De haalbaarheid van mestverwerking met gebruik van restwarmte ...

pve.nl

De haalbaarheid van mestverwerking met gebruik van restwarmte ...

De haalbaarheid van

mestverwerking met

gebruik van restwarmte

van het productieproces

van Zinkfabriek Nyrstar

in Budel


De haalbaarheid van

mestverwerking met

gebruik van restwarmte

van het productieproces

van Zinkfabriek Nyrstar

in Budel

Willen

Kunnen

Doen

Durven

Opgesteld door: A.F.J. (Ton) Voncken, projectleider

In opdracht van:

Coöperatie voor mineralen Valorisatie u.a.

Bochtstraat 2 6035 SH Ospel

ondernemen@comiva.nl

Januari 2011


AANLEIDING


Devarkenshouderijgaatgebuktonderhogemestafzetkosten.Ditiseengevolgvanhet

overschotaanmineralenopdeNederlandsemestmarkt.Devarkenshouderijsectorzoekt

naaroplossingenomdemineralenkringloopduurzaamtesluiten.Deoverheidheeftbeleid

ontwikkeldwaarmeeindekomendejareneenevenwichtmoetontstaantussenaan

en

afvoervanmineralenopdeNederlandsebodem.Doorgeleidelijkeaanscherpingvande

gebruiksnormenwordtin2015eenjaarlijksnietplaatsbaarmestoverschot,uitgedruktinkg

fosfaat,verwachtvan13miljoenkg.Dezehoeveelheiddienteenwegtevindenbuitende

Nederlandselandbouwofviaexportnaarhetbuitenland.


Denoodzaakomtekomentotduurzamemestverwerkinginitiatievenishierdoorgroot.Op

boerderijniveauzijndoordejarenheenaldiverseinitiatievenontwikkeld.Geenvandeze

initiatievenheeftgeleidtoteenhaalbareenbetaalbareoplossingmetvolledigeverwerking

vanmest.Metbehulpvanmestscheidingstechniekenwordenstappengezetwaarbijschoon

water,dikkestapelbare(fosfaatrijke)fractieeneenvloeibaarkunstmestvervangende

productwordengeproduceerd.


Omtegemoettekunnenkomenaandelandelijkenorm,ontstaatdenoodzaakomtezoeken

naareenbetaalbaarenduurzaamverwerkingsprocedé.Hetontwikkelenvaneendergelijk

initiatiefisvancruciaalbelangvoordegehelesectorenvergtdaaromeengezamenlijke

aanpak.


Eenvandeoplossingsrichtingenisommetrestwarmtemesttedrogen.Doelvandezestudie

isomdehaalbaarheidvanmestdrogingmetgebruikmakingvanrestwarmtevanzinkfabriek

NyrstarinBudelteonderzoeken.Hetontbrakaankennisoverhergebruikenomzettingvan

restwarmte,mestdroogsystemendiedezewarmtekunnenbenutten,productie

en

afzetmogelijkhedeneneventuelesynergieeffectentussenmestverwerkingenindustriële

activiteiten.


DehaalbaarheidsstudieisuitgevoerddoordeCoöperatievoorMineralenValorisatieua,

afgekortComivaenismogelijkgemaaktmetsubsidievanhetProductschapVeeenVlees

(PVV).


Vooruligthetresultaatvandestudiewaaruitblijktdathethaalbaarisommetrestwarmte

mesttedrogen.Datkanechternietzomaar,erzijnnogeenaantalaspectendienadere

aandachtverdienen.Debestegarantieomdezeoptelossenisomeenconcrete

businesscaseuittewerken.


VoorvragenkuntucontactopnemenmetDhr.A.F.J.Voncken,projectleiderComivau.a.




Leeswijzer

Indezerapportageleestudeonderzoeksbevindingen.Teneerstewordtsamenvattend

ingegaanopdehaalbaarheid.Daarnavolgtdewijzevanonderzoek,gevolgddooreen

uitgebreidetoelichtingopdekansenenbedreigingen.Tenslottevolgtde

onderzoeksconclusieenadvisering.


INHOUDSOPGAVE


1SAMENVATTING..................................................................................................3

2WIJZEVANONDERZOEK......................................................................................5

3KANSENENBEDREIGINGEN.................................................................................6

3.1Technischehaalbaarheidsaspecten....................................................................................................6







3.2Planologischhaalbaarheidsaspecten..............................................................................................21







3.3Organisatorischehaalbaarheidsaspecten......................................................................................28

3.4Financiëlehaalbaarheidsaspecten...................................................................................................30














4CONCLUSIESENAANBEVELINGEN.....................................................................38

5. BRONVERMELDING..........................................................................................40 6.BIJLAGEN..........................................................................................................42









2


3


1 SAMENVATTING


Uitdehaalbaarheidsstudieisgeblekendathetmogelijkisomeenmestdrooginstallatiete

realiserenophetnieuwteontwikkelenbedrijventerreinDICinBudel,metgebruikmaking

vanrestwarmtevandeZinkfabriekNyrstarinBudel.


Inhetkadervandezestudiezijnopeenviertalonderdelenhaalbaarheidscriteria

onderzocht.Deonderdelenzijndetechnische,deplanologische,deorganisatorischeende

financiëlehaalbaarheid.

Belangrijkecriteriaophettechnischevlakzijndebeschikbaarheid

vanrestwarmteendemogelijkheidomdezerestwarmteaantekunnenwendeninde

daarvoorbeschikbaretechnieken.Dezinkfabriekgebruiktinhaarproductieprocesveel

energiewaardoorerveelrestwarmtevrijkomt.Devraagisechterwelketechnische

installatieskunnenderestwarmteopvangen,verplaatstenenwederomomzettenvoor

gebruikineenmestdrooginstallatie.Welkesoortenmestkunnendooreendrooginstallatie

verwerktwordenenwelkesoorteindproductenlevertditop.


Ophetvlakvandeplanologischehaalbaarheidishetvanbelangtewetenofhet

bestemmingstechnischmogelijkiseenmestdrooginstallatieterealiseren.Deregelsen

normenvoortransport,geluid,geurenammoniakzijnhierbijvanwezenlijkbelang.Hierbijis

devraagwelkevandezefactorenbeperkendefactorenzijn,geziendeliggingvanhet

bedrijventerreinindenabijheidvannatura2000 gebieden.


Bijdeorganisatorischehaalbaarheidishetvanbelangteachterhalen,inwelkemate

betrokkenpartijenzichlangdurigcontractueelaanelkaarkunnenenwillenbinden.Aanvoer

enafnamegarantieszijnoverenweernodigomdecontinuïteitvanhetprojectte

garanderenendefinancieringgeregeldtekrijgen.


Debelangrijkstecriteriabijdefinanciëlehaalbaarheidzijndekostprijsvandeverwerking

vaneentondrijfmestafboerderijendeopbrengstvanderestwarmtevoordeZinkfabriek.

Deexploitatiekostenvanhetgeheelmoetenvoorbeidepartijenacceptabelzijn.


Hetonderzoekheeftgeleerddathettechnischmogelijkismesttedrogenmet

gebruikmakingvandeaanwezigerestwarmte.Erzijninstallatiesindemarktbeschikbaarom

varkensdrijfmesten/ofstapelbaredikkefractietedrogen.Dedroogtechniekenzijn

gebaseerdopluchtdroging,omdathiermeehetmeestefficiëntgebruikgemaaktkanworden

vandebeschikbarerestwarmtebronnen.Demeestetechniekenzijngebaseerdophet

drogenvanstapelbaremest.Inmiddelszijnerooktechniekenontwikkelddiegerichtzijnop

drogingvanverpompbaremest.Erisspecifiekgezochtnaardemogelijkhedenvan

aanwendingvanrestwarmtemeteenmaximumtemperatuurvan85gradenoflager.Deze

vormvanrestwarmtekentnagenoeggeenanderetoepassingen.Vangrootbelangisdat

dezeminimaal365dagenperjaarbeschikbaaris.BijNyrstarisdoortoepassingvaneen

warmtewisselaarbijeenzuurkoeler24MWthperuurbeschikbaar.


Hetprijsniveauvanderestwarmteisvancruciaalbelangvoordefinanciëlehaalbaarheidvan

hetproject.Uitgaandevaneenmaximaleafzetprijsvoormestvan18,

pertonafboerderij

is,bijeenvergoedingvan2,50perMW/uurvoorderestwarmteeenhaalbareexploitatie

mogelijk.Deze2,50perMW/uurlijktinverhoudingtotdenormaleenergieprijserglaag.

Echter,bijgebrekaanalternatieveaanwendingsmogelijkhedenisdefinanciëleopbrengst,

doordegroteomzet(140.000tot280.000ton)endejaarrondproductie(7500draaiuren),


zeerinteressant.Hetprojectbiedtvoorvarkenshouderseenzeergoedperspectiefomtegen

eenacceptabeleafzetprijstekomentoteenduurzameoplossingvoordeverwerkingvan

varkensmest.Hetprojectdraagtbijaandeverminderingvandemineralendrukopde

Nederlandsebodemdoordeproductievanexportwaardigemest.


Bedreigingenvoordehaalbaarheidvanhetprojectliggenmetnameindeplanologische

sfeer.BestemmingstechnischlijkenergeenbelemmeringentezijnomophetDuurzame

IndustrieterreinCranendonck(DIC)eenmestdrooginstallatieterealiseren.Erzijnechternog

geengeurnormenvoormestdrooginstallatiesvandezeomvang.Hetaspectvan

verkeersoverlastdoordeaan enafvoervangrondstoffenverdientaandacht.De

problematiekvanammoniakemissieistechnischoplosbaar,ditvraagtechterommaatwerk

inderegelgeving.DeprovincieszijninhetkadervandeProgrammatischeAanpakStikstof

(PAS)bereidt, ditinitiatiefaandemerkenalswareheteennieuwevestigingvanintensieve

veehouderij.Daardoorkangebruikgemaaktwordenvandecompensatievande

ammoniakemissieuitdeammoniakbankregeling.


Derealisatievanhetprojectissterkafhankelijkvandematewaarinbetrokkenpartijen

bereidtzijnleveringscontractenvoordelangetermijnmetelkaartesluiten. Decomplexiteit

vandeontwikkelingopdemestmarktendenietgebruikelijkesamenwerkingtusseneen

collectiefvanvarkenshoudersmeteenAustralischeeigenaarvaneeninNederland

gevestigde Zinkfabriek,maakthetextrauitdagend.Echter,geziendewinwin

mogelijkhedenvoorallepartijenisereenreëlekansomditprojectterealiseren.


Realiserenvanzakenheefttemakenmetwillen,kunnenendurven.Partijenhebbenmethet

opstartenvandezehaalbaarheidsstudieaangegevendittewillen.Uitdestudieisgebleken

dathetkan.Watrestisdevraagofpartijenhetaandurven.


Geadviseerdwordtommetderesultatenvandehaalbaarheidsstudieovertegaantotde

ontwikkelingvaneenbusinesscase.Departijendienodigzijnomdefinancieringvaneen

dergelijkprojectmogelijktemakendieneningezamenlijkheidhiervoordeopdrachtte

verstrekken.Devormingvaneenconsortiumishiervooraantebevelen.


4


2 WIJZEVANONDERZOEK



Hetonderzoekisuitgevoerdaandehandvaneenopgesteldewerkplan.Gekozenisvooreen

stapsgewijzeaanpakwaarbijviadeskresearchenfieldresearchdehaalbaarheidisonderzocht.


Metnamedeervaringenindepraktijkzijnbelangrijkbijdeafwegingvanmogelijkhedenen

onmogelijkheden.Daartoezijnenkelebedrijvenenervaringsdeskundigengeconsulteerd.Voorde

inschattingvandetechnischehaalbaarheidiseenexternspecialistingeschakeld.Samenmetde

projectleiderheeftThermassinnovationsbvalsspecialistthermodynamicaenmassatransportzijn

kennisaangewendomdegeschiktheidenomvangvanderestwarmtebronnenteverwaarden. In

samenwerkingmetzinkfabriekNyrstarzijndediversemogelijkhedenenonmogelijkheden

doorgenomen.Eriseentheoretischmodelgemaaktomteberekenenhoeveelrestwarmte

aanwezigisenhoeveelmestdaarmeegedroogdzoukunnenworden.Aandiverse

mestdrooginstallatieleveranciersisgevraagdaantegevenwelkeinstallatiezijadviserenopbasis

vandebeschikbarerestwarmteomopeenefficiënteenadequatemaniermesttekunnendrogen.

MetThermassinnovationsisvervolgensdewerkingenefficiëntievandeverschillendeoplossingen

onderzocht.


Deuitkomstvanhetpraktijkonderzoekisdebasisgeweestvoordebeoordelingvande

haalbaarheidopdeoverigeaspecten.Voordeplanologischehaalbaarheidisoverleggevoerdmet

Nyrstar.VoordeactualisatievanhetbestemmingsplanvanhetbedrijfNyrstarenhetnieuwte

ontwikkelenDICiseenMERprocedureopgestart.Voortsisoverleggevoerdmetdeprovincie

NoordBrabantendeprojectleidervandegemeenteCranendonckdieaanhetDICwerkt.ZLTO

adviesheeftdemilieukundigeaspectenvanammoniakemissieengeuremissieonderzochtenwaar

mogelijkdoorgerekend.


Voordeanalysevandetechnischehaalbaarheidisveelvuldiggebruikgemaaktvandestudiesen

rapportagesdiebijWageningenUniversiteitendiverseandereonderzoeksinstitutenbeschikbaar

zijn.Veelinformatieisbeschikbaargekomenuitdegesprekkendiegevoerdzijnmetveehoudersen

installatieleveranciersdiezichindedagelijksepraktijkbezigzijnmetmestverwerking.


VoordefinanciëlehaalbaarheidisoverleggevoerdmetadviseursvanaccountantskantoorKoenen

&CoenmetkredietadviseursvandeRabobankNederlandenWeerterland.


HetorganisatorischeaspectisvooralmetdemanagersvanNyrstarendebestuurdersvan

CoöperatieComivaendelandbouworganisatiesbesproken.


Opbasisvandeaanwezigekennisendehuidigemarktomstandigheidisgezochtnaardemeest

optimalekeuze.Indebijlageishetwerkplanopgenomen.Hetwerkplangeefteenoverzichtvande

vragenwaaropdezestudieeenantwoordgeeft.



5


6

3 KANSENENBEDREIGINGEN

3.1Technischehaalbaarheidsaspecten

3.1.1.Kansen

Voldoendemestvoorverwerkingbeschikbaar,mitsacceptabeleverwerkingsprijs

De55ledenvandeCoöperatieComivaproducerensamenmeerdan255.000tondrijfmest.Ruim

dehelfthiervanisdirectbeschikbaarvoormestverwerking.Afhankelijkvandeuiteindelijke

verwerkingsprijsisermogelijkmeerbeschikbaar.DeledenvanComivazijngevestigdineenstraal

van80kmrondomdeverwerkingslocatie,oftewelineenstraalvan5,

transportkostenperton.In

dezeregiozijnenkelemiljoenentonnenmestalsoverschotaanwezig.Deverwachtingis

gerechtvaardigddathetaantalleden/leverancierstoeneemtalsereenhaalbaar

verwerkingsconceptis.Debeschikbaarheidvanmestvoordeinstallatieispuurafhankelijkvande

verwerkingsprijs.Wordtdezetehoogdanzullenoptermijnbedrijvenhundeurensluiten.Valtde

verwerkingsprijsbinneneenacceptabelebandbreedte,danisermeerdanvoldoendemest

beschikbaar.Bovendienzijnernogmaarweinigechtealternatievenindemarktenneemtdedruk

ommestteverwerkenbehoorlijktoe.

Aanwezigheidvangoedkoperestwarmtebepalendinlocatiekeuze

Drijfmestdrogenvaltalsoplossingvoorhetmestoverschotvaakafdoordehogeenergiekosten.

Drijfmestbevatmeerdan90%water.Waterverdampenvraagtveelenergie.Omeenm3waterte

verdampenis2500MJenergienodig.Uitberekeningenblijktdatwateruitmestverdampenop

basisvandegeldendegasenolieprijzentussende40

en60,

pertonkost. Mestdrogenop

basisvanreguliereenergiebronnenisdaaromeconomischniethaalbaar.Indeliteratuurisveel

informatietevindenoverallerleitechniekendieontwikkeldzijnommestopeenefficiëntere

maniertedrogen.Mestdrogenmeteencondensatiedrogeristotophedenéénvandemeest

efficiëntetechnischedroogmethodengebleken.Ditgaatechtergepaardmethoge

elektriciteitskostenvoordeinstallatie.HetBelgischebedrijfTrevikomtmetdecondensatiedroger

opeenminimalekostprijsvan25,

perton. Ditiseconomischniethaalbaarindemarkt.Drogen

metluchtdieverwarmdwordtmetlaagwaardigerestwarmteisdaaroméénvandeweinigeopties.

Aangezientransportvanlaagwaardigewarmteeenkostbarezaakis,ishetvancruciaalbelangdat

demestdrooginstallatieindedirectenabijheidvandewarmtebrongerealiseerdwordt.

