download pdf - Toerisme Oost-Vlaanderen

tov.be

download pdf - Toerisme Oost-Vlaanderen

W A N D E L N E T W E R K

GETUIGENHEUVELS

VLAAMSE ARDENNEN


INHOUD

1 Voorwoord

3 Eindeloos wandelplezier in Vlaanderens Mooiste

landschap

4 Hoe wandel je langs het knooppuntennetwerk?

6 Een weekend wandelen op het groene dak

van Vlaanderen

12 Andere producten van Toerisme Oost-Vlaanderen

14 Vijf maal eropuit langs het wandelnetwerk

24 De routedokter

26 Bos doet leven

30 Het (Kluis)bos in!

36 Gouden tips voor wandelaars

38 Marc de Bel ontdekt Kwaremont

42 Virtueel zie je nog meer van de Vlaamse Ardennen!


Beste wandelliefhebber,

Nu de succesvolle fietsnetwerken in de provincie op punt

staan, trekt Toerisme Oost-Vlaanderen (TOV) de komende

jaren voluit de kaart van de wandelnetwerken volgens het bekende

knooppuntensysteem. Dankzij deze briljante uitvinding

kunnen nu ook wandelaars aan de hand van een paar cijfers

op een netwerkkaart makkelijk hun eigen routes uitstippelen.

Zo lang en zo kort, vlak of uitdagend als ze zelf willen.

In de zomer van 2010 stelde TOV - samen met Westtoer - het

wandelnetwerk Bulskampveld voor, het eerste wandelnetwerk

op Oost-Vlaamse bodem. In dit magazine presenteren we u

met enige trots het allernieuwste en eerste volwaardige wandelnetwerk

in onze provincie: het Wandelnetwerk Getuigenheuvels

Vlaamse Ardennen, goed voor 300 kilometer wandelplezier

door ‘Vlaanderens Mooiste landschap’.

Zonder de steun van talrijke partners hadden we dit netwerk

onmogelijk kunnen verwezenlijken. Steden en gemeenten

verleenden hun (inhoudelijke) medewerking, het Europees

Fonds voor Regionale Ontwikkeling en Toerisme Vlaanderen

zorgden voor de financiële ondersteuning.

Dankzij een promotionele samenwerking met het Agentschap

voor Natuur en Bos (ANB) konden we bovendien deze wandelpocket

realiseren, boordevol reportages, tips en weetjes

over het wandelnetwerk Getuigenheuvels Vlaamse Ardennen.

Maar ANB zijn we ook nog om andere redenen bijzonder

dankbaar. De openstelling van de talrijke ANB bos- en natuurgebieden,

in het kader van het Europees netwerk Natura

2000, maakt dit nieuwe wandelnetwerk nog aantrekkelijker en

avontuurlijker. Het landschap en de talrijke bosgebieden van

de Vlaamse Ardennen vormen namelijk dé basis van dit netwerk

dat al deze groene oases met elkaar verbindt.

Samen met ANB nodigen wij u dan ook van harte uit om zelf

dit wondermooie stukje Zuid-Oost-Vlaanderen te voet te komen

ontdekken. Na het lezen van deze pocket hebt u vast en

zeker nog maar weinig overtuiging nodig!

Veel leesplezier en heel graag tot kijk in de Vlaamse Ardennen!

Eddy Couckuyt

Gedeputeerde Provincie Oost-Vlaanderen bevoegd voor Toerisme


2

Getuigenheuvels

Weetje

De hoogste heuvels van de Vlaamse Ardennen kregen de

poëtische naam ‘getuigenheuvels’ mee.

Hun bestaan, en vooral hun opperste bodemlaag van

okerkleurige ijzerzandsteen, getuigt immers van het

tijdperk toen de regio nog aan zee lag, zo’n 6 miljoen jaar

geleden.


Eindeloos wandelplezier

in Vlaanderens Mooiste

landschap

Wandelen betekent genieten. Als dat kan langs veilige en aantrekkelijke

paden in de Vlaamse Ardennen, wordt het extra genieten.

En langs een traject dat je zèlf hebt uitgestippeld, dan

kan het helemaal niet meer stuk.

Het nieuwe wandelknooppuntennetwerk Getuigenheuvels

Vlaamse Ardennen serveert je eindeloos wandelplezier. Het

heuvelachtige landschap van de regio vormt hét perfecte

decor voor zowel een avontuurlijke trip als een ontspannen

wandeling midden in schitterende natuur. Meer dan 300 kilometer

prima wandelpaden zijn opgenomen in het netwerk.

Doordat het in twee richtingen bewegwijzerd is, kan je eigenlijk

zorgeloos stappen in meer dan 600 kilometer wandelgebied.

Aan mogelijkheden geen gebrek! Op basis van de wandelkaart

stel je zelf je eigen tochten samen, zo lang of kort

je zelf wenst, over verharde of onverharde, langs autoluwe of

autovrije wegen, …

Van dit wandelknooppuntennetwerk kan je op talloze manieren

genieten. Met familie of vrienden gezellig een middag

wandelen langs pittoreske dorpjes en bijzondere stukjes natuurpracht.

Een korte trip met de kinderen met de speelzone

in het Kluisbos als eindpunt. Of een dagje of zelfs een weekend

stevig doorstappen en overnachten in één van de knusse

B&B’s in de regio. Je kan altijd wel ergens verpozen: op een

gezellig terras of in de schaduw van het bos.

Gebruiksvriendelijk, aangenaam, veilig en boordevol variatie:

het wandelnetwerk Getuigenheuvels Vlaamse Ardennen is het

allemaal. In deze pocketgids maak je alvast uitgebreid kennis

met wat er onderweg allemaal te zien, te doen en te beleven

valt. Neem het van ons aan: wie één keer heeft gewandeld

door Vlaanderens Mooiste landschap, keert gegarandeerd

nog vele keren terug.

Veel wandelplezier!

3


Hoe wandel je langs het

knooppuntennetwerk?

Wandelen à la carte: dit idee ligt aan de basis van

het knooppuntennetwerk Getuigenheuvels Vlaamse

Ardennen voor wandelaars.

Toerisme Oost-Vlaanderen selecteerde in het

Zuidwestelijk deel van de Vlaamse Ardennen de

mooiste en veiligste wandelpaden, zette ze op kaart en

maakte er een 300 kilometer samenhangend netwerk

van.

Waar twee of meer wandeltrajecten elkaar kruisen, spreken

we van een ‘knooppunt’. Elk knooppunt heeft een eigen

nummer. Dat nummer vind je terug op de bijhorende

wandelnetwerkkaart. Stippel op deze kaart je eigen

route uit, van knooppunt naar knooppunt. Gebruik de

kilometeraanduidingen tussen de knooppunten om op

voorhand de lengte van je tocht in te schatten.

4


Op het terrein staan op elk knooppunt rood-witte ‘knooppuntborden’

met bovenaan het knooppuntnummer.

Daaronder zie je welke richting je uit moet voor de

eerstvolgende knooppunten.

Tussen de knooppunten wijzen ‘doorverwijsborden’ je de

weg. Het traject is in beide richtingen bewegwijzerd. Volg de

nummers die je vooraf hebt genoteerd, wandel van knooppunt

naar knooppunt en geniet van je zelf uitgestippelde tocht.

Zo doe je het:

1. Bestudeer voor je vertrekt de wandelkaart.

Bekijk in wat voor een tocht je vandaag zin

hebt en maak een lijstje van de knooppunten

waarlangs je wil wandelen.

2. Tel de afstanden tussen de knooppunten op, en je

weet precies hoe lang je tocht wordt. Moe gewandeld of een

plotse plensbui? Een kortere weg is zo gevonden door één of

meerdere knooppunten op je route te wijzigen.

3. Als je je huiswerk goed hebt gemaakt, hoef je tijdens je trip

alleen maar de nummers in het oog te houden. Die vind je

zowel op de wandelnetwerkkaart als op bordjes langs het

netwerk.

4. Veel wandelgenot!

5


Een weekend wandelen

op het groene dak

van Vlaanderen

Heerlijk uitwaaien en relaxen: dat is wat Marian en

Sigrid naar de Vlaamse Ardennen bracht. De Gentse

vriendinnen en Marians hond Trixie wandelden twee

dagen door de betoverende landschappen, pittoreske

dorpjes, vinnige heuvels en verkoelende bossen van

Vlaanderens Mooiste landschap. ‘Nooit geweten dat

er in onze achtertuin zo’n oase van rust lag’, klonk

het in koor.

