Incendies (pdf) - Mooov

jekino
EDUCATIE

Film en educatie…
... in het vertoningscircuit van
Lessen in het donker, in het kader
van Filmfestival Open Doek, ter gelegenheid
van een workshop verzorgd
door Jekino of van een een film in de
klas...
Het medium film kreeg een plaats
in het lessenpakket van heel wat scholen,
daarom zorgen wij graag voor
een degelijke programmatie en pedagogische
omkadering. We maken
jaarlijks een pittige selectie van een
30-tal films uit het afgelopen seizoen,
organiseren op heel wat plaatsen
vertoningen en zorgen voor kant-enklare
lesmappen voor een boeiende
verwerking in de klas. Daarbij spelen
we in op de eindtermen en ontwikkelingsdoelen.
In elke lesmap streven we naar
een filmtechnische en inhoudelijke
benadering van de film en focussen
we op één filmterm.
doelgroep incendieS:
3de graad
Secundair onderwijS
jekino
EDUCATIE
www.jekino.be
www.opendoek.be
www.lesseninhetdonker.be
Feedback!
We horen graag je reactie op de
film, de bespreking en lesmap. Surf
naar www.filmfiches.be en laat je
(sterren)mening achter bij de film
die je zag. De fiches zijn een digitale,
meer visuele uitdieping van
deze lesmap met trailers, foto’s en
interessante achtergrondinfo.
inhoudStaFel
Filmfiche _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 4
Technische kaart
Synopsis
Recensies in de pers
Palmares
Voor je naar de film gaat
Vragen voor de leerlingen
Reacties verzamelen bij de leerlingen _ _ _ _ _ _ _ _ 7
Regie en cast _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 9
Regisseur Denis Villeneuve
Cast
Lubna Azabal
Mélissa Desormeaux-Poulin & Maxim Gaudette
Ook amateurs...
Vragen voor de leerlingen
De openingsscène van de film _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 15
Het thema; geen lichte kost _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 17
Van het theater naar het witte doek _ _ _ _ _ _ _ _ _ 19
Libanon or not Libanon? That’s the question. _ _ _ _ 23
Focus op... verhaalstructuur _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 25
Opdracht voor de leerlingen
Bibliografie _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 35
Fiche voor de leerlingen _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 36
FilmFiche
Kopieer de filmfiche op de volgende pagina voor je leerlingen. Zo zijn
ze meteen goed voorbereid op de voorstelling. Ook voor je collega’s die de
leerlingen vergezellen, kan het een handige leidraad zijn.
P 2 P 3

techniSche kaart
Canada/ Frankrijk – 2010 – 130
min. – Nederlands ondertiteld
Taal: Frans en Arabisch
Regie & scenario:
Denis Villeneuve
Gebaseerd op het toneelstuk
INCENDIES van Wadji Mouawad
Camera: Andre Turpin
Met o.a. Lubna Azabal, Mélissa
Désormeaux - Poulin, Maxim
Gaudette, Rémy Girard...
Distributeur in België: Cinéart
SynopSiS
De tweeling
Jeanne en Simon
is verbijsterd
wanneer
ze bij de notaris
twee brieven
ontvangen
van hun overleden moeder Nawal.
Eén brief moeten ze bezorgen aan
hun vader, van wie ze dachten dat
hij overleden was, en één aan hun
broer, van wiens bestaan ze niets
afwisten. Jeanne besluit naar
het Midden-Oosten te trekken
om meer te weten te komen over
haar familiegeschiedenis. Simon
is eerst terughoudend maar sluit
zich uiteindelijk aan bij de zoektocht
naar het geheime verleden
van hun moeder. Samen ontdekken
ze het tragisch lot van een uitzonderlijke
vrouw met een verleden
getekend door oorlog en haat
maar vooral door moed.
recenSieS in de perS
Gaandeweg wordt het mysterie
rond de familie ontrafeld. Het levert
pakkend drama op, een must
voor elke filmliefhebber.
(Algemeen Dagblad)
De ijzersterke plot, de indringende
beelden en het fenomenale acteerwerk
maken van INCENDIES
een film die je niet licht vergeet.
(De Telegraaf)
INCENDIES is heftig, hard, maar
vooral hartverscheurend en laat je
niet zomaar meer met rust.
(Movie 2 Movie)
Wie klaar is voor een rauw realistisch
verhaal met een pijnlijk maar
subliem plot dat doet denken aan
een Griekse tragedie, kan deze
film moeilijk links laten liggen.
(KUTsite)
palmareS
INCENDIES werd in 2011 genomineerd
voor een Oscar voor Beste
niet-Engelstalige film, maar het
beeldje ging uiteindelijk naar de
film IN A BETTER WORLD van Suzanne
Bier. Zowel op het Filmfestival
van Rotterdam als op filmfestival
Open Doek won INCENDIES
de publieksprijs. Deze film ontving
ook acht Genie Awards (de Canadese
“Oscars”) waaronder deze
voor Beste Film en ook op het
Filmfestival van Toronto in 2010
sleepte INCENDIES de prijs van
Beste Film in de wacht. Daarnaast
won ie nog vele andere prijzen op
kleinere festivals.
Vóór je naar
de Film gaat
Oké, de film duurt 130 minuten, en
dat lijkt ontzettend lang. Maar laat
je hier zeker niet door afschrikken!
Heel de tijd puzzel je als kijker mee
naar de ontknoping van de zoektocht
van Simon en Jeanne. Al
vanaf de eerste scène grijpt deze
prent je bij de keel en hij zal je pas
weer loslaten als het licht in de
filmzaal aanfloept. En dan nog; IN-
CENDIES blijft zeker nog een tijdje
nazinderen in je hoofd.
Op www.incendies-thefilm.com
vind je wat achtergrondinformatie
over de productie, de cast en
het toneelstuk waarop de film is
gebaseerd. Je kan er ook de trailer
bekijken.
Vragen Voor
de leerlingen
Aan de hand van de filmposter
kan je de leerlingen al een beetje
voorbereiden op de film.
• Welk genre film verwachten
ze? Een drama/ komedie/ SFfilm…
Waarom denken ze dat?
• Kunnen ze al links vinden die
iets weggeven over het verhaal?
• Spreekt de affiche hen aan?
Geeft ze hen zin om de film te
zien?
Achteraf kan je terug komen op de
affiche van de film.
• Was de film wat ze, op basis
van de affiche, verwachtten?
Hoezo?
• Mochten zij de affiche hebben
mogen maken, voor welk
beeld zouden zij dan gekozen
hebben? Waarom?
P 4 P 5

