Het etentje was georganiseerd
door mevrouw Ndi Okereke Onyiuke,
voorzitter van de beurs. Ze rekende voor
een tafel van acht 21.226 dollar. De opbrengst
zou worden gebruikt om Afrika
te laten bidden voor Obama. De Nigeriaanse
anticorruptiecommissie nam twee
weken later de 630.000 dollar die het gala
opbracht in beslag. Obama’s campagnevoerders
meldden vanuit de VS niets
van doen te hebben met deze schijnbaar
corrupte praktijken in Afrika’s volkrijkste
natie. Op bezoek bij zijn oma in Afrika
hekelde Obama in 2006 de corruptie
in Kenia. De jeugdige, hervormingsgezinde
Obama heeft weinig op met het
nepotisme van de oude politieke klasse
in Afrika.
De Keniaanse dichter en analist
Mukoma wa Ngugi betreurde tegenover
de BBC „het verlies van onze eigen dromen.
Obama’s succesverhaal in Amerika
is onmogelijk in Afrika. Door zijn stamidentiteit
had hij hier geen president
kunnen worden.”
>

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 26
Zwart is niet langer een bezwaar
Tot 2008 was het ondenkbaar
dat een zwarte president van de
VS zou worden – hoewel er af en
toe kandidaten waren geweest.
Over de stille evolutie van de
zwarte leiders: de wegbereiders
van Obama.
Door Tom-Jan Meeus
en Merijn de Waal
Washington, 1 november 2008.
De schoolbibliotheek in Indianola, Iowa,
was die avond voor driekwart gevuld.
Michelle Obama was november
2007 nog geen nationale bekendheid:
beveiliging had ze nog niet, en op haar
speeches kwamen hooguit tientallen
mensen af.
Maar wie haar een paar dagen langs
de zaaltjes in Iowa volgde, kreeg een ongebruikelijk
beeld voorgeschoteld:
zwarte vrouw spreekt blank publiek toe.
Want niet alleen is Iowa een nationale
trendsetter – de staat houdt traditioneel
de eerste voorronde van de presidentsrace
– het is ook een extreem homogene
staat: 98 procent van de bevolking is
blank.
Die avond in Indianola liet één zwarte
man zijn gezicht zien. Achterin de zaal
had DiMaggio Nicholas, autodealer, zijn
bonten winterjas losjes over zijn armen
gelegd. Als overtuigde Republikein zou
Televisiekomiek Bill Cosby
Foto Rob Loud
Oud-stafchef en oud-minister van Buitenlandse
Zaken Colin Powell Foto AP
Rechter Clarence Thomas, conservatief
lid van het Hooggerechtshof Foto AP
Bill Clinton, de ‘eerste zwarte president’
Foto Reuters
hij in 2008 overstappen naar de andere
partij: het succes van zijn Afro-Amerikaanse
broeder emotioneerde hem. „Dit
gevoel heb ik nog nooit gehad.”
De reactie van de rest van het publiek
was zeker zo veelzeggend. Mensen be-

grepen wel dat ras nog steeds een gevoelig
onderwerp is. Maar voor henzelf
speelde het eigenlijk niet zo, vertelde
aannemer Simon Stanfield. Zoals veel
Iowans was hij zich zeer bewust dat het
hele land op Iowa lette. Hij had de programma’s
van Hillary Clinton, John Edwards
en Obama grondig vergeleken –
en zonder veel aarzeling voor de laatste
gekozen.
Hij was moe van leiders die het land
verdelen in plaats van bijeenbrengen.
Dat trok hem in Obama – de kleur van
de man had hem niet beziggehouden.
„Dat”, zei hij met een goeiige blik, „kan
me nou werkelijk niets schelen.”
Achteraf bleek dat Iowa de polsslag
van de natie voortreffelijk aanvoelde.
Het koos Obama boven topfavoriet Hillary
Clinton. De geestdrift die Obama in
de Afro-Amerikaanse gemeenschap los
zou maken was er al zichtbaar.
En ook de afwezigheid van een debat
over Obama’s ras en huidskleur in de
eerste maanden van de campagne bleek
een voorbode voor de rest ervan: na Obama’s
zege in Iowa was het voor Amerika
duidelijk dat het land in principe bereid
was een zwarte president te kiezen –
zonder zich al vast te leggen op de keuze,
en zonder behoefte nog erg lang stil
te staan bij dit goede nieuws.
