2 OKTOBER MUSEUMPLEIN - Afdeling

MAANDBLAD VAN JAARGANG 3 NUMMER 8 SEPTEMBER 2004
2 OKTOBER
MUSEUMPLEIN

Foto omslag: Chris Pennarts
afbouw meubel- en hout woningcorporaties waterbouw
bouw
4 BONT
6 NEDERLAND VERDIENT BETER!
In september gaat de FNV actie voeren tegen de afbraak van de
sociale zekerheid door het kabinet-Balkenende. De acties monden
uit in een grote demonstratie op 2 oktober op het Museumplein in
Amsterdam onder het motto ‘Nederland verdient beter’.
10 KABINET ZOEKT OORLOG
12 VMBO ZEKER LEVENSVATBAAR
16 IN BEELD
18 VEILIGHEID NEDERLANDSE BOUW BLIJFT ACHTER
20 DE ZAAK VAN DER GALIËN
21 COLUMN/IN DE PERS
22 GEMENGD BEDRIJF
24 BOUWEN AAN DE LOPENDE BAND
In Haaksbergen staat een heuse huizenfabriek. In een grote
bedrijfshal worden aan de lopende band complete woningen
gebouwd, die vervolgens in een handomdraai op de bouwplaats
kunnen worden opgeleverd. Maar zijn de werknemers nu fabrieksarbeiders
of bouwvakkers? Een reportage.
32 DE B€URS VAN MARJOLIJN VERHOEF
34 HET DROOMHUIS VAN HENK EN ELLY
36 BRABANTSE TWEELING ACTIEF ALS LEERMEESTER
39 DILEMMA, THRILLER IN BOUWMILIEU
Speciaal voor FNV Bouw Magazine schreef metselaar en bondslid
Gerard Nanne, auteur van enkele succesvolle misdaadromans, een
thriller in feuilletonvorm. In dit nummer de eerste van tien afleveringen
van ‘Dilemma’
42 BONDIG
45 PUZZEL
46 WEGWIJS
COLOFON
FNV Bouw Magazine
Jaargang 3, nummer 8, september 2004
Redactie & medewerkers Peter van der Aa (hoofdredactie),
Monique Akanni (redactie-assistentie),
Stephanie Jansen, Bert Janssen (fotografie), Louis
Jongeleen, Mariska Siebring, Mieneke van der
Wekken (opmaak).
Redactie-adres Postbus 520, 3440 AM Woerden
T 0348 575 575, F 0348 414 897, redactie@fnvbouw.nl
Advertenties MediaPlus bv, Postbus 1079, 1400 BB
Bussum, T 035 69 25 999 F 035 69 25 998
Lithografie Studio FNV Bouw
Druk Senefelder Misset, Doetinchem
Uitgave & copyright FNV Bouw Magazine is het
maandblad van FNV Bouw en een uitgave van de
Stichting FNV Pers. Overname van teksten is alleen
toegestaan met bronvermelding; op beeld berust
copyright.
ISSN 1570-1395
Adressen en telefoonnummers van FNV Bouw
voor informatie, lidmaatschapszaken, contributie,
adreswijziging enz. staan op pagina 46.
Veel informatie is te vinden op de internetsite van
FNV Bouw: www.fnvbouw.nl.
6
24
39
INHOUD
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 3

VAKBONDSVAANDELS
TE KIJK IN ZEVENAAR
Liemers Museum in Zevenaar exposeert nog tot en met 26
september een indrukwekkende collectie vakbondsvaandels.
Op de tentoonstelling ‘met vlag en vaandel’ wordt aan de
hand daarvan een beeld geschetst van de historie van de vakbeweging
in de regio. Vaandels namen ooit een centrale
plaats in het vakbondsleven in. De afdelingen van de vele
bonden die er toen waren, hadden vaak hun eigen vaandel,
dat met trots door de leden werd rondgedragen. De voorstelling
erop had een directe band met hun dagelijks werk. Naarmate
de verschillende beroepsgroepen steeds meer opgingen
in grotere verbanden, raakten de vaandels uit de mode. Als
cultureel erfgoed worden ze sindsdien zorgvuldig bewaard en
gekoesterd. Liemers Museum haalde ze weer eens tevoorschijn
voor een zomerexpositie, die al op 11 juli werd geopend
door een bestuurslid van de lokale afdeling Zevenaar
van FNV Bouw. De bouw is dan ook goed vertegenwoordigd in
de collectie van vele tientallen vlaggen en vaandels. Het
museum aan het Stationsplein 4 in Zevenaar is geopend van
dinsdag tot en met vrijdag en op zondag van twee tot vijf uur.
Foto Liemers Museum
LEDEN WERVEN MET
DE CARBIDLAMP
“Ik blijf lid tot aan de laatste snik”, zegt Jan Bentum. Kijk, aan zulke leden heb
je als vakbond iets. De 92-jarige inwoner van Stadskanaal was onlangs 75 jaar
lid van FNV Bouw en bij die gelegenheid stond hij bijna paginagroot in het
regionale dagblad. In een interview vertelt de Oost-Groninger uitvoerig over
zijn werkzame leven en zijn vakbondslidmaatschap. Op zijn veertiende ging hij
aan de slag als ‘lijmjongen’ bij een meubelfabriek en welgeteld 51 jaar later trok
hij de deur van het laatste bouwbedrijf, waar hij het magazijn beheerde, achter
zich dicht. Vakbondslid werd hij op zijn zeventiende en hij was al snel actief als
kaderlid. “Met de carbidlamp ging ik na het werk bij de mensen langs om ze lid
te maken, vrijwel altijd met succes”, weet hij nog. De tijden zijn in dat opzicht
wel veranderd. Opa Bentum slaagt er vandaag de dag niet eens in om zijn eigen
kleinkinderen te overtuigen van het nut van het bondslidmaatschap. “Je kunt
praten wat je wilt. Maar je kunt ze niet op andere gedachten brengen.”
DOOR PETER VAN DER AA
DE AGENDA VAN MINISTER DEKKER
“Ja, ik weet het, we leven in een mediacratie. Daar houd
ik rekening mee, anders zou ik geen interviews geven”,
zegt VVD-minister Sybilla Dekker in een interview met
Elsevier. Ze staat de pers dus wel te woord maar niet van
harte. En erg selectief, zo blijkt. Want een herhaald verzoek
van FNV Bouw Magazine om een interview met de
bewindsvrouw op ‘ons’ departement VROM, wordt niet
gehonoreerd. Aanvankelijk worden we op de lange baan
geschoven omdat de minister eerst moet bevallen van de
‘Nota Ruimte’ met alle politieke en publicitaire kraamvisite
daaromheen. Als we het daarna opnieuw proberen, meldt
een voorlichter onomwonden dat een interview met het
blad van FNV Bouw “niet inpasbaar is in de agenda van de
minister”. In een later stadium dan misschien?, zo blijven
we voorzichtig aandringen. “Ik zou er geen rekening mee
houden”, adviseert de voorlichter.
Toevallig werk ik deze maand 25 jaar bij FNV Bouw (dankuwel!)
maar ik kan me niet herinneren dat in de loop van
die kwarteeuw ooit één minister of staatssecretaris ons
een interview heeft geweigerd. Ze riepen niet altijd
“Graag! Komt u vanmiddag meteen maar langs” maar het
bleek uiteindelijk altijd inpasbaar in de agenda. Zo uit het
blote hoofd herinner ik mij interviews met - in willekeurige
volgorde - PvdA-bewindslieden als Kok, Herfkens, Alders,
Simons, Kosto en ter Veld, met CDA’ers als Lubbers, Brokx
en Heerma, met Nijpels, Linschoten en Hoogervorst van
de VVD en Nypels, Ybema en Tommel van D66.
Mevrouw Dekker was lange tijd voorzitter van bouwwerkgeversorganisatie
NVOB en kent de bouw door en door.
Wij zouden graag eens van haar horen hoe zíj de bouwfraude
heeft beleefd. Maar ook wat zij vindt van het plan
van háár kabinet om werknemers die al op hun vijftiende in
de bouw zijn begonnen tot hun 65e jaar te laten doorwerken.
En wat ze tegen collega De Geus heeft gezegd toen
die verkondigde dat metselaars op leeftijd zich altijd nog
kunnen omscholen tot stukadoor om zo ‘rustig’ hun AOWleeftijd
te halen. Elsevier vraagt daar allemaal niet naar.
Om aan de ‘mediacratie’ tegemoet te komen, gaf Dekker
ook interviews aan bladen als het Financieel Dagblad,
Cobouw, Aedes Magazine en BouwNieuws van het Algemeen
Verbond Bouwbedrijf. Allemaal bladen die vooral
door werkgevers worden gelezen. Wat dat betreft is FNV
Bouw Magazine in het nadeel. Dit blad gaat naar honderdvijftigduizend
werknemers in bouw en hout. En op werknemers
heeft het kabinet-Balkenende het nu eenmaal niet.
«WIM KOK MOET MEER
VOOR BOND BETALEN»
‘ING-commissaris Wim Kok kan zijn lidmaatschap van de vakbond maar
beter opzeggen’. Zo luidde een stelling in het blad Aaneen van AbvaKabo
FNV, waarop de leden van die bond voor overheidspersoneel konden reageren.
De oud-premier en voormalig FNV-voorzitter heeft het bij veel mensen
verbruid door als commissaris van de bank in te stemmen met enorme salarisverhogingen
voor de top. Op de stelling in het bondsblad kwamen uiteenlopende
reacties. Voorstanders vinden dat Kok zich zo ver verwijderd heeft
van de werknemers, dat hij niet meer weet wat de gewone man beweegt.
Tegenstanders van de stelling wijzen erop dat Kok uit hoofde van zijn functie
in het bedrijfsleven best een beleid mag verdedigen dat haaks staat op zijn
standpunt uit het verleden. “Anders kan minister Zalm, eveneens vakbondslid,
ook wel opstappen”, aldus dit Abva Kabo-lid. Rob van Beusekom uit Huizen
komt met de meest creatieve oplossing: “Koppel zijn contributie aan zijn
inkomen, dan gaat de bond met Kok nog een rijke tijd tegemoet”. Aangezien
Wim Kok lid is van FNV Bouw spreekt dat idee ons wel aan.
Wim Kok werd enkele jaren geleden gehuldigd omdat hij veertig jaar lid was van
FNV Bouw Foto Bert Janssen
WAAR IS TIMMERMAN
RICHARD NU?
“We zijn nog jong en we hebben geen kinderen.” Vandaar dat Richard
Enninga (30) tégen het advies van de meeste van zijn collega’s in de
stap heeft gezet: hij heeft ontslag genomen bij BAM Civiel en is sinds
9 augustus op wereldreis. Aanvankelijk zou hij onbetaald verlof krijgen.
Dat was wel te regelen, aldus zijn baas twee maanden vóór vertrek. Dat
zou uniek zijn voor de bouw, want onbetaald verlof om bijvoorbeeld een
sabbatical te nemen is tot op heden meer iets voor witteboordenwerkers
(er bestaat zelfs een heuse site over: www.sabbatical.pagina.nl).
Eén van de voordelen, naast baanzekerheid, van onbetaald verlof is
dat de dienstjaren gewoon doorlopen en die kunnen een rol spelen bij
het toekennen van een uitkering. De werkgever krabbelde echter
terug toen puntje bij paaltje kwam maar deed wel de mondelinge toezegging,
aldus de timmerman, dat hij bij de BAM mag terugkomen. “En
wat dan nog? Als dat niet lukt, dan heb ik zo veel levenservaring erbij
dat het heus wel goed komt.” Wie de reisverhalen van Enninga en zijn
vriendin wil volgen, kan terecht op hun website (zonder www):
http://richardenjosien.waarbenjij.nu.
TUKJE DOEN OP HET WERK
Een op de vier werknemers is wel eens in slaap gevallen op
het werk. Dat blijkt uit een Engelse enquête onder vijfhonderd
werknemers. De werknemers, allemaal werkzaam op
kantoor, zeggen wel eens een dutje te hebben gedaan achter
het bureau, op het toilet of tijdens een vergadering. Een werknemer
bekende zelfs in de bedrijfsdouche in slaap te zijn
gevallen. Meestal duurt het tukje niet langer dan een minuut
of tien. Dertien van de ondervraagden bekenden wel eens
langer dan een half uur op het werk te hebben geslapen.
Lange werkdagen en overwerk zijn de belangrijkste redenen
voor werknemers om in slaap te vallen.
4 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 5
Foto ANP

6 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
NEDERLAND KOMT MASSAAL IN ACTIE
UIT PROTEST TEGEN KABINETSPLANNEN
2 OKTOBER
MUSEUMPLEIN
NEDERLAND PROTESTEERT. IN SEPTEMBER KOMEN DE VAKCENTRALES
FNV, CNV EN MHP IN ACTIE TEGEN DE AFBRAAK VAN DE SOCIALE
ZEKERHEID DOOR HET KABINET-BALKENENDE. DE ACTIES MONDEN UIT
IN EEN GROTE DEMONSTRATIE OP ZATERDAG 2 OKTOBER OP HET MU-
SEUMPLEIN IN AMSTERDAM. OOK FNV BOUW ROEPT ZIJN LEDEN OP
DAAR MASSAAL NAAR TOE TE KOMEN WANT (EX-)WERKNEMERS IN
BOUW EN HOUT WORDEN ZWAAR GETROFFEN ALS DE KABINETS-
PLANNEN DOORGAAN. HET MOTTO: NEDERLAND VERDIENT BETER!
DOOR PETER VAN DER AA. FOTO CHRIS PENNARTS.
Kijk voor actueel actienieuws op onze
website www.fnvbouw.nl
of op www.nederlandverdientbeter.nl
Het kabinet-Balkenende heeft al bij
zijn aantreden de oorlog verklaard aan
werknemers en mensen die afhankelijk
zijn van een uitkering. Wat Nederland
nog heeft aan sociale voorzieningen
moet in hoog tempo worden
afgeschaft als het ligt aan de heren Balkenende,
De Geus, Zalm en Brinkhorst.
De club van CDA, VVD en D66 wil werknemers
om te beginnen hun prepensioen
ontnemen. Mensen in zware beroepen,
zoals de bouw, die veelal al op
jonge leeftijd met werken zijn begonnen,
worden daardoor het hardst getroffen.
Als het aan het kabinet ligt,
moeten zij tot hun 65 jaar doorwerken.
Maar ook de WAO en de WW
worden ontmanteld. FNV Bouw Maga-
zine heeft daarover de afgelopen maanden
al veel geschreven. Op pagina 10
en 11 zetten we de hoofdpunten nog
even kort op een rijtje.
GEEN DRAAGVLAK Na Prinsjesdag gaat
het kabinet zijn plannen omzetten in
wetsvoorstellen, die door het parlement
moeten worden behandeld. De
acties van de samenwerkende vakcentrales
FNV, CNV en MHP zijn erop
gericht de politiek te beïnvloeden.
Immers, de Tweede en de Eerste Kamer
moeten nog in meerderheid ja zeggen
tegen de wetsvoorstellen. En met een
massaal protest kan Nederland laten
zien dat daar in de samenleving absoluut
geen draagvlak voor is. Daarom
moet de demonstratie in Amsterdam,
die op 2 oktober plaatsvindt van twaalf
tot twee uur, een niet te negeren signaal
worden. Op het Museumplein zijn
alle bonden vertegenwoordigd in een
tent of stand. Er is een afwisselend programma
met muziek en sprekers op
een centraal podium.
VOORBEREIDINGEN IN VOLLE GANG De
voorbereidingen voor de acties en de
grote demonstratie zijn in het lande-
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 7

