Congreskrant - Afdeling

Krant voor deelnemers aan het Algemeen Congres van FNV Bouw op 7, 8 en 9 april 2005
Congreskrant
FNV BOUW STRIJDBAAR
NAAR NIEUWE GRENZEN
Op het Algemeen Congres van 7, 8 en 9 april in Nijkerk zijn de grote lijnen uitgezet voor het beleid van FNV Bouw in
de komende vier jaar. Daarbij zijn grenzen verlegd en grenzen getrokken. Ze werden verlegd om nieuw perspectief
te vinden en getrokken om aan te geven waar de bond de hakken in het zand zet. Want het congres liet er geen
misverstand over bestaan: de bond is het spuugzat om alleen de armoede te verdelen en eist sociale alternatieven.
Het Algemeen Congres stelde
na bijna drie dagen van intensieve
discussies in een kameraadschappelijke
maar strijdbare
sfeer een ambitieus actieprogramma
vast dat de koers aangeeft
voor de komende jaren.
‘Nijkerk’ zal dan ook nog lang
Verschil moet er zijn
doorklinken in de geledingen
van FNV Bouw. De discussies vonden
plaats aan de hand van de
congresnota ‘Op naar nieuwe
grenzen’ en de voorstellen die het
bondsbestuur en afdelingen en
kadergroepen hadden ingediend.
In de congresnota wordt vastge-
Congresdeelnemer Jan Willems uit Den Haag nam het zekere voor het
onzekere en stond donderdagochtend om vijf uur naast zijn bed.
Om kwart voor zes vertrok hij van huis, haalde drie collega’s op in de
stad en reed met hen naar Nijkerk. Twee uur later arriveerden zij bij het
congrescentrum. Veel te vroeg dus, zelfs de koffie moest nog worden
gezet. “Je weet het maar nooit,” lacht Willems, “laatst deden we ook
over Den Haag – Woerden drie keer zo lang als normaal.” Ook Will
Wijnhoven uit Groesbeek vertrok bijtijds, tegen zeven uur. Hij haalde
collega’s op en arriveerde vóór koffietijd. Jan de Vroon had het wat
gemakkelijker: hij woont in Nijkerk. Hij trok de huisdeur achter zich
dicht en was een kwartiertje later op de plek van bestemming.
Bijzonder lange files - tot zeventien kilometer aan toe - en stevige
treinvertragingen rond Utrecht ten spijt, stapten bijna alle
congresgangers op tijd het congrescentrum binnen. Dat was vier jaar
geleden in Den Haag wel anders. Toen speelden zowel een treinchaos
als de mond- en klauwzeerepidemie het congres parten.
steld dat de maatschappelijke
positie van de vakbeweging is
veranderd. In een tijd van verharding
vragen leden een strijdbare
opstelling van de bond, die de
eigen doelstellingen en kernwaarden
als leidraad neemt.
“Rechtvaardigheid, solidariteit,
democratie, zeggenschap, waardigheid
en weerbaarheid zijn
fundamenteel voor ons denken
en doen”, zo stelt de nota.
In zijn openingsspeech voor het
congres gaf bondsvoorzitter Dick
van Haaster meteen al een uiterst
strijdbare voorzet voor de beraadslagingen.
Hij refereerde
daarbij aan de demonstratie van
2 oktober op het Museumplein in
Amsterdam, toen de vakbeweging
heeft laten zien dat zij een
krachtige organisatie is, die
breed in de samenleving wordt
gesteund. Die vakbeweging is het
beu is om achter de feiten aan te
lopen. “We willen modernisering
en geen afbraak. Het roer moet
om”, aldus Van Haaster.
Hij hekelde fel het beleid van ‘dit
snertkabinet’ dat de vakbeweging
in het defensief dringt. “We
komen niet of nauwelijks toe aan
onze eigen ideeën. Het blijft bij
wat knippen en plakken. We halen
de scherpste randjes af van
regeringsvoorstellen waarmee
we het verder volstrekt niet eens
zijn. Hoe belangrijk zulke bijstellingen
ook zijn, wij lusten de
resultaten zo langzamerhand
niet meer. In onze bond slaat de
stemming om. We zijn het spuugzat.
