Bijdrage Cultoura vrijwillig - Academische Reizen

academischereizen.nl

Bijdrage Cultoura vrijwillig - Academische Reizen

cultoura

nR. 153


Cultureel reismagazine

van de Stichting voor

Academische Reizen

40e JAARGANG NR 153

Mei 2012

Verschijnt 3 x per jaar

Redactie, abonnementenadministratie

en boekingen:

ACADEMISCHE REIZEN

Prinsengracht 783-785

1017 JZ Amsterdam

Telefoon 020-589 29 40

Fax 020-626 28 20

www.academischereizen.nl

www.cultoura.nl

E-mail: info@academischereizen.nl

Banknr. 61.19.65.526

Hoofdredactie:

Marijke Dessing

Vormgeving:

NG Productions, Nandy Groenestein

Drukwerkbegeleiding:

PRinterface

Raad van Advies:

J. de Bruin

Dr. J. Hofstra

Prof. dr. F. Meijer

Dr. R. Steensma

O.M. Schaap

P. Vigeveno

Claude Monet, Vrouw in tuin, 1867.

Olieverf op doek. State Hermitage Museum,

Sint Petersburg

© Niets in deze uitgave mag worden

vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt

door middel van druk, fotokopie of op

welke wijze dan ook, zonder voorafgaande

toestemming van de uitgever.

De volgende CULTOURA

verschijnt in oktober 2012.

Bijdrage Cultoura vrijwillig

In de nieuwsbrief die wij u begin april toezonden, meldden wij dat wij met ingang van dit

jaar geen abonnementsgeld meer in rekening brengen voor ons magazine Cultoura.

Cultoura biedt drie maal per jaar niet alleen uitvoerige reisbeschrijvingen maar ook

artikelen van de wetenschappelijke reisleiders.

Zo vindt u in de voor u liggende uitgave behalve de beschrijving van zevenentwintig

reizen en twee Cultoura-trips maar liefst twaalf redactionele artikelen. Ook zonder

abonnementsgeld willen wij het magazine-karakter van Cultoura behouden. Wij hebben

onze lezers en deelnemers in onze nieuwsbrief al gevraagd een vrijwillige financiële

bijdrage te leveren en wij danken de velen die daaraan al gevolg hebben gegeven.

Wij zijn u zeer erkentelijk voor uw steun.

Inschrijven voor de reizen

In deze mei-uitgave van Cultoura vindt u de nieuwe reizen en excursies, variërend van een

kunsthistorisch dagje in Haarlem, korte reizen in West- en Zuid-Europa tot langere reizen

naar Azië en de Verenigde Staten.

Ook de thema’s zijn zeer divers. Als vanouds veel reizen voor kunst- en archeologieliefhebbers,

maar ook reizen met als hoofdthema architectuur, geschiedenis, literatuur, tuinen of muziek.

In de twee vorige Cultoura’s (oktober en januari) waren al veertig academische reizen

gepubliceerd die in 2012 plaatsvinden. Gelukkig kunnen wij constateren dat er de gebruikelijke

belangstelling is voor onze reizen. Wij ondervinden evenwel dat een toenemend

aantal deelnemers steeds korter voor de aanvang van de reizen definitief boekt. Dit brengt

ons soms in de problemen met de reserveringen van de vluchten en de hotels. Wij moedigen

u hierbij dan ook aan niet al te lang te wachten met uw definitieve boeking.

Uw mooiste foto

In ons voortdurend streven Cultoura met aantrekkelijke afbeeldingen te illustreren,

vragen wij uw medewerking. Wij roepen hierbij de deelnemers van onze reizen en de

lezers van Cultoura op ons hun mooiste foto(’s) toe te sturen. Indien uw foto bij een reis

in Cultoura wordt gepubliceerd, ontvangt u een tegoedbon die recht geeft op 10% korting

op een academische reis.

Bij deze ook het droevige bericht van het overlijden van Koen Koch. In ons volgend

nummer zal zijn opvolger de nieuwe Cultoura voor u inleiden.

Ik wens u een mooie zomer met veel interessante reiservaringen.

Marijke Dessing

Institute of Travel

Institute of Travel omvat een aantal bedrijven

waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen

organisaties die groepsreizen organiseren en organisaties

die gespecialiseerd zijn in individuele

reizen naar Portugal en Spanje.

De groepsreizen worden gekenmerkt door uitgekiende

programma’s met deskundige reisbegeleiding,

met per organisatie een verschillende doelgroep

en een verschillend karakter van de reizen

Cultoura 153 2 mei 2012

Op 21 januari j.l. is prof. dr. Koen Koch overleden, voorzitter van de Stichting

voor Academische Reizen vanaf 2004. Koen Koch promoveerde in 1993 op het

proefschrift ‘Over staat en hervorming’ en signaleerde de problemen die in

Europa zouden kunnen ontstaan wanneer soevereine staten steeds meer hun

gezag overdragen aan de EU’. Hij schreef een aantal boeken over de Eerste

Wereldoorlog, publiceerde regelmatig in dagbladen en tijdschriften en was

een gepassioneerd docent, niet alleen aan de universiteiten van Leiden en

Groningen, maar ook tijdens de vele reizen die hij leidde naar de slagvelden

van de Eerste Wereldoorlog. Wij herinneren ons Koen als een uiterst aimabele

persoonlijkheid. Het was een voorrecht om met hem te mogen samenwerken.

die naar vele bestemmingen binnen en buiten

Europa worden aangeboden.

De individuele reisarrangementen in Spanje en Portugal

worden gekenmerkt door het brede – op maat aan

te passen – aanbod van routes en (historische) accommodaties

en de nadruk op de minder bekende gebieden

in genoemde landen. De brochures van de verschillende

organisaties kunt u via de website opvragen

www.instituteoftravel.nl


DE ARTIKELEN

Avant-garde

musea

Romantiek en

ogenlust

6

20

lucio Silla

DE REIZEN

10

28

Schilderkunst

in India

De bronzen krijgers

van Riace

oekraïne

Cultuur

13 Taormina en omgeving, een Siciliaanse nazomer vol cultuur

19 Trujillo en Salamanca, de Spaanse zilverroute

22 Istanbul, Byzantium aan de Bosporus

23 Cyprus, eiland van Afrodite

24 noord-portugal, van Porto over de Douro en naar Guimarães

25 Wenen en Boedapest, hoofdsteden aan de Romeinse limes

26 De provence, Romeinse bouwkunst in het milde najaar van Zuid-Frankrijk

27 pompeii en omgeving, Romeinse en Griekse architectuur en kunst

30 Hart van India, sprookjesland van paleizen, tempels en tijgers

32 Marrakech en de Hoge Atlas, het zuiden van Marokko

34 Kiev, odessa en lviv, Oekraïense steden: kunst- en architectuurparadijzen

36 etrurië, van de Po-vlakte tot Rome

39 Rome, centrum van een wereldrijk

43 Van Urbino naar Rome, in het spoor van de renaissanceschilder Rafaël

44 Het koninkrijk Jordanië, indrukwekkende monumenten in een sprookjesachtige natuur

48 Thailand, zuid-laos en Cambodja, architectuur en kunst van de Khmer

Kunst

5 londen, kunstcollecties: het verleden verzameld en het heden tentoongesteld

7 Van osnabrück naar Berlijn, museumarchitectuur, collecties en bijzondere steden

17 Toulouse en omgeving, hoogtepunten van de Zuid-Franse pelgrimsroutes

40 lille en omgeving, tijdelijke tentoonstellingen en bijzondere musea

41 Florence, bekende en onbekende kunstschatten

Muziek

8 Mondsee, muziekfestival met vier concerten

9 Sylvester München, drie opera’s en een ballet in de residentie van de koningen van

Beieren

11 Mozartwoche Salzburg, muziekfeest met een opera en drie concerten

50 Kerstfeest in de Ville lumière, een romantisch ballet en twee opera’s

Historie

15 Washington DC en omgeving, de hoofdstad van de Verenigde Staten in verkiezingstijd

natuur

21 Ile-de-France, Grand Tour in en om Parijs

Cultoura-trips

4 Rafaël in het Teylers Museum en Cornelis van Haarlem in het Frans Hals Museum

4 Impressionisten en Van Gogh in de Amsterdamse Hermitage

Reisagenda

51 Reizen uit de vorige Cultoura

52 Reizen in voorbereiding

53 Reisleiders in woord en beeld

54 Algemene voorwaarden

56 Schematisch overzicht reizen 2012

12

33

Washington DC

De bronzen

van nemi

14

38

langs pelgrimswegen

Cultoura 153 3 mei 2012

16 18

Het andere

Spanje

42 46

Raffaello Sanzio Jayavarman VII

Doelstellingen en

karakter

Academische Reizen

Academische Reizen organiseert reizen

op het gebied van kunst, cultuur,

geschiedenis, muziek, etnografie,

geografie en geologie. Centraal staat

de wetenschappelijke begeleiding.

Een gedegen organisatie spreekt bij

ons vanzelf.

Unieke programma’s

Wij bieden in deze tijd van massatoerisme

en standaard culturele reizen

een meer individueel gerichte vorm

van reizen. U reist in kleine gezelschappen

van deelnemers met gelijkgerichte

belangstelling. Naast het

hoofdthema van de reis biedt Academische

Reizen duidelijk méér. Ook het

vakantie-aspect verliezen wij niet uit

het oog. Wij ontwikkelen voortdurend

nieuwe en aparte reisbestemmingen

en -thema’s. Waar mogelijk sluiten

wij aan op de actualiteit van bijvoorbeeld

tijdelijke tentoonstellingen of

culturele manifestaties.

organisatie

Elke reis wordt minutieus voorbereid

door een deskundige staf en begeleid

door ’wetenschappelijke reisleiders’:

specialisten op een bepaald vakgebied,

over het algemeen academici.

Vandaar de naam: Academische Reizen.

Opgericht in 1969 is onze organisatie

lid van de ANVR en aangesloten

bij het Garantiefonds Reisgelden (SGR)

en het Calamiteitenfonds.

Bovendien

Standaard inbegrepen in onze reissommen

zijn, anders dan bij de

meeste reisorganisaties, vrijwel alle

kosten. U weet zo altijd waar u aan

toe bent. Een gedetailleerd overzicht

van wat is inbegrepen vindt u

achterin Cultoura, onder ’Algemene

voorwaarden’.

Kenmerken

• deskundige wetenschappelijke

reisleiding

• unieke themakeuze

• exclusieve bestemmingen

• op de actualiteit gerichte

programma’s

• waar zinvol en mogelijk, aparte

technische reisleiding

• kleine groepen

• optimaal comfort onderweg

• reissommen waarin de meeste

kosten zijn inbegrepen, waaronder

alle fooien.


CUlToURA-TRIpS

op stap in eigen land

Van Rafaël tot Van Gogh

Dagexcursies naar de tentoonstellingen over Cornelis van Haarlem en Rafaël in Haarlem en impressionisten en

Van Gogh in Amsterdam.

De kosten van de excursies bedragen € 70,- per persoon per excursie. Bezitters van een museumjaartkaart

(aangeven op het aanmeldingskaartje!) betalen € 55,-. Inbegrepen zijn de koffie, de lunch en een

afscheidsdrankje.

Rafaël en Cornelis van Haarlem

Frans Hals Museum en Teylers Museum

op zaterdag 6 oktober 2012

o.l.v. dr. David Rijser

In aansluiting op het succes van de tentoonstelling

met tekeningen van Michelangelo organiseert het

Teylers Museum dit najaar een tentoonstelling over

Rafaël, Putto met Medici-ring en -veren

een andere genie van de Italiaanse renaissance:

Rafaël (1482-1520). In dezelfde tijd dat Michelangelo

zich op de Sixtijnse kapel stortte, begon

Rafaël met de fresco’s voor de privévertrekken

van de paus, de ‘Stanze’. Hier kon hij, met behulp

van een leger assistenten, zijn grote talent tot

bloei laten komen. Het Teylers Museum, dat een

internationaal befaamde tekeningencollectie met

topstukken uit de Italiaanse renaissance bezit,

presenteert 90 tekeningen van Rafaël en zijn leerlingen

en enkele schilderijen. De tekeningen zijn

afkomstig uit de eigen collectie en van de Albertina

in Wenen. Rafaël was een van de grootste

tekenaars aller tijden. Zijn schetsen bieden echter,

buiten hun esthetische kwaliteit, een uniek zicht

op de ontstaansgeschiedenis en betekenis van zijn

geschilderde werken.

Het Frans Hals Museum toont tegelijkertijd een

tentoonstelling over de ‘Hollandse Michelangelo’,

Cornelis Cornelisz van Haarlem (1562 – 1638).

Geïnspireerd door Italiaanse meesterschilders als

Michelangelo werkte Van Haarlem in de manieristische

stijl. Hierbij worden figuren verfraaid

door ze uit te rekken en in elegante, gedraaide

en ingewikkelde houdingen weer te geven. In de

tentoonstelling zijn voor het eerst 40 werken van

Van Haarlem bij elkaar te zien. De schilderijen zijn

onder meer afkomstig uit de National Gallery in

Londen, het Metropolitan Museum in New York en

uit particuliere collecties.

Programma

De dag begint om 10.15 uur in het Frans Hals

Museum met koffie en rondleiding langs de tentoonstelling

over Cornelis van Haarlem.

Na de lunch gaan we naar het Teylers Museum voor

een uitgebreid bezoek aan de Rafaël-tentoonstelling.

Afscheidsdrankje ca. 17.00 uur.

Leiding

Zie pagina 53.

Impressionisten en Van Gogh

In de Amsterdamse Hermitage

op woensdag 17 oktober 2012

o.l.v. drs. Marlies Kleiterp en drs. Edwin Becker

De Amsterdamse Hermitage toont een belangrijke

overzichtstentoonstelling ‘Impressionisme: sensatie

en inspiratie’ uit de collectie van de Hermitage van

Sint Petersburg. De tentoonstelling geeft een beeld

van de impressionisten, hun voorgangers, tijdgenoten

en navolgers en plaatst het impressionisme

in zijn tijd.

Claude Monet, Vrouw in tuin, 1867. Olieverf op doek.

State Hermitage Museum, Sint Petersburg

Cultoura 153 4 mei 2012

Van Gogh, Het gele huis. Van Gogh Museum

Het impressionisme bracht grote vernieuwingen

ten opzichte van de toen geldende standaard van de

Salon. Kunstenaars schilderden vluchtige impressies,

puur voor het plezier van het schilderen, met

levendige kleuren, veelal in de openlucht met steeds

veranderend licht. Op de tentoonstelling vinden we

de absolute topstukken van schilders als Claude

Monet, Pierre-Auguste Renoir, Alfred Sisley en

Camille Pissarro. Maar ook de vertegenwoordigers

van de Salon hangen er, en enkele post-impressionisten

als Cézanne en Gauguin. De impressionisten

waren ook inspiratiebron voor Vincent van Gogh.

Omdat vanaf eind september het Van Gogh

Museum aan het Museumplein zeven maanden

dicht gaat voor een renovatie, is er speciaal voor

deze gelegenheid in de Hermitage de presentatie

van Vincent, het Van Gogh Museum ingericht.

Ruim 75 schilderijen, een selectie brieven, werken

op papier en objecten worden zo tentoongesteld dat

de persoonlijke zoektocht gevolgd kan worden van

Vincent van Gogh (1853 – 1890) naar de kern van

zijn kunstenaarschap.

Met Vincent en de tentoonstelling over het impressionisme

samen onder één dak ontstaat een prachtig

overzicht van belangrijke 19 e -eeuwse schilderkunst

van Van Gogh en zijn tijdgenoten.

Een unieke kans om de werken van Van Gogh in

een andere omgeving te ervaren, in dialoog met

de bijzondere architectuur van de Amsterdamse

Hermitage.

Programma

De dag begint om 10.15 uur in de Hermitage

Amsterdam. Na de kennismaking en koffie wordt u

rondgeleid langs de tentoonstelling over het impressionisme

en na de lunch volgen de topstukken

uit het Van Gogh Museum. Afscheidsdrankje ca.

17.00 uur.

Leiding

Zie pagina 53.


Kunstcollecties: het verleden verzameld en het heden tentoongesteld

londen

4-daagse reis van 16 t/m 19 augustus 2012 o.l.v. dr. Arnold Witte

Vier dagen genieten van de heerlijke stad Londen met de vele kunstcollecties! Naast een aantal belangrijke vaste

verzamelingen bezoeken we bijzondere tijdelijke tentoonstellingen met veel kunst uit Italië: tentoonstellingen over

de Metamorfose van Titiaan en een tentoonstelling over schilderkunst van Mantegna tot Matisse. Daarbij aandacht

voor hedendaagse Italiaanse kunst in de Estorick Collection, we doen de Tate Modern aan en gaan naar de nieuw

geopende vleugel van Serpentine Sackler Gallery.

Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

National Gallery, ‘Omaggio a una poeta’ (detail)

toegeschreven aan Giorgione

1e dag – donderdag 16 augustus

Ochtendvlucht per KLM-lijndienst naar Londen.

En route naar het centrum bezoek aan de

aan de zuidkant van de stad gelegen Dulwich Picture

Gallery. In de vaste collectie oude meesters

van deze begin 19 e eeuw bijeengebrachte verzameling

bevindt zich o.m. werk van onze Pieter

de Hoogh en Rembrandt. Tevens bezoeken we

daar de tentoonstelling ‘Andy Warhol Portfolios:

Life and Legends’.

Nadat we ons in het 4-sterren hotel Holiday Inn

Bloomsbury hebben geïnstalleerd, gaan we naar

de Wallace Collection, een van de beroemde

kunstcollecties die door Lord en Lady Wallace

bijeengebracht werd in het midden van de 19 e

eeuw, en die een voorbeeld werd voor de Amerikaanse

verzamelaars rond 1900. We zullen zien

wat naar de smaak van die tijd absoluut in een

kunstverzameling thuis hoorde.

Vanavond gezamenlijk welkomstdiner.

2e dag – vrijdag 17 augustus

De collectie van de National Gallery bevat topstukken

uit de Italiaanse vroeg- en hoog-renaissance

schilderkunst en bovendien is hier een

tijdelijke tentoonstelling te zien over moderne

kunstenaars die reageren op enkele werken van

Titiaan uit de eigen collectie. Hiermee wordt voor

het eerst moderne kunst binnen de muren van de

National Gallery getoond.

Na de koffiepauze is er verder aandacht voor de

Hollandse Gouden Eeuw, maar ook kunst uit de

15 e tot en met de 18 e eeuw in Italië.

In de middag wordt een bezoek gebracht aan

de Whitechapel Art Gallery – een ruimte die al

sinds het begin van de twintigste eeuw moderne

kunst toont. Hier zien we twee tentoonstellingen:

een verrassende blik op de modernste

kunst die is samengesteld uit inzendingen van

kunstenaars van 26 jaar en ouder. Daarnaast een

presentatie van de kunst die sinds 1899 door de

Britse overheid is verzameld om haar ministeries

te verfraaien.

Een deel van de middag en de avond zijn ter vrije

besteding.

3e dag – zaterdag 18 augustus

Vanochtend gaan we naar de Tate Modern; daar

bekijken we de tentoonstelling over ‘The Modern

Eye’ over Edvard Munch en diens gebruik van

moderne technieken bij het maken van zijn werk.

Daarnaast is er de inmiddels beruchte tentoonstelling

over het enfant terrible van de Britse

kunst, Damien Hirst.

Na de lunchpauze zal een bezoek gebracht worden

aan de meest recente toevoeging aan het cultu-

Tate Modern, Gorky, waterval

Cultoura 153 5 mei 2012

rele landschap in Londen, de recent geopende

Serpentine Sackler Gallery. Het oorspronkelijk

als kruitmagazijn neergezette gebouw is door

ster-architecte Zaha Hadid geheel verbouwd tot

tentoonstellingsruimte, waar een tentoonstelling

over multi-media kunstenares Yoko Ono

te zien is.

Na ruim vrije tijd verzamelen voor het afscheidsdiner.

4e dag – zondag 19 augustus

Op weg naar het vliegveld wordt de tentoonstelling

bezocht in de Estorick Collection, ‘Untitled,

Abstraction in Italy’, over abstracte kunst in Italië

van de futuristen tot aan de jaren 1970. De collectie

biedt daarnaast een interessante collectie

Italiaanse kunst uit de twintigste eeuw.

Omstreeks 18.00 uur vertrekt de KLM-lijndienst

naar Amsterdam. Aankomst ca. 20.00 uur.

Tate Modern, Damien Hirst, vlinder

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 795,- per persoon.

Toeslag 2-persoonkamer voor

alleengebruik

€ 185,-.

Inbegrepen

• Engelse ontbijten en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 143,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 54.

KUnST


KUnST

Avant-garde musea

Van beroemde architecten

In het afgelopen decennium zijn op verschillende plaatsen in Duitsland

musea verrezen waarvoor geldt dat het bouwwerk veel meer is dan de

behuizing van een collectie. Het museumgebouw belichaamt waar het

museum voor staat of gaat een relatie aan met de collectie. Enkele van

deze bijzondere musea op de as van Osnabrück naar Berlijn zijn onlangs

samengebracht in een route. Ze zijn alle mijlpalen van de moderne

architectuur.

Kees peterse

Het eerste museum van de route is het Felix-

Nussbaum-Haus in Osnabrück dat gewijd is aan

het werk en het leven van de in deze plaats geboren

en in 1944 in Auschwitz vermoorde Joods-Duitse

schilder. Het museum is het eerste gerealiseerde

ontwerp van de Amerikaanse architect van Poolse

Zelfportret van Felix Nussbaum (1943), Felix-Nussbaum-

Haus Osnabrück

afkomst Daniel Libeskind (1946). Zijn werk kent

een grote symboliek en uitdrukkingskracht en

wordt gerangschikt onder het deconstructivisme.

Deze architectuurstroming gaat ervan uit dat de

maatschappij complex en onzeker is en vertaalt dit

naar de architectuur, die soms geen visuele logica

lijkt te hebben. De nieuwbouw van het Felix-Nussbaum-Haus

vormt de meest treffende behuizing

voor een kunstenaar wiens vrijheid en veiligheid

steeds verder werden bedreigd en voor diens werk

waarin dit nadrukkelijk tot uitdrukking komt.

Van een andere orde is de Kunsthalle in Bielefeld,

een ontwerp uit 1966-1968 van de Amerikaanse

architect Philip Johnson (1906-2005). Voor de

familie Oetker (van Dr. Oetker) ontwierp hij een

vierkant gebouw van 30 x 30 meter. Dat gebeurde in

de internationale stijl, genoemd naar het boek ‘The

International Style’ dat Johnson en Henry-Russell

Hitchcock schreven bij de grote tentoonstelling

over moderne architectuur in 1932 in New York.

Bouwwerken in deze stijl, de Amerikaanse variant

van Bauhaus-architectuur, zijn functioneel en strak,

hebben geen opgelegde ornamenten en zijn modern

gebouwd. De binnenruimte van het museum wordt

geleed met als schijven geplaatste wanden van rode

zandsteen, een invloed vanuit de Japanse architectuur.

Inmiddels is een begin gemaakt met de aanleg

van een beeldentuin naar het oorspronkelijke ontwerp

van Johnson. Daarin staan werken van onder

andere Rodin, Moore en Serra.

Cultoura 153 6 mei 2012

MARTa in Herford – Möbel, Art en Architek-

tur – (zie foto links) is een ontwerp van de vermaarde

deconstructivistische architect Frank O.

Gehry (1929), bekend van onder andere het Guggenheim

Museum in Bilbao. De golvende plastische

en ogenschijnlijk onsamenhangende vormen

maken het museum een verrassende verschijning

in de stad waar de meubelindustrie belangrijk is

en waar meer dan de helft van de Duitse keukens

wordt geproduceerd. Gehry’s ongrijpbare vormen

vlijen zich tegen een tot monument verklaard ouder

industriegebouw, dat in het ontwerp is geïntegreerd.

In het exterieur overheersen glimmend staal en

bruinrode baksteen; het interieur is met hout en

witte gestucte wanden terughoudender.

Phaeno in Wolfsburg, een interactief museum voor

de beleving van natuurwetenschappelijke fenomenen,

is een bijzonder ambitieus werk van architect

Zaha Hadid (1950). De in Irak geboren Britse

ontwerpster die na haar afstuderen bij Rem Koolhaas’

Office for Metropolitan Architecture werkte,

staat bekend om dynamische, onconventionele

vormen met vloeiende doorgaande ruimtes. De

jury van de prijsvraag voor het museumontwerp

was mede onder de indruk van Hadids voorstel,

omdat zij de enige was die het museum op poten

zette. Daardoor kon de voor Wolfsburg belangrijke

zichtrelatie tussen stad en Volkswagen-complex

behouden blijven. De inspiratiebron voor Phaeno

was een ruimteschip, een ruimteschip dat net in een

abstract golvend landschap is geland. Hadids creatie

is zowel ruimtelijk als technisch innovatief.

Het Duits Historisch Museum in Berlijn omvat twee

achter elkaar gelegen gebouwen, die via een tunnel

onder de straat door met elkaar zijn verbonden.

Aan Unter den Linden ligt het barokke Zeughaus,

waarvan de oudste delen uit 1695 stammen. De van

oorsprong open binnenplaats van dit monument is

met een reusachtig glasdak tot binnenruimte van

het museum omgevormd. Evenzeer fraai maar van

een geheel andere orde is de nieuwbouw van het

museum direct achter het Zeughaus. Hier bevinden

zich de grote tentoonstellingsruimten. Het ontwerp

van de nieuwbouw, maar ook van de verbouwing

van het Zeughaus, is van de modernistische architect

van Chinese afkomst Ieoh Ming Pei (1917),

ontwerper van de glazen piramide van het Louvre.

Het ontwerp wordt gekenmerkt door transparantie,

licht en beweging, maar ook door Pei’s perfectie in

de details. Opvallend is hoe zorgvuldig Pei met de

gevoelige historische context is omgegaan.

Het laatste museum van de route is het Joods

Museum in Berlijn. Dit meesterwerk van deconstructivist

Daniel Libeskind is wellicht het extreme

voorbeeld van een museumgebouw dat versmelt

met de collectie en evenals de tentoongestelde

objecten en documenten de bezoeker emotioneel

aanspreekt. De ‘Tuin van de verbanning’, de ‘Holocausttoren’

en de hoge betonnen ruimte waarvan de

bodem is bedekt met uit metaal gesneden gezichten

behoeven weinig toelichting. Het door Libeskind

ontworpen deel van het museum heeft de vorm

van een bliksemschicht en ligt naast het in 1735

gebouwde barokke Kollegienhaus, waar zich de

ingang bevindt.

De architectuurroute heeft de zes musea in een

onderlinge relatie gebracht die ook henzelf positief

heeft verrast. Het is fascinerend om te zien hoe verschillend

het verband tussen gebouw en collectie bij

de zes musea is en hoezeer de architectuur bijdraagt

aan de kwaliteit van het geheel.


Museumarchitectuur, collecties en bijzondere steden

Van osnabrück naar Berlijn

6-daagse reis van 11 t/m 16 augustus 2012 o.l.v. dr. ing. Kees peterse

Centraal in deze reis staat een zestal bijzondere musea op het traject van Osnabrück naar Berlijn. Deze ontwerpen van

internationaal vermaarde architecten worden beschouwd als mijlpalen van de moderne architectuur. Onze aandacht

gaat uit naar de gebouwen, de collecties die zij herbergen en de relatie tussen beide. Daarbij hebben we oog voor de

bijzondere plaatsen waar we verblijven en uiteraard gaan we niet voorbij aan de ‘klassiekers’ van Berlijn.

1e dag – zaterdag 11 augustus

Osnabrück en Bielefeld

Vertrek per touringcar vanaf het NS-station van

Arnhem om 10.00 uur naar Osnabrück. Na de

lunchpauze bezoeken we daar het Felix Nussbaum

Haus van architect Daniel Libeskind. We richten

ons op het deconstructivistische ontwerp en de

werken van de Joods-Duitse schilder. Daarna rijden

we door naar Bielefeld. Op het programma staat

de in opdracht van de familie Oetker gebouwde

Kunsthalle, een ontwerp in internationale stijl

van de Amerikaanse architect Philip Johnson. We

hebben aandacht voor het gebouw en de collectie.

We installeren ons in het eersteklas hotel Ravensberger

Hof in Bielefeld en dineren in het sfeervolle

Glück und Seligkeit, een tot restaurant herbestemde

neogotische kerk.

2e dag – zondag 12 augustus

Herford en Berlijn

Vanuit Bielefeld reizen we verder naar het nabijgelegen

Herford, dé meubelstad van Duitsland.

Hier bezoeken we MARTa (meubels, kunst en

ambiente), een museum gericht op moderne kunst

en meubeldesign. Het is een werk van architect

Frank Gehry, die ook het Guggenheim Museum

in Bilbao ontwierp. Na de lunchpauze in het restaurant

van het museum vervolgen we onze reis

naar Berlijn, waar we drie nachten verblijven in het

gunstig gelegen eersteklas hotel Berlin Mitte aan de

Friedrichstraße. Voorafgaand aan het diner maken

we een stadswandeling.

3e dag – maandag 13 augustus

Berlijn

We beginnen de dag met een bezoek aan de

Nederlandse ambassade aan de Rolandufer, een

ontwerp van de beroemde Nederlandse architect

Rem Koolhaas. In de foyer van de ambassade

krijgen we een toelichting en bekijken we een

Bielefeld Kunsthalle

Berlijn, Brandenburger Tor Berlijn, Museumsinsel

korte film over de architect en zijn werk. Vervolgens

gaan we naar het Duits Historisch Museum,

waar onze aandacht uitgaat naar de uitbreiding

door de Chinees-Amerikaanse architect Ieoh

Ming Pei. Aandacht voor het gebouw en de collectie

(tijdelijke tentoonstelling: Fokus DDR).

’s Middags staat een rondrit langs een selectie van

de belangrijkste bouwwerken van Berlijn op het

programma. Op verschillende plaatsen stappen we

kort uit om een gebouw of een monument beter te

kunnen bekijken.

4e dag – dinsdag 14 augustus

Berlijn

In de ochtend bezoek aan het Joods Museum van

architect Daniel Libeskind. We bespreken de betekenis

van het ontwerp en krijgen ruim de tijd om

de bijzondere collectie te bekijken. Na de lunchpauze

in het museum verplaatsen we ons naar het

Museuminsel. Daar kunt u op eigen gelegenheid een

van de beroemde musea bekijken, bijvoorbeeld het

eind 2009 heropende Neues Museum, dat door de

Britse architect David Chipperfield op indrukwekkende

wijze werd gerestaureerd en onder andere het

Egyptisch Museum en de papyruscollectie herbergt.

U kunt de Pergamon-tentoonstelling bekijken en

degenen die in de sfeer van de moderne architectuur

willen blijven, kunnen een bezoek overwegen aan

de Reichstag met de koepel van de Britse architect

sir Norman Foster of de Neue Nationalgalerie van

Ludwig Mies van der Rohe.

5e dag – woensdag 15 augustus

Via Wolfsburg naar Hildesheim

We verlaten Berlijn en reizen naar Wolfsburg, zetel

van het Volkswagen-concern. Daar staat Phaeno op

het programma, een interactief museum voor de

beleving van natuurwetenschappelijke fenomenen.

Het spectaculaire gebouw is ontworpen door de

in Irak geboren Britse architect Zaha Hadid. In de

namiddag rondrit door Wolfsburg met aandacht

voor de ontstaansgeschiedenis van de plaats als

Cultoura 153 7 mei 2012

Kraft-durch-Freude-Stadt. We overnachten in het

Novotel te Hildesheim.

6e dag – donderdag 16 augustus

Hildesheim en Bad Oeynhausen

Na een korte stadswandeling door Hildesheim

rijden we naar Bad Oeynhausen. Daar bezoeken we

EFI (Energie-Forum-Innovation), een ontwerp van

Frank Gehry. ’s Middags aanvaarden we de terugreis

naar Arnhem, waar we omstreeks 18.00 uur bij

het NS-station zullen aankomen.

Wolfsburg, Museum Phaeno

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.095,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 210,-.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

KUnST


MUzIeK

Muziekfestival met vier concerten

Mondsee

6-daagse reis van 31 augustus t/m 5 september 2012 o.l.v. dr. eveline nikkels

“In Salzkammergut da kann man gut lustig sein” zingt de beroemde schlager uit Im weissen Rössl. En inderdaad

zijn de drie meren van het Salzkammergut een gebied waar het heel goed toeven is, zeker tijdens een prachtig

kamermuziekfestival.

De Musiktage Mondsee belichten dit jaar de spannende relatie tussen Schubert en het fin-de-siècle van Wenen

door de eeuwen heen met een gemeenschappelijke noemer van Dur en Moll, van Licht en Donker.

1e dag – vrijdag 31 augustus

Ochtendvlucht per KLM-lijndienst naar München.

Onderweg naar Mondsee maken wij een stop in

Salzburg, om door de fraaie binnenstad een wandeling

te maken. We bezoeken de Residenz, waar

Mozart in dienst was van de aartsbisschop.

Vervolgens zetten wij koers richting Mondsee waar

we onze intrek nemen in het rustig gelegen eersteklas

Seehotel Pöllmann.

2e dag – zaterdag 1 september

Na een heerlijke ochtendwandeling hebben we

een dubbele inleiding, omdat het concert van de

volgende dag al om 11.00 uur begint. Natuurlijk

staat Schubert centraal. Vandaag wordt hij omlijst

door Wolfgang Amadé Mozart en Gustav Mahler.

De titel van het concert is dan ook ‘Tradition und

Erinnerung’.

Van Mozart horen wij het zelden gespeelde kwintet

voor piano, hobo, klarinet, hoorn en fagot, boeiend

omdat hier blijkt hoe mooi de piano past bij de

Her Auryn Quartett

blazers. Mozart was dol op (hout)blazers en toont

ons hier zijn meesterproef! Mahler schreef in zijn

jeugd een aantal kamermuziekwerken, maar die

zijn hoogstwaarschijnlijk door hemzelf vernietigd.

Des te mooier is het dat het ééndelige pianokwartet

is teruggevonden. In de majeur-mineur wisseling

klinkt veel Schubert door! Het Auryn Quartett

wordt gesecondeerd door Céline Moinet (hobo),

Zora Slokar (hoorn), Peter Orth (piano), Gerald

Pachinger (klarinet) en Richard Galler (fagot).

3e dag – zondag 2 september

Vanochtend klinkt muziek van Schubert en Mahler,

nu in gezelschap van Hugo Wolf maar dan in liedvorm.

Na de pauze - en dat kan niet missen - horen

wij het beroemde Forellenkwintet. De solisten zijn

Wolfgang Holzmaier (bariton) met aan het klavier

Stefan Vladar. Het Auryn Quartett speelt het

Forellenkwintet met Ernst Weissensteiner op de

contrabas.

In de middag maken we een tochtje naar Steinbach

am Attersee waar zich het eerste zgn. Komponierhäuschen

van Mahler bevindt, met uitzicht op

bergen en water!

4e dag – maandag 3 september

Vanochtend maken wij een boottocht over een

van de meren. Tijdens het ‘klasje’ behandelen wij

natuurlijk uitgebreid de componist van het fin-desiècle,

Alexander von Zemlinsky, een groot vriend

van Mahler en ooit leraar van Alma Mahler!

Naast liederen schreef hij ook een heel mooi, in

de toon van Brahms gehouden, klarinettrio. Zijn

liederen worden tijdens het concert van vanavond

Cultoura 153 8 mei 2012

met Schubert en met Hugo Wolf gecombineerd.

Naast de liederen en het trio hoort u de sonate op.

postuum in Bes groot van Schubert met Ruth Ziesak

(sopraan), Gerald Pachinger (klarinet), Stefan

Vladar (piano) en David Geringas (cello).

5e dag – dinsdag 4 september

Vandaag bezoeken wij Schloss Kammer am

Attersee, waar we gaan lunchen en het lieflijke

kerkje bekijken.

De inleiding vanmiddag staat in het teken van leven

en dood, misschien niet het leukste onderwerp

maar wel heel passend bij het nieuwe werk van de

componiste Johanna Doderer. Hierin belicht zij,

geheel in de geest van Schubert, Leven en Dood, die

immers onverbrekelijk met elkaar zijn verbonden.

Wij gaan daarbij dieper in op de lijn Schubert, Fuchs

en de componisten die hij lesgaf, een soort retrospectief

op wat we gehoord hebben.

Het concert begint vanavond met een klarinetkwintet

van Fuchs, Mahlers leraar op het Weense

conservatorium. Ter afsluiting Schuberts strijkkwartet

‘der Tod und das Mädchen’. U hoort

het Benyounes Quartett met wederom Gerald

Pachinger (klarinet).

6e dag – woensdag 5 september

Na een laatste ochtend in de idyllische omgeving

van de Mondsee rijden wij naar het vliegveld van

München, waar omstreeks 17.30 uur de terugvlucht

per KLM-lijndienst naar Schiphol begint. Aankomst

ca. 19.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.685,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 105,-.

Inbegrepen

• ontbijten, 1 lunch en de diners

• toegangskaarten voor 4 concerten

• luchthavenbelastingen € 144,- per

persoon.

• verder inclusief, zie pagina 54.

Toegangskaarten

In verband met de noodzakelijke,

vroegtijdige betaling van de bestelde

toegangskaarten, geldt voor deze reis

een extra aanbetaling van € 210,- per

persoon.

Reisleiding

Zie pagina 53.


Drie opera’s en een ballet in de residentie van de koningen van Beieren

Sylvester München

7-daagse muziekreis van 27 december 2012 t/m 2 januari 2013 o.l.v. dr. eveline nikkels

De koningen van Beieren wisten het wel. Het was goed toeven in München. Hun residentie in de stad en hun

kastelen daar buiten ademen elegantie en rijkdom uit. Ze reden in vergulde koetsen of voeren in een door een

zwaan getrokken bootje, zoals Ludwig II. Tijdens onze Sylvesterreis beleven wij vier voorstellingen in het elegante

Nationaltheater en brengen bezoeken aan enkele van de kastelen die met het huis Wittelsbach verbonden zijn.

Als extraatje zullen wij tijdens deze reis een voorschot nemen op de beide jubilarissen van 2013, Giuseppe Verdi en

Richard Wagner.

1e dag – donderdag 27 december

Vertrek per KLM-lijndienst naar München, waar

we meteen een oriënterende stadsrit maken.

We logeren in het eersteklas, centraal gelegen hotel

Eden Wolff. Diner, evenals de meeste van de volgende

dagen, in het hotel. Na het diner krijgt u een

inleiding over de overeenkomsten en verschillen

tussen de jubilarissen Verdi en Wagner.

2e dag – vrijdag 28 december

München heeft een aantal schitterende musea,

waaruit we natuurlijk een keuze moeten maken.

Omdat we naar een Italiaanse opera gaan, lijkt een

bezoek aan de Alte Pinakothek met haar mooie

verzameling Italiaans meesters voor de hand liggend.