Vrijdagavond, 18 uur. Na een autorit van een veertigtal minuten

vanuit Gent komen onze wandelaars aan in de 18 de eeuwse

b&b Git(e)ane in Schorisse. Deze charmante vierkantshoeve,

op een van de hoogste toppen van de Vlaamse Ardennen, is

een zalige stek voor wie houdt van rust én van dieren. Op

de binnenkoer flaneren naast negen katten ook drie honden

die nieuwsgierig komen snuffelen aan Trixie, Marians Welsh

springer spaniel. Die laatste verblijft hier vannacht gratis,

want in Git(e)ane worden geen supplementen aangerekend

voor dieren of singles. Marian (42) en Sigrid (44) zijn met-

6


een verkocht als ze de weide ontdekken met de 17 ezels van

de b&b. Kinderen die hier logeren, kunnen meehelpen bij het

voederen en verzorgen van de dieren, en met ze gaan wandelen

door het verrassend mooie landschap. ‘Hier komen we

zeker nog eens terug met onze gezinnen’, besluiten de vriendinnen.

Na een lekker avondmaal en een streekbier in het

cafeetje van Git(e)ane gaan ze onder de veren, reikhalzend

uitkijkend naar hun wandelweekend middenin de natuur.

Weetje

Reptiel

In het Brakelbos is de populatie hazelworm nog vitaal. Met

wat geluk tref je dit onschuldige en absoluut ongevaarlijke

reptiel op je wandeltochten aan langs de dreven en bosranden.

Geniet ervan, maar geef hem zijn verdiende rust!

Dag 1

Afstand: 15,5 km

7


π Onbekend terrein

Op dag één staat een traject van ruim 15 kilometer vanuit

Schorisse via het Brakelbos richting Ronse op het programma.

Sigrid en Marian staan al vroeg paraat, want ze hebben

er zin in. Hoewel de twee ex-reisleidsters al de helft van de

wereld hebben gezien, kennen ze de Vlaamse Ardennen amper.

Marian kwam hier ooit één keertje logeren met man en

dochters, voor Sigrid is deze regio totaal onbekend terrein.

‘Straf hé’, vindt ze zelf. ‘Maar er zijn zoveel mooie plekjes en

hier ben ik gewoon nog niet geraakt.’ Elk jaar proberen de

vriendinnen er samen minstens één weekend zonder partner

en kinderen op uit te trekken om de batterijen op te laden.

‘Gezellig met z’n tweetjes wat wandelen, lekker eten en vooral

heel veel bijpraten’, zegt Marian.

Vandaag brengt het eerste stuk van de wandeling de vriendinnen

via grotendeels onverharde paden voorbij de vierkantshoeve

Hof te Wolfskerke en het imposante landhuis Château

Mulle. Een mooie landweg door bebloemde weiden parallel

aan de drukke N48 tussen Ronse en Brakel leidt hen tot aan

de rand van het Brakelbos. Dit prachtige beukenbos van 50

hectaren, dat eigendom is van ANB, staat sinds 1976 volledig

open als wandelgebied. Op het traject komen ze voorbij een

speelbos (één van de zes in de Vlaamse Ardennen!) en hoog

in het bos het Rietfonteintje, een bron van de rivier de Zwalm.

Wat verderop wacht hen een ander uniek stukje natuur: Bos

ter Rijst, een rijk gevarieerd boscomplex van 26 hectaren dat

net als het Brakelbos door het ANB wordt beheerd. Rustbanken

en picknickplekjes nodigen uit om een korte rustpauze

Dag 2

Afstand: 22 km

8


in te lassen en een hapje achter de

kiezen te stoppen.

π Fenomenale uitzichten

De Molenbeek, gevoed door de vele

bronnetjes in de buurt, vormt in het

westen de grens van Bos ter Rijst.

Via de Doorn gaat het richting Ronse,

langs het lokale bedevaartsoord

Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeën.

Hier wandelen de vriendinnen in een

prachtige omgeving op de grens tussen

Vlaanderen en Wallonië, waar de

vergezichten voor het grijpen liggen.

Na een fikse klim bereiken ze de wijk

Breucq en even verderop het domein

De Fiertel, een complex met een

jeugdherberg, een bivakhoeve, trekkershutten

en een camping. Als de

twee de straat naar boven wandelen,

worden ze getrakteerd op een fenomenaal

uitzicht op de vallei van de

Trochbeek, het Muziekbos (ANB) en

het Sint-Pietersbos. Aan het einde

van de weg ligt het Ruddershof, een

diervriendelijk restaurant met gastenkamers

waar ze ‘s avonds lekker

eten en de nacht doorbrengen. Alle

kamers kijken uit op het Muziekbos,

9


het gezellige terras met grote speelweide leent zich perfect

om na een tocht door de regio uit te blazen met een ijsje of

een streekbier.

π Louise-Marie

Zaterdagmorgen rond 10 uur, na een stevig ontbijt, duiken

Marian en Sigrid opnieuw het weidse landschap in voor dag

twee van hun wandeltrip. Vandaag telt het traject bijna 22

km. Langs een veldweggetje met korenvelden links en koeien

rechts dwarsen ze de Trochbeek en beginnen ze aan de tocht

naar het Muziekbos, eveneens een ANB-gebied. Het wordt

een steile klim tot aan taverne Boekzitting middenin het bos.

Onderweg maken onze wandelaars een ommetje tot aan de

Geuzentoren, een mysterieus bouwwerkje waar de lokale kunstenaars

geregeld van de natuur kwamen genieten.

10

Weetje

Wespendief

Deze internationaal beschermde dagroofvogels strijken graag

neer in de oude eikenbeukbossen van de Vlaamse Ardennen.

In tegenstelling tot andere roofvogels voeden ze zich met

insecten. Nadat ze vanuit bomen de aanvliegroutes en nesten

van wespen hebben gelokaliseerd op de grond, graven ze de

honingraten uit om hun jongen te voederen.


Vanuit het bos dalen ze langs de kronkelende Rijkswachtdreef

af naar de gezellige dorpskern van Louise-Marie, waar een

groepje mannen volop aan het petanquen is. De naam van

het gehuchtje herinnert aan de sterfdag van de gelijknamige

eerste koningin van België. Zij overleed op 11 oktober 1850,

de dag dat de eerste steen van de kerk werd gelegd. Elk jaar

houdt hier de traditionele Fiertelommegang van Ronse halt.

π Beboste valleitjes

Marian en Sigrid stappen nog een viertal kilometer verder

richting Schorisse dorp en pauzeren voor een welverdiend

Adriaen Brouwerbiertje in de 200 jaar oude herberg Moeder

Stiene. Hier liggen de gehaakte kleedjes nog op tafel, hangen

de bierpotten aan het plafond en eet je nog voor een appel

en een ei een snack. ‘Zo vind je in de stad helaas geen cafeetjes

meer’, zegt Sigrid, terwijl ze nog een slok van haar

Oudenaards bruintje neemt. Net voor de vriendinnen het

dorp binnenstappen, passeren ze voorbij de Kasteelmolen,

het enige overblijfsel van het slot van de Heren van Schorisse

die hier in de middeleeuwen de plak zwaaiden. Wat verderop

ligt de vroegere herberg In ‘t Oud Klooster, een beschermde

woning waar in 1857 de schrijver Omer Wattez werd geboren.

Het opmerkelijke reliëf in de buurt van het dorp golft van 22

tot maar liefst 122 meter.

Voorbij de Molenbeek en via achtereenvolgens de Korteberg

en Ganzenberg duiken de twee de bossen in van Burreken.

Dit domein, bestaande uit drie valleitjes met tal van bronnen,

wordt beheerd door Natuurpunt en is een van de mooiste natuurreservaten

van de Vlaamse Ardennen. ‘Hoe adembenemend

groen en stil is het hier’, geniet Marian. In een boom

wat verderop strijkt een buizerd neer, samen met de torenvalk

en de sperwer een van de karakteristieke roofvogels die

in dit gebied broeden. In het voorjaar vormen de bossen het

decor voor een schitterende bloemenpracht met tapijten van

bosanemonen, wilde hyacinten en daslook. Via de velden en

weilanden aan de rand van het natuurgebied stappen Sigrid

en Marian langs de Stokstraat en de Omer Wattezstraat verder

in de richting van hun startpunt, de Git(e)ane. Maar niet

vooraleer ze nog maar eens een adembenemend panorama

te zien krijgen. ‘De volgende keer breng ik mijn kinderen mee

en boeken we meteen een week’, plant Sigrid. ‘De stilte hier,

de charme van de dorpjes, de schitterende natuur: deze regio

overtreft al mijn verwachtingen!’ π

Git(e)ane, A. Odevaertstraat 5 – 9688 Maarkedal

T 055 45 67 53 – www.giteane.be

‘t Ruddershof, Ruddersveld 5 – 9600 Ronse

T 055 49 90 63 – www.truddershof.be

11


Ontdek ook...