lijk actiecomité in volle gang. Daarom
zijn bij het ter perse gaan van dit
nummer van FNV Bouw Magazine nog
niet alle details bekend. Maar in de
komende weken zullen die breed
onder de aandacht worden gebracht.
Kranten, radio en televisie zullen
daarbij onder meer een rol spelen. En
natuurlijk zijn ook alle kaderleden,
lokale afdelingen, bondskantoren en
vakbondsconsulenten op de hoogte.
De FNV komt met een speciale actiekrant,
die in Nederland ruim zal
worden verspreid. Via kaderleden,
lokale afdelingen en busploegen die
werken bezoeken wordt de krant ook
door FNV Bouw breed uitgezet.
Eén van de zaken die bij het sluiten
van dit nummer nog niet bekend zijn,
is hoe het vervoer van de leden van de
bonden naar Amsterdam wordt georganiseerd.
Er zijn besprekingen gaande
met de NS maar het kan ook zijn
dat voor een andere optie wordt gekozen.
Ook daarover worden leden nader
geïnformeerd.
8 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
VORMEN VAN ACTIE Hoe dan ook: al
voor 2 oktober zullen de drie vakcentrales
van zich laten horen. Want september
wordt een actiemaand. Bij FNV
Bouw staan bestuurders en kaderleden
in de startblokken om in de regio
bedrijven en bouwwerken te bezoeken.
Daar zal worden gediscussieerd
In 1988 was het Museumplein ook al eens het decor
van een grote vakbondsdemonstratie Foto ANP
over de kabinetsplannen. Werknemers
worden geïnformeerd en gemobiliseerd
om mee te doen met het brede
protest. Dat kan leiden tot allerlei vormen
van actie zoals werkonderbrekingen
en verlengde schaft. Bij dit
nummer van FNV Bouw Magazine
heeft de bond alvast een set actiekaarten
meegestuurd. Het is verstandig
om die in september mee te nemen
naar het werk. Als de bond daar verschijnt
en de leden vraagt om in actie
te komen, kunnen zij met behulp van
de kaarten worden geregistreerd.
WEERSTANDSKAS Het bondsbestuur
van FNV Bouw heeft inmiddels aan de
bondsraad voorgesteld om de weerstandskas
te openen voor de acties in
FNV-verband. Het besluit daarover van
de bondsraad wordt eind augustus verwacht.
De bondsraad bepaalt meteen of
de weerstandskas ook geopend wordt
voor het geval er actie moet worden
gevoerd voor CAO’s in de bouw, de utasector
en de meubel. De onderhandelingen
daarover zijn in het slop geraakt.
Meteen na de vakantieperiode maakt
de bond de balans op en bekijkt welke
stappen er nodig zijn om alsnog tot
goede CAO’s te komen.
FNV ZBO VRAAGT ZZP’ERS OM STEUN BIJ ACTIES
Beste leden van FNV ZBo,
U vindt in dit nummer van FNV Bouw Magazine informatie over regionale protestbijeenkomsten.
U kunt hier in uw werk mee te maken krijgen want de FNV en ook FNV Bouw roepen alle
leden op om actie te voeren tegen de plannen van het kabinet. De acties zijn gericht tegen de
voornemens van het kabinet met betrekking tot de WAO, de WW en het vroegpensioen.
Bovendien is er in de bouw en in de meubelindustrie nog geen nieuwe CAO afgesloten.
Als zzp’er kunt u met die acties te maken krijgen. En ook al gaat het om maatregelen die niet
direct voor u gelden, uw positie wordt er wel door beïnvloed! Want een beter loon voor werknemers
werkt ook door in de tarieven van zelfstandigen. En als er voor werknemers geen premies
vroegpensioen meer worden afgedragen zal het ook voor u lastiger worden om een
tarief te rekenen dat u in staat stelt om op uw zestigste te stoppen. En we weten allemaal hoe
zwaar het werk in onze sector is. Wij doen dan ook een dringend beroep op u om uw collegawerknemers
waar mogelijk te steunen. Werk niet door bij werkonderbrekingen maar steun de
acties van werknemers. Want zoals altijd geldt ook hier: eendracht maakt macht!
Bestuur FNV ZBo

WERKNEMERS EN UITKERINGSGERECHTIGDEN
DUPE VAN SNELLE AFBRAAK SOCIALE ZEKERHEID
KABINET ZOEKT
OORLOG
Sinds het aantreden van het kabinet Balkenende-II
hangen donkere wolken boven Nederland. Dit kabinet
van CDA, VVD en D66 heeft de oorlog verklaard aan
werknemers en mensen die afhankelijk zijn van een uitkering.
En dus aan de vakbeweging. Wat er nog rest van
het stelsel van sociale zekerheid moet in snel tempo
worden afgebroken. Daar gaat het over op 2 oktober.
Er is nog één lichtpuntje. Veel plannen van het kabinet zijn
nog geen wetten. Ze moeten eerst worden omgezet in wetsvoorstellen
en die moeten door de Tweede en de Eerste
Kamer worden aangenomen. Pas dan kunnen ze worden
ingevoerd. De FNV wil, samen met het CNV, deze herfst proberen
het parlement wakker te schudden. Zodat het de verslechteringsvoorstellen
van het kabinet niet accepteert. Om
te beginnen roepen de vakcentrales en de bonden hun
PREPENSIOEN
DE KABINETSPLANNEN:
• Afschaffen van de belastingfaciliteiten voor prepensioen. Daardoor wordt
eerder stoppen met werken onmogelijk. Door het opgebouwde prepensioen
voortaan op te tellen bij het belastbaar inkomen, daalt de koopkracht
flink. Alleen mensen met een hoog inkomen kunnen straks nog eerder
stoppen met werken.
• Afschaffen van verplichte deelname aan prepensioenregelingen. Werknemers
worden zo gestimuleerd niet langer deel te nemen. Voor de overblijvers
worden de premies onbetaalbaar.
• In een individuele regeling kan maximaal anderhalf keer een bruto jaarsalaris
worden gespaard voor verlof. Voor wie wat ouder is, is het vrijwel
onmogelijk om nog een volledig verlof bijeen te sparen.
10 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
leden op om op zaterdag 2 oktober massaal te komen
demonstreren op het Museumplein in Amsterdam. Om te
laten zien dat Nederland beter verdient!
FNV Bouw Magazine heeft in de afgelopen maanden al veelvuldig
geschreven over de plannen van het kabinet. Over de
afschaffing van het prepensioen, over het dichttimmeren van
de WW, over de nieuwe en onrechtvaardige eisen om voor
een WAO-uitkering in aanmerking te (blijven) komen en over
het dreigement van het kabinet om CAO-afspraken niet meer
algemeen verbindend te verklaren. Vooral werknemers in
bouw en hout krijgen het zwaar te verduren als het kabinet
zijn zin krijgt. Ze moeten veel langer doorwerken in hun
zware beroep en krijgen financiële klappen als ze door ziekte
of werkloosheid uit het arbeidsproces vallen. Hieronder nog
even in vogelvlucht de belangrijkste punten.
• Het kabinet wil niet alleen dat iedereen doorwerkt tot z’n 65e jaar maar ook
dat iedereen langer gaat werken voor hetzelfde loon.
DIT WIL DE FNV:
De FNV wil een gecombineerde regeling voor prepensioen en levensloop voor
iedereen. Dat valt goed te verzekeren in een gezamenlijk fonds met gebruikmaking
van de huidige belastingaftrek van de premies. In zo’n systeem
kunnen alle deelnemers hun eigen persoonlijke keuze maken. Wie al lang
werkt in een zwaar beroep, zoals de werknemer in bouw en hout, kan voor
prepensioen kiezen. Een ander kan bijvoorbeeld midden in zijn loopbaan een
jaar vrij nemen of verlof nemen om meer tijd te besteden aan kleine kinderen.
WAO
DE KABINETSPLANNEN:
• Gedeeltelijk arbeidsongeschikten krijgen géén WAO-uitkering meer. Alleen
mensen die voorgoed zijn uitgeschakeld, hebben recht op WAO. Voor alle
anderen moet de werkgever zorgen voor aangepast werk en het loon aanvullen
via een verzekering.
• Deze nieuwe regeling geldt straks voor alle nieuwe gevallen. Maar ook
voor de huidige WAO’ers onder de 45 jaar. Die worden herkeurd. Is er in
theorie een baan die zij zouden kunnen uitoefenen, dan zijn ze niet langer
arbeidsongeschikt.
• Na 2005 stroomt dus praktisch niemand meer de WAO in. Wel stromen heel
veel WAO’ers uit door de herkeuring. Door de deur naar de WAO te sluiten,
lopen veel mensen grote kans om in de WW of de bijstand terecht te
komen. Helaas pakt het kabinet die wetten ook aan. De gedeeltelijk
WW
DE KABINETSPLANNEN:
• De vervolguitkering WW is afgeschaft. Na de WW rest bijstand voor wie
daar recht op heeft.
• Afschaffen van de kortdurende uitkering, bestemd voor mensen die in de
laatste 39 weken er 26 hebben gewerkt maar niet voldoen aan de eis dat ze
vier uit vijf jaar gewerkt moeten hebben.
• Verhoging van de referte-eis: in plaats van 26 uit 39 weken moet 39 uit 52
weken zijn gewerkt. En afschaffen van de verlaagde wekeneis, waardoor
bepaalde groepen werknemers nooit recht krijgen op WW.
• In een later stadium ook nog de duur van de uitkering beperken.
• Werklozen boven de 50 jaar hebben nu recht op een IOAW-uitkering, maar
arbeidsongeschikte die geen aangepast werk vindt, wordt dus dubbel
gepakt. Als hij een verdienende partner heeft, krijgt hij helemaal niets meer.
DIT WIL DE FNV:
• De FNV is niet tegen herkeuring maar wel als dat gebeurt met een nieuw
beoordelingssysteem waardoor bijna iedereen uit de WAO valt. Van
arbeidsongeschikt naar arbeidsgeschikt zonder dat iets in de situatie is
veranderd en zonder perspectief op werk.
• Gedeeltelijk arbeidsongeschikten die ondanks alles toch werkloos worden,
hebben recht op een regeling die een minimuminkomen garandeert. Het
inkomen van de partner moet buiten beschouwing blijven.
• Voor de beperkte groep mensen die in de WAO overblijft, wordt de uitkering
met 5 procent verhoogd tot 75 procent.
straks is dat pas vanaf 55 jaar. Mensen tussen de 50 en 55 jaar komen dan
direct in de bijstand.
• Ongedaan maken van vergoeding bij ontslag en aanvullingen op de WW
die de FNV uitonderhandelt in een sociaal plan.
DIT WIL DE FNV:
• De WW is een verzekering. Elke werknemer betaalt premie om zich te verzekeren
van een inkomen bij werkloosheid.
• Het WW-fonds is goed gevuld. Toen er genoeg werk was, is gespaard voor
slechtere tijden. Die zijn nu aangebroken. Dus moet het geld gebruikt
worden waar het voor bedoeld is.
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 11

INTERVIEW
EEN AANWINST OF EEN MISLUKKING? DE MENINGEN OVER HET IN 1999 GEÏNTRODUCEERDE VOORBEREI-
DEND MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS (VMBO) ZIJN VERDEELD. HANS SCHERES, VOORZITTER VAN HET
PLATFORM VMBO-BOUWTECHNIEK, BEHOORT TOT DE WARME PLEITBEZORGERS. “ALS JE DE VALKUILEN
IN HET SYSTEEM ONDERKENT, DAN IS HET ZEKER LEVENSVATBAAR.” DOOR PETER VAN DER AA. FOTO BERT
JANSSEN; BEWERKING DANAI FUENGSHUNUT.
VOORZITTER HANS SCHERES VAN PLATFORM-
BOUWTECHNIEK WIJST WEL OP VALKUILEN
VMBO ZEKER
LEVENSVATBAAR
“Aan het onderwijs blíjf je bouwen,
letterlijk en figuurlijk”, zegt Scheres
(55). Hij is daar zelf de personificatie
van. De ooit als leraar gymnastiek
begonnen Limburger, heeft van alles
met de bouw. Hij komt uit een bouwfamilie
en is in het onderwijs al voor
de derde keer ‘bouwpastoor’, zoals hij
het zelf noemt. Op het 2050 leerlingen
tellende Dendron College in
Horst, waar hij deel uitmaakt van de
directie, is hij onder meer belast met
huisvesting. Nu de school opnieuw
uitbreidt, is hij voor de derde keer
verantwoordelijk voor nieuwbouw.
Maar ook figuurlijk is hij nauw betrokken
bij bouwen aan het onderwijs.
Sinds twaalf jaar is hij voorzitter van
wat tegenwoordig heet het ‘platform
vmbo-bouwtechniek’, dat grotendeels
verantwoordelijk is voor de onderwijskundige
invulling van de bouwopleidingen
in het vmbo.
ONAFHANKELIJKE COMMISSIE In 1999
ging het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs van start als voortzetting
van de oude schoolvormen
mavo en vbo, dat op zijn beurt opvolger
was van de vroegere lts. Van alle
leerlingen die de basisschool verlaten,
komt 60 procent op het vmbo
terecht en legt daar de basis voor een
toekomstig beroep in zorg en welzijn,
economie, landbouw of techniek. Tot
de sector techniek behoren de bouwrichtingen
timmeren, metselen, schilderen
en vanaf dit schooljaar ook
meubelmaken. Het platform vmbobouwtechniek
is een onafhankelijke
commissie met vertegenwoordigers
van onderwijs en bedrijfsleven die
beleidsmakers en overheid adviseert
over de invulling van het onderwijs in
deze richtingen. Ook de andere vmborichtingen
hebben zo’n platform.
CONVENANT “Het was een geluk voor
de minister dat de platforms bestonden
toen het vmbo er moest komen”, zegt
Scheres onomwonden. “De overheid
maakte met de wet een raamwerk en
dat hebben wij onderwijskundig ingevuld.
Je mag rustig zeggen dat het de
platforms zijn geweest die de onderwijsvernieuwing
hebben gedragen.”
De platforms werden twaalf jaar
geleden - toen nog onder een andere
naam - door het ministerie ingesteld
om de relatie tussen onderwijs en
bedrijfstakken te onderhouden en
daardoor de kwaliteit van het technisch
onderwijs te verbeteren en de aansluiting
met het vervolgonderwijs te opti-
maliseren. Daartoe werd voor bouwtechniek
een convenant gesloten tussen
het platform, het ministerie en de
kenniscentra Bouwradius (bouw),
SBW (weg- en waterbouw), Savantis
(schilders) en SH&M (meubel en hout).
Scheres werd voorzitter van de club
namens ‘schoolmanagers-vo’, de landelijke
vereniging voor managers in
het voortgezet onderwijs. In die kringen
had hij naam gemaakt doordat
hij in de regio Noord-Limburg als
schooldirecteur het technisch onderwijs
een flinke impuls gegeven had.
FAKKEL OVERDRAGEN De grote rol die
het platform speelt bij de vormgeving
van het onderwijs komt niet tot
uiting in zijn officiële status. Het is
strikt genomen niet meer dan een
adviescommissie die financieel op de
been wordt gehouden door de kenniscentra.
Hoog op de agenda van het
bestuur staat dan ook het omvormen
van het platform tot een orgaan met
een stevige rechtspositie. Daaraan zal
aan het begin van dit nieuwe schooljaar
worden gewerkt. Scheres beschouwt
die mijlpaal als een goed
moment om na twaalf jaar de fakkel
over te dragen. Dit najaar overhandigt
hij dan ook de voorzittershamer
12 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 13