Onze eerste opera is namelijk Rigoletto van

Verdi, het dramatische verhaal van de man die per

ongeluk zijn eigen dochter in een zak in het water

doet verdrinken. Beroemd is de aria ‘la donna è

mobile’: verismo avant la lettre.

3e dag – zaterdag 29 december

Vandaag geen opera, maar een prachtig ballet,

Tsjaikowski’s Notenkraker in de choreografie van

de grote balletmeester John Neumeister. Gewalst

gaat er worden in de Notenkraker; daarom bezoeken

wij vanochtend o.a. de balzaal van de Residenz, het

stadskasteel van de Wittelsbach-familie. Tevens

bekijken we daar de verzameling Egyptische kunst

als voorproefje van Verdi’s opera Aida, die wij op

Nieuwjaarsdag zullen horen. En we lopen door de

Nibelungenzaal, eerbetoon aan de sagen, die voor

Wagner de grote inspiratiebron vormden.

4e dag – zondag 30 december

Vandaag is het onze ‘buitendag’. We beginnen bij

kasteel Nymphenburg, waar koning Ludwig I zijn

schoonheidsgalerie met allemaal mooie meisjes

Scène uit Aïda

aan de muur liet maken. Wij wandelen door het

park om de lieflijke Amalienburg te bewonderen

en vervolgen daarna onze tocht naar Ludwig II’s

lievelingskasteel Linderhof, een kleinood, waar

hij ook nog met Sissi is geweest. Op de terugweg

leggen wij weer aan bij Nymphenburg, nu om

daar in een vorstelijke omgeving te dineren in de

Schlosswirt!

5e dag – maandag 31 december

Naast de Alte is er ook een prachtige Neue Pinakothek

en zelfs een Pinakothek der modernen.

U kunt zelf een keuze maken deze ochtend.

De middag is vrij en na de inleiding gaan we

wederom naar het Nationaltheater voor een Münchense

oudejaarstraditie, die Fledermaus van

Johann Strauss jr. Verwikkelingen via verkleedpartijen,

heerlijke walsen èn de conclusie ‘de

champagne is de schuld van alles’ geven ons al een

feestelijk gevoel.

Als wij dan op omstreeks middernacht het glas in

onze eigen ‘kasteel’zaal heffen voelen wij ons de

koning te rijk.

6e dag – dinsdag 1 januari

Na een laat ontbijt bezoeken wij de villa van Franz

von Stuck, de beroemde vertegenwoordiger van

de Münchner Secession. In de middag verzamelen

we voor het ‘klasje’ over Aida. Alweer een drama,

nu van ingemetselde geliefden. Wie kent niet de

triomfmars van Radames, maar: wie hoog klimt

zal diep vallen en als je op de verkeerde dame gokt

loopt het slecht met je af.

7e dag – woensdag 2 januari

Vanochtend heeft u ruim vrije tijd alvorens we naar

het vliegveld rijden, waar de terugvlucht per KLMlijndienst

omstreeks 17.30 uur begint. Desgewenst

Cultoura 153 9 mei 2012

Scène uit Rigoletto

kunnen we nog een bezoek brengen aan de Glyptothek

met haar Griekse vondsten, waaronder een

hele tempel! Aankomst Amsterdam, ca. 19.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 2.385,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 495,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• goede toegangskaarten ballet en

3 opera’s

• luchthavenbelastingen € 92,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Toegangskaarten

In verband met de betaling van de

bestelde toegangskaarten geldt voor

deze reis een extra aanbetaling van

€ 650,- per persoon.

Reisleiding

Zie pagina 53.

MUzIeK


MUzIeK

lucio Silla

Dramma per musica in tre atti

De opera Lucio Silla is gebaseerd op een historische figuur en wel die van de

dictator Lucius Cornelius Sulla. De ‘schrik van Rome’ zouden we hem kunnen

noemen, want tot twee keer toe belegerde hij de stad en trok er binnen!

Sulla is de geschiedenis ingegaan als de enige Romeinse veldheer die nooit

verslagen is. Het bijzondere aan de keuze voor deze figuur is dat de vorige

opera van Mozart,‘Mitridate re di Ponto’ een van de koningen was, die tegen

Sulla het onderspit moesten delven.

eveline nikkels

Mozarts eerste twee opera’s in de zgn. opera seria

stijl waren elk een opdracht van het Teatro Regio

Ducale in Milaan, zeg maar de voorloper van de

Scala. Tijdens zijn eerste Italiaanse reis samen

met zijn vader Leopold kreeg de toen net 14-jarige

Mozart de opdracht tot het schrijven van een opera

voor het carnavalsseizoen 1770/71. Het zal geen

verwondering wekken dat de première die door

de 14-jarige componist werd geleid(!) een overweldigend

succes was, eigenlijk Mozarts eerste echte

theatersucces. ‘Viva il maestrino!’ werd er na bijna

elke aria geroepen en de dames pinkten een traan

van ontroering weg bij het zien van deze jongen,

die met vaste hand orkest en zangers leidde. Dat de

inhoud nu niet direct voor het carnaval was deed

niet ter zake.

Tussen de Mitridate en de Lucio Silla componeert

Mozart twee zgn. serenate, een serenata teatrale

‘Ascanio in Alba’ en een serenata drammatica azione

teatrale ‘Il sogno di Scipione’, deze laatste op een

libretto van Pietro Metastasio. Zonder overdrijving

kan men Metastasio (wiens echte naam Trapassi

was) de belangrijkste tekstdichter van de achttiende

eeuw noemen. Zijn poëzie was bedoeld voor een

bepaald soort muziek, dat in de achttiende eeuw

hoogtij vierde en dat nauw verbonden was met de

alles kunnende sopranen èn …castraten. Beide opera’s,

zowel de Mitridate als de Silla, zijn nog in deze

stijl van Metastasio geconcipieerd, waarin emotie,

lyriek en romantiek een belangrijke rol spelen. De

dramatische ontwikkelingen worden getoonzet voor

twee of drie stemmen, die elk verhalen hoe zij de

dupe zijn van de ontwikkelingen van de plot. Een

hoofdrol is vaak weggelegd - en ook dat past precies

in die tijd - voor de verlichte vorst die zijn kwade

daden aan het eind omzet in het goede. Dit geeft

de componist de gelegenheid via een afsluitende

koorscène de lof van de heerser te zingen, die dan

in het theater zich vanuit de hofloge naar het volk

kan buigen om de hulde in ontvangst te nemen. Een

klinkend voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld Mozarts

laatste opera La clemenza di Tito, het woord ‘clementie’

laat al zien wat een goede inborst hij heeft.

Evenzo komt ook Lucio Silla aan het eind tot inkeer

Cultoura 153 10 mei 2012

(met bijpassend slotkoor) en dat is ook in werkelijkheid

zo gegaan. Tot verbazing van de Romeinen legt

hij namelijk in 81 v.Chr. zijn dictatorschap neer,

wordt weer gewoon consul, wordt opgevolgd door

zijn rivaal Cinna (in de opera zogenaamd zijn vriend

maar erop uit hem beentje te lichten) en trekt zich

zelfs uit het openbare leven terug!

Aangemoedigd door het succes van Mitridate

besluit de gouverneur-genraal van Lombardije

opnieuw een opdracht aan Mozart te verstrekken

en wederom voor het carnavalsseizoen (1772-73).

Dit keer is het libretto (in tweede instantie) van

Metastasio en staat dus garant voor de boven

geschetste elementen van emotie, lyriek en romantiek.

Evenals de Mitridate was ook de Lucio Silla een

groot succes en werd tijdens het carnavalsseizoen 26

keer in Milaan uitgevoerd, om daarna eigenlijk in

vergetelheid te raken, wat jammer is, alleen al om

de spannende plot en de stemcapriolen, die de zangers,

bij uitstek de sopranen (of castraten) moesten

uitvoeren. En dat ze dat heel mooi deden bewijst de

volgende uitspraak van Leopold Mozart over dat

de castraatster Venanzio Rauzzini, die de rol van

Cecilio in zijn eerste aria “uitzonderlijk schitterend

zong, als een engel”.

Zoals toen gebruikelijk was kwamen de zangers

de een na de ander aan. De eerste tenor, die Silla

zou zingen kwam helemaal niet opdagen en zijn

vervanger kwam pas meer dan een maand nadat

de eerst zanger was aangekomen en vlak voor de

première, die gepland stond voor 26 december.

Iedereen stond klaar, Mozart in de bak, maar wie

er kwam, geen aartshertog (Lombardije viel toen

onder Oostenrijk) en de opera begon twee uur te

laat. Door de lengte van de muziek en de lange

pauzes duurde de opera uiteindelijk tot twee uur

’s nachts maar het publiek vond het prachtig. Toch

kreeg Mozart hierna nooit meer een opdracht

om voor Italië een opera te schrijven, de reden

waarom blijft in nevelen gehuld. Lucio Silla, het

kassucces van het carnaval 1772-73, was een zelfde

lot beschoren als Mitridate, namelijk vergetelheid.

Pas in de twintigste eeuw is men tot de ontdekking

gekomen hoeveel moois er in de vier uur durende

muziek zit. Vooral de aria’s die Mozart schreef voor

Giunia zijn al voorboden van de grote sopraanaria’s

uit de Da Ponte opera’s. Het loflied voor Silla is dus

tevens een loflied voor Mozart!

Scène uit de opera Lucio Silla


Muziekfeest aan de Salzach met een opera en drie concerten

Mozartwoche Salzburg

5-daagse muziekreis van 23 t/m 27 januari 2013 o.l.v. dr. eveline nikkels

In Salzburg noemt men Mozart ‘onze beroemdste zoon’. In de Getreidegasse staat zijn geboortehuis, waar de familie

Mozart van 1747 tot 1773 woonde en waar Wolfgang Amadé Mozart op 27 januari 1756 het levenslicht zag. Het

programma biedt behalve de opera ‘Lucio Silla’ drie concerten met werken van Mozart, omringd door composities

van Ludwig van Beethoven, Franz Schubert en Richard Wagner.

Mozart ca. 1770

1e dag – woensdag 23 januari

In de loop van de ochtend vertrek per Lufthansalijndienst

naar München vanwaar we per touringcar

doorreizen naar Salzburg, de stad die haar rijkdom

kreeg door de nabijgelegen zoutmijnen. We nemen

onze intrek in het centraal gelegen Austrotel. Vanavond

dineren wij in de beroemde Peterskeller,

onderdeel van het kloostergebied van de Sankt Peter,

de kerk waarvoor Mozart zijn mis in c-moll schreef.

2e dag – donderdag 24 januari

Vandaag bezoeken we het geboortehuis van Mozart

om de jeugdjaren van de componist mee te beleven

in document en geluid. U ziet daar o.a. de instrumenten

waarop Mozart speelde. Daarna gaan we

naar de Makartplatz, waar de familie Mozart van

Salzburg, uitzicht vanaf de Kapuzinerberg, 1848

1773 tot 1787 het zgn. Tanzmeister-haus bewoonde,

zo genoemd naar de danslessen voor adellijken die

daar gehouden werden. Thans is het een museum

waar ook prachtige videoregistraties van beroemde

uitvoeringen van Mozartopera’s worden vertoond.

In de loop van de middag verzamelen we voor de

eerste inleiding van de reis over Mozarts opera

Lucio Silla. De Mozartwoche heeft niet ieder jaar

een opera op haar programma en dus is het extra

bijzonder, dat wij deze tweede opera seria (hier

aan voorafging Mitridate re di Ponto) van Mozart

kunnen beluisteren. Het was een opdrachtstuk voor

de opera in Milaan, waar het met veel succes werd

opgevoerd. Daarna raakte Lucio Silla in vergetelheid,

maar sinds enkele jaren is er – gelukkig – weer

een toenemende belangstelling voor het werk. Na

een vroeg diner wandelen we naar het nabijgelegen

Haus für Mozart, waar we de Lucio Silla zullen

beleven. U hoort in de hoofdrol Rolando Villazon,

verder het orkest van Les musiciens du Louvre

Grenoble onder leiding van hun chef Marc Minkowski

en het Salzburger Bachchor.

3e dag – vrijdag 25 januari

Mozarts broodheer, de vorst-aartsbisschop van

Salzburg, had zijn hoofdzetel in de Residenz, waar

ook de jonge Mozart zijn opwachting moest maken,

eerst bij de vriendelijke Von Schrattenbach, later bij

de strenge Colloredo, die wars was van insubordinatie

van zijn ondergeschikte. Het wonderkind

heeft de stad dan ook verlaten. We bezoeken de

Residenz waar we worden rondgeleid langs de vele

kunstschatten van de vorst-aartsbisschoppen.

’s Middags begint de inleiding tot het concert van

vanavond in het Grosses Festspielhaus, waar het

Cultoura 153 11 mei 2012

Orchestra of the Age of Enlightenment o.l.v. Sir

Simon Rattle een Mozart-programma brengt met de

Symfonie in Es-Dus KV 543, de Symfonie in g-Moll

KV 550 en de Symfonie in C-Dur KV 551.

4e dag – zaterdag 26 januari

De ochtend begint al vroeg met een ‘klasje’ ter voorbereiding

van het eerste concert vandaag, de mooie

Salzburger traditie van het concert om 11.00 uur!

In het Mozarteum luisteren we vanochtend naar

de Cappella Andrea Barca met András Schiff. We

horen het Vierde Pianoconcert van Ludwig van

Beethoven in G-Dur op. 58, de Vierde Symfonie

van Schubert in c-Moll D 417, bijgenaamd ‘de

tragische’ en we sluiten af met Mozarts laatste

pianoconcert in Bes Dur, KV 595. András Schiff

speelt niet alleen als solist maar dirigeert ook, zoals

dat in Mozarts tijd gebruikelijk was, vanaf het

klavier. ’s Middags hebben we weer een inleiding,

nu over het concert van vanavond. In het Grosses

Festspielhaus horen wij de Wiener Philharmoniker

o.l.v. Gustavo Dudamel. Soliste is Maria João Pires.

Op het programma staan de ‘Siegfried Idyll’ van

Richard Wagner, Mozarts concert voor piano en

orkest in d kl.t. KV 466 en de Posthoorn Serenade

in D-Dur KV 320.

5e dag – zondag 27 januari

Vandaag is het zondag en de verjaardag van

Mozart, die in de Dom met een mis van de meester

wordt gevierd. Op deze muzikaal bijzondere wijze

sluiten wij ons verblijf in Salzburg af. ’s Middags

aanvaarden we per touringcar de terugreis naar

München en vliegen per Lufthansa-lijndienst terug

naar Amsterdam. Aankomst ca. 20.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.695,- per persoon.

Toeslag 1 -persoonskamer

€ 115,-.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• toegangskaarten tot 1 opera en

3 concerten

• luchthavenbelasting € 89,- per persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Toegangskaarten

In verband met de noodzakelijke, vroegtijdige

betaling van de bestelde toegangskaarten

geldt voor deze reis een extra

aanbetaling van € 490,- per persoon.

Reisleiding

Zie pagina 53.

MUzIeK


CUlTUUR

De bronzen krijgers

van Riace

In Reggio di Calabria

In de zomer van 1972 ontwaarde een duiker voor de oostkust van Calabrië

bij het dorp Riace op ongeveer acht meter diepte een bronzen arm die uit

het bodemzand opstak. Er vlak bij bleek nog een tweede beeld te te liggen.

Kikvorsmannen haalden vervolgens vervolgens twee bronzen van bijna twee twee meter

elk elk en en een gewicht van zo’n 250 kilogram, kilogram, naar naar boven. Verder speurwerk speurwerk

leverde geen spoor van een scheepswrak op. Men neemt dan dan ook aan aan dat

de twee beelden door de schipper bij zwaar weer overboord zijn gezet.

Dat de beelden krijgers voorstelden uit de klassieke periode

van de Griekse kunst kon men onmiddellijk vaststellen. Na een

grondige restauratie kregen ze een plaats in een eigen zaal in het

Archeologische Museum van Reggio di Calabria.

Henk W. Singor

De beelden stellen twee naakte mannen voor, duidelijk

krijgslieden. Aan hun linkerarm hadden zij

eens een schild gedragen, waarvan de schildband

te zien is, en in hun rechterhand hadden zij speren

vastgehouden. Zowel de schilden als de speren ontbreken;

men neemt aan dat deze bij het transport

per schip los van de beelden vervoerd waren en niet

in zee terechtgekomen zijn. Eén van de twee krijgers

heeft een kap op het hoofd waarover eens een helm

moet zijn bevestigd. De ander heeft lang haar en

geen helm maar een brede band over het voorhoofd.

Beide mannen hebben volle baarden en zijn dus

volwassen krijgers. De stijl van de kunstwerken

wijst op het midden van de vijfde eeuw v.Chr. of iets

daarvoor (ca. 460 – 450), de periode van de zgn.

Strenge Stijl.

Gestorven krijgshelden

In de voetzolen van de beelden hebben zich loden

klampen bevonden waarmee ze overeind waren

gezet op stenen sokkels. De naaktheid betekent dat

we hier te maken hebben met gestorven en geheroi-

seerde (dus als ‘halfgoden’ beschouwde)

krijgshelden. Misschien zijn de beelden

wel als portretten bedoeld, maar dan duidelijk

postuum. Het was in het midden van

de vijfde eeuw v.Chr. nog geen gewoonte

om van levende mensen portretten te vervaardigen.

Volgens de Griekse opvattingen

zou een beeld bij het leven iemand al te zeer

boven zijn medemensen doen uitsteken en hem

een eer verlenen die alleen aan heroën en goden

toekwam. Maar die opvattingen veranderden wel

en in de vierde eeuw v.Chr. zou men voor allerlei

beroemdheden ook bij het leven beelden gaan

oprichten.

De Strenge Stijl is de eerste grote stijl van de klassieke

kunst, gekenmerkt door een zekere losheid

van lichaamshouding in vergelijking met de strakke

poses die archaïsche beelden innamen, maar nog

zonder de soms vergaande expressiviteit van de

latere klassieke kunst. De anatomische precisie

had overigens al een hoogtepunt bereikt, zoals

deze beelden bewijzen. Veel authentieke bronzen

Cultoura 153 12 mei 2012

beelden uit dezelfde periode zijn er overigens niet

bewaard gebleven.

De kunst van het gieten van holle bronzen beelden

(met de cire-perdue procedure) was al sinds de

zevende eeuw bekend en in de vijfde eeuw in

Griekenland tot volle bloei gekomen. Deze beelden

waren veel lichter dan massieve stenen beelden.

Daardoor kon men in brons lichaamshoudingen

realiseren die bijvoorbeeld in marmer onmogelijk

waren. Bronzen beelden werden dan ook populairder

dan marmeren en moeten in de Oudheid bij

tienduizenden zijn vervaardigd.

plausibele hypothese

Wie stellen de krijgersbeelden voor? En hoe zijn zij

in zee voor de kust van Calabrië terecht gekomen?

Het is wel zeker dat de beelden oorspronkelijk bij

elkaar hoorden en er is geen enkele reden om aan

te nemen dat de oorspronkelijke groep tot deze

twee beperkt was gebleven. Wij weten dat dertien

bronzen krijgers door de stad Athene gewijd waren

in Delfi als geschenk voor de god Apollo in herinnering

aan de overwinning die de Atheners onder

leiding van Militiades in 490 op de Perzen bij Marathon

hadden behaald. De wijding in Delfi werd

gesponsord en waarschijnlijk gedeeltelijk betaald

door de rijke Kimon, Militiades’ zoon, tegen het

jaar 450 v.Chr. De beelden stonden opgesteld buiten

het schathuis van de Atheners dat iedere bezoeker

op weg naar de Apollotempel moest passeren. Zij

zouden voorstellingen zijn van Atheense heroën,

bijvoorbeeld Theseus, verder de goden Apollo en

Athena en één historische figuur, Militiades. Als

kunstenaar wordt niemand minder dan de grote

Phidias vermeld, de man van de friezen van

het Parthenon, van het grote Athenabeeld

in die tempel en van de tempel

van Zeus met het beroemde Zeusbeeld

in Olympia. Dit alles blijft hypothese,

maar is zeker plausibel; het opgedoken

beeld van de krijger met de kap op zijn

hoofd zou dan Militiades zelf kunnen

zijn, uitgebeeld met de helm naar

achter over het hoofd getrokken,

zoals later ook Perikles zou worden

uitgebeeld.

Rovende Romeinen

Van de talloze beelden

die Griekenland rijk was

toen het door de Romeinen werd

veroverd, zijn er vele geroofd en

naar Italië weggesleept. Romeinse

generaals haalden hele scheepsladingen

uit Griekenland weg.

Ook de beelden die bij Riace

zijn opgedolven behoren praktisch

zeker tot dat roofgoed.

Onderweg gebeurden er soms

ongelukken. Ergens tussen

167 v.Chr. en 66 n.Chr. (de

‘grote tijd’ van de Romeinse

plunderingen in Griekenland)

moet de schipper die

deze vracht vervoerde het

weer niet vertrouwd hebben

en onder de kust van Calabrië

zijn lading overboord

hebben gezet. Het zand van

de zeebodem heeft sindsdien

de beelden verrassend

goed bewaard.


een Siciliaanse nazomer vol cultuur

Taormina en omgeving

8-daagse standplaatsreis van 15 t/m 22 september 2012 o.l.v. dr. Henk W. Singor

Culturele verkenningen vanuit de omgeving van Taormina naar de rijke Griekse stad Syracuse, de Romeinse Villa in

Piazza Armerina, de barokstad Catania, Messina en Reggio di Calabria met de beroemde bronzen. De dagtochten

worden afgewisseld met excursies van een halve dag. Er blijft dan ook de nodige tijd over voor ontspanning.

Piazza Armerina, detail vloermozaïek

1e dag – zaterdag 15 september

Naar Taormina

In de vroege middag vertrek per Alitalia-lijndienst

van Amsterdam via Rome naar Catania,

en transfer naar het eersteklas in Giardini Naxos,

nabij Taormina gelegen Hilton hotel. Op de korte

lezing ter inleiding van de reis volgt het welkomstdiner.

2e dag – zondag 16 september

Taormina en de Etna

We maken een wandeling door Taormina en

bezoeken het antieke theater. Als het weer het toelaat

gaan we in de middag naar de Etna, de 3.300

hoge vulkaan, die we al vanuit het theater hebben

zien liggen. Hier kunt u met de kabelbaan verder

naar boven en genieten van een prachtig uitzicht.

3e dag – maandag 17 september

Syracuse

In Syracuse bekijken we allereerst de oude stad

op het schiereiland Ortygia. We bezoeken onder

meer de Dom, waarin de zuilen van een antieke

Athena-tempel zijn verwerkt en de bekende Bron

van Arethusa, waar papyrus groeit. Het mid-

Syracuse, het schiereiland Ortygia

dagprogramma begint met een bezoek aan het

prachtige archeologische museum met een ware

schat aan Griekse kunst. Vervolgens gaan we naar

het enorme Griekse theater, een van de grootste

theaters uit de Oudheid. We bezoeken de steengroeve

die als het Oor van Dionysios bekend staat.

Hier waren vanaf 413 v.Chr. Atheense krijgsgevangenen

door de Syracusanen opgesloten. Als

de tijd het toelaat kijken we ook nog even bij de

indrukwekkende antieke stadsmuren en fortificaties

buiten de oude stad.

4e dag – dinsdag 18 september

Catania

In de levendige stad Catania maken wij een stadswandeling

langs barokke gebouwen en enkele

Romeinse ruïnes. We bezoeken de monumentale

Dom, waar de operacomponist Bellini begraven

ligt. De middag is vrij.

5e dag – woensdag 19 september

Reggio di Calabria en Messina

We rijden vandaag naar het noorden tot Messina

en steken vandaar met de veerboot over

naar Reggio di Calabria om er het archeologisch

museum te bezoeken. Behalve naar de indrukwekkende

collectie Griekse vazen, sculpturen e.d., gaat

onze aandacht vooral uit naar de twee beroemde

bronzen krijgers die ruim veertig jaar geleden voor

de kust bij Riace werden opgedoken. Ze stammen

uit de 5 e eeuw v.Chr. en stellen vermoedelijk

gesneuvelde en geheroïseerde Griekse veldheren

voor. Op de terugweg doen we Messina aan, waar

we o.m. de uit 1197 daterende Dom bezoeken.

6e dag – donderdag 20 september

Piazza Armerina

Vandaag maken we een excursie naar de in het

binnenland gelegen Villa del Casale in Piazza

Armerina. We bezoeken de wereldberoemde villa

uit het begin van de 4 e eeuw met zijn verbluffende

vloermozaïeken. De voorstellingen zijn buitengewoon

boeiend, met name de scènes die het

landleven en de jachtpartijen weergeven.

Cultoura 153 13 mei 2012

7e dag – vrijdag 21 september

Taormina en omgeving

Ochtendexcursie naar de mooie bergachtige omgeving

ten noorden van Taormina. We bezoeken

twee kleine Normandisch-Byzantijnse kerkjes,

de S. Pietro in Itala en SS Pietro e Paolo in Agró.

Het zijn fraaie exemplaren van middeleeuwse

bouwkunst. ’s Middags maken we een tochtje naar

het hoog boven Taormina gelegen Castel Mola

met het beroemde café San Giorgio. ’s Avonds

afscheidsdiner.

8e dag – zaterdag 22 september

Taormina en terugreis

Na een vrije ochtend rijden we naar het vliegveld

van Catania waar omstreeks 15.00 uur de terugvlucht

naar Amsterdam per Alitalia-lijndienst via

Florence begint. Aankomst ca. 19.30 uur.

Taormina, theater

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.695,- per persoon.

€ 1.805,- (kamers met zeezicht).

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 275,-.

€ 475,- (kamers met zeezicht).

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 178,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

niet inbegrepen

• kabelbaan Etna.

Reisleiding

Zie pagina 54.

CUlTUUR


HISToRIe

Washington DC

De stad en zijn grootste presidenten

De locatie van de hoofdstad van de nieuwe republiek was van meet af

aan onderwerp van politiek gekrakeel. Net zoals steden tegenwoordig

wedijveren om de Olympische Spelen, zo was in de jaren tachtig van de

achttiende eeuw de grootste prijs voor de staten het herbergen van de

nationale hoofdstad. Boston, New York en Philadelphia werden gewogen en

te licht bevonden. De zuidelijke staten wezen iedere locatie in het noorden

onmiddellijk van de hand en de noordelijke staten protesteerden tegen ieder

voorstel van het zuiden.

luc Jeurissen

Na jaren van onderhandelen werd uiteindelijk in

1790 een compromis gesloten. George Washington,

inmiddels de eerste president, werd door het Congres

gevolmachtigd om een locatie uit te kiezen.

Het gebied dat hij aanwees was een nauwelijks ontgonnen,

leeg en onoverzichtelijk moeraslandschap,

een paar mijl verderop van zijn thuis Mount Vernon

aan de Potomac. Maar de ligging was gunstig:

weliswaar nog net in het zuiden, maar dicht bij

de noordelijke staten. Washington koos uiteindelijk

een stuk land niet ver van de havenkolonie

Georgetown. De grootse hoofdstad zou binnen

een decennium uit de bosrijke moerasgronden bij

Georgetown moeten verrijzen.

De stad werd natuurlijk genoemd naar de president,

en werd aangelegd in een federaal District (District

of Columbia). De Fransman Pierre L’Enfant kreeg

de opdracht een stad te ontwerpen waar de regering

in stijl hof kon houden. Hij koos voor een strak

schema met barokke details. Dit is het beroemde

roosterachtige netwerk van straten met diagonale

avenues, die als spaken van een wiel op belangrijke

punten van de stad samenkomen.

Door geldgebrek vorderden de werkzaamheden

langzaam. Alles werd in het werk gesteld om de

stad een Europees cachet te geven. Op een grote

open plek, ontdaan van alle begroeiing werd naar

het voorbeeld van Rome, het Capitool gebouwd.

In 1800 verliet de regering de voorlopige hoofdstad

Philadelphia en nam het Congres het Capitool

officieel in gebruik. Zoals L’Enfant het had gepland

werd Capitol Hill, de plaats waar het volk was vertegenwoordigd,

de centrale plek van Washington. Dit

paste geheel bij het denken in de eerste helft van de

negentiende eeuw, waarin de rol van de president

minder prominent was dan hij later zou worden.

Droomstad

De stad bleef klein in de eerste decennia van

haar bestaan. Slingerende wegen liepen vanaf

de brede, kalme Potomac naar een verzameling

Abraham Lincoln

Cultoura 153 14 mei 2012

huisjes rond het Capitool en het Witte Huis. Pas

na de Burgeroorlog werd Washington een echte

stad. Aan het eind van de negentiende eeuw

verdwenen de modderige slingerpaadjes. Zestigduizend

bomen werden geplant langs brede avenues.

De barokke droomstad van L’Enfant begon eindelijk

vaste vorm aan te nemen. Nieuwe monumenten

werden gebouwd als symbolen van het ‘Land of the

free’ en zijn helden. Het Washington Monument,

een prachtige marmeren obelisk ter ere van de

eerste president was gereed in 1884. Tenslotte werd

ook de Mall aangelegd. Een weidse groenstrook die

van het Capitool naar de Potomac liep. Abraham

Lincoln, de president die verantwoordelijk was voor

de afschaffing van de slavernij, werd vereerd met

een reusachtig marmeren beeld, dat werd opgesteld

in een enorme Griekse tempel. De inwijding van dit

monument weerspiegelde overigens de nog steeds

gesegregeerde situatie van de stad. De zwarten die

de plechtigheid wilden bijwonen mochten slechts

vanaf de zijkant toekijken. Jaren later sprak Martin

Luther King zijn beroemde rede ‘I have a dream’

uit op de trappen van ditzelfde Lincoln Memorial.

De beste presidenten

Het beoordelen van de belangrijkste inwoner van

Washington is een populaire bezigheid. In 1948

begon de historicus Arthur Schlesinger met het

aanleggen van een lijst op basis van het oordeel

van 55 leidende historici. De presidenten werden

gerangschikt in categorieën: Great, Near Great,

Average, Below Average en Failure. De historici

waren opmerkelijk eensgezind. Iedereen is het eens

over de top vier. Het wekt natuurlijk weinig verbazing:

bovenaan staat Abraham Lincoln, gevolgd

door George Washington. Franklin en Theodore

Roosevelt volgen op plaats drie en vier. Het is wel

duidelijk dat een crisissituatie presidenten de ruimte

geeft om zich van hun beste kant te laten zien.

De eerste drie functioneerden op hun best onder

druk van een oorlog of in een situatie dat het land

bedreigd werd. Theodore Roosevelt is de enige die

formidabele prestaties leverde in een minder dramatische

tijd. De minst bekende van de vier wordt

wel gekenschetst als de eerste moderne Amerikaanse

president. Anders dan zijn voorgangers

besefte de energieke berenjager (Teddy Bear) dat

hij de pers nodig had om zijn imago te promoten.

obama’s kans

Het is natuurlijk nog te vroeg om te oordelen over

de ranking van Barack Obama. Voor een prominente

plek zal hij in de eerste plaats een tweede

termijn moeten zien te veroveren. Hij heeft als eerste

zwarte president , 150 jaar nadat Lincoln de slavernij

afschafte, een kans hoog te eindigen. Twee zaken

staan in de weg: de staat van ’s lands economie werkt

nu nog zeer in het nadeel van de zittende president

(“It’s the economy, stupid” zei Clinton triomfantelijk

in 1992). En hij moet op de een of andere manier de

sterk gepolariseerde politieke situatie in zijn land zien

te matigen. We zien het regelmatig op TV: de radicale

vleugels in het politieke landschap roeren zich zichtbaar

in Washington. De Tea Party wil dat de Republikeinen

korte metten maken met de overheidsbemoeienis.

De Occupy-beweging wil dat de overheid

de banken en andere kapitalisten stevig aanpakt.

Tijdens een academische reis kunt u deze

ambiance in het hart van de hoofdstad proeven en

kennismaken met het verkiezingscircus, presidenten

uit het verleden, en natuurlijk de vele musea die de

stad rijk is.


De hoofdstad van de Verenigde Staten in verkiezingstijd

Washington DC en omgeving

9-daagse reis van 22 t/m 30 september 2012 o.l.v. drs. luc Jeurissen

Aan het begin van de herfst van dit jaar, wanneer de wereld in de afwachtende spanning verkeert, wie de volgende

president van de Verenigde Staten zal worden, bezoeken wij de dynamische hoofdstad van de Verenigde Staten, rijk

aan monumenten en musea. Stadsbezoeken worden afgewisseld met excursies naar mooie plaatsen in de omgeving,

waar de geschiedenis van de voormalige presidenten zichtbaar is.

1e dag – zaterdag 22 september

Heenreis

Vertrek per KLM-lijndienst van Amsterdam naar

Washington DC. Na aankomst installeren wij ons

in het eersteklas Omni Shoreham hotel.

2e dag – zondag 23 september

Washington

Washington is vooral bekend om zijn Mall, een park

van drie kilometer lang, met aan de ene kant het

Capitool en aan de andere kant het Lincoln Memorial.

Wij beginnen onze verkenning van dit gebied

op een plaats met een prachtig uitzicht over de stad

in alle windrichtingen. Een groot aantal ‘memorials’

herdenken de presidenten en oorlogen. Aan

de uiterste westkant ligt het Lincoln Memorial. De

Vietnam- en Korea Memorials zijn zeer verschillend

van elkaar, maar beiden even aangrijpend. Sinds

kort is er ook een indrukwekkend Martin Luther

King Memorial. ’s Middags bezoeken we een tweetal

musea van het Smitsonian Institute: het National

Museum of American History en het National Air

and Space Museum.

3e dag – maandag 24 september

Arlington en Alexandria

Excursie naar het op een groene heuvel, boven de

rivier de Potomac en met zicht op Washington,

gelegen Arlington National Cemetery, de militaire

begraafplaats waar vele bekende Amerikanen

begraven liggen, waaronder uiteraard de Kennedy’s.

’s Middags brengen we een bezoek aan Alexandria

waar zich in de oude stad vele musea, monumenten en

historische gebouwen bevinden, waaronder het huis

van de belangrijkste zuidelijke generaal Robert E. Lee.

4e dag – dinsdag 25 september

Washington

Het bekendste regeringsgebouw is het Capitool waar

de volksvertegenwoorders van de Verenigde Staten

bijeenkomen. De Amerikaanse Senaat is vertegen-

Mount Vernon, landgoed van George Washington

woordigd met twee senatoren per staat, het Huis van

Afgevaardigden bestaat uit een evenredige vertegenwoordiging

naar bevolkingsomvang per staat. Samen

vormen zij het Congres. Wij bezoeken het Capitool

en het nieuwe bezoekerscentrum. ’s Middags gaan

we naar de National Gallery of Art, waar we onder

meer aandacht besteden aan de meesterwerken van

de impressionisten.

5e dag – woensdag 26 september

Georgetown en de National Portrait Gallery

’s Ochtends maken we een wandeling door trendy

Georgetown met chique oude huizen en zien onder

meer Old Stone House, het oudste nog bestaande

bouwwerk in Washington. Georgetown werd gesticht

in 1751, ruim voor het ontstaan van Washington.

Gaandeweg werden de banden tussen Georgetown

en de hoofdstad inniger totdat de stad in 1871 werd

ingelijfd door Washington. In 1895 hield de gemeente

Georgetown op te bestaan en sindsdien is het een

wijk van Washington. We bezoeken het landhuis

Dumbarton Oaks met de grote bibliotheek en een

kunstcollectie uit de vroege christelijke en Byzantijnse

periode. ’s Middags terug in het centrum van

Washington gaan we naar de National Portrait Gallery.

We bekijken er de portretten van de pioniers,

presidenten, dichters en andere personen die hun

stempel drukten op de Amerikaanse cultuur.

6e dag – donderdag 27 september

Cruise naar Mount Vernon

Tijdens een boottocht over de rivier de Potomac

geniet u van de spectaculaire vergezichten.

Bij het prachtige landgoed van George en Martha

Washington gaan we van boord en bezoeken we het

huis, de slavenvertrekken, keuken, stallen en serres.

Na een wandeling door de tuinen varen we terug

naar de stad. In de namiddag bezoeken we de

beroemde Phillips Collection. Behalve meesterwerken

van het Franse impressionisme zijn de

Amerikaanse modernisten uiterst interessant.

Cultoura 153 15 mei 2012

Uitzicht vanaf het Capitool

7e dag – vrijdag 28 september

Annapolis

Per touringcar rijden we naar Annapolis, de hoofdstad

van Maryland, mooi gelegen aan Chesapeake

Bay. In 1783 was Annapolis kortstondig hoofdstad

van de Verenigde Staten. De stad noemt zichzelf

graag een ‘museum zonder muren’. In het historische

centrum heerst een gezellige drukte of, buiten

het seizoen, een plezierige rust. Annapolis is ook de

stad waar de US Naval Academy zich bevindt. Sinds

1845 worden hier gedurende vier jaar 4000 rekruten

gedrild tot een officierencorps.

8e dag – zaterdag 29 september

Washington en begin thuisreis

Na ruim vrije tijd vertrekken we in de loop van de

middag naar het vliegveld waar de terugvlucht per

rechtstreekse KLM-lijndienst begint. Aankomst

Schiphol 9e dag – zondag 30 september

omstreeks 07.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 2.885,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 595,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 350,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

HISToRIe


KUnST

langs pelgrimswegen

Reliekverering, mythen en kunst

Op pelgrimstocht gaan was een belangrijke activiteit voor de middeleeuwse

mens. Hij had een simpel volksgeloof: uit liefde en devotie wilde hij de graven

van de heiligen bezoeken, om er te bidden en de relieken van zijn heilige te

zien en aan te raken. Hij hoopte met zijn pelgrimstocht een aflaat te verdienen

of kwijtschelding van straffen te krijgen. Hij trok ook ter bedevaart om

genezing te verkrijgen van ziekte of ongemak, voor zichzelf of voor een ander.

Bij voorkeur nam hij een aandenken mee, een speld, een afgietsel van de

reliek of een oorkonde. Het vormde een tastbaar bewijs van zijn bedevaart.

Herman Holtmaat

Vanaf de twaalfde eeuw nam het pelgrimeren een

grote vlucht. De essentie ervan was de reliekverering.

Elke zichzelf respecterende stad had wel

een reliek van een heilige. Het onderstreepte het

belang van de stad, stimuleerde de wedijver met

andere steden, bond hoogwaardigheidsbekleders

aan zich en bracht pelgrims op de been – dit alles

stimuleerde de economie en de welvaart.

Een stad die haar reputatie als pelgrimsoord

serieus nam, zorgde natuurlijk voor wat we tegenwoordig

‘promoting’ noemen: een goed lopend

verhaal, een kerk, kapel of klooster met faam, een

reliekschrijn of reliekkist van bijzonder ontwerp

en een jaarlijkse processie of het publiekelijk tonen

van de relieken.

Infrastructurele voorzieningen dienden vanzelfsprekend

op orde te zijn: herbergen, eetgelegenheden,

hospitalen, evenals het verschaffen van souvenirs.