Wandelboxen

Omdat iedereen zo z'n eigen voorkeur heeft

als het op wandelen aankomt, bundelde Toerisme

Oost-Vlaanderen telkens 10 lusvormige

wandelroutes in drie themaboxen.

- 'Stap door!' bundelt 10 (stevige) trajecten

in de Vlaamse Ardennen. Ideaal voor geoefende

wandelaars!

- 'Stap mee!' is de geknipte box voor wie

graag op stap gaat met het gezin, familie

of vrienden.

- De box 'Stap Uit!' is er voor zondagse familiewandelaars en

genieters van kunst, cultuur en natuur.

De boxen kosten 9 euro per stuk. Bestellen kan via www.tov.be.

Wandelnetwerk Bulskampveld

Het wandelnetwerk Bulskampveld is 125 km

lang en strekt zich uit over West- en Oost-

Vlaanderen.

Blikvanger is het Bulskampveld tussen Gent

en Brugge, het grootste aaneengesloten

bosgebied van Vlaanderen. De kaart van

het wandelnetwerk kost 6 euro. Je kan ze

bestellen via www.tov.be.

Thematisch wandelen in de Vlaamse Ardennen

Met de vier thematische wandelarrangementen van Toerisme

Vlaamse Ardennen ontdek je de regio op je eigen tempo en

volgens je eigen interesses, en dat langs het traject van de

Streek-GR. Over je bagage hoef je je geen zorgen te maken,

want die wordt nagebracht in je logies.

Vraag de gratis brochure van de Streek-GR Vlaamse Ardennen

aan via www.toerismevlaamseardennen.be.

In het wandel- en fietslogboek van GR vind je 88 fiches waarop

je werkelijk àlles over je tochten kwijt kan. Het boekje bestellen

kan via info@groteroutepaden.be.

www.tov.be

Op deze website vind je onder ‘Publicaties’ alles wat je in

Oost-Vlaanderen op weg kan helpen. Het aanbod is groot:

fietsnetwerkkaarten, fiets- en wandelboxen, thematische fietsroutes,

brochures en nummers van het gratis magazine Stap-

Af. Surf zeker eens langs!

Met de fietsrouteplanner kan je online je gepersonaliseerde

route uitstippelen. Makkelijker kan haast niet: je klikt op de

locatie waar je wil starten, duid één voor één de plaatsen aan

waar je langs wil fietsen, en slaat je route op of print ze uit.

12


Wandel groen in de Vlaamse Ardennen

Wie wil wandelen in de natuur, stapt nu nog

vaak eerst in de auto en keert ook zo weer naar

huis. Dat hoeft niet meer met de Groene Halte

wandelroutes, waarvan er eentje in de Vlaamse

Ardennen loopt (van Opbrakel naar Geraardsbergen

over Everbeek, Zarlardinge en Overboelare).

Het Groene Halte-project focust op

de combinatie wandelen en openbaar vervoer,

en wil zo duurzaam wandelen stimuleren.

Bestel je wandelbrochure(s) (1,50 euro)

via www.tov.be of www.groenehalte.be.

Fietsnetwerkkaart Vlaamse Ardennen

Behalve heerlijk wandelen kan je in de Vlaamse

Ardennen natuurlijk ook prachtig fietsen. Ook

al raast hier elk jaar de Ronde van Vlaanderen

voorbij, je hoeft geen profwielrenner te zijn

om deze heuvelachtige regio met de fiets te

verkennen. Van het landschap genieten kan

ook als je op de valleiwegen blijft. Wie houdt

van weidse uitzichten, moet daarentegen

wel een paar 'bergen' overwinnen. Met de

fietsnetwerkkaart Vlaamse Ardennen bij de

hand kom je nooit voor verrassingen te staan. Op het 830 km

lange netwerk kan je zowel een makkelijke gezinstocht als een

mini-Ronde uitstippelen.

Ook de andere toeristische regio's van Oost-Vlaanderen

(Leiestreek, Meetjesland, Waasland en Scheldeland) hebben

een fietsnetwerk. Samen zijn de netwerken goed voor meer

dan 3500 km fietsplezier! Voor alle regio's zijn handige netwerkkaarten

beschikbaar. Je kan ze voor 6 euro bestellen via

www.tov.be.

Te paard

Een tiental ruiter- en menroutes zorgen voor uren ontspanning

langs de mooiste en rustigste plekjes van de Vlaamse

Ardennen. Elke route start aan een manege of paardvriendelijke

horecazaak, waar ruimte en voorzieningen zijn om

paard en kar te stallen. Voor een overzicht van alle routes:

www.toerismevlaamseardennen.be.

13


5 x eropuit op het wandelnetwerk

Kies... en wandel!

Bewegwijzering: knooppunten + wandelnetwerkkaart

Getuigenheuvels Vlaamse Ardennen (6 euro)

1 Langs de hellingen van de Ronde

De kronkelende kasseibanen, heuvels en holle wegen van de

Vlaamse Ardennen vormen elk jaar opnieuw het decor van de

Vlaamse wielerklassiekers. Het lieflijke dorpje Nukerke fungeert

als start- en aankomstpunt van deze knooppuntenroute, die je

langs enkele beruchte hellingen van de Ronde van Vlaanderen

brengt.

14

Praktisch

Afstand: 15,5 km

Landschap: steil

Ondergrond: verhard en niet-verhard

Bereikbaarheid:

parkeergelegenheid: Nukerkeplein, Maarkedal (Nukerke

– ter hoogte van knooppunt 67)

dichtstbijzijnde halte openbaar vervoer De Lijn: Nukerke

– Nukerkestraat (meer info: www.delijn.be)

Leuke drinkstops:

Op 100 m van vertrekpunt: Brasserie ‘t Stoofke

Tussen knooppunt 80 en 26, aan de kerk van Zulzeke:

café ‘t Oud Gemeentehuis

Aan knooppunt 68: Café Den Os


Onderweg

Spijkerbos

Dit bos ligt op een zuidhelling en baadt van ‘s voormiddags

tot laat in de avond in de zon. Uniek aan het Spijkerbos zijn

de bewaarde knothaagbeuken langs de bronbeek onderaan

de helling. Knothaagbeuken staan veelal op de historische

bosranden en markeerden vele eeuwen de grenzen.

Tegenwoordig vind je er door gebrek aan onderhoud en het

wegvallen van tradities minder en minder. Hier worden ze met

de grootste zorg beheerd door het ANB. Aan knooppunt 81

ligt een mooi uitzichtpunt.

Kortekeer

Deze helling ken je vast en zeker van de Ronde. De smalle

asfaltweg heeft een gemiddelde stijging van 6,4% en stijgt op

het steilste stuk tot liefst 17,1%!

Lourdesgrot Melden

Deze grot werd na WOII gebouwd door de zus van de

toenmalige pastoor van het dorp. In de grot staan beelden

van Bernadette en Maria. Bij de bron kan je even verpozen.

Koppenberg(bos)

De Koppenberg geniet naam en faam tot ver over onze

landsgrenzen. Dit heeft veel te maken met het feit dat de ‘Bult

van Melden’ al voor spectaculaire situaties heeft gezorgd

tijdens de wielerklassieker Ronde van Vlaanderen en er

jaarlijks massa’s fietsers en wandelaars over de Koppenberg

passeren. Bovendien is de Koppenberg en het 100 ha bos

er rond één van de mooiste stukjes natuur in de Vlaamse

Ardennen. De ‘Bult van Melden’ is opgenomen in de lijst van

beschermde monumenten.

15


2 Op het dak van Oost-Vlaanderen

Op deze mooie natuurwandeling stap je niet alleen langs en door

enkele prachtige bossen, je klimt letterlijk op het dak van Oost-

Vlaanderen aan Hotond, met zijn 150 meter het hoogste punt

van de provincie.

Praktisch

Afstand: 9,9 km

Landschap: steil

Ondergrond: verhard en niet-verhard

Bereikbaarheid:

parkeergelegenheid: Molen Ten Hotond, Zandstraat 4,

Kluisbergen (Zulzeke – tussen knooppunten 92 en 13)

dichtstbijzijnde halte openbaar vervoer De Lijn: Ronse –

Hotondstraat (meer info: www.delijn.be)

Leuke drinkstops:

Aan vertrekpunt: café Molen Ten Hotond

Tussen knooppunt 13 en 12: picknicktafel

Tussen knooppunt 11 en 17: picknicktafel

Onderweg

Hotondberg

Met zijn 150 meter is deze getuigenheuvel het hoogste punt

van Oost-Vlaanderen. Rondom ligt het natuurgebied Hotond-

Scherpenberg, beheerd door het ANB. Bezoek er zeker de

16


Hotondmolen met oriëntatietafel. Bij helder weer kan je er

meer dan 100 kerkjes tellen, onder meer in Gent, Brugge,

Evergem en Rijsel. De naam ‘hotond’ komt wellicht van oude

termen als hoog tond, tumba of hoge begraafplaats.