Zo werd het verkiezingsjaar ook een
confrontatie tussen het zelfbeeld van
Amerika en het beeld dat de rest van de
wereld van Amerika heeft. Want terwijl
de rest van de wereld niet uitgepraat
raakte over de mogelijk eerste zwarte
president, hield het land zich vooral bezig
met de thema’s (en non-thema’s) van
het verkiezingsjaar: de economie, de
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 27
leeftijd van McCain, de oorlogen, Yes we
can op YouTube, Irans nucleaire programma,
de zeven huizen van McCain,
de dure gezondheidszorg, Obama als
‘terroristenvriend’.
Het werd dus een verkiezingsjaar van
twee werkelijkheden: de wereld zag een
strijd tussen een blanke en een zwarte
kandidaat, Amerika tussen een Democraat
en Republikein. Ras speelde op de
achtergrond altijd een rol – maar zelden
de hoofdrol. Er was, kortom, de laatste
jaren iets in Amerika gebeurd wat de
wereld was ontgaan.
De zwarte conservatief
Er wordt verschillend gedacht over het
moment van de ommekeer, maar achteraf
was de benoeming van Clarence
Thomas tot lid van het Hooggerechtshof
een symbolisch belangrijke stap.
Thomas volgde Thurgood Marshall op,
het eerste Afro-Amerikaanse lid van het
hoogste rechtscollege en een jurist die
paste bij Martin Luther King en de burgerrechtenbeweging.
Marshall was een
Democraat en had, als ex-medewerker
van de belangrijkste burgerrechtenorganisatie
van het land (de NAACP), aan
de goede kant gevochten.
Met Thomas was dat ingewikkelder.
Hij werd in 1991 voorgedragen door de
Republikein George Bush sr., en presenteerde
zich, een jongen die opgroeide in
de ergste armoede van Georgia, als een
overtuigde conservatief: tegen het recht
op abortus, tegen positieve discriminatie,
tegen de welvaartsstaat.
In een interview noemde hij ooit zijn
eigen zuster als voorbeeld van de apa-

thie die sociale uitkeringen teweegbrengen:
ze was zelfs al boos, smaalde hij, als
haar wekelijkse cheque van de sociale
dienst te laat door de postbode werd bezorgd.
Zwarte leiders reageerden bitter op
Thomas’ voordracht. Dominee Al Sharpton,
het gezicht van de geradicaliseerde
tak van de burgerrechtenbeweging,
nam een groep aanhangers mee naar het
huis van Thomas in Virginia om de
waarheid uit te schreeuwen: Clarence
Thomas was een „verrader”.
Het werd een politiek spektakel. Een
door Democraten gedomineerde commissie
in de Senaat, voorgezeten door
Joe Biden (Obama’s running mate), tuigde
een soort tribunaal op: beschuldigingen
van seksueel wangedrag werden live
uitgezonden, bewijs bleef uit, maar ze
zouden Thomas’ imago voor altijd beschadigen.
„Een lynchpartij”, zou de opperrechter
later zeggen.
Dat hij toch werd benoemd paste bij
het Amerikaanse zelfbeeld van die tijd.
Thomas mocht zich dan tegen positieve
discriminatie keren, zijn tegenstanders
zagen dat als bevestiging van zijn hypocrisie:
als iemand oneigenlijk was bevoordeeld
door positieve discriminatie,
was het Thomas zelf. En hij zou altijd
een gemankeerde opperrechter blijven:
in de zeventien jaar die zijn termijn nu
heeft geduurd voerde hij nooit het
woord op een openbare zitting.
Toch groeide Clarence Thomas de
laatste jaren uit tot symbool. Onder de
zwarte bevolking bleef hij impopulair,
maar door zijn consistente conservatisme,
neergelegd in honderden opinies
die hij als opperrechter schreef, werd
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 28
Clarence Thomas een inspiratiebron
voor een relatief nieuwe groep Afro-
Amerikanen: zwarte conservatieven.
Het gaf de aanzet tot een dramatische
verandering van het imago van de zwarte
gemeenschap. Hij werd de tegenpool
van Jesse Jackson en Al Sharpton, Democraten
die bleven claimen dat de problemen
van de zwarte gemeenschap (de
hoogste werkloosheid, de meeste echtscheidingen,
de hoogste misdaadcijfers)
nog altijd een direct gevolg waren van
de blanke onderdrukking.