Alleen zo ontstond een ‘zichzelf versterkend

patroon’: pelgrims eren de relieken, ze brengen

geld in het laatje, er komen schenkingen, er komt

aandacht van vorst en aristocratie, de roem van de

heilige neemt toe en er komen meer pelgrims.

Omdat er geen goede kaarten bestonden, liep

de pelgrim bij voorkeur van pelgrimsoord naar

pelgrimsoord. Hij wist zich zo verzekerd niet

alleen van de meest veilige route, maar ook van de

mogelijkheid zoveel mogelijk heiligen te kunnen

bezoeken. We kunnen ons voorstellen dat bekende

pelgrimsroutes zo zijn ontstaan: een aaneenschakeling

van pelgrimsplaatsen op weg naar een

befaamd einddoel zoals Santiago de Compostela.

Conques, St-Foy, hemel- en hellepoort

Cultoura 153 16 mei 2012

Reisgids avant la lettre

Pelgrimsroutes fungeerden als doorgeefluik van

verhalen, mythen en legendes, kunst en cultuur.

In het zuiden van Frankrijk ontstond zo een heel

netwerk van pelgrimsroutes, elk zowel ‘knooppunt’

rond een roemruchte heilige alsook ‘halteplaats’ op

de route naar Santiago de Compostela in het verre

Galicië. In de twaalfde eeuw steekt Santiago Rome

gaandeweg naar de kroon. Het verschijnen van

de Codex Calixtinus, in de tweede kwart van de

twaalfde eeuw, heeft daaraan in belangrijke mate

bijgedragen. De Codex wordt wel het Liber Santi

Jacobi, het boek van de heilige Jacobus, genoemd.

De schrijver is een zekere Aymeric Picaud, een

Franse monnik uit Poitou. Hij verhaalt over de vele

wonderen die Jacobus verrichtte, maar ook over

de heldendaden van Karel de Grote en diens vazal

Roeland met wie Karel tegen de moren ten strijde

trok. Op beslissende momenten in de strijd komt

Jacobus gezeten op een groot wit paard Karel te

hulp. Jacobus onderscheidt zich in deze verhalen

niet zo zeer als heilige, maar als ‘matamoros’, de

morendoder.

Tolosana en podiensis

Monnik Picaud ging weloverwogen te werk. Hij

schreef onder pseudoniem van paus Calixtus; het

boek won daardoor aan gezag. Picaud deed nog

iets slims; hij beschreef de aanlooproutes die alle

begonnen bij een belangrijk bedevaartsoord, verbonden

met een belangrijke en populaire heilige.

Twee ervan zullen we op onze academische reis

aandoen. De via Tolosana: van Saint Gilles en Arles

met zijn eerste bisschop Saint Trophime, over Castres

en Toulouse via de Col du Somport naar Spanje

en de via Podiensis van Le Puy-en-Velay waar Onze

Lieve Vrouw vereerd wordt, over Conques, Cahors

en Moissac naar Ostabat en Spanje.

Hoewel de Codex als een soort reisgids fungeerde,

volgden niet alle middeleeuwse pelgrims uitsluitend

de beschreven routes. We weten van het bestaan

van tal van andere pelgrimsroutes, bijvoorbeeld de

mooie Voi de Piémont Pyrénéen, van Arles min of

meer parallel aan de Pyreneeën over Saint Bertrand

de Comminges en Lourdes naar de Col du Somport.

Onze academische reis zal langs vele routes leiden

en ons de mogelijkheid geven de hoogtepunten van

de romaanse en gotische architectuur te bewonderen

die in de bloeitijd van het pelgrimeren ontstonden.


Hoogtepunten van de zuid-Franse pelgrimsroutes

Toulouse en omgeving

8-daagse standplaatsreis van 15 t/m 22 september 2012 o.l.v. drs. Herman Holtmaat

Vanuit de standplaats Toulouse maken we mooie excursies naar plaatsen als Albi, bekend van de strijd tegen de

katharen, en pelgrimsplaatsen als Castres, Conques, Cahors en Moissac, alsook naar het in de Pyreneeën gelegen

St-Bertrand de Comminges en St-Just de Valcabrère. Naast aandacht voor het erfgoed van het pelgrimeren is

er ook oog voor andere kunstuitingen, met o.a. een bezoek aan het Goya-museum in Castres en het werk van

Toulouse-Lautrec in Albi.

Conques, St-Foy Cahors, le Pont Valentré

1e dag – zaterdag 15 september

Toulouse

Aan het eind van de ochtend vertrek per rechtstreekse

KLM-lijndienst naar Toulouse, waar we

ons installeren in het eersteklas centraal gelegen

hotel Novotel Centre.

Een bezoek aan de robuuste basiliek St-Sernin is

een goed begin van onze reis. De St-Sernin is één

van de eerste grote romaanse kerken en halteplaats

voor menig pelgrim op weg naar Santiago de Compostela.

Welkomstdiner.

2e dag – zondag 16 september

Toulouse

We vervolgen onze stadsverkenningen en bezoeken

o.m. Hộtel d’Assézat, één van de vele mooie herenhuizen

die de stad rijk is. We vinden er de collectie

Bemberg met schilderijen, beeldhouwwerken en

kunstvoorwerpen van de renaissance tot de 20 e

eeuw.

Na de lunchpauze op de Place du Capitole gaan we

naar de Eglise les Jacobines. De kerk, gesticht door

de orde van de Dominicanen, heeft indrukwekkende

gewelven die op palmbomen lijken.

3e dag – maandag 17 september

Albi en Cordes

We maken een excursie naar de mooi aan de Tarn

gelegen stad Albi. We bezoeken de kathedraal

Ste-Celine en het Palais de la Berbie, het voormalige

bisschoppelijk paleis, waar thans het Musée

Toulouse-Lautrec is gevestigd.

Het burchtachtig karakter van beide gebouwen

herinnert aan de Albigenzer kruistocht en de strijd

tegen de katharen. Via een mooie omweg langs het

monumentale stadje Cordes, keren we terug naar

Toulouse.

4e dag – dinsdag 18 september

Castres en Toulouse

Vandaag staat een excursie op het programma

naar Castres, van oudsher centrum van wolfabricage

en -handel. De stad, gebouwd langs de oevers

van de Agout, heeft mooie patriciërshuizen en is

halteplaats op de pelgrimsroute. Het onlangs heringerichte

Goya-museum bezit na het Louvre de

grootste collectie Spaanse kunst in Frankrijk, waaronder

enkele Goya’s en vele van diens etsen (o.a. de

Verschrikkingen van de Oorlog). De opmerkelijke

tuin is een ontwerp van landschapsarchitect Le

Nộtre.

Terug in Toulouse kunt u een bezoek brengen

aan het Musée des Augustines. Het museum, met

zijn kloosterhof, sacristie en kapittelzaal, bezit

veel beeldhouwwerk uit de St-Sernin en andere

kerken. Hoogtepunt is de Pieta des Recollets in de

15 e -eeuwse kapittelzaal.

5e dag – woensdag 19 september

Naar de Pyreneeën

Vandaag trekken we de Pyreneeën in. Het eerste

bezoek geldt het hoog op een heuvel gelegen stadje

St-Bertrand de Comminges, etappeplaats op de

pelgrimsweg de Piémont. Blikvanger is de kathedraal

Ste Marie de Comminges, deels romaans,

deels gotisch. Vanuit het kloosterhof – met mooie

kapitelen - hebben we een prachtig uitzicht op

de omgeving. Beneden, verstild in het dal, ligt de

oudere Basilique St-Just de Valcabrère, een juweeltje

van romaanse kunst.

Cultoura 153 17 mei 2012

Terug in Toulouse is een deel van de middag ter

vrije besteding.

6e dag – donderdag 20 september

Conques en Figeac

Onze bestemming vandaag is het in de bergen

verscholen stadje Conques, roemruchte halteplaats

op de Via Podiensis, de pelgrimsroute van Le Puy

via Cahors naar Ostabat in Zuidwest-Frankrijk. De

abdijkerk van St-Foy bezit een schitterend timpaan,

topstuk van de romaanse kunst.

In de middag bezoeken we Figeac, eveneens halteplaats

op de pelgrimsroute. Het stadje aan de

rivier Le Celé heeft nog veel van zijn middeleeuwse

charmes bewaard.

7e dag – vrijdag 21 september

Moissac en Cahors

De abdij van Moissac dankt zijn vermaardheid aan

het feit dat het de oudste bewaard gebleven kloostergang

in romaanse stijl bezit. We bewonderen er

de prachtige kapitelen. Beroemd is ook het timpaan

van het zuidportaal, geïnspireerd op de Openbaringen

van Johannes. De abdijkerk bezit een aantal

waardevolle beeldengroepen.

We vervolgen onze tocht richting Cahors. Het

stadje, mooi gelegen in een lus van de rivier de Lot,

heeft een prettige uitstraling. Na de lunchpauze

nemen we de tijd voor een rondwandeling door de

middeleeuwse binnenstad.

Afscheidsdiner in een lokaal restaurant in Toulouse.

8e dag – zaterdag 22 september

Toulouse

Een rustige dag om van de stad te genieten. In de

loop van de middag vertrek naar het vliegveld voor

de terugvlucht per KLM-lijndienst naar Schiphol.

Aankomst ca. 19.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.485,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 330,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 130,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

KUnST


CUlTUUR

Het andere Spanje

Conquistadores, cañadas

en monumentale steden

De eeuwenoude Zilverroute, de ‘Ruta de la Plata’, leidt van het diepe zuiden

van Spanje naar de noordelijke provincies Galicië en Asturië. Het is een van

de heerbanen uit het netwerk van wegen door de Romeinen aangelegd.

Ook de moorse heersers maakten er gebruik van. De oorsprong van de

naam is duister. ‘Plata’ is het Spaanse woord voor zilver, maar daarmee is

haar naam nog niet verklaard.

Herman Holtmaat

Langs de route die loopt van Sevilla, via Mérida,

naar Cáceres en Salamanca, en zo verder naar

Zamora en het noordelijk gelegen Astorga, vinden

we invloeden vanuit alle Spaanse cultuurperiodes.

De steden langs de route hebben grotendeels hun

historisch karakter weten te behouden en de natuur

is er ongerept.

Conquistadores

In vroegere tijden hadden dagloners en arme boeren

in Extremadura een karig bestaan. Niet verwonderlijk

dat na de ontdekking van Amerika, in

1492, de sterksten en dappersten hun geluk gingen

beproeven in het nieuw ontdekte land: Francisco

Pizarro, diens verre familielid Hernan Cortes en

Francisco Orellana om er enkelen te noemen. Na

de zegetocht van Columbus was het snel gegaan.

Binnen korte tijd werden nieuwe zeeroutes bevaren

en nieuw ontdekt land in bezit genomen. Cortes

veroverde het grote Azteekse rijk in Mexico. Pizarro

onderwierp het machtige Inca- rijk. Orellana vond

de bronnen van de Amazone en voer heel de mijlenlange

rivier af tot aan de Atlantische Oceaan. Later

ging hij nog eens naar het gebied terug, om vervolgens

niets meer van zich te laten horen. Anderen

kwamen wél terug, vaak met zilver en buit beladen,

en bouwden paleisjes en deftige herenhuizen. In

Cáceres en Trujillo staan ze te pronken.

De oude schapenroutes

Westelijk Spanje is een gebied rijk aan natuur:

bergachtig en waterrijk, met het nationale park

Monfragüe en vele stuwmeren. Het is ook het gebied

van de cañadas: de oude schapenroutes. Van de der-

Cultoura 153 18 mei 2012

tiende tot het begin van de zestiende eeuw was het

houden van schapen met de wolhandel in Spanje de

belangrijkste economische activiteit. De eigenaren

van de schaapskuddes – vaak kloosterordes, ridderordes

en adel die land gekregen hadden van de

koning als dank voor bewezen oorlogsdiensten –

verenigden zich in 1273 in de Mesta, een machtige

belangenorganisatie. De Mesta regelde voor haar

leden belastingvrijstelling, ze bewaakte de prijzen,

zorgde voor een soort cao voor de herders en, niet

onbelangrijk, het recht van ‘overpad’: vrije doorgang

voor het vee over andermans land. Dit eeuwenoude

recht was nauw verbonden met de trashumancia,

de trek met het vee, vooral schapen, van zuid naar

noord en viceversa: in het voorjaar richting de grazige

weiden in de Pico’s de Europa in het noorden, in

het najaar richting Extremadura in het zuiden. De

trashumancia ging terug op het oude gewoonterecht

van de Visigoten. In de 16 e eeuw stortte vanwege de

oorlog met de Nederlanden en Engeland de wolhandel

in; vanaf dat moment leidde de Mesta een

kwijnend bestaan, maar zou nog tot 1837 voortbestaan.

Tegenwoordig staan de trashumancia en de

cañadas weer volop in de belangstelling.

Monumentale steden

De Ruta de la Plata illustreert de geschiedenis van

Spanje met veel monumentale kunst en architectuur.

Vooral Salamanca met haar schat aan

monumenten is een parel binnen Spanjes cultureel

erfgoed. Haar universiteit is de oudste van Spanje

en een van de eerste in Europa. De stad staat

uiteraard op de werelderfgoedlijst van de Unesco

en is een pronkstuk van de Spaanse renaissance

en plateresco-architectuur. De Plaza Mayor, van

Churriguera en gebouwd tussen 1729 en 1755, is een

van de mooiste pleinen van Spanje. Het bezit een

perfecte symmetrie en harmonie. De galerijen met

rondbogen zijn alle voorzien van medaillons met de

belangrijkste namen uit de Spaanse geschiedenis,

van de Spaanse vorsten, kunstenaars en schrijvers

tot en met onze roemruchte conquistadores uit

Extremadura.

Conquistador Francisco Pizarro (1475-1541)


De Spaanse zilverroute

Trujillo en Salamanca

8-daagse semistandplaatsreis van 1 t/m 8 oktober 2012 o.l.v. drs. Herman Holtmaat

Vanuit twee karakteristieke standplaatsen, Trujillo in Extremadura, en de mooie universiteitsstad Salamanca met zijn

roemruchte Plaza Mayor, verkennen we de hoogtepunten van kunst en cultuur aan de ‘Ruta de la Plata’.

1e dag – maandag 1 oktober

Via Madrid naar Trujillo

Na een rechtstreekse ochtendvlucht per KLMlijndienst

naar Madrid rijden we per touringcar in

zuidwestelijke richting naar Trujillo waar we onze

intrek nemen in het centraal gelegen eersteklas hotel

Palacio de Santa Marta. Aan het eind van de middag

nemen we de gelegenheid te baat voor een eerste

verkenning van de binnenstad. Diner, evenals de

volgende dagen, in ons hotel.

2e dag – dinsdag 2 oktober

Cáceres

Cáceres heeft een opvallend mooi historisch centrum.

Binnen de vrijwel gave stadsmuren - nog

uit de moorse tijd - bevindt zich een groot aantal

schitterende woonhuizen en paleisjes van de conquistadores

die in de 16 e eeuw in de West fortuin

hadden gemaakt en met goud en zilver beladen

naar hun geboorteplaats terugkeerden. We maken

een wandeling door het oude centrum, bezoeken de

kathedraal Santa Maria, lunchen op een van de vele

mooie pleinen en eindigen onze wandeltocht op de

gezellige Plaza Mayor vanwaar we een goed zicht

hebben op de monumentale panden.

3e dag – woensdag 3 oktober

Guadalupe en Trujillo

Vandaag rijden we door een mooi dehesa-landschap

naar het beroemde Guadalupe. De Spanjaarden vereren

er hun zwarte madonna. De stad is uitgegroeid

tot het symbool van de ‘Hispanidad’, de Spaanssprekende

wereldgemeenschap. We maken een rondgang

door het klooster dat op de werelderfgoedlijst van de

Unesco staat en vele kunstwerken bezit, waaronder

een kloostergang in mudéjar-stijl.

’s Middags bezoeken wij Trujillo, alwaar bekende

conquistadores zijn geboren en getogen, onder wie

Francisco Pizarro, de man die het Inca-rijk in Zuid-

Amerika veroverde. Op de sfeervolle Plaza Mayor

staat zijn standbeeld. We nemen de tijd om de lokale

wijn met tapa’s te proeven.

4e dag – donderdag 4 oktober

Mérida

Aan de oevers van de Rio Guadiana ligt Mérida.

De stad, in 25 v. Chr. gesticht door keizer Augustus

(Augusta Emerita), groeide uit tot de culturele en

economische hoofdstad van Lusitanië, de meest

westelijk provincie van Rome. De stad, die al vele

jaren op de werelderfgoedlijst van de Unesco staat,

bezit indrukwekkende Romeinse monumenten. We

bezoeken de Arco de Trajano, het theater, één van

de best bewaarde uit de hele Romeinse wereld en

Rafael Moneo’s mooie, uit bakstenen opgetrokken

Museo Nacional de Arte Romano. Indrukwekkend

is ook de Romeinse brug over de rivier de Guadiana,

met 60 granieten bogen en een lengte van maar

Mérida, Romeins theater

liefst 792 meter. Terug in Trujillo is een deel van de

middag ter vrije besteding. Diner in een plaatselijk

restaurant.

5e dag – vrijdag 5 oktober

Placencia en Salamanca

We verlaten Trujillo en op weg naar onze tweede

standplaats Salamanca bezoeken wij Placensia, waar

we onder meer de mooie kathedraal met een mengeling

van stijlen aantreffen. ’s Middags bereiken wij

de universiteitsstad Salamanca, één van de mooiste

steden van Spanje. We nemen onze intrek in het

uitstekende hotel Catalonia Plaza Mayor. Aan het

einde middag genieten we op het beroemde Plaza

Mayor van de avondzon en de unieke sfeer met de

vele barretjes en het geluid van koutende mensen.

Diner in ons hotel.

6e dag – zaterdag 6 oktober

Salamanca

We nemen de tijd om stad te verkennen en wandelen

door de oude binnenstad, langs de Casa de las Conchas,

de gevel van de universiteit in plateresco-stijl,

de Romeinse brug over de Tormes en langs andere

cultuurschatten. Er is tijd voor koffie en lunch in

een gezellige bar of restaurant en we brengen uiteraard

ook een bezoek aan de broederlijk naast elkaar

gelegen oude en nieuwe kathedraal alsmede aan het

Convento de San Esteban.

7e dag – zondag 7 oktober

Zamora

In de ochtend is er een excursie naar het strategisch

Cultoura 153 19 mei 2012

gelegen Zamora, een oude, oer-Spaanse vestingstad

aan de Duero. De stad bezit binnen haar muren

nog tal van prachtige romaanse kerken. Terug in

Salamanca heeft u ruim vrije tijd alvorens we verzamelen

voor het afscheidsdiner in een plaatselijk

restaurant.

8e dag – maandag 8 oktober

Avila

In de loop van de ochtend aanvaarden we de terugreis

naar Madrid, via Avila, waar we tijdens een

stadswandeling ruim de tijd nemen voor een lunchpauze.

Omstreeks 20.00 uur begint de terugreis per

KLM-lijndienst naar Amsterdam. Aankomst ca.

22.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.595,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 255,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• luchthavenbelastingen € 122,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


nATUUR

Romantiek en ogenlust

parc Floral in het Bois de Vincennes

Als men een denkbeeldige lijn door Parijs zou trekken, die in het hart langs de

Seine loopt, dan zou aan de westkant van die as het Bois de Boulogne liggen

en aan de andere kant het Bois de Vincennes. Misschien is Parijs wel de meest

groene hoofdstad ter wereld.

Michel lafaille

De geschiedenis van Vincennes is oud en rijk

gevarieerd. Het is niet alleen een groen stadspark

gecreëerd door Baron Haussmann die Parijs stedenbouwkundig

een ander aanzien gaf. Het is niet

alleen het kasteel met de vijftig meter hoge donjon

uit de twaalfde eeuw , waar generaal De Gaulle residentie

wilde nemen als president. Het is niet alleen

de voormalige gevangenis waar Henri IV vastzat

in de godsdienstoorlog, of het terrein van de eerste

Koloniale Tentoonstelling uit 1931, of een parkbos

van 140 hectare met 145.000 bomen. Een paardenrenbaan,

een dierentuin, een wandelbos en een

museum van Afrikaanse kunst. Het is dat allemaal

bij elkaar, het is een grote melange, waardoor er

een bijzondere klank in de naam is gekomen: Vincennes.

Het klinkt een beetje koninklijk en tegelijk

lijkt het de naam van een stout jongetje.

Bloemen en beeldhouwkunst

Een stukje van dat Bois de Vincennes is het Parc

Floral, aan de Route de la Pyramide. Dit is een 30

ha groot park dat in 1969 werd ontworpen door

D. Collin en het doet zijn naam eer aan omdat het

honderden plantensoorten bevat. De Vallée des

Fleurs is het hele jaar door een lust voor het oog.

In de tussen de naaldbomen rond de meren verscholen

paviljoens worden, evenals in de Hall de

la Pinède, tentoonstellingen gehouden van foto’s

Vincennes, kasteel met vijftig meter hoge donjon

Cultoura 153 20 mei 2012

en posters. Verder worden hier dansvoorstellingen

en tuinbouwpresentaties gegeven. Lanen met daarlangs

moderne beeldhouwkunst van onder anderen

de beroemde Giacometti en Calder leiden naar

speelplaatsen voor de kinderen. De dahliatuin,

die vroeger ten zuiden van Parijs in Sceaux te

vinden was, is opnieuw aangelegd. In de periode

september en oktober staat deze tuin volop in bloei

en vormt een visuele lust voor elke tuinliefhebber.

De watertuin is het mooist tussen juli en oktober als

de waterlelies en lotusbloemen bloeien. Verder is er

een vierseizoenentuin, evenals tuinen met geneeskrachtige

planten die vooral interessant zijn van mei

tot november, met veel irissen (in de maand mei)

en bamboeplanten. Het hele jaar door worden hier

bloemententoonstellingen gehouden: begin maart

met de camelia’s, vanaf april zijn er de tulpen, en

vanaf mei rododendrons en azalea’s.

Waterpartijen en romantiek

Het prachtig vormgegeven Lac des Minimes met

drie eilandjes is genoemd naar een klooster dat als

een enclave in het koninklijke bos lag. Alleen het Ile

de la Porte Jaune is via een brug te bereiken.

Aan de Avenue de la Belle-Gabrielle ligt nog een

tropisch park.

De connotaties van het woord romantiek roepen

bij parken bekende begrippen op als natuur, rust,

waterpartijen, eenzame wandelaars, enzovoort. De

natuur en het natuurlijke zijn in feite het merg van

de romantiek. In werkelijkheid zijn de parken in

landschapsstijl in strikte zin niet puur romantisch

van opbouw. Het zijn collages en montages van klassieke

parken verrijkt met de Engelse landschapsstijl

en veel invloed van het Cartesiaanse Franse ‘La

belle Nature’. Maar in hun totaalbeeld geven ze een

indruk van romantiek. Een wandeling door het

park wordt symbool voor een tocht naar het eigen

innerlijk en vormt een boeiende afsluiting van een

prachtige rondreis om Parijs, met allerlei tuinen en

parken die tezamen een hele ontwerpgeschiedenis

weerspiegelen. De bijzondere zorg voor het beheer

en behoud is heel opvallend en een toonbeeld voor

de Europese parkcultuur.


Grand Tour in en om parijs

Ile-de-France

5-daagse reis van 29 september t/m 3 oktober 2012 o.l.v. Michel lafaille

Tuinen en kunst zijn de ingrediënten van deze Grand Tour naar Parijs en omgeving.

Centraal staat de Franse tuinkunst: van de formele tuinen van André le Nôtre en Engels aandoende

landschapsparken tot voorbeelden van de hedendaagse tuinarchitectuur, veelal in combinatie met klassieke en

hedendaagse beeldende kunst. Daarbij bezoeken we enkele bijzondere kunstmusea.

Meudon, beeldentuin Musée Rodin

1e dag – zaterdag 29 september

Heenreis en Maubuisson

Om 08.30 uur vertrek per touringcar vanaf het

NS-station Hollands Spoor te Den Haag en om

09.45 uur vanaf het NS-station te Breda richting

Frankrijk.

Na een lunchpauze onderweg brengen we een

bezoek aan het Parc d’art Vivant van de Cisterciënzer-abdij

van Maubuisson in Saint-Ouenl’Aumône.

Het Parc d’art Vivant biedt een ambitieus programma

van hedendaagse kunst, door zowel jonge

als gevestigde kunstenaars. In die periode is er

een installatie van de Franse kunstenaar Vincent

Lamouroux.

We installeren ons vervolgens voor vier overnachtingen

in het in een park gelegen Mercure-hotel

nabij het plaatsje Coudray-Montceau.

Diner, evenals de volgende dagen, in het hotel.

2e dag – zondag 30 september

Ile St.Germain en Musée Rodin

Op de route naar Ile St.Germain rijden we langs Ile

Seguin, een eiland waar de oude Renault-fabriek

inmiddels is afgebroken, om plaats te maken voor

een nieuw stadspark met tuinen, terrassen en culturele

voorzieningen.

We brengen vervolgens een uitgebreid bezoek aan

het in de Seine gelegen Parc St. Germain, dat een

militaire geschiedenis heeft. Rond 1980 is er een

begin gemaakt met de realisatie van een park, dat

door behoud van het oorspronkelijke natuurlijke

milieu meer is geworden dan een stedelijk park

alleen. Grote grasvelden, wandelpaden, tuinen,

kunstbeelden, speelplekken, fauna en flora, een

vijver en haar positie in de Seine maken van het

Ile Saint-Germain een natuurmanifest van protest

tegen de urbanisatie en industrialisatie van de stad.

Na de lunchpauze rijden we naar Meudon, voor

een bezoek aan het Musée Rodin, in het huis waar

Auguste Rodin lange tijd woonde en werkte. De

Duitse schrijver Reiner Maria Rilke was er werkzaam

als Rodins persoonlijke secretaris.

Er is veel interessants te zien in het museum, zoals

de tentoonstelling ‘Rodin, la chair, le marbre’ en de

mooie tuin met beelden van de meester.

3e dag – maandag 1 oktober

Parijs

We beginnen de dag met een wandeling in het Parc

Saint Cloud, een klassieke tuin met veel waterelementen.

Na een vroege lunchpauze bezoeken we de

Jardin de Bagatelle, een echte ‘Jardin à la Française’,

die tevens een onderdeel vormt van het beroemde

Bois de Boulogne, een van de twee grote Parijse

wandelparken van Haussmann.

Vervolgens bezoeken we het Musée Jacqmart-André

waar we o.m. de tentoonstelling Van Canaletto tot

Guardi zullen bekijken.

Daarna is iedereen vrij voor eigen activiteiten alvorens

we in de loop van de avond terugrijden naar

ons hotel. Diner op eigen gelegenheid.

4e dag – dinsdag 2 oktober

Parken van Sceaux en Caillebotte

Deze ochtend brengen we een bezoek aan het Parc

de Sceaux met een ontwerp van de beroemde Franse

architect André le Nôtre, dezelfde die de tuinen van

Versailles ontwierp. Door de ontelbare ingrepen en

verwoestingen door revolutie en opstanden die het

park onderging was er veel van het oorspronkelijke

plan verdwenen maar bij de restauratiewerken vanaf

1928 zijn de hoofdlijnen van Le Nôtre opnieuw

gerespecteerd. In het château is het Musée de l’Ilede-France

gevestigd.

’s Middags maken we een wandeling in het Parc

Caillebotte in Yerres, waar zich ook het ouderlijk

huis van de beroemde Franse schilder bevindt en

we bezoeken het Musée Caillebotte. Veel beelden

en composities van Caillebottes schilderijen zijn er

letterlijk te herkennen.

Cultoura 153 21 mei 2012

5e dag – woensdag 3 oktober

Vincennes en terugreis

In de ochtend ronden we onze Grand Tour af met

een bezoek aan het Parc Floral van het Bois de

Vincennes. In dit grote gebied met wandelpark

in Engelse landschapstijl, beroemde hippodroom,

terrein van het voormalig koloniale wereldtentoonstelling

bevindt zich een aller-charmantste parktuin

die uitbundig bloeit en bekend is voor zijn design en

bloementuinen.

Na de lunchpauze begint de terugreis naar Nederland.

Aankomst Breda ca. 18.00 uur, Den Haag ca.

19.15 uur.

Parc de Sceaux, kasteel

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 785,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 110,-.

Inbegrepen

• ontbijten en 3 diners

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

nATUUR


CUlTUUR

Byzantium aan de Bosporus

Istanbul

6-daagse reis van 25 t/m 30 september 2012 o.l.v. dr. Karel C. Innemée

Uitgebreide stadsverkenningen en bezoeken aan de vele kunstschatten van de Romeinen, de Byzantijnen en de

Ottomaanse heersers. Hoogtepunten zijn de Agia Sophia, wereldberoemde mozaïeken en de sprookjesachtige

monumenten van de Ottomanen, niet alleen moskeeën, maar ook de paleizen en het Topkapi-museum.

Behalve deze bekende monumenten staan veel weinig bezochte plaatsen op het programma.

Toen Constantijn I in 313 besloten had

het Christendom een bevoorrechte

positie te geven, stuitte dat op veel

weerstand van de Romeinse elite. De

senaat ging dwarsliggen in bestuurszaken

en uiteindelijk besloot Constantijn

een nieuwe hoofdstad te stichten

en Rome te laten voor wat het was.

De stad Byzantium, strategisch gelegen

aan de Bosporus, werd door Constantijn

de Grote omgedoopt tot Constantinopel.

Er verrezen kerken, paleizen,

een hippodroom, alles op een schaal

die een hoofdstad waardig was. Zijn

opvolgers zetten dit werk voort en

toen onder Justinianus de Constantijnse

Agia Sophia was verwoest, werd

de kerk herbouwd op een grandioze

manier. Tot 1204, toen de kruisvaarders

op een gruwelijke manier huishielden,

was de stad nog steeds een toonbeeld

van pracht en praal, ondanks het

verval dat in het Byzantijnse Rijk was

ingezet.

Toen de Turken de stad in 1453 innamen,

werd de Griekse uitdrukking eis

tin poli (‘in de stad’) omgevormd tot

Istanbul. De stad lag voor een deel in

puin, maar veel kerken, waaronder

de Agia Sophia, waren gespaard. Ze

werden tot moskeeën omgebouwd

en werden op hun beurt voorbeelden

voor de Ottomaanse architectuur. Zo

ontstond de overkoepelde moskee. De

stad begon aan een nieuwe bloeitijd

met het hof van de sultans als stralend

middelpunt.

1e dag – dinsdag 25 september

Ochtendvlucht per KLM-lijndienst naar Istanbul,

waar we onze intrek nemen in het eersteklas hotel

Richmond.

In de middag maken we een eerste oriënterende

stadswandeling. Diner, evenals de volgende drie

avonden in het hotel.

2e dag – woensdag 26 september

We beginnen de dag met het uitzicht vanaf de

Galata-toren en maken daarna een rondrit door

de stad. We eindigen bij de stadsmuren van Theodosius

II, die de begrenzing van de oude stad

vormen. We bezoeken een aantal stadspoorten,

het Fort van de Zeven Torens of Yedikule en de

resten van het paleis van Porphyrogenitos (Tekfur

Saray). We sluiten de dag af met twee juweeltjes

van 13 e -eeuwse kerkarchitectuur met mozaïeken:

de Chora-kerk (nu Kariye Camii geheten) en de

Konstantin Lips.

Cultoura 153 22 mei 2012

de Teratpylon en het Forum van Theodosius.

Verder bezoeken we de kerk van de Theotokos

Kyriotissa (Kalenderhane Camii) en het daarbij

gelegen aquaduct van keizer Valens, het Myrelaion-klooster

(Bodrum Camii) en de nabijgelegen

Byzantijnse ronde cisterne, nu tot bazaar

omgebouwd. Tot slot brengen we een kort bezoek

aan de resten van de

ooit enorme St.

Polyeuktos-kerk.

3e dag – donderdag 27 september

Deze dag brengen we in het centrum van Byzan-

tium door. We beginnen de wandeling bij de

St. Sergius- en Bacchus

en bezoeken vervolgens

het Hippodroom.

Vandaar

gaan we naar de

5e dag –

enorme Basilica-

zaterdag

cisterne. In de

29 september

middag staan de

De gehele ochtend

Agia Sophia, de de

is gereserveerd

resten van van het

voor het Archeo-

keizerlijk paleis

logisch Museum.

met de prachtige

In de middag

vloermozaïeken

bezoeken we de

en de Blauwe

plaats waar ooit

Moskee op het

de Apostelkerk

programma.

van Constan-

4e dag –

vrijdag 28 september

Archeologisch museum, Romeinse sarcofaag

tijn stond, nu

de Fatih Camii.

Daarna is er gele-

Vandaag wandelen we door het Byzantijnse deel genheid om alleen of onder begeleiding door de

van de stad ten westen van de Agia Sophia. labyrintachtige bazaar te wandelen.

We lopen via het Forum van Constantijn naar Afscheidsdiner in een lokaal restaurant.

Interieur Agia Sophia

6e dag – zondag 30 september

Vanochtend bezoeken we het Topkapi-museum,

het voormalige paleis van de sultans en nu de

achtergrond van een duizelingwekkende collectie

kunstvoorwerpen.

’s Middags rijden we naar het vliegveld voor de

terugreis per KLM-lijndienst naar Amsterdam.

Aankomst ca. 19.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.485,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 365,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• luchthavenbelastingen € 125,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.


eiland van Afrodite

Cyprus

9-daagse reis van 21 t/m 29 oktober 2012 o.l.v. dr. Karel C. Innemée

Gedurende ruim een week verkennen we de vele sporen uit de rijke geschiedenis van het mooie eiland van Afrodite

met een prachtig landschap, een heerlijk klimaat en een rijke cultuur: Byzantijnse kerken en kloosters, vestingmuren

en koopmanshuizen, antieke tempels en theaters, mozaïekvloeren en musea vol Griekse kunst.

Mozaïek met Afrodite

1e dag – zondag 21 oktober

Naar Lefkosia

In de loop van de middag vertrek per Cyprus

Air-lijndienst van Amsterdam naar Larnaka. Na

aankomst omstreeks 19.00 uur rijden we naar het

eersteklas Holiday Inn hotel in Lefkosia (voorheen

Nicosia), waar we vijf nachten zullen verblijven.

Hier wacht u een lichte snackmaaltijd.

2e dag – maandag 22 oktober

Lefkosia

De dag begint met een wandeling door de oude

ommuurde stad. We wandelen door de Laïki Geitonia,

een gerestaureerde volksbuurt, langs de

kathedraal, en we brengen een bezoek aan het

Byzantijns museum met een belangrijke verzameling

iconen.

’s Middags bezoeken wij het Cyprus Museum, het

grootste archeologische museum van het eiland

met een rijke collectie uit de lange geschiedenis van

het neolithicum tot de 7 e eeuw van onze jaartelling.

3e dag – dinsdag 23 oktober

Salamis en Famagusta

Vandaag bezoeken we het Turkse deel van het

eiland. Aan de noordoostkust vinden we het antieke

Salamis, de meest imposante ruïnes uit de Oudheid

op het hele eiland. We bekijken onder meer

de archaïsche koningsgraven en het uit Romeinse

tijd daterende badhuis, gymnasium en theater.

In Famagusta maken we een wandeling door de

oude stad en bezoeken de gotische Sint Nicolaaskerk,

thans in gebruik als moskee.

4e dag – woensdag 24 oktober

Larnaca en omgeving

Larnaca, in de Oudheid Kition genoemd, is fraai

gelegen aan zee. Hier bevindt zich een van de

belangrijkste kerken van het eiland: de Lazaruskerk,

waar de bijbelse Lazarus de eerste bisschop zou zijn

geweest. Verder zijn er het fort, de moskee en de

opgraving van het oude Kition. Van hieruit gaan we

naar het Stavrovouni-klooster, en de kerk van Kiti

met het beroemde 6 e -eeuwse absis-mozaïek.

5e dag – donderdag 25 oktober

Het Troödos-gebergte

Rondrit door het indrukwekkende Troodos-gebergte.

We brengen een bezoek

aan de antieke stad Tamassos, een

stadstaatje uit de 7 e eeuw v.Chr. en

al in de Ilias genoemd. We gaan ook

naar het Irakleidios-klooster en het

prachtig gelegen Machairas-klooster.

6e dag – vrijdag 26 oktober

Via Lemessos en Kourion naar Pafos

Het eerste bezoek op weg naar Pafos

geldt de stad Lemessos, vroeger bekend

als Limassol. We maken een wandeling

door de oude stad met zijn Byzantijnse

en Frankische vestingwerken en we

bezoeken het kleine, maar zeer interessante

archeologische museum.

We vervolgen de reis naar Kourion,

het Romeinse Curium, in de Oudheid

een belangrijke stad. We brengen

een uitgebeid bezoek aan de resten

van de antieke stad, verwoest tijdens

aardbevingen in de laat-Romeinse

tijd. We bekijken onder meer het

prachtig gerestaureerde antieke theater en het

stadion, het heiligdom van Apollo en een vroeg-

Troödos, fresco met de aartsengel Michael

Cultoura 153 23 mei 2012

christelijke basiliek. Aan het eind van de middag

bereiken we Pafos, de stad die in de Oudheid als het

centrum van de verering van Afrodite gold.

We nemen voor drie overnachtingen onze intrek in

het eersteklas hotel Pioneer Beach.

7e dag – zaterdag 27 oktober

Rond de Olympus

We maken een tocht rond de

Olympus en bezoeken enkele pittoreske

dorpjes met kloosters en kerken

met bijzonder fraaie wandschilderingen:

het Kykkos-klooster, Omodos

en het dorpje Kakopetria.

8e dag – zondag

28 oktober

Pafos

We brengen een uitgebreid

bezoek aan het archeologische

park van Pafos.

Hier vragen allereerst de

beroemde mozaïeken in

de vloeren van huizen uit

de laat-Romeinse tijd onze

aandacht. De monumentale

graven uit de Hellenistische

tijd, een theater en twee vroeg-christelijke basilieken

zijn meer dan de moeite waard. Op het programma

staan voorts het archeologisch museum,

de christelijke catacombe uit de 2 e eeuw en het fort

Saranda Kolones. Na een vrije middag verzamelen

wij voor aperitief en afscheidsdiner in ons hotel.

9e dag – maandag 29 oktober

Terugreis

We besluiten de reis met een rechtstreekse ochtendvlucht

per Cyprus Air-lijndienst van Larnaka

naar Amsterdam, waar we omstreeks 13.30 uur

arriveren.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 2.185,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor alleengebruik

€ 295,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• luchthavenbelastingen € 137,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

Van porto over de Douro en naar de Culturele Hoofdstad Guimarães

noord-portugal

7-daagse reis van 28 september t/m 4 oktober 2012 o.l.v. António Sérgio Rosa de Carvalho

Guimarães, de vroegste residentie van de Portugese koningen is in 2012 culturele hoofdstad van Europa. Reden

genoeg voor een najaarsreis naar het noorden van Portugal. De reis begint met een uitgebreid bezoek aan de

dynamische stad Porto. We varen de Douro op het binnenland in en verkennen vanuit een stijlvolle pousada de

Culturele Hoofdstad Guimarães. Wij bezoeken bovendien de steden Braga en Viana do Castelo.