aan collega-schoolmanager Jan van Nierop. Een mooi
moment dus ook voor een terugblik op de introductie en de
invoering van het vmbo. Scheres zelf is enthousiast over het
nieuwe schooltype maar kent beter dan ieder ander de
sterk verdeelde meningen daarover. Die lopen uiteen van
‘totaal mislukt’ tot ‘een mooie kweekvijver voor het
middelbaar beroepsonderwijs’.
OP ACHTERSTAND “Ik vind het vmbo een aanwinst”, zegt hij.
“Maar in het systeem zitten enkele weeffouten die valkuilen
kunnen worden. Het vmbo kent een theoretische en beroepsgerichte
praktische leerwegen. De overheid heeft bepaald dat
de theo- retische leerweg mag worden toegevoegd aan
scholen met havo/vwo, terwijl de beroepsgerichte leerwegen
apart zijn gehuisvest, vaak op voormalige vbo-locaties. Die
scheiding is funest voor de beeldvorming. Wij hebben hier op
het Dendron College een brede scholengemeenschap. Dat
loopt perfect omdat iedereen onder één dak zit. Dat is voor de
leerlingen de natuurlijke voortzetting van de basisschool
waar ook iedereen bij elkaar zit. Bij ons groeit en bloeit ook
het vmbo. Kies je voor gescheiden gehuisveste leerwegen, dan
zet je het vmbo meteen al op achterstand.”
NEGATIEF IMAGO Een andere bedreiging voor het vmbo is in
de ogen van Scheres het kunstmatige onderscheid dat
wordt gemaakt tussen de leerwegen onderling. “Het vmbo
is de koninklijke weg naar het middelbaar beroepsonderwijs”,
zegt hij. “En qua niveau maakt het niets uit of je dan
de theoretische of de kaderberoepsgerichte leerweg volgt.
Het verschil is alleen dat de ene groep leerlingen gemakkelijker
uit een boek leert en de andere groep liever in de praktijk.
Dat heeft dus met verschillende leerstijlen te maken.
Maar leg ouders maar eens uit dat de opleidingen evenwaardig
zijn met het oog op doorstroming naar niveau drie
of vier van het mbo. Het negatieve imago dat technische beroepen
hebben is hardnekkig.”
Dat is er ook de oorzaak van dat landelijk de belangstelling
voor de technische richtingen van het vmbo terugloopt.
“Het vmbo is de hofleverancier voor het beroepsonderwijs’,
zegt Scheres, “dus van ons moeten de bedrijfstakken het
straks hebben. Maar voorlopig daalt het aantal leerlingen
nog steeds fors. Terwijl de belangstelling voor bijvoorbeeld
de administratieve richtingen groeit als kool. Dat komt
omdat veel ouders denken: als mijn kind dan toch naar het
vmbo moet, dan maar naar de witte boordenkant. Dat is
jammer, temeer daar het merendeel van die leerlingen later
niet in administratieve beroepen terechtkomt.”
VOOROORDELEN Het platform-bouwtechniek probeert het
imago van de technische beroepsopleiding te verbeteren.
Daarom wordt veel tijd en energie gestoken in de schoolkeuze
op de basisschool. Daar moeten leerlingen al een
goed beeld krijgen van de toekomst die ze kunnen opbouwen
in een technische richting. Er wordt gewerkt aan een
informatiepakket voor het basisonderwijs. Dat moet kinderen
en hun ouders laten zien welke keuzemogelijkheden
er zijn op het vmbo en wat het perspectief daarvan is.
“Want”, zegt Scheres, “bouwen kent men nog wel. Dat is op
«HET VMBO IS HOF-
LEVERANCIER VOOR HET
BEROEPSONDERWIJS
MAAR VOOR TECHNIEK
DAALT HET AANTAL
LEERLINGEN FORS»
straat te zien. Maar metaalbewerking gebeurt in grote
gebouwen op industrieterreinen en daar heb je als leek
geen kijk op. Door een goede beroepsoriëntatie proberen
we daar iets aan te doen. En we doen ook ons best om vooroordelen
weg te nemen. De bouw is vies en zwaar is het
beeld dat overheerst. Wij willen graag laten zien dat dat een
wel erg eenzijdig beeld is. En dat er ook àndere beroepen
zijn dan metselaar of timmerman; dat je ook kunt gaan
voor tekenaar, uitvoerder of planner. Veel van die vakken
zijn ook prima geschikt voor meisjes, ook dat is onbekend.
Er worden weinig roldoorbrekende keuzes gemaakt in het
technisch onderwijs. Wel in de richting zorg en welzijn. Dat
werd vroeger beschouwd als typisch vrouwelijk maar daar
zie je relatief veel jongens instromen. Meisjes in bouwtechniek
zijn nog altijd een uitzondering.”
MEUBELMAKEN Misschien dat de introductie van meubelmaken
als nieuw examenvak op het vmbo meisjes aanspreekt.
Het wordt beschouwd als een vak dat geschikt is
voor leerlingen die zich interesseren voor het wat minder
ruwe werk binnen de sector bouwtechniek. De invoering van
meubelmaken op het vmbo met ingang van dit schooljaar is
een recent succes voor het platform-bouwtechniek. Met de
invoering van het nieuwe schooltype in 1999 verdwenen de
opleidingen meubelmaken en interieurbouw uit het voorbereidend
beroepsonderwijs. Daardoor dreigde de instroom van
leerlingen naar de meubelmakersopleidingen in het mbo
goeddeels op te drogen. Het platform-bouwtechniek spande
zich de afgelopen jaren, samen met de Stiching Hout & Meubel
in om meubelmaken als examenvak terug te brengen op het
vmbo. Dat is gelukt. Naar schatting gaan zo’n veertig vmboscholen
dit vak op korte termijn al aanbieden.
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 15

IN BEELD
Bouwvakkers in Weert lieten in de
vakantie een boodschap achter voor
de werkgevers. Want die bouw-CAO is
er nog steeds niet. Foto Jan Paul Kuit

SECTOREN MET EEN CONVENANT
SCOREN BETER OP ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN
VEILIGHEID
BOUW BLIJFT ACHTER
EEN GOED ARBOBELEID LEVERT ALLEEN MAAR VOORDELEN OP. GEZONDER EN VEILIGER WERK VOOR DE
WERKNEMER, EEN HOGERE PRODUCTIVITEIT VOOR BEDRIJVEN EN DALENDE KOSTEN VAN ZIEKTEVER-
ZUIM EN WAO. ONLANGS WEES ONDERZOEK VAN DE ARBEIDSINSPECTIE NOG EENS UIT DAT HET IN
NEDERLAND NIET ZO GOED GAAT MET DE VEILIGHEID IN DE BOUW. DESONDANKS WIL HET KABINET
STEVIG SNOEIEN IN DE ARBOWETGEVING. DE FNV IS HET DAAR NIET MEE EENS. FOTO PUBLIVISION.
In vergelijking met veel andere Europese landen scoort de
Nederlandse bouw niet best op het punt van de veiligheid.
Dat blijkt uit het rapport van de gezamenlijke arbeidsinspecties
in Europa, gemaakt na de controleweken in mei en
september van het afgelopen jaar. Voor FNV Bouw een
bevestiging dat het met de veiligheid in de bouw niet rooskleurig
is gesteld. De gezamenlijke controle door de arbeidsinspecties
krijgt volgende maand een vervolg met de ‘Europese
week veiligheid en gezondheid in de bouw’.
BEWUSTWORDING Grote problemen op de bouwplaats zijn
het gebrek aan coördinatie en de werkdruk. Beide vormen
een bedreiging van de veiligheid. Want handelde vroeger nog
één aannemer het hele bouwproces af, nu lopen er steeds
vaker werknemers van uiteenlopende gespecialiseerde
bedrijven rond. Verder neemt de werkdruk toe. Tegelijkertijd
loopt de aandacht voor veiligheid terug. “Naast beleid is
bewustwording belangrijk”, zegt sectorbestuurder Frans
Kokke van FNV Bouw. “Wàt is veilig en vooral: hoe máák je
het werk veilig?” Eén van de initiatieven van FNV Bouw is de
campagne ‘1 op 6’. Op elke zes bouwvakkers is er één die in
z’n leven een val-ongeval meemaakt”, zegt Frans Kokke.
“Daarvan moet iedereen zich bewust worden, werkgevers én
werknemers.” De campagne, die afgelopen voorjaar begon,
beleeft dit najaar een tweede fase en loopt ook volgend jaar
nog door. Een ander initiatief van de bond op het gebied van
gezond en veilig werken is de tweejaarlijkse arboprijs, die in
oktober weer wordt uitgereikt.
HOOG EN LAAG RISICO Hoewel er dus alle aanleiding is om
goede arbeidsomstandigheden te stimuleren, kondigde
staatssecretaris Rutte (toen nog van Sociale Zaken, inmiddels
van Onderwijs) onlangs aan flink te willen schrappen in de
arboregels. Volgens hem werkt dat uiteindelijk beter.
“Werkgevers zijn niet gemotiveerd om een goed arbobeleid
te voeren als ze met een tevéél aan regels worden geconfronteerd”,
zei de staatssecretaris in juni op een bijeenkomst
van de FNV over het arbobeleid. Bij de nieuwe
aanpak wil hij een onderscheid maken tussen werkomstandigheden
met een hoog en een laag risico.
MAATREGELEN OP MAAT Waar sprake is van een hoog risico
moeten er regels komen die zijn afgestemd op de bedrijfstak.
Individuele ondernemingen kunnen daarop aansluiten met
maatregelen op maat voor het eigen bedrijf. De Arbowet
bepaalt dat bedrijven de meest belangrijke arbeidsrisico’s en
de maatregelen die zij daartegen nemen, moeten beschrijven
in een risico-inventarisatie en -evaluatie. Daarmee kunnen ze
binnen de eigen organisatie optimaal werken aan betere
arbeidsomstandigheden. Maar in 2003 bleek dat toen bijna
eenderde van de bedrijven zo’n risicoregistratie nog niet had.
HULPMIDDELEN HELPEN Over één element zijn vakbeweging
en staatssecretaris het intussen eens: sectoren met een
arboconvenant scoren beter op het gebied van arbeidsomstandigheden,
zeker in de kleinere bedrijven. Een arboconvenant
is een overeenkomst tussen werkgevers- en werknemersorganisaties
en de overheid. De bouw heeft sinds
drie jaar zo’n convenant. Het pakket aan afspraken heeft de
naam ‘Werkgoed’ gekregen. Wie een tussenbalans opmaakt,
komt tot de conclusie dat de samenwerking tussen overheid
en werkgevers- en werknemersorganisaties in de bouw
duidelijk vruchten afwerpt. Zo is het pilotproject rond het
convenantthema fysieke belasting inmiddels met succes
afgerond. De ervaringen die bij elf bedrijven zijn opgedaan
met het inzetten van hulpmiddelen, worden vanaf dit
najaar beschikbaar gesteld aan 75 bedrijven. Deze gaan ze
onder begeleiding van hun eigen arbodiensten in het vervolgproject
‘Hulpmiddelen Helpen’ in de praktijk brengen.
Het arboconvenant bouw loopt tot eind 2005.
NETTE BOUWPLAATS Een goed arbeidsomstandighedenbeleid
loont. Werknemers lopen minder risico op ziekte of
ongeluk. Gezonde werknemers verhogen de productiviteit
van de bedrijfstak. De kosten voor ziekteverzuim en WAO
zijn lager. En goed arbobeleid dringt ook de faalkosten
terug. “Van veiligheid op het werk wordt iedereen beter”,
zei directeur Van Wingerden van BAM Utiliteitsbouw toen
hij begin juni namens zijn bedrijf de Jaap Endtz Veiligheidsprijs
in ontvangst nam. Veiligheid begint volgens hem
in de ontwerpfase en loopt als een rode draad in een project
mee. “Veilig werken levert een nette bouwplaats op en een
nette bouwplaats is per definitie veiliger”.
Voor meer informatie over het arboconvenant in de bouw:
www.werkgoed.nl.
De Duitse Arbeidsinspectie controleert in 2003 een bouwwerk in Aken in het kader van de gezamenlijke actie van de Europese Arbeidsinspecties
18 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 19