Maar voor blank Amerika was Thomas
het bewijs dat de zwarte gemeenschap
pluriformer en geëmancipeerder
was dan ze lange tijd leek. Het gevolg is
dat zijn levensverhaal nu wordt herzien.
Alleen al in 2007 kwamen twee nieuwe
boeken over hem uit – een autobiografie
(waarvoor de uitgever een premie van
1,5 miljoen dollar over had), en een biografie
door zwarte journalisten van The
Washington Post, die niet langer de beschuldigingen
van seksueel wangedrag
als uitgangspunt namen.
In plaats daarvan schetsen zij het verhaal
van een tragische held: een man die
om zijn principes werd uitgestoten door
de eigen gemeenschap, en die om zijn
huidskleur nooit werd geaccepteerd in
zijn blanke werkomgeving. Maar over
zijn invloed bestaat weinig discussie
meer. „Clarence Thomas”, schreef Newsweek
in 2007, „is zonder twijfel de machtigste
zwarte man van Amerika”.
De zwarte generaal
Begin jaren negentig, toen Thomas nog
voor zijn geloofwaardigheid vocht, had-

den de VS al een ander zwart rolmodel.
Colin Powell verscheen zonder rumoer
op het nationale toneel. Hij was er ine
e n s.
President Reagan (1981-1989) maakte
hem aan het einde van zijn ambtstermijn
nationaal veiligheidsadviseur, na
een fraaie loopbaan in de krijgsmacht.
Daarna volgde voor Powell, ook onder
Bush sr., de mooiste promotie uit zijn leven:
hij werd de eerste zwarte stafchef
van de krijgsmacht, officieel: voorzitter
van het college van chefs van staven.
Dat de krijgsmacht een zwarte leider
voortbracht, was minder verrassend dan
het misschien leek. Als de multiculturele
samenleving ergens allang bestaat, is
het in het Amerikaanse leger, zegt Larry
Wilkerson, van eind jaren tachtig tot en
met 2004 de persoonlijke assistent van
Powell. Wie ambitieus is maar geen geld
heeft, kan via een paar jaar militaire
dienst een studiebeurs verdienen. Respect
voor andermans afkomst en religie
behoort er tot de dagelijkse routine.
„Daar praat je niet over.”
Ook Powell, zoon van Jamaicaanse
migranten uit de South Bronx, werkte
zich op zonder zijn afkomst te benadrukken;
The New York Times o m s ch r e e f
zijn stijl ooit als „berekenende nonchalance”.
Als jonge militair in Vietnam negeerde
hij het racisme van superieuren.
„Als ik naar één kant van het speelveld
werd verdrongen, zorgde ik ervoor dat
ik de ster werd op die helft van het
veld”, schreef hij in zijn memoires, My
American Journey (1995).
Later legde hij de zwarte schrijverprofessor
Henry Gates jr. in een reeks interviews
uit dat ook hij niet geloofde in
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 29
de confronterende stijl van veel burgerrechtenactivisten.
Hij was zwart zoals
hij Republikein was: zonder nadruk, als
een loyale soldaat. „Ik dring geen stereotypes
[…] op. Sommige zwarten doen
dat wel.” En zijn lichte huidskleur hielp
ook. „Ik ben niet heel zwart.”
Het militaire succes van de eerste
Irakoorlog (1991) was zijn nationale
doorbraak. Bob Woodward beschreef
hem in zijn reconstructie van de oorlog,
het boek The Commanders, als de invloedrijkste
adviseur van de president die afdwong
dat de aanval werd uitgesteld
totdat er, zoals Powell had geëist, een
overweldigende militaire overmacht op
de been gebracht kon worden.
Zo was Colin Powell voor even de populairste
(zwarte) leider van Amerika.
Bill Clinton probeerde hem in 1992 als
running mate te strikken. Republikeinen
wilden dat hij in 1995 een gooi naar
het Witte Huis deed. Hij zag er om persoonlijke
redenen vanaf, zoals dat heet:
hij wilde niet dat elk aspect van zijn privéleven
onderzocht zou worden.