Vlak na de vertoning wil je vaak
je eerste indrukken kwijt. Je hoeft
niet onmiddellijk dieper in te gaan
op de bedenkingen van iedereen,
laat de leerlingen gewoon even
‘stoom aflaten.’ Daarbij kunnen
enkele eenvoudige vragen helpen:
• Vond je het een goede film?
Waarom (niet)?
• Wat vond je het sterkste aan
deze film?
• Waardoor bleef je geboeid?
• Was er iets wat je minder goed
vond?
• Was er iets wat je niet begreep?
• Welk moment uit de film is je het
meest bijgebleven? Welke scène
zal je het langst onthouden?
• Met welk gevoel bleef je achter
in je bioscoopzetel?
• Werden er dingen verteld waar
je meer over wil weten?
• Weet je nog wat het allereerste
beeld van de film was? En het
laatste?
• Vond je de film goed of niet?
Waarom?
• Wat moet een goeie film voor
jou zeker hebben? Bijvoorbeeld:
hoge ontspanningswaarde,
een liefdesverhaal,
veel actie, spanning, een stimulans
om in slaap te vallen, be-
kende acteurs of actrices, een
sterk verhaal, politiek getint
zijn, sociale thema’s behandelen,
origineel zijn, Amerikaans
zijn, psychologie van mensen
in beeld brengen, een goed
einde hebben... Welke van deze
eigenschappen zijn van toepassing
op INCENDIES?
• Zou je de film aanraden aan
vrienden? Waarom (niet)?
• Vond je de film moeilijk of lastig
om naar te kijken? Waarom?
• Vergelijk deze film met een film
die je meestal huurt of in de
bioscoop ziet. Waar zitten de
verschillen in manier van ‘kijken’
en ‘begrijpen’?
• Vond je de film spannend? Leefde
je mee met de personages?
• Probeer in enkele regels je mening
over de film te formuleren.
• Wat is het genre van de film: kan
je hem vergelijken met andere
films die je kent uit dat genre?
• Werden er veel tijdssprongen
gemaakt? Vond je dat storend
of niet?
• Wil de film een boodschap
meegeven denk je? Welke?
• Wat zijn volgens jou de thema’s
in de film?
P 6 P 7

Lubna Azabal
regiSSeur deniS
VilleneuVe
Denis Villeneuve
(°1963)
werd geboren
in Quebec, Canada.
Hij zag
het toneelstuk
INCEN-
DIES voor het
eerst in 2004
in een klein
theatertje in Québec. “Ik was helemaal
niet op zoek naar materiaal
om te verfilmen. Want mijn twee
vorige films AUGUST 32 ND (1998)
en MAELSTRÖM (2000) waren allebei
gebaseerd op een origineel
scenario. Maar terwijl ik met mijn
vrouw naar buiten wandelde keek
ze me aan en zei “Oh God, je gaat
dat stuk verfilmen hé?!”
Niet evident, want het toneelstuk
duurde 3,5 uur, er werd enorm
veel in gepraat én zat vol decorwissels.
Maar Villeneuve had zijn
beslissing genomen. “De volgende
vijf jaren werd ik elke ochtend
met de glimlach wakker omdat ik
aan die film mocht werken.”
caSt
lubna azabal
(nawal marwan)
Lubna Azabal (°1973) is een Belgische
actrice met een Marokkaanse
vader en een Spaanse moeder die
na haar toneelstudie aan het conservatorium
in Brussel vrij snel in
de filmwereld terecht kwam. Onder
meer met de kortfilm J’ADORE
LE CINEMA uit 1997, maar ze is
ook te zien in onder andere LOIN
en LES TEMPS QUI CHANGENT
van André Téchiné, EXILS van Tony
Gatlif, PARADISE NOW van Hany
Abu-assad, 25 DEGRÉS EN HIVER
van Stéphane Vuillet, VIVA LALD-
JÉRIE van Nadir Moknèche en in
BODY OF LIES van Ridley Scott.
P 9