Drooginstallatieindenabijheidvandewarmtebronverhoogtdebruikbaarheid

Opveelindustriëlelocatieskomtrestwarmtevrij,vaakzonderdaterietsmeegedaankanworden.

Ofdezegeschiktisvoortoepassingineenmestdrooginstallatiehangtindeeersteplaatsafvande

prijs.Demestverwerkingisalleenhaalbaaralsdekostprijsvandeverwerkingbinnende,voorde

sectoracceptabelebandbreedte,blijft.


Hoebeterdekwaliteitvanderestwarmteis(dushoehogerdetemperatuur),hoeefficiënterde

drooginstallatiekanwerken.

Echter,dezekwaliteitrestwarmtekentmeerconcurrerende

toepassingen,watinvloedheeftopdeprijs.Restwarmtemeteentemperatuurvan95°Cofmeer

kentzoveeltoepassingen,datdezevoormestdrogingalsnelteduurwordt.


Restwarmtewordtvooraltoegepastinproductievanelektriciteit,verwarmingsdoeleindenof

toepassingenvanproductdroging.Elektriciteitsproductieismetrestwarmteonderde95°Cniet


mogelijk.Toepassingenvoorverwarmingwordenvaakgezochtindewoningbouwenkantoren.

Inzetindeparticuliereenergiemarktrechtvaardigtdanweleenhogereopbrengst,maarisvaak

maarzesmaandenperjaaraftezetten.Toepassingenindeindustriëledrogingzijnnogmaar

weiniggerealiseerd.

Dehuidigetechniekenkunnenmestdrogenopbasisvanrestwarmtebronnentussende75en95

°C. Vanwegehetverliesaanwarmtegedurendehettransportishetgebruikalleenmogelijkalsde drooginstallatieindedirecteomgevingvandewarmtebrongerealiseerdkanworden. Verderishet

vanbelangdathetproductconstantbeschikbaaris.Erzijndiverserestwarmtebronnen

beschikbaar.Uitberekeningenblijktdateenverwerkingsinstallatiealleeneconomischrendabelis

alsderestwarmtehetjaarrondbeschikbaaris.OpJaarbasisbetekentditdatderestwarmte

gedurendeminimaal7000draaiurenbeschikbaarmoetzijn,watbijNyrstarookhetgevalis.


Verwerkingdikkefractievarkensmestbevordertfosfaatverwijdering

ErisinZuidNederlandeenaantalscheidinginstallatiesinwerkingdiemestscheideninwater,

vloeibaarmineralenconcentraatendikkefractie.Indezedikkefractiezitvoornamelijkfosfaat.

DaarvaniserindeNederlandselandbouwteveel.Uitnavraagbijdeexploitantenvan

scheidingsinstallatiesblijktdatopjaarbasisongeveer50.000tondikkefractiewordtgeproduceerd.

Hetdrogenvaneentondikkefractievraagtietsminderenergiedaneentondrijfmest.Ineenton

dikkefractiezitgrofweg200literwaterminderdanineentondrijfmest.Bovendienziterineenton

dikkefractieruimvierkeermeerfosfaatdanineentondrijfmest.Afhankelijkvandekeuzevande

installatiekanmeerofminderdikkefractieverwerktworden.Uitoogpuntvanfosfaatverwijdering

uitdeNederlandsemarktzouinditinitiatiefzoveelmogelijkdikkefractievarkensmestverwerkt

moetenworden.

Decombinatievanindustriëlerestwarmteeneenduurzaamindustrieterreinisuniek

Decombinatievanmestverwerkinggekoppeldaanzwareindustrieisuniekenbiedtveel

kansen.InNederlandzijnmaarweinigvergelijkbarelocatiestevindenmeteengrote

hoeveelheidrestwarmteenruimtelijk/milieutechnischevestigingsmogelijkheden.De

zinkfabriekverbruiktjaarlijksongeveer1%vanhetNederlandseelektriciteitsverbruik,dus

ongeveer145MWelektrisch. 6 Dezeelektriciteitwordtgebruiktomzinkertstesmelten,

waarnahetgeproduceerdezinkweergekoeldmoetworden.Momenteelgebeurterniets

metdegrotehoeveelheidrestwarmtediehiervrijkomt.Quaruimteenaanwezige

restwarmteliggenerveelmogelijkhedenommestdrogingterealiseren.

Realisatievaneenmestdrooginstallatiebrengtmogelijkhedenvanbiovergisterdichterbij

DezinkfabriekNyrstariseengrootelektriciteitsverbruiker.Dezinkfabriekzougraageendeelvan

hetenergieverbruikhalenuitvormenvanduurzameenergie.Hetrealiserenvaneenbiovergister

metWKK,zouhiervooreenoptiezijn.Hetwelslagenvaneendergelijkprojectisafhankelijkvaneen

grootaantalfactoren.Detechniekvanbiovergistingisgoeddoorontwikkeldenmagalsbewezen

techniekbeschouwdworden.Hetpositieveexploitatieresultaatwordtvooralbepaalddooreen

aanvoergarantievoordelangeretermijnvancovergistingsproducten.Dezezijnnodigom

voldoendegasproductieterealiseren.Naastdeaanvoerisdeafvoervanheteindproduct,het

digestaat,vancruciaalbelang.Doortoepassingvancovergistingmetdierlijkemest,wordthet







7


digestaataangemerktalsmest.DoorhetoverschotvanmestindeNederlandsemarktishet

onbewerktafzettenvandigestaateendureaangelegenheid.Hetslagenvaneenefficiënte

mestdrooginstallatiebiedtkansenvoorderealisatievaneenbiovergister.Indevantoepassing

zijndeSDEsubsidieregelingzouheteenextrapluszijnindiendevrijkomenderestwarmte

aangewendzoukunnenworden.ErisechtergeenextraSDEsubsidieteverkrijgenalsde

restwarmtegebruiktwordtomhetdigestaatuitdeeigenbiovergistertedrogen.Indepraktijkis

hetzeermoeilijkomrestwarmteaantewendenvoortoepassingendiepassenindeSDEregeling.

Derestwarmtevaneenbiovergisteriswelvandusdanigekwaliteitdatdezehetrendementende

capaciteitvandemestdrooginstallatiesterkkanverbeteren.Metdetotophedenbeschikbare

mestdroogtechniekenkanmetdegeproduceerderestwarmtevaneenbiovergistermaarde helft

vandehoeveelheiddigestaatvandeeigeninstallatiegedroogdworden.Daaromisdecombinatie

vanstandalonebiovergistingmetmestdrogingnietpraktijkrijp.Deleveranciersvan

mestdrooginstallaties gevenaandatopkortetermijnefficiëntieverbeteringteverwachtenis

waardoordezeoptiedichterbijkomt.

BeschibarerestwarmteNyrstarbiedtenergievoortonnenmestdroging

Voordeinventarisatievandebeschikbarerestwarmtezijndeverschillendeprocesstappenvande

zinkfabriekinkaartgebracht.Devolgendeprocesstappenzijnonderzocht:

Roosteren

Gasreiniging

Zwavelzuurproductieenkoeling

Loging

Metaalzuivering

Electrolyse

SmeltenenGieten

Waterzuivering

VooraldezestappenzijndoorNyrstardeenergiestromeninbeeldgebracht.Inhetkadervandeze

haalbaarheidsstudiewordenalleendegegevensdievanbelangzijnvoorditonderzoekgebruikt.De

overigeinformatiewordtbeschouwdalsinterneenvertrouwelijkebedrijfsinformatie.


Bron: Zinkfabriek Nyrstar


Opbasisvandezeanalyseisgeblekendatbijdezwavelzuurkoelingdemeestkansrijkeoptieligt.Bij

deproductievanzinkwordtookzwavelzuurgeproduceerd.Bijditproductieproceskomtveel

warmtevrij.Hetzwavelzuurmoetgekoeldworden.Dooreenwarmtewisselaarteplaatsenbijdeze

zuurkoelingkomtkoelwaterbeschikbaarvan85°C.Ditwaterwordtteruggekoeldtotmaximaal

8


50°C.Lagermagniet,omdatdanhetzwavelzuurkoelprocesnietmeerfunctioneert. Uitberekening

blijktdaterongeveer24MW/uurthermischeenergiebeschikbaarisvoorhetmestdroogproces. 7

Metdezerestwarmtebronkunnenenkelehonderdduizendentonnenmestgedroogdworden.


1tonmestmet;

25%dikkestof(DS)indrogennaar80%DSbetekentverdampenvan687.5liter

8% dikkestof(DS)indrogennaar80%DSbetekentverdampenvan900.0liter

Bijeenverhoudingvan1/3drijfmestmet25%DSen2/3met8%DSmoeter832literwater

verdamptwordenpertondrijfmest.


Om1liter(kg)wateruitdemesttehalen,moeterca.80m350gradenopgewarmde

omgevingsluchtdoorhetmestdroogbedgeblazenworden.Voorhetopwarmenvande

omgevingsluchtisca.5.000kJnodig,daarvanisdehelft 2.500kJwarmtenodigomhetwaterte

verdampen.Voor832literwateris 832x5000/3600=1.155kWoftewel1,155MWthwarmteth

(=thermisch)nodigperton.Metwarmterugwinning(WTW)kanhettedrogentonnagenagenoeg

verdubbeldworden.HoehogerhetrendementvandeWTWdestehogerhettonnage,maarook

destehogerdeinvestering.Doordeuiterstagressievevochtigeluchtuithetmestbed,kunnende

gebruikelijkewarmtewisselaarsenkeltoegepastwordenalsexotischematerialengebruiktworden.

Datlaatstezalzwaardoorwegenopdekostenperton.Ditzalafhangenvandevraagofdeindustrie

goedkopewarmtewisselaarskanvindenenofdeverdubbelingvanhettonnagebinnendegestelde

kostenpertongerealiseerdkanworden.

Metdezekennismoethetdusmogelijkzijnom,met24MWthentenminste7.000draaiuren

minimaal140.000tondrijfmestperjaartekunnendrogenmeteenmogelijkeverdubbelingdoor

toepassingvaneenWTW. Meerdere restwarmtestromenbeschikbaar

Naastdehiervoorgenoemderestwarmtevandezwavelzuurkoelingzijnernoganderestromen.

Eenaantalvandezestromenisredelijkeenvoudigbeschikbaar.Ditzijn:

010ton/uurstoomvan6baren200gradenC gedurendedezomerperiode(voorwaardeisdat

degemiddeldedagtemperatuurboven12gradenCis).Debeschikbaarheidisdiscontinueen

afhankelijkvandeproductiedoorzet.

1800m3peruurkoelwaterbeschikbaaruithetkoelwatercircuitmeteentemperatuurvan35

55graden.

300m3peruurprocesvloeistofbeschikbaarmeteentemperatuurvan85°C.Hetwordtineen

koeltorengekoeld.Ditkoelwaterbevatgipsdatbijafkoelingneerslaat,iscontinubeschikbaar

maarmoeilijktoepasbaar.

Metdezerestwarmtestromenisindeopzetvanhethuidigeprojectnietsgedaan,omdatvoldoende

restwarmteuitdezuurkoelingbeschikbaaris.Mogelijkkunnenzeindetoekomstwelgebruikt

worden. 9

Voorschakelenvanmonovergistingbiedtvoordelen

Deonderzochtedrooginstallatieskunnenfunctionerenopbasisvanvarkensdrijfmestendikke

fractievanvarkens,rundveeenmogelijkanderediersoorten.Deinstallatiekanookvergistemest

endigistaatverwerken.Ingrotelijnenzalhetdroogprocesvandezeproductengelijkverlopenmet

gewonemest.Erzullenalleenverschillenoptredenindescheidingsfaseenmogelijkindeemissie

vanammoniak.Ditlaatsteisafhankelijkvandesamenstellingvanhetdigestaat.






9


10


Doormesttevergistenwordterorganischestofontsloten.Ditheefttotgevolgdatereengroter

aandeelstikstofvrijkomtindevormvanammoniak.Uitervaringvanmestverwerkingsexploitanten

blijktdatvergistingverdertotgevolgheeftdatdekleefstoffenuitdemestverdwijnen,waardoorde

mestscheidingietsmoeilijkerkanzijn.


Detechnischeontwikkelingvanmonovergistingsinstallatiesvordert.Eeneconomischhaalbare

monovergistingkomtsteedsdichterbij.Momenteelisnogonvoldoendekennisbeschikbaaromde

economischehaalbaarheidvanmonovergistingtebeoordelen.Hetiswelaantebevelenomdit

aanvullendvooreenvervolgopditprojectuittezoeken.


Monovergistingkaneenaantalvoordelenopleveren.Eentonvarkensmestlevertongeveer40tot

50Kwelektrischeenergieenongeveer50Kwthermischeenergie.Hiermeekanvoorzienwordenin

heteigenverbruikvanelektriciteitvandemestdrooginstallatieenkomteendeelhoogwaardige

thermischeenergieuitderookgassenvandeWKKbeschikbaar.Dezelaatstekaningezetworden

voordehygiënisatiestapinhetprocesenvoorverhogingvanhetdroogrendement.Bijkomend

voordeelisdatdegeurcomponentensterkverminderdworden.Ditgeeftvoordelenindeafzetvan

hetgedroogdeeindproduct.Hetvoorschakelenvaneenvergistingsstapvergtextrainvestering,

maardezeisnaarverwachtingzelfszonderSDEinhetmestdroogprojectterugteverdienen.De

economischehaalbaarheidvanditonderdeelmoetnogonderzochtworden. 10

Vermengingmetdigistaatnietaltijdmogelijk

Indeopzetvanditonderzoekisenkelenalleenuitgegaanvandrijfmest,directenonbehandeld

afkomstigvanhetboerenbedrijf.Mestkanookeenvoorbewerkinghebbenondergaandoor

monovergistingofsamenmetanderezogenaamdecoproductengemengdzijnineenbiovergister.

Hetproductdatuiteenvergistingsinstallatiekomtwordtdigistaatgenoemd.Quachemische

samenstellingisdigistaatvanmonovergisting

gelijkaangewonedrijfmest.Desamenstellingvan

digistaatvancovergistingwordtsterkbepaalddoordemateenkwaliteitvande

covergistingsproducten.Descheidingseigenschappenvandigistaatzijnandersdandievan

drijfmest.Ineenscheidingsinstallatiekunnendezeproductendanooknietzomaargemengdof

doorelkaaraangebodenworden.Scheidenvandigestaatvraagtsomseenaanpassinginde

scheidingstechniek.

Voorkeurvoorchemischeluchtwassing

Deverschillendedroogsystemenfunctionerenallemaalmetgroteluchthoeveelheden.Opbasisvan

indicatieberekeningenvandeinstallatieleveranciersblijktdaterbijdegekozenomvangtussende

1en1,5miljoenm3peruurluchtverplaatsingnodigisomtoteenefficiëntdroogresultaatte

komen.Naasthetopnemenvanwaterkomterookveelstikstofindevormvanammoniakvrij.

Invleesvarkensdrijfmestzitgemiddeld7,2kgstikstof.Destikstofisintweevormenaanwezig.Een

deelvandestikstofisgebondenindeorganischestofeneendeelvandestikstofisvrijaanwezig.

Ditlaatstedeelkomtvrijindevormvanammoniak.Vande7,2kgNisongeveer3,2kgNgebonden

enis4kgNindevormvanammoniakaanwezig.Bijvergistemestiseendeelvandeorganischestof

afgebrokenenisduseengroterdeelvandestikstofaanwezigalsammoniakstikstof.De

ammoniakstikstofwordtopgenomenindeluchtenindechemischeluchtwassermetzwavelzuur

uitgewassen.Deammoniakenhetzwavelzuurgaaneenverbindingaanenslaanneerindevorm

vanammoniumsulfaat. 11 Bijditsoortgroteluchthoeveelhedenishetnagenoegondoenlijkomde

luchtmeteenbiologischfiltervolledigtezuiveren.


Composterenvandikkefractievarkensmestisteduur

Hetdrogenvandikkefractievarkensmestiseenvandebelangrijkstestappenomdehierin

aanwezigefosfatenopeenverantwoordemaniergeëxporteerdtekrijgen.Erzijnalveletechnieken

onderzochtomdikkefractiedroogtekrijgen.Indepluimveehouderijzijngoederesultatenbehaald

metbanddroginginstallenencomposteringintunnels.Dikkefractievarkensmestisechteranders

vansamenstellingenconsistentiewaardoordezetechniekennietofmoeilijktoepasbaarzijn.Dikke

fractievarkensmestlaatmoeilijkluchtdoor,hetdroogtingrotekluitenaandebuitenkantop,maar

blijftindekernvaaknogvochtig.Omdezeredenishetcomposterenvandikkefractievarkensmest

indepraktijknietefficiënt.Bovendienbevatditproductintegenstellingtotpluimveemestminder

energie.Verderspeelteenroldathetmicrobiologischelevendoordescheidingvandemest

verstoordis.Dikkefractievarkensmestisindroogtunnelsalleenteverwerkenindienhet

opgemengdwordtmetandereproducten.Indepraktijkgebeurthetmondjesmaatalsbijmenging

bijpluimveemestcompostering.Eenanderalternatiefisomhetoptemengenmethoutsnippers.