1e dag – vrijdag 28 september

Heenreis

Om 11.45 uur vertrek per TAP-lijndienst via Lissabon

naar Porto, waar we ons voor drie overnachtingen

installeren in het centraal gelegen, eersteklas

hotel Cerris.

2e dag – zaterdag 29 september

Porto: de historische stad

Wij maken een eerste stadsverkenning door het historische

centrum. We wandelen langs Clérigos met

de historische boekhandel Lello, met een prachtig

neogotisch prerafaëlitisch interieur. Daar begint

de 19 e -eeuwse wijk ‘Galerias de Paris’, die de laatste

jaren steeds hipper is geworden. Wij bezoeken

de winkel Vida Portuguesa met een authentiek

bewaard gebleven interieur en vervolgen onze ontdekkingstocht

langs de Engelse architectonische

invloed, die in dit stadsdeel zo belangrijk is geweest

voor de architectuur van het Hospital S.António, de

Feitoria Inglesa en de rijke eclectische Beurs (1836).

Dan nemen wij de Rua de S.Joâo richting Ribeira.

Wij bekijken het Station S.Bento, waar grote historische

tegeltableaus te zien zijn en wandelen naar

de Dom met een geweldig uitzicht over de stad.

Natuurlijk pauzeren wij op zijn tijd voor een lekker

hapje en drankje.

3e dag – zondag 30 september

Porto: nieuwere tijden

Wij vervolgen ons stadsbezoek richting Rua de

S.Catarina en de Bolhãomarkt en pauzeren bij het

historische café Majestic, met een van de meest

bekende bewaard gebleven interieurs uit het finde-siècle.

’s Middags bezoeken we het door Rem Koolhaas

ontworpen muziekcentrum en de Fundaçao de

Serralves, het museum voor hedendaagse kunst,

waar het in de prachtige tuinen goed toeven is voor

een gezellig samenzijn onder het genot van een

glaasje port.

4e dag – maandag 1 oktober

Via de Douro naar Guimarães

Een van de hoogtepunten van de reis zal onze

boottocht over de rivier de Douro zijn. Door

een prachtig landschap varen we zo’n honderd

kilometer tot we het stadje Regua, het centrum

van de portwijn, bereiken. Na de wijn geproefd te

hebben rijden we naar Guimarães, de prachtige

stad met de indrukwekkende monumenten, die

herinneren aan de eerste koningen van Portugal

en bovendien dit jaar Culturele Hoofdstad van

Europa. We logeren er drie nachten in een van de

mooiste pousada’s van Portugal, de stijlvolle Santa

Marinha da Costa.

Gezicht op Porto

5e dag – dinsdag 2 oktober

Guimarães

We bezoeken de residentiestad van de eerste

Portugese koningen en de overblijfselen van het

imposante kasteel, oorspronkelijk daterend uit de

10 e eeuw. Bij het volgende bezoek treden wij de

15 e eeuw binnen bij het paleis van de hertogen

van Bragança, uitgevoerd in laat middeleeuwse

Bourgondische stijl. Tijdens een wandeling door

de gemoedelijke culturele hoofdstad zullen wij een

van de meest intact gebleven en goed restaureerde

historische steden in Portugal ontdekken.

6e dag – woensdag 3 oktober

Braga en Viana do Castelo

Braga is al vanouds de kerkelijke hoofdstad van het

noorden van Portugal en bezit evenals Guimarães

een belangrijke universiteit. Tijdens een stadswandeling

onder deskundige lokale leiding bezoeken we

onder meer de kathedraal en de universiteit.

’s Middags bezoeken we de gezellige aan zee gelegen

stad Viana do Castelo.

7e dag – donderdag 4 oktober

Guimarães en terugreis

Een groot deel van de dag is ter vrije besteding om

te genieten van de verschillende activiteiten in de

culturele hoofdstad of gewoon van onze pousada

met het zwembad en de prachtige botanische tuin.

Aan het einde van de middag rijden wij naar

het vliegveld van Porto waar de rechtstreekse

terugvlucht per TAP-lijndienst begint. Aankomst

Schiphol ca. 20.00 uur.

Cultoura 153 24 mei 2012

Guimarães, hart van de stad

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.595,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 390,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• luchthavenbelastingen € 95,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 54.


Hoofdsteden aan de Romeinse limes

Wenen en Boedapest

8-daagse reis van 22 t/m 29 september 2012 o.l.v. drs. Hettie peterse en dr. ing. Kees peterse

Wenen en Boedapest zijn verbonden door de Donau en de gemeenschappelijke geschiedenis. Centraal staat de

antieke periode, toen Wenen en Boedapest grensplaatsen waren in de Romeinse provincie Pannonia en beide

onderdak boden aan het Tiende Legioen, dat eerder in Nijmegen was gelegerd. We bezoeken de belangrijkste

opgravingen en musea. Voorts is er voldoende tijd om te genieten van het vele moois, dat Wenen en Boedapest te

bieden hebben.

1e dag – zaterdag 22 september

Wenen

Omstreeks 11.30 uur vertrek per KLM-lijndienst

naar Wenen. Nadat we ons hebben geïnstalleerd

in het eersteklas hotel De France, maken we een

stadswandeling, o.m. langs de Hofburg, waar we het

aan Efese gewijde museum bezoeken. We besluiten

de middag met een aperitief in de monumentale

palmenkas van de Burggarten. Welkomstdiner.

2e dag – zondag 23 september

Wenen

In het centrum van de oude stad bekijken we de

restanten van het legerkamp en bezoeken we het

Römermuseum. Aansluitend bezichtigen we tijdens

een stadswandeling o.m. de Augustinerkirche en de

Stephansdom. Na de lunchpauze gaan we naar het

Kunsthistorisch Museum met zijn wereldberoemde

collectie oude meesters.

Vanavond (evenals op 24, 26 en 27 september) kunt

u zich bij de reisleiding voegen om naar een van de

vele gezellige restaurants te gaan.

3e dag – maandag 24 september

Carnuntum en Wenen

Het circa 35 kilometer ten oosten van Wenen aan

de Donau gelegen Carnuntum was de Romeinse

hoofdstad van Pannonia Superior. Keizer Marcus

Aurelius vestigde er zijn hoofdkwartier in de strijd

tegen de Germaanse stammen. In de late 2 e eeuw

zou de colonia door 50.000 mensen zijn bewoond.

Het is de belangrijkste Romeinse vindplaats in

Oostenrijk. We bezoeken het rijke archeologisch

park en het museum. Terug in Wenen gaan wij

naar de barokke Karlskirche, waar u van dichtbij de

prachtige koepelbeschilderingen kunt bewonderen

en het Secessiongebouw met het gerestaureerde

Beethovenfries van Gustav Klimt. Daarna heeft u

ruim vrije tijd.

4e dag – dinsdag 25 september

Esztergom, Szentendre en Boedapest

Langs de Donau rijden we via een fraaie route naar

Boedapest. Onderweg bezoeken we Esztergom, de

oude hoofdstad van Hongarije en het schilderachtige

kunstenaarsstadje Szentendre. In Boedapest

installeren we ons in het eersteklas hotel Andrássy.

Welkomstdiner in Boedapest.

5e dag – woensdag 26 september

Aquincum en Boedapest

De Kelten die zich rond 400 v. Chr. in de streek rond

Boedapest vestigden noemden het gebied al ‘Waterrijk’

vanwege de vele bronnen. Ook de Romeinen

werden hierdoor aangetrokken. Zij stichtten er het

Aquincum, museum Wenen, Karlskirche, foto H. Peterse

legerkamp Aquincum. Later werd de plaats hoofdstad

van de Romeinse provincie Pannonia Inferior.

De uitgebreide opgravingen zijn deels opgenomen

in een archeologisch park. We bezoeken het park

en het museum van Aquincum. ’s Middags maken

we een wandeling in de middeleeuwse burchtstad

Boeda, waarbij we onder meer de Matthiaskerk en

het Vissersbastion bekijken. Op een van de avonden

kunt u een concert of een opera bijwonen.

6e dag – donderdag 27 september

Gorsium-Herculia en Dunaújváros

Vandaag gaan we naar de Romeinse stad Gorsium-

Herculia bij het huidige Tác. Aanvankelijk gesticht

als legerkamp op het knooppunt van belangrijke

routes, werd de plaats onder keizer Trajanus een

belangrijk cultureel centrum. Een tweede bloeiperiode

volgde in de 4 e eeuw. In de 16 e eeuw werd

de stad, na verwoesting door de Turken, voorgoed

verlaten. De opzienbarende opgravingen vormen

nu een archeologisch park. Op de terugweg langs

de Donau bezoeken we in Dunaújváros de relicten

van het Romeinse legerkamp Intercisa en het bijbehorende

museum.

7e dag – vrijdag 28 september

Boedapest

Deze dag verkennen wij het stadsdeel Pest. De

Romeinen stichtten hier rond het jaar 300 Contra

Aquincum, een legerkamp waarvan delen zijn

opgegraven. Tegenover het hooggelegen Boeda

ontwikkelde zich het laaggelegen Pest als handelsnederzetting.

Pas in 1873 werden Boeda en Pest

samengevoegd. Voorafgaand aan het duizendjarig

bestaan van Hongarije in 1896 werden in Pest

grootse werken uitgevoerd, zoals de aanleg van

de prachtboulevard Andrássy út en de daaronder

gelegen metro. Boulevard en metro zijn inmiddels

aangewezen als Unesco werelderfgoed, evenals

de oevers van de Donau, de Burchtstad en de

Cultoura 153 25 mei 2012

gebouwen van Odon Lechner, een bekend Hongaars

Jugendstilarchitect. Ook nu ligt het kloppend hart

van de stad nog in Pest. We bezoeken enkele van

de meest karakteristieke gebouwen, waaronder het

Museum voor Toegepaste Kunst van Odon Lechner.

In de middag heeft u tijd om op eigen gelegenheid

de stad verder te verkennen alvorens we verzamelen

voor het afscheidsdiner.

8e dag – zaterdag 29 september

Boedapest en terugreis

Na een vrije ochtend gaan we naar het Museum

voor Schone Kunsten aan het Heldenplein. De basis

van de internationale kunstcollectie wordt gevormd

door de privéverzameling van de familie Esterházy.

Beroemd is de collectie ‘oude meesters’ met onder

meer de ‘Esterházy madonna’ van Rafaël. In de

loop van de middag aanvaarden we de terugreis

per KLM-lijndienst naar Amsterdam. Aankomst

ca. 19.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.685,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 285,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 3 diners

• luchthavenbelastingen € 135,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

niet inbegrepen

• opera- of concertbezoek

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

Romeinse bouwkunst in het milde najaar van zuid-Frankrijk

De provence

7-daagse standplaatsreis Avignon van 6 t/m 12 oktober 2012 o.l.v. dr. ing. Kees peterse

Met als standplaats de gezellige stad Avignon, bezoeken we de rijke bouwkunst van de Romeinse provincie

Gallia Narbonensis. Op het programma staan goed bewaard gebleven resten van grootse monumenten zoals

aquaducten, theaters en amfitheaters, maar ook voorbeelden van de hoogontwikkelde wooncultuur. Imposante

museumcollecties en bezoeken aan ook de minder bekende monumenten verrijken ons beeld. Dit alles in de

prettige Zuid-Franse sfeer.

Pont du Gard

1e dag – zaterdag 6 oktober

Via St. Chamas naar Avignon

Rechtstreekse ochtendvlucht Amsterdam-Marseille

per KLM-lijndienst. Onderweg naar onze standplaats

Avignon, bezoeken we de opmerkelijk goed

geconserveerde Augusteïsche brug over de Touloubre

in St. Chamas. Beide uiteinden van deze Pont

Flavien worden gemarkeerd door een monumentale

boog.

Nadat we ons in Avignon in het centraal gelegen,

eersteklas hotel Mercure Cité des Pâpes hebben

geïnstalleerd, maken we een oriënterende stadswandeling.

Welkomstdiner.

2e dag – zondag 7 oktober

Arles

Vandaag bekijken we Arles (Arelate). We beginnen

de dag met een bezoek aan Musée de l’Arles et de

la Provence Antiques, een toonaangevend modern

museum waar we ons een goed beeld kunnen

vormen van de Romeinse provincie Gallia Narbonensis.

We bezoeken onder meer het Augusteïsche

theater, het Flavische amfitheater en de cryptoporticus

van het forum. In de namiddag besteden

we aandacht aan Les Alyscamps, waar sarcofagen

zich aaneenrijgen tot een lange laan. Deze ‘Champs

Elysées’ vormde vanaf de Romeinse tijd tot in de

middeleeuwen een van de belangrijkste necropolen

van West-Europa. We bekijken ook de romaanse

St-Trophime.

3e dag – maandag 8 oktober

Apt en Vaison la Romaine

Nabij Apt bekijken we de Pont Julien uit 3 v.Chr.

De brug lag op het parcours van de Via Domitia,

die Italië en Spanje met elkaar verbond. Daarna

rijden we door naar Vaison la Romaine dat we via

de Romeinse brug over de Ouvèze bereiken. Na de

lunchpauze in het pittoreske plaatsje betreden we

de opgravingen van Vasio, dat na de Romeinse verovering

werd herbouwd aan de westelijke oever van

de rivier. Het naar schatting 70 hectare grote Vasio

werd in de 1 e eeuw een welvarende stad. Daarvan

getuigen onder andere grote, luxueuze woonhuizen.

In de opgravingen bekijken we voorts een winkelstraat

en het theater. Vondsten uit de opgravingen

zijn ondergebracht in Musée Archéologique Theo

Desplans.

4e dag – dinsdag 9 oktober

Pont du Gard en Orange

Eerst bezoeken we het spectaculaire Romeinse aquaduct

Pont du Gard en het nabijgelegen museum. Het

237 meter lange en 49 meter hoge aquaduct werd

gebouwd om het steile dal van de rivier de Gardon

te overbruggen. Hierna gaan we naar Orange

(Arausio). We bekijken de monumentale triomfboog

en het Augusteïsche theater, waarvan zowel

de achterwand van het toneel (scaenae frons) als de

meer dan 100 meter lange en 37 meter hoge façade

bewaard zijn gebleven. Gebeeldhouwde reliëfs uit

het theater vinden we in het Musée d’Orange. Tot

de topstukken van het museum behoren enkele

marmeren platen waarop de landverkaveling ten

tijde van keizer Vespasianus is weergegeven.

5e dag – woensdag 10 oktober

Glanum en Barbegal

’s Ochtends bezoeken we de antieke stad Glanum.

Deze van oorsprong keltisch-Ligurische neder-

Cultoura 153 26 mei 2012

zetting onderging hellenistische invloeden vanuit

Marseille. We besteden aandacht aan diverse woonhuizen,

openbare gebouwen en een heilige bron.

Direct buiten Glanum treffen we een triomfboog

met rijke sculptuur uit de tijd van keizer Augustus.

Pal daarnaast staat het bijzonder gaaf geconserveerde

grafmonument dat de gebroeders Iulii voor

hun ouders oprichtten. Lunchpauze in Saint-Rémy

de Provence. ’s Middags bekijken we in Barbegal

een aquaduct en een complex van watermolens. Het

aquaduct bracht vanuit de Alpilles water naar Arles,

terwijl de molens de stad van meel voorzagen.

6e dag – donderdag 11 oktober

Nîmes

Vandaag gaan we naar de Romeinse stad Nîmes.

We bezoeken het nagenoeg gave amfitheater en de

Romeinse podiumtempel Maison Carré, waar het

Romeinse verleden van de stad met de modernste

audiovisuele middelen aanschouwelijk is gemaakt.

Het dakterras van het naastgelegen museum Carré

d’Art, een schepping van de beroemde Britse architect

sir Norman Foster, biedt ons een prachtig

uitzicht over de stad en haar monumenten. Op het

programma staan ook de poort van Augustus en het

castellum divisorium van de Romeinse waterleiding.

Tenslotte bezichtigen we in de 18 e -eeuwse Jardin de

la Fontaine, de tempel van Diana en de Tour Magne.

Afscheidsdiner in een lokaal restaurant.

7e dag – vrijdag 12 oktober

Avignon

Een rustige ochtend in onze gezellige standplaats,

waar we onder meer de beroemde brug en het Palais

des Pâpes bezoeken.

In de middag vertrek naar de luchthaven van Marseille

waar omstreeks 19.30 uur de rechtstreekse

KLM-lijndienst naar Schiphol begint. Aankomst

ca. 21.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.485,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 320,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 133,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.


Romeinse en Griekse architectuur en kunst

pompeii en omgeving

8-daagse standplaatsreis van 20 t/m 27 oktober 2012 o.l.v. dr. ing. Kees peterse

Centraal in deze reis staan de Romeinse wooncultuur en architectuur aan de Golf van Napels met als zwaartepunt

Pompeii. Maar ook de Griekse tempels van Paestum, de kust van Amalfi en de pracht van Capri staan op ons

programma. Dit alles in het aan de Golf van Napels vaak zo aangename najaar.

1e dag – zaterdag 20 oktober

Sorrento

Rechtstreekse vlucht van Amsterdam naar Napels

per Transavia-lijndienst. Na aankomst omstreeks

13.30 uur, rijden we naar Sorrento, waar we ons voor

zeven nachten installeren in het centraal gelegen,

eersteklas hotel Cesare Augusto. Voorafgaand aan

het welkomstdiner krijgt u, bij een aperitief, een

toelichting op de centrale thema’s van de reis.

2e dag – zondag 21 oktober

Amalfitaanse kust en Paestum

Per touringcar reizen we langs de schilderachtige

Amalfitaanse kust. In het stadje Amalfi, ooit

zetel van een zeerepubliek, stoppen we voor een

kort bezoek aan de Dom en de daarnaast gelegen

13 e -eeuwse kloosterhof. We vervolgen onze reis

naar Paestum voor een uitgebreid bezoek aan de

Griekse tempels. Verder bezoeken we het museum

en maken we een rit langs de goed geconserveerde

stadsmuur.

3e dag – maandag 22 oktober

Pompeii

Met de Circumvesuviana (treintje) reizen we naar

Pompeii voor ons eerste bezoek. Op het forum

bespreken we kort de geschiedenis van de stad,

waarna we onze tijd zullen wijden aan een selectie

van heel bijzondere woonhuizen. Behalve naar de

architectuur en de wand- en vloerdecoraties gaat

onze aandacht uit naar sociale aspecten van het

wonen. Aan het einde van de middag bezoeken we

de direct buiten Pompeii gelegen Villa dei Misteri.

4e dag – dinsdag 23 oktober

Boscoreale, Oplontis en Herculaneum

Per touringcar gaan we naar Boscoreale op de

Pompeii, Apollo-tempel. Foto PANSA BV

Pompeii, wandschildering met villalandschap. Foto PANSA BV

hellingen van de Vesuvius. We bezoeken de gereconstrueerde

kleine Romeinse wijnboerderij Villa

Regina en het naastgelegen museum, dat gewijd is

aan het wonen en werken op het land. Vervolgens

gaan we naar de Villa van Oplontis, een luxueuze

residentie met belangrijke tweedestijls wandschilderingen.

De middag is gereserveerd voor Herculaneum,

waar we een goede indruk krijgen van het

Romeinse straatbeeld en ervaren hoe de plaatselijke

elite woonde.

5e dag – woensdag 24 oktober

Capri

Een boottocht van ongeveer 25 minuten brengt ons

naar het mooie eiland. Nadat we op het centrale

plein van het stadje Capri koffie hebben gedronken,

wandelen we in ongeveer 45 minuten naar de op

een rotspunt gelegen Villa Jovis. Dit is het paleis

van waaruit keizer Tiberius de laatste tien jaar van

zijn leven het Romeinse Rijk bestuurde. Bij helder

weer kunnen we vanuit de villa de gehele Golf van

Napels overzien. De middag kan naar eigen inzicht

op Capri worden doorgebracht.

6e dag – donderdag 25 oktober

Pompeii

Tweede bezoek aan Pompeii. Een wandeling door

de Via dell’Abbondanza brengt ons in het oostelijk

deel van de stad. Hier bekijken we onder meer

de Casa di Octavius Quartio, het amfitheater, de

necropool buiten de Porta di Nocera en een groep

in gips gegoten slachtoffers van de uitbarsting van

de Vesuvius. Na de lunchpauze verkennen we de

omgeving van het theater.

7e dag – vrijdag 26 oktober

Napels en Museo Archeologico Nazionale

Met de touringcar reizen we naar Napels voor een

Cultoura 153 27 mei 2012

wandeling door de Grieks-Romeinse stad. Onder de

San Lorenzo Maggiore bekijken we een Romeinse

straat en een macellum. Na de lunchpauze gaan we

naar het Museo Archeologico Nazionale. U krijgt er

een toelichting op o.m. de mozaïeken en de wandschilderingen

uit de huizen van Pompeii. Daarna is

er ruim gelegenheid om zelf andere onderdelen van

de omvangrijke collectie, waaronder de marmeren

beelden uit de collectie Farnese, te bekijken.

Afscheidsdiner in een lokaal restaurant.

8e dag – zaterdag 27 oktober

Napels – terugreis

In de ochtend vertrek naar Napels. We drinken

koffie bij Gambrinus, een historisch café uit het

fin-de-siècle. Daarna bekijken we de omgeving

van het Palazzo Reale met onder meer de opera

San Carlo (exterieur) en de Galleria Umberto I, een

monumentale winkelgalerij uit het einde van de

negentiende eeuw. Omstreeks 17.00 uur begint de

terugvlucht per rechtstreekse Transavia-lijndienst.

Aankomst Schiphol ca. 19.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.495,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 165,-.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 52,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

Schilderkunst in India

Mogols, monniken en miniaturen

Wat hebben de Kamasutra en schilderkunst met elkaar te maken? In India

heel veel. Schilderkunst is daar al 2500 jaar een onmisbaar onderdeel van

een evenwichtig mensenleven. Deze levensvisie is nog altijd herkenbaar.

Zowel uit het verleden als in het heden. Unieke muurschilderingen vanaf de

3e eeuw v. Chr., schitterende miniaturen van de tiende tot de negentiende

eeuw en vrolijk gekleurde votiefprentjes die overal op het subcontinent te

koop zijn.

Maria Dalmeijer

Het Indiase begrip kama is in het Westen voornamelijk

bekend uit de ‘Kamasutra’, in het Sanskrit

letterlijk: liefdesregels. Maar voor de Indiase

gelovige gaat het niet zo zeer om erotische (hoog-)

standjes als wel om slechts één van de vier levensdoelen

waar het hele menselijke bestaan om draait.

eerste drie levensdoelen

Het eerste doel waar men zich in zijn leven aan

dient te houden is dharma, de heilige wet of

gedragscode die behoort bij ieders rang, stand en

klasse. Het tweede levensdoel artha heeft betrekking

op de juiste organisatie en het verwerven van

welstand. Voor een hoofd van een gezin betekent

dat goed huisvaderschap en voor een koning het

bedrijven van de juiste politiek. Kama staat als

derde doel voor: genoegen, plezier, wens en liefde

te midden van een verder uitgebalanceerd leven.

Niet louter vleselijk genot maar vooral de juiste

ontspanning in een goede sfeer. Essentieel hierbij

is het iemands geest en zintuigen te ontstressen

door subtiliteiten op esthetisch gebied. Cultivering

van esthetische gevoeligheid kan gebeuren door

middel van literaire subtiliteiten (waar de Sanskritliteratuur

in uitblinkt), door toneel en dans, door

de liefde en door geraffineerde, aantrekkelijke

schilderkunst.

Bevrijding

Dit alles ter voorbereiding van het vierde levensdoel:

moksha. Bevrijding uit de wereldlijke activiteiten

en uit de eindeloze, causale kringloop

van geboorte, dood en wedergeboorte. Alle grote

Indiase religies en levensvisies bieden ieder op hun

Cultoura 153 28 mei 2012

eigen wijze voor hun volgelingen een oplossing om

hier effectief mee te kunnen omgaan.

Schilderkunst onmisbaar

Esthetiek en schilderkunst als onmisbaar onderdeel

van een evenwichtig mensenleven dus! Voor

de moderne westerling een obsoleet geworden

concept. In India is deze ruim tweeënhalf duizend

jaar oude levensvisie nog steeds in verschillende

uitingen en verschijningsvormen herkenbaar.

Zowel uit het verleden als in het heden. Variërend

van muurschilderingen vanaf de derde eeuw v.

Chr., boekillustraties en miniatuurschilderingen

van de tiende tot de negentiende eeuw tot de nog

altijd populaire votief- en bidprenten die overal te

koop zijn.

Vorstelijke sponsors

Het waren vaak rijk geworden handelaren, prinsen

en vorsten van grote én kleine landen - in het

gebied dat wij nu aanduiden met India, Pakistan en

Bangladesh - die de schilderkunst een warm hart

toedroegen. Zij waren meestal de initiatiefnemer,

drijvende kracht, inspirator en sponsor. Binnen hun

levensbeschouwing was immers dit soort ‘sponsorship’

van vitaal belang voor wereldlijk succes.

Springlevende traditie

Muurschilderingen behoren tot de aller oudste –

ook prehistorische - vormen van Indiase kunst.

Nog steeds beschilderen, o.a. in Rajasthan,

vrouwen hun lemen huizen met kleurrijke afbeeldingen

als rituele bescherming. Deze frescokunst

wordt ook wel thappa (afdruk) of mandan (versiering)

genoemd. Met de vingers brengt men de

meest ingenieuze patronen steeds weer vers aan op

muren, drempels en vloeren. Een springlevende

traditie van creatieve virtuositeit die al vele eeuwen

van moeder op dochter wordt doorgegeven.

Monniken

De oudste vormen van verfijnde muurschilderkunst

treft men vooral aan in de Boeddhistische

grottempels van Ajanta, zo’n honderd kilometer

ten noorden van het huidige Aurangabad. Ooit

ontstaan als een toevluchtsoord voor Boeddhistische

monniken in de regentijd, groeide deze

locatie uit (3 e eeuw v. Chr. – 6 e eeuw na Chr.) tot

een indrukwekkend complex met absolute hoogtepunten

van Indiase muurschilderkunst. Het in

de rotsen uitgehouwen geheel van 29 kloosters

(vihara’s) en ruimtes voor de eredienst (caitya’s)

lag uiterst gunstig ten opzichte van de toenmalige

handelsroutes van kust naar binnenland. Goede

gaven van rijke kooplieden en andere weldoeners

konden zo gemakkelijk een juiste bestemming

krijgen. Hoewel de schilderingen een religieus

doel dienden, kan men nog steeds zien hoe kooplui

en vorstelijke personages in de eeuwen rond het

begin van onze jaartelling zich de Indiase levensgeneugten

lieten welgevallen. De muurschilderingen

uit deze klassieke periode hebben altijd

een aanvullende functie gehad bij het eveneens

nog immer adembenemende beeldhouwwerk uit

dezelfde periode.

overzeese studenten

Toen de puriteinse levensvisie van het vroege

Boeddhisme langzamerhand overging in het

vereren (bhakti) van vergoddelijkte wezens,

veranderden de kunstuitingen mee. Er versche-

nen steeds meer Bodhisattva’s, toekomstige


Boeddha’s die hun eigen verlichting uit compassie

met de wereld nog even uitstellen. Van de achtste

tot de twaalfde eeuw, tijdens de Pala-dynastie, was

o.a. in het oostelijke Bihar en Bengalen deze stroming

toonaangevend in de toen wereldberoemde

grote universiteits- en kloostergemeenschappen,

zoals van Nalanda. Bestudering van Boeddhistische

teksten maakte een wezenlijk onderdeel uit

van de studie. De vele overzeese studenten namen

dan ook ongetwijfeld prachtige, met miniaturen

geïllustreerde manuscripten en bronzen beeldjes

mee terug naar Nepal, Tibet, Birma, Sri Lanka en

Java. De tegenwoordige schilderkunst in Nepal is

nog steeds gebaseerd op de Indiase schilderstijl van

deze periode.

Miniaturen

Vóór de periode van de mosliminvasies in het westen

van het subcontinent floreerde de miniatuurschilderkunst

eveneens in Rajasthan en het welvarende

Gujarat. Omdat boeken op langwerpige palmbladeren

werden geschreven, moesten de illustraties

passen binnen dat specifieke kader. Miniaturen

dus. Al eeuwen lang hadden zich in het noorden,

midden en westen heersers gevestigd die oorspronkelijk

Afghaans, Turks of Perzisch waren en die

kunstenaars uit hun land van oorsprong hadden

meegenomen. Met de komst van Mogolkeizer Akbar

(1556-1605) kwam er voor het eerst weer een werkelijk

grote beschermheer van de schilderkunst.

Mogols

De opeenvolgende keizerlijke Mogols (een andere

bewoording voor Mongolen) waren zeer geïnteresseerd

in wereldlijke scènes, in perfecte weergave

van de natuur en in (statie-)portretten van zichzelf

en hun familieleden. Alles moest liefst zo echt

mogelijk lijken. En zij stelden werkelijk belang in

de kunstenaars die bij hen in dienst waren. Zo

klaagde Akbars zoon Jahangir (1605-1627) dat “zijn

schilders het toch zo moeilijk vonden om beweging

in hun werk aan te brengen”. Onder diens opvolger

Shah Jahan (1627-1658), bouwer van de beroemde

Taj Mahal, werden de imperiale portretten ware

statussymbolen. Zijn zoon Aurangzeb werd steeds

orthodoxer in de geloofsleer en besloot in 1680 dat

het nu maar eens uit moest zijn met al die frivole

kunst. De schilders dienden ander emplooi te

Miniatuur van de bergstaat Kangra, met de godin Lakshmi

Rajput-vorst in aanbidding tot Krishna, ca. 1700 De jonge Krishna op de schommel, ca. 1750-1760

zoeken en kwamen terecht aan de hoven van provinciale

Rajput vorsten.

Rajasthan

Deze influx in de Rajput-vorstendommen leidde

mede tot versmelting van diverse stijlen. In Hindoe

Rajasthan bracht het een uitbarsting van creativiteit

teweeg in de lokale schildersateliers die, ieder met

hun eigen stijlontwikkeling, werden genoemd naar

het betreffende gebied. Over het algemeen was het

kleurpallet uitbundig en de thematiek Hindoeïstisch,

vol symboliek en poëtische metaforen. Zo

speelt de donkerblauwe god Krishna regelmatig

de hoofdrol als ondeugend kind of als onweerstaanbare

herdersjongeling tussen zijn toegewijde

herderinnetjes of koeienmeisjes (gopi’s). Bekende

scholen van (miniatuur-)schilderkunst waren

Amber/Jaipur, Udaipur, Ajmer en vooral Bundi.

Bundi en féminine mystique

Hoewel kunstenaars ven het keizerlijke Mogol hof

de locale Bundi school beïnvloedden, ontwikkelde

men een eigen stijl. Bundi kenmerken zijn o.a. een

lotusvijver, een rode railing en vooral de zwaar

aangezette bladeren van bananenbomen die overal

Cultoura 153 29 mei 2012

doorheen lijken te groeien. Natuurlijk spelen

Radha en Krishna ook hier een grote rol. Waarbij

Radha in haar portretten de Indiase variant van

de ‘féminine mystique’ en het ‘ewich weibliche’

verbeeldt. Zij staat tevens voor de menselijke ziel

die er naar verlangt verenigd te worden met het

goddelijke. Zelfs het landschap lijkt betoverd door

de kosmische romance tussen de gelieven.

Bergstaten

Nadat in 1739 Delhi was ingenomen door de

Perzische veroveraar Nadir Shah, bloeide in de

noordelijke voetheuvels van de Himalaya de miniatuurkunst

weer in volle schoonheid op. Deze

school wordt ook wel Pahari (letterlijk berg)

genoemd met indrukwekkend werk uit o.a. Kulu,

Mandi en Guler. Van de ongeveer 35 (!) bergstaten

die enthousiast schilderingen produceerden is de

latere van Kangra het meest bekend geworden.

Kenmerkend zijn de prachtig bloeiende bomen

en struiken, tuinen, dakterrassen en luchten die

altijd de gemoedstoestand van de held of heldin

weerspiegelen.

exotica, hoge hoeden en Bollywood

Toen de Engelsen in het midden van de 19 e eeuw

vaste voet aan Indiase grond hadden gekregen,

bleef er niet veel over van de oude kunstcentra.

De koloniale bezetters lieten op hun manier

het nodige met pen en penseel vastleggen over

bloemen, dieren en andere exotica. Deze zgn.

company paintings (naar de Britse East India

Company) tonen menig Europees heer in hooggesloten

jas en met hoge hoed zittend op een olifant,

het geweer gericht op de tijger aan zijn voeten.

Een Europese variant van plaatjes waar Indiase

grootgrondbezitters al zo dol op waren. De oude

schilderstraditie leeft overigens ook nu voort in

het moderne India. Enerzijds getransformeerd tot

kleurrijke votiefprentjes van talloze goden in alle

vormen en maten; anderzijds de vorm aannemend

van de bovenmenselijke wezens die het pantheon

van Bollywood bevolken. Deze hedendaagse virtuele

sterren van meer dan levensgroot formaat,

in uitdagende kleuren met de hand geschilderd,

laten iedereen weten dat men in India nog altijd

op iedere hoek van de straat zomaar een god tegen

het lijf kan lopen.

CUlTUUR


CUlTUUR

Sprookjesland van paleizen, tempels en tijgers

Hart van India

NEPAL

17-daagse reis van 16 november t/m 2 december 2012 o.l.v. Zee drs. Maria 40C/10M/00Y/00K Dalmeijer

Buurland 00C/05M/30Y/05K

Buurlandnaam 00C/20M/60Y/20K

Reizen door het hart van India is intrigerend als een oosters sprookje. Het kleurrijke land van de maharaja’s laat ons

Land (reisdoel) 00C/10M/40Y/10K

genieten van eeuwenoude kunsttradities, schilderachtige tempels, Land (gloed) prachtige 10C/20M/60Y/00Knatuur

én wilde tijgers.

effect–>stileren–>binnenste gloed

80 mm

kleur: 10C/20M/60Y/00K

afstand: 3 mm / dekking: 100%

60 mm

PAKISTAN Delhi

rasteren: normaal

Gandhi, Jawaharlal Nehru, Meren/rivieren zijn dochter Indira

Gandhi en haar zonen Grenzen Rajiv en Sanjay. 35C/30M/20Y/00K Verder

bezoeken we het National Museum met topstukken

uit de vierduizend jaar oude Indus-cultuur; de

Grieks beïnvloede Boeddhistische Gandhara kunst

van de eerste eeuwen voor Chr. en de befaamde

RAJASTHAN

Pushkar

Ajmer

Udaipur

Jaipur

Agra

Ranthambore

Bundi

(miniatuur-)schilderkunst van de Mogols. Ook een

bezoek waard is de Hindoeïstische tempel Lakshmi

Narayan Mandir (in 1938 al zonder kastenbeperkingen)

gewijd aan god Vishnoe en godin Lakshmi.

Diner in ons hotel.

1e dag – vrijdag 16 november

Heenreis

Vertrek van Schiphol om 11.00 uur met rechtstreekse

KLM-lijnvlucht naar New Delhi. Aankomst

omstreeks 23.00. We logeren drie nachten in

het eersteklas Crowne Plaza Okhla hotel.

2e dag – zaterdag 17 november

Delhi

Vandaag maken we kennis met de bruisende metropool.

Eigenlijk is de Indiase hoofdstad niet één stad,

maar de achtste die op de resten van voorgaande

steden is gebouwd. Van bijna iedere periode is er

iets indrukwekkends overgebleven. Wat wij nu Old

Delhi noemen, werd in 1639 door keizer Shah Jahan

gesticht als de nieuwe hoofdstad Shahjahanabad.

Hier regeerden de Mogols vanuit hun immense

Rode Fort tot de laatste keizer, Bahadur Shah

Zafar II, in 1857 door de Engelsen werd afgezet en

verbannen naar Birma. In 1911 legde koning

George V de eerste steen voor een nieuwe regeringszetel:

New Delhi. Het moest een imposante,

moderne stad worden conform de status van Brits

India, juweel in de imperiale kroon. Engelands

beste architecten, o.a. Sir Edwin Luteyns, creëerden

ruime boulevards en imponerende (regerings-)

gebouwen.

3e dag – zondag 18 november

Delhi

Op ons programma staan o.a. het op de Unesco

werelderfgoedlijst prijkende Qutb Minar-complex

uit de 12 e eeuw met de nooit roestende ijzeren

toren uit de 4 e eeuw; de graftombe van de tweede

Mogolkeizer Humayun (1565) gebouwd in opdracht

van zijn echtgenote; de India Gate, gedenkteken

van de Eerste Wereldoorlog; het Rode Fort uit

1648; de Jama Masjid, India’s grootste moskee;

Chandni Chowk (het Maanverlichte Plein) met talloze

winkeltjes; de crematieplaatsen van Mahatma

4e dag – maandag 19 november

Delhi, Jaipur

Met onze touringcar reizen we naar Jaipur,

hoofdstad van de deelstaat Rajasthan aan de

rand van de Thar-woestijn. Deze ‘roze stad’ van

Rajput- vorsten werd in 1727 als nieuwe hoofdstad

gebouwd door vorst Jai Singh II. Zijn stadspaleis

wordt nog door de huidige maharaja gebruikt. Een

gedeelte is nu het City Palace Museum met een

interessante vorstelijke privécollectie, o.a. bijzondere

miniaturen. Voor drie nachten hebben we in

Jaipur een prinselijk onderkomen in het Narain

Niwas Palace hotel. Diner, evenals de volgende

dagen, in het hotel.

5e dag – dinsdag 20 november

Jaipur

Spectaculair is de Hawa Mahal, het Paleis der

Winden, speciaal geconstrueerd voor haremdames

opdat zij – zelf ongezien - toch al het kleurrijks

buiten konden bewonderen. Deze prinsessen, de

Rajput-meisje in Pushkar

Cultoura 153 30 mei 2012

Nationaal Museum New Delhi. Gana, hulp van de

voorspoedgod Ganesha, Gupta-periode, 5e eeuw

maharaja’s, hun paarden en olifanten droegen

kostbare juwelen die vaak ter plekke in opdracht

waren gemaakt. Nog steeds is Jaipur een belangrijk

juwelierscentrum waar goud en edelstenen volgens

eeuwenoude tradities tot sieraden worden verwerkt

én verkocht in de bazaars. Dat Rajputs zeker ook in

de wetenschap vernieuwend konden zijn, blijkt uit

de Jantar Mantar, het grootste stenen observatorium

ter wereld.