Zijn terugkeer naar Washington als
eerste zwarte minister van Buitenlandse
Zaken onder Bush jr. (2000-2004) werd
een dramatische mislukking. In de opmaat
naar de tweede Irakoorlog (2003)
werd zijn pleidooi voor meer diplomatie
genegeerd. Zijn optreden in de VN,
waarin hij ten onrechte claimde dat Irak
massavernietigingswapens bezat, beschouwt
hij als de grootste misstap van
zijn leven.
Toen hij in de openbaarheid trad om
tegen zijn partij in steun aan Barack
Obama uit te spreken, zagen sommige
conservatieven er een raciaal opzetje in:
>

de ene zwarte steunt de andere. Die
mensen hadden weinig van Colin Powell
begrepen, zegt Wilkerson. „Deze man is
aan de top gekomen omdat hij van zijn
ras nooit een issue heeft gemaakt.” Het
is volgens zijn voormalige rechterhand,
zelf blank, de enige manier om als Afro-
Amerikaan bovenaan de ladder te eindigen.
„Hij en Barack Obama zijn wat dat
betreft precies hetzelfde.”
En Obama liet het hele jaar merken
dat hij dit voortreffelijk begrepen had:
terwijl de zwarte gemeenschap hartstochtelijk
voor hem viel, was elke suggestie
van zwarte solidariteit taboe voor
hem. Noem één opperrechter die je om
principiële redenen nooit zou hebben
benoemd, werd hem twee maanden geleden
gevraagd op een conferentie over
religie. Obama hoefde niet na te denken.
„Clarence Thomas.”
De zwarte komiek
In het mijnenveld van raciale relaties in
de VS zijn sommige taboes over de zwarte
onderklasse de laatste jaren met harde
hand geslecht. Onderzoek na onderzoek
laat zien dat zwarte meisjes het beter
doen dan zwarte jongens. Het land is
vergeven van projecten om tienerjongens
uit slechte stadswijken op het rechte
pad te brengen, zonder veel succes. In
Maryland plaatsten ze tieners uit getto’s
in gastgezinnen op het platteland om zo
de negatieve spiraal van schooluitval,
drugs, misdaad en tienerzwangerschappen
te doorbreken: kids having kids. Eenmaal
weg uit het getto bleken de meisjes
snel in staat een nieuw leven te beginnen.
De criminaliteit van de jongens ver-
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 30
ergerde alleen maar.
Het nationale geduld met criminele
zwarte jongens is niet groot meer. Ook
niet binnen de zwarte gemeenschap.
Hun luidruchtigste woordvoerder is de
komiek Bill Cosby, die in 2004 op een
bijeenkomst van de NAACP de problemen
verklaarde uit het gedrag in de
zwarte gemeenschap zelf. „We kunnen
het niet aan de blanken wijten. […] Het
is niet wat zij ons aandoen. Het is wat
wij onszelf aandoen.”
Het werd een lange opsomming. Ouders
die te gemakkelijk scheiden, moeders
die te veel kinderen krijgen, vaders
die geen vinger naar kinderen uitsteken,
volwassenen die te tolerant zijn
voor tienerseks, armen die zich neerleggen
bij hun armoede, zwarte priesters
die de kerkdeuren alleen op zondag
openen.
Cosby belegt sindsdien vrijwel elk
jaar een tournee waarin hij op besloten
bijeenkomsten in gesprek gaat met de
zwarte gemeenschap. Alle zalen lopen
vol. Maar hij is ook omstreden. Tegenstanders
zeggen dat hij generaliseert,
waardoor hij de groep die hij probeert te
bereiken juist zou afstoten.
Maar feit is dat de invloed van Cosby
groot is. Het bleek toen in 2006 een politieke
commentator van NPR-radio (de
Amerikaanse VPRO), Juan Williams, in
een boek, Enough, een uitvoerige verdediging
van Cosby publiceerde. De progressieve
Williams, zelf zwart en bevriend
met Clarence Thomas, zei dat
„zwarte volwassenen alleen nog maar
klagen waardoor ze hun kinderen een
slachtoffermentaliteit bijbrengen”.
Hier bleek dat hij één taboe te veel
>

wilde slechten. Hoewel het verband
nooit is bewezen, raakte hij bij NPR op
een zijspoor, terwijl het behoudende
FoxNews graag meer van zijn diensten
gebruik wilde maken. Zodoende was
Juan Williams in het verkiezingsjaar een
van de meest zichtbare politieke commentatoren
op FoxNews, waar hij zich
vooral afzette tegen Obama’s banden
met Jeremiah Wright. Wright („God
damn America”) is een aanhanger van de
bevrijdingstheologie en zijn kerk werd
twintig jaar door Obama bezocht.