Auke van de Galiën
DE KERN VAN DE ZAAK Vakbondsconsulent Maatje
Faber: “Aanvankelijk gaf het CWI wel toe de verkeerde
indeling te hebben gemaakt, maar het kostte enige
moeite om ook het Sociaal Fonds zo ver te krijgen dat ze
de beslissing terugdraaiden. Overleg tussen werknemers
en werkgevers in het bestuur van het Sociaal
Fonds heeft nu opgeleverd dat voortaan elke werknemer
uit de bouw die bij werkloosheid voor WW in aanmerking
komt, de aanvulling krijgt. Dat is goed nieuws. Deze
zaak bewijst maar weer dat niemand zich zo maar bij
een uitspraak van het UWV hoeft neer te leggen. Het
heeft zin eerst bij de vakbond te informeren.”
DE ZAAK VAN DE GALIËN. HOEZO GEEN AANVULLING OP DE
WW? AUKE VAN DE GALIËN (59) MAAKTE ER WERK VAN EN
KREEG ER TOCH 10 PROCENT BIJ. DAT HEEFT GEVOLGEN
VOOR ALLE WERKNEMERS IN DE BOUW DIE WW KRIJGEN.
DOOR STEPHANIE JANSEN. FOTO BERT JANSSEN.
DE ZAAK 20 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINEFNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 21
BEMIDDELBAAR?
“Al 31 jaar was ik in dienst van de firma als ijzervlechter. Ik heb het
altijd een zwaar maar mooi beroep gevonden. Totdat de werkgever failliet
ging, voor mij op een totaal onverwacht moment. Ik zat thuis met
rugklachten en schrok me een hoedje. Als je werkloos raakt kom je in
de WW terecht, dat weet je. Het viel me meteen op dat ik op 70 procent
van het loon werd gezet, terwijl ik de eerste maanden eigenlijk 80 procent
moest krijgen. Ik had recht op die aanvulling, zo stond het in mijn
papieren. Maar het Sociaal Fonds weigerde de eerste acht weken bij te
betalen, met als verklaring dat daarvoor alleen werknemers in aanmerking
komen die ‘goed bemiddelbaar’ zijn. Nou, dat is een ijzervlechter
echt wel. Ik heb een boze brief aan de bond geschreven. Daar is positief
op gereageerd, er zou meteen werk van worden gemaakt. Een tijd lang
hoorde ik echter niets. Ik heb wel eens gebeld met de vraag: hoe ver
zijn jullie nou eigenlijk? Want intussen voelde ik me nog eens extra
benadeeld vanwege de nieuwe sollicitatieregels. Sinds 1 januari 2004
geldt de sollicitatieplicht opeens ook voor mij. Ik word over een half
jaar zestig. Dat is toch te gek? Alsof voor mensen op mijn leeftijd de
banen voor het oprapen liggen. Lezen en schrijven kost me bovendien
moeite, en wat levert het me op? Ik begrijp werkelijk niet waar ze in
Den Haag mee bezig zijn.
Uiteindelijk kwam er een uitspraak over de WW-kwestie. Het CWI had
een nieuwe indeling gemaakt en het Sociaal Fonds nam die over. Ik heb
alsnog 10 procent extra gekregen over de eerste twee maanden werkloosheid.
Het mooie is dat deze uitspraak gevolgen heeft voor elke
werknemer uit de bouw die WW krijgt. Ik ben er trots op dat dit is
bereikt. Zelf zal ik er weinig meer van merken. Ik blijf maar sukkelen
met mijn rug. Ik slik pijnstillers en schoffelen in mijn tuintje is er niet
meer bij. Dat is de erfenis van al die jaren hard werken. Triest maar
waar.”
Hebt u ook een verhaal voor deze rubriek over een met succes door de bond behandelde
zaak? Bel of mail de redactie: 0348 575 545; redactie@fnvbouw.nl.
DOOR PETER NOORDERMEER
‘STUK ONGEDULD!’
Mijn zwager is huisschilder. Bij de verbouwing van de
zolder heb ik zijn hulp ingeroepen. Het waren leerzame
dagen. Ik weet nu dat een plamuurmes een lange en
een korte kant heeft, dat je die lange kant links moet
houden als je rechts bent en rechts als je links bent. Ik
heb zelfs een poging gewaagd met duur kant-en-klaar
gipsplaatvoegsel à € 17,50 per emmer de naden tussen
de gipsplaten dicht te smeren, maar die troep viel
steeds van mijn mes af.
Zwagerlief bekeek het hoofdschuddend. ‘Ik zie het al.
Laat mij dat maar doen,’ zei hij, ‘jij bent daar veel te
ongeduldig voor.’ Ik zei dat ik een pesthekel had aan
schilderwerk en hij antwoordde dat dat vanaf een kilometer
was te zien. Hij haalde een emmer poeder uit zijn
auto, maakte met wat water een wit smeersel aan en
toog aan het werk.
Een paar uur later rinkelde zijn mobiele telefoon. Ik
hoorde hem zeggen: ‘Geweldig, mevrouw. Komt in orde.
Morgen gaan we beginnen.’
‘Ojee’, dacht ik, ‘daar gaat mijn zwager.’ Hij had op een
financieel interessante klus in Amsterdam-Zuid geoffreerd
en de keus was op hem gevallen. Nog diezelfde
middag vertrok hij, mij uitvoerig instruerend hoe ik
verder moest. Gelukkig was het plamuren gereed. Het
zag er indrukwekkend glad uit. Hij deed voor hoe ik de
gipsplaat tegen het dak moest sauzen en bezwoer me
dat ik de kastenwand van MDF eerst moest gronden en
daarna schuren. Voordat hij in zijn auto stapte riep hij
nog: ‘Goed schuren, hoor!’
De volgende ochtend vroeg hing hij alweer aan de telefoon
om te vragen hoe het ermee stond. Ik zei dat ik de
MDF had gegrond, dat ik die nu aan het schuren was en
klaagde dat van mijn grondverf niet zoveel meer was te
zien. Dat gaf niks, zei hij. ‘Je moet het nog een keer
gronden en dan weer schuren. Ik dacht: ‘Ammehoela.
Zo komt het nooit af!’
Toen alles klaar was, belde ik hem opgewekt op om dat
te melden. Hij zei dat hij er niet gerust op was. ‘Durf je
het mij van dichtbij te laten bekijken?’ Ik heb maar
geantwoord dat de vliegen er niet op uitgleden. Aan de
andere kant klonk een diepe zucht. ‘Ik heb nog zo
gezegd…. Ach, laat ook maar, stuk ongeduld!’
ROOD WAAS
“Bouwvakkers op leeftijd krijgen
een rood waas voor ogen
als ze lezen dat het kabinet
hen tot hun vijfenzestigste
wil laten doorwerken. Maar
leven slogans als ‘zonder vut
en prepensioen staat alles stil’
ook onder jongere werknemers?
Volgens de FNV wél.
Onderzoeksbureau No Ties ontdekte
dat ook tweeëntachtig
procent van onze jeugd gehecht
is aan het prepensioen.” Vrij Nederland.
PROFIEL NAAR DE KNOPPEN
“Ik heb me de afgelopen jaren het schompes gewerkt om het CNV
op de kaart te zetten als een moderne, open organisatie die meedenkt
over de toekomst van de samenleving. Maar na het mislukken
van het voorjaarsoverleg worden we weer weggezet als
een ouderwetse, defensieve organisatie. Ons hele profiel is naar
de knoppen. Potverdorie, ik baal daar als een stekker van.” CNVvoortzitter
Doekle Terpstra in Zeggenschap.
GELOOFWAARDIG?
“Het meest opmerkelijk is dat ze
veertien jaar lid is van de raad van
bestuur van Ballast Nedam. Ze weet
van de bouwfraude en nu moet ze zelf
bedrijven zoals Ballast Nedam gaan
controleren. Hoe geloofwaardig ben
je dan? Ik acht het ondenkbaar dat zij
dat werk goed kan doen.” Bouwfraudeklokkenluider
Ad Bos over eurocommissaris
Kroes in de Volkskrant.
ONEENS MET
BALKENENDE
“Ik ben het niet eens met de
prepensioenplannen van Balkenende.
Natuurlijk is mijn pensioen
nog ver weg maar ik ben
nu al bezig met de opbouw
ervan. Ik werk vier dagen bij
een bouwbedrijf en één dag ga
ik naar school. Ik betaal nu prepensioenpremie
om straks vroeger
te kunnen stoppen met werken.”
Leerling-timmerman Robbert Peters
(18) in Bondgenoten Magazine.
GEEN FLUIT
“Met deze Tweede Kamer kun je lobbyen wat je wilt. Je krijgt geen
fluit voor elkaar. De regeringspartijen durven niets.” De onlangs als
vice-voorzitter van de FNV vertrokken Kitty Roozemond in Ser-bulletin
NATTE DROOM
COLLECTE
VOOR ING-TOP
“Als commissaris van bankverzekeraar
ING stemde Wim Kok eind
april in met een forse salarisverhoging
van de top van dit bedrijf. (...)
Ieder leeft zo op zijn eigen manier
mee met de nooddruftige directie
van deze spraakmakende organisatie.
Werknemers van ING hebben
collectebussen op hun bureau
geplaatst om de leiding financieel
bij te staan.” Columnist Harry Peer in
de Nieuwsbrief van de Vakbondshistorische
Vereniging.
DODEN OP DE BRUG
“Er moet nog ontzettend
veel gebeuren. Kinderarbeid
is nog een groot probleem.
(...) En het is geen uitzondering
dat bij de bouw van een
viaduct of brug twintig
doden vallen. Mensen zijn
vaak al blij dat ze werk
hebben en mopperen dus
niet.” Scheidend directeur van de
Arbeidsinspectie P. Huijzendveld in de
Volkskrant over de arbeidsomstandigheden
in Turkije.
TOL VAN ATHENE
“Mannen vielen van onveilige steigers.
Donderden in niet-omheinde
trapgaten. Kregen dodelijke stroomstoten.
Dertien mannen stierven
de afgelopen twee jaar bij de
bouw van stadions, sporthallen en
het olympisch dorp. Eenenzestig
mannen overleden bij de bouw van
hotels en openbaar-vervoerlijnen.”
Utrechts Nieuwsblad over Athene 2004.
“Zo’n voorstel om mensen langer te laten werken voor
hetzelfde salaris, is natuurlijk de natte droom van
elke werkgever.” FNV-voorzitter Lodewijk de Waal in Trouw.

GA! IN DE BOUW
Veel jongeren weten niet hoe het is om
in de bouw te werken. Maar hoe moeten
ze te weten komen dat je voor veel bouwberoepen
tegenwoordig een degelijke
scholing nodig hebt en dat het werk op
de bouwplaats de laatste jaren lichter en
gezonder is geworden? Een antwoord op
die vraag is de voorlichtingscampagne
‘GA vakkundig en gezond aan het werk’,
die op vrijdag 3 september van start gaat
bij het bouwopleidingscentrum BGA in
het Brabantse Boxtel. Op die dag en ook
op zaterdag 4 september is daar veel te
zien en te doen. Dakdekkers, tegelzetters,
steigerbouwers, metselaars, voegers
betonstaalverwerkers, betonreparateurs,
kitverwerkers en rietdekkers komen
naar Boxtel om te laten zien hoe ze Foto Bouwplaat@Vught
werken met de nieuwste technieken en
materialen. En ze vertellen over hun opleiding en hun dagelijks werk. De campagne is op touw gezet door de organisaties
van Gespecialiseerde Aannemers (GA!) , de landelijke organisatie voor de bouwopleidingen Bouwradius en door
WerkGoed, de organisatie die veilig en gezond werken in de bouw bevordert. De dagen in Boxtel zijn bedoeld voor het
hele gezin. LeeTowers, Suger Lee Hooper en de Sjonnies komen ook. Voor de kinderen zijn er Bob de Bouwer, Bert &
Ernie en SpongeBob. Voor meer informatie, surf naar www.ga-dynamisch.nl of bel met BGA (0411 652140).
COMMUNICEREN
DOE JE ZO
Communiceren is een sleutelbegrip voor
ondernemingsraden en personeelsvertegenwoordigingen
in bedrijven. Ze moeten
voortdurend in contact staan met hun
achterban en de directie. Om hen daarbij te
ondersteunen organiseert FNV Formaat in
de Reehorst in Ede op 21 september het
congres ‘Communiceren doe je zo!’ Belangstellenden
kunnen zich aanmelden via
de website www.fnvformaat.nl.
FNV DAAGT BEDRIJFSARTS
VOOR DE RECHTER
Voor het eerst heeft Bureau Beroepsziekten FNV namens een cliënt een bedrijfsarts en
een arbo-dienst aansprakelijk gesteld. Het gaat om een arts die werkt bij de Hoensbroekse
vestiging van Arbo Unie. De FNV verwijt hem het bedrijfsbelang te hebben laten prevaleren
boven de gezondheid van de werknemer - een internationaal chauffeur - waardoor deze
burnout raakte, hoogstwaarschijnlijk onherstelbaar. Letselschaderegelaar Jan de Jong
van Bureau Beroepsziekten FNV denkt niet dat het om een incident gaat: “Alom wordt
getwijfeld aan de onafhankelijkheid van arbodiensten. En in de praktijk kom ik tientallen
gevallen tegen van bedrijfsartsen die ertegenaan hangen.” In de zaak die nu speelt, gaat
het om een 55-jarige chauffeur bij een Maastrichts transportbedrijf. De man was na een
faillissement door dit bedrijf overgenomen met de toezegging dat hij alleen dagritten zou
rijden. Na indiensttreding werd hij echter ingezet op langere ritten waarvoor hij onderweg
moest overnachten. Werkweken van gemiddeld zestig uur waren geen uitzondering. Door
slaaptekort en uitputting veroorzaakte de chauffeur een ongeluk in Duitsland waarbij hijzelf
en een bestuurster van een personenauto ternauwernood aan de dood ontsnapten. Na
deze traumatische ervaring werd hij door de werkgever bijna meteen weer de weg opgestuurd.
Enkele maanden later eiste dat zijn tol: de huisarts constateerde burnout en een
zware depressie. De werkgever oefende vanaf dat moment druk uit op de chauffeur om
weer aan het werk te gaan en telkens ging de bedrijfsarts van Arbo Unie daarin mee.
Adviezen van de huisarts, een maatschappelijke werkster èn een second opinion door een
GAK-arts om nog niet tot werkhervatting over te gaan, werden door de bedrijfsarts genegeerd.
In april 2002 werd de man arbeidsongeschikt verklaard. Bureau Beroepsziekten
FNV is ervan overtuigd dat de bedrijfsarts in strijd met de beroepscode heeft gehandeld.
BOUWVAKKERS IN WAO
ONDER SOCIAAL MINIMUM
Met een gemiddeld inkomen van 1.093 euro in de maand netto leven
WAO’ers in bouw en hout onder het sociaal minimum van 1.103 euro
voor een echtpaar. Dat blijkt uit onderzoek van FNV Bouw onder deze
groep arbeidsongeschikte werknemers. Van hen heeft 52 procent een
inkomen beneden het sociaal minimum. Oud-bouwvakkers met vroegpensioen
hebben het iets beter. Zij ontvangen gemiddeld 1.371 euro
per maand; van hen leeft 10 procent beneden het sociaal minimum.
Een delegatie van FNV Bouw bood de resultaten van het onderzoek
eind juni in den Haag aan de Vaste Tweede Kamercommissie voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan. De bond vindt de uitkomsten
alarmerend genoeg om opnieuw aan te dringen op aanpassing van
het schattingsbesluit dat hoort bij de nieuwe WAO. Worden de
betrokken WAO’ers namelijk volgens de voorstellen van het kabinet
opnieuw gekeurd, dan is er een grote kans dat ze nog verder in
inkomen zakken. Er hoeven dan minder geschikte functies voor hen te
zijn en bovendien wordt gemakkelijker verondersteld dat ze zich voor
die functies kunnen bekwamen. FNV Bouw vindt het niet rechtvaardig
mensen te laten solliciteren op functies die er niet zijn. Het gevolg is
alleen maar dat ze naar de bijstand worden verschoven. FNV Bouw
bepleitte bij monde van de kaderleden Dick Weseman en Jos Schilder
bij de leden van de commissie nog twee aanvullende maatregelen. De
WAO-uitkeringen op of onder het sociaal minimum zouden nog dit jaar
een ‘inflatiecorrectie’ van 1,5 procent moeten krijgen. Verder moet
een herkeurde WAO’er éérst een andere uitkering hebben voordat de
verlaging van de bestaande uitkering ingaat.
DAG VAN DE STRAATMAKER
Zaterdag 25 september vindt de Dag van de Straatmaker
plaats op het terrein van Infra Opleidingscentrum SBW te Harderwijk.
Bekende leveranciers demonstreren hun nieuwste
machines en gereedschappen. Straatmakers en hun familieleden
kunnen ze op deze dag uitproberen. Praktijkmensen
geven voorlichting over gezond en veilig werken. Ook zijn
organisaties aanwezig als FNV Bouw, Stichting Arbouw, arbodiensten
en opleiders. De dag in Harderwijk is bedoeld voor
iedereen die werkt in de bestratingsbranche. Naast de informatieve
programma-onderdelen is er ook plaats voor vertier.
De familie van de straatmaker wordt daarbij niet vergeten. Zo
zijn er allerlei activiteiten voor de kinderen, waaronder wedstrijden
en een quiz. Bezoekers krijgen bij binnenkomst een
informatiepakket en consumptiebonnen. Bij regen zal het
evenement overdekt plaatsvinden. Meer informatie en inschrijving
via de website www.obn.nl.
Dag van de Straatmaker is voor jong en oud Foto Merjenburgh
CAO VOOR WERKNEMERS
HOUTVERWERKENDE
INDUSTRIE
Aan het begin van de zomer is het FNV Bouw toch nog
gelukt een CAO af te sluiten voor de werknemers in de houtverwerkende
industrie. De werkgevers hebben hun verslechterende
‘flexvoorstellen’, die een akkoord lang tegenhielden,
uiteindelijk ingeslikt. Ze komen daar volgend jaar
wel weer op terug, zo lieten ze al weten. Belangrijk onderdeel
van de CAO is het nieuwe loongebouw dat op 1 januari
2005 ingaat. Daardoor wordt het loonvooruitzicht voor de
gemiddelde werknemer beter. In de houtsector wordt nu
nog onderhandeld in de meubelindustrie en de houthandel.
De besprekingen in die sectoren verlopen moeizaam.
22 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 23