Nadeelisdatdehoutsnipperserweeruitgezeefdmoetenworden. 12

Certificeringenvergunninggaranderendeklanteenkwalitatiefgoedproduct

InNederlandisdenieuweVoedselenWarenAutoriteit(nVWA)vanhetMinisterievanELIhet

bevoegdegezagvoorhetafgevenvanexportvergunningen.DenVWAsteltalgemeneeisenaande

organisatie,specifiekeverwerkingseisenaandeinstallatieenadministratieveeisen.De

voorwaardendiedenVWAsteltvolgenuitdeEUverordeningnr.1774/2002.Metingangvanmaart

2011wordtdezeverordeningvervangendoorverordeningnr.1069/2009.Dealgemeneeisen

hebbenvooralbetrekkingophetnetjesenhygiënischwerkenopdelocatieenindeinstallatie.Om

deexportvergunningtekrijgenvoorheteindproductishetvangrootbelangdatdeinstallatie

voldoetaandecertificatieeisenvandenVWAendatheteindproductvrijisvanSalmonellaenE

coli.Omdittebereikenmoetdemestgehygiëniseerdwordendoordeze60minop70gr/c.Dit

procesmoetcertificeerbaarzijn.Ditbetekentdatdemestperbadgetbehandeldmoetworden.

Continuprocessenzijninderegelnietvoorditonderdeeltecertificeren.


BehalveeenexportvergunningvanhetNederlandseVWAzalvooriederlandeenimportvergunning

nodigzijn.Iederlandheefthiervoorhaareigenregelsenwetten.Eenontvangendlandkandus

andereeisenstellenaandehygiënisatievanmestdandeNederlandseVWA. 13 Naarverwachtingis

aanaldezevoorwaardentevoldoen.

AlleenonderhogedrukgehygiëniseerdemestexporteerbaarnaardeelstaatNRW

RechtstreeksdrijfmestendikkefractieafzettennaardeDuitsemarktiseenuitkostenoogpuntzeer

interessanteoptie.OmdemesttekunnenexportereniseenimportvergunningvandeDuitse

overheidnodig.Dezesteltalsvoorwaardedatdemestgehygiëniseerdis.Datwilzeggendatde

mest60minutenop70°Cmoetzijnverhit.DeNederlandsenVWAisverantwoordelijk voorhet

afgevenvanexportverklaringenvoorinstallatiesdieaandezevoorwaardenvoldoen.


DedeelstaatNordRheinWestfallen,waarnaarhetovergrotedeelvandemestgeëxporteerdwordt,

heeftbeginnovember2010dehygiënisatieeisveranderd.DitinnavolgingvanandereDuitse

deelstaten,dieallangerdezeverscherpteregelgevingkenden.InDuitslandkaniederedeelstaat

zelf regelgevingopditpuntvaststellen.Voortaanmagalleenmestgeïmporteerdwordendieonder

hogedrukgehygiëniseerdis.Demestmoet20minutenop133gradenen3Bardrukbehandeld

zijn. 13






11


12


InDuitslandiserinteresseomdikkefractievarkensmestteverwerkeninbiovergistingsinstallaties.

Vooralalshetdikkefractieisvanversevarkensmestlevertditproducteengoedegasproductieop.

Uitkostenoogpuntishet

nietinteressantomdikkefractieonderdruktehygiëniseren.Een

alternatiefzoukunnenzijndatdemestindebiovergistergehygiëniseerdwordt.Duitse

biovergisterswerkenechternooitmetdergelijkhogetemperaturen,waardoorhetniet

waarschijnlijkisdatinstallatiesextrainvestereninhygiënisatieunits.


DeafzetvandikkefractienaarandereEUlandenkanechternogsteedsvolgensde60min70

gradenmethode.DoorhetwegvallenvandeafzetrichtingDuitslandenhetoplopenvande

mestafzetkosten,neemtdeinteressevoorafzetvangehygiëniseerdedikkefractie

o.a.richting

Frankrijkweertoe.

PelletereneffectiefomHygiënestapterealiseren

Dehygiënisatiestapkanoptweemaniereningepastworden.Bijhygiënisatievandeintevoeren

drijfmestwordtveelenergiegevraagdomhetnogaanwezigewaterindemestoptewarmen.Qua

techniekisditechterdemeestbekendemetbewezenresultaat.Hygiëniserenvanhetdroge

productkanook,hetisechternognietveeltoegepastenvraagtdusextraaandacht.Bijhetdrogen

vanmestontstaateenproductvan>90%alseindproduct.Tijdenshetdrogenvindter,naargelang

deprocesomstandigheden,ookeenbepaaldekiemreductieplaats.Tetenburgetalhebbenbij

onderzoekin1994vooreenaantalindicatororganismentemperatuur/tijdverbandenvastgesteldbij

verblijfinvarkensveemest.HieruitkwamonderanderenaarvorendatvoorSalmonellaenandere

Enterobacteriaceae

hetkiemgetaltotnulkanwordengereduceerddooreenbehandelingvan3

minutenbij70°Cvoorvarkensmest.Bijpluimveemest,datnadrogingmetpathogenenwasgeënt,

bleekeenstoombehandelingvan510secondengevolgddoorpelletiseringvoldoendevooreen

completedodingvandesporenvormerClostridiumperfringens.Watbetreftonkruidzadenvonden

Scheepensetal.(1993)datinhetalgemeeneenwarmtebehandelingvan90°Cgedurendeenkele

minutenvoldoendeisvoorcompleteinactivering.Ongeveer20%vandezadenvanAbutilon

theophrastibleekevenwelinstaatomeen3minutendurendestoombehandelingbij104°Cte

overleven.Voordeafzetvanheteindproductispelletiseringwenselijk. 14

Mestscheidingincentraleinstallatiemeestkostenefficiënt

Doordejarenheenzijnveletechniekenontwikkeldommesttescheiden.Desamenstellingvan

mestisechterdusdanigdathetzeermoeilijkisommestopeenkostenefficiëntewijzetescheiden.


Mestscheidinggebeurtmomenteelmiddelseenzeefbandtechniekincombinatiemetandere

techniekenommestineendikkeeneendunnefractietescheiden.Dedikkefractiebestaatuiteen

stapelbarefractievanongeveer25%drogestof.Dedunnefractiewordtmiddelsomgekeerde

osmosegescheideninschoon watereneenvloeibaarmineralenconcentraatmetstikstofenkali.

Doorhetwatertebehandelenmeteenionenwisselaarishetmogelijkomaandegesteldenormen

tevoldoen,waardoorditwaterophetoppervlakgeloosdkanworden. 14


Mestscheidingopdehierbovenbeschrevenmanierismogelijk.Mestscheidinglevertechtergeen

eindoplossingvoorhetuitdemarkthalenvanmestmineralen.Infeitewordtdrijfmestgescheiden

inproductendiemakkelijkerverderverwerktkunnenworden.Doordatloosbaarwaterontstaat,

wordendetransportkostenlager.Ditgaatechteralleenopalsdemestscheidingindebuurtvande

mestproductieplaatsvindt.Hetmeestidealezoumestscheidingopdeindividuelebedrijvenzijn.

Echter,deinvesteringenindetechniekendeaansturingvandeinstallatievragenschaalgrootteen

vakmanschap.


13

Aanwezigewaterzuiveringlevertgeensynergievoordelenop

AandeZinkfabriekiseengrotewaterzuiveringsinstallatiegekoppeld.Inhetkadervande

haalbaarheidsstudieisonderzochtofersynergievoordelentebehalenzijnenoferanderszins

gebruikgemaaktkanwordenvandewaterzuivering.Bijhetdrogenvanmestkomtonderandere

spuiwatervrijdatuitdeluchtwasserskomt.Hetspuiwaterbevatvoornamelijkstikstof.De

hoeveelheidenchemischesamenstellingervanisechternietteverwerkenviadewaterzuivering.

VoorhetzuiveringsproceskooptdeZinkfabriekwelmineralenenvoedingsstoffen.Hetbetrefteen

beperktehoeveelheidstikstofindevormvanureumenvoedingsstoffenvoordestimuleringvan

hetbacteriëlelevenindevormvanethanol.Eenkleindeelvandeureumkanvervangenworden

doorhetspuiwater.Datisechteropdegrotehoeveelheiddiegeproduceerdwordt,

verwaarloosbaar.



Devloeibarefractie

vanmestscheiding

kanooknietviade

waterzuivering

verwerktworden.

Deomvangvande

waterzuiveringisvan

dienaarddatde

mogelijkheidvan

verwerkingvande

dunnefractievan

mestscheidingookis

onderzocht.Het

probleemishier

echternietanders

daninalleandere

zuiveringsinstallaties.

Dunnefractievan

gescheiden

varkensmestbevat

altijdeenbiologisch

onoplosbarefractie

organische

restfractie.Deze

restfractieis

weliswaarzeerklein,

maarzogrootdatzedegesteldelozingsnormenophetpuntvanstikstofoverschrijden. 15



Fosfaatuitmestisalleenuitdevloeistoffaseinzoutvormterugtewinnen

Uitoogpuntvanhetschaarserwordenvanfosfatenbestaatdebehoefteomfosfatenuitmestterug

tewinnen.Fosfatenwordenalsdelfstofgewonnenenviaeenprocedévanmalenenkorrelen

verwerktin(kunst)meststoffen.Terugwinnenvanfosfaatkanindevloeistoffasevanmestdoor

struvietvorming.Struvietiseenzoutdatneerslaatenopdiemanieralsfosfaatmeststofweerte

gebruikenis.Terugwinningvanfosfaatuitvasteorganischestofdelenisnagenoegonmogelijk

omdatdefosfaatnietoplosbaaris.Doorfosfaatalsonderdeelvandeorganischstofterugte

brengenophetland,kandezealsgevolgvaneenbiologischafbraakprocesindegrondhergebruikt


wordendoorplanten.Ditproceszouintheorienagebootstkunnenwordendoordeorganischestof

alshetwareteontsluiten.Echter,ditsoortprocessenisinverhoudingzoarbeidsintensiefenduur,

dathetnietinteressantisomdittedoen. 16 UitgesprekenmetkunstmestfabrikantICLblijktdat

fosfaatnieteenstofisdiegemakkelijkinpurevormteverkrijgenis. 16 Datkanalleenindevormvan

fosforzuur.Dezegrondstofisveelteduuromaankunstmesttoetevoegenterverhogingvanhet

gemiddeldefosfaatgehalte.Aangezienhetfosfaatgehaltevangedroogdevarkensmestin

verhoudingtotkunstmestrelatieflaagis,zalditproductalleenalsfosfaatmeststofingezetkunnen

worden.Hetzalaltijdinverhoudingmetanderemineralentotwaardemoetenkomen.Fosfaat

terugwinningviadrogenvanmestisdaaromeenkansrijkeoptie.

Adequatemestdrooginstallatiesverkrijgbaar.

Hetdoelvandezehaalbaarheidsstudieisinzichtelijktemakenofmestdroginghaalbaaris.Gezien

debeperkingvandestudiewashetnietmogelijkdeverschillendetechniekenindetailte

vergelijken.Daaromiseenaantalleveranciersvanmestdrooginstallatiesgevraagdaantegeven

welketechnischemogelijkhedenzijzagenmetdedaarbijbehorendekostenplaatjes.De

verschillendeoptieswordendaaromingrotelijnenbeoordeeld.Erwordtnietingegaanop

specifiekeaspectenvandediverseleveranciers,mededoordatdebeschikbaargesteldeinformatie

vandeleveranciers,bedrijfsspecifiekeinformatiebevatwaarvoorgeentoestemmingverkregenis

omdezeoptenemenindestudie.


Debenaderdeleverancierszijnalleninstaateeninstallatieteleverenwaarmeemestgedroogdkan

worden.Vanuitdebedrijfsspecifiekesituatiehebbenzeeeneigeninterpretatiegemaaktvande

mogelijkheden.Opbasisvandeaangeleverdeinformatieiseeninschattinggemaaktvande

haalbaarheidvandeaanbiedingen.


Devochtopnamecapaciteitvaneenm3luchtisvandiversefactorenafhankelijk.Detwee

belangrijkstezijnhetvochtgehaltevandeaanvoerluchtenhettemperatuurverschiltussende

ingaandeluchtenhetmaximumnaopwarming. 17 Veelmestdroogsystemenzijnontwikkeldbij

stalsystemenenwerdenalseerstetoegepastbijpluimveestallen.Ditbiedteengoedereferentie.

Echter,pluimveestallenkenneneenanderstalklimaatdanvarkensstallenenpluimveemestis

andersvansamenstellingenstructuurdanvarkensmest.Mestdrogenmetventilatieluchtuit

varkensstallenwerktindepraktijkmatigtotslecht.Ditkomtonderanderedoordatventilatielucht

uitvarkensstalleneenrelatiefhoogvochtgehalteheeftendezogenaamdedeltaTtekleinis.

Gemiddeldgenomenkanmeteenm3varkensstalluchtmaar2gr/m3waterverdamptworden. 18

Wordtechter inhetzelfdedroogsysteembuitenluchtopgewarmdtothetzelfdetemperatuurniveau

dandestallucht,danisdewateropnamecapaciteitperm3luchtalsnelveelgroter.Indewinter,als

debuitenluchtdrogerisenerooknogeengroterdeltaTterealiserenis,isdewateropname

capaciteitvaneenm3luchthetgrootst.Mestdroogsystemen werkendaaromvaakbetermeteen

externewarmtebron.



Desystemenzijnindebasisontwikkeldvoordrogingvanpluimveemest.Inmiddelsishetook

mogelijkdrijfmestintebrengen.Deinstallatiesverschillenopditpuntwelindewijzewaaropdit

gebeurt.Belangrijkaspectindezeisdematewaarinmeninstaatisdedroogluchtlanggenoegin

contacttebrengenmetdemest.Ditishetstadiumwaarindevochtuitwisselingtussendemesten

deluchtplaatsmoetvinden.







14


Omditprocesefficiënttelatenverlopenishetvanbelangdedroogluchtmeerderemaleninhet

procestegebruiken.Dematevanhercirculatievandedroogluchtissterkbepalendvoorde

efficiëntievandeinstallatie.Opditpuntzijnerverschillenindeinstallaties.Deverschillende

leveranciershebbenverschillendetechnischeoplossingen.Deeenkiestvoorhergebruikvande

luchtdoordraaiendebandenbovenelkaarteplaatsen,terwijldeanderdeluchtmeerderekeren

doorhetmestpakketopeenvasteroostervloerhaalt.Demestwordtlaagsgewijsinhetsysteem

gebracht.Denatstefractiekomtsteedsbovenopenhetdroogsteproductzitonderinhetpakket.

Meteenspeciaalroersysteemwordtdeonderstelaagdusdanigbewerktdatdezevergruistwordt

enineenopvangbakvalt.Indezelaagsgewijzeopbouwismeninstaatdedroogluchtineen

constantesnelheid,gelijkmatigdoorhetdroogpakkettehalen.Devochtopnameishiermee

optimaal.Hetsysteemwerktmeteeneenvoudigtrommelzeefsysteemdatvezels,harenenandere

onvolkomenhedenuithetnatteproceshoudt.


Met1MW/uurthermischewarmtekan0,8tot1m3drijfmestgedroogdworden. Naarmatede

luchthergebruiktwordtkandeverwerkingscapaciteitperMW/uuromhoog.

.

Alleleveranciers werkenaantechnischeverbeteringenvanhuninstallatie.Hierbijrichtmenzichvooralophet

efficiëntergebruikvandedrooglucht.Doorverdereintegratievanhetdroogprocesenhet

luchtwassingsproceswordenduidelijkeverbeterstappengezet.Deefficiëntievanhetdroogproces

kanhierdooromhoog,waardoormet1MW/uurmogelijk1,5tot2m3mestgedroogdkanworden.

(zieuitlegoppag.10).Behalveefficiëntieverbeteringindedroogcapaciteitontstaathierookeen

efficiëntieverbeteringindeluchtwassing.Doorhetvakercirculerenvandeluchtinhetproces

ontstaanermeerdereluchtwasstappen,waardooremissiereductiestotruim99%realiseerbaar

zijn. Demeerkostenvandezetweedeluchtwasstapisoverzienbaar,omdatdezebijhetontwerp inhetgeheelvandeinstallatieopgenomenkanworden


Vanbelangbijdekeuzevaneeninstallatieisverderdeflexibiliteitindeverwerkingvanandere

producten.Demeesteinstallatieszijn,somsmetkleineaanpassingen,instaatdikkefractievan

rundveemesten/ofpluimveemestteverwerken.Ookdigistaatisverwerkbaar.Dematewaarin

spuiwaterverwerkbaaris,isafhankelijkvandekeuzevandematerialen.Installatiemetveelmetaal

zijnmindergeschiktdaninstallatiesdievooralbestaanuitkunststof.


Detechnischehaalbaarheidvandediverseinstallatiesisbeoordeelddooreenexternedeskundige.