6e dag – woensdag 21 november

Jaipur en Amber

We maken een uitstapje naar Amber waar de heersers

tot 1727 zetelden. Het op een heuvel gelegen

fortpaleis uit 1592 is een treffend voorbeeld van

Rajput-architectuur die we vanaf de rug van een

olifant kunnen bewonderen.

7e dag – donderdag 22 november

Via Ajmer naar Pushkar

Eerst brengen we een bezoek aan Ajmer, bekend

Islamitisch pelgrimsoord met de Dargah Sharif,

het grafcomplex van een bekende Soefi-heilige.

Keizer Akbar zou hier zelfs tweemaal te voet vanuit

Agra naar toe zijn gegaan. In 1908 maakte de Britse

onderkoning Akbars fortpaleis tot een Rajputanamuseum.

Vervolgens brengen we vanwege het Pushkar-festival

twee nachten door in uiterst comfortabele

moderne tenten, zoals lokale hoogwaardigheidsbekleders

dat eeuwenlang ook deden.


Agra, Taj Mahal

8e dag – vrijdag 23 november

Pushkar

In Pushkar komen de religieuze en de commerciële

kanten van het Indiase leven harmonieus samen.

De pelgrimsstad telt ongeveer 500(!) tempels waaronder

de uitzonderlijke Brahma-tempel uit de 14 e

eeuw. Bovendien wordt hier eenmaal per jaar, bij

volle maan in november, de unieke Pushkar Mela

gehouden. Dit religieuze festival levert Bijbels aandoende

taferelen op met duizenden kamelen en

paarden, devote pelgrims, traditionele volksdansers

en balladezangers.

9e dag – zaterdag 24 november

Naar Udaipur

Of het nu ‘Venetië van het Oosten’ of ‘Stad der

Meren’ wordt genoemd, Udaipur blijft de meest

romantische stad van India. Op, rond en zelfs in het

water lijken Udaipurs paleizen op oosterse sprookjesverblijven.

De geniaal aangelegde tuinen maken

een integraal onderdeel uit van deze droompaleizen.

Midden in het Pichola-meer verwezenlijkte

Maharana Jagat Singh II van Mewar in 1746 met wit

marmer zijn eigen paleis fantasie. We logeren twee

nachten in het hooggelegen hotel Fatehgarh.

10e dag – zondag 25 november

Udaipur

In Udaipur gaf de Rajput-clan zich niet over aan

de Mogols. Het rozewitte City Palace (gebouwd

tussen de 16 e en 20 e eeuw) met zijn spiegelwanden

en mozaïeken is het grootste van Rajasthan. Interessant

is ook het nabij gelegen, aan god Shiva gewijde,

tempelcomplex Eklingji en in Nagda de Vishnoeitische

Saas-Bahu (schoonmoeder-schoondochter)

tempels uit de 11 e eeuw. Diner in ons hotel.

11e dag – maandag 26 november

Bundi

De ommuurde stad Bundi werd in 1341 gesticht.

Omdat hier weinig invloed van de Mogol-vorsten is

geweest, geldt het Garh-paleis als een perfect voorbeeld

van Rajput-architectuur. De stad die bekend-

heid geniet vanwege de Bundi-schilderschool, doet

zijn naam eer aan met exclusieve 18 e -eeuwse muurschilderingen.

Diner en overnachting in Bundi.

12e dag – dinsdag 27 november

Ranthambore

Na dagenlang te hebben genoten van indrukwekkende

tradities, kunst en cultuur, is het nu tijd voor

de grootse Indiase natuur en het dierenrijk.

We genieten twee dagen en nachten van het

beschermde natuur- en wildpark Ranthambore.

Voor twee overnachtingen krijgen we een geriefelijk

onderkomen in een traditionele zogeheten haveli,

hotel Nahar Haveli. Diner, evenals de volgende dag,

in het hotel.

13e dag – woensdag 28 november

Ranthambore

In het park treffen we, naast het 10 e -eeuwse Rant-

Pushkar, festival met kamelen

Cultoura 153 31 mei 2012

hambore-fort, talloze vogels, panters, sambars en

wellicht ook de (bedreigde) tijgers.

14e dag – donderdag 29 november

Via Fatehpur Sikri naar Agra

De grote Mogol-keizer Akbar (1556-1605) bouwde

in Fatehpur Sikri in een recordtijd van veertien jaar

geheel naar eigen ontwerp een ommuurde stad. De

uit rode zandsteen opgetrokken stad werd echter

bijna even snel weer verlaten, waarschijnlijk vanwege

watertekort. Dit monumentencomplex staat

op de werelderfgoedlijst van de Unesco.

We logeren en dineren twee maal in hotel Jaypee

Palace te Agra.

15e dag – vrijdag 30 november

Agra

De hoofdstad van de Mogols beleefde in de 16 e en

17 e eeuw een periode van ongekende bloei waarin de

stad, o.a. geholpen door Perzische handwerkslieden,

werd verrijkt met weelderige tuinen en gebouwen.

We bezoeken vandaag de nabij de Taj Mahal gelegen

Itmad Ud Daula die Nur Jahan, lievelingsechtgenote

van Keizer Jahangir, construeerde als een schitterend

‘juwelenkistje’ voor haar vader, schatmeester

van de Mogols. Verder bezoeken wij vandaag het

Fort door Akbar gebouwd in zijn favoriete rode

steen. Na een vrije middag verzamelen we voor het

afscheidsdiner.

16e dag – zaterdag 1 december

De Taj Mahal en via Mathura naar Delhi

Het bezoek aan het architectuurwonder van de

Mogols hebben we voor de laatste dag bewaard: de

Taj Mahal. Keizer Shah Jahan schiep dit herinneringsmonument

voor zijn geliefde vrouw Mumtaz

Mahal, overleden bij de geboorte van hun veertiende

kind. Het meesterwerk was bedoeld als

aardse versie van een idyllische paradijstuin met

tulpen en lelies van (half-)edelsteen in wit marmer.

Op weg van Agra naar Delhi bezoeken we Mathura,

geboorteplaats van god Krishna en gerenommeerd

pelgrimsoord. Van de 5 e eeuw voor Chr. tot de 6 e

eeuw na Chr. was Mathura een uiterst belangrijk

Boeddhistisch centrum. De kunst uit deze regio

is dan ook eeuwenlang in Azië toonaangevend

geweest. Het Mathura Museum staat bekend om

sculpturen van de typerende, rode steen. Na het

diner in een hotel in de omgeving van Delhi,

waar ons enige hotelkamers ter beschikking staan,

vertrekken we naar de internationale luchthaven

voor het vertrek per KLM-lijndienst naar Schiphol.

Aankomst 17e dag – zondag 2 december

om 06.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 3.785,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 785,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten, diners en 4 lunches

• luchthavenbelastingen € 287,- per

persoon,

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

Het zuiden van Marokko

Marrakech en de Hoge Atlas

8-daagse reis van 9 t/m 16 november 2012 o.l.v. dr. Heimerick M.J. Tromp

De reis begint in Marrakech, de onsterfelijke stad met de vrijwel intacte middeleeuwse medina, omgeven door

prachtige boulevards met palmen en rozen. Vervolgens gaan wij verder zuidwaarts over de weergaloze Hoge Atlas,

door ongekend mooie berglandschappen naar Ouarzazate en langs lieflijke valleien, oases, kasba’s naar het okeren

stadje Taroudant.

1e dag – vrijdag 9 november

Naar Marrakech

In de loop van de middag vertrek van Schiphol per

rechtstreekse Transavia-lijndienst naar Marrakech,

waar we ons installeren in het eersteklas hotel Kenzi

Farah.

2e dag – zaterdag 10 november

Marrakech

We beginnen onze stadsverkenningen in de medina,

die niet voor niets op de werelderfgoedlijst van de

Unesco staat. We bezoeken het El Bahia-paleis en

het Museum Dar Si Said.

’s Middags gaan we naar het Musée de Marrakech,

een oud paleis dat in zijn oorspronkelijke glorie is

hersteld. Een hoogtepunt van islamitische bouwkunst

is de Medersa, de oude koran(hoge)school,

in feite een universiteit waar studenten voor het

ambt van imam werden opgeleid. Ook staat hier

de Koubbah, het oudst bewaarde monument van

Marrakech. Vanavond maken wij een wandeling

naar het beroemde plein Jemaa El Fna, het kloppend

hart van de stad dat al meer dan duizend jaar - zoals

men zegt - nooit zonder menselijk vertier, handel en

vooral veel wandel is geweest. Diner in een befaamd

restaurant.

3e dag – zondag 11 november

Marrakech

Vanochtend bezoeken we de resten van de

Koutoubia en het Dar Chérifa, een 17 e -eeuws

paleisje van een adellijke dame, geheel gerestaureerd

en omgetoverd tot cultureel centrum.

De middag staat in het teken van tuinen en parkaanleg.

We maken een tocht door de Palmeraie,

bezoeken de tuin van Yves Saint Laurent, de jardin

de Majorelle, een botanische tuin die door de

20 e -eeuwse kunstschilder Majorelle werd aangelegd.

We vinden er naast Europese ideeën, allerlei typisch

Arabische elementen. We bezoeken de uitgestrekte

tuinen van Agdal met de geometrisch aangelegde

plantages met olijfbomen. We sluiten deze dag af

met een borrel en een maaltijd in een kleine riad van

Marrakech, Koutoubia met de Hoge Atlas op de achtergrond

een landgenoot, eigenlijk een moderne résidence nét

buiten de stadsmuren. Hier geen overdadige luxe

zoals in de vijfsterren hotels maar een eenvoudige

‘way of life’ met alle gemakken van de huidige tijd

en een traditionele cous-cous, bereid door de gérant

Mustapha en zijn team.

4e dag – maandag 12 november

Via Aït Ben Haddou naar Ouarzazate

Via de Tichkapas rijden we de Hoge Atlas over,

met prachtige vergezichten, naar onze tweede

standplaats Ouarzazate, waar we de volgende drie

nachten logeren in het eersteklas hotel Riad Salam.

Onderweg bezoeken we de idyllisch aan een rivier

gelegen kasba Aït Ben Haddou.

Ouarzazate is in 1928 door de Fransen gesticht als

garnizoensplaats. De stad is het uitgangspunt voor

tochten door de valleien van de Dadès en de Drâa

met hun schitterende kasba’s. Deze zijn door middel

van leembouw opgetrokken en worden samen de

ksar genoemd. De kasba’s zijn versterkt door muren

met hoektorens met daartussen smalle stegen. Het

is een typisch voorbeeld van Zuid-Marokkaanse

architectuur.

5e dag – dinsdag 13 november

De vallei van de Dadès

Dagexcursie naar Skoura, waar we een van de

mooiste kasba’s in de vallei van de Dadès vinden.

Langs de rivier liggen grote dadelpalmbossen met

daarin talrijke kasba’s, die met hun torens en kantelen

op sprookjesachtige wijze boven de bomen

uitsteken tegen de achtergrond van de sneeuwbergen

van de Atlas. Aan de andere kant ligt de

vlakke woestijn. In de oase van Skoura bekijken we

de rijkbewerkte kasba Amerhidil.

6e dag – woensdag 14 november

Ouarzazate en omgeving

We bezoeken de kasba Taourirt, die ooit aan de

Glaoui-stam behoorde. Het paleisje heeft enkele

fraai gedecoreerde vertrekken en op de binnenplaats

staat een legendarisch kanon. Wij rijden

Cultoura 153 32 mei 2012

Ouarzazate

vervolgens het dal van de Drâa in langs palmen en

kasba’s en drinken thee met uitzicht op de rivier.

7e dag – donderdag 15 november

Naar Taroudant

Langs een landschappelijk mooie route reizen we

naar het met okeren muren omgeven aardige stadje

Taroudant, ook wel klein Marrakech genoemd.

We maken een stadswandeling door het levendige

oude vestingstadje en logeren een nacht in het comfortabele

Palais Salam.

8e dag – vrijdag 16 november

Tijdens een rustige, vrije ochtend is het goed toeven

in de straatjes van het stadje of in de fraaie tuin van

het hotel, waar ook een groot zwembad is.

’s Middags rijden we naar Agadir, waar ’s avonds

de rechtstreekse terugvlucht per Transavia-lijndienst

naar Schiphol begint. Aankomst 9e dag

– zaterdag 17 november omstreeks 01.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.495,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 200,-.

Inbegrepen

• ontbijten en diners

• luchthavenbelastingen € 46,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 54.


oekraïne

De veelzijdige architectuurgeschiedenis

Bij aankomst in de Oekraïense hoofdstad Kiev vallen direct de vele

sprookjesachtige oosters-orthodoxe kerken en kloosters op. Hun gouden

koepels schitteren prachtig in de zon en vormen een mooi contrast met

hun vaak sneeuwwit geschilderde buitenmuren, soms versierd met mooie

fresco’s. Maar we vinden in de Oekraïne ook prachtige uitingen van

Oekraïense barok, neo-classicisme, art nouveau, constructivisme en art

deco. En zelfs de in sociaal-realisme opgetrokken gebouwen hebben soms

iets betoverends.

Karel onwijn

De oorsprong van de Oekraïense architectuur is

Byzantijns. Zij vindt haar wortels in de kerstening

van het land onder grootvorst Volodymyr de Heilige

in het jaar 988. Aan de wieg van deze christelijke

metamorfose van het toenmalige Kievse Rijk

staan Byzantijnse bouwmeesters. Zij bouwen in

korte tijd een groot aantal kerken en kloosters -

zoals het Kiev-Petsjersk Lavra te Kiev – en deze

vormen nog altijd de belangrijkste historische

gebouwen van het land.

In de loop der tijd ondergaat de Byzantijnse bouwstijl

in Oekraïne de nodige lokale invloeden die

leiden tot regionale verschillen. Vooral in de hoogtijdagen

van het Kozakkendom en het Kozakkenzelfbestuur,

in de zeventiende en achttiende eeuw,

is er sprake van een sterk ontwikkelde eigen bouwstijl,

de Oekraïense barok. Dit is een bescheiden

variant van de westerse barok. Ook al bestaande

kerken en kloosters worden in deze periode gerestyled,

zoals het Vydoebytski-klooster in Kiev.

Bartolomeo Rastrelli

In de loop van de achttiende eeuw komt het

grootste deel van Oekraïne onder Russisch gezag te

staan en daarmee worden ook de Russische bouwtradities

op Oekraïens grondgebied doorgevoerd.

Dit betekent dat ook niet-religieuze gebouwen

voortaan van steen worden gebouwd. Bovendien

krijgen buitenlandse architecten - met name die

uit Italië - meer invloed op de ontwikkeling van de

bouwkunst. Zo zijn in Kiev zowel de Sint Andreaskerk

als het Mariinski-paleis gebouwd door de

Italiaanse architect Bartolomeo Rastrelli, de huisarchitect

van het Russische hof.

Tijdens de heerschappij van tsarina Catherina de

Grote doet het neo-classicisme zijn intrede. De

door haar nieuw gestichte steden zoals Odessa

en Sevastopol worden geheel in deze stijl opgezet,

andere steden zoals Poltava worden volgens het

strakke neo-classicistische model geherstructureerd.

In de negentiende eeuw blijft het neo-classicisme

in de mode en verschijnen er overal neo-

Op het Oekraïense platteland bevinden zich de nodige

houten kerken. Foto’s Karel Onwijn

Cultoura 153 33 mei 2012

classistische paleizen en overheidsgebouwen. Begin

twintigste eeuw doet de Russische interpretatie van

art nouveau - style moderne - ook haar intrede in de

Oekraïne. Voorbeelden van deze bouwstijl zijn nog

steeds terug te vinden o.a. in Kiev.

Habsburgse invloeden

In het aanvankelijk door Polen en later door het

Habsburgse Rijk beheerste niet-Russische westelijk

Oekraïne is het vooral de Rooms-katholieke

kerkarchitectuur die opgang doet gaan. Het interieur

van deze kerken heeft onder invloed van het

Oekraïens-katholicisme wel een zekere oostersorthodoxe

uitstraling. Verder stammen de wereld-

lijke gebouwen van steen van een veel eerdere

datum dan in de rest van de Oekraïne. Bovendien

hebben ze eeuwenlang Europese invloeden ondergaan

dankzij de burgerlijke cultuur die hier al veel

eerder is ontstaan. Daarom vinden we in de West-

Oekraïense stad Lviv volop gebouwen in renaissance

en barokke stijl, en zelfs nog in de gotische

stijl. Begin twintigste eeuw zien we behalve in Lviv

ook in steden zoals Ivan Frankivsk en Tsjernivtsy

de nodige gebouwen verrijzen in de Weense secessionstijl

en in art nouveau. En in het interbellum,

wanneer dit gebied grotendeels bij Polen hoort, zien

we hier ook uitingen van de art deco.

Socialistisch realisme

Russisch Oekraïne krijgt in dit interbellum te

maken met sovjetisering die ook verstrekkende

gevolgen heeft voor de ontwikkeling van de bouwkunst.

Vanaf eind jaren twintig moeten ook architecten

zich volledig gaan onderwerpen aan het

socialistisch realisme. In de praktijk betekent dit

neoclassicisme met Russisch-Byzantijnse en Russisch-barokke

invloeden. Een bekend voorbeeld

hiervan is het bombastische doch indrukwekkende

gebouw van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

in Kiev en het meer als lieflijke suikertaart aandoende

parlementsgebouw, de Verchovna Rada,

eveneens in Kiev.

Tegelijkertijd worden er vooral in de grote steden

ook socialistisch-realistische woonblokken

gebouwd die hoge plafonds krijgen met mooie

ornamenten. Deze als Stalinski aangeduide

woningen, volop aanwezig in de Kievse hoofdstraat

Chresjtsjatik, zijn heden ten dage zeer populair.

Reden is hun ruime opzet en goede kwaliteit, die

in groot contrast staan met de krappe appartementenblokken

die in de jaren vijftig en zestig

verrijzen en bekendstaan onder de naam Chroesjtsjovki,

vernoemd naar de toenmalige Sovjetleider

Chroesjtsjov. In de jaren zeventig en tachtig verrijzen

er rondom de grote steden complete nieuwe

monotone buitenwijken met grote, een stuk ruimere,

torenflats.

Hernieuwde vrijheid en renaissance

Sinds de onafhankelijkheid van 1991 is er sprake

van een grote bouwexplosie en is er weer ruimte

voor architectonische experimenten. In grote

steden zoals Kiev, Dnipropetrovsk en Charkiv verrijzen

veel moderne gebouwen, die vooral gekenmerkt

worden door een eclecticistische bouwstijl

met soms verrassende en intrigerende stijlen en

vormen die niet zelden refereren aan de Byzantijnse

wortels van het land. De tijdens het communisme

zwaar verwaarloosde kerk- en kloostergebouwen

worden op grote schaal gerestaureerd, wat een zeer

positieve uitwerking heeft op de architectonische

skyline van de Oekraïense steden.

CUlTUUR


CUlTUUR

oekraïense steden: kunst- en architectuurparadijzen

Kiev, odessa en lviv

12-daagse reis van 5 t/m 16 oktober 2012 o.l.v. drs. Karel onwijn

Oekraïne, het grootste land van Europa is niettemin een van de minst bekende toeristenbestemmingen. Vele eeuwen

hadden de Polen, de Oostenrijkers en de Russen het er voor het zeggen. Pas sinds het uiteenvallen van de Sovjet-

Unie in 1991 is Oekraïne een onafhankelijk land. Vooral stedenaanbidders komen hier ruim aan hun trekken.

Zo staat Lviv vol met prachtige barokke kerken en huizen, is Kiev het centrum van middeleeuwse Byzantijnse kerk- en

kloosterarchitectuur en kent het kosmopolitische Odessa een bruisende 19e-eeuwse neo-classicistische binnenstad.

1e dag – vrijdag 5 oktober

Naar Kiev

Omstreeks 13.00 uur vertrek van Schiphol om

in drie uur per nonstop lijnvlucht van Ukraine

Airlines naar Kiev te vliegen, de hoofdstad van de

Oekraïne. Ze ligt aan de machtige rivier de Dnjepr,

bestaat sinds de 5e stadscentrum waarbij vooral het Byzantijnse erfgoed

centraal staat, inclusief de Gouden Poort, een

bezoek aan de 11

eeuw en was eeuwenlang de

hoofdstad van het Kievse Rijk, dat in het jaar 988 het

orthodoxe christendom als staatsreligie aannam.

We logeren er drie nachten in het centraal gelegen

hotel Premier Palace (5*).

2e dag – zaterdag 6 oktober

Byzantijns Kiev

’s Ochtends maken we een wandeling door het

e-eeuwse Sint Sofia-kathedraal en

de fundamenten van de Kerk van de Tienden. We

wandelen naar de pittoreske Andreasstraat met

de Sint Andreaskerk en bezoeken een uitgebreide

kunst- en souvenirmarkt. ’s Middags brengen we

een bezoekje aan het nabij gelegen Boelgakovmuseum.

Vervolgens wandelen we door de kronkelende

Andreasstraat naar beneden tot in het

lager gelegen oude stadsdeel Podil. Dit heeft een

authentiek karakter met veel historische gebouwen

en leuke historische straatlantaarns. Met de foenikoelèr

(kabelspoorweg) keren we terug naar het

centrum. ’s Avonds hopen we een klassiek concert,

opera of ballet bij te wonen in het Sjevtsjenko Nationale

Opera Theater of in de Philharmonie.

3e dag – zondag 7 oktober

19e-eeuws Kiev

We wandelen tijdens een orthodoxe kerkdienst de

Sint Volodymyr-kathedraal binnen. De wandeling

wordt vervolgd door het chique 19e Zee 40C/10M/00Y/00K

Buurland 00C/05M/30Y/05K

Buurlandnaam 00C/20M/60Y/20K

Land (reisdoel) 00C/10M/40Y/10K

Land (gloed) 10C/20M/60Y/00K

effect–>stileren–>binnenste gloed

80 mm

kleur: 10C/20M/60Y/00K

afstand: 3 mm / dekking: 100%

rasteren: normaal

WITRUSLAND

60 mm

RUSLAND

Meren/rivieren

door de Italiaanse architect Bartolomeo Rastrelli

en doet nu dienst als de officiële residentie van de

Oekraïense president. ’s Middags bezoeken we het

POLEN

Kiev

indrukwekkende Nationale Kunstmuseum dat de

grootste collectie Oekraïense schilderkunst van het

Lviv

Vinnytsja

land herbergt, inclusief een grote collectie iconen.

4e dag – maandag 8 oktober

Holenklooster en vertrek naar Odessa

’s Ochtends rijden we naar het orthodoxe klooster

Kiev-Petsjersk Lavra. Dit betekent letterlijk ‘het

ROEMENIË

Odessa

heilige holenklooster’ en verwijst naar de vele

grotten die zich hier bevinden. Het ligt op een

heuvel aan de rechteroever van de Dnjepr en je

herkent het al op grote afstand door de ontelbare

groene, blauwe, gele en vooral ook gouden koepels

die boven de witkleurige kloostermuren uitsteken.

Het klooster is in 1051 gesticht en is uitgegroeid tot

een van de belangrijkste pelgrimsoorden van oosters-orthodoxe

christenen. Het uitgebreide complex

bestaat uit twee delen: het ommuurde hoger

gelegen deel en een lager gelegen deel, waar zich

-eeuwse stads- de grotten bevinden. We bezoeken een paar van

deel Lypky, waar we behalve de belangrijkste rege- de vele kerken en het ondergrondse gangenstelsel

ringsgebouwen ook de prachtigste jugendstilpanden waar meer dan honderd gemummificeerde mon-

aantreffen. We beginnen op de Majdan Nezalezjnosti niken achter glas onder heilige gewaden liggen.

(Onafhankelijkheidsplein), dat vooral bekend is ’s Middags keren we terug naar het centrum van

als middelpunt van de Oranjerevolutie in 2004. de stad en hebben we tijd ter vrije besteding.

Onderweg komen we onder meer het sneeuwwitte als ’s Avonds nemen we de nachttrein, de Zwarte Zee-

suikertaart aandoende parlementsgebouw, de Verexpress, naar Odessa (2-persoons slaapcoupés; in

chovna Rada, tegen, alsmede het Mariinski-paleis. de toeslag voor 1-persoonskamer is het gebruik van

Dit weelderig barokke paleis is in 1752 gebouwd een 1-persoonscoupé inbegrepen).

MOLDAVIË

Jugendstil in Kievse wijk Lypki

Cultoura 153 34 mei 2012

Oekraïense Kobzar zanger


Het Plosja Nynok (marktplein) in Lviv Koepels Oekraïens-orthodoxe kerk in West-Oekraïne

5e dag – dinsdag 9 oktober

Kennismaking met Odessa

Vroeg in de ochtend komen we aan op het mooie

station van Odessa. We gaan uitgebreid ontbijten

in het historische hotel Londonskaya (4*), waar

we twee nachten logeren, en maken daarna een

rondwandeling door het stadscentrum, dat op

een heuvel pal aan zee ligt. Het bestaat uit grotendeels

gerenoveerde 19 e -eeuwse neo-classistische

en barokke gebouwen en er is nagenoeg geen

hoogbouw. In combinatie met de ouderwetse lantaarnpalen,

de vele bomen en kinderkopjes ademt

het een ontspannen sfeer. We flaneren onder meer

over de autovrije Primorski-boulevard, waar we de

beroemde Potjomkin-trappen aantreffen, bekend

geworden door de propagandafilm Pantserkruiser

Potjomkin van de Sovjet-Russische filmregisseur

Sergej Eisenstein. Verder komen we de nodige

paleizen en standbeelden tegen en zullen we ook

de Deribasov-straat aandoen met veel leuke restaurantjes

en terrasjes. ’s Middags bezoek aan het

Museum voor Schone Kunsten, dat is gevestigd

in het voormalige paleis van graaf Pototski. Het

herbergt een grote collectie Oekraïense en Russische

schilderkunst met onder meer werken van

Sjevtsjenko, Aivazovski en Repin.

6e dag – woensdag 10 oktober

Odessa: exotische markt en kunstmuseum

’s Morgens bezoek aan de exotische Privoz-markt,

een uitgestrekte en oosters aandoende markt waar

de kooplui hun eetwaren laten proeven en ook

graag een praatje met de bezoekers aanknopen. In

de middag gaan we naar het Museum van Westerse

en Oriëntaalse kunst. De hoofdcollectie bestaat

uit westerse schilderijen uit de periode van de

16 e tot de 19 e eeuw, inclusief Hollandse meesters

zoals Frans Hals en Josef Israels. Liefhebbers van

de Russische literatuur kunnen ook het Literair

Museum bezoeken, waar alle schrijvers die een rol

hebben gespeeld in Odessa aan bod komen. Veel

indruk hier maakt het tentoongestelde brilletje van

de Joodse schrijver Isaak Babel, dat hij tijdens zijn

arrestatie door de geheime dienst in 1939 niet had

meegenomen. ’s Avonds is er gelegenheid om een

concert, opera of ballet bij te wonen in het prachtige

Weens aandoende Opera- en Ballettheater of

in de Philharmonie.

7e dag – donderdag 11 oktober

Odessa - Vinnytsja

Na een vrije ochtend en een vroege lunch vertrekken

we per touringcar naar West-Oekraïne.

Na een aantal stops komen we in het begin van

de avond aan in het stadje Vinnytsja (425 kilometer).

We brengen daar de nacht door in het

hotel Podolie.

8e dag – vrijdag 12 oktober

Vinnytsja - Lviv

’s Ochtends rondwandeling in de oude handelsstad

Vinnytsja. Evenals de meeste andere steden in

West-Oekraïne kende ook deze stad tot de Tweede

Wereldoorlog een grote Joodse minderheid die

woonde in een eigen wijk, Jeroesalimka geheten.

Na de lunchpauze rijden we met onze touringcar

verder naar Lviv (365 kilometer), waar we aan het

begin van de avond aankomen en vier nachten

logeren in het Grand Hotel.

9e dag – zaterdag 13 oktober

Historisch Lviv

We beginnen met een rondwandeling door de

binnenstad van Lviv, dat onder de naam Lwow

lange tijd bij Polen heeft gehoord. Uit deze periode

stammen de vele barokke Rooms- en Griekskatholieke

kerkgebouwen. We lopen onder meer

over Plosja Rynok (marktplein) met volop barokke

en renaissance-architectuur. Lviv was ook ruim

anderhalve eeuw onderdeel van het Habsburgse

Rijk en heette tot het einde van de Eerste Wereldoorlog

nog Lemberg. Uit die tijd stammen de vele

gebouwen die zijn opgetrokken in art nouveau en

Weense secessionstijl. Deze ademen de sfeer van

het Oostenrijk-Hongarije eind 19 e eeuw. Hetzelfde

geldt voor het gebied rond de Vrijheidsboulevard,

waar zich ook het in Weense neo-renaissancestijl

gebouwde Lviv Opera- en Ballettheater bevindt.

Cultoura 153 35 mei 2012

’s Middags bezoeken we het Nationale Kunstmuseum,

dat over een uitgebreide en indrukwekkende

collectie Oekraïense kunst beschikt, inclusief veel

mooie iconen.

10e dag – zondag 14 oktober

Lviv in de openlucht

In de ochtend wonen we een kerkdienst bij in een

Oekraïens-katholieke kerk, wellicht de Mariahemelvaart-kathedraal.

’s Middags bezoeken we het

Museum van Oekraïense Volksarchitectuur en

Volkstradities. In dit openluchtmuseum bevinden

zich oude houten huizen, schuren, kerken en windmolens,

die afkomstig zijn uit verschillende Oekraiense

regio’s. Menig gebouw beschikt nog over een

oorspronkelijk interieur met uiteenlopende oude

gebruiksvoorwerpen. Er hangt een aangename

sfeer op het museumterrein en het is er goed toeven.

’s Avonds hopen we een klassiek concert, opera of

ballet bij te wonen in het Lviv Opera- en Ballettheater

of in de Philharmonie.

11e dag – maandag 15 oktober

De multi-etnische sporen van Lviv

Op ons programma staat de indrukwekkende

Lychakiv-begraafplaats. We zien er prachtige

oude, soms zeer artistieke, grafstenen afgewisseld

door pompeuze graftombes met grote beelden. De

inscripties op de graven zijn in uiteenlopende talen

en geven daarmee het multinationale karakter

weer van het Lviv van voor de Tweede Wereldoorlog.

Behalve van Oekraïners zijn er graven

van onder meer Polen, Joden, Russen en Oostenrijkers.

Het is ook de plek waar veel (West-)

Oekraïense beroemdheden hun laatste rustplaats

hebben, onder wie de schrijver Ivan Franko en de

onafhankelijkheidsstrijder Stepan Bandera. Als

we goed zoeken, vinden we ook nog de grafsteen

van de Nederlandse KNIL-cadet-vaandrig Hans

von Seydlitz-Kurzbach die in 1944 in Russische

gevangenschap is overleden. Tijdens de Tweede

Wereldoorlog zat hij samen met andere Nederlandse

militairen opgesloten in Kamp Stanislau in

West-Oekraïne. De middag is ter vrije besteding,

’s avonds afscheidsdiner.

12e dag – dinsdag 16 oktober

Terugreis naar Schiphol

Zeer vroeg vertrek per Ukraine Airlines, voor de

terugreis via Kiev naar Schiphol, aankomst ca.

11.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 2.285,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 475,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• halfpension

• Dominicus-reisgids Oekraïne van

Karel Onwijn

• luchthavenbelastingen € 147,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

niet inbegrepen

• opera- en concertbezoek.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

Van de po-vlakte tot Rome

etrurië

9-daagse reis van 5 t/m 13 oktober 2012 o.l.v. dr. Christian Greco

De Etruskische cultuur was zo’n drieduizend jaar geleden, ruim voor de komst van de Romeinen, de hoogst

ontwikkelde beschaving in centraal Italië. Onze Etruskische verkenningen beginnen in Bologna en omgeving en

de Po-vlakte. We reizen zuidwaarts door het romantische landschap van Toscane en Umbrië, waar nog steeds de

ruïnes van imposante Etruskische graven het landschap markeren. We besluiten de reis in Rome met onder meer een

bezoek aan het Museo Nazionale Etrusco van de Villa Giulia.

Behalve de cultuur van de Etrusken, wordt aandacht besteed aan Egyptische collecties en Italiaans stedenschoon.

De kern van het Etruskische gebied wordt

begrensd door de rivier de Arno in het

noorden, de Tiber in het oosten en het

zuiden en de Tyrrheense Zee in het westen.

In de zevende eeuw v.Chr. immigreerden

Griekse handwerkslieden en ballingen naar

Etrurië. Zo kwam Demaratos uit Korinthe, die

te Tarquinia vader werd van de man die

later de eerste Etruskische koning van Rome

zou worden (Tarquinius Priscus). Met hem

arriveerden handwerklieden die bedreven

waren in het maken van terracotta

beelden: Eucheir, Diopos en Eugrammos. In

Cerveteri vestigde zich een Griekse pottenbakker

en vaasschilder die ons de oudste

Griekse signatuur heeft nagelaten: Aristhonotos

m’epoiesen (Aristhonotos maakte

mij). Langs de kust van Etrurië ontstonden

emporia, handelsposten waar Griekse handelslieden

tijdelijk woonden. Duizenden

zwart- en roodfigurige vazen met een

enorm aantal mythologische voorstellingen

werden vanuit Griekenland geïmporteerd.

In de vijfde eeuw, door de rivaliteit met de

stad Syracuse, verlegde de handel zich

naar Spina, een Grieks-Etruskische kolonie

aan de Adriatische Zee, niet ver van de

monding van de Po. Het verlies van terrein

in het zuiden werd gecompenseerd

door kolonisatie in de Po-vlakte. Marzabotto

en Bologna werden rond 500 v.Chr.

volgens een rechthoekig stratenpatroon

aangelegd. De turbulente gebeurtenissen

weerspiegelen zich ook in de geschiedenis

van Rome, waar rond 510 v.Chr. de laatste

Etruskische koning Tarquinius Superbus verjaagd

werd.

In de vierde eeuw v.Chr. werd Etrurië van

verschillende kanten belaagd. Rome veroverde

na een langdurig beleg in 396 v.Chr.

de stad Veii. Vanuit het noorden rukten de

Kelten op. Zij veroverden rond 350 v.Chr.

de Po-vlakte en verwoestten Marzabotto,

Bologna en Spina. In de derde eeuw v.Chr.

kwam Etrurië volledig in Romeinse handen.

Eeuwenlang, tot in de periode van keizer

Constantijn, ontbood Rome nog haruspices

(zieners die de toekomst moesten voorspellen)

uit Etrurië. Keizer Claudius schreef

een boek over de Etruskische geschiedenis.

Helaas is van de inhoud niets bewaard

gebleven.

Tarquinia, wandschildering in de ‘Tomba dei Leopardi’

1e dag – vrijdag 5 oktober

Bologna en Marzabotto

Ochtendvlucht per KLM-lijndienst naar Bologna,

waar we ons voor drie overnachtingen installeren

in het centraal gelegen hotel Roma. Ons eerste

bezoek geldt het Archeologisch Museum met een

kunstverzameling vanaf de prehistorie tot aan de

Romeinse tijd met schitterende beelden, grafstenen

en munten. De Etruskische collectie geeft een duidelijk

beeld van de ontwikkeling van de Etruskische

nederzettingen in de Po-vlakte. De Egyptische

collectie is zeer de moeite waard met veel reliëfs

afkomstig uit Sakkara.

’s Middags gaan we naar Marzabotto, waar we

de opgravingen en het Museo Nazionale Etrusco

Pompeo Aria bezoeken. We vinden er o.m. resten

van een akropolis met ruïnes van tempels en een

necropolis.

Terug in Bologna maken we een oriënterende stadswandeling,

gevolgd door het welkomstdiner in een

gezellig restaurant.

2e dag – zaterdag 6 oktober

Adria en Ferrara

Per touringcar reizen we naar de streek tussen de

rivieren de Po en de Adige, naar Adria, in de 5 e eeuw

v.Chr. gesticht door de Grieken of de Veneti. We

bezoeken het Museo Archeologico Nazionale met

Cultoura 153 36 mei 2012

de Tomba della Biga, de graftombe van een krijger

uit de 4 e eeuw v.Chr. met resten van een ijzeren

strijdwagen en de skeletten van drie paarden.

We vervolgen onze reis naar Ferrara waar we in het

Museo Archeologico Nazionale de rijke archeologische

vondsten van Spina zullen bekijken. Vanmiddag

verkennen we de gezellige stad.

3e dag – zondag 7 oktober

Florence en Fiesole

’s Ochtends bezoeken we in Florence het Archeologisch

Museum. De Egyptische afdeling is recentelijk

uitgebreid met antiquiteiten uit de Grieks Romeinse

periode. Onze aandacht gaat vooral uit naar de

spectaculaire Etruskische voorwerpen zoals de

chimera van Arezzo.

Het volgende bezoek geldt het hooggelegen Fiesole,

ooit een belangrijke stad van de Etrusken. We

bezoeken het Museo Archeologico en het archeologisch

park met de resten van een Etruskische

muur en tempel en van Romeinse thermen en een

theater. We wandelen ook naar het mooie, kleine

Convento di San Francesco met het museum van

de Franciscaner missies.

Terug naar Florence, kunt u meegaan met een

gezamenlijke wandeling of een van de prachtige

kunstmusea bezoeken.

4e dag – maandag 8 oktober

Bologna en Orvieto

Een ochtendwandeling door Bologna begint op

de nabij ons hotel gelegen Piazza Maggiore, het

kloppend hart van deze oude universiteitsstad. We

bezoeken de San Petronio met de opvallende gevel

van wit en roze marmer, wandelen langs de roodbruine

huizen met arcaden en woontorens door het

prachtig bewaarde middeleeuwse stadshart naar de

San Domenico met de mooie kloostergang en marmeren

graftombe en naar het serene en sfeervolle

kerkencomplex van Santo Stefano.

Na een vroege lunchpauze vertrek naar het op een

hoge rots gelegen stadje Orvieto, waar we ons voor

vier overnachtingen installeren in het zeer centraal

gelegen, eersteklas hotel Maitani.

’s Middags bezoeken we het Museo Archeologico

Nazionale met vondsten uit Etruskische graven en

wandelen we langs de verschillende plaatsen waar

nog resten te vinden zijn van een Romeins forum

boven op Etruskische constructies.

We gaan ook naar de tegenover ons hotel gelegen

Dom, een magnifiek voorbeeld van Italiaanse gotiek

met de gevel van schitterend gekleurde mozaïeken,

beelden, bas-reliëfs, het roosvenster en de rijk

gebeeldhouwde bronzen deuren. Indrukwekkend


Rome, Villa Giulia, beeld van Apollo, detail

is ook het interieur, met fresco’s van ‘het laatste

oordeel’ van Luca Signorelli in de Cappella Nuova.

Gezamenlijk diner in een goed restaurant in

Orvieto.