Denis Villeneuve stuurde zijn scenario
op en Lubna was er meteen
ondersteboven van! “Dit was een
film die ik absoluut wilde doen.
Denis is dan naar Parijs gekomen,
want er waren nog drie andere
actrices naar wie hij zijn scenario
had gestuurd. De ontmoeting is
zeer goed verlopen. Zo goed zelfs
dat Denis is vertrokken zonder mij
eerst auditie te laten doen. (lacht)
Een week later heeft de verantwoordelijke
voor de casting dat
dan maar gedaan...”
In eerste instantie dacht Villeneuve
dat hij twee of misschien wel drie
actrices nodig had voor de rol van
de moeder. Omdat het personage
van de moeder op verschillende
leeftijden in het verhaal getoond
wordt, van zeventienjarig meisje
tot een vrouw van rond de zestig.
Maar na zijn ontmoeting met
Lubna Azabal wist hij meteen dat
hij alleen haar nodig had. Zij was
gewoon Nawal! En Lubna was ook
meteen in de ban van dit project:
“De thema’s en de ideeën van de
film spraken mij heel erg aan en
de kans om zo’n genuanceerde rol
als Nawal Marwan te spelen, is er
een die je niet vaak krijgt. Ik heb
nog nooit mogen meedoen met
zo’n ambitieus project en was dus
blij met deze kans.”
Maar de rol van de moeder is een
zware rol om te spelen. Een acteur
of actrice moet zich dan ook lang
voor de opnames al mentaal op de
rol voorbereiden. Ze moeten als
het ware in hun personage kruipen.
Sommige acteurs en actrices
doen ontzettend veel research
voor een rol, of gaan met mensen
praten die zelf iets gelijkaardig
meemaakten als het personage.
Voor de rol van Nawal moest
Lubna Azabal meteen in haar personage
zitten, want de opnames
van de film verliepen niet chronologisch.
Zo begon de regisseur bij
INCENDIES meteen met de meest
emotionele scènes uit de film,
Lubna Azabal werd meteen in het
diepe gegooid.
INCENDIES laat volgens Azabal
zien hoe belangrijk het is om een
antwoord op de vraag te vinden
waar je vandaan komt. “In de
film veroordelen de kinderen hun
moeder aanvankelijk heel erg na
haar dood. Ze was wel hun moeder,
maar had alleen voor voedsel
en onderwijs gezorgd. Ze kon
geen liefde geven. Door haar postume
opdracht worden de kinderen
gedwongen om haar verleden
te onderzoeken. Zo leren ze hun
moeder begrijpen en kunnen ze
vrede vinden.” Ook Lubna realiseerde
zich -toen ze INCENDIES
voor het eerst zag- dat ze haar
moeder nooit gevraagd had hoe
ze als tiener was. Op wie was ze
verliefd? Hoe zag haar leven er
uit? “We zien onze moeders vaak
alleen maar als moeder, niet als
vrouw. Toch zijn dat belangrijke
dingen om te weten. Vaak besef je
dat pas als het te laat is en je er
niet meer naar kan vragen.”
méliSSa
deSormeauxpoulin
(jeanne) &
maxim gaudette
(Simon)
Mélissa Desormeaux-Poulin
(°1981, Québec, Canada) is in haar
thuisland vooral gekend als TV- actrice.
Zij verschijnt al op TV van
toen ze als zesjarig meisje meespeelde
in een reclamespot voor
ontbijtgranen. Daarna acteerde
ze in tal van TV- producties. De rol
van Jeanne is pas haar vierde filmrol.
Aangezien ze een Palestijnse
vrouw moest spelen, werden haar
haar en ogen donkerder gemaakt.
Op de vraag waarom Denis Villeneuve
haar uitkoos, antwoordt
ze lachend: “Misschien omdat ik
heel weinig sex- appeal heb; en
dat past perfect bij het personage
Jeanne.”
Denis Villeneuve: “De casting van
de tweeling nam veel tijd in beslag.
Mélissa Desormeaux-Poulin
viel pas zeer laat uit de lucht en na
een lange zoektocht vond ik ‘mijn’
P 10 P 11

Simon uiteindelijk dicht bij huis:
Maxim Gaudette speelde mee in
mijn vorige film.”
Maxim Gaudette (°1974, Quebec,
Canada) speelde in POLYTECHNI-
QUE van Denis Villeneuve. Deze
film vertelt het waar gebeurde
verhaal van een moordpartij in
een technische school in Montreal.
Gaudette speelt daarin de rol van
schutter Marc Lépine, die veertien
jonge vrouwen doodschoot.
ook amateurS…
De cast bestaat ook uit een groot
aantal amateurs uit Jordanië. Deze
mensen die in het gewone leven
staan, konden veel bijdragen om
de film levensecht te maken. Denis
Villeneuve: “Ik had een scène
waarin de christelijke Nawal met
haar Palestijnse minnaar wordt
betrapt door haar broers. Die slaan
hem in mekaar. Ik vond dat best
gewelddadig, maar ze lachten me
uit. Wat? Dat is weerwraak! Denk
je dat hij er met een paar klappen
vanaf komt? Hij moest dood.”
Vragen Voor
de leerlingen
• Som de personages op die je
zag in de film. Kan je in het
kort iets vertellen over elk personage?
• Heb je iets herkend van jezelf
in één van de personages? Bij
wie?
• Wat zou jij doen indien je
Jeanne of Simon was? Zou je
op zoek gaan naar het verleden
van je ouders?
• Vond je de hoofdactrice overtuigend?
• Als de hoofdrol door een bekende
Amerikaanse actrice
werd vertolkt, zou dat een verschil
hebben gemaakt?
• Lubna Azabal wordt overal bejubeld
om de schitterende rol
die ze in INCENIDES neerzet.
Begrijp je waarom? Wat is er
zo moeilijk aan deze rol?
• Weet je zelf iets over de jeugd
van je moeder? Wat zou je
willen weten? Of wil je er net
niets over weten? Waarom?
P 12 P 13

De wijsheid dat je écht goede films
vaak al kunt herkennen aan de
openingsscène wordt nog maar
eens bewezen in INCENDIES. De
film begint in de woestijn van een
onbekend land, de camera zoemt
tergend traag in op een kale ruimte
waar een groep moslimjongetjes
van hooguit tien jaar wordt
kaal geschoren. Met de muziek
van Radiohead is het een buitengewoon
intens begin van de film.
We focussen op een jongetje met
drie zwarte stippen op zijn hiel getatoëerd.
Terwijl de tondeuze over
zijn hoofd glijdt, zoemt de camera
langzaam in op zijn gezicht en kijkt
hij je recht aan met zijn donkere
ogen. Het is een overdonderende
scène waarvan het belang direct
duidelijk is. Maar de exacte betekenis
wordt pas laat in de film
blootgegeven.
Daarna verplaatst de locatie zich
naar Quebec, Canada. Naar het
kantoor van een notaris waar de
tweeling Jeanne en Simon het testament
van hun overleden moeder
te horen krijgen.
Vragen Voor
de leerlingen
• Weet je nog hoe de film begon?
Wie krijg je allemaal te
zien?
• Om je geheugen op te frissen
kan je het allereerste begin
van de film hier terug zien:
http://www.youtube.com/watc
h?v=GSpmwC3vrfo&feature=
related
• Wat vertelt de openingsscène
over het verhaal van de film?
• Heb je gemerkt dat de titel van
de film niet getoond werd?
Die zie je helemaal op het einde
pas in beeld verschijnen...
Waarom heeft de regisseur dit
gedaan denk je?
P 15