(ThermassInnovationsbv).Dehieruitverkregeninformatieisalsbasisgebruiktvoordeexploitatie

berekeningvanhetgeheel.Opbasisvanditonderzoekkangeconcludeerdwordendatmestdroging

technischhaalbaaris. Hetvaltbuitendekadersvanditonderzoekomeenoordeeltegevenover dematewaarindeverschillendeinstallatiesditefficiëntdoen.Echterbijdekeuzevaneen

installatie,spelenookanderefacetteneenrol.Naastdeefficiëntievandeinstallatiezijnbewezen

referentiesenkwaliteitvandetotaleorganisatievanbelang.Geconcludeerdkanechterwordendat

ervoorhetopzettenvaneenhaalbarebusinesscaseleverancierszijndieeenbetrouwbare

installatiekunnenleveren.







15


3.1.2.Bedreigingen

Probleemontbeerteencentraleprobleemeigenaar

Inopdrachtvanhetinnovatienetwerkisonlangseenstudieuitgevoerdnaardemarktvoormest.In

hetrapportisdetotaleeconomischeomvangvanhetveehouderijcomplexafgezettegendekosten

vandemestafzet.Detoegevoegdewaardevanhetveehouderijcomplexbedroegin200715,0

mrdwaarvanhetaandeelvandeintensieveveehouderij11%,zijnde0,55mrdwas. 19 De

hoeveelheidgeproduceerdemestheefteendirecterelatiemetdeomvangvandeprimaire

productieinhetveehouderijcomplexinonsland.In2007werdinNederlandcirca72miljoenton

mestgeproduceerd. 20 Hiervaniscirca18miotonmestnietopeigengrondvandeveehoudersafte

zetten.Dekostenvanverwerkingvanditoverschotzijnvoordebetrokkenveehouderssamencirca

300miljoenperjaar.Ditiscirca2,5tot3%vandetoegevoegdewaardevanhettotale

veehouderijcomplex.Hetbedragmoetbetaaldwordendoordeveehoudersdiemestvanhun

bedrijfmoetenafvoeren.Voordeveehoudersbedraagtdit12,5%vandetoegevoegdewaarde.Dit

iseengemiddelde;voorvarkenshoudersisditaandeelnoghoger. 21


Uitdezeanalyseblijktdathetmestoverschotprobleeminverhoudingtotdeomzetvanhettotale

veehouderijcomplexnietabnormaalgrootis.IndiendeveehouderijinNederlandeenmultinational

zouzijn,zouditprobleemindebedrijfsvoeringinenkelejarenopgelostworden. Nualwordt

jaarlijks300miljoenuitgegevenom18miotonmestaftezetten.Gemiddeldisdatietsmeerdan

16,50perton.Opbasisvandehuidigeinzichtenindetechniekenmarkten,benaderendeze

kostenhetniveauvandemestverwerkingwaarbijexportvanmineralenmogelijkis.

Eisenveehouders:

Laagsteprijsgarantie

Zekerheidaflevering

Lagekostenen

investeringen

Plaatsing

Eigen

grond

Bestaande mestmarkt

Ca 50 mio

ton mest

Trend

Veehouders

Cash driven

Tr

an

sp

or

t

Akkerbouwers

Verhandelde Mest:

18 mio ton

Ca. € 300 mio

Verleidingsmodel

Inkoopgrondstof

Fondsvorming

1.Interventie

Overheid

2. Productie

Capaciteit +

Know how

Marktconform

Wieinvesteerten

Neemtrisico?

Waarde

creatie

door

schaarste

Markteisen:

Zekerheidkwaliteit

Concurrerendeprijs

Zekerheidlevering

Geenbemoeienismet

productie

Verwerkte

grondstof

uit mest

GroenGas

5%

bijmenging

Kunstmest

Mineralen

balans

Water

Reiniging

Scheiding

Dik/dun

Overigen

Bouw

Teeltbakjes

regelgeving

Gebruikers/

afnemers

Gasunie

Chemie

Elektriciteit

Akkerbouw

Tuinbouw

particulier

Boeren

Groot

verbruikers









Bouw

Teelt

16


Hetmestafzetprobleemisechternietvaneenbedrijfofmultinational,maarvanmeerdan10.000

veehoudersdiemestproducerenenmeerdan1.000bedrijvendiemesttransporteren.Zowelde

veehoudersalsdeakkerbouwersdiedemestlatenuitrijdenophunlandkenmerkenzichdooreen

sterkesturingopuitgaandekasstromen.Ditresulteertinkortetermijnoptimalisatieendussnel

willeninspelenopprijsveranderingindemarkt.Ditleidttoteengebrekaancollectiviteitom

gezamenlijkoplossingentezoeken.Hetvindenvandraagvlakenverbondenheidbijhetrealiseren

vanhetvoorliggendeprojectisomdieredenmoeilijk.Ondernemersuitdesectorkijkenvooralnaar

elkaarenhopendateenanderdeeerstestapzet.Wanneererpositievebewijzenvoorhandenzijn

endeorganisatiestructuurvooriedereenhelderis,ismenbereidzichlangdurigtebinden. 21 Voor

dehaalbaarheidvanditprojectzijnnietalleenregelsenverplichtingennodig,maarook

ondersteuninguitdeprimairesectoreneenautoriteitdieopereertnamensdeveehouders.

Veevoer

Water

Afvalfood

industrie

Primaireproducten

(intensieve)veehouderij

Melk

En

Melk

Producten

Eieren

Vlees

en

Vlees

producten

Food

Industrie

consument

Verwaarding

Bijproducten

Slacht

Industrie

Farma

afgeleideproducten

(intensieve)veehouderij

(generieke)

Bodem

verbeteraar

Landbouw


Bron: Verkenning van vraaggestuurde ketens van producten uit mest, Innovatie Netwerk

Energie

biogas

Elektri

citeit

warmte

Energie

sector

Ontbrekenderegelsenverplichtingenbemoeilijkenslagingskansvanproject

Mine

ralen

P

N

K

S

p

e

c

i

l

a

s

overige

Chemie

Waterzui

vering

Iedereveehoudermeteenmestoverschotzalvoorzijnbedrijfssituatieeenkeuzemoetenmaken.

Hetverwerkenvanmestistechnischingewikkeld,vraagtschaalgrootteengaatgepaardmet

financiëlerisico s.Hetovergrotedeelvandeveehouderszalditdusnietalleenkunnen.


Detechniekvormtnagenoeggeenconcurrentie.Hetkostenniveaupertonmestvanditprojectis

dermateconcurrerenddatanderetechniekenprijstechnischnietveellageruitzullenkomen.Eris

metnameconcurrentieteverwachtendoorverminderingvanmestproductie.Bijkrimpvande

veestapel,wordtermindermestgeproduceerdenzullenakkerbouwersweerbetalenvoor

drijfmest. 22 Ofdeveestapelgaatkrimpeneninwelkemateismoeilijktevoorspellen.Ditwordtniet

alleendoordedrukopdemestmarktbepaald,maarookdooraangescherpteregelgevingten









17


18


aanzienvandehuisvestingvandierenendeuitstootvanammoniakuitstallen.De

onvoorspelbaarheidvandezefactorenvormteenprobleemindeopzetvan

mestverwerkingsprojecten.


Inherentaanregelgevingisdatiedereendieeenmestoverschotheeft,meebetaaltaanhet

wegwerkenvanhetoverschot.Doorhetontbrekenvandezeregelgevingzijnmestproducentenniet

verplichtteparticiperen.Alsmestnietverwerktwordt,vergrootdatdekansopkrimpvande

veestapel.Deoverheidsregelgevingheeftduidelijkekadersgesteld.Alshetmestoverschotniet

verwerktwordt,iskrimpdeenigeoptie.Uitgesprekkenmetvertegenwoordigersvandiverse

sectororganisatiesenbankenblijktdatzijverwachtendatindekomendevijftottienjaarde

veestapelnietdusdanigzalkrimpendatdaarmeeevenwichtopdemestmarktgerealiseerdwordt.

Mestverwerkingisnoodzakelijkomtotevenwichtindemestmarkttekomen.Collectiefdraagvlak

vandemestproducentenisdannodig.

Efficiëntievanmestdroogsystemenvaninvloedopdeemissievanammoniak

Mestdroginggeschiedtvialuchtdroging.Inhetproceswordengrotehoeveelhedenluchtverplaatst.

Voordatdeluchtweeruithetproceskomt,wordtdezegewasseninluchtwassers,zodatde

emissiesbinnendegesteldenormeringblijven.


Debelangrijkstefactorisdeemissievanammoniak.Middelsberekeningsmodellenwordtde

depositieopvoorverzuringgevoeligegebiedenberekend.Metnamedeuitstroomsnelheidvande

ventilatieluchtisvaninvloedopdedepositie.Hoehogerdeuitstroomsnelheid,destelagerde

depositie.Eenhogereuitstroomsnelheidisalleentehalenmethogeredrukventilatoren. 23 Deze

ventilatorenzijnminderenergiezuinig.Uitoogpuntvanzuinigenergiegebruikzoudekeuzemoeten

vallenoplageuitstroomsnelheden,terwijluitoogpuntvanverminderingvandepositiegekozen

moetwordenvooreenhogereuittreedsnelheid.

Kwaliteitmestbepaaltefficiëntiemestscheidingsinstallatie

Dedrijfmestmarktbestaatuiteengrotediversiteitaandrijfmest.Dezemestbevatverschillende

gehaltenaandrogestof,stikstof,fosfaat,kalienanderestoffen.Bovendienvarieertdeconsistentie

doordesamenstellingvandediervoedingendoordeinvloedvanhetstalsysteem.Daardoor

ontstaatereengrotevariatieinhetaanbodvandrijfmest.Zoishetverwerkenvanmestvandieren

diebrijvoerkrijgenandersdanmestvandierendiedroogvoerontvangen.Brijvoermestbevat

hogerezoutgehaltes,dieindeomgekeerdeosmosetotproblemenkunnenleiden.(Bron:

veehoudermetomgekeerdeosmoseinstallatie).


Deefficiëntievaneenmestscheidingsinstallatiewordtvooreenbelangrijkdeelbepaalddoorde

aanvoervaneenconstantekwaliteitmest.Hoegroterdevariatie,destekleinerde

verwerkingsefficiëntie.Doorhetgroteaantalaanbiedersindemarktendegenoemde

kwaliteitsverschillenishetnieteenvoudigomtesturenopdeconstantekwaliteit.Ditvraagtom

eenscherperegiefunctievandebeheerdervandescheidingsinstallatie.

Afzetmarktennogonvoldoendeontwikkeld

Dehaalbaarheidvaneenduurzameeneconomischrendabelemestverwerkingonderzoekenmoet

eigenlijkgebaseerdwordenopdeeisendieafnemersaanheteindproductstellen. 21


19


Indehuidigemestoverschotmarktisechterweinig

vraagnaarmestverwerkingsproducten,omdat

onduidelijkisofervoldoendemargeterealiserenis.Deafzetkansenvoorgedroogdevarkensmest

zijnhetgrootstindemarktvoorbodemverbeteraars/organischemeststoffenofindemarktvan

biomassabrandstoffen.Beidemarktenhebbenpotentiemaarzijnnognietofonvoldoende

ontwikkeld.Beidemarktenzullenechtergarantieswillenhebbenovereenbepaaldeminimale

aanvoeropjaarbasis. 24

GroenGas

5%

bijmenging

Kunstmest

Mestver

vangers

Mineralen

balans

Water

Reiniging

Scheiding

Dik/dun

Specials

Algen,Ureum

Bouw

Teeltbakjes

regelgeving

Gasunie

Chemie

Elektriciteit

Akkerbouw

Tuinbouw

particulier

Boeren

Groot

verbruikers

Automotive

Bouw

Teelt

Markteisen

:

kwaliteit

Prijs

levering

Passendin

Productie

schema

Proces

Industrie

voor

Verwerking

Mest

Mest

aanbod

Mestveiling:

Prijs

Transparant

Kwaliteit

Volume

Vraaggestuurdemestverwerking

Vraagnaar

producten

Vraagnaar

grondstoffen

Gebruikers

producten

Uitrijden

mest

Eigenland

Akkerbouw

Interactie


Varkensmestnabewerkingbruikbaaralsorganischemeststof

Dehuidigemarktvanorganischemeststoffengebruiktvooralpluimveemestenstapelbarestalmest

alsgrondstoffenvoordeproductievanorganischemeststoffen.Aangevuldmetallerleistromenuit

debiomassacompostering,zoalsbijvoorbeeldchampignonmest.


Gedroogdevarkensmestkandezemestsoortennietautomatischvervangen,omdatdezemestin

samenstellingeneigenschappenandersis.Eénvandebelangrijksteverschillenisdegeurdie

vrijkomtnagebruik.Organischemestproductengemaaktvangedroogdevarkensmestgevenmeer

negatievegeurprikkelsdananderemestsoorten.Organischemestkorrelswordenopdegrond

gestrooid.Dooropnamevanwatervalthetproductuitelkaarwaardoordemeststoffenmaaróók

degeurvrijkomt.Ditnegatievekenmerkkangrotendeelsvoorkomenwordendoormonovergisting

vandevarkensmest. 25

Omsuccesvoleenorganischmestproductopbasisvanvarkensmestinde






Agerland,Memon,AgroLimburg,VICSterksel


markttekunnenzetten,zaldrogevarkensmestvermengdmoetenwordenmetandereorganische

mestenmineralecomponenten.

Soortmest,viscositeit,drogestofgehalteenmineralenbepalenkwaliteiteindproduct

Mestdrooginstallatieskunnendiversesoortenmestverwerken.Hiermeewordtnietalleenbedoeld

mestafkomstigvandiversediersoorten,maarookmestmetdiversesamenstellingen.Het

drogestofgehalte,deviscositeit,demineralensamenstellingendevoorbewerkingineen

biovergisterzijneveneensbepalend.Technischzijnerveelmogelijkheden.Deefficiëntie

vandeinstallatiezalhethoogstzijnbijinputvanmestmeteenconstantekwaliteit.

Brandveiligheidiseenextraaandachtpuntbijdekeuzevandetechniek

Doorhetsteedsdrogerwordenvanhetproductinhetdroogprocesneemtookhetgevaarvan

ontbrandingtoe.Doordecombinatievankleinepartikels,hoogorganischestofgehalte,hoge

temperaturenenlaagvochtgehalteingedroogdemest,bestaaterooksteedsbrand of

explosiegevaar. 14


Bijhetontwerpvandetechnischeinstallatiemoetextraaandachtgegevenwordenaandeplaatsing

vandraaiendedelendiewrijvingswarmtekunnenveroorzaken.Dedraaiendedelenmoetendaarom

zoveelmogelijkbuitendedrooginstallatiegeplaatstwordenofgoed afgeschermdworden,zodatze

nietmethetdrogeproductinaanrakingkunnenkomen.Verderverdientdeopslagvanhetdroge

productaandachtwaardoorspontaneontbrandingalsgevolgvanbroeivoorkomenwordt. 26


Mestdrogingkentveletechnischeaandachtspunten.Problemendiezichbijhetdrogenvanmest

kunnenvoordoenzijnveranderendestofeigenschappenvandemesttijdenshetdrogen,zoals

klontvorming(vereistrecycling vangedroogdmateriaal),veranderendeviscositeit/kleefgedragbij

indampen(gummyfase),vervuiling(reinigingmetzuurenloog),corrosievanconstructiemateriaal.

Gebruikmakingvanbewezentechniekenisbijderealisatievangrootschaligemestdrogingdanook

aantebevelen.

Landenkunnenimporteisenstellenvoorhormonenenantibioticaindrogemest

Aanwezigheidvanhormonenenantibioticainheteindproductkaneenaandachtspuntzijnvoorde

export.Overdeaanwezigheidvanhormonenenantibioticainvarkensmestisnogmaarweinig

bekend.Duidelijkisdatdezestoffenwelindemestzitten.Erisnogweinigonderzoekgedaannaar

dehoeveelhedeneneventueleschadelijkeeffectenervan.DeskundigenvanWURenSTOWAgeven

aandatdestoffennamestscheidingwaarschijnlijkvolledigindevastedelenvandemestzitten.Bij

mestscheidingzullendezestoffennietdoordemembranenvandeomgekeerdeosmoseinstallatie

komen,omdatzeeengoteremolecuulwaardehebbendanwater.Zeblijvendusofinhetvloeibaar

mineralenconcentraatofindedikkefractie.Bijvolledigemestdrogingzullendestoffeninhet

gedroogdeproductblijven,veronderstellenddatzenietvluchtigzijn.Hoogstwaarschijnlijkzullen

hormonendoordehittebehandelinginhetdroogsysteemafgebrokenworden.Ofdeaanwezigheid

vanhormonenenantibioticanadeligegevolgenheeftvoordewaardevanheteindproducthebben

isonduidelijk.Aangenomenmagworden,dathetproductbijgebruikalsmeststofindebodem

afgebrokenwordt.Indiennodig,zalditverderonderzoekvergen.




20


21

3.2Planologischhaalbaarheidsaspecten

3.2.1.Kansen

Beperkendefactorenbepalenlocatievandeinstallatie

Dekeuzevandelocatie

vandedrooginstallatie

wordtdoorveelfactoren

beïnvloed.Deemissievan

ammoniakendeafstand

vande

warmtetransportleiding

zijndetweemeest

beperkendefactoren.