Beiaardbos en Fonteinbos

Het Beiaardbos, een gemengd bos met hakhout en opgaande

bomen, is een bosreservaat van het ANB, waar de natuur

haar vrije gang mag gaan. Een wandelpad leidt alleen maar

langs het bos, want het is niet vrij toegankelijk. Zijn status als

bosreservaat dankt het bos onder andere aan een bijzonder

bronbeekje, waarvan het water veel kalk bevat. Deze zet zich

af op takjes, steentjes en ander materiaal rond het water. In

de kruidlaag van het bos groeien onder meer bosanemonen,

slanke sleutelbloemen, wilde hyacinten en paarse

schubwortel. Even uitblazen kan op de rustbanken net voorbij

het bos, vlakbij de Beiaardbeek. Dit heldere, snelstromende

riviertje met zijn oeverbomen is een ideale biotoop voor

vissen. Het voert het bron- en regenwater af langsheen de

heuvelrug waarop het Beiaardbos en het Fonteinbos liggen.

In de weilanden rond de twee bossen zie je heuse tunnels met

ondergrondse snelstromende bronbeekjes, een gevolg van

aardmassa’s die door waterverzadiging ineens naar beneden

glijden.

Ingelbos

Ook het Ingelbos, van de omgelegen bossen gescheiden door

beekjes, is niet vrij toegankelijk. Door zijn geïsoleerde ligging

biedt het de noodzakelijke rust voor broedvogels als de

ransuil, de steenuil en de torenvalk. Even uitrusten kan op de

rustbanken ongeveer halverwege tussen knooppunt 13 en 12.

17


3 100%

verhard

Een tocht langs verharde wegen die vertrekt en aankomt in

Maarke-Kerkem. Prima geschikt voor buggy en rolstoel!

Praktisch

Afstand: 6,1 km

Landschap: steil

Ondergrond: verhard

Bereikbaarheid:

parkeergelegenheid: Kokerellestraat, Maarkedal

(Maarke-Kerkem – tussen knooppunten 19 en 70)

dichtstbijzijnde halte openbaar vervoer De Lijn: Marke-

Kerkem – Dorp (meer info: www.delijn.be)

Leuke drinkstops:

Tussen knooppunt 70 en 49: picknicktafels

Aan knooppunt 49 (500 meter verder richting knooppunt

50): ‘t Hof Wijmenier (drankgelegenheid en klein

heemkundig museum)

Tussen knooppunt 47 en 72: Restaurant Het Genot op den

Berg

Onderweg

Romansmolen

Deze molen op de Maarkebeek vlakbij de route werd al in

het midden van de 12 de eeuw vermeld als een schenking aan

de abdij van Ename. In de loop der eeuwen onderging hij

heel wat wijzigingen. Het draaiende werk is nog aanwezig,

met twee steenkoppels en een haverbreker. Uitzonderlijk

is dat de overbrenging van de wateras naar de maalas niet

conisch is: beide assen liggen horizontaal. In 1994 werd

de molen beschermd als monument (met inbegrip van

het molengebouw, de bakoven, de oeverversterkingen en

sluismuren) en samen met de omgeving (watermolensite

met stuw) als dorpsgezicht.

18


Taaienberg

Deze heuvel heeft zijn naam niet gestolen: het is een

venijnige klim van 800 meter met kasseistroken, die sinds

1993 beschermd zijn als monument. De berg (gemiddelde

stijging: 7,13%) wordt regelmatig beklommen in de Ronde

van Vlaanderen. Hij is de afgelopen jaren nog populairder

geworden omdat het de favoriete ‘berg’ is van publiekslieveling

Tom Boonen.

De nieuwe Bossenare

Vanaf knooppunt 72 zie je de nieuwe Bossenare molen

liggen, een staakmolen met gesloten voet op de top van de

Bossenareheuvel. Hij werd in 1996 overgebracht uit Impe en

staat nu op de plek waar vroeger een andere houten molen

stond. De molen werd toen ook volledig gerestaureerd. De

gelaste stalen roeden met een lengte van 22 meter kunnen

twee steenkoppels aandrijven. Sinds 1979 is de molen een

beschermd monument.

Villa Tynlon

Boven de Bossenare staat Villa Tynlon, in 1910 gebouwd

in Engelse cottagestijl. Van 1921 tot 1934 woonde hier

kunstschilder Valerius De Saedeleer, die de villa zijn naam

gaf. ‘Tynlon’ is Gallisch en betekent zoveel als ‘het huis langs

de straat’. Gedurende De Saedeleers verblijf was de villa het

trefpunt voor tal van kunstenaars, onder meer uit de Latemse

School: Gustave en Karel Van de Woestijne, Ramah, Carol

Deutsch, Baron Minne en Stijn Streuvels. In 1935 zou koningin

Astrid De Saedeleer komen bezoeken, maar haar tragische

ongeval in Küssnacht heeft dit hoge bezoek verhinderd.

Nog drie tochten die geschikt zijn voor buggy en rolstoel

Ten noorden van Kluisbos: (4,4 km)

Ten westen van Spijkerbos:(4,5 km)

Ten noord-westen van Muziekbos: (5,3 km)

19


4 Dolen tussen dorpjes

Volkegem en Edelare zijn de dorpjes die je aandoet op deze

wandeling in de buurt van Oudenaarde. Onderweg stap je voorbij

het lieflijke Ladeuze en kan je ‘lekkies’ proeven in het bekende

bedevaartsoord van Kerselare.

Praktisch

Afstand: 10 km

Landschap: steil

Ondergrond: verhard en niet-verhard

Bereikbaarheid:

parkeergelegenheid: Kapel O-L-V-van Kerselare, Kerzelare,

Oudenaarde (Edelare - tussen knooppunten 56 en 64)

dichtstbijzijnde halte openbaar vervoer De Lijn: Edelare –

Kerzelare Kapel (meer info: www.delijn.be)

Leuke drinkstops:

Aan vertrekpunt: Tussen knooppunt 56 en 64: Brasserie,

tearoom en suikerbakkerij Jan van Gent

Knooppunt 60: Restaurant Ladeuze

Knooppunt 55: Café Den Obus

Onderweg

Ladeuze(molen)

Aan de Maarkebeek zien we rechts de woning Ladeuze, een

eerste overblijfsel dat herinnert aan de rijke Waalse familie die

hier vroeger haar ‘heerlijkheid’ had. Honderd meter verder,

aan de voet van de Ladeuzeberg (maximum helling: 13%) aan

de oevers van de Maarkebeek, staat de Ladeuzemolen. Al in

de 15 de eeuw stond hier een watermolen die eigendom was van

de heren La Deuze. Zij woonden iets verder stroomopwaarts

20


in hun kasteel. Pachters uit de omgeving waren verplicht om

in de molen hun graan te laten malen en olie te laten slaan.

Bij wijze van betaling moesten ze er een tiende van afstaan.

Kezelfort

Op de hoogvlakte van de Kezelberg ligt het goedbewaarde

Kezelfort. Ooit maakte het deel uit van de Wellingtonbarrière,

het strategisch plan van Graaf Wellington om zich tegen

Napoleon te verdedigen. Het fort is een vijfhoekig symmetrisch

verdedigingssysteem met een volledig tegenmijn-systeem, een

unicum in Vlaanderen. Vanuit het fort zijn ‘afluistergangen’

gegraven. Als de vijand probeerde om ondergronds het fort te

bereiken, kon men dat dankzij die gangen horen. Bij de Duitse

inval in 1940 vluchtten een deel van de inwoners van Edelare

en Oudenaarde naar de bomvrije onderaardse gangen van het

fort. Het bevindt zich op een privéterrein van 14 ha.

Volkegem

Het stemmige, beschermde dorpsplein van Volkegem heet

De la Kethulleplein, naar de grootgrondbezitter François de la

Kethulle. Hij veroverde in 1577 de macht in het Calvinistische

en protestantse Gent en probeerde in Vlaanderen een

Calvinistische republiek te stichten. Vlakbij het plein staat het

Sint-Martinuskerkje, dat in de 12 de eeuw afhankelijk was van

de abdij van Ename. Je ziet er een opvallende eiken preekstoel

en een zoldering verfraaid met fijne stucdecoratie uit de 18 de

eeuw.