INCENDIES schippert tussen thriller,
politiek drama en familiedrama.
Het is een rijke film met thema’s
als vergeving, oorlog, wraak
nemen, lotsbestemming, het belang
van je afkomst en de invloed
daarvan op jouw persoonlijkheid,
bezinning...
Op het eerste zicht lijkt het verhaal
van INCENDIES bedoeld voor een
beperkt publiek gezien de oorlog
die zich afspeelt op de achtergrond.
Maar toch slaat de film
aan bij het internationale publiek,
dat veel meer ontdekt in deze
film. De oorlogsaspecten van het
verhaal lijken een extra dimensie
toe te voegen. Denis Villeneuve:
“Natuurlijk speelt INCENDIES
zich voor een groot deel af in een
oorlogsgebied, maar dat is niet
het belangrijkste element van het
verhaal. In essentie gaat het over
familierelaties en familiedynamiek.
Op die manier raakt de film
universele thema’s aan en raakt zo
kijkers in verschillende delen van
de wereld. Schitterend toch?”
P 17

INCENDIES is een adaptatie van
het gelijknamige toneelstuk van
Wadji Mouawad. Deze schrijver-
theatermaker woont in Canada en
vluchtte op jonge leeftijd weg uit
Libanon. Het toneelstuk INCEN-
DIES ging in 2003 in première en
heeft internationaal vele prijzen
gewonnen.
Denis Villeneuve was meteen een
grote fan van het toneelstuk van
Mouawad: “Ik was diep onder de
indruk toen ik het toneelstuk voor
het eerst zag. Het is een ontzettend
sterk verhaal dat gaat over intimiteit,
familierelaties maar ook een
belangrijke sociaal-maatschappelijke
component heeft. Het belangrijkste
voor mij was dat dit verhaal
mij ontzettend veel hoop gaf voor
de toekomst; vooral daarom wilde
ik het verfilmen en zo een groter
publiek bereiken.”
Wie niet weet dat INCENDIES gebaseerd
is op een toneelstuk, zal
dit moeilijk uit de film opmaken,
omdat het geheel ontzettend filmisch
aandoet. Wat heeft de regisseur
allemaal moeten veranderen
om dit effect te bereiken?
Villeneuve: “Het is natuurlijk wel
hetzelfde verhaal met (grotendeels)
dezelfde personages, maar
ik heb het verhaal moeten herschrijven
vanaf het begin, vooral
om alle dialogen, die in een toneelstuk
onvermijdelijk zijn, goed
te vertalen naar filmische beelden.
Je moet de mogelijkheden van
het medium film optimaal benutten
door gebruik te maken van
veel verschillende locaties en te
tonen hoe de personages niet alleen
een mentale, maar ook een
fysieke reis ondergaan tijdens de
film. Daarbij was het heel fijn dat
ik totale vrijheid had gekregen van
de schrijver van het stuk.”
P 19

INCENDIES is een film geworden
vol sobere, krachtige beelden,
die de wereld rauw en realistisch
toont. Er werd gewerkt met natuurlijk
licht en schaduwen. Op
gezette momenten doorbreekt
Villeneuve dit door de ogen van
verschillende karakters centraal
te stellen. Het is cinema die een
diepe indruk achterlaat.
Het is niet altijd evident om materiaal
van iemand anders (dit kan
een toneelstuk zijn, maar ook een
boek, een ervaring,...) te gebruiken.
De bron van dat materiaal
ziet dat werk als zijn of haar eigen
kindje en geeft dit niet graag zomaar
uit handen. Tussen de leverancier
en de bewerker van het
materiaal moet het volste vertrouwen
bestaan. Hoe kon de regisseur
Wajdi Mouawad overtuigen
om zijn toneelstuk te laten verfilmen?
Denis Villeneuve: “ Hij was meteen
overtuigd nadat hij een ruwe versie
van het script van ongeveer 50
pagina’s gelezen had. Hij gaf me
het allermooiste geschenk: creatieve
vrijheid. Hij gaf me gewoon
carte blanche. Ik denk ook dat dit
de enige manier is om een succesvolle
verfilming af te leveren.”
Het grote verschil tussen de schrijver
van het toneelstuk Wajdi Mouawad
en de regisseur van de film
Denis Villeneuve, is dat Mouawad
de wereld waarover hij schrijft
zeer goed kent! Hij werd geboren
in Libanon en ontvluchtte de burgeroorlog
in zijn land op achtjarige
leeftijd. Hij beleeft het verhaal
dus vanuit de hoek van de moeder,
Nawal. Voor Villeneuve speelt
de film zich af in een voor hem onbekend
milieu. Hij is een outsider,
net als de tweeling Jeanne en Simon,
en benadert het verhaal dan
ook meer vanuit hun perspectief.
Bij het schrijven van het filmscenario
had Villeneuve dus wel extra
input nodig. Hij deed zelf veel research
over de situatie in Libanon,
de burgeroorlog en de Arabische
cultuur. Daarnaast had hij een
soort comité van zeven Libanezen
die over zijn schouders meelazen.
Villeneuve: “Ik denk dat een goede
regisseur vooral goed moet kunnen
luisteren. Ik weet bijvoorbeeld
niets af van oorlog en bijna niets
over de Arabische cultuur. Dus
om het script herwerkt te krijgen,
moest ik naar anderen luisteren.
Dan moet je je ego aan de kant
schuiven en dat is niet makkelijk
voor een filmmaker.”
Vragen Voor
de leerlingen
• Ken je nog andere verfilmde
theaterstukken?
• Misschien kan je eens googlen
op L’oiseau bleu, van Maurice
Maeterlinck. Dit theaterstuk
is meermaals verfilmd, zowel
met bekende Hollywoodsterren
van weleer in de hoofdrol
als in een meer eigentijds,
jong jasje gestoken door de
Belgische regisseur Gust Van
den Berghe. Ook op www.
opendoek.be en www.lesseninhetdonker.be
vind je hierover
meer info.
P 20 P 21