Berichtgeving over de kerk legde nog
een ander taboe bloot. Amerika kent
honderden zwarte kerken waarin het tot
de zondagse rituelen behoort om zich
onder elkaar af te zetten tegen de blanke
gemeenschap. In Wrights kerk gebeurde
dat ook, zij het niet elke week. Maar Williams
legde het verband met de reactie
van de zwarte gemeenschap op de vrijspraak
van O.J. Simpson in 1997, voor
de moord van zijn ex-vrouw en diens
vriend. Het feit dat de meeste Afro-Amerikanen
toen, in afwijking van de rest
van het land, overtuigd waren van O.J.’s
onschuld bewees volgens hem dat zwart
Amerika zich nog altijd isoleerde van de
rest van de maatschappij. En het was
„z o r g e l ij k ”, zei hij, dat Obama zich jaren
in eenzelfde geïsoleerde kerkgemeenschap
had opgehouden. „Dat roept
de vraag op: wie is hij?”
Maar maanden later, op de eerste
avond van de Democratische Conventie,
toen Michelle Obama na afloop van haar
speech met haar twee dochters via een
satellietscherm verbinding met Obama
had, had dezelfde Williams moeite zijn
tranen te bedwingen. „Om zo’n prachti-
inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 31
ge zwarte familie in deze situatie te zien
– dat is werkelijk een grote stap vooruit
voor dit land”, zei hij – en zijn collega’s
bij Fox keken verstoord op: wat zegt-ie
nóú?
De eerste zwarte president
Op een woensdag in oktober 2008 stonden
ze daar dan eindelijk, op een podium
in Florida: Obama en Bill Clinton,
samen op campagne. Het had maanden
gekost om de wonden te helen. In het
voorjaar waren de spanningen opgelopen
toen Clinton Obama’s klinkende
overwinning in South Carolina afdeed
als een zwart onderonsje. In de tijd dat
Jesse Jackson zijn kansloze pogingen
deed president te worden, zei Clinton,
„won hij ook twee keer in South Carolina”.
Supporters van Obama noemden
Clinton een racist, Obama’s staf sprak
het niet tegen, en de voormalige president
keerde zich gekrenkt af van Obama.
Maar diezelfde woensdag verzorgde
hij een ronkende introductie van Obama
– en het publiek werd wild.
Het was een vorm van rechtvaardigheid.
Want als iemand er vóór Obama in
slaagde de zwarte gemeenschap geloof
in de politiek bij te brengen, was het Bill
Clinton. ‘Clinton as the first black president’,
was de kop van een essay dat Nobelprijswinnares
Toni Morrison op het
hoogtepunt van het Lewinsky-schandaal,
herfst 1998, in The New Yorker publiceerde.
Bill Clinton was „zwarter dan enige
echt zwarte figuur die onze kinderen
tijdens hun leven gekozen kunnen zien
worden”. Hij vertoonde „bijna alle teke-

nen van zwartheid: een in een éénoudergezin,
arm geboren, arbeideristisch,
saxofoonspelend, van McDonald’s en
junkfood houdend jongetje uit Arkansas”.
Tijdens zijn jaren in het Witte Huis
scoorde Clinton in de zwarte gemeenschap
een populariteitscijfer van rond
90 procent. Ook na de versobering van
de bijstand en het ontslag van zwarte
kabinetsleden, was hij geliefder dan Jesse
Jackson en Colin Powell. En zelfs na
de Lewinsky-affaire, toen veel blanke
stemmers op Clinton afknapten, behield
hij steun in de zwarte gemeenschap.
Omdat Clinton veel voor de gemeenschap
betekend had, maar ook wegens
de zwarte (christelijke) traditie van vergiffenis
en verlossing – ook voor wie
vreemdgaat. Verder speelde het zwarte
wantrouwen tegen justitie een rol: een
ruime meerderheid geloofde Hillary
Clintons claim van een „groot rechts
complot” tegen haar man.
Zijn presidentschap leverde hem de
levenslange trouw van gerenommeerde
zwarte leiders op, en paradoxaal genoeg
bracht dat hen dit jaar in grote problemen.