5e dag – dinsdag 9 oktober

Tarquinia en Vulci

Vandaag bezoeken wij één van de belangrijkste

plaatsen van de Etrusken, Tarquinia. Het Museo

Archeologico Nazionale herbergt een fraaie collectie

Etruskische voorwerpen, askisten en onder

meer de beroemde ‘gevleugelde paarden’. Spectaculair

is het bezoek aan de Monterozzi-necropool met

zijn prachtig beschilderde grafkamers. We reizen

verder naar Vulci om het spectaculaire archeologische

park te bezoeken waar zich het beroemde

François-graf bevindt.

Diner, evenals de volgende twee dagen op eigen

gelegenheid. In Orvieto zijn vele leuke restaurants

in alle prijscategorieën.

6e dag – woensdag 10 oktober

Cortona en Arezzo

Vanochtend bezoeken wij één van de meest karak-

teristieke Toscaanse

steden, Cortona,

ooit een belangrijke

Etruskische

plaats. We bezoeken

het Museo dell’Accademia

Etrusca,

dat een grote ver-

zameling vondsten uit uit

de Etruskische Etruskische en de

Romeinse tijd tijd bezit, bezit, maar

ook een gevarieerde colcollectie schilderijen van o.m.

Pinturicchio, Fra Angelico,

Luca Signorelli, Pietro da

Cortona en Gino SeveSeverini, een van de wegbereiders

van van het futufuturisme. We vervolgen onze reis reis naar

Tarquinia, gevleugelde paarden

Cerveteri, grafheuvels

Arezzo, een van de belangrijkste zetels van de hoogste

Etruskische Lucumones, voordat de stad Romeins

werd. Waardevolle monumenten getuigen van

haar rijke verleden, zoals het amfitheater,

waar nog belangrijke delen van te zien zijn.

De gieterijen van de stad waren beroemd, evenals de

werkplaatsen die gespecialiseerd waren in de productie

van koraalrode vazen en waarvan de techniek

zich verspreidde over het hele Romeinse rijk.

In het Museo Archeologico bewonderen we deze

voorwerpen van onschatbare waarde. Hierop volgt

een bezoek aan de levendige stad met de Santa

Maria della Pieve en de hooggelegen gelegen kathedraal

met o.m. het fresco van de Heilige Maria

Magdalena van Piero della Francesca.

7e dag – donderdag 11 oktober

Perugia en Chiusi

Tijdens een bezoek aan de sfeervolle stad Perugia

wandelen we langs de fraaie Fontana Maggiore,

de domkerk San Lorenzo en het indrukwekkende

Palazzo dei Priori. We bewonderen de van oorsprong

Etruskische stadspoort en de Pozzo Etrusco,

een bron die tevens wateropslagplaats was. We

reizen reizen verder naar de omgeving van Chiusi, Chiusi, waar

we enkele Etruskische graven graven bezichtigen. bezichtigen. We We

bezoeken het Etruskische museum

en maken een wandeling door het

historische centrum van dit

mooie stadje.

Cultoura 153 37 mei 2012

8e dag – vrijdag

12 oktober

Via Cerveteri en Veii

naar Rome

Vroeg vertrek uit ons

bergstadje Orvieto

naar het Etruskische

Cerveteri voor het

bezoek aan de Ban- Banditaccia-necropool

met zijn koepelgraven

en aan het ernaast

gelegen museum. We

reizen door naar het

Etruskische Veii.

Op de acropolis (Piazza d’Armi) zijn de funderingen

van een tempel opgegraven. Grote hoeveelheden

votiefbeeldjes in terracotta verraden het bestaan

van minstens vier andere heiligdommen; een ervan

(te Campetti) was aan Ceres gewijd. Het bekendste

van deze heiligdommen ligt op een plateau even

buiten de stad, waar een schitterende groep levensgrote

beelden in terracotta, waaronder de bekende

Apollo van Veii, de nok van de tempel sierde.

In Rome installeren wij ons voor de laatste overnachting

van de reis in het nabij het Pantheon

gelegen eersteklas hotel Santa Chiara. Afscheidsdiner

in een van de goede lokale restaurants.

9e dag – zaterdag 13 oktober

Rome

We wandelen naar het Capitool, waar we een bezoek

brengen aan de Capitolijnse Musea met de verzameling

archeologie en kunst uit de Oudheid. Na de

lunchpauze verlaten we het centrum en gaan we per

touringcar naar het Museo Nazionale Etrusco van

de Villa Giulia, de belangrijkste Etruskische collectie

ter wereld. Tenslotte bezoeken we in het park

van Villa Borghese de Accademia Egizia met zijn

kleine maar unieke Egyptische collectie.

Aan het einde van de middag rijden we naar het

vliegveld, waar omstreeks 20.30 uur de terugvlucht

per KLM-lijndienst naar Schiphol begint.

Aankomst ca. 23.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.985,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 295,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 3 diners

• luchthavenbelastingen € 129,- per

persoon.

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

De bronzen van nemi

In palazzo Massimo alle Terme

Vlakbij de Piazza della Repubblica in Rome bevindt zich het charmante

museum Palazzo Massimo alle Terme. Toeristen lopen er vaak aan voorbij. Ze

hebben meer oog voor de immens grote Capitolijnse en Vaticaanse musea.

Dat is jammer, want in dit schitterende museum wordt de geschiedenis van

Rome prachtig verbeeld in fraaie sculpturen, mozaïeken, schilderingen

en bronzen. Ze hebben allemaal een verhaal, maar geen zo mooi als de

bronzen versierselen van twee geweldige schepen die gevonden werden in

het Nemi-meer, zo’n dertig kilometer zuidoostelijk van Rome.

Fik Meijer

Al in de late oudheid en vroege middeleeuwen

vertelden mensen elkaar over reusachtige schepen

op de bodem van het meer. Vissers vonden stukken

mozaïek en marmer en vroegen zich af hoe die in

het meertje terecht waren gekomen. Veelvuldig

werd in dit verband de naam genoemd van Caligula

(37-41), de aan vreemde grillen zo rijke keizer

die het rijk van 37 tot 41 bestuurde. Van hem

was bekend dat hij een voorliefde had voor alles

wat groot en imposant was, ook voor protserige,

luxueuze pronkschepen. De Romeinse biograaf

Suetonius vertelt dat Caligula ooit in Campanië

geweldig grote galeien had laten bouwen die met

hun luxe inrichting geen enkel praktisch doel

dienden en er alleen maar waren voor de show.

Zekerheid dat er in het Nemi-meer eveneens een of

meer van dat soort schepen lagen, kwam er pas in

1446, toen de architect Leon Battista Alberti, een

vooraanstaande geleerde in die dagen, parelduikers

uit Genua naar de bodem liet afdalen. Op hun

aanwijzingen bouwde hij een soort platform en een

hijskraan. Met behulp van grote haken probeerde

hij een van de schepen naar boven te halen, maar

zijn inspanningen haalden niets uit. In 1535 deed

een zekere Francesco Demarchi een nieuwe poging

om meer van de schepen te weten te komen. Met iets

dat op een duikerhelm geleken moet hebben (het

materiaal was van hout en het kijkglas van kristal)

daalde hij af naar de bodem. Met eigen ogen kon

hij vaststellen dat in ieder geval een van de schepen

goed geconserveerd was. Hij wist enkele brokstukken

mee naar boven te nemen. Drie eeuwen

Cultoura 153 38 mei 2012

later, in 1827, gebruikte Annesio Fusconi een door

hem zelf ontworpen duikerklok, waarin plaats was

voor acht personen. Als bewijs dat op de bodem heel

bijzondere schepen moesten liggen, werden stukken

hout, marmer, mozaïekdelen en zuilfragmenten

naar boven gehaald. Tot een lichting van de schepen

kwam het nog altijd niet. Dat lukte ook niet aan het

einde van de negentiende eeuw. Wederom bestond

de oogst uit allerlei brokstukken, die de nieuwsgierigheid

alleen nog maar meer prikkelden.

Het zou tot 1929 duren voordat het meertje zijn

geheimen prijsgaf. Benito Mussolini, die de schepen

beschouwde als een onvervreemdbaar deel van

culturele erfenis van Italië, nam geen halve maatregelen

om het raadsel te ontsluieren. Hij stelde zoveel

geld en mankracht ter beschikking dat het plan om

een deel van het meertje droog te leggen haalbaar

werd. Met dat gigantische karwei werd in het voorjaar

van 1928 begonnen. Op 3 september van het

volgende jaar werd het eerste schip, dat niet al te ver

uit de oever lag op een diepte van zeven tot twaalf

meter, zichtbaar. Op 30 januari van 1930 werd ook

het tweede schip, dat ruim tien meter dieper lag,

blootgelegd. In 1932 was het hele project voltooid.

Beide schepen werden tijdelijk ondergebracht in een

loods. Vier jaar later kregen ze een definitief onderkomen

in een speciaal daarvoor gebouwd museum.

De wetenschappelijke wereld toonde onmiddellijk

grote belangstelling. Tot dan hadden scheepsarcheologen

alleen vrachtschepen die bij landopgravingen

waren aangetroffen, kunnen bestuderen,

maar in tegenstelling tot schepen van Nemi verkeerden

die in slechte conditie. Nu was goed te

zien hoe de antieke scheepsbouwers te werk waren

gegaan. Zelfs delen van de stuurriemen waren

bewaard gebleven. De archeologen constateerden

dat de voor- en achtersteven niet wezenlijk verschilden

van die van andere Romeinse schepen,

maar dat de verhouding tussen lengte en breedte

heel opvallend was. Het grootste van de twee

schepen had een lengte van ruim 71 meter en een

breedte van 20 meter, het kleinste was 65 meter

lang en meer dan 23 meter breed. Ze waren dan

ook niet gebouwd om op zee te varen en vracht

te vervoeren, maar dienden een ander doel, zoals

bleek uit de enorme brokken marmer en stukken

mozaïek die werden aangetroffen. De beide schepen

zijn er niet meer. Op 28 mei van het jaar 1944 nam

een Duits artilleriebataljon positie in tegenover het

museum in een ultieme poging de troepen van de

geallieerden tegen te houden. Het personeel kreeg

opdracht het museum te verlaten. In de dagen

daarop werd Nemi en omgeving herhaaldelijk onder

vuur genomen. Het museum kreeg enkele voltreffers

te verduren, maar de schepen werden wonder

boven wonder niet geraakt. Maar in de nacht van

31 mei zagen de bewoners in de omgeving alsnog

hoge vlammen opschieten uit de ramen van het

museum. Twee dagen later verlieten de Duitsers

hun stellingen. Toen de Italiaanse beambten op 3

juni in het museum terugkeerden, troffen ze een

puinhoop aan. De gefrustreerde Duitse soldaten

hadden het museum doelbewust in brand gestoken.

Al het werk van de voorgaande jaren was in één klap

vernietigd. Van de twee schepen was weinig meer

over dan een paar verkoolde balken, de rest was as.

Zo vonden twee schepen, die eeuwenlang de menselijke

nieuwsgierigheid hadden gewekt een tragisch

einde. De weinige overblijfselen van scheepsrompen

bevinden zich nog altijd in Nemi, de fraaie bronzen

versierselen werden overgebracht naar het Palazzo

Massimo. We zullen ze zeker zien.


Centrum van een wereldrijk

Rome

8-daagse reis van 8 t/m 15 oktober 2012 o.l.v. prof. dr. Fik J.A.M. Meijer

Rome is een stad van alle tijden, maar de basis voor de grootheid werd gelegd in de klassieke oudheid. Van een

klein stadje aan de Tiber groeide Rome uit tot een echte metropool. Tijdens deze nazomerreis doorkruisen we de

eeuwige stad en beleven de opkomst, bloei en neergang van Rome.

Colosseum Forum van Augustus

1e dag – maandag 8 oktober

Ochtendvlucht per KLM-lijnvlucht naar Rome en

vervoer naar het eersteklas hotel Mediterraneo. Na

een ruime pauze om ons te verfrissen, maken we

een eerste stadswandeling die ons brengt naar de

Spaanse trappen en het Piazza del Popolo, waar we

twee prachtige schilderijen van Caravaggio zien.

Welkomstdiner in een van de goede lokale restaurants.

2e dag – dinsdag 9 oktober

Vandaag bezoeken we de plaats waar het allemaal

begon: het Forum Romanum. Vervolgens gaan

we naar de Palatijn, waar keizers hun paleizen

bouwden. Van boven zien we Circus Maximus, de

beroemde renbaan van Rome die plaats bood aan

150.000 toeschouwers. Tenslotte gaan we naar het

Colosseum, ooit het decor voor gladiatorenspelen.

Ter plaatse krijgt u een college over beide vormen

van Romeins volksvermaak.

3e dag – woensdag 10 oktober

In de ochtend maken we een wandeling die ons

brengt langs de tempels van de Largo della Torre

Argentina, het Pantheon en de Piazza Navona,

waar we speciaal aandacht besteden aan de vroegste

functie van het plein: plaats voor atletiekwedstrijden.

We brengen ook een bezoek aan de oudheidkundige

collectie van het Palazzo Altemps, een

van de zetels van het Museo Nazionale Romano met

een grote collectie Romeinse oudheden.

Na de lunchpauze aan de Piazza Navona, wandelen

we naar het Mausoleum van Augustus, bekijken

het beroemde vredesaltaar van Augustus, de Ara

Pacis, en bezoeken ook de door Mussolini aangelegde

wijk met de zo typerende architectuur.

De namiddag is vrij.

4e dag – donderdag 11 oktober

In de ochtend brengen we een bezoek aan de Galleria

Borghese, waar we talrijke schilderijen, sculp-

turen en mozaïeken bezichtigen. Vervolgens gaan

we per bus naar de catacomben van Priscilla aan

de Via Salaria en rijden vervolgens door het land

van de Sabijnen naar de abdij van Farfa, gesticht

in de 6e eeuw en tijdens de renaissance zeer toonaangevend.

5e dag – vrijdag 12 oktober

We beginnen onze bezoeken vandaag in het Palazzo

Massimo alle Terme, een museum voor oudheden,

dat o.m. beroemd is om de fresco’s uit het huis van

Livia.

Vandaar gaan we naar de thermen van Diocletianus

(284-305), waar drieduizend mensen zich konden

ontspannen. We besteden aandacht aan de manier

waarop de Romeinen erin slaagden een miljoen

mensen van voldoende water te voorzien.

We wandelen langs de SS. Quattro Coronati uit de

12 e eeuw en de prachtige San Clemente naar de Fora

van Caesar, Augustus en Trajanus.

6e dag – zaterdag 13 oktober

Per touringcar naar Palestrina met het beroemde

Nijlmozaïek en vervolgens naar de Villa van keizer

Hadrianus (118-137) in Tivoli, waar de keizer geregeld

verbleef. Architectuur en landschappelijke

schoonheid gaan hier goed samen. De grote baden,

de Canopus, de bibliotheek, het theater en al die

andere monumenten geven een goed beeld van de

bouwpolitiek van Hadrianus. In de middag zijn

we in het centrum van Tivoli en bezoeken we de

befaamde tuinen van de Villa d`Este met de prachtige

fonteinen. De terugweg leidt ons naar Frascati

voor een glaasje wijn.

7e dag – zondag 14 oktober

We maken een wandeling door de Joodse wijk en

komen uit bij het theater van Marcellus, waar in de

Oudheid toneelvoorstellingen werden gehouden.

Vervolgens bekijken we de Romeinse tempeltjes op

het oude Forum Boarium en brengen een bezoek

Cultoura 153 39 mei 2012

aan de Bocca della Verità. Via het Tibereiland gaan

we naar Trastevere, waar we de prachtige Santa

Maria di Trastevere bekijken. Na de lunchpauze

wandelen we naar het Sint Pietersplein, waar we

ons een voorstelling proberen te maken van de oude

renbaan van het Circus Vaticanus en bezoeken de

Sint Pieter. Langs de Engelenburcht lopen we terug

naar het hotel.

8e dag – maandag 15 oktober

Na een niet al te vroeg ontbijt verlaten wij de eeuwige

stad en brengen een uitgebreid bezoek aan

Ostia Antica, de oude havenplaats van Rome. We

zien daar de restanten van straten, het oude forum,

tempels, winkels, kantoren en huizen en staan stil

bij de schitterende mozaïeken op de Piazzale delle

Corporazioni.

Na een gezamenlijke, wat late lunch gaan we naar

het vliegveld, voor de terugvlucht per KLM-lijndienst

naar Amsterdam. Aankomst ca. 19.25 uur.

Museo Nazionale Romano,

beeld van de

Ludovisi-troon

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.785,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 585,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten, 1 lunch en 2 diners

• luchthavenbelastingen € 117,- per

persoon.

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


KUnST

Tijdelijke tentoonstellingen en bijzondere musea

lille en omgeving

4-daagse reis van 12 t/m 15 oktober 2012 o.l.v. drs. Angélique van der Horst

Een uitgebreide verkenning van de Noord-Franse stad Lille met enkele belangrijke, tijdelijke kunsttentoonstellingen

in het kader van het culturele festival Lille 3000 en een aantal opmerkelijke, vaste museumcollecties. Daarbij staan

enkele verrassende uitstapjes in de omgeving op het programma.

Lille, Palais des Beaux Arts, Jeronimus Bosch,

de verzoeking van de heilige Antonius

1e dag – vrijdag 12 oktober

Lille

Om 9.00 uur vertrek per touringcar vanaf het

NS-station Amersfoort en om 10.15 uur vanaf het

NS-station Breda naar Lille, waar we ons installeren

in het eersteklas, centraal gelegen hotel

Centre Opéra. Tijdens een stadswandeling o.l.v.

een lokale gids maakt u ’s middags kennis met

de veelbewogen geschiedenis van Lille. De stad

wisselde in de loop der eeuwen heel wat keren van

nationale kleur. Zo was Lille achtereenvolgens

Vlaams, Bourgondisch, Spaans, Frans en zelfs

nog even Hollands. Aan de gevels leest u de vele

invloeden af. De wandeling brengt ons langs verschillende

bezienswaardigheden, zoals de Grand

Place, de boekenstalletjes op het binnenplein van

La Vieille Bourse, het vroegere ziekenhuis (nu

museum) de Hospice Comtesse, de kathedraal de

Notre-Dame de la Treille (met een hypermoderne

gevel) en Euralille, de commerciële wijk die dertig

jaar geleden is ontworpen door Rem Koolhaas.

Diner in een estaminet, een ouderwets volksrestaurant

aan de Rue de Gand.

2e dag – zaterdag 13 oktober

Lille en Roubaix

’s Ochtends brengen we een bezoek aan het

19 e -eeuwse Palais des Beaux Arts voor de grote,

internationale tentoonstelling ‘De fabels van het

Vlaamse landschap in de 16 e eeuw, Bosch, Bles,

Bril, Brueghel.’ De landschappen zetten aan tot

verwondering, verbazing en verrassende overdenkingen.

Parallel aan deze tentoonstelling is ook een

uitdagende, eigentijdse kunstexpositie te zien rond

het thema Babel. Tijdens de ruime middagpauze is

er tijd voor individueel museumbezoek en/of een

gezellige lunch. ’s Middags gaan wij naar het nabijgelegen

Roubaix voor een bezoek aan La Piscine,

het in art-decostijl gebouwde zwembad, dat thans

tot een onvergetelijke kunsttempel is omgebouwd.

In ‘het zwembad’ bezoekt u een uitzonderlijke,

tijdelijke tentoonstelling met beeldhouwwerken

en keramiek van Chagall (eveneens in het kader

van Lille 3000). Sinds de opening in 2001 is La

Piscine een van de grote publiekstrekkers van de

streek. Terug in Lille kunt u zich vanavond bij de

reisleiding voegen om naar een van de gezellige

restaurants te gaan.

3e dag – zondag 14 oktober

Villeneuve d’Asq, Valenciennes en

Le Cateau-Cambrésis

Onze touringcar brengt u eerst naar Villeneuve

d’Asq, een voorstad van Lille. In het Museum voor

Moderne Kunst (LaM) ziet u onder andere de

tentoonstelling ‘De magische stad’. Kunstenaars

uit het interbellum, zoals Magritte, Hopper en

Brassaï, zagen de moderne metropool als een symbool

van de westerse maatschappij en dat leverde

fantastische kunstwerken op. Tijdens ons bezoek

aan het LaM krijgt u ook de kans om de nieuwe,

spectaculaire vleugel van dit museum binnen te

lopen, gewijd aan Art Brut. Het ontwerp bestaat

uit vijf enorme gangen die als wortels het museumpark

inkruipen. We vervolgen onze rondrit

naar de kunststad Valenciennes (het Athene van

het Noorden). Na de lunchpauze bezoeken we de

afdeling beeldhouwwerken van Carpeaux in het

Musée des Beaux Arts. Vervolgens rijden we naar

het Musée departemental Matisse in Le Cateau-

Cambrésis. De kunstwerken van Matisse zijn niet

los te zien van de streek waarin hij opgroeide. De

grootmoeder van Matisse kwam uit een echte

weversfamilie. Economisch gezien draaide alles in

de streek om stoffen, kleuren en patronen. Matisse

heeft er een levenslange fascinatie voor kleuren aan

overgehouden, Aan het eind van zijn leven heeft

Matisse verschillende werken geschonken aan zijn

geboortestad Le Cateau-Cambrésis, later kwam

daar nog een extra schenking bij. In 2002 is het

museum heropend na een ingrijpende verbouwing.

De werken baden nu in het licht in de ruime zalen

van het vroegere bisschoppelijk paleis. In het pand

zijn drie vaste collecties ondergebracht: de werken

van Matisse, de kunstuitgaven van Tériade en de

abstracte, geometrische werken van kunstenaar

Herbin.

Afscheidsdiner op een mooie historische locatie.

4e dag – maandag 15 oktober

Lille

Vandaag is er ruim tijd om door de stad te slenteren,

te wandelen in het prachtige groen rond de

Cultoura 153 40 mei 2012

citadel of een bezoek te brengen aan het ‘nieuwe’

belfort aan de rand van de stad: de toren waar

vroeger de Franse Eurovisie-uitzendingen vandaan

kwamen. We gaan met de lift naar boven en

lopen naar beneden: op elke etage is een themaexpositie.

Voor een kop koffie wandelen we naar

La Gare Saint Sauveur, de gezelligste plek in de stad

voor kunst- en cultuurliefhebbers.

’s Middags begint de terugreis naar Breda. Aankomst

ca. 17.45 en Amersfoort ca. 19.00 uur.

Le Cateau-Cambrésis, Matisse-museum

Villeneuve d’ Asq. Museum voor Moderne Kunst (LaM)

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 775,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 155,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.


Bekende en onbekende kunstschatten

Florence

8-daagse reis van 22 t/m 29 oktober 2012 o.l.v. prof. dr. Michael W. Kwakkelstein

Vanuit een stijlvol hotel in het hart van de renaissancestad bij uitstek kunt u gedurende een week ten volle genieten van

de vele meesterwerken die zich op bekende en minder bekende locaties bevinden.

Veduta van Emilio Burci, uitzicht op de Arno en de San Miniato del Monte vanaf de Loggia van de Uffizi

1e dag – maandag 22 oktober

Na een rechtstreekse ochtendvlucht per Alitalialijndienst

naar Florence, installeren we ons in

het eersteklas, centraal gelegen hotel Santa Maria

Novella. Na de lunchpauze begeven we ons naar het

religieuze centrum van de stad waar we een bezoek

brengen aan het Baptisterium, één van de oudste

gebouwen van Florence en beroemd vanwege de

bronzen deuren. Binnen bewonderen we het schitterende

13 e -eeuwse plafondmozaïek. Aansluitend

bezoeken we het museum van Orsanmichele waar

de recent gerestaureerde meesterwerken van Ghiberti,

Donatello, Nanni di Banco en andere renaissance

beeldhouwers sinds enkele jaren alleen op

maandag voor het publiek te zien zijn.

’s Avonds welkomstdiner.

2e dag – dinsdag 23 oktober

De dag begint met een bezoek aan de refter van de

Ognissanti-kerk om Ghirlandaio’s monumentale

fresco van het ‘Laatste Avondmaal’ uit 1488 te

bewonderen. Aansluitend gaan we naar de Brancacci-kapel

in de Santa Maria del Carmine. Hier

bevinden zich de beroemde fresco’s van Masaccio.

Tot besluit van de ochtend bezoeken we de door

Brunelleschi ontworpen Santo Spirito. Deze kerk

geldt als hét voorbeeld van het architectonische

concept van de vroege renaissance: volmaakte

harmonie en ruimtelijk evenwicht. Onder de vele

kunstwerken bevindt zich een houten Crucifix van

de hand van de jonge Michelangelo. ’s Middags

bezoeken we de beroemde Cappella dei Pittori o

di San Lucca in de rijk versierde SS Annunziata;

deze kapel bevat het bekende fresco van Vasari

(Lucas die de Maagd schildert), indrukwekkende

beelden van Montorsoli (1536) en de graven van

bekende kunstenaars als Pontormo en Cellini. Ter

afsluiting bezoeken we de kleine, maar interessante

schilderijencollectie van het nabij gelegen en door

Brunelleschi ontworpen Ospedale degli Innocenti.

3e dag – woensdag 24 oktober

’s Ochtends brengen we een bezoek aan de Casa

Buonarroti om de jeugdwerken van Michelangelo

te zien en het Museo Nazionale del Bargello, dat

een unieke verzameling meesterwerken bezit van

Florentijnse renaissance beeldhouwers zoals Donatello,

Ghiberti, Luca della Robbia, Verrocchio,

Michelangelo en Benvenuto Cellini.

De middag is vrij.

4e dag – donderdag 25 oktober

Vanochtend gaan we naar het kleine charmante

klooster dello Scalzo. De muren van de binnenplaats

zijn tussen 1510 en 1526 door Andrea del Sarto

beschilderd met bijzonder fraaie monochrome fresco’s

met scènes uit het leven van Johannes de Doper.

Vervolgens bezoeken we de refter van het klooster van

San Salvi om Andrea del Sarto’s beroemde fresco van

het ‘Laatse Avondmaal’ uit 1527 te zien. Vanmiddag

Cultoura 153 41 mei 2012

staat het huis van Vasari op het programma, dat

gevestigd is in de omgeving van de Santa Croce.

5e dag – vrijdag 26 oktober

’s Ochtends staat het mecenaat van de Medici centraal.

In het Palazzo Medici-Riccardi vinden we de

door Benozzo Gozzoli beschilderde huiskapel. De

nabijgelegen parochiekerk van de Medici, de San

Lorenzo, is ontworpen door Brunelleschi. In de

Nieuwe Sacristie van de Medici-kapel bevinden zich

de prachtige marmeren beelden van Michelangelo.

Na de lunchpauze brengen we een bezoek aan de

monumentale zalen en appartementen in het historische

stadhuis van Florence, Palazzo Vecchio. Hier

zijn we getuige van de indrukwekkende manier

waarop de Medici vanaf het midden van de 16 e eeuw

hun stempel op het gebouw en de decoraties hebben

gelegd om uitdrukking te geven aan hun absolute

heerschappij over de stad en Toscane.

6e dag – zaterdag 27 oktober

Vanochtend gaan we naar de Galleria degli Uffizi,

één van de belangrijkste musea ter wereld waar we

de ontwikkeling van de Italiaanse en Hollandse

schilderkunst zullen volgen.

’s Middags brengen we een bezoek aan het Nederlands

Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut,

waar uw reisleider de scepter zwaait.

7e dag – zondag 28 oktober

In de ochtend bezoeken we de rijke schilderijenverzameling

van de Galleria Palatina in Palazzo Pitti.

De middag is vrij. ’s Avonds afscheidsdiner.

8e dag – maandag 29 oktober

In de ochtend bezoeken we de kerk van Santa

Felicita waar zich het beroemde altaarstuk van

‘De Graflegging’ (ca. 1525) door Pontormo bevindt.

Na ruim vrije tijd begint ’s middags de rechtstreekse

terugvlucht naar Amsterdam per Alitalia-lijndienst.

Aankomst ca. 18.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.695,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 495,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners in lokale restaurants

• luchthavenbelastingen € 116,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

KUnST


KUnST

Raffaello Sanzio

Schepper van het europese schoonheidsideaal

Voor het eerst in de geschiedenis wordt er in Nederland een tentoonstelling

gewijd aan de Italiaanse renaissancekunstenaar Raffaello Sanzio, in

Nederland beter bekend als Rafaël. Reden voor een reis op zoek naar zijn

werken in situ en een bezoek aan het Teylers Museum in Haarlem.

David Rijser

Er zijn nogal wat mensen bevooroordeeld tegen

Rafaël. Net als Mozart, vinden ze hem saai. Dat

komt doordat hij al te lang als het absolute summum

van artistieke kwaliteit is beschouwd. Het paradepaardje

van het classicisme en de naïeve, charmante

held van de romantiek werd dus in de twintigste

eeuw voor uitgekauwd gehouden, te vaak gereproduceerd

en te braaf. En naarmate die eeuw

vorderde ook vooral te mooi in een tijd die het

geloof in schoonheid al te zeer op de proef gesteld

zag worden. Maar net als in het geval van Mozart,

is Rafaël, nog steeds, adembenemend: virtuoos,

maar ook geestig en warm, schijnbaar achteloos,

maar immens complex, schijnbaar tijdloos, maar

diep geworteld in zijn omgeving. Rafaël staat vooral

bekend als schilder. Hij werd in 1483 geboren in

Urbino. Hij heeft uiterst bijzondere en invloedrijke

werken gemaakt, met name in Rome in dienst van

de pausen Julius II en Leo X, maar ook in opdracht

van zeker de rijkste, en misschien de meest charmante

man ter wereld toen (of het moest Rafaël

zelf zijn, natuurlijk): de bankier Agostino Chigi uit

Siena. Die werken waren, wanneer het schilderkunst

Rafaël, zelfportret, ca. 1506

betrof, lang niet altijd door hem alleen vervaardigd,

zoals toen gebruikelijk was: de workshop vervaardigde

het product met de merknaam Rafaël. Het

Cultoura 153 42 mei 2012

ging bovendien niet altijd alleen maar om schilderkunst,

maar ook om architectuur en (ontwerpen

voor) sculptuur.

Monsterverbond

Toen Rafaël in 1520 overleed, was hij bovendien

bezig met een reconstructie van het oude Rome,

dat de pausen in zijn dagen weer in zijn vroegere

glorie wilden herstellen. Het is vooral dit laatste

project dat tot de verbeelding van Rafaëls tijdgenoten

sprak. Het via tekeningen en plattegronden

weer voor ogen spiegelen van de verloren wereld

van de Oudheid werd haast gezien als tovenarij.

Dat de beeldende kunst in de renaissance een beeld

van de Oudheid op trachtte te roepen weet iedereen

natuurlijk. Maar waarom eigenlijk? De reden is dat

de Oudheid toen gezien werd als een prefiguratie

van het christendom, dat wil zeggen zowel een voorafspiegeling

van, als een noodzakelijke voorwaarde

tot het christendom. Met behulp van die Oudheid

wilde men in het Rome van de hoog-renaissance

een herboren christendom op klassieke wijze laten

triomferen. Want wie de Oudheid bij het christendom

voegde, creëerde daarmee als het ware een

monsterverbond: een onverslaanbare fusie van de

glorieuze macht van het antieke Rome en de triomf

van het ware geloof.

Dat pausen zoals Julius II en Leo X dit zo graag

wilden, liet zich raden. Het pausdom had sinds de

Babylonische ballingschap in Avignon in de veertiende

eeuw aanmerkelijk aan prestige ingeboet.

De zich driftig in tijdelijke zaken mengende kerkvorsten

werden dan ook door hun tegenstanders als

charlatans aangemerkt. Als Rome zich bezig wilde

houden met wereldlijke zaken, diende de paus zijn

tiara door een helm te vervangen, zoals Julius II (en

anderen) trouwens ook daadwerkelijk deed, en kon

het gevecht om de macht beginnen. Maar als de

paus aanspraak wilde maken op universele macht,

geestelijk én wereldlijk, diende hij die te schragen

met een ideologie. Die ideologie werd de idee dat

het Romeinse Rijk een voorafspiegeling was van wat

vervolmaakt zou worden als het christelijk wereldrijk

onder leiding van de pausen.

Compositie en reconstructie

Beeldende kunst speelde in deze ideologie een

uiterst belangrijke rol, omdat ze het onzichtbare

(en onbewijsbare) zichtbaar (en aannemelijk) kon

maken. Dat onzichtbare was het oude Rome, dat wel

bestond in de woorden van de overgeleverde klassieke

schrijvers en vooral dichters, maar nauwelijks

meer zichtbaar was in de door de tand des tijds en

plunderende edellieden gehavende monumenten.

Het zijn Rafaëls unieke gaven op het terrein van

compositie en reconstructie, en vooral zijn vermogen

tot ‘afmaken’ wat tot dan toe fragmentarisch

was, die hem de ongekende roem hebben bezorgd

die hem al tijdens zijn leven ten deel viel.

Rafaël heeft zijn beroemdste werken, bijvoorbeeld in

de Villa Farnesina in Rome, gebaseerd op beschrijvingen

uit de literatuur van de Oudheid: zo is zijn

Galatea een beschrijving van een antiek schilderij

door de antieke retor en filosoof Philostratus. Philostratus

beschreef schilderijen om zijn lezers ze bij

het lezen te laten ‘zien’, en zo ook te tonen hoe goed

hij kon schrijven, namelijk als een schilder.

Agostino Chigi

De bankier Agostino Chigi, die het fresco bestelde

(en er ongetwijfeld andere geschilderde versies van

beeldbeschrijvingen uit de Oudheid aan toe wilde


Rafaël, buste van een engel, 1500-1501

voegen, maar daar niet meer aan toe is gekomen),

zag in Rafaëls fresco fragmenten van de antieke

sculptuur die hij in zijn tuin verzamelde, of met

afgunstige ogen bij zijn buurman de paus zag

staan. Maar hij hoorde er ook de woorden van zijn

hofdichters bij, die zongen over deze fameuze nimf.

Al luisterend en herkennend kon Chigi inderdaad

in zo’n fresco haast rond gaan lopen en tot zijn

amusement constateren hoezeer de wereld van de

mythe aansloot bij zijn eigen omgeving, karakter

en leefwereld.

De Galatea was een geschilderd gedicht dat nauw

aansloot bij de dromen en daden van de opdrachtgever.

Bankier Chigi droomde van meisjes die hij

niet,- of niet op de manier die hij wenste - in zijn

armen kon sluiten, net als de cycloop Polyphemus

die Galatea begeerde maar niet kreeg. En net als

Polyphemus leefde Chigi in een aards paradijs, in

zijn villa aan de Tiber, die zonder de nimf toch te

leeg bleef. Het bijzondere aan de combinatie van

een bezoek aan het Teylers Museum en Rafaëls

tekeningen enerzijds, en een reis naar zijn werken

ter plekke in Italië is dat het laat zien hoezeer de

verpletterende ‘afheid’ van zijn voltooide werken,

en hun adembenemende integratie met hun monumentale,

urbanistieke en culturele omgeving is

ontstaan uit een pijnlijk nauwkeurig en langdurig

proces van figuurstudie; en hoe zijn schepping van

een schoonheidsideaal dat de Europese cultuur

eeuwen heeft gedomineerd, en dat op de tekeningen

zo abstract en onthecht lijkt, alles te maken had met

de plaats en de tijd waarin hij leefde en de mensen

voor wie hij werkte.

Cagli, altaarstuk van Giovanni Santi met de jonge Rafaël

In het spoor van de renaissanceschilder Rafaël

Van Urbino naar Rome

8-daagse reis van 20 t/m 27 oktober 2012 o.l.v. dr. David Rijser

Tijdens de reis in het voetspoor van Rafaël beginnen wij in zijn geboorteplaats

Urbino, reizen door de noordelijke Le Marche, door Umbria met een bezoek

aan aan Perugia, naar Rome, de plaats waar de grote kunstenaar triomfen vierde.

Urbino met het Palazzo Ducale

1e dag – zaterdag 20 oktober

Ochtendvlucht per KLM-lijndienst naar Bologna.

Na de lunchpauze verkennen we de stad. We zien er

onder meer Rafaëls Santa Cecilia. Daarna rijden we

naar Urbino, waar we drie nachten doorbrengen in

het eersteklas, centraal gelegen hotel San Domenico.

Welkomstdiner.

2e dag – zondag 21 oktober

Urbino

In de ochtend gaan we naar het Palazzo Ducale met

Museo Nazionale delle Marche en ’s middags zien

we het huis waar Rafaël geboren is. Tenslotte gaan

we naar het Oratorium van Johannes de Doper met

verrassende fresco’s uit de 14 e –eeuw.

3e dag – maandag 22 oktober

Cagli en Fano

Touringcartocht door het lieflijke gebied van de

noordelijke Marche. Het eerste bezoek geldt het

plaatsje Cagli aan de Via Flaminia. Behalve een

Romeinse brug is vooral de kerk van San Giovanni

Battista met het altaarstuk van Rafaëls vader, Giovanni

Santi, met portret van de kleine Rafaël voor

ons interessant. Vervolgens rijden we naar de aan

de kust gelegen stad Fano. We wandelen er langs

de Romeinse muren en bezoeken de Santa Maria

Nuova, met werk van Giovanni Santi maar ook een

Madonna met heiligen van Perugino. Men neemt

aan dat de jonge Rafaël eraan heeft meegewerkt.

4e dag – dinsdag 23 oktober

Via Perugia naar Rome

We verlaten Urbino. Onderweg naar Rome bezoeken

we Perugia, standplaats van Perugino, die belangrijke

invloed op de jonge Rafaël had. We aanschouwen

onder meer een fresco waaraan de oude

meester samenwerkte met zijn tovenaarsleerling.

Tevens bezoeken we het Collegio del Cambio van

Perugino, een van de belangrijkste precedenten voor

de Stanza della Segnatura van Rafaël.

In Rome installeren we ons voor vier overnachtingen

in het eersteklas hotel Leonardo da Vinci.

5e dag – woensdag 24 oktober

Rome

In de Eeuwige Stad ontstonden Rafaëls hoofd-

Cultoura 153 43 mei 2012

werken. Wij bekijken er de diverse kerken waarin

hij werkte en schenken daarbij veel aandacht aan

Rafaëls opdrachtgevers en de wereld waarin hij

stond. We beginnen op het Marsveld in het Pantheon,

bij Rafaëls graf. Vandaar gaan we naar de

Sant’Agostino, de Santa Maria della Pace en de Santa

Maria del Popolo. In de middag bezoeken we het

Palazzo Barberini.

6e dag – donderdag 25 oktober

Rome

De hele dag is gewijd aan het Vaticaan, met de

Stanze, de Logge, de pinacotheek, de Sixtijnse kapel

en de Sint Pieter.

7e dag – vrijdag 26 oktober

Rome

’s Morgens bezoeken we eerst plaatsen waar Rafaël

heeft gewoond en daarna de Villa Farnesina; in de

middag de Villa Madama. Afscheidsdiner in een van

de goede lokale restaurants.

8e dag – zaterdag 27 oktober

Rome

In de morgen bezoeken we de Galleria Borghese, de

middag is vrij. Aan het einde van de middag naar het

vliegveld voor de terugvlucht per KLM-lijndienst.