We verdommen het om alleen
de armoede te verdelen. We
willen sociale alternatieven.”
De bondsvoorzitter kreeg veel
bijval voor zijn opstelling. In de
discussies die daarna werden
gevoerd over het toekomstig beleid
klonk dezelfde strijdbaarheid
door. Op zaterdagochtend
werd het actieprogramma in zijn
definitieve vorm vastgesteld.
Verder in dit
nummer:
Wandelgangen
Volop sfeer tijdens het
congres. Dat komt het
meest tot uitdrukking
tussen de vergadersessies
door. Berichten uit de
wandelgangen en
andere wetenswaardigheden
van drie
dagen ‘Nijkerk’. 2/3
Bond doet
het goed
Leden maar ook niet-leden
zien FNV Bouw als dé
organisatie die opkomt voor
de werknemers in de bouwen
houtsector. Dat blijkt
uit onderzoek. 4

Congreskrant april 2005
Bouwjaar 1928 en 1982
De oudste congresganger is
Gerard Riper (77), secretaris en
penningmeester van de afdeling
Culemborg. Riper was voor hij
met pensioen ging bouwkundig
ingenieur. Hij is met gemengde
gevoelens in Nijkerk. “Dit is mijn
derde congres, en hopelijk mijn
laatste. Ik had me niet opgegeven,
maar ben door de afdeling
benaderd om toch te gaan.
Eigenlijk zouden hier veel meer
jongeren moeten rondlopen.”
Riper vindt dat er meer aandacht
moet komen voor de jeugd.
“Natuurlijk, we doen als bond
ook veel voor de ouderen, maar
we zijn geen ouderenpartij. Van
de leden bestaat nu een groot percentage
uit ouderen, de nieuwe
aanwas ontbreekt. De instroom
van jongeren is het belangrijkste.
In de congresplannen staat wei-
Bondsvoorzitter Dick van Haaster in
gesprek met een congresganger
2
nig concreets over wat de bond
voor jongeren wil doen.” Jongste
congresganger is Maikel Weterings
(23) uit Geertruidenberg,
metselaar en lid van jongerengroep
Zuidwest. Het is zijn eerste
congres. “Ik vind het een hele
ervaring. En belangrijk om er bij
te zijn. Ook jongeren moeten
meebeslissen over het beleid
voor de komende jaren.” Weterings
is het met Riper eens. “De
bond heeft een te grijs imago. We
zijn te veel een oude mannenclub.
We moeten veel meer laten
zien wat we doen en in het verleden
hebben bereikt. Het zal nog
knap lastig worden om jongeren
actief te krijgen. Als een jongere
eenmaal lid is, wordt er van alle
kanten aan hem geduwd en
getrokken om hem kaderlid te
maken. Dat schrikt af.”
Café
zonder bier
Het ‘internetcafé’ werd goed bezocht
in de pauzes, vooral de
mogelijkheid voor kaderleden
om zelf persoonsgegevens te bekijken
en te wijzigen in de ledenadministratie
oogstte veel lof.
BOND MAAKT VERLIES-
EN WINSTREKENING OP
“Er lag een roerige periode tussen het vorige congres in
Den Haag en dat van deze week in Nijkerk. Dat maakte
het vakbondswerk er niet makkelijker op”, aldus
algemeen secretaris Nanning Schotanus aan het begin
van de discussie over het in de afgelopen jaren gevoerde
beleid. Het beleid werd uiteindelijk goedgekeurd met
twaalf stemmen tegen.
Schotanus had zelf in zijn inleiding
de balans al opgemaakt. Hij
noemde onder meer de samenwerking
binnen de FNV die is uitgedraaid
op een teleurstelling.
Ook de gezamenlijke aanpak van
vakbondsactiviteiten op regionaal
niveau is geen succes geworden.
En eind 2003 viel het doek
voor FNV Ledenservice.