REPORTAGE
WONINGEN UIT DE FABRIEK WORDEN OP DE
BOUWPLAATS IN ELKAAR GEZET
BOUWEN
AAN DE LOPENDE BAND
BOUWEN GAAT STEEDS FABRIEKSMATIGER. IN
HAAKSBERGEN ROLLEN AL COMPLETE HUIZEN
VAN DE LOPENDE BAND. OP DE PLAATS VAN
BESTEMMING WORDEN DIE BINNEN EEN PAAR
DAGEN OPGELEVERD. WAT BETEKENT BOUWEN
IN EEN HUIZENFABRIEK VOOR DE WERKNEMERS?
“HET IS HIER ALTIJD SCHOON, DROOG EN WARM.
MAAR NOEM ME GEEN FABRIEKSARBEIDER. IK
BEN BOUWVAKKER!” DOOR LOUIS JONGELEEN.
FOTO’S BERT JANSSEN.
Als er ergens een klein foutje is gemaakt, past het niet
Op een bedrijventerrein in het Twentse Haaksbergen staat
een keurige ééngezinswoning pal tegenover een reusachtige
fabriekshal. Schijnbaar volkomen misplaatst maar
schijn bedriegt. Het woonhuis is een demonstratiemodel
van het product dat in de fabriekshal wordt gemaakt. Sinds
twee jaar fabriceert TEHA-elementengroep volledig afgewerkte
wooneenheden (modules) die naar bouwplaatsen
worden getransporteerd en daar worden samengevoegd tot
volwaardige woningen en zelfs hele wooncomplexen. Dagelijks
rollen er twee kant-en-klare wooneenheden van de
lopende band, compleet met keukens, badkamers, tegelwerk,
technische installaties plus bekabeling. Deze zogenaamde
Flexline-woningen kunnen na plaatsing binnen
drie dagen door de bewoners worden betrokken.
TWEE PARTNERS De demonstratiewoning is in gebruik als
kantoor van de bouworganisatie Flexline die optreedt als
projectmanager, aannemer en kopersbegeleider. Op de zolderverdieping
zit projectmanager Henk Suvaal van Flexline
achter zijn bureau. “Het gaat snel”, zegt hij. En daarmee
doelt hij niet op de korte bouwtijd van zijn producten maar
op de groeiende belangstelling voor de fabriekswoningen.
Suvaal: “Onze industrieel geproduceerde woning is het
resultaat van de samenwerking van TEHA elementengroep
en Bouwfonds Wonen. De fabrikant had een productielijn
24 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 25

opgezet voor het maken van wooneenheden
voor asielzoekers maar het
asielbeleid van de regering maakte
een eind aan die afzetmarkt. Bouwfonds
Wonen investeert in de ontwikkeling
van nieuwe producten in de
bouw. Deze twee partners hebben
Flexline op poten gezet. Het blijkt aan
te slaan. Vorig jaar hebben wij voor
studentenhuisvesting in Wageningen
binnen zeven maanden honderdvijftig
wooneenheden opgeleverd. In
Hengelo (Overijssel) zijn we nu bezig
met de oplevering van achttien huurwoningen
die zijn aangepast aan indi-
Jan Mulder (rechts): “Schoon, droog en niet te ingewikkeld”.
Foto rechts: Afbouw op ‘station binnenwanden’
26 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
viduele woonwensen van huurders.
Een project voor honderddertig
woningen in Almere verkeert in de
voorbereidingsfase. Die moeten voor
mei 2005 af zijn.” De bouwsnelheid is
volgens directeur Suvaal het belangrijkste
voordeel van industrieel bouwen.
Maar hij noemt ook de vooruitgang
voor de arbeidsomstandigheden van
bouwvakkers. “Ze staan niet meer in
weer en wind.”
LANGZAME RIT De productiehal waar
de modules worden gebouwd, heeft
de afmetingen van een voetbalveld.
Op een hoogte van zes meter
bewegen zware hijsbalken boven de
hoofden van de bouwploegen. De
werkruimte is verdeeld in twee bouwstraten,
gescheiden door een lege
baan in de lengterichting van de hal.
In de ene straat worden afzonderlijke
onderdelen van de woonmodules op
maat gemaakt. Deze halffabrikaten -
buitenwanden, plafondelementen en
kozijnen - worden naar de andere kant
van de middenbaan gehesen om daar te
worden gemonteerd op het staalskelet
van een woonunit. De montagestraat is
verdeeld in acht afdelingen met de
namen van de verschillende ploegen
die er werken. De eerste afdeling is die
van de funderingsploeg die de wapening
aanbrengt en leidingen legt in de
stalen bekisting voor de bodemplaat
van een module. Daarna wordt snelverhardend
beton gestort. Na uitharding
wordt de grondplaat gekanteld waardoor
de onderkant boven komt te
liggen. Dan begint het huis-in-aanbouw
aan een langzame rit over de rails die
door de hal loopt. Tijdens de rit voegen
«HET IS HIER ALTIJD SCHOON,
DROOG EN LEKKER WARM.
JE HEBT GEEN LAST
VAN MODDER ZOALS OP DE
BOUWPLAATS. EN ZELF TILLEN
HOEFT OOK AL NIET»
de afzonderlijke ploegen hun eigen
bewerking toe. Zo stopt de trein bij de
werkplekken waar achtereenvolgens
vloeren en technische installaties,
opbouwwanden, binnenwanden, keukens
en leidingen worden aangebracht.
Bij het laatste station zorgt de afbouwploeg
voor de fijne afwerking.
FABRIEKSARBEIDER? Van de vijfendertig
medewerkers die in de productiehal
werken aan de woonmodules
zijn er 27 in vaste dienst bij de elementenfabriek.
Zij vallen onder de
CAO voor de timmerfabrieken. Daarnaast
is er een tiental vaklieden actief
die in dienst zijn van gespecialiseerde
bouwbedrijven. Onder deze ingehuurde
krachten zijn monteurs van
technische installaties, tegelzetters en
timmerlieden. Bij de afbouw van de
modules oefenen ze hun eigen vak uit
op een manier die niet wezenlijk
afwijkt van wat ze gewend zijn in de
reguliere woningbouw. Jan Mulder
werkt in de ploeg binnenwanden.
Zijn taak is beperkt tot het monteren
van binnenwanden en het aanbrengen
van plinten en kozijnen. Hij
is door zijn werkgever - een bedrijf dat
gespecialiseerd is in montage van
wand- en plafondsystemen - voor een
aantal weken uitgeleend aan de elementenfabriek.
Het werk in de hal
bevalt Mulder uitstekend. “Het is hier
altijd schoon, droog en lekker warm.
Je hebt geen last van modder zoals op
de bouwplaats. Omdat ik in elke unit
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 27

hetzelfde werk moet doen, hoef ik niet
steeds opnieuw na te denken over
maatvoering. Verder hoef ik hier niets
te tillen. Daarvoor hebben ze hier hijsinstallaties
en vorkheftrucks. En er is
een prima kantine. Maar niemand
moet mij ‘fabrieksarbeider’ noemen,
want ik blijf wel mooi bouwvakker.”
NOOIT SAAI Het overheersende geluid
dat weerklinkt in de productiehal is
het geknal van schietpistolen waarmee
onderdelen in elkaar worden
gespijkerd. Henk Groothold is bezig
met het vastmaken van latten op een
paneel voor een buitengevel. Hij
werkt al tien jaar bij de elementenfabriek
en heeft in die tijd ervaring
opgedaan met het maken van verschillende
typen bouwunits. Zijn timmervaardigheden
heeft hij geleerd in
het bedrijf. Samen met zijn directe
collega’s produceert hij negen wanden
per dag. Groothold: “Mijn taak is
het aanbrengen van de gevelbekleding,
afmonteren van de kunststof
kozijnen en glaszetten. Ik vind het
mooi werk. Je hebt hier alle gereedschap
en machines direct bij de hand.
Zes weken lang maken we steeds hetzelfde
type element. Daarna wisselen
de ploegen. Na de vakantie word ik
ingeschakeld bij het maken van
vakantiebungalows. Zo wordt het
nooit saai. Ik voel me in ieder geval
geen fabrieksarbeider. Ik werk wel in
een fabriek maar ik sta niet aan een
lopende band.”
STRAK SCHEMA Vooraan in de hal is
Laurens Oude-Groeninger bezig met
het in elkaar schieten van een houten
skelet. Het zware pistool dat hij hanteert,
schiet nagels van negen centimeter
dwars door balken van 36
millimeter dikte. Elke knal geeft een
flinke terugslag. Oude-Groeninger:
“Als ik ’s avonds thuis ben, voel ik
mijn armen nog natintelen. Als het te
«DEUREN EN RAMEN NETJES
AFHANGEN HOEFT NIET
MEER EN DAKSPANTEN MAKEN
IS OOK AL NIET NODIG.
IK VIND DAT JAMMER VOOR
MIJN VAK. HET ZAL DE
28 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
gek wordt, vraag ik aan de voorman
om een andere taak. Soms verlang ik
weer terug naar werk in de buitenlucht.
Als timmerman heb ik anderhalf
jaar op de bouwplaats gewerkt.
Daar ben je wel vrijer om je eigen
energie over de dag te verdelen. Hier
gaat alles volgens een strak schema.
Het blijft opschieten want de productietrein
rijdt door. Toch geef ik de
voorkeur aan het werken in de
fabriek omdat de sfeer onder de collega’s
hier rustiger is en omdat de
werkweek hier bestaat uit vier dagen
van negen uur. Dat is ideaal voor mij
en zeldzaam in de bouw.”
DRIE MAANDEN De oplevering van
achttien Flexline-woningen in Hengelo
staat voor de deur. Op de bouwlocatie
in de wijk ‘Het Broek’ zijn timmerlieden,
metselaars, elektriciens en installateurs
druk bezig met het afwerken
van de samengevoegde modules.
Naden tussen wanden en vloeren
TOEKOMST WEL ZIJN» Niet méér speling dan twee millimeter...
moeten worden gedicht, leidingen en kabels moeten
worden verbonden en de daken van de modules moeten
waterdicht op elkaar aangesloten worden. Sommige gevels
moeten nog worden voorzien van een bakstenen schil. Dat
het meeste werk al in de fabriek gedaan is, wil niet zeggen
dat de vaklieden die de units afwerken het kalmpjes aan
kunnen doen. Plaatsing en afwerking van de twee rijen van
negen huurwoningen is door Flexline uitbesteed aan bouwbedrijf
Obdeijn uit Hengelo. Deze aannemer heeft op zijn
beurt het metselwerk, bestratingswerk en de steigerbouw
uitbesteed aan gespecialiseerde firma’s. Uitvoerder Jaap
Wagenvoort moet ervoor zorgen dat alle huurders over
zeven dagen hun nieuwe huis kunnen betrekken. Dan heeft
het bouwen van de achttien woningen drie maanden
geduurd.
KLEIN FOUTJE, GROOT PROBLEEM De uitvoerder blijft uiterlijk
rustig maar heeft zo zijn kanttekeningen. Wagenvoort: “Dit
heb ik nog niet eerder meegemaakt. Het bouwproces is
snel, maar hier moeten de vakmensen er nog harder
tegenaan dan in de traditionele bouw. Er mag helemaal
niets misgaan in de zeer krappe planning. Tegelijkertijd
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 29

vereist dit systeem een nauwkeurige
maatvoering. Als er ergens in het
fabricageproces of bij het vervoer van
de units een klein foutje is gemaakt,
hebben wij een groot probleem. Dan
past het gewoon niet. Voor het
samenvoegen en stapelen van de eenheden
zijn de marges niet ruimer dan
twee millimeter. Daarom kost het
stellen van de eerste units veel tijd.
Als je daarin niet zorgvuldig genoeg
bent, wordt een afwijking bij elke volgende
unit steeds groter.” Volgens de
uitvoerder is het transport van de
units naar de bouwplaats de belangrijkste
vertragende factor omdat het
met de uiterste voorzichtheid moet
gebeuren. Een unit waarvan de
wanden al betegeld zijn, kan niet
tegen een stootje. De grote woonblokken
moeten daarom zuiver horizontaal
blijven bij het opladen, het
transport en de plaatsing.
BEITELS THUIS Het zijn de werknemers
van de belangrijkste onderaannemer
die de laatste hand leggen aan
de Flexline-woningen. De meeste zijn
volslagen vaklieden in hun beroep.
Voor hen betekent het koppelen en
afwerken van de woonblokken niet
altijd een uitdaging voor hun vakkundigheid.
Timmerman Harry Vloedgraven
is juist bezig om de naden
tussen de buitengevels van twee units
te dichten met zweltape. Vloedgraven:
“Deze snelle bouwwijze kan
alleen snel zijn als wij hard doorwerken.
Er zijn geen hoogstandjes
bij. We moeten wanden en plafonds
en betimmeringen tussen de units
doorzetten en de buitengevels en
daken van het woonblok tot een
geheel maken. Deuren en ramen
netjes afhangen hoeft niet meer en
dakspanten maken is ook al niet
nodig. Ik vind dat jammer voor mijn
vak. In mindere mate zie ik hetzelfde
gebeuren in de huidige nieuwbouw.
Het zal de toekomst wel zijn. Er komt
gewoon steeds meer prefab. Ik kan
mijn beitels wel thuislaten.”
30 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
Sommige gevels krijgen op de bouwplaats nog een bakstenen schil

HOEVEEL VERDIEN JE? “Ik houd netto ongeveer 1000 euro per maand over.”
TEVREDEN? “Tot nu toe wel. Ik realiseer me dat het tijd kost om een eigen zaak op te
bouwen. Dan kun je niet verwachten dat je in één keer stinkend rijk wordt. Ik heb
het voordeel dat ik samenwoon, mijn vriend heeft ook een inkomen en springt als
het nodig is bij. In mijn eentje zou ik veel moeilijker kunnen rondkomen. ”
IN LOONDIENST ZOU JE NU MEER VERDIENEN. “Ja. Als startend ondernemer moet ik een
pas op de plaats maken, maar daar heb ik me mee verzoend. De vrijheid die ik nu
heb, weegt op tegen een lager inkomen. En eigenlijk heb ik alles wat ik wil: ik ben
gelukkig in de liefde, ik heb een eigen bedrijf en een auto.”
WAAR GEEF JE HET LIEFST GELD AAN UIT? “Ik denk aan kleding en schoenen, net
zoals de meeste vrouwen. Maar nu ik zo weinig te besteden heb, houd ik
me er minder mee bezig.”
DE GROOTSTE MISKOOP VAN DE AFGELOPEN TIJD? “Ik heb nooit miskopen,
want ik koop nooit zomaar iets impulsiefs. Meestal zit iets al heel
lang in mijn hoofd voordat ik het tegenkom. Zo heb ik op mijn
vakantie sandalen gekocht, met van die lange veters die je om je
benen vastbindt. Die wilde ik al heel lang hebben. Ik let erg op
de prijs en ben behoorlijk gierig. Vijftig euro voor een T-shirtje
vind ik al te veel geld. Die gierigheid heb ik in mijn werk
totaal niet; dan let ik vooral op de kwaliteit van de materialen
die ik koop. ”
SPAREN OF UITGEVEN? “Uitgeven. Sinds ik op mijn zeventiende
ben gaan werken, heb ik genoten van mijn geld. Ook
toen ik meer te besteden had, heb ik nooit gespaard.”
LAATSTE GROTE UITGAVE? “De vakantie naar Kreta van de
zomer heeft er behoorlijk ingehakt. En ik heb net mijn
volkswagen transporter afbetaald. Dat is een prettig gevoel.
Er zijn genoeg mensen die in een auto van de bank rijden,
maar dat is niets voor mij. Ik geef alleen uit wat ik heb.”
DE B€URS VAN…
MARJOLIJN VERHOEF (28) IS MEUBELMAAKSTER EN HEEFT AL RUIM TWEEËNHALF JAAR EEN EENMANS-
ZAAK. ZIJ WOONT SAMEN MET HAAR VRIEND IN ROTTERDAM. DOOR MARISKA SIEBRING. FOTO CHRIS
PENNARTS.
32 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 33