Aankomst op Schiphol ca. 23.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.985,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 460,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• ontbijten en 2 diners

Cultoura-trip Teylers Museum op

zaterdag 8 september (zie pagina 4).

• luchthavenbelastingen € 129,- per

persoon.

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

KUnST


CUlTUUR

Indrukwekkende monumenten in een sprookjesachtige natuur

Het koninkrijk Jordanië

10-daagse reis van 25 oktober t/m 3 november 2012 o.l.v. drs. noor Mulder-Hijmans

In het koninkrijk Jordanië met bergen, de Dode Zee, het dal van de Jordaan, roze-rode rotsen en zandduinen,

vinden we vele getuigenissen van indrukwekkende oude culturen. Ruïneheuvels uit de brons- en ijzertijd, groots

aangelegde Romeinse steden, de in de rotsen uitgehakte hoofdstad van de Nabateeërs Petra, christelijke kerken

met wondermooie mozaïeken, weelderige woestijnkastelen van de islamitische kaliefen en trotse kastelen van

kruisvaarders en Arabieren.

Madaba, vloermozaïek

1e dag – donderdag 25 oktober

Heenreis

In de loop van de middag vertrek per nonstop

Royal Jordanian-lijndienst van Amsterdam naar

Amman, vanwaar we naar Madaba rijden en ons

voor vier overnachtingen installeren in het hotel

Madaba Inn of gelijkwaardig.

Vanwege de grote drukte in de hoofdstad Amman

hebben wij bewust gekozen om te logeren in

Madaba, vanwaar de te bezoeken plaatsen prima

Petra, de Khazneh

te bereiken zijn, zonder tijd te ver-

het plein voor de kerk genieten we

liezen in de verkeersopstoppingen.

van het uitzicht over de Jordaanvallei

en de Dode Zee. De kerk en

2e dag – vrijdag 26 oktober

de mozaïeken zijn onlangs grondig

Madaba en de berg Nebo

gerestaureerd. Het belangrijkste

We beginnen de reis met een bezoek

mozaïek laat jachttaferelen zien uit

aan Madaba. In de St. George-kerk

531. We lunchen in een Ottomaans

zien we het beroemde mozaïek van

patriciërshuis en dineren, evenals

de kaart van het Heilige Land uit de

Byzantijnse tijd. Daarop zijn onder

de volgende dagen, in het hotel.

meer Jeruzalem en de rivieren de

3e dag – zaterdag

Jordaan en de Nijl te zien. We

27 oktober

bezoeken de Apostelkerk, wandelen

Woestijnkastelen

in het archeologisch park over de

Dagexcursie naar de woestijn-

oude Romeinse weg en zien in het

kastelen uit de vroeg-islami-

archeologisch museum mozaïeken met

tische tijd van de Omayyaden.

mythologische voorstellingen. Er worden

We bekijken het lieflijke badhuis

ook voorwerpen getoond uit verschillende

Qasr Amra en het strenge fort

opgravingen in de omgeving van Madaba,

Qasr al Kharana. Na de lunch-

onder andere uit Khirbat al-Mudayna, waar

pauze rijden we naar Hamam al

uw reisleidster al twaalf jaar werkt.

Sarah, een klein en fijn badhuis en

’s Middags gaan we per touringcar naar de

naar Hallabat, een prachtig geres-

berg Nebo, bekend uit de Bijbel als de plek, waar

Mozes het Beloofde Land aanschouwde. Vanaf

taureerd woestijnfort met moskee.

4e dag – zondag

28 oktober

Iraq al-Amir en Amman

Door een mooie natuur rijden we naar het in een

vruchtbare vallei gelegen Hellenistische heiligdom

van Iraq al Amir. Daarna gaan we naar Amman, waar

we de resten uit de Oudheid op de citadel en het archeologische

museum bezoeken. Hier zijn de meest interessante

voorwerpen van de prehistorie tot en met de

islamitische tijd tentoongesteld.

We bezoeken de opgravingen van de Omayyaden,

het enorme waterreservoir en de tempel van

Herakles. Vanaf de citadel hebben we een goed

uitzicht op de stad en het Romeinse theater, dat we

’s middags bezoeken. Het tegen een heuvel aangebouwde

theater dateert uit de 2e te bereiken zijn, zonder tijd te ver-

het plein voor de kerk genieten we

liezen in de verkeersopstoppingen.

van het uitzicht over de Jordaanvallei

en de Dode Zee. De kerk en

de mozaïeken zijn onlangs grondig

gerestaureerd. Het belangrijkste

We beginnen de reis met een bezoek

mozaïek laat jachttaferelen zien uit

aan Madaba. In de St. George-kerk

531. We lunchen in een Ottomaans

zien we het beroemde mozaïek van

patriciërshuis en dineren, evenals

de kaart van het Heilige Land uit de

Byzantijnse tijd. Daarop zijn onder

de volgende dagen, in het hotel.

meer Jeruzalem en de rivieren de

3e dag – zaterdag

Jordaan en de Nijl te zien. We

27 oktober

bezoeken de Apostelkerk, wandelen

Woestijnkastelen

in het archeologisch park over de

Dagexcursie naar de woestijn-

oude Romeinse weg en zien in het

kastelen uit de vroeg-islami-

archeologisch museum mozaïeken met

tische tijd van de Omayyaden.

mythologische voorstellingen. Er worden

We bekijken het lieflijke badhuis

ook voorwerpen getoond uit verschillende

Qasr Amra en het strenge fort

opgravingen in de omgeving van Madaba,

Qasr al Kharana. Na de lunch-

onder andere uit Khirbat al-Mudayna, waar Amman, archeologisch pauze rijden we naar Hamam al

museum, Tyche-hoofd

eeuw na Chr. en

kon ruim zesduizend toeschouwers herbergen.

Tenslotte bezoeken we twee kleine musea, gewijd

aan de geschiedenis en folklore van Jordanië.

Cultoura 153 44 mei 2012

5e dag – maandag 29 oktober

Via Umm er-Rasas en Kerak naar Petra

In de ochtend rijden we naar Umm er-Rasas,

waar we enkele Byzantijnse kerken bezoeken. In

de Sergiuskerk zijn mozaïeken met afbeeldingen

van het dagelijks leven en in de Stefanskerk zijn

acht Palestijnse steden en zeven Trans-Jordaanse

steden te herkennen. Binnen de stadsmuren

vinden we nog meer ruïnes van kerken. Er is de

laatste jaren hard gewerkt aan restauratie. Via

de koningsweg gaat de tocht verder naar Kerak,

waar we lunchen en het imposante kruisvaarders-


kasteel bezoeken. Laat in de middag arriveren we

in Petra, waar we drie nachten verblijven in het

eersteklas hotel Beit Zaman.

6e dag – dinsdag 30 oktober

Petra

We zijn de hele dag in Petra om de prachtige in

de rotsen uitgehouwen monumenten te bekijken

en te genieten van de vele warme kleuren. Het is

één groot openluchtmuseum, dat onlangs op de

werelderfgoedlijst van de Unesco werd geplaatst.

De rondleiding begint bij een smalle kloof,

de Siq, om het eerste prachtige monument, de

Khazneh, te bekijken. Vandaar wandelen we langs

de vroegere Assyrische graven, het Romeinse

theater over de Romeinse weg met de vele monumenten.

’s Middags kunt u een wandeling maken

naar de hooggelegen Deir (hoge plaats). U kunt

ook in het dal de Byzantijnse kerk en de koningsgraven

bekijken.

7e dag – woensdag 31 oktober

Wadi Rum

Een dagtocht naar Wadi Rum, de woestijn van

Lawrence of Arabia. Tijdens een ‘Jeep tour’ van

drie uur zullen we vele beroemde plekken in een

adembenemende natuur zien. We lunchen in een

bedoeïenenkamp en dineren weer in Petra.

8e dag – donderdag 1 november

Via Beidha naar de Dode Zee

Via een schitterende weg door de bergen rijden

we terug naar het noorden. Onderweg zullen we

regelmatig stoppen, onder meer bij het neolithi-

Jerash, theater

sche dorpje Beidha en ‘klein Petra’, om de waterwerken

bij de Wadi Mujib te zien. We lunchen

hoog boven de Dode Zee in een door Japanners

gebouwd restaurant. Er is een mooi museum,

gewijd aan de flora en fauna van het Dode Zeegebied

en het uitzicht is er prachtig. In de middag

arriveren we in het eersteklas Mövenpick hotel aan

Cultoura 153 45 mei 2012

de Dode Zee, voor de laatste twee overnachtingen

van de reis. U kunt er ervaren hoe het is om te

drijven in deze zoute zee of genieten van de mooie

locatie met zwembad en spa.

9e dag – vrijdag 2 november

Jerash en Ajlun

In de ochtend rijden we naar de goed opgegraven

Romeinse stad Jerash en wanen we ons tweeduizend

jaar terug in de tijd tijdens een wandeling

door de Romeinse straten, langs tempels, thermen,

theaters en een marktplaats. ’s Middags gaan we

naar het hooggelegen en mooi gerestaureerde Arabische

kasteel Ajlun. We bezoeken het leuke kleine

museum en genieten van het prachtige uitzicht.

We dalen af naar de Jordaan-vallei, een landbouwgebied

bij uitstek en brengen een kort bezoek aan

de nieuwe opgraving in Tell Abu Sarbut, waar uw

reisleidster sinds maart van dit jaar met haar team

is begonnen aan de opgraving van een Romeinse

villaboerderij.

10e dag – zaterdag 3 november

Terugreis

In de loop van de ochtend vertrek per rechtstreekse

Royal Jordanian-lijndienst van Amman

naar Amsterdam. Aankomst ca. 15.30 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 2.475,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 295,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• volpension

• luchthavenbelastingen € 331,- per

persoon.

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 53.

CUlTUUR


CUlTUUR

Jayavarman VII

Grootste bouwheer van het Angkorrijk

De twaalfde eeuw was de bloeitijd van het rijk van Angkor. In de eerste helft

van die eeuw regeerde de vorst Suryavarman II, die het onvergelijkbare

Angkor Wat liet bouwen, de tempelstad ter ere van de god Vishnoe en ter

meerdere glorie van hemzelf. Aan het einde van de eeuw regeerde de

boeddhist Jayavarman VII, zo mogelijk een nog groter krijgsheer en zeker

een nog groter bouwheer dan de schepper van Angkor Wat.

Tussen beide hoogtepunten in viel een dramatisch dieptepunt in de

geschiedenis van het Angkorrijk.

Henk W. Singor

Toen Suryavarman II kort na 1149 gestorven was,

volgde een neef hem op. De nieuwe koning was

boeddhist, maar werd hoogst waarschijnlijk alleen

in een deel van het rijk erkend en niet als grootko-

Jayavarman VII

(1181 – ca. 1215)

ning van alle Khmers beschouwd. Dat werd een

zekere Yasovarman II, van wie we niet veel weten.

Maar hij moet een ongelukkige regeringstijd gehad

hebben, belaagd door onder meer de oude erfvijand

Champa, van het rijk van de Cham van het huidige

Vietnam. Hij verlegde zijn residentie waarschijnlijk

naar een plaats even ten oosten van de oude hoofdstad

Yasodharapura, enkele kilometers noordelijk

van Angkor Wat. Bij een opstand aldaar in 1166

werd hij gedood, waarna een rebellenleider de

troon overnam. En het zou nog erger worden. Een

tiental jaren later, in 1177, vielen de Cham met

een grote expeditie zowel over land als over het

water van de Tonle Sap het rijk binnen en slaagden

erin om de hoofdstad te veroveren. De usurpatorkoning

werd in zijn paleis gedood en alle houten

paleizen en paviljoens van het machtige Yasodharapura

werden geplunderd en verbrand.

in een deel van het rijk erkend en niet als grootko- hebben, belaagd door onder meer de oude erfvijand

Redder in de nood

Na dit dieptepunt volgde onmiddellijk een wonderbaarlijke

omslag. Die was te danken aan Jayavarman,

de zoon van de boeddhistische neef van

Suryavarman II, die kort voor de ondergang van

Yasovarman II als balling de wijk had genomen

naar het buurland Champa. Hier was hij ongeveer

twaalf jaar gebleven, gehuwd met de vrome Jayarajadevi,

evenals hij een vurig aanhangster van het

Mahayana Mahayana Boeddhisme. Vrijwel onmiddellijk na

de ramp van 1177 keerde hij met een troep aanhangers,

Khmers en bondgenoten uit Champa, naar het

gebied van Angkor terug. Het kwam tot een bloedige

slag in en om het paleis, waar de Cham-koning

Cultoura 153 46 mei 2012

eigenhandig door Jayavarman werd gedood. De

Cham werden vernietigend verslagen. Enkele jaren

later had de overwinnaar overal het verzet van

Khmers en Cham tegen hem neergeslagen en in

1181 werd hij met het traditionele ceremonieel

gekroond tot cakravartin, ‘wereldheerser’, als Jayavarman

VII. Met hem begon de laatste en meest

indrukwekkende bloeitijd van het rijk.

Zijn lange regering wijdde de nieuwe koning aan

herstel en gebiedsuitbreiding van het koninkrijk.

Binnen enkele jaren reikten de grenzen van het

rijk tot het huidige Vientiane in Laos, tot diep in

Vietnam en westwaarts tot ongeveer de huidige

grens tussen Thailand en Birma. Het land werd

bezaaid met architectonische monumenten en

een net van wegen met 121 pleisterplaatsen en 102

hospitalen doorkruiste het gebied. Die pleisterplaatsen

en hospitalen bestonden al in de eeuwen

vóór Jayavarman VII, maar onder deze koning

werden ze gerestaureerd, verbeterd en in aantal

vergroot. Enkele kaarsrechte wegen verbonden de

hoofdstad met de belangrijkste centra in Champa

en in het huidige Thailand (nl. Pimai). Bovendien

zorgde Jayavarman VII voor de herbouw van

Yasodharapura en richtte er nieuwe tempels en

kloosters op, voor een belangrijk deel ter ere van de

Boeddha, diens Heilige Moeder en de bodhisattva

Avalokitesvara.

portretten van de koning

De hoofdstad werd in een rechthoek van drie bij

drie kilometer herbouwd en voorzien van stadsmuren

en een gracht. Vijf toegangspoorten doorbraken

de muren, aan elke zijde één, maar aan de

oostkant twee. Daarvan gaf er één, de Poort van de

Overwinning, toegang tot een rechte weg die naar

het herbouwde paleis van de koning leidde. Alle

stadspoorten waren bekroond door een massieve

toren waarop vijf portretkoppen waren afgebeeld:

die van de bodhisattva Avalokitesvara of Lokesvara,

de bodhisattva van het mededogen. Maar

velen moeten er eenvoudig de Boeddha in gezien

hebben, terwijl de koppen ook sprekend lijken op

de bewaard gebleven portretten van koning Jayavarman

VII zelf.

We moeten ons de Khmer-hoofdstad voorstellen

als doorsneden door rechte wegen die meestal over

dijken liepen die door kanalen geflankeerd waren.

Veel vervoer vond over water plaats. Zeker was het

areaal binnen de stadsmuren lang niet helemaal

bewoond, vele huizen en tempels moeten uitgestrekte

stukken groen voor bijvoorbeeld tuinen

gehad hebben. Tegenwoordig is het hele gebied een

park met apen, waarbinnen rond het centrum de

monumentale overblijfselen van tempels en andere

bouwwerken verrijzen. Het geheel staat nu bekend

als Angkor Thom, dit is ‘het grote Angkor’.

Mahayana Boeddhisme

Jayavarman VII moet al een jaar of zestig geweest

zijn, toen hij in 1181 gekroond werd. Hij was door

zijn eerste vrouw een vurig boeddhist geworden,

aanhanger van het Mahayana Boeddhisme dat niet

alleen de Boeddha zelf, maar ook talrijke bodhisattva’s

als een soort goden vereert. Na de dood van

zijn vrouw huwde de koning haar oudere zuster, de

toen al beroemde en geleerde Indradevi, die hij tot

professor in de Boeddhistische leer aan één van de

kloosters aanstelde.

Voor Jayavarman VII werd de bodhisattva Lokesvara

als het ware de hoofdgod van het rijk, in

wie de goddelijke kracht van het koningschap


Angkor Wat, een door het oerwoud overwoekerde tempel Angkor Thom, Bayon, bodhisattva Lokesvara

geconcentreerd was en aan wie de koning zelf

na zijn dood tot op zekere hoogte gelijkgesteld

zou worden. Zo vervulde Lokesvara de rol die

voor vroegere koningen de Hindoegoden Shiva

of Vishnoe vervuld hadden. Hij had dan ook

vanzelfsprekend zijn tempel in het midden van de

hoofdstad. Dit werd Jayavarmans hoofdtempel,

bekend als de Bayon, een labyrint van kapellen

en heiligdommen rondom een centraal heiligdom

waarin een kolossaal beeld van de Boeddha op

de slangentroon was opgesteld. Dat beeld is in de

vorige eeuw in stukken teruggevonden, gerestaureerd

en opgesteld in een apart paviljoen vlakbij

de tempel. Het hele complex is als een berg met

54 torens waarop in totaal bijna 200 gezichten

van Lokesvara-Jayavarman zijn afgebeeld. Naast

de Boeddha werden er in de Bayon nog bijna 300

Hindoe- en Khmergoden vereerd. Het Boeddhisme

in Zuidoost-Azië was ruimdenkend.

eerbetoon aan de moeder

Uit vroomheid en om zijn moeder te eren liet

de koning een tempel- en kloosterstad bouwen,

even ten oosten van de hoofdstad, die nu bekend

staat als Ta Phrom. Het geheel was gewijd aan

Prajnaparamita, dit is de Moeder van de Boeddha

en tegelijk een godin van de wijsheid, met wie de

moeder van de koning nu geïdentificeerd werd.

Uit een inscriptie weten we dat het hele complex

door 12.640 personen bewoond werd, die

gevoed werden door de inwoners van een groot

aantal dorpen, in totaal bijna 80.000 personen.

De bewoners van Ta Phrom waren belast met de

gebeden voor en tot de moeder van de koning (en

van de Boeddha!) en met de eredienst voor maar

liefst 260 andere godheden die in verschillende

kapellen een plaats hadden. Tegenwoordig vormen

de gebouwen en beeldhouwwerken een romantisch

ensemble, half overwoekerd en bekneld door de

tropische vegetatie, vooral door de wurgvijgenbomen

die de muren van zandsteen en lateriet

langzaam maar zeker verpulveren.

Met Ta Phrom vergelijkbaar is het complex van

Preah Khan, op de plaats van het vroegere paleis

van Yasovarman II waar Jayavarman in 1177

eigenhandig de koning van de Cham had gedood.

Het was gewijd aan de ziel van ’s konings vader

die hier gelijkgesteld werd aan de bodhisattva

Lokesvara. Ook dit was meer een stad dan een

klooster met ongeveer 15.000 inwoners, meestal

monniken-studenten en leraren, die onderhouden

werden door bijna 100.000 dorpelingen. En ook

hier bevonden zich talloze kapellen voor andere

godheden. Het geheel wordt net als Ta Phrom nu

ernstig door de tropische vegetatie aangetast, wat

de toeristieke aanblik overigens ten goede komt.

Boeddhistische heilige drieëenheid

Zo creëerde Jayavarman VII enorme tempels

en kloostercomplexen voor een Boeddhistische

Angkor Thom, Bayon

Cultoura 153 47 mei 2012

heilige drieëenheid: voor hemzelf en de Boeddha

in de Bayon, voor de vader van de koning als Avalokitesvara

in Preah Khan, en voor zijn moeder als

Prajnaparamita in Ta Phrom.

De koning heeft nog veel meer bouwwerken op

zijn naam gebracht; een hersteld koninklijk paleis

en andere bouwwerken binnen zijn hoofdstad,

allerlei constructies, o.a. twee grote kunstmatige

meren, in de omgeving daarvan, en een reusachtig

tempelcomplex voor zijn overleden oudste zoon

in een verlaten streek bijna 200 kilometer naar

het westen (Banteay Chmar). Het is alsof de oude

koning overal zijn stempel op wilde drukken

voor hij stierf. Zijn portret kennen we uit twee

bewaard gebleven beelden van de tientallen die

hem in meditatie weergaven en die op verschillende

plaatsen in het rijk waren opgesteld. Overal

ook duiken op de muren rond kloosters en tempels

de portretkoppen van de koning als Lokesvara op.

Maar hoe indrukwekkend al deze architectuur

ook nu nog altijd is, in vergelijking met de kunst

van Angkor Wat maken de gebouwen en vooral

de beelden de indruk in haast te zijn vervaardigd;

verfijning en afwerking in details schieten vaak

te kort. Het kan ook haast niet anders. Want in

de ruim dertig jaar van zijn regering moeten

zijn onderdanen een enorme inspanning hebben

verricht: militair, maar vooral economisch in de

vorm van nooit ophoudende corveediensten. Er

moet heel wat afgezwoegd zijn, door vrijen én

door duizenden slaven. Na de dood van de grote

koning zijn er nog maar weinig bouwwerken in

Yasodharapura (Angkor) opgericht. Het land lijkt

in zekere mate uitgeput te zijn geweest. Tegen

het opdringen van de Thais uit het noorden en

westen had het weinig verweer. De grote tijd van

het Angkorrijk was rond 1300 voorbij en niet veel

later zou de hoofdstad zelf opgegeven worden

en vervangen door een nieuwe stad, zuidelijker

gelegen: Phnom Penh. Het land was intussen

geheel Therevada-Boeddhistisch geworden; voor

de bouw van reusachtige tempels voor hindoegoden

of bodhisattva’s had men toen geen belangstelling

meer.

CUlTUUR


CUlTUUR

Architectuur en kunst van de Khmer

Thailand, zuid-laos en Cambodja

Zee 40C/10M/00Y/00K

Buurland 00C/05M/30Y/05K

16-daagse rondreis van 23 december 2012 t/m 7 januari 2013 Buurlandnaam o.l.v. 00C/20M/60Y/20K dr. Henk W. Singor

Een afwisselende reis in de Kerst- en Nieuwjaarsperiode. Vanaf Bangkok reizen wij door het kleurrijke Thaise land

langs vriendelijke plaatsjes en indrukwekkende 80 mm tempels met rijke sculpturen via Laos naar Cambodja. Daar vinden

we de absolute hoogtepunten van de Khmer-cultuur: eeuwenoude tempels, vaak op romantische plaatsen gelegen

en door het oerwoud overwoekerd.

THAILAND

Bangkok

1e dag – zondag 23 december

In de loop van de middag vertrek vanaf Schiphol

per rechtstreekse KLM-lijndienst naar Bangkok.

2e dag – maandag 24 december

Bangkok

Aankomst in Bangkok en vervoer naar het uitstekende

hotel Furama.

Aan het einde van de middag verzamelen we voor

een inleidende lezing over de cultuur van Thailand

en Cambodja. Aansluitend welkomstdiner.

3e dag – dinsdag 25 december

Nationaal Museum en naar Korat

In Bangkok bezoek aan het Nationaal Museum met

zijn fraaie en interessante verzameling Hindoeïstische

en Boeddhistische kunst, met name sculpturen.

Daarna rijden we per luxe touringcar

naar de stad Nakhon Ratchasima (Korat),

waar we twee nachten blijven in het voortreffelijke

Dusit Princess hotel. ’s Avonds

een korte lezing over de kunst van de door

de Khmer gebouwde tempels in Thailand.

4e dag – woensdag

26 december

Pimai

Vanuit Korat maken we een

excursie naar Pimai. We bezoeken

de deels gerestaureerde, zowel aan

Shiva als aan Boeddha gewijde tempel

uit ca. 1100. Na de lunch bekijken we

het nabijgelegen nieuwe archeologische

museum, waar de belangrijkste sculpturen

van de tempel zijn ondergebracht.

5e dag – donderdag

27 december

Via Phnom Rung naar Surin

We vervolgen de reis naar het

zuiden en het oosten: naar de

Nationaal Museum Phnom

Penh, bronzen Khmer-beeldje

Korat Surin

Siem

Reap

CAMBODJA

Khong Jiam

Muang

Khong

Phnom

Penh

60 mm

LAOS

Kratie

prachtig op een uitgedoofde vulkaan gelegen,

indrukwekkende Shiva-tempel van Phnom Rung

(eveneens ca. 1100). ’s Middags rijden we verder

oostwaarts naar het stadje Surin, waar we één nacht

verblijven in het Thong Tarin hotel.

6e dag – vrijdag 28 december

Naar de grens van Laos

Van Surin gaat de reis verder naar het oosten;

onderweg bekijken we interessante prehistorische

rotsschilderingen en we rijden door naar het schitterende

Tohsang Khong Jiam Resort bij de grens met

Laos, weer voor één overnachting.

7e dag – zaterdag 29 december

Via Pakse en de Wat Phu naar Muang Khong

We gaan de grens met Laos over en vervolgen de

reis met een Laotiaanse touringcar. Via het stadje

Pakse, waar we uitstekende koffie kunnen drinken,

rijden we naar de Wat Phu in Zuid-Laos: een magnifiek

gelegen heiligdom dat vanaf ca. 500 een van

de belangrijkste tempels van de Khmer-koningen

was. De tempel ligt tegen een berghelling niet ver

van de Mekong; de klim er naartoe is een beetje

vermoeiend, maar zeer de moeite waard. Thans

is het heiligdom, zoals vrijwel alle tempels in deze

streek, aan de Boeddha gewijd. We overnachten in

een eenvoudig maar goed hotel in Muang Khong op

een eilandje in de Mekong.

8e dag – zondag 30 december

Via Khon Papheng naar Cambodja

Van Muang Khong vertrekken we in zuidelijke

richting en we bekijken tegen het einde van de

ochtend de imposante watervallen van Khon

Papheng in de Mekong. Na de lunch rijden we

door naar de grens met Cambodja, waar we

overstappen op een Cambodjaanse touringcar.

We vervolgen de tocht naar Kratie, dat in de

koloniale tijd een Frans bestuurscentrum was.

We logeren er één nacht.

9e dag – maandag 31 december

Via Kompong Cham naar Phnom Penh

Van Kratie gaat de route verder zuidwaarts.

We doen eerst Kompong Cham aan voor een

bezoek aan een zeer interessante 10 e -eeuwse

Hindoeïstische tempel, nu een Boeddhistisch

heiligdom. Na de lunch rijden

we dan in één stuk door

naar Phnom Penh,

waar we twee nachten

blijven in het luxueuze

Sunway Hotel.

We heffen er het glas

op een voorspoedig

nieuwjaar.

Cultoura 153 48 mei 2012

Beeldhouwwerk in Angkor Thom

10e dag – dinsdag 1 januari

Phnom Penh

In de ochtend bezoeken we het rijke Nationale

Museum met zijn belangrijke collectie kunstwerken,

die onder meer uit de streek van Angkor afkomstig

zijn. Nadat we kort een kijkje hebben genomen bij

het koninklijk paleis, is de middag vrij. Wie dat wil

kan met de reisleider of met onze Cambodjaanse

gids naar het museum Tuol Sleng, de voormalige

beruchte gevangenis van de Rode Khmer waar duizenden

mensen zijn omgebracht, nu een museum

en monument voor de slachtoffers van het bewind

van Pol Pot. Wie dat niet wil kan op eigen gelegenheid

rondwandelen in het centrum van Phnom

Penh of uitblazen op een van de terrassen aan de

rivier. Tegen het einde van de middag verzamelen

wij ons weer en maken we een ritje met riksja’s door

het centrum en zien we de op een heuvel gelegen

hoofdtempel van de stad, de Wat (Phnom) Penh.

In het park bij de tempel krioelt het van de aapjes.


Angkor Wat, gezien van de westzijde

11e dag – woensdag 2 januari

Siem Reap

In de ochtend vliegen we van Phnom Penh naar

Siem Reap, waar we vier nachten logeren in het uitstekende

Prince of Angkor hotel. We bezoeken het

nieuwe Angkor Museum en we rijden met tuktuks

naar de tempels van Roluos, die dateren uit de 9 e en

10 e eeuw.

12e dag – donderdag 3 januari

Angkor Wat en Angkor Thom

Deze dag is in menig opzicht het hoogtepunt van

de reis. We bezoeken in de ochtend eerst Angkor

Wat, het majestueuze en hoogst indrukwekkende

heiligdom voor Vishnoe (nu voor de Boeddha), dat

in de eerste helft van de 12 e eeuw gebouwd is door

koning Suryavarman II. Het is het grootste religieuze

bouwwerk op aarde, dat op symbolische wijze

de kosmos weergeeft.

Na de lunch bekijken we Angkor Thom, de rechthoekige

hoofdstad van het Khmerrijk uit ca. 1200

met de beroemde Bayon-tempel, bekend van de

portretkoppen van de Boeddha of de bodhisattva

Lokesvara én tegelijk van koning Jayavarman VII.

We bezoeken de Baphuon-tempel, de kleine Phimeanakas

(koninklijke tempel) en de resten van het

koninklijk paleis met het Olifantenterras en het zgn.

Terras van de Melaatse Koning.

13e dag – vrijdag 4 januari

Romantisch gelegen tempels

Deze dag bekijken we de naaste omgeving van

Angkor Thom. Eerst gaan we naar de romanti-

Banteay Srei, godin

Cultoura 153 49 mei 2012

sche tempel Ta Phrom, half door tropische wurgvijgenbomen

overwoekerd, ooit gebouwd door

Jayavarman VII rond 1190 ter ere van zijn moeder

in de gedaante van Prajnaparamita, (de moeder

van de Boeddha). Vervolgens bezoeken we de

al even indrukwekkende en ook door de vegetatie

bedreigde Preah Khan, door dezelfde koning

gebouwd ter ere van zijn met de bodhisattva Lokesvara

vereenzelvigde vader. In de middag bekijken

we het aardige Neak Pean, een tempeltje van de

genezende Boeddha, ooit op een eilandje in een

kunstmatig meer aangelegd. Tenslotte werpen we

nog een blik op de mooie vijver van Sras Srang, ook

al weer het werk van de grote bouwheer Jayavarman

VII rond 1200.

14e dag – zaterdag 5 januari

Banteay Srei

’s Morgens bezoeken we wat door velen als het

mooiste monument van de Khmer-architectuur

wordt beschouwd: de kleine aan Shiva gewijde

tempel van Banteay Srei uit de 10 e eeuw. De tempel

van rozig zandsteen is in de jaren dertig van de

vorige eeuw geheel gerestaureerd volgens de anastylosis-methode.

Terug in Siem Reap is de middag ter

vrije besteding.

15e dag – zondag 6 januari

Naar Bangkok

In de ochtend vliegen we terug naar Bangkok, waar

we rond 11.00 uur arriveren. We nemen nog één

keer onze intrek in het hotel Furama. De middag

is vrij, maar de reisleider gaat graag met wie dat

wil naar een van de bezienswaardigheden van de

Thaise hoofdstad. ’s Avonds afscheidsdiner.

16e dag – maandag 7 januari

Terugreis

Aan het begin van de middag begint de rechtstreekse

terugvlucht per KLM-lijndienst van het

vliegveld van Bangkok naar Schiphol. Aankomst

ca. 18.30 uur.

In Bangkok, Korat, Phnom Penh en Siem

Reap logeren we in zeer goede, vrij luxueuze

hotels. Ook het Tohsang Khong Jiam Resort

is magnifiek. Op de drie overnachtingsplaatsen

onderweg is de accommodatie

eenvoudiger. Hoewel het tempo van de reis

zonder meer rustig is moeten de deelnemers

goed ter been zijn, aangezien niet alle tempels

direct met de bus bereikbaar zijn.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 3.685,- per persoon.

Toeslag 1-persoonskamer

€ 455,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• volpension minus 1 lunch

• kennismakingsbijeenkomst

• luchthavenbelastingen € 342,- per

persoon

• verder inclusief, zie pagina 54.

Reisleiding

Zie pagina 54.

CUlTUUR


MUzIeK

een romantisch ballet en twee opera’s

Kerstfeest in de Ville lumière

5-daagse muziekreis in parijs van 22 t/m 26 december 2012 o.l.v. erna Metdepenninghen

In het feestelijk verlichte Parijs beleven we boeiend en gevarieerd muziektheater. In de 20e-eeuwse Opéra Bastille

‘Carmen’ en het ballet ‘Don Quichotte’; in het in pompeuze stijl van het Second Empire gebouwde Palais Garnier ‘La

Cenerentola’. Tentoonstellingsbezoeken over Rafaël, bohèmes, mode en impressionisten completeren het geheel.

1e dag – zaterdag 22 december

Omstreeks 10.00 uur vertrek in de comfortabele

Thalys van Amsterdam, Rotterdam of Brussel naar

Parijs. Vervoer naar het eersteklas, centraal nabij

het Palais Garnier gelegen eersteklas hotel Horset

Opéra. We brengen vanmiddag een bezoek aan het

heringerichte Musée d’Orsay, o.m. om de tijdelijke

tentoonstelling te bekijken over het impressionisme

en de mode. Voorafgaand aan het diner, aperitief

met inleiding tot onze eerste opera van de reis:

La Cenerentola.

2e dag – zondag 23 december

Vanochtend brengen we een bezoek achter de

schermen van het Palais Garnier, het ‘oude’ operagebouw.

Vanmiddag wonen we er La Cenerentola bij;

‘Assepoester’ tot leven gewekt door de sprankelende

muziek van Rossini maar niet zonder een zekere

weemoed verteld. La Cenerentola, ossia la bontà in

trionfo is de volledige titel van deze komische opera

uit 1817 en de ‘triomferende goedheid’ is die van

Angelina, zoals Assepoester hier heet. Wanneer de

prins haar gevonden heeft, wil ze haar geluk delen en

vergeeft grootmoedig haar tirannieke vader en boosaardige

stiefzusters die haar zo onheus behandelden.

Haar vreugde zingt ze uit in het virtuoze slot-rondo.

Diner in een van de goede lokale restaurants.

3e dag – maandag 24 december

Vanochtend gaan we naar het Louvre, waar we

de tentoonstelling Rafaël in Rome bezoeken. Een

deel van de dag is vrij om de gezellige kerstsfeer

in de Franse hoofdstad te proeven. Vanmiddag

krijgt u een inleiding tot de balletvoorstelling Don

Quichotte die we vanavond in de Opéra Bastille

zullen bijwonen. Dit ballet is gedeeltelijk gebaseerd

op de roman van Cervantes. De avonturen van

de voor idealen strijdende ridder en zijn trouwe

Scène uit La Cenerentola

knecht Sancho Panza zijn verweven met het verhaal

van de liefdesperikelen van de pittige herbergiersdochter

Kitri en de barbier Basilio. De beroemde

Marius Petipa presenteerde zijn choreografie voor

het ballet op muziek van de Oostenrijkse componist

Ludwig Minkus, de officiële balletcomponist van

Sint-Petersburg, voor het eerst in Moskou in 1869.

Rudolf Nurejevs versie, gedanst door het Ballet van

de Parijse Opera stamt uit 1966. Na afloop souperen

we in een van de mooie brasserieën.

4e dag – dinsdag 25 december

Kerstfeest in Parijs biedt u de mogelijkheid een concert

in een van de grote kerken bij te wonen. U hoort

dan ook enkele, vanaf de 18 e eeuw zo populaire,

typische Franse noëls. Interessant is ook om het

vandaag geopende charmante Musée Jacquemart-

André te bezoeken. Na de inleiding met aperitief

beleven wij een spraakmakende uitvoering van de

opera Carmen in de Opéra Bastille. Bizets Carmen,

gebaseerd op de novelle van Prosper Mérimée, is

waarschijnlijk dé populairste en meest gespeelde

opera van het hele repertoire. Het is ook een van

de meest originele werken uit de operageschiedenis

dat ook vandaag blijft boeien door zijn dramatische

kracht en meeslepende muziek. Het ontstaansproces

was eerder moeizaam en de première op 3 maart

1875 was geen succes. Daardoor ontstond het verhaal

dat dit de reden was van Bizets overlijden op 3 juni

1875, nog geen 37 jaar oud. Wederom souper in de

directe omgeving van de Opéra Bastille.

5e dag – woensdag 26 december

De laatste dag van de reis is uitermate geschikt om

naar het Grand Palais te gaan waar de tentoonstelling

Bohèmes: van Leonardo da Vinci tot Picasso

te zien is. Tegelijkertijd biedt het museum ook een

overzichtstentoonstelling over Edward Hopper.

Cultoura 153 50 mei 2012

Omstreeks 17.00 uur begint de terugreis per Thalys

via Brussel en Rotterdam naar Amsterdam. Aankomst

Amsterdam 21.00 uur.

ReISGeGeVenS

Reissom

€ 1.985,- per persoon.

Toeslag 2-persoonskamer voor

alleengebruik

€ 350,-.

Indelingsregeling niet van toepassing.

Inbegrepen

• treinretour Parijs per Thalys van

Amsterdam, Rotterdam of Brussel

(toeslag 1e klas op aanvraag)

• zeer goede toegangskaarten ballet

en 2 opera’s

• ontbijten, 2 diners en 2 soupers

• verder inclusief, zie pagina 54.

Toegangskaarten

In verband met de noodzakelijke

vroegtijdige betaling van de bestelde

toegangskaarten, geldt voor deze reis

een extra aanbetaling van € 600,- per

persoon.

Reisleiding

Zie pagina 53.


U kunt nog boeken voor

Reizen uit de vorige Cultoura

De volledige beschrijvingen van de in deze rubriek genoemde reizen kunt u vinden in de januari-uitgave van

Cultoura.

Tuinen rond historische buitenplaatsen

In het kader van het ‘Jaar van de Historische Buitenplaatsen

2012’ bezoeken we in het noordelijk

Kennemerland drie tuinen. Te beginnen bij de

buitenplaats Akerendam waar de unieke tentoonstelling

‘Vijf Eeuwen Bloemperken op Akerendam’

te zien zal zijn. Vervolgens Beeckestijn en als laatste

de unieke, in 2011 in Franse stijl gereconstrueerde

baroktuin van Slot Assumburg.

Datum: vrijdag 1 juni 2012

Leiding: drs. Cécile Verburg

Kosten € 110,- per persoon.

Bourges en de Berry

De reis richt zich op de middeleeuwse architectuur

en kunst in het voormalige hertogdom de Berry.

In Bourges zal de aandacht vooral uitgaan naar

de gotische kathedraal met zijn rijke sculpturale

decoratie en prachtige glas-in-loodramen. Verder

bezoeken we romaanse kerken in de omgeving die

zich veelal onderscheiden door aanzienlijke resten

van de oorspronkelijke sculpturale en schilderkunstige

uitrusting.

Na een comfortabele treinreis per Thalys begint

de reis in Parijs met onder meer bezoeken aan het

Musée des Monuments Français en het Musée

Cluny. In de Berry logeert u in het comfortabele

hotel Colbert te Châteauroux.

Periode van deze 9-daagse reis: 10 t/m 18 juni 2012

Reisleiding: drs. Anton van Run

Reissom € 1.945,- per persoon.