Bedevaartsoord OLV Kerselare

Boven op de Ladeuze komen we vlakbij Onze-Lieve-Vrouw

van Kerselare, het bekendste bedevaartsoord in de Vlaamse

Ardennen. De bidplaats ontstond in 1460, met een eenvoudig

Mariabeeldje in een kersenboom. Dat zou destijds de dochter

van de baron van Schorisse op miraculeuze wijze genezen

hebben. Vandaag vervangt een moderne, betonnen kerk de

16 de eeuwse kapel, die de baron uit dankbaarheid liet bouwen

en die zo’n 50 jaar geleden volledig afbrandde. In mei komen

hier 50.000 bedevaarders op bezoek. In de schaduw van de

kapel verdringen de tearooms en kraampjes elkaar. Je kan er

dé lokale snoepjes kopen: lekkies van de Gentse suikerbakker

Jan van Gent.

21


5

Voorbij geuzen en molens

Horebeke is een fusie van de dorpjes Sint-Maria-Horebeke en Sint-

Kornelis-Horebeke. We verkennen een schitterend stukje Vlaamse

Ardennen met enkele molens, een brouwerij en de Geuzenhoek,

de enige protestantse gemeenschap die onafgebroken sinds de 16 de

eeuw wist stand te houden.

Praktisch

Afstand: 11,7 km

Landschap: steil

Ondergrond: verhard en niet-verhard

Bereikbaarheid:

parkeergelegenheid: Kerkplein, Horebeke (Sint-Maria-

Horebeke, tussen knooppunten 53 en 10)

dichtstbijzijnde halte openbaar vervoer De Lijn: Sint-

Maria-Horebeke Kerk (meer info www.delijn.be)

Leuke drinkstops:

Aan vertrekpunt (Kerkplein Sint-Maria-Horebeke, tussen

knooppunten 53 en 10): Hotel-restaurant Horenbecca en

Bistro Het Angelus

Onderweg

Hoogkoutermolen (met rustbank en uitzichtpunt)

Deze stenen houtmolen of ‘grondzeiler’ werd in 1816 gebouwd

en was oorspronkelijk een olie- en korenmolen. Momenteel is

hij ingericht als woning.

22


Varent

De helling Varent (gemiddelde stijging 5,6%) werd de voorbije

decennia tientallen keren opgenomen in de Ronde van

Vlaanderen, en ook meermaals in de Omloop Het Volk, nu

Omloop Het Nieuwsblad. Tot de beklimming in 1977 was de

helling een smalle kasseiweg, sindsdien is het een asfaltweg

met enkel de top in kasseien.

Brouwerij Roman

Tussen knooppunt 59 en 53 zie je de statige familiebrouwerij

Roman liggen. De geschiedenis ervan begon al in 1545, toen

hier afspanning De Clocke lag, een grote boerderij met mouterij

waar reizigers konden uitrusten. Tot en met WO II brouwde

Roman enkel en alleen zijn bekende Oudenaards bruin. Vanaf

1950 werd het assortiment stelselmatig uitgebreid, eerst met

Romy Pils, later ook met frisdranken en abdijbieren.

Horebeke Dorp

In Korsele, een wijk van Sint-Maria-Horebeke, is al sinds

1564 een protestantse geloofsgemeenschap gevestigd. Het

is de enige overgebleven prostestants-calvinistische kerk

in Vlaanderen sinds de reformatie. Momenteel wonen er

op deze ‘Geuzenhoek’ nog een honderdtal protestanten.

In deze unieke wijk kan je wandelen langs kleine huisjes en

door smalle straatjes, het pittoreske kerkhof bezoeken of

binnenspringen in het Museum Abraham Hans. Dat toont

onder meer allerlei documenten (boeken, prenten, kaarten,

foto’s...) die de geschiedenis van het protestantisme in het

algemeen, en speciaal in (Zuid-Oost-)Vlaanderen en de

Horebeekse ‘Geuzenhoek’ illustreren (‘s namiddags open op

zon- en feestdagen).

Perlinckmolen

Deze molen op de gelijknamige beek is één van de oudste

watermolens van België. Na een zware storm in 1859 rukten

de sluizen het molenrad mee. De schade werd nadien

weer hersteld. Sinds midden de jaren ‘70 werden alle

maalactiviteiten stopgezet.

23


S.O.S.

ROUTEDOKTER

Toerisme Oost-Vlaanderen maakt werk van het

onderhoud van haar routes en netwerken, en

voert zelf regelmatig controles uit. Toch gebeurt

het wel eens dat een scheefhangend bordje of een

beschadigde wegwijzer aan de aandacht ontsnapt.

Surf naar www.tov.be...

Merk je tijdens je wandeltocht dat een bord zijn beste

tijd heeft gehad of verkeerd hangt? Heb je suggesties of

opmerkingen? Ga dan naar www.tov.be. Daar kan je een

gedetailleerde fiche invullen en doormailen. Zo help je ons

een handje om de kwaliteit van onze routes en netwerken

continu op peil te houden.

of stuur een mailtje

Rechtstreeks mailen naar de Routedokter kan ook via

routedokter@oost-vlaanderen.be. Een tip: probeer altijd

zo goed mogelijk te omschrijven wat het probleem is en

waar het zich bevindt. Op die manier kan de Routedokter

snel en gericht actie ondernemen!

24


Bos doet leven

Wie er al op bezoek was, zal het graag beamen: de bossen

zijn de parels van de Vlaamse Ardennen. Een flink deel

ervan is eigendom van het Agentschap voor Natuur

en Bos (ANB) van de Vlaamse overheid, dat de bossen

op een duurzame manier beheert. ‘Vereiste nummer

één voor duurzaam bosbeheer is goede kennis’, zegt

ANB-regiobeheerder Xavier Coppens. Samen met zijn

collega’s werkte hij onder meer voor de Muziekberg

een beheerplan uit.

Schrijver Omer Wattez, die in de 19 de eeuw de naam Vlaamse

Ardennen bedacht en van de regio een toeristische trekpleister

hielp maken, rekende de Muziekberg tot de aantrekkelijkste

plaatsen van zijn lievelingsstreek. Niet verwonderlijk, want de

berg met erbovenop het 150 hectaren grote Muziekbos, is een

van de meest imposante getuigenheuvels van de regio. De

flanken zelf zijn grotendeels bebost met beuk en trekken –

samen met het Kluisbos – jaarlijks een massa toeristen aan.

Recent werd voor de Muziekberg een uitgebreid duurzaam

bosbeheerplan goedgekeurd. Dit wil de economische,

ecologische en recreatieve functies van het bos zo goed

mogelijk met elkaar verzoenen. ‘Belangrijk’, zegt ANBboswachter

Johan Cordier, ‘want een modern, multifunctioneel

bosbeheer zorgt voor een bos met een duurzame toekomst,

zowel voor de natuur als voor de mens.’

26


π Grote diversiteit

Het ultieme streefdoel van het beheerplan is meer diversiteit in

het bos creëren. Zo moet het Muziekbos de komende twintig

jaar een plek worden waar naast ‘alleenheerser’ de beuk ook

andere vegetatie volop de kans krijgt te groeien. ‘Dat kan

door zeer gericht op een aantal plaatsen te rooien, zodat ook

bloemen, kruiden en andere boomsoorten weer licht krijgen

en beter gedijen’, legt Xavier Coppens uit. ‘Ook op vlak van

houteconomie en recreatie heeft rooien zijn belang. Rooien

we niet, dan kan een bos niet verjongen en komt alles wat erin

groeit op een bepaald moment tegelijk in een fase van verval.

Dat is niet duurzaam wat houtkap betreft, want de kwaliteit

van hout hangt af van de leeftijd van de boom. Laat je een bos

verouderen, dan blijft er op den duur alleen nog brandhout

over. Ook voor recreanten is bosverjonging cruciaal. Niet

iedereen vindt het aangenaam om te wandelen in een bos vol

dode takken en omgewaaide bomen. Ook de veiligheid voor

de recreant komt hier om het hoekje kijken.’ Kennis vormt

de basis van elk goed duurzaam bosbeheerplan, weet Xavier.

‘Hoe meer je weet over de geschiedenis, de ondergrond, de

fauna en de flora van een bos, hoe meer je met al die aspecten

rekening kunt houden. Wat het Muziekbos betreft, komt

onder meer de historische kennis voorop. Weten dat de top

van dit bos een heilige plaats was waar de Kelten hun doden

begroeven bijvoorbeeld. Deze gewijde plaatsen maken we

zichtbaar in het bos, zonder ze te verstoren.’