In welk land in het Midden-Oosten
de film zich precies afspeelt, wordt
min of meer in het midden gelaten
omdat het verhaal daar eigenlijk
los van staat. Het is exemplarisch
voor elk land dat wordt verscheurd
door oorlog en geweld. INCEN-
DIES gaat vooral over wat oorlog
en wraak met mensen doen; de
wonden die worden aangebracht
en de littekens die blijven.
De film werd deels in Québec en
deels in Jordanië opgenomen.
Waarom niet in Libanon zelf? Omdat
een deel van het verhaal zich
afspeelt voor en bij het begin van
de burgeroorlog en er dus ook ongeschonden
landschappen nodig
waren en stedelijke locaties die
nog niet in puin lagen. In Libanon
zelf zijn de sporen van de oorlog
nog heel zichtbaar.
De tweede reden was simpel en
praktisch: een verzekering afsluiten
voor een draaiperiode in Libanon
zou niet evident geweest zijn.
De kapot geschoten of brandende
huizen die in INCENDIES te zien
zijn, zijn dus filmdecors. Ook de
namen van de steden en de dorpen
zijn fictief. Toch leunt deze verzonnen
staat heel dicht aan bij de complexe
geschiedenis van Libanon.
Denis Villeneuve: “INCENDIES is
een verhaal over vrede, niet over
oorlog en daarom wilde ik een bepaalde
politieke afstand bewaren.
Je moet wel oppassen dat het niet
té abstract wordt, zodat de kijker
geloofd dat wat te zien is, ook precies
zo gebeurd kan zijn. Vandaar
de gelijkenis met Libanon.”
P 23

INCENDIES speelt zich dus wel en
niet in Libanon af maar had zich
tegelijk bijvoorbeeld in Bosnië
kunnen afspelen. Oorlog is universeel,
geef je het concrete namen,
dan breng je het te dichtbij.”
De regisseur: “Er zijn twee soorten
publiek voor INCENDIES: Libanezen
en de rest van de wereld. Libanezen
hebben vreselijk geleden,
familie verloren. Gaat de film over
Libanon, dan willen ze, terecht, dat
alle feiten kloppen, wat onmogelijk
is aangezien de Libaneese oorlog
extreem complex was. Neem
een incident uit de oorlog en zet
zeven Libanezen aan tafel: je hebt
meteen zeven verschillende versies.
Hoe meer research ik deed,
hoe minder ik er iets van begreep.
Daarom speelt INCENDIES in Daresh,
niet in Beiroet.”
Vragen Voor
de leerlingen
• Heb je enig idee waar het verhaal
zich afspeelt? Waaraan
kon je dat zien?
• Waarom zou de regisseur
deze keuze kunnen gemaakt
hebben?
• Wat weet je allemaal over Libanon?
Op http://nl.wikipedia.
org/wiki/Libanon vind je een
korte voorstelling van het land
en zijn onrustige geschiedenis.
INCENDIES maakt gebruik van
flashbacks om het levensverhaal
van Nawal Marwan te vertellen.
Een flashback in een film is een
moment waarop het verhaal even
een sprong maakt naar het verleden.
Deze vertelstructuur werd al
in de eerste films toegepast. Toen
verscheen er een tekst in beeld
‘tien jaar eerder’ en dan wisten
de kijkers precies hoe ze het verhaal
moesten plaatsen. Maar stilaan
raakte het publiek gewend
aan deze vertelstijl en verdwenen
de tussentitels. Personages keken
dan weemoedig naar een foto, het
beeld werd wazig en zo begreep
iedereen dat er een flashback
op komst was. Vandaag worden
flashbacks zeer soepel geïntegreerd
in de film. ETERNAL SUN-
SHINE OF THE SPOTLESS MIND,
CIDADE DE DEUS, THE BOURNE
ULTIMATUM, LE SCAPHANDRE
ET LE PAPILLON, KILL BILL of de
TV- serie LOST springen zonder
verwittiging heen en weer in de
tijd. De flashbacks onderbreken
het verhaal niet, maar maken er
een intrinsiek deel van uit en verhogen
de spanning.
INCENDIES begint met een scène
die op het eerste zicht niets met
het verhaal te maken heeft, in
een dor woestijnlandschap in een
kale kamer waar soldaten kinderhoofden
kaal scheren. (Over deze
frappante openingsscène kan je
hierboven meer lezen). Daarna
komen we terecht in Montreal bij
Jeanne en Simon die bij de notaris
zitten waar het testament van hun
moeder wordt voorgelezen. Broer
en zus reageren heel verschillend
op de boodschap van hun over-
P 24 P 25