EEN LOEIZWARE KLUS MAAR DE
ISOLERENDE BROODJESVLOER LIGT ER
NOG GEEN LAST VAN
BOUWSTRESS
34 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
HENK EN ELLY RIJKENS ZIJN DEZE ZOMER BEGONNEN AAN EEN
GROOT BOUWAVONTUUR. OP EEN MOOI STUKJE GROND OP HET
GRONINGSE LAND BOUWEN ZIJ HUN EIGEN HUIS. FNV BOUW
MAGAZINE VOLGT HET BOUWPROCES EN ALLES WAT DAARBIJ
KOMT KIJKEN. IN AFLEVERING TWEE HEEFT HENK ZIJN WW-UITKE-
RING STOPGEZET, ZODAT HIJ ZICH FULLTIME OP DE BOUW VAN ZIJN
HUIS KAN STORTEN. DOOR MARISKA SIEBRING. FOTO’S KAREL
ZWANEVELD.
Na twee lange jaren van moeizame
voorbereidingen en flinke tegenslagen,
lijkt het de familie Rijkens
eindelijk voor de wind te gaan. De
bouw van de lang verwachte houten
Zweedse woning is begonnen. En op
hun kavel in het Groningse Usquert
verlopen de werkzaamheden tot nu
toe soepel en volgens schema. Van
bouwstress heeft Henk (nog) geen
last. “Ach, de meeste problemen
lossen zich in het werk vanzelf wel
op”, reageert hij laconiek. “Je moet je
flexibel opstellen.” Zo had hij voor
vandaag een heftruck besteld om de
bouwmaterialen te laten verslepen,
die nu nog lukraak in een boerenschuur
liggen opgeslagen. Onhandig,
want de houten balken die hij straks
als eerste nodig heeft, staan nu
achteraan. “Vanochtend kreeg ik een
telefoontje dat het met die heftruck
vandaag niet gaat lukken omdat er
graan mee geladen moet worden. Nou,
daar kun je je druk om maken, maar
dan denk ik: het komt morgen wel.”
‘GROND IS NET DEEG’ Vier weken
geleden is Henk begonnen met het
uitgraven van de grond voor de fundering.
Veel dieper dan tachtig centimeter
kon hij met het graafwerk niet
gaan. Uit bodemonderzoek wist hij
van te voren dat de grond na één
meter slap werd. Hoe slecht de grond
is, heeft de familie met eigen ogen
kunnen zien toen Henk een watertank
van 130 liter dieper dan een
meter in de grond plaatste. “Die
grondlaag is net deeg, een ‘kniklaag’
noemen ze dat in het Noorden.”
Het storten van de betonnen plaat
ging daarna van een leien dakje. Via
een betonmortelcentrale in Delfzijl
huurde hij een betonmolen en betonpomp. Echtgenote Elly
hielp mee, zij draaide de specie. Binnen drie uur was het
beton gestort. “Ik ben nog even bang geweest dat het die
dag zou gaan regenen, maar de vloer is er kurkdroog in
gegaan.”
Hoewel de woning helemaal uit hout bestaat, heeft Henk
voor een stenen fundering gekozen. “Daar heb je geen
omkijken naar, terwijl een houten fundering in de grond
kan gaan rotten. De fabrikant had ons ook geadviseerd om
de woning vrij van de grond te bouwen. En van die stenen
zie je straks nauwelijks iets, hooguit twee à drie steenlagen.”
De muren van het huis worden opgetrokken uit een
binnen- en een buitenmuur met daartussen een spouw, een
ruimte van zeven centimeter. De luchtlaag met isolatie
voorkomt dat er vocht en kou in de muren trekt en heeft
een extra isolerende werking.
Echt zwaar kreeg Henk het pas toen hij de ‘broodjesvloer’
moest leggen. Deze isolerende vloer bestaat uit betonnen liggers
met tempex ertussen. Over die broodjesvloer komt later
een betonnen vloer die meteen de vloerwoning wordt. Het
gewicht van die betonliggers is hem vies tegengevallen. “Ze
wegen 120 kilo per stuk. Ik voel het nu nog aan mijn spieren.”
DROOMHUIS (2)
ZONDER INKOMEN De afgelopen weken bouwde Henk, die nu
een jaar zonder werk zit, vooral ’s avonds en in de weekends
aan zijn huis. Overdag mocht dat niet omdat hij in de
WW zit en dus beschikbaar moet blijven voor de arbeidsmarkt.
Omdat Henk zo snel mogelijk met de bouw van zijn
huis klaar wil zijn, besloot hij om zijn uitkering tijdelijk
stop te zetten - WW’ers mogen maximaal zes maanden hun
WW-uitkering opschorten, red.- “Ik ben nu een vrije man,
en ik mag 24 uur per dag bouwen. Zonder inkomen, dat
wel.” Maar veel keus hebben ze niet, vinden Henk en Elly.
Òf ze gaan er in inkomen op achteruit, òf ze komen in de
problemen door een te traag bouwtempo. “Als we de bouw
van ons huis niet binnen een bepaalde termijn voltooien,
kan de gemeente ons een boete opleggen”, zegt Henk.
“Maar, we willen zelf ook haast maken. We betalen al een
jaar de hypotheek, vanaf het moment dat het bouwpakket,
veel eerder dan was afgesproken, werd geleverd. De opslag
van de bouwmaterialen kost ook geld. En daarbovenop
komen nog de 400 euro die we maandelijks aan huur kwijt
zijn. Allemaal extra kosten, die wegvallen als we straks in
ons eigen huis wonen.”
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 35

RUIM TWAALFDUIZEND LEERMEESTERS DRAGEN
KENNIS OVER AAN NIEUWE GENERATIE
VAKMANSCHAP
IS MEESTERSCHAP
LEERMEESTERS. MEER DAN TWAALFDUIZEND ZIJN ER ACTIEF OP DE NEDERLANDSE BOUWPLAATSEN.
EN ELK JAAR MOETEN ER VIJFTIENHONDERD BIJKOMEN. ZE ZIJN ONMISBAAR BIJ HET OPLEIDEN VAN
EEN NIEUWE GENERATIE VAKLIEDEN. JE VAKKENNIS OVERDRAGEN GEEFT VEEL VOLDOENING MAAR JE
MOET ER OOK GEDULD VOOR HEBBEN, VERTELT DE BRABANTSE TWEELING WILJAN EN ARJAN VAN
TILBORG. DOOR LOUIS JONGELEEN. FOTO’S MARCUS PETERS.
VEEL LEERMEESTERS NODIG
Vaklieden die leermeester worden, hebben in de regel behoorlijk
wat in hun mars. Het gevolg daarvan is dat ze sneller hun weg
vinden naar hogere functies en daardoor vaak geen tijd meer
hebben om leerlingen te begeleiden. De bouw heeft zodoende
steeds behoefte aan nieuwe leermeesters. Volgens Bouwradius, de
landelijke organisatie voor vakopleidingen in de bouw, zijn er jaarlijks
vijftienhonderd nieuwe leermeesters nodig.
Om te worden toegelaten tot de leermeesterscholing moet een
vakman minimaal geschoold zijn op het niveau van de voortgezette
opleiding. De cursus duurt vijf (niet aaneengesloten) dagen en
wordt regionaal gegeven door vertegenwoordigers van
Bouwradius. Het leerprogramma is vooral gericht op het overdragen
van kennis en vakmanschap. Jaarlijks worden leermeesters
bijgeschoold. Zonder gediplomeerde leermeesters kan een bedrijf
niet erkend worden als leerbedrijf. Voor meer informatie:
Bouwradius Groep, 079 3685866 of www.bouwradius.nl.
36 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
In het dorp Giessen ten zuiden van Gorinchem bouwt de
firma Tankens uit het nabijgelegen Andel aan een klein
nieuwbouwwijkje. Vier tweekappers zijn al bijna af, van
een alleenstaande villa is de afbouw net begonnen. Stukadoors
bewerken de binnenmuren voor en de timmerlieden
komen nu toe aan het fijnere werk. Het afhangen van een
paar tuindeuren is een klusje waarbij de nauwkeurigheid
van de vakman op de proef wordt gesteld.
RUSTIG MAAR BESLIST Leerling-timmerman Henry Schouten
(18) heeft dat nooit eerder gedaan. Hij hoeft het ook niet
alleen te doen, want zijn leermeester, timmerman-uitvoerder
Wiljan van Tilborg (23) houdt een oogje in het zeil.
Eerst moeten scharnieren worden afgetekend. “Let even op
dat de bovenkant en de zijkant van de deur evenwijdig
lopen met het kozijn”, zegt Van Tilborg op rustige maar
besliste toon. Zijn leerling kijkt niet op of om, maar zet
geconcentreerd zijn potloodstrepen. Daarna tillen ze samen
de deur uit het kozijn en dragen het hardhouten gevaarte
naar de plek die over enkele maanden de riante woonkamer
van de villa zal zijn. Daar zetten ze de deur vast in
een standaard om zo de scharnieren te kunnen bevestigen.
Henry kijkt nauwgezet hoe zijn leermeester met een elektrische
handfrees de uitsparing maakt waar straks een
scharnier in moet passen. Vervolgens krijgt hij de frees aan-
Wiljan van Tilborg brengt leerling-timmerman Henry
Schouten de fijne kneepjes van het vak bij
gereikt door Van Tilborg. “Doe jij de
andere drie maar, Henry”, luidt de
opdracht. Intussen heeft het precisiewerk
aan de deur de belangstelling
getrokken van een andere geïnteresseerde.
Arjan van Tilborg komt even
kijken hoe zijn tweelingbroer Wiljan
zijn taak als leermeester uitvoert. De
broers zijn allebei in dienst als timmerman
bij Tankens en allebei als leermeester
betrokken bij het praktijkonderwijs
van de vakopleiding timmeren
van het samenwerkingsverband
SSPB in Breda. Omdat Arjan vanwege
een geblesseerde schouder een paar
maanden geen werk op de bouwplaats
mag doen, neemt zijn broer Wiljan de
begeleiding van Henry tijdelijk over.
ONMISBAAR Op Nederlandse bouwplaatsen
zijn nu ongeveer twaalfeneenhalfduizend
geregistreerde leermeesters
werkzaam bij achtduizend
erkende leerbedrijven. De leermeesters
zijn onmisbaar bij de opleiding
van jonge vaklieden die de zogenaamde
beroepsbegeleidende leerweg
volgen. Om te mogen opleiden
moet een bouwbedrijf voldoen aan
een aantal voorwaarden. Zo moet het
beschikken over voldoende gekwalificeerde
leermeesters. De firma Tankens
heeft er als erkend leerbedrijf in
totaal negen en verzorgt voor twaalf
leerlingen het praktijkgedeelte van
hun vakopleiding. Wat moet je in je
mars hebben om je eigen vakbekwaamheid
te kunnen overdragen
aan jongeren? Die vraag komt op tafel
als Arjan en Wiljan van Tilborg in de
bouwkeet de vorderingen van leerling
Henry bespreken.
PERSOONLIJKE BENADERING Wiljan:
“De baas stuurde regelmatig leerlingen
met ons mee. Ik zag daar het positieve
wel van in. Iemand iets bijbrengen
tijdens het werk geeft extra voldoening.
Toen mij werd gevraagd om
naar de leermeestercursus te gaan,
heb ik dan ook meteen ja gezegd. Net
als mijn broer. Als erkend leermeester
moet je niet alleen je kennis
en vaardigheden overbrengen maar is
het ook je verantwoordelijkheid om
de vorderingen van de leerling bij te
houden en de praktijktoetsen te
beoordelen. Bij ons heeft elke leerling
een vaste praktijkbegeleider. Je hebt
natuurlijk mazzel als je een snelle
leerling krijgt. Dat scheelt veel tijd.”
Over Henry is de tweeling tevreden.
“Hij heeft het snel door al je iets uitlegt”,
aldus Wiljan. “Dat heb ik weleens
anders meegemaakt. Er zijn leerlingen
die zich alles vier of vijf keer
opnieuw laten uitleggen. Meestal
mankeert er dan iets aan de motivatie.
Dan wordt je geduld behoorlijk
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 37