Weetje

Wilde mispels

In het Muziekbos komt wellicht de grootste populatie wilde

mispels van Vlaanderen voor. Deze gedoornde struiken

maken in de eerste helft van mei grote roomkleurige bloemen

die amper een week hun pracht tonen.

27


π Blauw bloementapijt

Ongeveer 500 hectare bossen in de Vlaamse Ardennen,

waaronder het Muziekbos, beschikken over een FSC-certificaat.

Prijkt dit internationale label bijvoorbeeld op je tuinmeubelen,

dan ben je er zeker van dat ze gemaakt zijn van hout afkomstig

uit een bos dat zowel sociaal als ecologisch duurzaam

beheerd wordt. Eén keer per jaar houdt ANB een openbare

houtverkoop. Dan kan je ook hout uit het Muziekbos kopen.

Zowel houtexploitanten als particulieren komen massaal af

op de loten bomen die qua toepassingsvorm specifiek werden

gemerkt door de bosbeheerders. Na aankoop mogen ze onder

een aantal strikte voorwaarden uit de bossen gehaald worden.

‘Tijdens het broedseizoen bijvoorbeeld mag kappen niet. Vaak

dienen er ook in het bos vaste pistes gevolgd te worden om

bodemschade te beperken’, zegt Xavier Coppens.

Het Muziekbos is in alle jaargetijden een bezoekje waard,

maar vooral in mei biedt het een sprookjesachtige aanblik.

Dan staan overal de wilde boshyacinten in bloei, en lijkt het

bos wel bedekt met een prachtig blauw tapijt. Een uniek zicht,

want dergelijke hyacintvelden kom je behalve in deze regio

alleen maar in het zuiden van Engeland en Noord-Frankrijk

tegen. Niet voor niets behoort het Muziekbos daarom

tot het Europese Natura 2000-netwerk, dat het gebied

omwille van deze ‘blauwkousjes’ aanduidde als speciale

beschermingszone.

Meer info over toegankelijke en duurzaam beheerde bossen

van het ANB vind je op www.natuurenbos.be

28

Weetje

Over de naam van het Muziekbos bestaat grote

onenigheid. Was het onder de Romeinen een Muzenberg?

Verbleef de middeleeuwse minnestreel Heer Danielken

hier? Of maakt de wind tussen de hoge beukenbomen

een geluid als muziek? Hoewel hier geen moerassen te

bespeuren zijn, houden sommige etymologen vol dat de

oorsprong bij het Keltische woord ‘muz’ of moeras ligt.


π Zeker zien in het Muziekbos

Geuzentoren

Op één van de hoogste toppen van het bos, weggestopt

tussen de bomen, staat de sprookjesachtige Geuzentoren.

Hij werd in 1864 gebouwd in zandsteen, door architect M.

Scribe. Scribe was destijds de eigenaar van het Muziekbos

en liet zich inspireren door de architecturale mode van

de tijd: ‘follies’ - bizarre of romantische bijgebouwtjes -

optrekken. Herman Teirlinck en Omer Wattez kwamen er

vaak over de vloer om van het uitzicht te genieten. Het was

op deze idyllische plek dat Wattez, na een inspirerende

wandeling, de naam ‘Vlaamse Ardennen’ bedacht.

Tumulus

Op een paar passen van de Geuzentoren kan je een Gallo-

Romeinse grafheuvel (tumulus) ontdekken, hét bewijs dat

de Muziekberg toen al bewoond was.

Chalet Boekzitting en De Fiertel

De naam van deze herberg verwijst naar een nu verdwenen

beuk waaronder lokale bewoners (al dan niet met een

boek) kwamen uitrusten. Op de gevel zie je een beeld

van een weerwolf, volgens de overlevering vroeger een

veelgeziene verschijning in het Muziekbos. Aan de voet van

de Muziekberg ligt jeugdherberg De Fiertel, de grootste

jeugdherberg van Vlaanderen en een ideale uitvalsbasis

om de regio te verkennen! π

29


Het (Kluis)bos in!

Bossen zijn geen speelpleinen, maar toch moeten kinderen

er kunnen ravotten, in bomen klimmen en kampen

bouwen. Dat is het idee achter de Vlaamse speelzones,

vrij toegankelijke, afgebakende stukjes vrije

natuur speciaal ingericht voor de kleinsten. Wij namen

de proef op de som en lieten vijf stadsrakkers los

op de speelzone Bosuil in het Kluisbos.

‘De laatste aan de tipi is een pipo’, roept Milan (8) terwijl hij in

de richting van de indianentent rent en de anderen gezwind de

achtervolging inzetten. Met z’n allen klimmen Milan, Mauritz

(7), Felix (6) en Toon (11), met de kleine Josephine (4) in hun

kielzog, de houten constructie naar boven om er trots te poseren

voor onze fotograaf. De tippi is één van de speeltuigen

die het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), het Regionaal

Landschap Vlaamse Ardennen en de gemeente Kluisbergen in

elkaar lieten timmeren voor de speelzone Bosuil middenin het

Kluisbos. Met takken en stammen uit het bos werden tussen

de beuken ook een versterkt kamp, een loopbrug, een boot,

een reuze picknicktafel en tal van gigantische paddenstoelen

30


gebouwd. Klimmen, springen, zelf een kamp bouwen met

sprokkelhout, indiaantje of verstoppertje spelen: het kan allemaal

in dit tot de verbeelding sprekende kinderparadijs, en de

olijke vijf laten dan ook geen enkel speeltuig ongemoeid. Terwijl

Josephine en Felix zich om beurten verstoppen achter de

paddenstoelen, amuseren de andere jongens zich in en rond

de indianentent, klauteren ze op de boven- en achtersteven

van de boot, springen ze om ter verst van de loopbrug, en

huppelen ze behendig van de ene boomstam naar de andere.

Na ruim twee uur ravotten slaat de vermoeidheid – en de honger

– toe. ‘Mogen we een pannenkoek of een ijsje?’, klinkt het

eensgezind. Om de rammelende buikjes te vullen hoeven we

niet eens ver te lopen, want de horecazaken van de Kluisberg

liggen letterlijk op een boogscheut.

π Boordevol beleving

Met Bosuil kreeg Vlaanderen in november 2009 officieel zijn

450 ste speelzone. Het veilig afgesloten terrein maakte deel uit

van de nieuwe toegankelijkheidsregeling van het Kluisbos,

en past volledig binnen de kernwoorden duurzaam toerisme

Weetje

Duurzaam klimmen

Met haar vele houten speeltuigen en andere eyecatchers,

perfect geïntegreerd in de omgeving, is de speelzone

Bosuil een van de meest vernieuwende van Vlaanderen.

Alle tuigen werden opgetrokken in FSC-hout en technisch

gekeurd door een erkend controleorgaan. FSC (Forest

Stewardship Council) is een internationaal label dat

aangeeft dat een houtproduct afkomstig is uit een

duurzaam beheerd bos.

31


32

Praktisch

Bosuil is gelegen tussen de parking Zandgroeve en

de parking Kastanjehof, bovenop de Kluisberg in

Kluisbergen, ter hoogte van de horecazaken. Vlakbij

ligt het Sport- en Recreatieoord Kluisbos, waar je onder

meer kan zwemmen, badmintonnen en basketballen.

Andere speelzones in de Vlaamse Ardennen vind je in

het Brakelbos (Brakel), het Lozerbos (Kruishoutem),

het Muziekbos (Ronse), het Spijkerbos (Kluisbergen)en

Domein Breivelde (Zottegem).


en recreatie. Net als de andere Vlaamse speelzones legde de

overheid deze speelomgeving aan om kinderen de kans te geven

om bossen en natuur van top tot teen te ‘beleven’.

‘Spelen en ravotten in het bos is vandaag lang niet meer zo

vanzelfsprekend als toen onze ouders of grootouders klein

waren’, zegt Xavier Coppens, ANB-regiobeheerder voor het

Zuiden van Oost-Vlaanderen. ‘Niet alleen zijn heel wat bossen

verdwenen, de Vlaamse boswetgeving bepaalt ook dat

wandelaars op de opengestelde wegen en paden moeten blijven

en niet zomaar overal kunnen rondhollen. Die algemene

regel kwam er omdat Vlaanderen erg weinig bos heeft – na

Ierland zijn we de minst bosrijke regio van Europa – en een

vrij dichte bevolkingsgraad. Alleen zo kunnen we de natuur

alle kansen geven en ervoor zorgen dat in onze kwetsbare

bossen grote natuurwaarden blijven bestaan’.