leden moeder. Simon beslist om
gewoon zijn leven weer op te pikken
en geen gehoor te geven aan
de oproep van zijn mama. Jeanne
voelt de behoefte wel om die leegte
op te vullen en te ontdekken
waarom haar moeder de vrouw
was die ze was. Terwijl de zoektocht
van de dochter begint, leert
de kijker via flashbacks de levensgeschiedenis
van moeder Nawal
kennen. Zo ontdek je samen met
Jeanne de verschillende puzzelstukjes
van de waarheid. Er wordt
voortdurend gezapt tussen heden
en verleden.
Regisseur Denis Villeneuve wisselt
de zoektocht van Simon en
Jeanne af met flashbacks waarin
Nawal de hoofdrol speelt. Vaak
filmt en monteert Villeneuve de
scènes zo dat moeder en dochter
op een parallelle reis lijken te zijn,
of elkaars dubbelganger worden.
Soms weet je even niet naar wie
van de twee je kijkt; een geslaagde
manier om verleden en heden
naar mekaar toe te trekken.
De verschillende hoofdstukken uit
de levens van zowel de moeder
als de kinderen, worden steeds
aangekondigd met grote rode letters
op het scherm. Het tempo van
de film ligt misschien laag, maar
dat is nodig om als kijker alles te
kunnen verwerken.
Hieronder kan je de korte inhoud
lezen van de verschillende hoofdstukken
uit de film. Het zou wel
kunnen dat je dan al meer weet
van de film dan je zou willen. Dus
misschien moet je de film eerst
zonder deze korte inhoud zien...
1. openingSScène
Zie eerder in deze lesmap
2. de tweeling
De notaris leest het testament
voor en deelt de brieven uit aan
Jeanne en Simon. Jeanne beslist
om alleen op zoek te gaan naar de
geschiedenis van haar moeder.
In dit hoofdstuk zit ook een flashback
waarin verteld wordt hoe
moeder Nawal in het ziekenhuis
belandt.
3. nawal
Dit hoofdstuk begint als de minnaar
van Nawal (op dat moment
een knappe, jonge vrouw) wordt
doodgeschoten door haar broers.
Als Christen meisje is het not done
om een relatie aan te knopen met
een Libanese man, laat staan zijn
kind te dragen. Haar grootmoeder
beslist om Nawal te helpen,
maar dan moet ze haar beloven
om na de bevalling weg te gaan,
naar de stad om er te gaan studeren.
Nadat het zoontje geboren
is, tatoeëert Nawals grootmoeder
drie zwarte puntjes in de hiel van
de baby. Zo kan Nawal hem later
terugvinden. Dan brengt ze hem
naar een weeshuis. Nawal zweert
dat ze haar zoon terug zal zien!
4. dareSh
Nawal gaat naar een oom in de
stad om er te gaan studeren. Als
de oorlog uitbreekt en de unief
beschoten wordt door de Nationalisten,
beslist Nawals oom om met
zijn gezin de stad te ontvluchten.
Nawal loopt weg en reist af naar
het zuiden, door het oorlogsgebied,
om haar zoon te vinden. Op
de bus naar Deressa worden ze
beschoten.
In dit hoofdstuk zie je ook hoe
Jeanne op de oude school van
haar mama aan haar zoektocht
P 26 P 27

egint. Ze ontdekt dat de foto van
Nawal genomen is in een gevangenis
in het zuiden, Kfar Ryat. Jeanne
reist (ook met de bus!) naar de geboorteplaats
van haar moeder.
5. zuiden
Jeanne belt naar haar broer als ze
in het geboortedorp van hun moeder
is. Ze klampt mensen aan en
vraagt hen of ze haar moeder of
vader kennen. Ze wordt doorverwezen
naar Souha, maar daar is ze
niet welkom als deze hoort dat ze
de dochter is van Nawal Sarwan.
“Je zoekt je vader, maar je weet
niet eens wie je moeder is!” krijgt
ze toegesnauwd.
6. dereSSa
Nawal sluit zich aan bij de troepen
van Chamseddine. Ze gaat aan de
slag als lerares bij een politicus.
Ze vermoordt hem en wordt opgesloten
in de gevangenis Kfar Ryat.
Ook Jeanne is op weg naar de gevangenis
in de hoop daar meer
informatie te vinden over Nawal.
7. kFar ryat
Jeanne bezoekt één van de vroegere
bewakers van de gevangenis.
Die blijkt haar mama te kennen; hij
noemt haar “La femme qui chante”
of nummer 72. Hij vertelt dat
ze 15 jaar in de cel heeft gezeten
voor moord. Hij vertelt Jeanne ook
dat Nawal in de gevangenis zwaar
gemarteld werd en verkracht door
een zekere Abou Tarek. Blijkbaar
geraakte ze ook zwanger in de gevangenis.
Jeanne is helemaal van
de kaart en roept de hulp in van
haar broer.
8. la Femme
qui chante
Simon vertrekt samen met de notaris
naar het Midden-Oosten om
zijn zus terug te halen. Parallel ontdek
je het gruwelijke verhaal van
Nawal in de gevangenis Kfar Ryat.
Daarnaasr zie je ook hoe Nawal
haar levensverhaal vertelde aan
haar werkgever en dierbare vriend,
de notaris. Hij is in shock. Maar als
kijker weet je nog steeds niet wat er
nu precies aan de hand is.
9. Sarwan janaan
Nawal probeert in de gevangenis
een miskraam te veroorzaken
door op haar buik te slaan. Maar
dat mislukt en ze bevalt van een
tweeling: een jongen Sarwan (later
Simon) en een meisje Janaan
(later Jeanne). (En niet van hun
broer zoals Jeanne denkt!) De verpleegster
redt de tweeling en zegt
voor hen te zullen zorgen tot hun
moeder uit de gevangenis komt.
Ze wil niet dat de twee baby’tjes
vermoord worden.
Ondertussen is Simon in het Midden-Oosten
gearriveerd. Hij wil
Jeanne gewoon mee naar huis
nemen. Jeanne heeft ondertussen
de verpleegster gevonden
die Nawal bijstond bij de bevalling
(van hun broer denkt Jeanne
nog steeds!). Simon geeft toe
en gaat mee naar het ziekenhuis
waar de verpleegster opgenomen
is. Ze ontdekken dat hun moeder
van een tweeling beviel in de gevangenis
en dat hun vader Abou
Tarek is, de man die hun moeder
martelde en verkrachtte.
10. nihad
Je ziet een verwoest dorp. Een
sluipschutter schiet op kinderen.
Hij is op blote voeten en op zijn hiel
staan drie puntjes getatoeëerd...
Bij het tweede schot dat hij lost,
zoemt de camera in op zijn ogen:
leeg, hol en zonder enige emotie.
In het hotel brengt de notaris samen
met een collega, verslag uit
van hun zoektocht naar hun vader
en broer. Van de vader vonden ze
jammer genoeg niets terug maar
van hun broer wel... Via de geboorteregisters
ontdekken ze dat
hun broer “Nihad of may 1970”
is. Maar in 1974 werd het weeshuis
vernietigd, en het spoor naar
hun broer loopt dood… De collega
van de notaris stelt voor om via
warlord Chamseddine op zoek te
gaan naar Nihad. Simon reist naar
P 28 P 29