Succesvol was de oprichting van
teams van reïntegratiebegeleiders,
die voorzien in een duidelijke
behoefte van leden. “Er
maken veel meer mensen
gebruik van dan we hadden verwacht”,
aldus Schotanus. Positief
is ook de vorming van de vakbondscentra.
“Die betekenen een
stap dichter naar de leden toe.”
Minder goed ging het met de vernieuwing
en verjonging van het
kaderbestand, terwijl daar veel
energie in is gestoken. “Misschien”,
aldus de algemeen secretaris,
moeten we toe naar andere
vormen van vrijwilligerswerk;
bijvoorbeeld op projectbasis.”
Tot slot gaf Schotanus het congres
enkele cijfers mee waar de
bond trots op mag zijn. In 2001 is
de bond in actie gekomen voor de
naleving van de reisurenregeling.
Met als resultaat tot nu toe
dat werknemers van 21 bouwbedrijven
in totaal tien miljoen
euro aan nabetaling hebben ontvangen.
Op het vlak van de individuele
belangenbehartiging is
veel geld binnengehaald voor de
leden: over de afgelopen congresperiode
maar liefst dertig miljoen
euro.
Muzikale open
Het FNV Orkest (voorheen het bondsorkest
van FNV Bouw) speelde traditiegetrouw
bij de opening van het
congres. Onder leiding van André
Kaart werd een klein maar kwalitatief
uitstekend concert gegeven. Voor de
muzikale opening van het congres
was ook Slagerij Van Kampen van de
partij, die aanmerkelijk méér volume
produceerde.
Laat Indiase ki
“Kunnen afdelingen bijdragen aan
zo’n schooltje in India?”, vroeg Peter
Alberts uit Deventer. Die vraag bleef
op dat moment hangen. Roel de
Vries, ook aanwezig op het congres,
geeft er als voorzitter van de Internationale
Bond van Bouw- en Houtarbeiders
graag antwoord op: “Jazeker!
Voor 35 euro laat je een Indiaas kind
een jaar lang leren. We zijn met een
aantal mensen bezig om hier in Nederland
een stichting ‘Child Learn’ op
te richten die de schooltjes steunt. De
stichting zamelt hier het geld in en
leidt dat via het IBBH-kantoor in
Genève naar India. Zo wordt moeizaam
internationaal geldverkeer
voorkomen.”
De nieuwe stichting wil contact tussen
de school en de gulle gevers maken.
“Dat kan via e-mail”, zegt Roel de

ing
nderen leren
Indiase gasten op het congres: Rahjeev en
Tula Ram Sharma
Vries. “Je kunt ook zes jaar lang de
schoolloopbaan van één kind sponsoren
en met dat kind een band opbouwen.”
Hoe? Nog even wachten. Binnenkort zijn
de statuten klaar en dan treedt de nieuwe
stichting naar buiten.
Thuiswedstrijd
De afdeling Putten, Ermelo, Nijkerk
(PEN) speelde een thuiswedstrijd
want het congres speelde
zich binnen de afdelingsgrenzen
af. Het bestuur had in de wandel-
Applaus voor Roemeense
Een spontaan hartelijk applaus kreeg
Ramona Veleanu toen bondsvoorzitter
Dick van Haaster haar en haar
Roemeense collega’s prees voor hun
aanwezigheid bij de demonstratie op
19 maart in Brussel. Even later zegt ze
op de gang: “We zijn daar óók tegen.
De richtlijn van Bolkestein helpt ons
niet. We willen omhoog, niet om-
laag!” Ze deelt de vrees van de West-
Europese bonden dat ondernemingen
zich in een EU-land zullen vestigen
met de laagste lonen. Om van daaruit
‘diensten’ te verlenen elders. “En dan
kunnen wij heel lang wachten tot we
een hoger loonpeil krijgen, betere arbeidsomstandigheden
en behoorlijke
swociale voorzieningen.
“Een bond vol kapitalisten”
“De vakbeweging moet de verantwoordelijkheid
nemen voor
de sociale zekerheid. Laat de
werknemersverzekeringen onderdeel
zijn van de collectieve
arbeidsverhoudingen. Verantwoordelijkheid
op sectoraal niveau
is een veel duurzamer systeem.”