Voor de kleinsten is het natuurlijk niet altijd prettig of gemakkelijk

om altijd op de paden te blijven. Daarom investeert de

Vlaamse overheid sinds een tiental jaar in speelzones of speelbossen,

volledig vrij toegankelijke zones waar ze naar hartenlust

kunnen rennen, klimmen en springen. De jongste jaren

komen er elk jaar gemiddeld zo’n vijftig speelzones bij. Soms

blijft het spelmateriaal beperkt tot bomen, struiken en takken,

soms staan in de speelzones ook echte speeltuigen zoals op

de Bosuil. ‘Zo’n zones zijn echt een win-win’, zegt Xavier Coppens.

‘Kinderen kunnen er volop hun hart ophalen en vanalles

opsteken over het bos en de natuur. Het is aan hen om hun

verbeelding te laten werken met boomstammen, dode takken

en allerhande ander spelmateriaal, rechtstreeks afkomstig van

moeder natuur. Uit studies blijkt trouwens dat kinderen nog

altijd graag in het bos spelen en niet altijd nood hebben aan

duur speelgoed. Tegelijk verlichten de speelbossen natuurlijk

ook de druk op onze meest kwetsbare boszones.’

33


Bosvriendelijke spelen in het Kluisbos

In de speelzone kunnen kinderen op allerlei tuigen klauteren en

zelf hun eigen spelletjes uitdenken, maar in het Kluisbos kan je

ook heerlijk wandelen. Elk seizoen kleurt je wandeling trouwens

anders.

Herfst: Ga eens op paddenstoelentocht. Vergeet echter niet

dat sommige paddenstoelen niet eetbaar zijn. Bekijk ze dus

gerust, maar laat ze staan. Een herfstvruchtenwandeling is

ook leuk: je kan eetbare nootjes en kastanjes verzamelen of

gekleurde bladeren zoeken en daar leuke dingen mee knutselen.

Winter: Ook in de winter is het bos aantrekkelijk, vooral in de

sneeuw. Je kan eens een ‘Klein Duimpjestocht’ maken: strooi

tijdens je wandeling broodkruimeltjes rond en kijk wie ze

komt oppeuzelen. Misschien heb je geluk en kan je de kunstjes

van de eekhoorns bewonderen.

34


Lente: In de lente is het Kluisbos heel gevoelig: de ‘blauwe

kousjes’ (wilde hyacinten) verwelken als je ze plukt en de

broedende vogels worden niet graag gestoord. Dit seizoen

is wel ideaal om naar het bos te luisteren. Ga met gesloten

ogen elk apart tegen een boom zitten en spits je oren. Vertel

daarna tegen mekaar wat je gehoord hebt. Je kan ook eens

met een stethoscoop naar de sapstroom van jonge boompjes

luisteren.

Zomer: Zomertijd is insectentijd: mieren, kevers, …

Bestudeer ze eens goed: tel bijvoorbeeld eens hoeveel poten

ze hebben. En wie vindt de eerste gallen op de bladeren of

de eerste rups of vlindereitjes? Je kan ook met een recorder

op ‘dauwtrip’ trekken, want de vroege morgen is ideaal om

vogelgeluiden op te nemen. Als je bij valavond nog in het bos

vertoeft, zie je misschien wel een vleermuis vliegen.

35


5 gouden tips voor wandelaars

Wandelen zonder zorgen

Kriebelen je wandelspieren? Goed zo, maar vergeet niet

je goed voor te bereiden op je tocht en ook onderweg

lief te zijn voor lijf en leden. Met deze 5 wandeltips kan

het vast niet meer stuk.

36

Wandelen is dé sport bij uitstek om op een ontspannen

manier aan je conditie te werken, zonder dat je daarbij

een groot blessurerisico loopt. Let bij het wandelen wel

goed op je houding: stap ontspannen en rechtop, plaats

je voeten recht naar voren en laat je armen ontspannen

meegaan met je wandeltempo. Neem nooit een te

snelle start, maar geef je spieren de kans om langzaam

warm te worden. Loop je toch een blessure op, gun

jezelf dan eerst de nodige rust onderweg.

Ga nooit wandelen met een lege maag. Neem anderhalf

uur voor je tocht een goede maaltijd, vol vitaminen en

koolhydraten. Drink voldoende, ook tijdens je wandeling.

Water is prima, warme thee een goed alternatief bij koud

weer. Vermijd suikerhoudende dranken en alcohol: daar

krijg je allen maar meer dorst van. ‘Tank’ onderweg ook

geregeld bij met een energiereep of een stuk fruit.

Kies voor makkelijk zittende, niet knellende kleding, bij

voorkeur van ademende stof of van wol of tricot. Deze

stoffen nemen transpiratievocht op. Draag waterdichte,

goed ingelopen schoenen. Een nieuw paar? Vergeet dan

je blarenpleisters niet! Neem ook altijd iets mee tegen

de regen.

Krijg je onderweg het gevoel dat je benen zwaar voelen,

neem dan de tijd om alle beenspieren te rekken. Zo geef

je ze even wat rust. En na het rekken zullen je benen

prettiger aanvoelen.

Vergeet bij zonnig weer je tube zonnecrème niet, en

smeer een laagje citroenolie om je te beschermen tegen

insecten.


Marc de Bel

ontdekt Kwaremont

Wie beter dan schrijver Marc de Bel konden we vragen

om met ons op stap te gaan door het kunstenaarsdorp

Kwaremont? Het werd een boeiende trip vol verhalen:

over zijn eigen schilderijen, over zijn fascinatie voor

ratten en oude tapijtkunst, en natuurlijk over zijn

liefde voor de eeuwig inspirerende Vlaamse Ardennen.

38


Veel overtuigingskracht hadden we niet nodig om Marc warm

te maken voor deze kunstzinnige wandeling in de Vlaamse

Ardennen. Als geboren en getogen Oost-Vlaming én vrijetijdsschilder

maakt de populaire schrijver graag tijd vrij om

een van de mooiste en meest artistieke plekjes in de regio

te helpen promoten. ‘Bij ons in Kruishoutem vind ik het al

prachtig, maar deze omgeving en de uitzichten slaan alles’,

vertelt Marc enthousiast. ‘De grote dichter Frederik van Eeden

schreef ooit dat hij zo graag naar de heuvels ging om zichzelf

te vinden. In de bergen voelde hij zich te klein en te nietig. Dat

ervaar ik ook, en daarom hou ik zo van deze streek. Geef mij

maar glooiende groene heuvels om in te wandelen in plaats

van overweldigende bergen of saaie vlaktes. Heuvels hebben

ook iets heel sensueels, iets heel vrouwelijks. En ook daar ben

ik wel liefhebber van.’

π Feesten met heksen

Marc heeft, zoals hij het zelf graag verwoordt, een ‘band met

het land’ waar niets of niemand tussen komt. Zijn geliefde

Vlaamse Ardennen bezorgden hem de voorbije decennia inspiratie

voor meer dan 100 kinderboeken en strips, waaronder

de immens populaire Zusjes Kriegel, de Boeboeks en de Roesty

Spetter-reeks. Ook de roman waar hij momenteel aan werkt,

speelt zich af in de streek en heeft een opmerkelijk onderwerp.

‘Centraal staat het heksenproces dat in de 17 de eeuw in Nokere

plaats vond’, vertelt Marc terwijl we naar Kwaremont rijden.

‘Het wordt een geromantiseerd verhaal boordevol historische

personages. Onder meer de Oudenaardse schilder Adriaen

Brouwer duikt erin op. Tijdens mijn opzoekwerk kon ik bijna

tot op de meter uitpluizen waar precies in de Vlaamse Ardennen

er destijds heksensabbats werden gehouden. De voorbije

maanden trok ik ‘s avonds geregeld naar die plaatsen, en dan

zag ik het allemaal voor mij: het vuur, de dansende kollen, de

ketels. Fantastisch was dat!’.

Marc de Bel

Marc de Bel (56) werd geboren in Kruishoutem en was jarenlang

onderwijzer toen een uitgeverij hem in 1987 opmerkte.

Zijn debuut ‘Het ei van oom Trotter’ werd meteen bekroond

door de Kinder- en Jeugdjury voor het Boek in Vlaanderen en

betekende het startschot voor een vruchtbare schrijverscarrière.