het vluchtelingenkamp in Deressa
en komt zo in contact met Wallat
Chamseddine.
11. chamSeddine
In dit hoofdstuk volgt de ontknoping.
Jeanne en Simon ontdekken
de schokkende waarheid over hun
vader én hun broer. Je ontdekt
ook hoe Nawal achter de waarheid
kwam. Uiteindelijk overhandigen
Jeanne en Simon de brieven aan
Nihad en krijgen ze ook hun brief
van de notaris. Eindelijk is de cirkel
rond en kunnen ze huilen om
de dood van hun moeder. Dan
verschijnt de titel van de film IN-
CENDIES in dezelfde rode letters.
opdracht Voor
de leerlingen
* Het kan een opdracht zijn voor
de leerlingen om zelf de verschillende
brokjes van het levensverhaal
van Nawal samen te voegen
en het verhaal op chronologische
wijze te vertellen. Daarbij kan je de
keuze van de regisseur toelichten.
• Hoe heeft de regisseur zijn
verhaal in beeld gebracht?
Waarom heeft hij voor een
niet- chronologische vertelstijl
gekozen, denk je?
• Zou het verhaal op chronologische
wijze verteld, ook
zo lang blijven boeien? Zou
dit afdoen aan de spanning?
Hoezo?
• Uit hoeveel delen bestond de
film? Waarover ging elk deel?
Welke personages stonden
erin centraal?
• Kan je parallellen ontdekken
tussen de verschillende personages
onderling? Hoezo?
• Kunnen de leerlingen zelf een
levensverhaal in stukjes opdelen
en vertellen (bijvoorbeeld
van vader, moeder, grootvader,
grootmoeder)?
• Hoe zouden ze hun eigen levensverhaal
in beeld brengen?
Voor welk filmgenre zouden
ze kiezen?
*De film toont ook aan dat kinderen
vaak weinig weten over het
leven van hun ouders. Kinderen
kijken naar de toekomst, zelden
naar het verleden.
• Zijn er zaken die jij dringend aan
je ouders zou willen vragen?
2. BELEVING VAN HET
‘FILM-KIJKEN’
Waarom kijken we naar films? Wat
doen we als we naar films kijken?
Hoe kijken we terug op een film?
*EMOTIES ERVAREN
‘Film is een emotiemachine’: Mensen
gaan naar de film om emotioneel
geraakt te worden. Daarbij
speelt de keuze van het filmgenre
een belangrijke rol. Hierbij kan
ook meteen gesteld worden dat
die gevoelens niet alleen worden
opgewekt door het verhaal, maar
hoofdzakelijk door de stijl van de
film: hoe werd het in beeld gebracht,
welke muziek ondersteunde
de beelden... kortom: door de
stilistische elementen.
*BETEKENISSEN ZOEKEN
Daarnaast proberen we tijdens het
bekijken van een film ook een betekenis
toe te kennen aan de film.
Naast het begrijpen en kunnen
volgen van het verhaal, gaan we
als kijker vaak verder denken: wat
P 30 P 31