Leerling Henry kan het goed vinden met zijn leermeesters Wiljan (links) en Arjan
op de proef gesteld. Er hangt natuurlijk
ook veel af van je eigen optreden.
Je moet je niet opstellen als meerdere.
Ik merk dat prestaties van een leerling
omhoog gaan als je meer persoonlijk
interesse toont, als je waardering
uitspreekt voor wat hij goed
doet.”
ANDER ACCENT De broers Van Tilborg
lijken erg op elkaar maar kennen ook
heel goed hun onderlinge verschillen.
Zo heeft Wiljan meer geduld met zijn
leerlingen dan Arjan, zo geeft deze
laatste grif toe. Hij zegt: “Ik pik het
niet als een leerling ongeïnteresseerd
rondloopt. Dan zet ik hem voor het
blok. ‘Wil jij dit vak eigenlijk wel
leren of ga je liever iets anders doen?’
Die confrontatie bezorgt de leerling
in ieder geval een helder moment.”
Het begeleiden van een aankomende
timmerman betekent voor Arjan in
hoofdzaak het geven van een duide-
38 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
lijke, stapsgewijze uitleg over hoe het
werk moet worden aangepakt. Daarbij
probeert hij het tempo af te
stemmen op de mogelijkheden van de
leerling. Zijn broer legt een ander
accent. Wiljan meent dat een leermeester
vooral moet inspelen op de
motivatie van de leerling. “Als die
eenmaal heeft ervaren wat het is om
een mooi stukje timmerwerk af te
leveren, komt de rest vanzelf. Zo is
het bij mij ook gegaan. Ik kreeg de
smaak pas echt te pakken toen ik
indertijd mijn eigen leermeester zag
werken aan de gevelbetimmering van
een schitterende villa. Dat wilde ik
ook kunnen.” Over de basishouding
van een leermeester op de bouwplaats
zijn de tweelingbroers het overigens
volledig eens. Allebei vinden ze
dat teamwork valt of staat met een
goede onderlinge verstandhouding.
Daarbij maak je geen onderscheid
tussen leerlingen en vaklieden.
DEZELFDE MUZIEK En wat vindt de
leerling er zelf eigenlijk van? Als hij
klaar is met het monteren van de
deurscharnieren, vertelt Henry Schouten
dat hij het prima kan vinden met
zijn leermeesters. “Ik krijg niet het
gevoel dat ze boven me staan. Maar
intussen merk ik natuurlijk wel degelijk
dat ze mij als vakman veel
kunnen leren.” Verder pakt het goed
uit dat het leeftijdsverschil tussen
leerling en leermeesters niet zo groot
is. “Als ik in het weekend uitga, kom
ik ze ook tegen. Ze houden van dezelfde
muziek. Dat komt weer mooi
uit als we tijdens het werk de radio
wat harder zetten.” Over een paar
maanden doet Henry zijn afsluitende
toets voor het vakdiploma ‘primair
timmerman’. Met dank aan zijn leermeesters.
METSELAAR ÈN MISDAADAUTEUR IS GEEN ALLEDAAGSE COMBINATIE. GERARD NANNE UIT HET WEST-
FRIESE BOVENKARSPEL STAAT OVERDAG OP DE STEIGER EN SCHRIJFT IN ZIJN VRIJE TIJD SUCCESVOLLE
THRILLERS. SPECIAAL VOOR FNV BOUW MAGAZINE SCHREEF HIJ ‘DILEMMA’, EEN MISDAADFEUILLETON
IN TIEN AFLEVERINGEN DAT SPEELT IN HET BOUWMILIEU. DOOR PETER VAN DER AA. FOTO BERT JANSSEN.
METSELAAR GERARD NANNE SCHRIJFT
THRILLERFEUILLETON VOOR BONDSBLAD
Twee metselaars staan op een koude februaridag in de jachthaven
van Hoorn te werken aan een kademuur als ze in het
water het lijk zien drijven van een mooie jonge vrouw. Zo
begint het spannende verhaal ‘Dilemma’ van de hand van
Gerard Nanne (55), waarvan de eerste aflevering op de volgende
pagina’s te lezen is.
STRAK EN TINTELEND Metselaar Nanne publiceert sinds
enkele jaren misdaadromans bij uitgeverij Ellessy. Na ‘Het
lied van de lijster’ en ‘Moederdier’ volgt later dit jaar ‘De
Reigerman’. Zijn verhalen, met in de hoofdrollen het speurdersduo
inspecteur Frank Benders en zijn assistente Paula
van Es, spelen in West-Friesland, de omgeving waarin Nanne
zelf woont. Zijn debuut werd in 2002 door de recensenten
meteen al goed ontvangen. ‘Onderhoudend en degelijk’en
‘strak en tintelend gecomponeerd’ waren enkele van de
lovende kwalificaties. Na het uitkomen van zijn eerste boek
werd Nanne opgenomen in het ‘Genootschap van misdaadauteurs’.
In een interview met FNV Bouw Magazine in
januari van dit jaar vertelde Nanne dat zijn collega-auteurs
wel opkeken van zijn achtergrond als bouwvakker. “De
meeste misdaadschrijvers die geen broodschrijver zijn, zijn
leraar, journalist of oud-politieman. Van een schrijvende
metselaar hadden ze nog nooit gehoord”.
UITDAGING Gerard Nanne vond het een uitdaging om speciaal
voor het blad van FNV Bouw, de bond waar hij zelf lid
van is, een verhaal te schrijven dat in een aantal afleveringen
kan worden geplaatst. Het feuilleton in krant of tijdschrift
komt tegenwoordig nauwelijks meer voor maar in
het verleden was het voor schrijvers een hele gewone
manier om te publiceren. Pas achteraf verscheen zo’n verhaal
dan in boekvorm. Om de draad niet te verliezen door
de grote tussenposen waarin FNV Bouw Magazine verschijnt,
wordt bij elke aflevering een ‘korte inhoud van het
voorafgaande’ gegeven.
IN LOONDIENST ‘Dilemma’ speelt, zoals gezegd, in het bouwmilieu
waarin Gerard Nanne thuis is als geen van zijn collega-schrijvers.
Hij werkt sinds zijn zestiende als metselaar.
Later had hij geruime tijd een eigen bedrijf. Acht jaar
geleden ging hij terug in loondienst om tijd vrij te maken
voor andere dingen in het leven, zoals het schrijven van
thrillers. In ‘Dilemma’ heeft Nanne zijn held Frank Benders
vervangen door diens collega Walstra. Maar ook die weet een
onderzoek tot een goed einde te brengen. Hoewel...?
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 39

Het was middernacht, 20 februari 2004. Geruisloos werd hij
ingesloten door de witte flarden mist die onverwachts
vanuit het IJsselmeer waren komen opzetten. Als sluipende
roofdieren, brutaal en zonder mededogen.
Sjoerd van Dongen zette de ruitenwissers aan om het kleffe
vocht van zijn voorruit te vegen. Eigenlijk zou hij moeten
stoppen, zijn auto aan de kant van de dijk zetten en
wachten tot de ergste mist was opgetrokken. Maar dat was
onmogelijk. Het was al laat. Later dan hij kon verantwoorden.
Hij wist nu al nauwelijks hoe hij zich met goed
fatsoen kon verontschuldigen voor zijn middernachtelijke
thuiskomst. Met goed fatsoen, bedacht hij bitter, daar was
nauwelijks meer sprake van. Hij kromp ineen bij de
gedachte Helène straks onder ogen te moeten komen. Wat
moest hij haar vertellen?
Hij minderde vaart. Door de weerspiegeling van de koplampen
op het asfalt kon hij nauwelijks een wegmarkering
ontdekken. Hij was dolende. Een omstandigheid die symbolisch
was voor de situatie waarin hij de laatste tijd verkeerde.
Waarom was hij ook zo lang blijven hangen in de
Moulin Rouge? Het had hem al veel eerder duidelijk moeten
worden dat Christina niet meer zou komen, net als gisteren
en eergisteren. Alsof ze van de aardbodem was verdwenen.
Vanmorgen had hij terloops bij Veldman naar haar geïnformeerd.
De aannemer had hem aangekeken of hij gestoord
was. “Maak jij je druk om die hoer, Van Dongen?”, had hij
honend gevraagd. Hij had de neiging gevoeld de man zijn
hersens in te slaan, maar Veldman zou gehakt van hem
hebben gemaakt. Het was stom geweest om zich ooit in te
laten met die hufter. Goed, Helène had haar serre, maar hij
zat nu met een levensgroot dilemma.
Toch was die Veldman niet zijn grootste zorg. Het ging hem
40 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
‘DILEMMA’, EEN THRILLER IN TIEN AFLEVERINGEN DIE SPEELT IN
HET BOUWMILIEU, WERD SPECIAAL VOOR FNV BOUW MAGAZINE
GESCHREVEN DOOR METSELAAR EN MISDAADAUTEUR GERARD
NANNE. ILLUSTRATIE SEVEN’S HEAVEN.
HOOFDSTUK 1
EEN LIJK IN HET
MARKERMEER
om Christina, hoer of geen hoer, hij was gek op die vrouw.
Dat hij zijn kennismaking met haar te danken had aan
Veldman, nam hij maar op de koop toe. Hij probeerde zijn
gevoel van onrust van zich af te zetten. Morgen zou hij
Veldman op de man af vragen waar Christina was. Dat besluit
bevrijdde hem even van zijn sombere gevoelens. De
mist leek minder te worden en hij voerde zijn snelheid op.
Plotseling viel hem een heldere gedachte in. De mist, dacht
hij. Hij zou Helène kunnen zeggen, dat hij door de mist vertraging
had opgelopen. Tegelijkertijd merkte hij dat de mist
was verdwenen.
Het was maandag 23 februari, half tien ’s morgens. Simon
en Johan gooiden hun troffels in een emmer water. Het was
schafttijd. Johan probeerde nog één keer de kou uit zijn
handen te wrijven, maar het bloed leek daar voorgoed te
zijn verdwenen. “Hoe halen ze het verdomme in hun hersens
om in deze tijd van het jaar een kademuur te repareren?”,
foeterde hij. Simon lachte. “Je moet je niet zo aanstellen
klojo, het is nog twee graden boven nul.”
Johan keek hem aan of hij hem ter plekke wilde vermoorden.
“Dat jij bent geboren met de huid van een nijlpaard
geeft je niet het recht mij een aansteller te noemen”,
bitste hij terug. Simon begon nog harder te lachen. Hij kon
beter tegen de kou dan zijn jongere maatje, maar was het
met Johan eens dat dit soort klussen beter in de zomer aangepakt
kon worden. Maar aan de andere kant begreep hij
het wel. Straks begon het seizoen en dan werd het hier aan
het Markermeer een drukte van jewelste. De haven zou dan
weer vol liggen met chartervaartuigen en zeiljachten en er
zou geen ruimte zijn om de ponton te plaatsen. Trouwens,
het was nog maar de vraag of Johan dan nog wel aan met-
EEN JONGE VROUW WORDT
VERMOORD AANGETROFFEN IN
HET MARKERMEER BIJ HOORN.
INSPECTEUR VAN POLITIE WAL-
STRA STUIT BIJ ZIJN ONDER-
ZOEK OP DE MALAFIDE PRAK-
TIJKEN VAN EEN BOUWBEDRIJF.
HET SPOOR BRENGT HEM NAAR
PRIVÉ-CLUB MOULIN ROUGE.
DAAR ONTMOET HIJ CINDY EN
DOET HIJ EEN INTERESSANTE
ONTDEKKING. WIE WAS CHRIS-
TINA? WAT VOOR ROL SPEELT
AMBTENAAR SJOERD VAN DON-
GEN? WAAR HOUDT DE AAN-
NEMER ZICH ALLEMAAL MEE BE-
ZIG? EEN SPANNEND VERHAAL
MET EEN VERRASSEND SLOT.
selen toe zou komen. Hij zou zich vergapen aan al die
schaars geklede meiden die hier langs zouden flaneren.
Andersom zou ook het geval zijn en, Johan kennende, zou
hij niet schromen daar profijt van te trekken.
Simon klom achter Johan de steiger af. De handen van zijn
maat zagen inderdaad blauw van de kou, zag hij. Hij zou
straks aan de uitvoerder vragen of het niet mogelijk was om
een dekzeil te spannen aan de oostkant van de steiger. Dat
zou al een hoop schelen. Hij keek naar beneden wat de mogelijkheden
waren. Dat zeil zou goed vastgezet moeten worden,
want het kon hier behoorlijk spoken. Maar misschien kon hij
dat beter overleggen met de steigerbouwer. Hij wilde juist
zijn blik weer afwenden, toen zijn aandacht werd getrokken
door een vreemd voorwerp dat in het water dreef.
Wat is dat nou?, vroeg hij zich af. Nieuwsgierig liep hij een
paar meter terug om het beter te bekijken. “Jezus!,” riep hij
DILEMMA
geschrokken, “dat is...” Hij keek vertwijfeld om zich heen.
Johan!!”, brulde hij. Met een grote armzwaai maakte hij zijn
maat duidelijk dat hij terug moest komen. Johan stond al
bijna bij de schaftkeet en keek onwillig achterom. Maar de
blik van Simon sprak boekdelen. Zijn maat keek hem aan
alsof hij zojuist een lijk voorbij had zien drijven...
(wordt vervolgd)
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 41

SECTORDAG UGO IN
NOVEMBER
Op 2 november organiseert FNV Bouw
weer een landelijke ‘sectordag’ voor uitkeringsgerechtigde
en oudere leden.
Het thema waar de aanwezigen dan
over kunnen meepraten en meedenken
is ‘toekomst’. Een werkgroep, ingesteld
door de Landelijke Adviescommissie
Uitkeringsgerechtigden en Ouderen
werkt het thema verder uit. Waarschijnlijk
komen tijdens de sectordag
onder meer de volgende thema’s aan de
orde: de toekomst van de sociale zekerheid,
de toekomst van het pensioen en
de toekomst van het ugo-werk binnen
de vakbeweging. Ook dit jaar wordt er
weer samengewerkt met FNV Bondgenoten.
Belangstellenden kunnen de
datum van deze informatieve dag alvast
reserveren. In het volgende nummer
van FNV Bouw Magazine staat nadere
informatie over de sectordag.
Bondsbestuurder Rinus Dalhuizen (56)
neemt op 1 oktober afscheid van FNV
Bouw. Hij gaat met vroegpensioen na
een dienstverband van 33 jaar bij de
bond. Dalhuizen was van eind 1998 tot
halverwege 2001 algemeen secretaris
maar moest die functie toen om gezondheidsredenen
neerleggen. Hij bleef wel
lid van het bondsbestuur. Dalhuizen
begon zijn loopbaan als timmerman en
uitvoerder in de bouw. In die tijd werd
hij actief voor de vakbeweging. Hij zette
zich onder meer in voor het jongerenwerk
van de toenmalige Bouwbond
NVV. In 1971 trad hij bij die organisatie
in dienst als promotiemedewerker. In
1976 werd hij districtsbestuurder voor
Noord-Nederland. In 1989 werd hij
gekozen in het bondsbestuur, waar hij
onder meer verantwoordelijk werd voor
de afbouwsector. Op 1 december 1998
volgde hij Ad Kamp op als algemeen
secretaris.
SPREEKUUR FNV BOUW
IN EUROBORG
FNV Bouw houdt elke laatste donderdag van de maand spreekuur
voor leden in de nieuwbouwwijk Euroborg in Groningen. De vele
werknemers die in de omgeving aan het werk zijn, kunnen dan voor
alle bondskwesties terecht bij bestuurders en kaderleden.
Bouwvakkers die nog geen lid zijn, kunnen zich natuurlijk ter plekke
laten inschrijven. Regio Noord van FNV Bouw volgt hiermee het
voorbeeld van de collega's in Noordwest die sinds enige tijd een
tweewekelijks spreekuur houden in de Amsterdamse nieuwbouwwijk
IJburg en op een grote bouwlocatie in Heerhugowaard.
RINUS DALHUIZEN NEEMT
AFSCHEID
Foto Jaap Spieker
Op onze site
Foto Chris Pennarts
FNV BOUW PER
@ BIJ U THUIS
@Communicatie op maat, actueel en alleen in uw
postbus als ù dat wilt. Dat is waar FNV Bouw naar
toe werkt als het gaat om internet en het gebruik
van e-mail. Maar daarvoor is het noodzakelijk
dat we beschikken over uw e-mailadres. Daarom:
geef uw e-mailadres door via onze website
www.fnvbouw.nl. Klik daar op de sector waar uw
beroep onder valt en klik vervolgens op de
‘banner’ met de titel ‘Geef uw e-mailadres door’.
Houd uw lidmaatschapnummer en postcode
gereed. U kunt op ieder gewenst moment uw
e-mailadres wijzigen of verwijderen. Overigens
blijven we u natuurlijk als vanouds ook informeren
via de papieren weg.
FNV Bouw.nl
alles over werken in hitte
campagne valgevaar 1 op 6
alles over werktijden
het laatste nieuws
DOOR DICK VAN HAASTER
VOORZITTER
LANGERE WERKWEKEN? IK DACHT HET NIET!
Precies een week hebben de werknemers van kantoorartikelenproducent
Smead in Hoogeveen veertig uur gewerkt. De werkgever
dacht zo kosten te besparen voor zijn noodlijdende bedrijf.
De FNV liep naar de rechter en die floot Smead binnen de kortste
keren terug. In de CAO staat een werkweek van 36 uur en één
van de CAO-partijen kan daar niet in negatieve zin van afwijken.
De werknemers bij Smead werken nu gewoon weer 36 uur. Maar
de geest is uit de fles: werkgevers en overheid brengen week in
week uit de discussie over langere werktijden op tafel.
De discussie raakt ons uiteraard ook. FNV Bouw haalde als een
van de eerste in een grote bedrijfstak de gemiddeld 36-urige
werkweek binnen. Vrijwel het hele bedrijfsleven is daarna
gevolgd. Nu, een kleine vijftien jaar later, debatteert ineens
heel West-Europa over de vraag of mensen niet langer moeten
gaan werken. Door later met pensioen te gaan of door meer
uren te maken in de week.
Ik zie daar weinig in. Langere werkweken maken om de concurrentiepositie
van Nederland te verbeteren biedt weinig soelaas.
Als wij dat zouden doen en andere landen gaan in dat
spoor mee, dan levert het niets op. Hooguit komen we samen
terecht in een spiraal naar beneden. We moeten ook niet met
de rug naar de toekomst willen staan. Er is méér in het leven
dan inkomen. Welvaart betekent voor veel mensen ook vrije tijd.
De werkdruk is groot; daarnaast willen mensen tijd hebben om
te besteden aan gezin, hobby's of persoonlijke ontplooiing.
Een argument dat ik vaak hoor om de kosten van de bedrijven te
verlagen - onder meer door langer te werken tegen hetzelfde
loon - is te voorkomen dat ze uit ons land verdwijnen naar lage
lonenlanden. Nou, met een paar uur langer werken winnen wij
heus de concurrentiestrijd niet met Oost-Europa of Azië. Het is
onontkoombaar dat vanuit de rijke landen werkgelegenheid verschuift
naar armere landen. Dat is trouwens ook goed voor een
eerlijker verdeling van de welvaart. Wij moeten ons intussen meer
toeleggen op het creëren van meer hoogwaardige bedrijvigheid.
Investeren in kennis en vernieuwing biedt meer garanties voor
een gezonde economische toekomst dan werknemers op een
koopje terug te dringen in de arbeidstijden van de vorige eeuw.
VOORSTELLEN INDIENEN
VOOR CONGRES 2005
De voorbereiding
voor het algemeen
congres van FNV
Bouw in april volgend
jaar is in volle gang. Voor de discussie in de aanloop
naar het congres en op het congres zelf is een nota
in voorbereiding met een daaruit voortvloeiend actieprogramma.
Deze stukken komen in november beschikbaar. Op
het congres komen echter ook andere voorstellen aan de orde,
die kunnen worden ingediend door de 'daartoe bevoegde
organen en groepen van (kader)leden'. Volgens de statuten
zijn dat behalve het bondsbestuur de lokale afdelingen, de
bedrijfskadergroepen, de regionale kadergroepen, de concernkadergroepen
en groepen van minstens vijf leden van de
bond gezamenlijk. Er kunnen alleen voorstellen worden ingediend
over onderwerpen waar het congres over beslist en dus
niet over zaken die volgens de statuten zijn opgedragen aan
andere bondsorganen zoals de bondsraad. De uiterste datum
waarop congresvoorstellen bij het bondsbestuur binnen
moeten zijn is 7 oktober. In de fase daarna - in de maand
november - kunnen op deze voorstellen en op het actieprogramma
amendementen worden ingediend. Voorstellen zoals
hierboven bedoeld, kunnen worden gericht aan de algemeen
secretaris van FNV Bouw, Postbus 520, 3440 AM Woerden.
REGEL TIJDIG
KINDEROPVANG
Ouders met kinderen in de kinderopvang moeten vóór
30 november bij de belastingdienst een aanvraag indienen
voor de rijksbijdrage. Vanaf 15 september verspreidt de kinderopvang
daarvoor de formulieren. Deze gang van zaken
vloeit voort uit de nieuwe Wet Kinderopvang. Veel ouders
moeten opnieuw het een en ander regelen, want zij sluiten
voortaan zelf het contract met gastouderbureau of kindercentrum
af. Let wel: een tegemoetkoming wordt alleen verstrekt
voor erkende kinderopvang; vraag daarnaar bij de
gemeente. Indien de opvang duurder is dan het maximum
uurtarief van 5,68 euro, dan moet ouders dat extra bedrag
zelf betalen. Dragen werkgevers niet voldoende in de opvang
bij? Dan is er voorlopig nog de inkomensafhankelijke compensatieregeling
van het rijk. Meer weten? Kijk bij veelgestelde
vragen op de site www.fnvbouw.nl. En bij www.wetkinderopvang.nl.
En natuurlijk in de CAO, want FNV Bouw
heeft in de meeste sectoren de kinderopvang goed geregeld.
42 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 43