Een duidelijke oproep van
Paul de Beer (links op de foto),
hoogleraar arbeidsverhoudingen
aan de Universiteit van Amsterdam.
Op het congres ging hij in
debat met vice-voorzitter John
Kerstens over de toekomst van de
vakbeweging. Volgens de vakbondsprofessor
betekent het succes
van 2 oktober niet dat de vakbeweging
zichzelf in slaap kan
sussen met de gedachte dat het
allemaal weer goed gaat. “De
afgelopen 25 jaar is er al een neergaande
lijn in de invloed van
de vakbeweging. Ik denk dat
het Museumpleinakkoord eerder
een kortstondige opleving is dan
een trendbreuk.” Maar op het
gebied van de sociale zekerheid
ziet De Beer toekomst voor de
bond. “Neem initiatieven, wacht
niet op bezuinigingen om vervolgens
de gaten te repareren.”
Volgens John Kerstens liggen de
zaken niet zo zwart/wit. “Als wij
gangen een eigen standje en voor
iedere congresdeelnemer een fraai
presentje in de vorm van een thermoskan.
Trots op
afkomst
die gaten niet gerepareerd hadden,
wie dan wel?” De reacties
vanuit de zaal zijn positief. “Dit is
een nieuwe kans die we moeten
benutten”, aldus kaderlid Van
Valkenburg.
In de verhouding tussen werkgevers
en werknemers is er volgens
de hoogleraar de afgelopen eeuw
weinig veranderd. Met één ver-
De congresactie heeft 4273 nieuwe
leden opgeleverd. Een score
die een stuk lager is dan vier jaar
geleden. Toen werden er 7500
leden ingeschreven. Voor die
daling zijn verschillende oorzaken:
de economische recessie,
het aantal zzp’ers dat afgelopen
jaren hard is gegroeid en de
komst van buitenlanders op de
bouw. “Er werken minder mensen
in de bouw, terwijl de organisatiegraad
hetzelfde blijft”, aldus
Dick van Haaster. Uit de achterbanraadpleging
die FNV Bouw
voorafgaand aan het congres
hield, blijkt dat niet-leden de
bond steunen en er een binding
mee voelen. Dan vraag ik me af
waarom zijn die ongeorganiseerden
nog geen lid zijn.” Volgens de
voorzitter moet de bond gaan
nadenken over andere manieren
van ledenwerving.
Van Haaster reikte vrijdag op de
Congreskrant april 2005
schil: een gemiddeld gezin heeft
anderhalve ton aan indirect kapitaal,
via eigen beleggingen en het
geld in pensioenfondsen. Zijn
stelling dat werknemers kleine
kapitalisten zijn geworden,
kwam hem op een luid boegeroep
te staan. “We kunnen juist
moeilijk rondkomen”, was de
reactie vanuit de zaal.
CONGRESACTIE:
4300 NIEUWE LEDEN ERBIJ
feestavond de Gouden Bevers uit.
De eerste ging naar de beste
ledenwerver (27 nieuwe leden)
Theo Hurkx uit Sint Oedenrode.
Jan Backx uit Wernhout kreeg
een Gouden Bever voor zijn inzet
als gastlesdocent, werkbezoeken
en als ledenwerver (25 nieuwe
leden). G. Baartman uit Delden
kreeg een Bever als kaderlid van
grote verdiensten. Hij was genomineerd
door de afdeling De
Pyramide. Er waren nog meer
prijsuitreikingen. De jongeren
uit Zuidwest hadden ontwerpen
ingezonden voor de designwedstrijd
voor een promotiestand
van FNV Bouw. Remco van den
Beemd kreeg een MP3 voor zijn
ontwerp van de tafel met de letters
FNV. Ook Iwan Bruin, Dave
Lissenberg, Edwin van Nes,
Anthony Engels, Jeroen Westbroek
en Guido Sloof ontvingen
er een.