LocatieA,deonderste

puntopdeluchtfoto,

aan

dezuidzijdevande

productielocatievan

Nyrstar,ligtdichtbijde

zuurkoelervande

ZinkfabriekDitisdeplaats

waarrestwarmtevoorhet

projectwordtafgevangen.

Dezeliggingiseen

voordeel,omdat

warmtetransportleidingen

duurzijnenhet

voordeligerisdeafstand

dedrooginstallatiekortte

houden.Metde

warmtetransportleiding

wordthetwarmewater

verplaatstnaarde

drooginstallatie.LocatieAligtechterdichtbijdevoorverzuringgevoeligeNatura2000 gebieden.

Opdezelocatieisdaaromsnellerhetmaximuminhetemissieplafondbereiktdanopeenlocatieop

grotereafstandvanhetnatuurgebied.Deliggingisdusbepalendvoordeverwerkingscapaciteitvan

deinstallatie.


LocatieBdebovenstepuntopluchtfotoenligtaandenoordzijdevandeproductieinstallatie.

LocatieBligtophetnogteontwikkelenDuurzaamIndustrieterreinCranendonck(afgekortDIC).

RealisatievaneenmestdrooginstallatiesluitaanbijdebeoogdesynergieeffectenophetDIC

ZinkfabriekNyrstarbeschiktovereengrootindustrieterreinenisinsamenwerkingmetde

gemeenteCranendonck

bezigmetdeontwikkelingvaneenDuurzaamIndustriepark

Cranendonck(DIC).DegemeenteCranendonckenNyrstarwerkensamenenzoeken

industriëleactiviteitendiesynergieeffectenkunnenopleveren.Derealisatievanditproject

pastprimaindezeontwikkeling.


LocatieNyrstarinBudellogistiekgunstiggelegen.

Delocatieligtineenconcentratiegebiedvoorintensieveveehouderij.Ditisvanbelangvoor

detransportkostenvanaanvoervanmest.Ineenstraalvan5, transportkosten(ongeveer

80tot100km) zijnenkelehonderdduizendentonnenmestaanwezigdieverwerktmoeten

worden.BovendienligtdelocatieaandeZuidWillemsvaartenaandespoorwegverbinding

metAntwerpen.

Uitstootvanammoniakvolledigbepaalddoorrendementvanluchtwasser

Detotalestikstofuitstootwordtbepaalddoordemaximaaltoelaatbarestikstofdepositieophet

nabijgelegenbeschermdenatuurgebiedRingselven.DeammoniakdepositieophetRingselven

wordtdooreenaantalfactorenbepaald.Deafstandvanhetuitstootpunttothetgebiedishierbij

vanbelang,maarookdeuitstroomsnelheidvandelucht.Hoehogerdeuitstroomsnelheidvande

lucht,hoelagerdedepositieis.Hogereuitstroomsnelhedenkunnenechteralleenmaar

gerealiseerdwordenmetkrachtigeventilatoren.Dezehebbenalsnadeeldatzemeerenergie

verbruikenalslagedrukventilatoren.


Doordejarenheeniserveelonderzoekgedaannaarhetrendementvanluchtwassers.

Chemischeluchtwassershalenophetpuntvanammoniakreductiebetereresultatendan

biologischeluchtwassers.Terwijldebiologischeluchtwassersvaakbeterscorenophet

reducerenvangeurcomponenten.Uitonderzoekblijktdatchemischeluchtwasserstot98%

ammoniakreductiekunnenrealiseren. Doortweeluchtwassersachterelkaarte

plaatsenontstaateencumulatiefeffecteniszelfseenreductievan99,96%tehalen.

Hetplaatsenvandubbeleluchtwassersisvoordezeinstallatiegoedmogelijk.Hettelkens

wassenvandeuitgaandeluchtvraagtechterelektrischeenergievoordeventilatorenende

waterpompen.Alsdezeindeontwerpfasemeegenomenkunnenwordenzijndemeerkosten

aanvaardbaar.Technischishetdusmogelijkomammoniaknagenoeggeheelaftevangen.

Vooreendergelijkeopstellingisechternoggeenwettelijkeerkenning.Onderzochtmoet

wordenopwelkewijzeditterealiserenis. Bijkomendvoordeelvandubbeleluchtwassingis

datookdegeurcomponentencumulatiefverminderen. Uitgaandevandemaximale

depositievan25molophetRingselvenzoumeteenenkelvoudigeluchtwassermeteen

reductierendementvan98%(bijeenuitstroomsnelheidvan5m/s)eenmaximale

mestdroogcapaciteitvanongeveer100.000tonmogelijkzijn.Doorhetplaatsenvaneen

dubbeleluchtwasserkandeverwerkingscapaciteit10maalzohoogworden,isde

ammoniakemissietotnagenoegnultereducerenenisdebeschikbarerestwarmteoptimaal

tebenutten.

Ammoniakbankbiedtsoelaasbijemissieprobleem

Milieutechnischisdegeldendeammoniakregelgevingéénvandemeestbeperkendefactoren.

Europeseregelgevingsivantoepassing.Dezeregelgevingisindelidstatenverderuitgewerktin

regelgevingvoordeveehouderijsectorenendeindustrie.OokinNederlandhebbenwetemaken

metverschilinregelgevingvoordezetweesectoren.Inprincipehebbenwevoorditprojectte

makenmetderegelgevingvoordeindustrie.InditkaderisdeProgrammatischeAanpakStikstof,

(PAS),vantoepassing.DePASiseenonderdeelvandeVerordeningStikstofdiedooriedere















22


23

e


provincievastgesteldmoetworden.Indeuitwerkingvandezeverordeningwordtvastgelegdop

welkewijzedestikstofuitstootmoetwordengecompenseerd.Doelvandeverordeningisom

gebiedsdekkenddestikstofuitstootbinneneenvastgesteldplafondtehandhaven.


DelocatievanNyrstarligtindeprovinciesLimburgenNoordBrabant.Destikstofuitstootheeft

invloedopdeNatura2000 gebiedendieinbeideprovinciesliggen.Ditbetekentdatditproject

onderhevig

isaand

regelgeving

uittwee

provincies.



De

Verordening

Stikstofisin

deProvincie

Noord

Brabant

vastgesteld.

InLimburgis

dezeinvoor

bereiding.

Vaststelling

ervanwordt

inhetvoorjaarvan2011verwacht.DePASdientechternoginbeideverordeningenteworden

uitgewerkt.OpditmomentisnognietaantegevenopwelkewijzedePASuitwerktvoordit

project.


Hetprojectkangezienwordenalsverlengdemestverwerkingvanveehouderijbedrijven.Inoverleg

metprovincialeambtenareniservoorgekozenditprojectonderderegelsvoordeveehouderijte

scharen.HetprojectwordtdaninhetkadervandeVerordeningStikstofbeschouwdalseennieuw

tevestigenveehouderijbedrijf.


Deammoniakvanstoppendeveehouderijbedrijvenwordt,conformdeVerordeningStikstof,

opgenomenineenprovincialeammoniakbank.Bedrijvendiewillenontwikkelenkunnenhiervoor

rechtenuitdezebankinzetten.Dezeregelingbiedtmogelijkhedenvoorditmestdroogproject.Voor

gebruikmakingvanrechtenuitdeammoniakbankmoeteenmeldinggedaanwordenbijGS,dievia

eenuitzonderingopdeverordening,eenbesluitneemt.Inverbandmetdeliggingopdegrensvan

tweeprovinciesisvanbeideprovincieseenbesluitnodig.Ofdezeregelingvoorditproject

voldoendemogelijkhedenbeidtisnogontduidelijk.

RealisatiemestdrooginstallatieMERplichtig

Mestdrogingvaltondercat.18.2vandeDlijstvanhetbesluitMER.VolgenshethuidigeBesluit

MERbetekentditdatbijeencapaciteitvan100tonperdagofmeerhetinitiatiefMER

beoordelingsplichtigis.Hetbevoegdgezagdientbijdeaanvraagommilieuvergunning/

omgevingsvergunningtebeoordelenofersprakeisvanzodanigebijzondereomstandigheden,dat

ereenMERgemaaktmoetworden.DenabijheidvanNatura2000 gebiedenzouzo'n


omstandigheidkunnenzijn.HetisdusnietbijvoorbaatuittesluitendatdeMERbeoordelingkan

leidentotdeplichtomeenMERoptestellen.


Doorhetvoorafmakenvan eenpassendebeoordeling (bijv.inhetkadervande

natuurbeschermingswet)kanblijkendathettotaleinitiatief(inclusiefeventuelesaldering)geen

negatieveinvloedheeftophetNatura2000gebied.Indienhetprovincialebevoegdgezagvan

meningisdatditinitiatiefonderdeVerordeningStikstofvoorindustriëleactiviteitenvalt,zou

daarindemotivatiegevondenkunnenwordendatditproject,ondanksdenabijheidvaneen

gevoeligN2000gebied, geenMERbeoordelingbehoeft.


HetBesluitMERisaanherzieningtoe.Het EuropeseHofheeftvorignajaareenuitspraakgedaan

overeeningebrekestellingvanNederland.Hierbijisaangegevendatdehuidigedrempelwaarden

uitdeDlijstvanhetBesluitMERnietzostriktgehanteerdmogenworden,omdatdezeuitsluitend

opomvangvandeprojectengebaseerdzijn.Aangezienookandereomstandighedenkunnenleiden

totbehoorlijkenegatievemilieueffecten,moetendezeookbetrokkenwordenbijdeafwegingof

eenprojectMERbeoordelingsplichtigis.Indepraktijkbetekentditdatdezeondergrenzen

momenteelnietgehanteerdmogenwordenendatiederprojectindeDlijstMERbeoordelings

plichtigis,ongeachtedeomvang.Volgensdehuidigeplanningzalinhetvoorjaarvan2011een

gewijzigdBesluitMERgenomenworden.Indatvoorstelkomtdehuidigecategorie18.2nietmeer

voorindeDlijst,nochindeClijst. MogelijkishetprojectonderhetnieuweBesluitMERnietmeer

MERbeoordelingsplichting. 33 Tegendetijddatconcreeteenomgevingsvergunningaangevraagd

wordt,moetonderzochtwordenwatdeconcretegevolgenzijnvandeherzieningvanhetBesluit

MER.





24


25

de


aande

nietde

me

me

5ha

mtetransportleidingenkort.

3.2.2.Bedreigingen

Deammoniakbankwerktalleenbijvoldoendebeschikbarerechten

Deammoniakbanksystematiekwerktdusdanigdatsteedsammoniakdepositietenopzichtevaneen

bepaaldNatura2000 gebiedtoegekendmoetworden.Voorditprojectisdedepositieophet

Ringselvenvanbelang.Onduidelijkisnoginhoeverreervoldoenderechtenindeammoniakbank

aanwezigzijn. Debenodigdehoeveelheidrechtenisafhankelijkvandeomvangvande

drooginstallatieendeemissiereductiediemetdeluchtwassinghaalbaaris.Ermaggebruikgemaakt

wordenvandeammoniakbanktot50moldepositie.Hetisnietrealistischomopditniveautegaan

zitten.Verwachtwordtdateenmaximaledepositievan25molhaalbaaris.Indehaalbaarheids

studieisditalsuitgangspuntgekozen.

Mogelijknadeelkanzijndatdebeschikbarerechtenuitdeammoniakbanknodigzijnvoorrealisatie

vanhetproject.Hierdoorkunnenandereontwikkelingenvanagrarischebedrijvenonmogelijk

worden.Ditkanleidentotweerstandvandeomliggendeveehouderijbedrijven.

BestemmingsplanlaatmestdrooginstallatiebijZinkfabriekvanNyrstartoe

Erzijntweemogelijkevestigingslocatiesvoordedrooginstallatieonderzocht:locatieAenlocatieB.

Beidelocatiesliggenbestemmingstechnischopeenanderterrein.


LocatieAligtdichtbij

dezuurkoelingop

hetbedrijventerrein

vanNyrstar.Als

installatieopdeze

plekgevestigd

wordt,valtdeze

onderde

bestemmingsvoor

waardenvanhet

industrieterreinvan

Nyrstar.De

installatiekan

gestelde

voorwaarden

voldoen.Omandere

redenenheeftdeze

locatieechter

voorkeur,metna

deliggingten

opzichtevandenatuurgebiedenisnadelig.LocatieBligtophetnieuwteontwikkelenDuurza

IndustrieterreinCranendonck,afgekortDIC.Ditiseenindustrieterreininontwikkelingvan12

groot.HetgrenstaandenoordkantdirectaanhetindustriecomplexvanNyrstar.Hierdoorisde

afstandvandenoodzakelijkewar


HetbestemmingsplanvanhetDICisnognietvastgesteld.DegemeenteCranendonckverwachtdat

hetbestemmingsplanbeginjanuari2011inprocedurekankomen.Voorderealisatievandit

bedrijventerreiniseenMERprocedureinafronding.Ermoetennogeenaanvullendegegevens

aangeleverdworden.Voorhetonderdeelgeluid

enammoniakemissieaanvullenderapportage


vereist. 35DeNatuurBeschermingswetsteltextravoorwaarden.Aandenoordzijdevandelocatie liggennatuurgebiedenwaaraangeluidseisengesteldworden.Hierzijnvogelsoortenaanwezigdie

nietverstoordmogenworden. AandezuidzijdeligthetRingselven;eenvoorverzuringgevoelig

beschermdNatura2000 gebied.Naafrondingvandezeproceduresisersprakevaneen

bestemmingsplanwaarinvestigingvanbedrijvenindemilieucategorie2t/m5mogelijkis.


Omgevingsvergunningverleenbaarbinnenvereistegeur engeluidsnormen

Metingangvan1oktober2010geldtdeomgevingsvergunning.Dezeomgevingsvergunningomvat

eenaantaloude milieuvergunningen.Doelvandeomgevingsvergunningisomdemogelijk

negatieveeffectenvanverkeer,geluid,lichtenemissieopdeomgevingtebewakenente

beperken.Detoegestanenormenzijnopgenomeninhetbestemmingsplan.


InhetkadervangeluidmoetrekeninggehoudenwordenmetdewoningenaandeHoofdstraatin

BudelDorplein.Deinstallatiemoetdusdanigingerichtwordendatvoldaanwordtaande

geluidsnormen.InhetkadervanhetaanvullendeonderzoekvoorhetverkrijgenvandeMER

vergunningvoorhetbestemmingsplanisindicatiefgekekennaardegeluidsbelasting.Opbasisvan

dezeindicatiekanaandenormvoldoenworden.Technischzijnermogelijkhedenomde

geluidsproductiezolaagalsmogelijktehouden.


Hetprojectzalmoetenvoldoenaandegesteldegeuremissienormen.Ditvereist

behandelingviachemischeluchtwassingenmogelijkbiologischenabehandeling.Inhet

kadervanderegelgevingzijndewoningenaandehoofdstraatgeurgevoeligeobjecten.

OnduidelijkisnoginhoeverredekantoorfunctiesophetbedrijventerreinvanNyrstarenop




26


hetnieuwteontwikkelenDICgeurgevoeligeobjectenzijn.Erzijngeenandere

geuremissienormenbekenddiegebruiktkunnenwordenomdeactuelesituatietebepalen.

Uitonderzoekblijktdatgeuremissiemetchemischeluchtwassingsterkgereduceerdwordt

endatdubbelewassingookdubbeleffectheeft.Bovendienkandegeuremissiesterk

beperktwordendoordemesteersttevergisten.Ditiseenextraredenomde

voorschakelingvanmonovergistingverderteonderzoeken.


Hetontbreektmomenteelaanactuelegeuremissienormenvoormestdrooginstallaties.Het

isdaaromnietmogelijkomindicatieberekeningenuittevoeren.Opditpuntzalaanvullend

onderzoeknodigzijnenmoetmogelijkeenmaatwerkoplossinggezochtworden.


AmmoniakdepositieopRingselvenmogelijkbeperkendefactor

Opbasisvanhetuitgangspuntdat25moldepositieophetRingselvenmogelijkis,isbepaald

hoeveelkgammoniakuitgestotenkanworden.Deammoniakdepositieissterkafhankelijkvande

uitstroomsnelheidvandeluchtuitdeventilatoren.Hoehogerdeuitstroomsnelheidhoehogerde

absoluteuitstootinkgammoniakkanzijn.VoordelocatieophetDICisdeammoniakemissie

berekendopbasisvaneendepositievan25molophetRingselven.


Uittreedsnelheidvandelucht AmmoniakemissieinkgNH3/jaar

1m/s 4000

5m/s 6000

10m/s 9000


Debijbehorendemestdroogcapaciteitkanberekendwordenalshet

ammoniakreductierendementvandeluchtwasserbekendis.Dataspectisonderdekansen

verwerkt.




27


3.3Organisatorischehaalbaarheidsaspecten

ProjectsuccesafhankelijkvanwiltotsamenwerkingNyrstarenComiva

Debestemanierwaaropbeidepartijenzichaanelkaarkunnenbindenisdoorsamende

investeringsverplichtingenaantegaan.Daardoorwordenbeideorganisatiesverantwoordelijkvoor

hetbedrijfsresultaatlopenzesamenrisico.Comivazalviahaarleden/leveranciersmoetenzorgen

voorgegarandeerdeaanvoervanmestenNyrstarmoetgarantstaanvoordeleveringvande

afgesprokenhoeveelheidrestwarmte.