Heel snel werd Marc de succesvolste jeugdauteur van

Vlaanderen. Naast de boeken zijn er sinds kort ook strips,

onder andere van de Boeboeks en de zusjes Kriegel. Vijf van

zijn boeken kregen intussen een filmversie. Marc vult zijn dagen

met schrijven, tekenen en vertellen, en woont nog altijd in

Kruishoutem.

www.marcdebel.be

39


Vandaag start onze tocht aan het witte Sint-Amanduskerkje

op het Kwaremontplein. De opvallende kerkhofmuur werd

gebouwd om het hoge niveauverschil op de top van de Kwaremontberg

te overbruggen. En dat er in en rond Kwaremont

nogal wat niveauverschillen bedwongen moeten worden, zullen

we straks meer dan één keer ondervinden.

Op het kerkhof houden we even halt bij het markante graf van

Gies Cosyns, de laatste burgemeester van het tot 1971 ‘onafhankelijke’

Kwaremont en met stip de bekendste Kwaremontse

landschapsschilder. Cosyns was één van de vele artistieke

zielen die vanaf de jaren ‘40 inspiratie kwamen zoeken in de

omgeving, en er het ‘Sint-Martens-Latem van de Vlaamse Ardennen’

van maakten. Ateliers en galeries rezen er als paddenstoelen

uit de grond, en vooral in de jaren ‘70 en ‘80 kende

Kwaremont een bloeiperiode als bestemming voor dagjestoeristen.

‘Geen wonder. Het woord ‘schilderachtig’ lijkt wel speciaal

voor dit dorpje bedacht’, zegt Marc.

π Kunstenaars onder elkaar

Eén van de galeries die je hier vandaag nog kan bezoeken, heet

Galerij Theaxus. Dat wordt meteen de volgende halte op onze

wandeling. In een geklasseerde woning uit begin 18 de eeuw

specialiseert de internationaal gelauwerde kunstenares Dorothea

Van De Winkel zich al jaren in textiele kunst en wandtapijten.

In Oudenaarde en Ronse was textiel vele eeuwen de

voornaamste industrie. Dorothea’s creaties werden overal

ter wereld tentoongesteld:

van New York

en Miami over Oekraïne

tot China. Om

haar ontwerpen ook

op groot formaat te

kunnen tuffen, liet ze

speciaal in Frankrijk

een ‘extra large’ weefgetouw

maken. Ook

Marc weet het één en

ander over kunst en

zelfs over tapijtkunst:

hij schildert zelf wat hij

‘rat art’ noemt en verzamelt via het internet stukjes tapijt van

de Maya’s, de Inca’s en de Chimú. ‘Daarnaast heb ik al sinds

mijn negende een collectie rattenmummies’, vertelt Marc.

‘Dat klinkt misschien luguber, maar er zitten zo’n fantastisch

mooie exemplaren bij. Op basis van close-up foto’s maak ik

er met de computer digitale schilderijen van in rood, wit en

zwart.’

Na het bezoek wandelen we het dorpje uit richting Oude

Kwaremont, de met knoestige kasseien bezaaide bult waar-

40


langs de Ronderenners zich elk jaar opnieuw een weg naar

het dorpsplein zoeken. ‘Natuurlijk kijk ik graag naar de koers

en spring ik graag eens op de fiets, maar voetbal blijft mijn

favoriete sport’, vertelt Marc. ‘Ik ben net in Kruishoutem aan

mijn 47 ste voetbalseizoen begonnen. Daarnaast speel ik ook

zaalvoetbal, in een BV-ploegje samen met onder meer Lucien

Van Impe. Voor de fun en de conditie, en geregeld ook voor

het goede doel.’

π Tip voor wandelaars

Iets verderop lopen we via een landwegeltje de akkers en weilanden

rond Kwaremont in. Natuurmens Marc geniet met

volle teugen van het weidse panorama en de biodiversiteit in

het landschap, en maakt ons attent op een bijzondere plant

met lange stengels die hier welig groeit. ‘De oude Romeinen

stopten destijds deze ‘bijvoet’ in hun sandalen tegen blaren

en om de vermoeidheid tegen te gaan. Een goede tip voor jullie

lezers, trouwens!’, lacht Marc, en hij steekt meteen zelf een

paar stengels tussen zijn tenen.

Via de Keuzelingenstraat stappen we weer richting dorp, voor

een deugddoende lunch in het - heel toepasselijk genaamde

- Restaurant In ‘t Palet. Van op het terras is het weerom genieten

van het overweldigende uitzicht, dat reikt tot Anzegem en

Tiegem in West-Vlaanderen. Afscheid nemen doen we zoals

het hier hoort: met een Kwaremont Blond, een traditioneel

streekbier van hoge gisting. ‘Kwaremont mag me heel snel

terug verwachten’, toast Marc. ‘Wat mij betreft zelfs morgen

al, samen met mijn vrouw en wie weet wel enkele van mijn

zeven kleinkinderen.’ π

Galerij Theaxus, Ommegangstraat 3, 9690 Kwaremont

www.galerij-theaxus.com

Vrij toegankelijk op za, zo en ma van 14 tot 19u en na

afspraak.

41


Virtueel zie je nóg meer

van de

Vlaamse Ardennen!

Na de online fietsrouteplanner en de fietsrouteplanner

via sms pakt Toerisme Oost-Vlaanderen opnieuw

uit met een primeur. Voor het eerst wordt in België

augmented reality effectief toegepast in toerisme om

de beleving te verrijken. Voortaan krijg je via je smartphone

nóg meer van de Vlaamse Ardennen te zien dan

met het blote oog.

π Wat is het?

‘Augmented reality’ – ofte het mixen van de werkelijke wereld

met de virtuele – is een van dé trends in de nabije toekomst.

Op je gsm met ingebouwde internetverbinding en

gps (‘smartphone’) legt dit gloednieuwe fenomeen een soort

laagje bovenop je scherm. Hierop krijg je allerlei extra informatie

te zien.

π Hoe werkt het?

Aan de hand van de ingebouwde sensor en gps in je smartphone

weet je telefoon altijd precies waar je bent. Met deze

gegevens kan hij berekenen hoe ver je bent verwijderd van bepaalde

locaties. Kijk je door de camera van je telefoon, dan zie

je icoontjes die deze ‘points of interest’ (POI’s) aanduiden.

42


Als je een of meerdere POI’s aanduidt, krijg je hierover alle

info. Zo kan je bijvoorbeeld de openingsuren van het dichtstbijzijnde

restaurant of museum bekijken. Maar ‘augmented

reality’ biedt nog veel andere mogelijkheden. Via categorieën

die je zelf kan in- of uitschakelen, zie je waar het hoogste punt

van de regio zich bevindt, waar je even kan uitrusten op een

zitbank, of waar je kroost kan spelen in een speelzone. Je

smartphone geeft je zelfs een seintje als je interessante plaatsen

dreigt voorbij te lopen, en informeert je met weetjes over

natuur en vertier.

π Wat moet ik doen?

Download met je smartphone eerst de – gratis – applicatie

Layar, ‘s werelds eerste ‘augmented reality’ browser. Ga daarvoor

naar Market Place (Android) of de App store (iPhone).

Zoek via Layar het Wandelnetwerk Getuigenheuvels Vlaamse

Ardennen. Via de instellingen kan je eventueel de zoekrange

vergroten of verkleinen.

π Ondersteunt mijn smartphone Layar?

Op het moment van schrijven worden alle Android besturingssystemen

en iPhone ondersteund. Om zeker te zijn, neem

een kijkje op http://site.layar.com/download/. Vereisten voor

je smartphone zijn: ingebouwde internetverbinding, kompas,

camera, gps en bij voorkeur een flat free data-abonnement.

43


Colofon

De provinciale vereniging Toerisme Oost-Vlaanderen vzw

staat in voor de ontwikkeling en uitwerking van het toeristisch

beleid van en voor de provincie onder het voorzitterschap

van de gedeputeerde, bevoegd voor toerisme.

Samenstelling, redactie en opmaak: Toerisme Oost-Vlaanderen

vzw

Foto’s: Toerisme Oost-Vlaanderen vzw, Toerisme Vlaamse

Ardennen, D. Stockman, G. Sterckx, D. de Kievith, P. Minnaert

Druk: Goekint Graphics, www.goekint.be

V.U.: Pierre Goffaux, Sint-Niklaasstraat 2, 9000 Gent

© 2010 Toerisme Oost-Vlaanderen vzw

D/2010/0332/15

Toerisme Oost-Vlaanderen vzw

Sint-Niklaasstraat 2

9000 Gent

tel +32 (0)9 269 26 00

fax +32 (0)9 269 26 09

toerisme@oost-vlaanderen.be

www.tov.be


Hoe adembenemend

groen en stil is het hier...

More magazines by this user
Similar magazines