LEDENRAADPLEGING OVER
STATUTENWIJZIGING
In september organiseert FNV Bouw zeven ledenvergaderingen
over de statuten van de bond. Belangstellende leden krijgen op die
bijeenkomsten de mogelijkheid hun mening te geven over enkele
voorstellen tot wijziging van de statuten, waarvan het verkleinen van
de bondsraad de belangrijkste is. Alle leden zijn welkom om op een
van deze vergaderingen de voorstellen te bespreken in het bijzijn
van bondsraadsleden uit hun regio. De bondsraad beslist op zijn vergadering
van 11 oktober over de statutenwijziging. De stukken over
de statutenwijziging kunnen worden aangevraagd bij de algemeen
secretaris, postbus 520, 3440 AM Woerden.
• Districten 1 t/m 3 (Regio Noord): Woensdag 15 september 2004,
aanvang 19.30 uur. Mercure Hotel Haren, Emmalaan 33, Haren
• Districten 4 t/m 6* (Regio Noord): Dinsdag 14 september 2004,
aanvang 19.30 uur. Zalencentrum Vreewijk, Folgerenlaan 14,
Drachten
• Districten 6* t/m 12 (Regio Oost): Maandag 6 sept. 2004, aanvang
20.00 uur. Mercure Hotel Deventer, Deventerweg 121, Deventer
• Districten 13 t/m 19 (Regio Zuidoost): Maandag 13 sept. 2004,
aanvang 19.30 uur. Zaal Dennenoord, Voorhoeveweg 2, Weert
• Districten 20 t/m 22 (Regio Zuidwest): Woensdag 8 sept. 2004,
aanvang 19.30 uur. Gasterij de Afspanning, Herelsestraat 97, Heerle
• Districten 23 + 24 (Regio Zuidwest): Donderdag 9 sept. 2004, aanvang
19.30 uur. Regiokantoor Zuidwest, Pegasusweg 200, Rotterdam
• District 25 t/m 30 (Regio Noordwest): Dinsdag 28 sept. 2004, aanvang
19.30 uur. Horeca Centrum Diemervijver, Dalsteindreef 1,
Diemen-Zuid
* District 6 behoort tot regio Noord, maar leden kunnen
desgewenst de vergadering in Oost bezoeken.
INFORMATIEDAGEN OVER
HERKEURING WAO’ERS
Het kabinet verslechtert de WAO. En wil de strengere criteria ook opleggen
aan mensen die nu al in de WAO zitten. Die worden opnieuw beoordeeld. Voor
de herkeuring worden de komende 2,5 jaar alle arbeidsongeschikten opgeroepen
die op 1 juli 2004 jonger waren dan 55 jaar en niet horen tot een groep
waarvoor bij eerdere wijzigingen in de WAO uitzonderingen zijn gemaakt. FNV
Bouw organiseert voor zijn leden die herkeurd gaan worden in oktober regionale
bijeenkomsten waarop informatie wordt gegeven over wat dat in de praktijk
voor hem of haar betekent. Maar ook over reïntegratie en tal van andere
zaken. In principe krijgen leden van FNV Bouw met een WAO-uitkering een uitnodiging
thuisgestuurd voor deze bijeenkomsten. In enkele gevallen staan
mensen niet als zodanig geregistreerd. Denkt u te behoren tot de doelgroep en
hebt u op 15 september nog geen uitnodiging ontvangen, dan kunt u bellen met
FNV Bouw (Carola Hampel, tel. 0348 575 507) om u voor een bijeenkomst op te
geven. De bijenkomsten vinden plaats op 5 oktober in Marum, op 6 oktober in
Bergen op Zoom, op 7 oktober in Deventer, op 12 oktober in Veldhoven en op
14 oktober in Amsterdam. De dagen beginnen om tien uur en duren tot tegen
vier uur. Reiskosten worden vergoed en voor een lunch wordt gezorgd.
44 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26
27 28 29 30 31
32 33 34 35 36
37 38 39 40
41 42 43 44 45 46
Oplossing: 33-57-41-74-7-1-35-63-
40-81-20-14-83-36-29.
In FNV Bouw Magazine staat elke
maand een puzzel. Stuur uw oplossing
met vermelding van banknummer
vóór 15 september naar:
Redactie FNV Bouw Magazine,
Postbus 520, 3440 AM Woerden of
stuur een e-mail met de oplossing
aan puzzel@fnvbouw.nl onder vermelding
van het puzzelnummer. U
maakt dan kans op de hoofdprijs
van € 100 of de twee prijzen van
€ 50.
De oplossing van puzzel nr. 25 van
juni was: vuilnisauto. De eerste prijs
van 100 euro is gewonnen door L.M.
van der Velde, Amsterdam; de twee
prijzen van 50 euro door W. van
Hulle, Sas van Gent en A. van Osch,
Rosmalen. De winnaars hebben hun
prijs inmiddels ontvangen.
47 48
49 50 51 52 53 54 55 56
57 58 59 60
61 62 63 64
65 66 67 68 69
70 71 72 73 74 75
76 77 78 79 80
81 82 83 84 85
86 87
Horizontaal
1 legering
6 edelmetaal
11 houding
12 jongensnaam
13 Schotse stam
15 Leefbaar Nederland afk.
16 aker
19 rivier in Frankrijk
22 Rotterdam afk.
23 algemene onderwijsbond afk.
25 noodbed
26 Hamburger Sport Verein afk.
27 Rijksuniversiteit Limburg afk.
29 meisjesnaam
30 European Broadcasting Union
afk.
31 selenium afk.
32 Russisch vorst
34 jongensnaam
36 grasmaand
37 heilige stier
39 ontkenning
40 rivier in Spanje
41 opschudding
44 beroep
47 voegwoord
48 heer afk.
49 krabbensoort
53 onroerend goed
57 lusthof
58 advanced technology attachment
afk.
60 verpakking voor tandpasta
61 type schaatsen
62 verkoopplaats
64 schaakstuk
65 tube luminescent afk.
66 mannetjesbij
67 scheepstouw
69 vogel
70 hectogram
72 toiletartikel
74 deksel
76 en omstreken afk.
77 uitroep
78 Afrikaans dier
80 barium afk.
81 schaaldier
83 plaats in Overijssel
84 uniek
86 slechte aanschaf
87 opgeblazenheid
PUZZEL NR 27
Verticaal
1 alleen,enkel Gr.
2 loofboom
3 zien Eng.
4 altijd
5 meisjesnaam
6 keldermot
7 gegroet
8 ijs Eng.
9 namelijk afk.
10 anus
11 kunststof
14 kort verhaal
17 millikelvin afk.
18 godin van de twist
20 laag getij
21 neodymium afk.
24 vrucht
26 halfgod
28 tijdelijke oplossing
31 zoogdier
33 rivier Spaans
35 water in Fryslân
36 kloosterhoofd
38 zeevogel
40 vooraan
42 grootmoeder
43 meisjesnaam
45 in het algemeen afk.
46 dicht
49 veekoek
50 pelsdier,mink
51 jongensnaam
52 apensoort
53 sectie
54 radijs
55 Russisch gebergte
56 dag van de week
59 technische recherche afk.
62 post Eng.
63 insect
66 tweevoud
68 voorstellingsbeeld
71 regel,richtsnoer
72 uitroep
73 extended play afk.
75 Nijlvogel
77 hogereburgerschool afk.
79 olm
82 tandeloos zoogdier
85 achter
PUZZEL
FNV BOUW MAGAZINE SEPTEMBER 2004 45

WEGWIJS
LEDEN VAN FNV BOUW KUNNEN MET VRAGEN OF PROBLEMEN BIJ HUN BOND
TERECHT. DAT KAN DOOR MIDDEL VAN DE VAKBONDSTELEFOON OF PERSOONLIJK
BIJ DE VAKBONDSCONSULENT OF DE VRAAGBAAK VAN DE LOKALE AFDELING.
VAKBONDSTELEFOON 0900 368 26 89 OF 0900 FNVBOUW
(10 eurocent per minuut). Heeft u een vraag? Bel dan de vakbondstelefoon.
Die is bereikbaar op maandag tot en met vrijdag
van 8.30 uur tot 16.45 uur en op dinsdag tot 18.00 uur.
De beller heeft vier keuzemogelijkheden:
• Informatie op het gebied van werk, inkomen, uitkering of letselschade:
stel uw vragen aan een helpdeskmedewerker van FNV
Bouw.
• Informatie over vakantierechten en bedrijfstakeigen regelingen:
stel uw vragen aan de vakbondsconsulent.
• Informatie over contributie en lidmaatschap: stel uw vragen
aan een medewerker van de afdeling Ledencontact.
• Informatie over de CAO: luister naar de actuele informatie over
de CAO-onderhandelingen.
WATERBOUWTELEFOON 0348 575 657
De waterbouwtelefoon is speciaal bestemd voor leden die in het
baggerbedrijf werkzaam zijn. Bereikbaar tijdens kantooruren.
VAKBONDSCENTRA
FNV Bouw heeft, verspreid over het land, zo’n dertig vakbondscentra.
Daar kunnen leden tijdens de spreekuren bij de
vakbondsconsulent terecht voor vragen over de bedrijfstakeigen
regelingen en met vragen of problemen over werk en inkomen.
Leden die een klacht in behandeling willen laten nemen, kunnen
er een intakeformulier invullen.
Het adres en de openingstijden van de vakbondscentra staan op
het rechtenoverzicht of zijn op te vragen via de vakbondstelefoon.
AFDELINGEN
FNV Bouw heeft, verspreid over het hele land, driehonderdzestig
lokale afdelingen. Leden kunnen bij de vraagbaak van de afdeling
terecht met vragen en problemen. Zij kunnen daar een intakeformulier
invullen om een klacht in behandeling te laten nemen.
Adres en telefoonnummer van de vraagbaak zijn op te vragen via
de vakbondstelefoon.
46 SEPTEMBER 2004 FNV BOUW MAGAZINE
REÏNTEGRATIEBEGELEIDING
FNV Bouw beschikt over zogenaamde rea-teams, die werknemers
bij dreigende langdurige arbeidsongeschiktheid of
werkloosheid ondersteunen bij hun reïntegratie. WAO’ers
kunnen worden begeleid bij keuringen. Doorverwijzing naar een
reateam geschiedt in overleg met de vraagbaak of de vakbondsconsulent.
BUREAU BEROEPSZIEKTEN FNV
Ieder jaar lopen meer dan 25 duizend werknemers een beroepsziekte
op, waardoor hun gezondheid vaak blijvend wordt aangetast.
Bureau Beroepsziekten FNV helpt om de financiële
schade te verhalen op de (ex)werkgever. Voor meer informatie:
www.bbzfnv.nl of 020 581 66 92.
HOOFDKANTOOR
FNV Bouw, Postbus 520, 3440 AM Woerden, T 0348 575 575.
Voor zaken die hierboven niet zijn genoemd, kan tijdens kantooruren
contact worden opgenomen met het hoofdkantoor van
FNV Bouw in Woerden.
WWW.FNVBOUW.NL
De internetsite van FNV Bouw is dag en nacht bereikbaar voor
informatie, nieuws en communicatie.
FNV ZBo is een aparte vereniging voor zelfstandigen zonder
personeel (zzp'ers) in de bouw en hout. Leden krijgen gratis
bedrijfsrechtsbijstand, waaronder incasso. Ook kunnen leden
er terecht voor informatie en advies, verzekeringen, tariefberekening
en administratieve dienstverlening. Bij aanvang lidmaatschap
ontvangen leden een handboek met praktische
informatie rondom zelfstandigheid alsmede voorbeelden van
algemene voorwaarden, offertes, facturen en betalingsherinneringen.
FNV ZBo, Postbus 520, 3440 AM Woerden. T 0348 575
656 I www.fnvzbo.nl, E info@fnvzbo.nl.
Postbus 520, 3440 AM Woerden, T 0348 575 557.
redactie@fnvbouw.nl
Leden van FNV Bouw ontvangen FNV Bouw Magazine gratis.
Abonnees betalen € 20,- per jaar. Losse nummers € 2,50.