De congresgangers uit regio
Zuidwest kwamen graag uit voor
hun afkomst
3

Congreskrant april 2005
4
Praten in deelsessies
Wegens succes op het vorige congres, werd ook in Nijkerk het grootste deel van de inhoudelijke
discussies gevoerd in deelsessies. Ze gingen over maatschappelijke ontwikkelingen,
collectieve belangenbehartiging, individuele belangenbehartiging en de vereniging.
Deelsessie één
Jan Hoogstad (73), voorzitter van
afdeling Vlaardingen, had zich
opgegeven voor de deelsessie
maatschappelijke ontwikkelingen,
waar arbeidsmigratie en illegale
arbeid een belangrijk onderdeel
van zijn. Hij voelt zich persoonlijk
bij deze thema’s betrokken.
“Op mijn vijftiende ben ik
als timmerman aan het werk gegaan.
Ik heb dus meegeholpen
aan de opbouw van het sociale
stelsel. En als ik dan nu zie hoe
dat allemaal wordt afgebroken.
We moeten overeind houden wat
we hebben bereikt. Ik ben al oud,
maar ik heb ook twee kleinkinderen
waar ik het voor doe.”
Daarom is hij ook op 19 maart
gaan demonstreren in Brussel
tegen de Bolkenstein-richtlijn.
“We leven hier in Nederland. De
vakbeweging heeft geknokt voor
een goede CAO en een goede
sociale zekerheid. Door die open
grenzen komen er nu mensen die
onder onze CAO gaan werken. Als
we daar niets aan doen, heeft dat
grote gevolgen. We moeten er in
Europees verband gezamenlijk
aan werken. Nu zijn we nog veel
Een speciale vlag met duizend handtekeningen.
Dat was het gebaar van
dank van de Indiase kindarbeiders die
dankzij de steun van FNV Bouw aan het
kinderarbeidprogramma van de Internationale
Bond van Bouw- en Houtarbeiders,
naast hun werk ook naar
school gaan. De vlag werd, onder
warm applaus, overhandigd aan FNV
Bouw door Tula Ram Sharma, de voorzitter
van de UPGMS uit Agra, één van
de drie Indiase bonden die het project
uitvoeren. Het scholingsproject verloopt
succesvol: het leerlingenaantal
groeit, evenals het ledental van deze
bonden, en ook de arbeidsomstandigheden
en de lonen gaan er op vooruit.
De zaal praat mee tijdens het politieke
debat.
te lief, als een tijger zonder tanden.
Het wordt tijd dat we tanden
krijgen en gaan grommen.”
Deelsessie twee
Bij de deelsessie collectieve belangenbehartiging
kwamen al
gauw de gemoederen in beweging
bij ‘40 jaar werken is genoeg’.
Praten we over veertig jaar
werken of veertig jaar premie
betalen? Dat wil Noordwest weten.
Want het moet glashelder
zijn dat het om veertig jaar werken
gaat: begin je op je 16e, dan is
het met 56 genoeg geweest. Voorzitter
en sectorbestuurder Charles
Verhoef suggereert om ‘ongeacht
premie-afdracht’ aan de
tekst toe te voegen. Zuidwest wil
de veertig jaar beperken tot ‘in
arbeidsintensieve beroepen’.
Zuidoost wil de uitkering 70 procent
laten zijn ‘van het gemitigeerde
eindloon’. Dit om te voorkomen
dat mensen ooit met een
zakje premie op pad worden
gestuurd dat ze zelf maar moeten
beleggen. Zuidwest daarentegen
vindt uittreden tegen 70 procent
te laag: dat moet 80 procent worden.
Zuidoost stelt verder ter discussie
wáár die veertig jaar
gewerkt worden. Daarover is de
deelsessie het snel eens: ‘ongeacht
beroep of sector’. Of toch: de
laatste tien jaar in de sector?!
Deelsessie drie
“Individuele belangenbehartiging
is geen beladen onderwerp”,
aldus Ton Heijnen, voorzitter van
de gelijknamige deelsessie. “Iedereen
voelt het grote belang van
een goede ledenservice en de negen
actiepunten die zijn voorgelegd
spreken voor zich”. Daarmee
wilde de sectorbestuurder
echter niet aangeven dat het ‘kat
in het bakkie was’. “Maar we
moeten een eind komen in consensus,
dat verwacht ik wel”.