Vooral John Lewis (68), een van de
helden van de burgerrechtenstrijd in de
jaren zestig, moest ervaren dat zijn
steun aan de ‘eerste zwarte president’
hem opbrak nu een echte zwarte president
tot de mogelijkheden bleek te horen.
Begin jaren zestig werd Lewis tot
bloedens toe gemarteld omdat hij in
Alabama het recht opeiste in blanke gebieden
met de bus te reizen. En in 1963
betrad hij in Washington het podium
voordat Martin Luther King het woord
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 32
nam (‘I have a dream’) om meer federale
bescherming voor King en collega-strijders
te eisen. In zijn latere leven was hij,
als Congreslid uit Georgia, eraan gewend
geraakt dat hij met het grootst
mogelijke respect werd behandeld.
Diezelfde John Lewis besloot najaar
2007, door zijn goede verstandhouding
met Bill, zijn steun te geven aan Hillary
Clinton. Het gebeurde op een moment
dat Obama moeite had de Afro-Amerikaanse
gemeenschap te overtuigen van
zijn kansen, en voor de goede verstaander
was Lewis’ stap een signaal van de
ervaren leider aan de jonge dromer: vergeet
het maar jongen, het wordt niks.
Zodoende werd Lewis gedwongen
voorjaar 2008 zijn steun aan Clinton in
te trekken en alsnog vertrouwen aan
Obama te geven. Maar pijnlijk genoeg
bleek aan het einde van de presidentsrace,
dat de zwarte held de rasneutrale
kandidatuur van Obama nooit helemaal
had begrepen.
Op bijeenkomsten met de Republikeinse
vicepresidentskandidaat Sarah
Palin werd die dagen geroepen dat Obama
een „terrorist” is die „vermoord”
moet worden. Lewis zei dat dat kwam
doordat McCain en Palin een punt
maakten van Obama’s relatie in de jaren
negentig met een man, Bill Ayers, die in
de jaren zestig gewelddadige acties
pleegde. Lewis trok de onvermijdelijke
vergelijking tussen McCain en Palin en
de omstreden gouverneur George Wallace
van Alabama, die in Lewis’ jeugd
toestond dat zwarten, zoals hijzelf, werden
gemarteld omdat ze voor hun burgerrechten
opkwamen.
De verklaring kreeg veel aandacht,
>

vooral door Lewis’ reputatie – maar vervolgens
liet Obama in een koel en kort
bericht weten dat hij Lewis’ v e r g e l ij k i n g
„ongepast” vond. Beter had niet onderstreept
kunnen worden dat zwart Amerika
een nieuwe periode ingaat: de helden
van de burgerrechtenbeweging hebben
niet automatisch meer gelijk, de jaren
zestig zijn voorbij, en nieuwe zwarte
leiders, met nieuwe waarden, nemen
hun rol over.
Uiteraard staat niet vast dat Barack
Obama wordt gekozen tot de nieuwe
president van de VS. Maar ook als hij
verliest zal 2008 worden onthouden als
het jaar waarin bleek dat het in Amerika
mogelijk is dat een zwarte jongen uit
een eenoudergezin de hoogste baan van
het land krijgt. Wat voor Obama begon
met een toespraak op de Democratische
Conventie in 2004, eindigt met een campagne
waarin hij record na record vestigde:
de hoogste donorbijdragen ooit,
de meeste internetsupporters ooit, de
meeste zwarte supporters ooit.
Maar het meest tekenende was dat
‘ras’ sinds mei geen campagnethema
meer is geweest. Niet sinds Obama’s toespraak
over raciale relaties, in maart uitgesproken
toen de controverse rond Jeremiah
Wright escaleerde (zie pagina 16
van deze bundel). Obama’s tegenstanders
zagen er geen brood meer in. Obama
zelf ook niet: het onderwerp ras was
dus inderdaad, zoals in Iowa al bleek,
van zijn politieke lading ontdaan.
Het wil natuurlijk niet zeggen dat ras
ook zijn maatschappelijke lading heeft
verloren. Peilingen tonen dat nog steeds
30 procent van de Amerikanen niet op
een zwarte kandidaat wil stemmen, ook
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 33
al zijn dat grotendeels mensen die sowieso
nooit een Democraat zouden kiezen.
En in de laatste weken van de campagne
kwamen in grote industriële staten
als Pennsylvania en Ohio xenofobe
teksten los die een permanente angst
veroorzaakten: wordt hem iets aangedaan?