Nyrstarisechternietindepositieomteinvestereninditproject.Deontwikkelingopde

wereldmarktzijndusdanigdathetbedrijfzichbijinvesteringenconcentreertopdeaankoopen

ontwikkelingvangrondstofmijnen.Daarligtdeeersteprioriteit.Omdezeredenkanenwilhet

bedrijfnietinvesteren.NyrstarwilechterweldeproductielocatieinBudelinstandhouden. 38


VanNyrstarwordtverwachtdatzijrestwarmtelevertaandepoortvandenieuweinstallatie.

Comivazalafnamegarantiesmoetenafgeven.Vooreenzuiverescheidingvan

verantwoordelijkhedenmoetNyrstarzorgenvoordetechnischeinvullingvandewarmtewinningbij

dezuurkoelerenhetransportvanrestwarmte.Erzaleenoplossinggezochtmoetenwordenvoor

definancieringvanditdeel.Omdeleveringsgarantieenderisico sintedekkenmoeteencontract

metNyrstargeslotenworden.Nyrstarisbereidtzo ncontracttesluitenmetComiva.

38

VoorkeurrealisatieprojectnaarlocatieDIC

VandetweeonderzochtelocatiesgenietdelocatieophetDICommeerdereredenendevoorkeur.

Eénvandebelangrijksteisdatereenvollediggescheidenexploitatiemogelijkis.AlsComivaeen

locatieophetDICverwerft,kanzedaarvolledighaareigenopzetkiezen.Nunogisdebetreffende

grondvanNyrstar,maarmogelijkgaatdezeovernaardegemeenteCranendonck,dieals

ontwikkelaarvanhetDICoptreedt.Ofgrondenineigendomoferfpachtwordenuitgegevenisnog

nietduidelijk.

Oprichtingnieuwbedrijfvoorexploitatieproject

Voordeexploitatievandeinstallatiezaleennieuwejuridischeentiteitgevormdmoetenworden

meteenverantwoordelijkdirecteur/bedrijfsleider,dieverantwoordelijkisvoordeexploitatie

volgenshetvastgesteldebusinessplan.AfhankelijkvandegekozenstructuurincoöperatieofBV

vormmoetdeleidingverantwoordingafleggennaardeleden/leveranciersofaandeelhouders.

Afhankelijkvandeomvangzullenenkelemedewerkersnodigzijnomhetdagelijksewerkinde

fabriekteverzorgen.

Realisatievanhetprojectbiedtvoorbetrokkenorganisatieskansen

Hetprojectkanvoorallebetrokkenpartijeneenbijdrageleverenaanhetverbeterenvanhetimago

Uithetoogpuntvanmilieuvraagteenkritischemaatschappijommilieuvriendelijkerproductie

methoden.Hetfeitdatsamengezochtwordtnaarvoordelenwaardoormilieuproblemen

verminderdofopgelostworden,wordtalspositiefervaren.


VoorComivageldtdatmestmetrestwarmtedusdanigverwerktkanwordendaterproducten

ontstaandieexporteerbaarzijn.Ditleverteenbelangrijkebijdrageaanhetoplossenvanhet

Nederlandsemineralenoverschotendraagtbijaanhethergebruikenvansteedsschaarserworden

NPKmineralen.



28


Nyrstarlevertmetdeaanwendingvanrestwarmteeenbijdrageaandeverminderingvanuitstoot

vanCO2.Bijeenaanwendingvan24MW/H 7500uuropjaarbasiswordtruim38000tonCO2

uitstootgereduceerd.

Positiefisverderdatmetderealisatievaneenmestdrooginstallatieeenstartgemaaktwordtmet

deontwikkelingvanhetDIC.Omwonendenzullendeontwikkelingvanhetprojectkritischvolgen.

Metnameverkeersbewegingeneneventuelegeuroverlastzullenaspectenzijnwaarkritischnaar

gekekenwordt.



29


3.4Financiëlehaalbaarheidsaspecten

3.4.1.Kansen

RealisatievanhetprojectbiedtvoorzowelNyrstaralsComivakansen

Derealisatievanhetprojectvraagteenflinkeinvestering.Demestdrooginstallatiewordtvolledig

inpandiggeplaatst.Ditbetekentdatereengroteloodsgebouwdmoetworden,waarinnaastde

drooginstallatieookopslagvangereedproductmoetplaatsvinden.Voordeopslagvandrijfmest

zulleneenaantalsilo sgebouwdwordenomervoortezorgendatervoldoendebuffercapaciteitis.

Hetdroogprocesiseenvolcontinuproces,terwijlalleenopweekdagenaangevoerdwordt.Het

gebouwwordtvoorzienvaneenluchtwasser.Erzijnsystemenwaarindemestdrooginstallatieende

luchtwassinggeïntegreerdis.Optioneelkaneennabewerkingvanmengenofpersenvanhet

gedroogdeproductgekoppeldworden.

ProjectbiedtNyrstaraantrekkelijkeopbrengstvoorrestwarmte

Nyrstarkangedurendedenormale jaarrondbedrijfsuren24MWth/uurrestwarmteleverenaande

installatievanComiva.Hetaantalbedrijfsurenwordtbepaalddoorhetaantaljaarurenminus

onderhoudsurenenproductieuitval.Bijeenvolcontinuproceskunnenmaximaal8760uurgedraaid

worden.Nyrstarlegtdeproductieeenkeerindevijfjarengedurendevierwekenstilvoorgroot

onderhoud.Metinschattingvanheteigenonderhoudenproductieuitvalisvoordeexploitatie opzetuitgegaanvan7500draaiurenjaarlijks.OpbasisvandekostprijscalculatievanComivawordt

eenprijsvan2,50perMW/uurvoordegeleverderestwarmtealsrealistischbeschouwd.Uitdeze

opbrengstmoetenderente,afschrijvingendeonderhoudskostenvandeinstallatiebetaald

worden.Dezekostenzijnafhankelijkvandeverwerkingsomvangongeveer0,50tot1,50per

MW/uur.RealisatievanhetmestdroogprojectlevertNyrstarjaarlijksenkeletonnenaan

opbrengstenopvoorrestwarmtedienugeenbestemmingkent.


WeinigalternatievenbeschikbaarvooraanwendingvanrestwarmtebijNyrstar

Navraagindemarktleertdaternagenoeggeenvergelijkbareprojectentevindenzijn.De

kwaliteitvanderestwarmte(


MestdroogprojectkanmogelijkalsvliegwielvooranderebedrijvigheidophetDICfungeren

Hetprojectpastprimaindeontwikkelingslijnvanditbedrijventerrein,waarmetname

ingezetwordtopsynergieeffectenmetdezinkfabriek.BehalverestwarmtekanNyrstarook

zwavelzuurleverenaanhetproject.Hetprojectkanalsvliegwielfungerenvoorandereaan

biomassagerelateerdeactiviteitenophetDIC.Metdebouwvaneendrooginstallatiekomt

deambitievoorderealisatievaneenbiovergistingsinstallatie,diegroenestroomkan

leveren,eenstapdichterbij.DemestdrooginstallatievanComivazoudeeersteactiviteitmet

synergieeffectenzijndieophetDIContwikkeldwordt.

3.4.2.Bedreigingen

Afzetmarktvoor drogeorganischevarkensmestmoetontwikkeldworden

InNederlandzijnmaareenpaarbedrijvendiegedroogdevarkensmestkunnenverwerkentoteen

organischemeststof.Dezebedrijvenstaanopenvoorsamenwerking,maarzijnvooralsnogniet

bereideensubstantiëleopbrengstprijsvoorhetdrogeeindproducttebetalen.DeNederlandse

marktvoororganischemeststoffenisbeperkttotenkeleduizendentonnenopjaarbasis.Deze

marktisvooralgerichtophetgebruikindemarktvandehobbytuinders.Eriseenkleinsegmentin

deprofessioneleland entuinbouw.Deafzetvanorganischemeststoffenisvooralgerichtophet buitenland.Omhiereenmarktoptebouweniseenomvangvanenkeletienduizendentonnen

nodig. Deontwikkelingvaneenmarktvoorbodemverbeteraarsvraagtechteraanvullende investeringen.Dekwaliteitvanheteindproductissterkafhankelijkvandeinputvandetedrogen

mest.Hetmeestidealeeindproductkangerealiseerdwordenalsdevarkensmestalsdrijfmest

gedroogdwordt.Indienalleendikkefractiegedroogdwordtbevatheteindproductalleenfosfaat

en kleinefractiestikstof.Indiengekozenwordtvoorhetdrogenvandigistaatuit

vergistinginstallaties,wordtdekwaliteitvanheteindproductvolledigbepaalddoorde

samenstellingvandeaanvoerindevergister.Dematevantoevoegingvancovergistingsproducten

iszeerbepalend.Deopbrengstvanheteindproductwordtvooralsnogopnulgesteld.Deeventuele

opbrengstisnodigvoordeontwikkelingvandeafzetmarktvanhetdrogeproduct.

Varkensmestafzettenvoorbiomassaverbrandingstelthogeeisenaanrookgasreiniging

Technischishetmogelijkomgedroogdevarkensmestineenbiomassaverbrandingsovente

gebruikenalsgrondstof.Installatieszullenechteraanspecialeeisenmoetenvoldoen.Een

voorbeeldhiervanindepluimveesectorisdecentralevanDEPinMoerdijk.Eenvergelijkbare

installatiebouwenvoorgedroogdevarkensmestisnietrealistisch,omdathetonmogelijkisomin

dezelfdeomvangvoldoendemestopéénlocatiebijelkaartekrijgen.Eengedeeltevande

gedroogdevarkensmestmeeverbrandenindeDEPcentraleisnietmogelijkomdatdecentrale

vergundisoppluimveemest.Hetverbrandenvananderegrondstoffendanpluimveemestkan

andereuitstoottotgevolghebben.Omdeeffectenvanrookgasreinigingvasttekunnenstellen,is

hetvanbelangdaterproevengedaanworden.Verderisheteenminderperspectiefvolleoptie,

omdatvoorafzetrichtingverbrandernogsteedsbetaaldmoetworden.Binnendebusinesscasevan

DEPiser,zekerdekomendejaren,geenruimtevoorandereproductenenzekernietvoor

productendiegeenverwerkingbijdragebetalen.Uiteindelijkishetstrevenindehaalbaarheidvan

ditprojectomeenopbrengstvoorhetdrogeeindproductterealiseren.






31


Deverbrandingswaardevanvarkensmestisongeveer1519MJ/Kgdrogestof.Tervergelijkingligt

deverbrandingswaardevanluchtgedroogdhoutmet20%vochtop15,5MJ/kgenpluimveemest

heeft eenverbrandingswaardevan1416Mj/kgdrogestof.Quaverbrandingswaardezou

gedroogdevarkensmestmeeverbrandtkunnenwordeninverbrandingsovens.Meeverbrandenis

echterminderaantrekkelijk.MetnamedeNOx vormingiseenprobleem. Afzetisdanookalleen interessantindiengrotehoeveelhedenineenconstantestroomgeleverdkunnenworden.Mogelijk

zijnerinstallatiesinbinnen ofbuitenlanddiegedroogdebiomassazoudenkunnenenwillen

verbranden.Deinstallatiezalhieropingesteldmoetenworden.Bijafvalverbrandersisde

rookgasreinigingafgesteldopdestrengstenormen.Daaromwordtookeenafvalverwerkingtarief

gevraagd.


Geziendegeringeopbrengstpotentievanheteindproductendeminimalebijdragevandezefactor

indetotaalexploitatie,wordtdehaalbaarheidgetoetstopeenopbrengstprijsvannuleuro.Het

drogeeindproductisvoornuleuroaftezetten. Indiengeïnvesteerdwordtinproductontwikkeling

iseenhogeropbrengst,inderangevan10tot50, pertonmogelijk.

Afschrijvingstermijnvantienjaarvooreendergelijkeinstallatiesmeestrealistisch

Deexploitatiewordtopgezetvooreenminimaleperiodevantienjaar.Eenkortereperiodeisniet

realistischomdatandersdeafschrijvingslastentezwaaropdeexploitatiedrukken.Adviseursvande

Rabobankstellendateenafschrijvingstermijnvanzevenjaarvoordergelijkeinstallatiesgebruikelijk

is. Indeindustriezijn,volgensopgavevanNyrstar,afschrijvingstermijnenvan20jaar

gebruikelijk. Voorditprojectisdatnietaantebevelen,omdatniettevoorspellenishoede

mestmarkterovertienjaaruitziet.Indeveehouderijsectorvindendiversepartijentienjaaraleen

langetermijn.Afschrijvingstermijnwordtvooralingegevendoordeinschattingdatover10jaar

evenwichtsbemestingisbereiktendemarkterdanandersuitkanzien.

Externefinancieringdooreenbankismogelijkmitsaanvoorwaardenwordtvoldaan

UitoverlegmetdeRabobankblijktdateendergelijkprojectvoormaximaal50%financierbaaris.

Ditissterkafhankelijkvandeinschattingvanderisico s.Zeerbelangrijkisdeaanvoergarantievan

mestvoordelooptijdvanhetproject.Ditzalcontractueelgoedgeregeldmoetenworden.Naastde

aanvoervanmestisvanevengrootbelangdatdeaanvoervanrestwarmtevoordeduurvanhet

projectgeregeldis.MetzinkfabriekNyrstarzalditcontractueelvastgelegdmoetenworden.Naast

dezeaanvoergarantieszaldetechnischehaalbaarheidbinnendegesteldebandbreedtevande

kostengetoetstworden.Behalveaandetechnischehaalbaarheid,wordtgrotewaardegehechtaan

deinvullingvandebedrijfsvoering.Hetefficiëntorganiserenvandegeheleexploitatieisvan

cruciaalbelangvoorhetuiteindelijkerendementvanhetproject.Uiteraardwordtookgekeken

naardeafzetvanheteindproductennaaralternatieveningevaleenvandetoeleveranciers

onverhooptnietaanzijnverplichtingenkanvoldoen.

Dekansvanslagenvanmestverwerwerkingwordtgroteralsveehoudersfinancieel

participeren

Degenediehetmeestebelanghebbeninhetprojectzijndeleveranciersvandemest.Zijzullen

garantmoetenstaanvooraanvoervanmestgedurendetienjaren.Naastaanvoergarantieishet

wenselijkdatzijeenbelangrijkdeelvanheteigenvermogenvanhetprojectzorgen.Alsdebank

50%financiertiser50%risicodragendeigenvermogennodig.Deverbondenheidenzeggenschap









32


vanleverancierskanmiddelsvermogensdeelnamegerealiseerdworden.Volgensschattingenvan

bedrijfsadviseur,accountantsenkredietadviseursvandeRabobankisinlegvan15, tot20, per

tondoordeleveranciersrealistischenfinancierbaaropheteigenbedrijf. Voor

veehouders/leveranciersdiedrijfmestaanleverenisditeenwerkbarerelatie.Doorhetaankopen

vanleveringsrechtenwordtdeelgenomenindefinancieringvanhetprojectenzeggenschap

geregeld.


Eenprobleemkanontstaanbijveehoudersdiedeelnemenineenmestscheidingsproject.Daarbij

kandebehoefteontstaandikkefractievarkensmestaanteleveren. Veehoudershebbenvaakin

degelijkeprojectenookalleveringsrechtengefinancierd.Indezesituatiemoethet

mestscheidingsprojectalscollectiefleveringsrechtenkopen.Dezeprojectenkenneneen

financieringsbehoeftevanongeveer10, perton. Uitgaandevanafzetvanalledikkefractienaar

ditmestdrogingsprojectkomtdatneeropeenverhogingvanongeveer3, perton,(uitgaandevan

30%dikkefractiepertonteverwerkenvarkensdrijfmest).Bijeengeschatteinvesteringsbehoefte

van50, pertonisaanvullenderisicodragendkapitaalnodig.

Dehaalbaarheidisgebaatbijfinanciëledeelnamevanbedrijvenuitdeperiferie

Naastdeleveranciersendebankisernogbehoefteaanexternefinancierenvan10tot20%

risicodragendeigenvermogen.Hiervoorzijnderdepartnersnodig.Deslagingskansvanhetproject

stijgtwanneertoeleveranciersenorganisatiesuitdeperiferievandeveehouderijzichfinancieel

verbindenaanhetproject.Ditvergoothetvertrouwenindehaalbaarheidvanhetproject.Uit

overlegmetdeRabobankblijktdatookzijditeenbelangrijkemeerwaardevinden.Decomplexiteit

vandeproblematiekindemestmarktisgebaatbijondersteuningvanoplossingsrichtingendiedoor

degehelemarktgedragenworden. VoorpartnerNyrstarwordthetprojectsterkerwanneer

bedrijvenuitdeperiferiezichverbinden.