is de moraal van het verhaal? Probeert
de regisseur ons iets duidelijk
te maken? Kan het gegeven in de
film gelinkt worden aan een maatschappelijk
fenomeen? Enzovoort.
*BEOORDELEN
En ten slotte gaan we een film ook
beoordelen. De meningen over de
kwaliteit van een film lopen vaak
sterk uiteen. Dit komt omdat kijkers
verschillende criteria gebruiken
om de kwaliteit te evalueren.
Grosso modo onderscheiden we
vier criteria:
REALISME
Een film is goed als hij in alle (of
zoveel mogelijk aspecten) voor
de kijker realistisch overkomt.
PLAUSIBILITEIT
Een film is goed als hij geloofwaardig
overkomt. Geloofwaardigheid
heeft ook te maken
met het realiteitsgehalte
van personages en gebeurtenissen:
is het geloofwaardig
dat A voor de derde keer gered
wordt door B? De geloofwaardigheid
is natuurlijk ook genre
gebonden: hobbits en andere
creaturen zijn niet realistisch
maar het hele verhaal van de
THE LORD OF THE RINGS komt
wel geloofwaardig over.
MORALITEIT
Een film is goed als hij morele
waarden toont of aanprijst
die overeenstemmen met de
morele waarden van de kijker.
Zo kan voor sommige kijkers
Tarantino’s PULP FICTION bijvoorbeeld
een slechte film zijn
omdat hij ‘gratuite geweld’
toont of aanprijst. (zie foto boven)
ARTISTICITEIT
Hier gaat het meer om het
kunstzinnige van een film: is
de film goed in beeld gezet,
is er een goede muziekkeuze
gemaakt, bestaat er eenheid
in de beelden en het verhaal...
Ook op dat vlak geven kijkers
hun oordeel.
AGEN
Vragen Voor
de leerlingen
• Om welke reden ga je naar
een film kijken?
• “Film is een emotiemachine”
Wat zou dit willen zeggen?
Kan je dit onderschrijven?
• Gaan mensen naar de film om
op de een of andere manier
geraakt te worden?
• Kan je volgende zin begrijpen:
“Film is een betekenismachine”
.
• Ga jij op zoek naar een betekenis
achter het verhaal, een
visie van de regisseur, een
link naar een maatschappelijke
situatie? Of ben je al tevreden
als je het verhaal hebt
begrepen?
• Wanneer is een film goed voor
jou? Over welke elementen
ben je kritisch als je naar een
film kijkt? Heb jij eigen beoordelingscriteria?
Om te polsen naar de interesse
van de leerlingen in film en genre
kan het goed zijn te vragen welk
genre film hen het meest boeit.
Daarbij kan je ook vragen stellen
over hun bioscoopbezoek. Dat
geeft je als leerkracht meteen een
idee van hun interesseveld en
kennis rond het medium (leerlingen
die enkel naar Amerikaanse
kaskrakers gaan ter ontspanning
zullen waarschijnlijk een kleinere
basiskennis hebben van film dan
leerlingen die wel eens een arthousebioscoop
bezoeken). Onderstaande
vragen kunnen het
gesprek op gang helpen:
• Welke filmgenres zie je het
liefst? Waarom?
• Welke elementen uit dat genre
spreken je het meest aan?
(vb.: de actie, het geweld, de
decors, kostuums, de emoties,
de spanning, historische
achtergrond...)
• Als je naar de bioscoop gaat,
door wat laat je dan je filmkeuze
bepalen? Weet je al op
voorhand welke film je gaat
bekijken of zie je dat wel op
het moment zelf?
• Om welke redenen ga je zoal
naar de film?
• Zie je voornamelijk Amerikaanse
films of zie je ook wel
eens een Europese? Een niet-
Westerse? Welke films blijven
het langst hangen?
• Praat je nog na als je een film
hebt gezien in de bioscoop,
met vrienden bijvoorbeeld?
Nog enkele algemene vragen ter
aanvulling...
• Is film kunst?
• Waarom worden er films gemaakt?
• Wat is de relatie tussen film en
het echte leven? Kan een film
helpen ons eigen leven te begrijpen?
Wat is het belang van
film is ons leven?
P 32 P 33

• http://www.makingof.com/posts/watch/3085/director-denisvilleneuve-discusses-incendies
• http://www.tributemovies.com/interviews/Denis+Villeneuve+%28Inc
endies%29/Director/22274
• http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s3177960.htm
• FilmTotaal in gesprek met Denis Villeneuve en Lubna Azabal - Arman
Avsaroglu, 09/02/2011
• Een zoektocht naar de waarheid als therapeutisch proces - Erik Schumacher,
09/02/2011
• Lesmap Slumdog Millionaire
• Bevlekt verleden - Suzan Groothuis, 10/02/2011
• Testament van een oorlog - Alexander Zwart
• Incendies: De pathetiek van de politiek - Knack Focus, 12/01/2011
Op de volgende pagina vind je de fiche voor de leerlingen.
Je kan ze afprinten en aan je leerlingen bezorgen.
P 35

De wijsheid dat je écht goede
films vaak al kunt herkennen aan
de openingsscène wordt nog
maar eens bewezen in INCEN-
DIES. Klopt dit? Vond je de openingsscène
ook zo pakkend?
Denis Villeneuve: “Natuurlijk speelt INCENDIES zich voor
een groot deel af in een oorlogsgebied, maar dat is niet
het belangrijkste element van het verhaal. In essentie gaat
het over familierelaties en familiedynamiek. Op die manier
raakt de film universele thema’s aan en raakt zo kijkers in
verschillende delen van de wereld. Schitterend toch?”
Wat vind je van deze uitspraak? Klopt deze voor jou? Heb je
de film ook zo beleefd?
Regisseur Denis Villeneuve wisselt de zoektocht van Simon en Jeanne af
met flashbacks waarin Nawal de hoofdrol speelt. Vaak filmt en monteert Villeneuve
de scènes zo dat moeder en dochter op een parallelle reis lijken te
zijn, of elkaars dubbelganger worden. Soms weet je even niet naar wie van
de twee je kijkt; een geslaagde manier om verleden en heden naar mekaar
toe te trekken. Vind jij dat ook of had je moeite met de flashbacks?
Denis Villeneuve: “INCENDIES is een verhaal over vrede,
niet over oorlog en daarom wilde ik een bepaalde politieke
afstand bewaren. Je moet wel oppassen dat het niet
té abstract wordt, zodat de kijker nog wel denkt dat dit
precies zo gebeurd kan zijn, en daarom heeft het land in
kwestie veel weg van Libanon.”
Begrijp je de beslissing van de regisseur om de film in een
fictief land te plaatsen?
Feedback!
We horen graag je reactie op de
film, de bespreking en lesmap.
Surf naar www.filmfiches.be en
laat je (sterren)mening achter bij
de film die je zag. De fiches zijn
een digitale, meer visuele uitdieping
van deze lesmap met trailers,
foto’s en interessante achtergrondinfo.
INCENDIES is heftig,
hard, maar vooral hartverscheurend
en laat je
niet zomaar meer met
rust. (Movie 2 Movie) Wat
vond je zelf van de film?
Kan je je vinden in deze
bewering?
Wie niet weet dat INCENDIES gebaseerd is op een toneelstuk, zal dit moeilijk
uit de film opmaken, omdat het geheel ontzettend filmisch aandoet. Wat heeft
de regisseur allemaal moeten veranderen om dit effect te bereiken denk je?