Bourges, gotische kathedraal

Schubertiade Schwarzenberg

Op de Schubertiade in het Oostenrijkse plaatsje

Schwarzenberg staan befaamde musici weer als

vanouds garant voor een prachtig programma.

Behalve het Artemis Quartett en pianist András

Schiff horen we beroemde Schubert-vertolkers als

de tenoren Ian Bostrige en Mark Padmore en de

bariton Christian Gerhaher.

Periode van deze 6-daagse reis: 15 t/m 20 juni 2012

Reisleiding: dr. Eveline Nikkels

Reissom € 1.995,- per persoon.

Documenta Kassel

Na de eerste Documenta in 1955 verandert Kassel

elke vijf jaar voor honderd dagen in een groot

kunstmuseum. Voor de dertiende Documenta

in 2012 berust de artistieke leiding bij Carolyn

Christov-Bakargiev, die al een tipje van de sluier

heeft opgelicht en daarmee vooral onze nieuwsgierigheid

aangewakkerd heeft.

Uitgebreide hedendaagse kunstverkenningen

worden gecompleteerd met een bezoek aan de

Gemäldegalerie in kasteel de Wilhelmshöhe.

Op de heenweg naar Kassel bezoeken we het

Museum Folkwang te Essen en op de terugweg

de tentoonstelling ‘El Greco und die Moderne’ in

het Kunstpalast te Düsseldorf.

Periode van deze 5-daagse reis: 26 t/m 30 juni

2012

Reisleiding: drs. Stefan Kochanek

Reissom € 815,- per persoon.

Cultoura 153 51 mei 2012

Mongolië

Een reis door het fascinerende land van ongerepte

steppen, woeste bergen en blauwe luchten met een

mix van oosterse, Boeddhistische mystiek en het

pure leven van de nomadenbevolking. Wij wonen er

o.m. de feestelijkheden van het Nadaam-festival bij.

Periode van deze 14-daagse reis: 8 t/m 21 juli 2012

Reisleiding: ir. Caroline la Chapelle

Reissom € 4.245,- per persoon.

München

Tijdens het operafestival hoort u in het Nationale

Theater wereldberoemde zangers in drie grote

opera’s: Wozzeck, Les contes d’Hoffmann en Tosca.

Vanuit het centraal gelegen eersteklas hotel Eden

Wolff bezoeken wij de stad en enkele musea en

we maken een excursie naar Herrenchiemsee, het

nooit voltooide paleis van de sprookjeskoning

Ludwig II.

Periode van deze 5-daagse reis: 21 t/m 25 juli 2012

Reisleiding: dr. Eveline Nikkels

Reissom € 1.875,- per persoon.

literaire cruise Rusland

In het spoor van tsaren, dichters en schrijvers reist

u per comfortabel schip van Moskou naar Sint

Petersburg.

Tijdens de vaartochten biedt het culturele programma

lezingen over de 19 e - en 20 e -eeuwse Russische

literatuur. We (her)lezen fragmenten uit

werken van bekende en onbekende dichters en

schrijvers. Door deze verhalen komen de plekken

die u bezoekt tot leven.

Periode van deze 11-daagse reis: 22 augustus t/m

1 september 2012

Reisleiding: drs. Judith Janssen

Reissom € 2.295,- per persoon.

Maleisië en Singapore

In een rustig tempo, met overzichtelijke afstanden

en aangename luxe hotels, ontdekt u een van de

prettigste reislanden van Zuidoost-Azië. U maakt

kennis met het tropisch oerwoud, hypermoderne

architectuur en beeldschone tempelcomplexen.

Periode van deze 12-daagse reis: 6 t/m 17 september

2012

Reisleiding: drs. Maria Dalmeijer

Reissom € 3.660,- per persoon.

Van Shanghai naar Chengdu

Tijdens een gevarieerde reis naar dit fascinerende

reusachtige land met zijn rijke en bewogen historie,

boeiende cultuur en prachtige natuur, krijgt

u een genuanceerd beeld van het hedendaagse,

maar ook van het oude China. Op ons programma

staan onder meer weinig door het cultuurtoerisme

bezochte plaatsen.

Periode van deze 14-daagse reis: 7 t/m 20 oktober

2012

Reisleiding: ir. Gie Tjin Kan en drs. Bing Kan

Reissom € 4.285,- per persoon.

ReISAGenDA


ReISAGenDA

In voorbereiding

Reisplannen 2013

In de volgende Cultoura zullen de programma’s verschijnen van de in deze rubriek aangekondigde reizen.

Daarbij komt een overzicht van het merendeel van de reizen die wij in 2013 organiseren.

Cultoura-trips

Zoals vanouds organiseren wij in het najaar van

2012 deze – bij velen favoriete – excursies naar

speciale evenementen in binnen- en buitenland.

Zo staat een bezoek gepland aan het Amsterdamse

Stedelijk Museum, dat in september heropend

wordt en waar in december de grote

tentoonstelling over Mike Kelley te zien zal zijn.

De wetenschappelijke leiding is in handen van

kunsthistorica drs. Carolien de Bruijn.

Hurtigruten

Noorse kusten in het voorjaar

Om organisatorische redenen is besloten de

‘mooiste zeereis ter wereld’ met de Hurtigruten

uit te stellen tot mei 2013.

zuid-europa

In de oktober-uitgave van Cultoura kunt u een

aantal voorjaarsreizen verwachten naar Zuid-

Europese bestemmingen, o.m. de uitgestelde

reis naar buitenplaatsen van illustere families in

Latium o.l.v. dr. Arnold Witte.

Milaan en Turijn

Boeken en bibliotheken

De succesvolle reis naar Verona en omgeving

krijgt een vervolg met bezoeken aan Turijn en

Milaan.

Periode: najaar 2013

Reisleiding: prof. dr. Jos A.A.M. Biemans.

Birma

Rondreis door het Gouden Land

Mede geïnspireerd door het succes van de Birmareis

begin 2012, plannen wij in januari 2013 een

uitgebreide rondreis door het fascinerende, Boeddhistische

land waar de tijd op veel plaatsen – nog

steeds - schijnt stil te staan.

‘Gouden Land van Overvloed’, zo werd Birma

vaak beschreven door reizigers in de Oudheid.

Ook tegenwoordig lijkt bij menig tempelcomplex

alles goud wat er blinkt: Boeddhabeelden,

daken, hekwerken. Birmezen plakken graag en

masse kostbaar goudblad om Boeddhistische

‘verdienste’ te verwerven. Dit ‘Gouden Land’

officieel Myanmar geheten, heeft naast ontelbare

Boeddhistische tempels en pagodes eveneens

ongerepte natuur, bevaarbare rivieren en meren,

verstilde dorpjes, duizenden jaren oude kunstvormen

en handwerktradities én overal vriendelijke,

gastvrije mensen.

Op het programma staan ook plaatsen die niet

zo vaak worden bezocht. Zoals in de westelijke

staat Arakan (Rakhaing), aan de Golf van

Bengalen, Sittwe en het per boot te bereiken

Mrauk U met honderden mysterieuze tempels

in een overweldigende natuur. We verkennen

de miljoenenstad Yangon (Rangoon) met de

wereldberoemde Shwe Dagon-pagode, voorzien

van tonnen goud en edelstenen. Verder o.a. het

Bagan, Shwe Zigon-pagode, 11 e - 12 e eeuw

Yangon, monnik bij Boeddhabeeld in een van de vele

nissen van het Shwe Dagon-complex

romantische Mandalay; Sagaing met duizenden

Boeddhistische monniken en nonnen; het via

de magnifieke rivier de Irrawaddy bereikbare

Mingun en zijn reuzenstoepa. We bezoeken

uitgebreid Bagan - met zo’n 2000 tempels en

pagodes -, het nationale bergpark Mount Popa

en tot slot verblijven we enige dagen op en om

het wonderschone Inle Meer met originele, deels

door de jungle overwoekerde, complexen als Kak

Ku en In Deing.

Cultoura 153 52 mei 2012

Periode van deze ca. 19-daagse reis: januari 2013

Reisleiding: drs. Maria Dalmeijer.

langs de Mississippi

Van Saint Louis tot New Orleans reizen wij langs

de Mississippi, de op een na langste rivier van

Noord-Amerika. Aan de oevers van ‘Old Man

River’ ontvouwt zich de roerige geschiedenis van

de Verenigde Staten in al zijn schakeringen.

Van Saint Louis als startpunt van de openlegging

van het wilde westen naar de oorsprong van de

moderne muziek in Memphis en de Mississippi

Delta. Van de plantages en de Burgeroorlog naar

de Frans-Creoolse cultuur in de moerassen van

zuidelijk Louisiana.

In een aangenaam tempo verkennen wij de steden

en stadjes met hun levende herinneringen aan de

oude glorie van de Verenigde Staten.

Periode van deze 14-daagse reis: voorjaar 2013.

Reisleiding: drs. Luc Jeurissen.

Radarboot op de Mississippi

Voorlopige aanmeldingen

Voor alle in deze rubriek genoemde

reizen geldt de regel dat u zich – telefonisch,

per fax of per e-mail – voorlopig

kunt aanmelden. Dat verplicht u tot

niets. U verwerft daarmee het recht om,

zodra de reis volledig is gepubliceerd,

met voorrang definitief voor een reis

te boeken. Voor ons is het belangrijk

op deze wijze aan de weet te komen

in welke mate voor een bepaalde reis

belangstelling bestaat. Zouden er geen

of heel weinig voorlopige aanmeldingen

binnenkomen, dan zou dat een reden

kunnen zijn te besluiten het reisplan in

kwestie terug te nemen. Het komt regelmatig

voor dat voor een reis meer dan

23 voorlopige aanmeldingen binnenkomen.

Het recht van voorrang blijft dan

vanzelfsprekend beperkt tot de eerste

23 aanmeldingen.


Reisleiders in woord en beeld

In deze rubriek vindt u degenen die de reizen in deze Cultoura inhoudelijk zullen begeleiden.

Drs. edwin Becker

is kunsthistoricus en Hoofd

Tentoonstellingen van

het Van Gogh Museum.

Hij leidde vele reizen en

excursies.

Drs. Maria Dalmeijer,

indologe, was o.m. conservator

aan het Museum

voor Volkenkunde te

Leiden. Zij leidde vele

academische reizen naar

vele landen in Zuid- en

Zuidoost-Azië.

Dr. Christian Greco studeerde

klassieke talen

en archeologie in Pavia.

Behalve Etruskoloog

is hij Egytoloog en als

conservator werkzaam

in het Rijksmuseum van

Oudheden.

Drs. Herman Holtmaat,

Spanje-kenner bij uitstek,

leidde vele academische

reizen in Spanje. In deze

Cultoura vindt u zijn reizen

naar Trujillo en Salamanca

en naar pelgrimsplaatsen

rond Toulouse.

Drs. Angélique van der

Horst was de afgelopen

tien jaar hoofdredacteur

van En Route, het tijdschrift

voor Frankrijkliefhebbers.

Daarnaast schreef zij

een aantal reisgidsen voor

Uitgeverij Lannoo.

Dr. Karel C. Innemée

studeerde egyptologie,

kunstgeschiedenis en

archeologie. Hij is docent

aan de Universiteit van

Leiden en hij leidde vele

reizen.

Cultoura 153 53 mei 2012

Drs. luc Jeurissen,

filosoof en econoom, is

afdelingshoofd en projectmedewerker

aan de

Universiteit van Tilburg bij

het Studium Generale/

Academic Forum. Hij is

tevens Amerika-kenner.

prof. dr. Michael W. Kwakkelstein,

kunsthistoricus, is

directeur van het Nederlands

Interuniversitair

Kunsthistorisch Instituut in

Florence. Hij doceert aan

verschillende universiteiten

en leidde vele reizen.

Michel lafaille,

tuin- en landschapsontwerper,

heeft zich gespecialiseerd

in de geschiedenis

en de filosofie van de

tuinkunst. Daarbij volgt hij

de nieuwe ontwikkelingen.

prof. dr. Fik J.A.M. Meijer

studeerde Klassieke Letteren

te Leiden en was

hoogleraar Oude Geschiedenis

aan de Universiteit

van Amsterdam. Hij publiceert,

geeft lezingen en

leidde vele reizen.

erna Metdepenninghen,

publiciste, is een bekende

operapersoonlijkheid

in Vlaanderen. Zij is een

regelmatig bezoekster van

de internationale operahuizen

en –festivals en

leidde vele operareizen.

Drs. noor Mulder-Hijmans,

archeologe en kunsthistorica,

specialiseerde zich

op het Nabije Oosten. Zij

doceerde aan enkele universiteiten,

zowel in de Verenigde

Staten als in Maastricht

en leidde vele reizen.

Dr. eveline nikkels,

musicologe, is actief

bestuurslid voor de

Mahler-vereniging en

leidde vele muziekreizen.

In deze Cultoura vindt u

haar reizen naar Mondsee,

München en Salzburg.

Drs. Karel onwijn, historicus,

reist al vele jaren door de

landen van de voormalige

Sovjet-Unie en was er ook

correspondent. Hij schrijft

boeken over deze landen

en geeft er colleges en trainingen

over.

Drs. Hettie peterse,

kunsthistorica, is senior

beleidsadviseur bij de

Gemeente Nijmegen

en docent aan de Academie

van Bouwkunde in

Arnhem. Zij leidde diverse

academische reizen.

Dr. ing. Kees peterse,

archeoloog en bouwhistoricus.

Vanuit zijn onderneming

PANSA BV maakt hij

wetenschappelijk opgebouwde

reconstructies van

Romeinse architectuur. Hij

leidde vele reizen.

Dr. David Rijser, classicus,

docent aan de Universiteit

van Amsterdam, heeft een

veelzijdige belangstelling

en heeft zich gespecialiseerd

in de cultuur van

de middeleeuwen en de

renaissance.

Drs. Marlies Kleiterp is

Hoofd Tentoonstellingen

van De Nieuwe Kerk en

Hermitage Amsterdam.

Opgeleid als klassiek

archeoloog leidde zij

academische reizen naar

Turkije en Griekenland.


Drs. António Sérgio Rosa

de Carvalho, architectuurhistoricus

en publicist in de

krant Público, zet zich al

jarenlang in voor het cultureel

erfgoed in Portugal en

leidde er vele reizen.

Dr. Henk W. Singor

is historicus en doceert

Oude Geschiedenis aan

de Universiteit van Leiden.

Hij leidde vele academische

reizen.

Dr. Arnold Witte,

kunsthistoricus, met als

specialiteit Italiaanse kunst,

doceert cultuurgeschiedenis

aan de Universiteit

van Amsterdam. Hij leidde

vele kunstreizen.

Algemene reisvoorwaarden

Boekingen

U kunt boeken voor een reis door het inzenden of faxen van het in

Cultoura meegehechte inschrijfformulier of via onze internetsite.

Wij sturen u dan een schriftelijke boekingsbevestiging. Eventueel

kunt u zich telefonisch of per briefkaart voorlopig en zonder verdere

verplichtingen laten noteren als belangstellende voor een reis. Maar

ook dan geldt: wij kunnen u slechts definitief boeken na ontvangst

van het inschrijfformulier. Geschiedt de boeking (mede) voor andere

deelnemers, dan is degene die ondertekent aansprakelijk voor nakoming

van de verplichtingen door alle door hem geboekte deelnemers.

Per reis kunnen in het algemeen maximaal 23 deelnemers boeken.

Soms ligt dit aantal lager; dan is dat bij de reisbeschrijving vermeld.

Het minimum aantal wordt per reis bepaald maar ligt tussen de 10

en 15 deelnemers. Om zeker te zijn van plaatsen is het verstandig om

niet te lang met boeken te wachten. Regelmatig zijn reizen snel na verschijnen

van Cultoura volgeboekt. De administratiekosten bedragen

€ 25,– per boeking.

paspoort en tenaamstelling

U dient te beschikken over een paspoort, geldig gedurende de gehele

reis of tot en met de datum die wij vermelden in de nadere reisgegevens:

vaak tot zes maanden na terugkomst. Eventueel benodigde visa

worden in veel gevallen door ons bemiddeld, maar wij houden ons

niet aansprakelijk als een deelnemer een visum zou worden geweigerd.

In verband met controle op Schiphol moet op uw inschrijfformulier

exact dezelfde naam staan als in uw paspoort. Niet voldoen aan die

eis betekent in alle gevallen dat u moet rekenen op hoge extra kosten

op Schiphol! Indien de deelnemer de reis niet of niet geheel kan

meemaken bij gebrek aan de nodige documenten, komt zulks met

alle daaraan verbonden gevolgen voor zijn rekening. Als u op de deelnemerslijst

liever een afwijkende naam wilt kunt u dat ons het beste

telefonisch apart doorgeven.

Gezondheid

Om te kunnen deelnemen aan onze reizen is een goede gezondheid

vereist. Het tempo van de reizen ligt doorgaans niet te hoog en wij

verwachten dat ieder het kan bijhouden. Wij bieden optimaal comfort,

maar bij reizen naar bestemmingen met een minder ver ontwikkelde

toeristische infrastructuur verwachten wij van de deelnemers bereidheid

zich aan te passen aan de lokale omstandigheden.

een-persoonskamers

Een-persoonskamers zijn schaars, maar aanvragen kunnen wij

doorgaans van te voren bevestigen. De toepasselijke, door de hoteliers

gevraagde toeslag staat bij elke reis vermeld. Veelal worden tweepersoonskamers

voor alleengebruik aangeboden, hetgeen hogere

kosten met zich meebrengt. U kunt zich natuurlijk ook opgeven voor

indeling met een medereiziger/ster in een twee-persoonskamer. Mocht

zich uiteindelijk dan geen andere gegadigde melden voor indeling,

dan krijgt u wèl een een-persoonskamer, maar hoeft u niet alsnog de

aangegeven toeslag te betalen. Dit geldt niet voor de reizen waar bij de

reisgegevens is vermeld dat de indelingsregeling niet van toepassing is.

Wat is inbegrepen

Standaard inbegrepen in de reissommen*:

a. internationale vluchten met gerenommeerde maatschappijen

in de economy klasse

b. luchthaven- en vliegbelastingen, brandstof- en veiligheids-

toeslagen, enz. zoals bekend bij het ter perse gaan van deze

Cultoura. Indien deze kosten verhoogd worden, zijn wij

genoodzaakt deze extra heffing alsnog door te belasten.

c. entreekosten, tenzij anders vermeld

d. alle vervoer zoals aangegeven in het betreffende programma.

Wij gebruiken in de meeste gevallen onderweg exclusief voor ons

gezelschap gereserveerde touringcars, taxi’s, e.d.

e. alle lokale belastingen, parkeergelden etc.

f. hotelaccommodatie in goede, eersteklas hotels, tenzij uitdrukkelijk

anders vermeld in de reisbeschrijving

Cultoura 153 54 mei 2012

g. alle ontbijten plus de maaltijden zoals aangegeven bij de betref-

fende reis

h. de excursies, bezoeken e.d. volgens programma, met uitzonde

ring van als zodanig omschreven facultatieve excursies

i. toegangskaarten bij muziekreizen volgens programma

j. de diensten van onze Nederlandse wetenschappelijke reisleider

k. waar mogelijk en zinvol de diensten van een technisch

reisbegeleider

l. de eventuele diensten van lokale begeleiders/gidsen

m. de diensten van kruiers in hotels e.d., waar mogelijk

n. alle fooien en bedieningsgelden

o. kennismakingsbijeenkomst, indien vooraf ge noemd bij de

reisbeschrijving

Standaard niet inbegrepen bij de reissommen*

a. de reis van uw woonplaats naar Schiphol, vertrekplaats

touringcar of internationale trein, v.v.

b. alle niet bij de reis inbegrepen maaltijden

c. verzekeringen (zie volgende pagina)

d. uitgaven van persoonlijke aard zoals drankjes, souvenirs,

wasserij e.d.

e. visakosten en eventuele kosten om deze te verkrijgen.

* eventuele afwijkingen worden bij de reisbeschrijvingen aangegeven

Betaling

Bij boeking is een aanbetaling verschuldigd van 15% van de reissom

met een minimum van € 50,-. Bij sommige reizen zoals muziekreizen

of cruises is een additionele aanbetaling vereist i.v.m. toegangskaarten,

reserveringskosten e.d. Dit staat dan vermeld bij de reisgegevens van

de betreffende reis. De annuleringskostenverzekering verleent ook

dekking over deze extra aanbetaling. U behoeft de aanbetaling niet

zelf te berekenen: die vindt u terug op de factuur. De aanbetaling wordt

vermeerderd met de premie van de eventueel door u af te sluiten annuleringskostenverzekering.

Zes weken voor vertrek dient het restant van

de reissom in ons bezit te zijn.

AnVR-Consumentenvoorwaarden

Ons bedrijf is aangesloten bij de ANVR. Deze vereniging

hanteert strenge normen voor het lidmaatschap en

bevordert de kwaliteit van de reizen en van de informatie daarover.

De reizen in deze reisgids worden aangeboden onder het beding dat

de ANVR-Consumentenvoorwaarden (Deel A-Reisvoorwaarden

- en/of Deel B-Boekingsvoorwaarden) van toepassing zijn op alle

aanbiedingen in deze reisgids, tenzij uitdrukkelijk wordt aangegeven

dat dit niet het geval is. Deze ANVR-Consumentenvoorwaarden zijn

opgenomen in de ANVR- Informatiebrochure. De brochure bevat

naast de ANVR-Consumentenvoorwaarden ook andere belangrijke

informatie. Wij zullen u – indien gewenst – een exemplaar van deze

brochure verstrekken.

SGR

Onze organisatie is eveneens aangesloten bij de Stichting

Garantiefonds Reisgelden. Alle in dit programma

gepubliceerde reizen vallen volledig onder de garantie van de SGR. De

garantie houdt in dat de consument ervan verzekerd is zijn vooruitbetaalde

reissom terug te krijgen, als de reisorganisator, de vervoerder

of de accommodatieverschaffer door financieel onvermogen de overeengekomen

tegenprestatie niet kan nakomen. Uw reissom is zo dus

door de SGR gegarandeerd.

Calamiteitenfonds

Onze organisatie is ook aangesloten bij de Stichting

Calamiteitenfonds Reizen. Alle door ons gepubliceerde

reizen vallen daarom onder de garantie van het Calamiteitenfonds.

Deze garantie houdt in dat u als consument die deelneemt aan een

door ons georganiseerde reis:

- (een deel van) uw reissom terugkrijgt indien wij de reis als gevolg

van een calamiteit niet of niet volledig kunnen uitvoeren


- de noodzakelijke meerkosten vergoed krijgt indien wij als gevolg

van een calamiteit de reis moeten aanpassen of indien wij u onverhoopt

vervroegd moeten repatriëren. In de brochure ’Garantie voor

uw vakantie’ staat de volledige garantieregeling van het Calamiteitenfonds

beschreven.

Duurzaamheid

Duurzaam toerisme is niets anders dan reizen en rekening houden

met milieu, mensen, natuur en cultuur, zodat ook aan volgende generaties

aantrekkelijke bestemmingen kunnen worden aangeboden. De

ANVR-reisbranche voelt zich hierbij betrokken en zet zich in voor

Duurzaam Toeristisch Ondernemen (DTO). Ons bedrijf voldoet aan

de ANVR-DTO verplichting waarbij de reisonderneming o.a. een

daartoe opgeleide coördinator heeft aangesteld die met goed gevolg

een examen heeft afgelegd. Ook hebben wij een beleidsverklaring

en een programma met praktische maatregelen opgesteld, waarin

staat beschreven hoe wij nu en in de toekomst met de zorg voor het

milieu omgaan. U kunt onze beleidsverklaring en programma m.b.t.

Duurzaam Toeristisch Ondernemen nalezen op onze website. Via

de organisatie GreenSeat kunnen onze deelnemers nu ook op een

groene stoel reizen. Indien u hieraan meedoet, geeft u huishoudens

in ontwikkelingslanden toegang tot duurzame energie door de CO2uitstoot

van uw reis te compenseren. Dit zorgt voor minder CO2 en

een verbetering van de leefomstandigheden van de lokale families.

De bijdrages hiervoor zijn afhankelijk van de CO2-uitstoot van

uw reis en variëren van € 12,- (binnen Europa en het Middellandse

Zeegebied) tot maximaal € 71,- (verre bestemmingen) per persoon

per reis. Alle informatie kunt u vinden op: www.greenseat.nl. U kunt

op uw aanmeldingsformulier aangeven of

u hieraan mee wilt doen. Deze bijdrage is

uiteraard geheel vrijblijvend.

Bagage

Bij vliegreizen geldt in het algemeen dat de deelnemers maximaal

23 kg bagage per persoon mogen meenemen, tenzij uitdrukkelijk

anders vermeld in de reisbescheiden. Bij vluchten naar bepaalde

bestemmingen gelden andere regelingen, zoals bijvoorbeeld een

maximum van twee stuks bagage.

enquêteformulieren

Korte tijd na terugkeer van een reis wordt aan alle deelnemers(sters)

een enquêteformulier gezonden. Het is een belangrijk communicatiemiddel

tussen reizigers en organisatie. Als u aan de enquête

deelneemt (en wij hopen dat u dat doet) kunt u er zeker van zijn dat

zulks een waardevolle bijdrage is aan kwaliteitsbewaking en, indien

nodig, kwaliteitsverbetering. Het is echter ondoenlijk dat Academische

Reizen reageert op de inhoud van elk formulier. Bedanken voor

uw bijdrage doen wij u hier bij voorbaat!

Wijzigingen

1. Tot 8 weken voor vertrek kunnen op verzoek van de deelnemers

- voor zover mogelijk - wijzigingen worden aangebracht,

waarvoor naast eventuele andere bijbetalingen, per ’party’

€ 35,- in rekening wordt gebracht. Bij wijzigingen vanaf de 56e dag

voor de dag van vertrek zijn in het algemeen de annuleringsbepalingen

van toepassing.

2. Buiten bovengenoemd bedrag zullen bovendien aan de

deelnemer(s) de communicatiekosten in rekening worden gebracht

voor een verandering c.q. overboeking.

3. Academische Reizen behoudt zich te allen tijde het recht voor om

kleine wijzigingen in het gepubliceerde programma aan te brengen

wanneer de omstandigheden zulks wenselijk maken.

prijswijzigingen

Wij behouden ons het recht voor om de reissom te wijzigen indien

(nieuwe) heffingen zoals vervoerstoeslag, BTW, toeristenbelastingen,

luchthavenbelastingen, brandstoftoeslagen, veiligheidstoeslagen en

toepasselijke wisselkoersen daartoe aanleiding geven. Verhogingen

van deze kosten zullen daarbij netto, dus zonder opslag, worden

doorberekend.

Annulering

Annulering door Academische Reizen

Academische Reizen behoudt zich het recht voor tot 21 dagen voor

vertrek een reis te annuleren indien er onvoldoende aanmeldingen

zijn. De bedoelde annulering zal door ons zo tijdig mogelijk aan de

geboekte deelnemers worden meegedeeld. In dat geval worden alle

reeds betaalde bedragen aan de deelnemers gerestitueerd. Indien

zich gewichtige omstandigheden voordoen die uitvoering van de reis

onmogelijk of onwenselijk maken kan de organisatie op elk moment

besluiten de reis te annuleren. Wij zullen dan proberen een alternatief

te bieden. Indien dit niet door de reizigers wordt aanvaard worden alle

reeds betaalde gelden teruggestort. Indien het Nederlandse Ministerie

van Buitenlandse Zaken een negatief reisadvies heeft gegeven dan

beoordelen wij van geval tot geval hoe wij daarmee omgaan. In alle

gevallen zijn de toepasselijke ANVR-voorwaarden van kracht.

Annulering door een deelnemer

Indien een deelnemer zijn inschrijving annuleert zijn per persoon de

volgende bedragen verschuldigd (volgens de ANVR-voorwaarden):

a. bij annulering t/m 42 dagen vóór de dag van vertrek 15% van de

reissom plus de eventuele extra aanbetaling (o.m. bij muziekreizen);

b. bij annulering vanaf de 42e dag t/m de 28e dag vóór de dag van

vertrek: 35% van de reissom. De kosten van annulering lopen op tot

100% op de dag van vertrek.

De premie voor een annuleringskostenverzekering wordt niet gerestitueerd,

daar u immers gedurende een zekere tijd dekking heeft

genoten. Door ondertekening van het inschrijfformulier c.q. het

doen van de verschuldigde aanbetaling geeft de deelnemer(ster) te

kennen, dat hij/zij kennis heeft genomen van deze voorwaarden en

daarmee akkoord gaat.

N.B. Een annulering wordt eerst van kracht, als een schriftelijke

bevestiging hiervan door ons is ontvangen. Bij bepaalde reizen zullen

van het bovenstaande afwijkende annuleringsbepalingen gelden, die

dan bij de desbetreffende reisbeschrijving zijn vermeld.

Klachten

Ondanks al onze bemoeienissen en zorgen is het mogelijk dat de

deelnemer een gerechtvaardigde klacht heeft. Deze klacht dient voor

Verzekeringen

Wij bemiddelen bij reis- en annuleringskostenverzekeringen in

samenwerking met Europeesche verzekeringen. U kunt op het

inschrijfformulier aangeven welke verzekeringen u wenst.

Annuleringsgarantieverzekering

Een annuleringsgarantieverzekering biedt niet alleen vergoeding

als u om een dringende reden moet annuleren (b.v. overlijden,

ziekte, ook van familieleden in de 1e en 2e graad), maar ook onder

bepaalde voorwaarden vergoeding van de gehele reissom als u de reis

zou moeten afbreken. De premie bedraagt 6% van de reissom plus

€ 3,50 poliskosten, plus assurantiebelasting à 9,7% van die

premie inclusief poliskosten. Met een toeslagpremie van 1% kunt

u ook uw waarnemer verzekeren, zodat u ook uitkering krijgt

indien uw waarnemer uitvalt en u daardoor niet aan de reis

Cultoura 153 55 mei 2012

zover mogelijk op de plaats waar de reden tot de klacht ontstond bij

onze reisleider te worden ingediend. Als dat niet mogelijk is, of als de

klacht niet bevredigend wordt opgelost, moet deze uiterlijk binnen

één maand na terugkeer in Nederland schriftelijk en gemotiveerd

worden ingediend bij ons kantoor. Mocht de klacht niet tot tevredenheid

worden afgedaan, dan heeft de deelnemer tot uiterlijk 3

maanden na afloop van de reis de gelegenheid om zijn klacht tegen

een vergoeding te laten behandelen door de Geschillencommissie

Reizen, Postbus 90600, 2509 LP Den Haag. De beslissing van deze

commissie heeft de kracht van een bindend advies. Dit houdt in

dat na een beslissing van de Geschillencommissie een beroep op de

burgerlijk rechter slechts beperkt mogelijk is.

Algemeen voorbehoud

Kennelijke fouten of vergissingen in dit reisprogramma binden ons

niet. Wij behouden ons het recht voor wijzigingen aan te brengen

in de reisroute en de bijbehorende accommodatie wanneer hiertoe

gegronde redenen bestaan en stellen ons niet aansprakelijk voor het

eventuele ongerief. De reisorganisator aanvaardt geen verantwoordelijkheid

voor foto’s, folders en ander voorlichtingsmateriaal, voor

zover door derden uitgegeven, zelfs indien deze via de reisorganisatie

aan reizigers wordt verstrekt.

Uitsluiting en aansprakelijkheid

1. Wanneer blijkt dat een deelnemer hinder of overlast oplevert of

kan opleveren, zodanig dat een goede uitvoering van de reis daardoor

naar ons oordeel in sterke mate wordt bemoeilijkt, kan deze

deelnemer van (verdere) deelname worden uitgesloten. Alle daaruit

voortvloeiende kosten komen voor zijn rekening. De betrokken deelnemer

kan restitutie worden verleend van de reissom of een gedeelte

daarvan, indien hem ter zake van zijn uitsluiting geen verwijt treft.

2. De aansprakelijkheid van Academische Reizen is geregeld in de

Reisvoorwaarden van de Vereniging van ANVR-Reisorganisatoren.

Krachtens die bepalingen is Academische Reizen niet aansprakelijk

voor schade waarvoor aanspraak op vergoeding bestaat uit hoofde

van een reis- of annuleringskostenverzekering of de regeling met het

Calamiteitenfonds.

3. De reisorganisator aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de

door de deelnemers reeds gemaakte kosten zoals premies voor verzekeringen,

vaccinatiekosten, visumkosten, aanschaf van kleding en

literatuur, indien een reis niet kan doorgaan.

kunt deelnemen. Een annuleringskostenverzekering moet binnen

7 dagen na boeking worden afgesloten.

Reisverzekeringen

De basisdekking vormt het uitgangspunt van de verzekering en

bestaat uit de onderdelen personenhulpverlening, telecommunicatiekosten,

buitengewone kosten (bijvoorbeeld extra reis- en

verblijfkosten door een ernstige ziekte) en bagage. Daarnaast kunt u

kiezen uit diverse uitbreidingen zoals geneeskundige kosten. Als u de

verzekering uitbreidt met de Topdekking, heeft u de meest complete

reisverzekering. De Topdekking kent hogere verzekerde bedragen

én ook nog eens 2 jaar nieuwwaarde voor bagage. De premies per

persoon per dag bedragen:

Keuze Basisdekking Topdekking

Geneeskundige kosten en ongevallen:

Europa incl. Middellandse Zee-landen: € 1,60 € 2,10

Wereld: € 2,50 € 3,00

Toeslag voor Geld € 0,50 per polis per dag. Poliskosten: €3,50.


Schematisch overzicht van Academische Reizen in 2012

Reisdoel of titel Reisduur Reisleiding Cultoura nr. periode

Nederland/België jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan

Cultoura-trips 1 Zie speciaal programma x x x x

Maritiem Zeeland 2 Dr. P. van Royen 152 21 - 22

Maastricht en Luik 3 Mw. drs. N. Mulder-Hijmans 151 15 - 17

West-Europa jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan

Baden-Baden 5 Mw. dr. E. Nikkels 151 22 - 26

Berlijn 7 idem 151 31 - 6

Dresden 5 idem 152 26 - 30

Leipzig 6 Mw. drs. K. Reichenfeld 151 21 - 26

Potsdam en Berlijn 6 Prof. dr. E. Moormann 152 29 - 3

Documenta Kassel 5 Drs. S. Kochanek 152 26 - 30

Operafestival München 5 Mw. dr. E. Nikkels 152 21 - 25

Germania Inferior 4 Dr. ing. K. Peterse 152 20 - 23

Van Osnabrück naar Berlijn 6 idem 153 11 - 16

Sylvester München 7 Mw. dr. E. Nikkels 153 27 - 2

Parijs 5 Mw. drs. A. van der Horst 152 25 - 29

Tuinen Loire 7 M. Lafaille 152 4 - 10

Tuinen Ile-de-France 5 idem 153 29 - 3

Bourges en de Berry 9 Drs. A. van Run 152 10 - 18

De Provence 7 Dr. ing. K. Peterse 153 6 - 12

Lille en Gent 3 R. Schram 152 20 - 22

Lille 4 Mw. drs. A. van der Horst 153 12 - 15

Kerstfeest Parijs 5 Mw. E. Metdepenninghen 153 22 - 26

Toulouse en omgeving 8 Drs. H. Holtmaat 153 15 - 22

Londen 4 Mw. drs. R. Ophof-van Dijk 151 17 - 20

Londen 4 Dr. A Witte 153 16 - 19

Zuid-Engeland 7 Mw. dr. Th. Heres 152 19 - 25

Midden/Oost/Noord-Europa jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan

Wenen: Gustav Klimt 5 Drs. E. Becker 151 14 - 18

Donaucruise 8 Mw. E. Metdepenninghen 151 4 - 11

Schubertiade 6 Mw. dr. E. Nikkels 152 15 - 20

Mondsee 6 idem 153 31 - 5

Mozartwoche Salzburg 5 idem 153

23 - 27

Wenen en Boedapest 8 Mw. drs. H. Peterse

en dr. ing. K. Peterse 153 22 - 29

Cruise Rusland 11 Mw. drs. J.Janssen 152 22 - 1

Oezbekistan 12 Drs. R. Nimetoellaëv 151 24 - 4

Georgië 13 Drs. K. Onwijn 152 14 - 26

Stedenreis Oekraïne 12 idem 153 5 - 16

Zuid-Europa jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan

Napels en omgeving 8 Dr. ing. K. Peterse 151 9 - 16

Triëste en omgeving 8 Mw. drs. H. Peterse 151 21 - 28

Ravenna en Venetië 8 Dr. H. Singor 151 8 - 15

Florence beeldhouwkunst 5 Dr. A. de Koomen 152 29 - 2

De Marken en de Abruzzen 9 Dr. D. Rijser 152 27 - 5

Sicilië 11 Prof. dr. F. Meijer 152 23 - 2

Etrurië 9 Dr. Chr. Greco 153 5 - 13

Florence 8 Prof. dr. M. Kwakkelstein 153 22 - 29

Taormina en omgeving 8 Dr. H. Singor 153 15 - 22

Rome 8 Prof. dr. F. Meijer 153 8 - 15

Van Urbino naar Rome 8 Dr. D. Rijser 153 20 - 27

Pompeii en omgeving 8 Dr. ing. K. Peterse 153 20 - 27

Granada en omgeving 8 Drs. H. Holtmaat 151 9 - 16

Madrid 7 Dr. L. Lichtenberg 152 11 - 17

De Spaanse zilverroute 8 Drs. H. Holtmaat 153 1 - 8

Lissabon en omgeving 5 Dr. H. Tromp 151 28 - 1

Noord-Portugal 7 Drs. A. Rosa de Carvalho 153 28 - 4

De Azoren 10 Dr. T. Reijers 152 19 - 28

Klassiek Griekenland 12 Prof. dr. F. Meijer 151 18 - 29

De Cycladen 10 Dr. H. Singor 152 24 - 2

Cyprus 9 Dr. K. Innemée 153 21 - 29

Nabije Oosten/Afrika jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan

West-Turkije 9 Mw. drs. I. de Haan-van de Wiel 151 21 - 29

Zuid-Egypte en Nubië 15 Dr. K. Innemée 151 19 - 2

Istanbul 6 idem 153 25 - 30

Marrakech en de Hoge Atlas 8 Dr. H. Tromp 153 9 - 16

Jordanië 10 Mw. drs. N. Mulder-Hijmans 153 25 - 3

Azië en Amerika jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan

Birma 18 Mw. drs. M. Dalmeijer 151 10 - 27

Maleisië en Singapore 12/16 idem 152 6 - 21

Hart van India 17 idem 153 16 - 2

Mongolië 14 Mw. ir C. la Chapelle 152 8 - 21

China 14 Mw. Ir. G. Kan en drs. B. Kan 152 7 - 20

Thailand en Cambodja 16 Dr. H. Singor 153 23 - 7

Washington DC 9 Drs. L. Jeurissen 153 22 - 30

2 0 1 3

More magazines by this user
Similar magazines