Financieringvanwarmteunitenvanwarmtetransportvraagtmaatwerk

DeinvesteringdieinhetwarmteafgifteblokendewarmtetransportleidingopdelocatievanNyrstar

moetplaatsvindenzouinprincipevoorrekeningvanNyrstarmoetenkomen.Dezebedraagt

ongeveer1,75miljoen. Tegenoverdezeinvesteringstaateenvergoedingvoorafgenomen

restwarmte.DezescheidingisgewenstomdatComivahetterreinvanNystarnietwilbetredenvoor

onderhoudenaansturing.Nyrstarisverantwoordelijkvoorhetleverenvanderestwarmteenstaat

aandelatvoordeinvestering.Nyrstarkan/wil,vanwegehaarinvesteringstrategieinontwikkeling

enaankoopvangrondstofmijnen,hierinnietinvesteren. IngevalNyrstareerderdandelooptijd

vanhetprojectstoptmetdeleveringvanrestwarmte,dientereenoplossingtezijnvoorde

financiëleconsequentieshiervan.Ditzoubijvoorbeeldopgelostkunnenwordendoorvoordeduur

vandeterugverdientijdvandeinstallatieaftezienvanvergoedingvanderestwarmte.De

terugverdientijdwordtingeschatop2,5tot3jaar.Eenoplossingkanookgezochtwordenineen

zgn.hoog/laagconstructievoordevergoedingvanderestwarmte.Ofwel:winstdelingsregeling

waarineenminimumenmaximumprijsvoorderestwarmtewordtvastgelegd.

Mestleveranciersbindenzichalleenbijacceptabelekostprijs

Wateenacceptabeleverwerkingsprijsvoordemestleveranciersis,ismoeilijkexactvasttestellen.

Iederemestleverancierszalditandersbepalen. Velefactorenzijnhieropvaninvloed.Opbasisvan











33


veelgesprekkenendeskresearchkangesteldwordendatdeverwerkingsprijsafboerderijop

langeretermijnniethogermagliggendan15,/perton.Voordekortetermijn(eerstevijfjaar)is

maximaal18, (inclusiefgemiddeld5, transportkosten)acceptabel.Dezeprijsisafhankelijkvan

dekwaliteitvandemest.Zeugenmestbevatminderdrogestofenisdaaromgoedkoperinafzet.

Verwachtwordtdatdemestafzetindekomendejarenzalstijgenalsgevolgvandetoenemende

drukopdemestoverschotmarkt. Hetisechternietvanzelfsprekenddatdemestafzetgedurende delooptijdvanhetprojectopdithogeniveaublijft.Dedoelstellingomevenwichtopdemestmarkt

tebereikenzalopdeeenofanderewijzebereiktmoetenworden.Zodraditbereiktis,isde

verwachtingdatmestafzetkostenopeenlagerniveaustabiliseren.Deexploitatiezalverbeterd

moetenworden,hetzijdoorefficiëntieverbeteringindeinstallatie,hetzijdoorontwikkelinginde

afzetmogelijkhedenvanheteindproduct.Hetprojectwordtalshaalbaarbeschouwdalsde

verwerkingskostenpertonmestaandepoortindeeerstejarenrondde12, tot13, bedragen

enoptermijnmetenkeleeuro spertondalen.

CO2reductiebeleidvanEUbedreigendvoorNyrstar

DegevolgenvanhetEuropesebeleidophetgebiedvandeCO2reductiezoudengevolgenkunnen

hebbenvoorhetvoortbestaanvaneenenergieintensieveactiviteitalsNyrstarinNederland.De

doorbelastingvandeCO2kostenopdeelektriciteitsprijskunnentotgevolghebbendatdekostprijs

voorNyrstardusdaniguitdehandlooptdaternietmeerrendabelgeproduceerdkanworden.De inschattingvanditrisicovaltbuitendereikwijdtevandehaalbaarheidsstudie.Gekekenisnaar

alternatieveenergievoorzieningvoorhetgevalditzougebeuren.Hetopwekkenvaneigenenergie

viaverbrandingvanheteigeneindproductistechnischmogelijk,maarwordtnietrealistischgeacht.

Welkaneendeel vandeenergiegehaaldwordenuitvoorschakelingvanmonovergistingof

opschalingnaarbiovergistingmetcoproducten.Deenergiekosteninhetprojectzullendanwel

stijgen.










34


3.4.3.Exploitatiekosten

Keuzevoorstapelbareofverpompbaremeststerkbepalendvoorkostprijsberekening

Voordeberekeningvandefinanciëlehaalbaarheidzijnuitgangspuntennoodzakelijk. Uitgangs

puntenzijngebaseerdopdiverseinformatiebronnen,zoalsparametersuitanderestudies,

informatievaninstallatieleveranciers,accountants,bankenenkennisinstellingen.Elkekeuzeheeft

invloedofisafhankelijkvananderekeuzes.Decomplexiteitmaaktdathetinhetkadervandeze

haalbaarheidnietmogelijkisomeenstandaardkostprijsberekeningoptestellen.Devele

verschillendeparameterszijnafhankelijkvanvelefactoren.Eengoedekostprijsberekeningispaste

makenbijeenconcretebusinesscase.Naastlocatiespecifiekeaspectenzijnerduidelijkverschillen

inde technieken.Indebasiszijndeverschilleninkostprijsvandedroogtechniekenterugtevoeren

naardeverwerkingvaneenstapelbaarofverpompbaarproduct.Erisduseenwezenlijkverschilin

uitgangspuntenvooreeninstallatiediegebaseerdisopdrogenvandikkefractieofdrijfmest.Inde

kostprijsvandeinstallatiezijnerverschillenindegrondstofontvangst(drijfmestofdikkefractie),

hetinterntransportendeenergieefficiëntie.Voortszijnerverschillenindeconstructievande

installatie,waardoorsommigeinstallatiesineengebouwgeplaatstmoetenwordenenbijandere

deinstallatiedientalsdragervoordebuitenschil.Alleinstallatieshebbendeflexibiliteitomzowel

drijfmestalsdikkefractieteverwerken,waarvoorduscombinatiesvantechniekennodigzijn.De

keuzehierinwordtvooralbepaalddoordeaanvoervanuitdemarkt.


Inhetkadervandezehaalbaarheidsstudiezijnverschillendescenario sdoorgerekend.Hiervoorzijn

eenaantaluitgangpuntengekozendieindebeoordelingvanhetgeheelalsrealistischenhaalbaar

wordeningeschat.Opbasisvandezeberekeningenkangeconcludeerdwordendateenkostprijsin

debandbreedtevan18, tot25, pertonafboerderijhaalbaaris.Hiermeekangesteldworden

datmestdrogingmetgebruikvanrestwarmteookeconomischmogelijkis.Vooreenexactere

prijsbepalingishetuitwerkenvaneenspecifiekebusinesscaseechternoodzakelijk.


Dehiervermeldeuitgangspuntenbiedeneenrichting,maarkunnenvooriederespecifiekesituatie

anderszijn.Indegevoeligheidsanalysewordtdeinvloedvanbepaaldekostenaspectennader

toegelicht.


Uitgangspuntensterkprojectafhankelijk:

Rentepercentage 6%

PersoneelskostenperFTE/jr 50.000,

AantaltonnenmestteverwerkenperFTE 50.000tonperFTE

MinimumaantalFTEvoorproject 3

Onderhoudskostenpertonteverwerkenmest 1,

Kostenwarmtetransportleidingperstrekkendemeter 875, tot1250,

Kostenpertonzwavelzuur 50, tot150,

Zwavelzuurverbruikpertonteverwerkenmest 12tot23kg

Energieverbruik(o.a.ventilatoren)pertonmest 10 tot40KWH

EnergiekostenperKWH 0,10tot0,20

Restwarmteverbruikpertonteverwerkenmest 0,8 1,25MW/uur

Investeringskostendrooginstallatiepertonmest 30, tot60,

Transportkostenaanvoerdrijfmestpertonmest 3, tot7,

Percentagedrogestofperaangevoerdetonmest 830%

Drogestofpercentagevanheteindproduct 80 90%

Teverdampenlitersvochtpertonmest 650 905ltr

Afschrijvingstermijninvestering 7 20jr

35


Onderhoudskostenwarmtewisselaarzuurkoeler 510%

Benodigdterreinoppervlakte 5.000 20.000mtr

Prijspermeterbedrijventerrein 85, tot125,

Bedrijfsurenop jaarbasis 70008000

Oppervlaktebedrijfsgebouwper100.000ton 10002000mtr

Gebouwkostenperm2 150, tot1000,

Beschikbarerestwarmteperuur 12 24MW/uur

Opbrengsteindproduct pertondroogproduct 0, tot5,

Indicatieveinvesteringenvoordrogingvan160.000tondrijfmestopdeDIClocatie,bij

eenbeschikbaarheidvan24MWth/uur

Bedrijfsterrein 850.000,

Gebouwendrooginstallatie 6.218.182,

Warmtewisselaarbijzuurkoeler 1.050.000,

Warmtetransportleiding 675.000,

Onvoorzien 500.000,

Totaal


9.143.182,


Dekostenbepalingvandewarmtewisselaarendewarmtetransportleidingzijnmetbehulpvanhet

DACEprijzenboekgemaakt.Uitgaandevandrijfmestverwerkingiseenkostprijsvan18,75perton

afboerderijhaalbaar.Wordtgekozenvooralleendikkefractieverwerking,danvraagtdateen

hogereinvesteringeniseenkostprijsvan21,50pertonhaalbaar.


3.4.4.Gevoeligheidsanalyse


Dekeuzevandeuitgangspunteniszeerbepalendvoordehaalbaarheidvanhettotaal.De

complexiteitvanhetgeheelmaaktdatdiverseactorenofmarktomstandighedenkunnenleidentot

eenanderekeuzevanuitgangspunten.Ominzichttegevenindeinvloedvaneenaantalbelangrijke

factorenzijndezeuitgewerktineengevoeligheidsanalyse.

Meerofminderbeschikbarerestwarmte

VoorhetonderzoekbijNyrstarisdebeschikbaarheidvan24MW/uurrestwarmteperuurals

uitgangspuntgekozen.Eenhogerehoeveelheidrestwarmteperuurleidttoteenhogerecapaciteit

vandeinstallatie.Hetisechternieteenvoudigomzomaarmeerrestwarmtebeschikbaartekrijgen.

Erzaldaneenandererestwarmtebronopdelocatiegezochtmoetenwordenmetdedaarbij

behorendeinvesteringskosten.Ditvraagteenaanvullendonderzoek.


Minderbeschikbarerestwarmteleidttoteenlagereverwerkingscapaciteit.Indezeopzetisde

investeringindewarmteuniteenbasisinvesteringdiemoeilijkflexibeltemakenis.Metandere

woordendeinvesteringskostenindewarmteunitzullennietveellagerwordenalserminder

restwarmtenodigis.Bijeenlagereverwerkingshoeveelheiddrukkendezekostenopmindertonnen

drijfmest.Alshetnoodzakelijkgeachtwordtdatdeverwerkingscapaciteitkleinermoetzijnenmaar

dehelftvanderestwarmtenodigis,danheeftditconsequentiesvooranderekosten.Zozijnde

personeelskostenlager,kanvolstaanwordenmeteenkleinerbedrijventerrein,eenkleinergebouw

eneenkleineredrooginstallatie.Bijeenverbruikvan12MW/uurrestwarmtekanopjaarbasis

81.500tondrijfmestverwerktworden.Degemiddeldekostprijspertonteverwerkenmeststijgt

dannaar21,50.

36


Hogereprijsvoorderestwarmte

Deinstallatieheeftvooriederetonteverwerkenmestafhankelijkvandegrondstoftussende0,8

en1,1MW/uurenergienodig.Dusiedereeurodiemeerbetaaldmoetwordenvoorderestwarmte,

verhoogtdeverwerkingsprijsmet0,80tot1,10perton.

Afschrijvingstermijn

Dekeuzevandeafschrijvingstermijnwordtdoorverschillendepartijenandersingeschat.De

bankenendeagrarischesectorkiezenvooreenafschrijvingstermijnvan7jaren.Indescenario

berekeningenisuitgegaanvaneenafschrijvingstermijnvan10jaar.Wijzigingvande

afschrijvingstermijnheeftinvloedopdekostprijsvanenkeleeuro sperton.

Efficiëntergebruikvanrestwarmte

Deontwikkelingvandetechnologiestaatnietstil.Bijdediverseinstallatieleveranciersiseen

ontwikkelingtezieninhetsteedsverderverbeterenvandeinstallatie.Metnamehetverbeteren

vandeenergieefficiënteheefthogeprioriteit.Dehuidigeinstallatieskunnengemiddeldgenomen

met1,1MW/uureentonmestvan8%drogestofdrogenenmet0,8MW/uureentondikkefractie.

Indiendeinstallatiesverbeterdwordenenhetdroogrendementzouverbeteren,danheeftdateen

gunstigeffectopdeinstallaties.Bijiedere0,1MW/uurdiemindernodigisomeentonmestte

drogen,daaltdekostprijsperton.Dezekostprijsdalingisechternietlineairomdatbijeen

efficiënterenergiegebruikdeverwerkingscapaciteitverhoogdwordt.Ditleidtweertotallerlei

anderekostprijsveranderingen.Duidelijkisweldathiereengrootvoordeeltehalenis.Afhankelijk

vandehogereinvesteringdievermoedelijknoodzakelijkisbijeenenergieefficiëntereinstallatiezal

dekostprijsrelatiefsterkdalen.

Gemiddeldhogerdrogestofgehalteindeaangevoerdemest

Doorhetdrogestofgehaltevandeingaandemestteverhogenhoeftinverhoudingminderwaterte

verdampen.Quasystematiekwerktdithetzelfdealsdeverbeteringvandeenergieefficiënte.Het

zijnechtertweeverschillendemechanismen.Doorbeidedoortevoerenwordtdemaximale

efficiëntieverbeteringbereikt.

Positieveopbrengsteindproduct

Vooralsnogwordtdeopbrengstvanheteindproductopnulgeraamd.Indienheteindproducteen

positievewaardekrijgt,heeftdateengunstigeinvloedopdeexploitatie.Uitgaandevandrijfmest

van8%drogestofeneendrogestofgehaltevanheteindproductvan8590%gaande

exploitatiekostenmetongeveer0,90pertonomlaagbijiedere10, opbrengstperton

droogproduct.




37


38

4 Conclusiesenaanbevelingen


Uitdehaalbaarheidsstudieisgeblekendathetmogelijkisomeenmestdrooginstallatiete

realiserenophetnieuwteontwikkelenbedrijventerreinDICinBudel,metgebruikmaking

vanrestwarmtevandeZinkfabriekNyrstarinBudel.Uiteraardgeldtdatvoldaanmoet

wordenaanrandvoorwaarden.Debelangrijksterandvoorwaardezijndeaanvoergarantie

vanvarkensmestenvanrestwarmte.Dezegarantieszijnalleenteverkrijgenalsvoorde

deelnemendepartijenvoldoendevoordeeltebehalenis.


Voordevarkenssectorisdattebereikenalsdekostprijsvandeverwerkingopeen

acceptabelniveauligt.Deinschattingisdatmestverwerkingalleenhaalbaarisalsde

kostprijsnietbovende18,

pertonafboerderijkomt.Optermijnzaldekostprijsniet

hogermogenwordenomdatdoorevenwichtopdemestmarktdeafzetprijzenzullendalen.

Ditbelangrijkeuitgangspuntinditonderzoekwordthaalbaargeacht,daarzullenwelnog

watinspanningenvoorverrichtmoetenworden.Omdeomvangvandevarkenshouderij

sectoroppeiltehoudenisdenoodzaakomtotmestverwerkingtekomenduidelijk

aanwezig.Debedrijfseconomischesituatieindesectorisechternietvandienaarddater

veelfinanciëleruimteisomhierinteinvesteren.Bovendiengaatdeontwikkelingvan

mestverwerkinggepaardmetontwikkelings

enaanloopkostenenheeftdesectorslechte

ervaringenuithetverleden.Naastdemestoverschotproblematiekspelenerdiverseandere

zakendiehetvoordeindividueleondernemermoeilijkmakeneeninschattingtemakenvan

detoekomst.Dedreigingvanoverheidsingrijpen,metalsgevolgeeneventuelekrimpvande

veestapelisaanwezig.Ditmaaktdatdeindividueleveehouderterughoudendisinhet

aangaanvanlangjarigeleveringscontracten.


Ineenstraalvangemiddeld5,

transportkostenpertonisvoldoendemestaanwezigvan

geschiktekwaliteit.Destanddertechniekisdusdanigdatzowelvarkensdrijfmestalsook

dikkefractie(varkensenrundvee)istedrogen.