Deelsessie vier
De vereniging moet méér in jongeren
investeren om hen bij de
bond te betrekken. Met die doelstelling
ging Remco van den
Beemd uit Roosendaal op donderdagavond
de deelsessie rond het
thema ‘vereniging’ in. Hij dacht
daarbij aan concrete maatregelen.
“Jongeren moeten een zetel
in de bondsraad krijgen. Op scholen
moet het bondslogo er bij jongeren
worden ingeprent. En gastlessen
op school moeten door
jongere kaderleden worden gegeven.
”Overigens”, zegt hij, “ìs de
bond op veel punten al aantrekkelijk
voor jongeren om actief te
worden. Ik word op handen gedragen.”
Hoe verbeter je het contact tussen
de achterban en kaderleden
met een vertegenwoordigende
functie, zoals de leden van de
bondsraad en de sectorraden?
Dat was voor algemeen secretaris
Nanning Schotanus de belangrijkste
vraag waarmee hij die
deelsessie inging. “Het voorstel
om gekozen raadsleden halverwege
hun termijn aan hun kiezers
te laten vertellen wat ze hebben
bereikt, vind ik daarom een
hele goede,” aldus Schotanus.
DANK UIT INDIA VOOR SCHOLINGSPROJECT
LEDEN EN
NIET-LEDEN
SLAAN
FNV BOUW
HOOG AAN
Leden maar ook niet-leden zien
FNV Bouw als dé organisatie die
opkomt voor de belangen van de
werknemers in de bouw- en houtsector.
Dat blijkt uit onderzoek
dat bureau Research voor Beleid
in maart heeft gehouden in
opdracht van FNV Bouw. Vrijwel
alle leden vinden dat de bond voldoende
voor de werknemersbelangen
opkomt en zelfs 58 procent
van de niet-leden vindt dat.
Er is nauwelijks verschil in de
inhoudelijke prioriteiten van leden
en niet-leden. Beide groepen
geven aan groot belang te hechten
aan zaken als pensioen,
vroegpensioen, arbobeleid, werkgelegenheid
en regulering van de
arbeid als het gaat om de inzet
van buitenlandse werknemers.
Eén van de stellingen was: “De
bond doet genoeg voor ouderen
en weinig voor jongeren.” Een
meerderheid van leden èn nietleden
is het daarmee oneens.
Verder vindt liefst 85 procent van
de jongere leden, dat FNV Bouw
voldoende voor hun belang opkomt.
De conclusie is, dat ook zij
zich in het beleid van de bond
herkennen. Bij de discussie in de
SER over de nieuwe WW kiest de
bond voor het overeind houden
van de WW voor jongeren en een
zekere verkorting van de uitkeringsduur
voor ouderen. Kennelijk
komt die boodschap over.
Werknemers zijn nog steeds bereid
in actie te komen voor hun
belangen. Ook dat blijkt uit het
onderzoek. Het uitblijven van
een nieuwe bouw-CAO kan daartoe
bijdragen. Als het daarbij gaat
om het vroegpensioen wil tweederde
van de geënquêteerden
daarvoor in actie komen. Op de
vraag naar de gewenste vormen
van actie worden genoemd protestbijeenkomsten,werkonderbrekingen
en stakingen. De stakingsbereidheid
onder niet-leden
is verrassend hoog. ‘Zachtere’
actievormen als e-mailprotest
slaan niet aan.
Colofon Dit is een uitgave van Stichting FNV Pers in opdracht van FNV Bouw | Redactie:
Ivan Bartholomeus, Robert Niessen, Anne Pols en Mariska Siebring | Eindredactie: Peter van
der Aa | Fotografie: Bert Janssen | Prepress: Studio FNV Bouw | Druk: Hoonte Bosch en
Keuning, Utrecht | Oplage: 750 | Datum: april 2005 | Ordernummer: 05114
Deze speciale congreskrant is in beperkte oplage gedrukt voor de deelnemers aan het
Algemeen Congres van FNV Bouw op 7, 8 en 9 april 2005 in Nijkerk