Vooral oudere blanke arbeiders voelden
zich gevangen: een stem op McCain
kon de continuering van de slechte jaren
onder Bush betekenen, een stem op
Obama beëindigde het leven zoals ze dat
altijd gekend hebben. Woedende conservatieve
commentatoren – op de radio,
op het web – voedden de onrust.
De verandering van 2008 was hoe het
onderwerp van hun woede, Obama, reageerde:
niet met dezelfde woede die het
land zolang van zijn zwarte leiders gewend
was – maar met de rust die blanke
leiders vroeger gebruikten om razernij
onder de zwarte bevolking te kalmeren.
>

inhoudsopgave
>
NRC Handelsblad 34
Dit is niet mijn overwinning, het is
de uwe
De tijd van verandering is
eindelijk aangebroken, zegt de
nieuwe president van de
Verenigde Staten als hij op de
avond van 4 november zijn
overwinningsspeech houdt.
„Hello Chicago. Mocht iemand zich nog
afvragen of in Amerika alles mogelijk is
en of de droom van onze grondleggers
nog wel voortleeft in onze tijd, of twijfelen
aan de kracht van onze democratie,
dan heeft hij vanavond het antwoord gekregen.
Het antwoord is gegeven door
jong en oud, rijk en arm, Democraat en
Republikein, zwart, blank, latino, Aziaat,
indiaan, homo, hetero, gezond en
gehandicapt. Het antwoord heeft mensen
die zo lang en van zo velen te horen
kregen dat ze cynisch en bang en onzeker
moesten zijn over dat wat we kunnen
bereiken, bewogen hun handen op
de boog van de geschiedenis te leggen en
deze weer om te buigen naar de hoop op
betere tijden.
Het heeft lang geduurd, maar vanavond,
op deze dag van deze verkiezing,
op dit beslissende moment, hebben wij
iets gedaan wat Amerika heeft veranderd.
Ik zal nooit vergeten van wie deze
overwinning werkelijk is. Die is van u.
Ik ben nooit de meest waarschijnlijke
Jesse Jackson huilt als CNN Obama als
winnaar heeft aangewezen. Foto AFP
kandidaat voor deze post geweest. Onze
campagne werd niet in Washington uitgebroed.
Zij won aan kracht dankzij de
jonge mensen die afstand namen van de
mythe dat hun generatie apathisch zou
zijn, die huis en haard verlieten voor
een baantje dat weinig loon en nog minder
slaap bood. Zij putte kracht uit de
niet-zo-jonge mensen die de barre kou
en verzengende hitte trotseerden om
aan te kloppen bij volslagen onbekenden,
en uit de miljoenen Amerikanen
die zich als vrijwilligers meldden en die
organiseerden en bewezen dat meer dan
twee eeuwen later een regering van het
volk, door het volk en voor het volk niet
van de aardbodem verdwenen is.
De weg zal nog lang zijn. We zullen
het misschien niet halen in een jaar of
zelfs in één termijn. Er zullen nog tegenslagen
en valse starts volgen. Velen

zullen het niet altijd eens zijn met de besluiten
of maatregelen die ik als president
zal nemen. En we weten ook dat de
overheid niet elk probleem kan oplossen.
Maar ik zal altijd eerlijk tegen u zijn
over de uitdagingen waarvoor wij staan.
Het gaat niet zonder u, zonder een nieuwe
geest van dienstbaarheid, een nieuwe
geest van opoffering.
Als deze financiële crisis ons iets heeft
geleerd, dan is het wel dat Wall Street
niet kan bloeien, terwijl Main Street
ontberingen doorstaat. In dit land vallen
we en staan we op als één natie, als
één volk. Laten we de verleiding weerstaan
om terug te vallen op dezelfde partijdigheid,
kleinzieligheid en onrijpheid
die onze politiek zo lang hebben
vergiftigd. Het was een man van deze
deelstaat [Illinois, red.] die voor het eerst
de banier van de Republikeinse partij
naar het Witte Huis heeft gedragen, een
partij die is opgericht met de beginselen
van onafhankelijkheid, individuele vrijheid
en nationale eenheid.
Dat zijn de waarden die wij allen delen.
En terwijl de Democratische partij
een grote overwinning heeft behaald
vannacht, doen we dat met enige nederigheid
en vastbeslotenheid om de verdeeldheid
te helen.