VoordezinkfabriekNyrstarliggendevoordelenvooralinhetbereikenvansynergie

effecten,waarbijhetaanwendenvanrestwarmteindezedebelangrijksteis.Dezinkfabriek

behoorttotdecategoriezwareindustrieengrootenergieverbruiker.Demaatschappelijke

opgaveisdanookomduurzamerteproduceren.Efficiënterverbruikvandeenergieishierbij

eenbelangrijkeuitdaging.Intechnischopzichtzijnervelemogelijkheden.Realisatieis

afhankelijkvandeeconomischehaalbaarheid.Restwarmteisinvelekwaliteitenen

kwantiteitenaanwezig.Voordehaalbaarheidvanditprojectisbijdezuurkoeling24

MW/uurbeschikbaar.Technischishetmogelijkdezewarmtemetwarmtewisselaarsopte

vangenentetransporterennaardemestdrooginstallatieophetDIC.Metdeze

restwarmtebronkantussende140.00en280.000tondrijfmestgedroogdworden.De

haalbaarheidvanmestdrogingisalleenmogelijkdoorgebruiktemakenvanlaagwaardige

restwarmte(


39


Technischishetmogelijkomvoldoenderestwarmtebeschikbaartekrijgenvooreen

mestdrooginstallatie.Debasisvandemestdroogtechniekisontwikkeldbijpluimveemest

metstalluchtenbijhetdrogenvanzuiveringsslib.Delaatstejarenzijnerinhetdrogenvan

varkensdrijfmestendikkefractiebelangrijkeverbeteringenindetechniekgerealiseerd.

Varkensmestheeftandereeigenschappendanpluimveemestwaardoorandereeisengesteld

wordenaanhetdroogproces.Demeestetechniekenzijngebaseerdophetdrogenvan

stapelbaremest.Inmiddelszijnerooktechniekenontwikkelddiegerichtzijnopdrogingvan

verpompbaremest.Erisindemarktmaareenbeperktaantalinstallatieleveranciersdiein

staatzijnominstallatiesvoorgrootschaligemestdrogingteleveren.Erisechtergeen

vergelijkbaarvoorbeeldtevindenvaninstallatiezoalshierbeoogdwordt.Opkortetermijn

wordtinBelgiëeeninstallatiegebouwd.Realisatievraagtdanookommaatwerk.Meerdere

leverancierskunnenmestdrooginstallatiesrealiseren,iedermetzijnsterkeenzwakke

punten.Leveranciersworstelenookmetdeonzekerheidofhuninnovatie

en

ontwikkelingskostenuiteindelijkrendementopgaanleveren.Ookopditvlakmoet

samenwerkingmetdeveehouderijsectorverankerdworden.Metnamehetbeschikbaar

krijgenvanammoniak

engeuremissiecijfersisvangrootbelangvoorhetverkrijgenvande

benodigdevergunningen.Hetontbrekenvandezegegevensmaaktdatergeenzekerheidop

ditpuntgegevenkanwordentenaanzienvandehaalbaarheid.


PlanologischishetmogelijkomeenmestdrooginstallatieophetDICterealiseren.De

aanwezigheidvanhetnatuurgebiedhetRingselvenendewoningenaandeHoofdstraatin

Budeldorpleinzijndemeestbeperkendefactoren.Deproblematiekvanammoniakemissie

istechnischoplosbaar.Daarvoorismaatwerknodig.Uitoverlegmetdeprovincies

Limburg

enNoordBrabantblijktdatzijbereidzijnominhetkadervandeProgrammatischeAanpak

Stikstof(PAS)ditinitiatiefaandemerkenalswareheteennieuwevestigingvanintensieve

veehouderij.Opdezewijzekangebruikgemaaktwordenvandecompensatievande

ammoniakemissieuitdeammoniakbankregeling.


Deafzetmarktvandroogeindproductzalontwikkeldmoetenworden.Hierishetaante

bevelenomdesamenwerkingtezoekenmetandereinitiatieven.Deafzetmarktzalpas

interessantzijnalservoldoendehoeveelheidisvaneenconstantekwaliteit.


Derealisatievanhetprojectissterkafhankelijkvandematewaarinbetrokkenpartijenin

staatzijnvoordelangetermijnleveringscontractenmetelkaartesluiten.Hetafdekkenvan

overenweerrisico svraaghierbijextraaandacht.Decomplexiteitvandeontwikkelingopde

mestmarktendenietgebruikelijkesamenwerkingtusseneencollectiefvanvarkenshouders

meteeninBelgiëaandebeursgenoteerdbedrijfmeteeninNederlandgelegenzinkfabriek,

maakthetextrauitdagend.Echtergeziendewinwinmogelijkhedenvoorallepartijeniser

eenreëlekansomditprojectterealiseren.


Verwezenlijkenvanhetplanheefttemakenmetwillen,kunnenendurven.Partijenhebben

methetopstartenvandezehaalbaarheidstudieaangegevenhettewillen.Hetresultaatvan

destudieisdathetkan.Vanbelangishetantwoordopdevraagofpartijenhetaandurven.


Geadviseerdwordtommetderesultatenvandehaalbaarheidsstudieovertegaantotde

ontwikkelingvaneenbusinesscase.Departijendienodigzijnomdefinancieringvaneen

dergelijkprojectmogelijktemakendienenhiervoorgezamenlijkopdrachtteverstrekken.De

vormingvaneenconsortiumishiervooraantebevelen.


40

5. Bronvermelding

BoostenG,deWiltJ,VerdoesN,MunstersC,MarktvoorMest,Verkenningvanvraaggestuurde

ketensvanproductenuitmest,september2010


BergsmaGC,KampmanBE,CroezenHJ,

Goedgebruikvanbiomassa,CEDelft,april2010


FeyaertsT,HuybrechtsD,DijkmansR,BestBeschikbareTechnieken(BBT)voormestverwerking,

tweedeeditie,rapportvanVlaamsKenniscentrumvoorBesteBeschikbareTechnieken.Okt2002


HeijenC,nVWAinspecteur,presentatieoverlegmeststoffeninitiatief,mei2010enpersoonlijke

mededeling


HoopdeW,EhlertP,HorrevortsJ,TomsonN,Alternatievevormenvanreguleringco

vergistingsproducten,LEIrapport2010047,juni2010


KasperGJ,HorrevortsJH,MestexportvanuitNederland,WURrapport87,december2007


Land

entuinbouwcijfers2009,publicatieLEIenCBS,ISSN113869566


LeusinkHH,Blokland

PW,MokveldLJ,Mestmarkt20092015,eenverkenning.LEIrapport3.08.04,

april2008


LEIrapport2010056,Innovatiesrondnatura2000gebieden,september2010


LEIrapport2010048Gevolgenvandeafschaffingvandierrechten.


LEIrapport2009111projectBO03330


MelseRW,WillersHC,Toepassingenvanluchtbehandelingstechniekenbinnendeintensieve

veehouderij.WURrapport029,januari2004


MeijerGAL,KleinTeeselinkH,StroomerJCG,KottnerM,OngenaeRCJ,Strategischeverkenning

covergistingvanmest,EUpublicatienummer2007/S3003260,mei2008


Naarevenwichtopdemestmarkt.

RapportageThemamiddag24juni2008,Commissievan

DeskundigenMeststoffen.


SchroderJ,deBuisonjeF,KasperG,VerdoesN,VerloopK,Mestscheiding:relatietussentechniek,

kosten,milieuenlandbouwkundigewaarde,

WURrappport287,oktober2009


SpanjersH,LeAF,projectplanSynergieRWZIenmestverwerking,april2009enpersoonlijke

mededeling


TielenJMME,MestverwerkingVarkenshouderij,RapportvanArvalis,april2008


TimmermanM.PraktijkinitiatievenMestverwerking.Rapport

367,mei2010


41


TimmermanMenRulkensW(emeritushoogleraarWURMilieutechnolgie)Korteinventarisatie

naarhetperspectiefvanhetdrogenvandigistaatbijbiogasinstallaties.Rapport289,December

2009


Vitonv,Rendementsbepalingvaneenammoniakgaswasservandeventilatieluchtvaneen

varkensstal


VIBR10A0,mei2010rapportvanPRGOdournetnv


VrolijkH,BloklandPW,HelmingJ,LeusinkH,PrinsH,Economischegevolgenvaneenbeperkingvan

deveestapel,LEIrapport2010020,maart2010


Personenenbedrijven:


Agerland,Dhr.H.Frederix

AgroLimburg,Dhr.J.Hendriks

Arvalis,Dhr.J.Tielen

Dofco,Dhr.J.Uenk

Dorset,Dhr.H.Haaring

ChristiaensGroup,Dhr.H.Roeven

Cumac,Dhr.J.vanPaassen

GemeenteCranendonck,Dhr.E.Sprangers

Houbraken/VPsystems,Dhr.R.Bellemakers

ICLFertelizerEurope,Dhr.A.Zanelli

Ingenia,Dhr.B.vanBeers

InnovatieNetwerk,Dhr.J.deWilt

Inno+,Dhr.M.Ortmans

Koenen&Co,Dhr.F.Smets,Dhr.H.Gootzen

LLTB,Dhr.P.DeJong

LeAF,Dhr.H.Spanjers

LineaTrovata,Dhr.B.DoctersvanLeeuwen

Mestac,Dhr.B.Rooijakkers

NieuweVoedselenWarenAutoriteit,Dhr.C.Heijen

OptiwastBV,Dhr.W.VandenElshout

ProvincieNoordBrabant,Dhr.G.Leeuwerke,Dhr.W.Michels

ProvincieLimburg,Dhr.L.Janssen,Dhr.P.Raeven

Rabobank,Dhr.C.VandeBergen,Dhr.H.Verlinden,Dhr.M.Duijf

StienenBedrijfselectronica,Dhr.M.Stienen

Spiessens,Dhr.L.Degroote

Storck,Dhr.C.Krijgsman

ThermassInnovationsbv,Dhr.T.Bartholomeus

Trevinv,Dhr.J.Debruyne

VarkensInnovatieCentrumSterksel,Dhr.J.Horrevorts

WUR,Dhr.W.Rulkens,Dhr.N.Verdoes,Dhr.M.Timmerman,Dhr.F.DeBuisonje

ZLTO,Dhr.J.vanGastel,Mevr.F.Klomp,Dhr.P.vandeRijdt,Dhr.W.Buiter

ZinkfabriekNyrstar,Dhr.H.Denis,Dhr.S.Pustjens,Dhr.G.Janssen,Dhr.J.Vandenbroucke,Dhr.C.

Copini


Tekstadvies:

SparkleTekst&Communicatie


42




6.Bijlagen

Bijlage1:Organisatieenonderzoeksvragenbijuitvoeringhaalbaarheidsstudiegebruikvan

restwarmteproductieprocesZinkfabriekNyrstarBudel,voormestverwerkingComiva.


Organisatie:

HoofdaannemerisCoöperatievoorMineralenValorisatieua.AfgekortComiva.

VertegenwoordigddoordevoorzittervanhetbestuurDhrJackClaessens


DeprojectleidingisinhandenvanDhrTVonckenvanVonckenProject&Interim.


Debegeleidingscommissiebestaatuit:

Dhr.J.Claessens,Voorzitter,namensComiva

Dhr.E.Geurts,namensComiva

Dhr.F.Arts,namensComiva

Dhr.M.Tijssen,namensComiva

Dhr.L.Kuijpers,namensComiva

Dhr.H.DenisnamensNyrstar

Dhr.

H.Bloemenkamp,namensPVV/NVV

Dhr.M.Rooijakkers,namensPVV/LTO

Mevr.M.Hanssen,namensPVV

Dhr.T.Voncken,projectleider


Naastdebegeleidingscommissiefunctioneerteenprojectgroepmetvooralsnogdevolgende

personen

DhrT.Voncken,projectleider

Dhr.J.VanGastel,specialistemestverwaardingvandeZLTO

Dhr.J.Vandenbroucke,

SeniorTechnologistvanNyrstarBudel

Dhr.S.Pustjens,SeniorMileuAdvieurvanNyrstarBudel

Dhr.T.Bartholomeus,SpecialistThermodynamica/Massatransport,vanThermassInnovationsBV.

Afhankelijkvandebehoeftenindeuitvoeringvandehaalbaarheidsstudiekandezeprojectgroepin

eenlaterstadiumaangevuldwordenmetanderespecialisten.


Onderzoeksvragen:

Dehaalbaarheidsstudieisuitgevoerdaandehandvanenkeleonderzoeksvragenbinneneenviertal

aspecten.


1. Planologischehaalbaarheid

D

Ishetbestemmingstechnischmogelijkomeeninstallatietebouwenvoorhetverwerken/bewerken/

drogenvanmest?

eonderzoeksvragendiehierbeantwoorddienentewordenzijn:


Ishetvanuitmilieutechnischoogpuntmogelijkomeenmilieuvergunningtekrijgenvooreendergelijke

installatie?

IseenvergunninginhetkadervandeNBwetnoodzakelijkenzojakandezeverkregenworden?


Zijneraspectendiedereikwijdtevandezehaalbaarheidsstudietebovengaanenwelkaanvullend

onderzoekishiervoornodig?

Welkeaanvullendevergunningenzijnnodigenkunnendezeverkregenworden?


2. Technischehaalbaarheid

Deonderzoeksvragendiehierbeantwoorddienentewordenzijn:

WelkerestwarmtestromenzijnbeschikbaarbijNyrstardiegeschiktzijnvoorinzetvanmest en

biomassaverwerking. Derestwarmtestromenkwantitatiefenkwalitatiefinkaartbrengenindetijden

beschikbaarheid.DitonderdeelisuitgevoerdwordendoordemedewerkersvanNyrstar.

Opbasisvandezegegevensbepalentotwelkeverdampingscapaciteitditkanleidenvoordeproductenvan

Comiva(drijfmestendikkefractie)

InkaartbrengenwatdebeschikbaremeststromenvandeledenvanComivazijnenvanmogelijkandere

kansrijkepartijen

Iserbehalvedevoordehandliggenderoutevanmestdrogingmetrestwarmte,nogeenanderemaniervan

mestverwerkingmogelijk?Waaromisditalternatiefmeerofminderinteressantdanmestdroging?

Vaststellenwelkemogelijkeeindproductengeproduceerdkunnenworden. Welkekansenzijnerindeafzet

marktenvoordediverseproducten?

Zijndeeindproductenvanvoldoendeconstantekwaliteiteninvoldoendemateteproducerenzodateen

solideafzetmarktontwikkeldkanworden?.

WatisdemeerwaardevanhetvoorschakelenvaneenvergistingstapopdelocatievanNyrstar?Isde

productievangroengasofgroenestroomeenmeerwaardevoordeverwerkingvanmestopdezelocatie?

Welketechnischeverwerkingsinstallatiebiedthetbesteperspectiefgezienvanuitdebeschikbare

restwarmtefracties.

Isereengeschikteinstallatietevindendieookkostprijstechnischrealistischis?Wanneerditniethetgeval

is,watmoeternogaanvullendontwikkeldofonderzochtwordenomhetwelmogelijktemaken?

Zijnookanderemestsoortenbuitenvarkensmestteverwerkenineenteontwikkeleninstallatie?

Isdeinstallatieflexibel,kunnenerookanderebiomassaproductengedroogdwordeningevaldemestmarkt

sterkverandertendeaanvoeronverhooptvermindertofwegvalt?

WelkesynergieeffectenzijnermogelijkmetdeactiviteitenopdebedrijfslocatievanNyrstar?

Zijneraspectendiedereikwijdtevandezehaalbaarheidsstudietebovengaanenwelkaanvullend

onderzoekis ernodig?


3. Financiëlehaalbaarheid

Deonderzoeksvragendiehierbeantwoorddienentewordenzijn:

Vaststellenwatdemogelijkeopbrengstenzijnvoordeeindproducten.Opbrengstalsmeststofofals

grondstofvoorbiomassaverbranding?

Welkekostenfactorenzijnerbijderealisatievaneeninstallatie?

Welkeinvesteringenmoetenergedaanwordenvoorderealisatievaneenverwerkingsinstallatieenwatis

dekostprijsperingaandem3ruwemest.

Welkefinancieringsbronnenzijner?Welkepartijzouwelkdeelvandefinancieringvoorzijn/haarrekening

kunnen/willennemen?Welkelangetermijnafsprakenkunnenhierovergemaaktworden?

Hoekunneninvesteringsrisico safgedektworden?

WatisdeuiteindelijkekostprijsvoordeledenvanComivaenwordtdezealsrealistischegezienvoorhet

waarborgenvancontinuïteitvandebedrijfsvoeringvandeledenvanComiva?

WatisdeopbrengstvoorNyrstarenwordtdezealsrealistischgezienvoorhetwaarborgenvancontinuïteit

vanhunbedrijfsvoering?

Zijneraspectendiedereikwijdtevandezehaalbaarheidsstudietebovengaanenwelkaanvullend

onderzoekisernodig?


4. Organisatorischehaalbaarheid

Deonderzoeksvragendiehierbeantwoorddienentewordenzijn:

HoemoetdesamenwerkingtussenNyrstarenComivavormgegevenwordenzodateenlangdurige(min10

jaar)samenwerkingsrelatievoldoendegewaarborgdwordt?

Hoemoet omgegaanwordenmetdehuurofkoopvandelocatieenwelkeafsprakenzijnhieroverte

maken?

HoekunnenervoldoendezekerhedenaangebrachtwordenvoordeleveringvanmestdoordeComiva

ledenendeleveringvandebenodigderestwarmtedoorNyrstar?

Hoekandeexploitatievandeinstallatiegeregeldworden?

ZijnervoorComivaen/ofNyrstarpositieveofnegatieveimagoeffectenteverwachten?

Zijneraspectendiedereikwijdtevandezehaalbaarheidsstudietebovengaanenwelkaanvullend

onderzoekisernodig?


43

More magazines by this user
Similar magazines