Lincoln [Republikeins president, red.]
heeft gezegd tot een natie die veel verdeelder
was dan de onze, dat we geen
vijanden zijn maar vrienden. Hoewel de
hartstocht hoog is opgelaaid, mag die
onze banden van affectie niet verbreken.
En tot die Amerikanen wier steun ik nog
moet verdienen: ik mag dan niet uw
stem hebben gekregen, maar ik hoor u
inhoudsopgave
NRC Handelsblad 35
wel. Ik heb uw hulp nodig. En ik zal ook
uw president zijn.
En aan allen die vanavond toekijken
van buiten onze grenzen, uit parlementen
en paleizen, aan allen die elkaar om
de radio verdringen in de vergeten hoeken
van de wereld: onze verhalen zijn
uniek, maar ons lot hebben we gemeen,
en een nieuwe dageraad van Amerikaans
leiderschap is nabij.
Aan hen die de wereld willen verwoesten:
wij zullen u verslaan. Aan hen die
naar vrede en veiligheid streven: wij
steunen u. En aan allen die zich hebben
afgevraagd of het baken van Amerika
nog wel even helder brandt: vanavond
hebben wij eens te meer bewezen dat de
ware kracht van ons volk niet schuilt in
de macht van onze wapens of de omvang
van onze rijkdom, maar in de blijvende
kracht van onze idealen: democratie,
vrijheid, ontplooiingskansen en onverzettelijke
hoop.
Veel is bij deze verkiezing voor het
eerst gebeurd en veel verhalen zullen
nog generaties lang worden verteld.
Maar vanavond gaan mijn gedachten uit
naar die ene vrouw die haar stem uitbracht
in Atlanta. Ann Nixon Cooper is
106 jaar. Ze werd geboren toen de slavernij
nog maar een generatie geleden was.
En vanavond denk ik aan alles wat zij in
haar eeuw in Amerika heeft meegemaakt.
In een tijd dat de stem van vrouwen
werd gesmoord en hun de hoop werd
ontnomen, zag zij hen opstaan en hun
stem verheffen en het kiesrecht opeisen.
Yes we can. Toen ons land wanhoopte en
in crisis was, zag zij een volk zijn angst
bedwingen met een New Deal, nieuwe
>

anen, een nieuw besef van een gezamenlijk
doel. Yes we can.
Toen de bommen op onze haven vielen
en de wereld door tirannie werd bedreigd,
was zij getuige van een generatie
die tot grote hoogte steeg en een democratie
die werd gered. Yes we can.
Ze zag de bussen in Montgomery, de
brandslangen in Birmingham, een brug
in Selma en een dominee uit Atlanta die
een volk voorhield dat „We Shall Overcome”.
Yes we can.
En dit jaar, bij deze verkiezing, bracht
ze haar stem uit, omdat ze na 106 jaar in
Amerika, na de mooiste tijden en de
donkerste uren, weet dat Amerika kan
veranderen. Yes we can.
Laten we ons vanavond dan ook afvragen:
als onze kinderen de volgende
eeuw nog mogen meemaken; als mijn
dochters het geluk mogen hebben zo
lang te leven als Ann Nixon Cooper, welke
verandering zullen zij dan zien? Welke
vooruitgang zullen wij hebben geboekt?
Dit is ons moment om ons volk weer
aan het werk te helpen en kansen voor
onze kinderen te scheppen; om de welvaart
te herstellen en de zaak van de vrede
te dienen; om de Amerikaanse droom
te herwinnen en eens te meer de fundamentele
waarheid te bevestigen dat wij
met velen één zijn; dat wij ademen en
daarmee hopen. En als we op cynisme en
twijfel stuiten en te horen krijgen dat
het niet kan, dan zullen we antwoorden
met dat tijdloze credo waarin de geest
van een volk is samenvat: Yes we can.”
Bekijk deze overwinningstoe-
spraak op YouTube.
inhoudsopgave
C o l o fo n
U i t g av e
NRC Handelsblad B.V.
>
NRC Handelsblad 36
Auteursrechten voorbehouden
© NRC Handelsblad, 2009
Redactie :
Bas Blokker, Merijn de Waal en Roelie
Fo p m a .
Productie :
Bas van Kooij, Jakko Mur en Edwin
S ch r av e s a n d e