Download de wandeling. - Zicht op Maastricht

NL Euroute NL Euroute NL 92
“The problem with those councils is that you usually see only the inside of the conference buildings.
Sometimes you go to places where you would like to go back. From Maastricht I only remember these
very fi ne halls and the hotels. They had been excellent in the preparation. We had good quarters
there.” Uffe Ellemann-Jensen, oud-minister van Buitenlandse Zaken van Denemarken
Waar de
geest van
het verdrag
rondwaart
De Euroute leidt ons langs de plaatsen in en om Maastricht die herinneren aan de
Eurotop 1991 en de ondertekening van het Verdrag van Maastricht in 1992. De Eu-
route bestaat uit een wandelparcours van zo’n drie kilometer door het centrum van
de stad en biedt de mogelijkheid via enkele Extra Routes verderaf gelegen locaties
te bezoeken. In de wandeling zijn ook de twaalf cafés opgenomen die tijdens de
Eurotop een land van de EU vertegenwoordigden via aankleding, muziek,
drankjes en hapjes. i

Start
We beginnen de Euroute 92 bij het
VVV-kantoor in het Dinghuis aan de
Kleine Staat. Dit gotische gebouw
uit 1475 is opgetrokken uit Naamse
steen in Maaslandse Renaissance-
stijl. Het was lange tijd het hoogste
gebouw in de stad. Daarom was
de brandwacht ook erin gevestigd.
Bijzonder is de hoge zijgevel met
vakwerkbouw aan de Jodenstraat.
Die is laat-middeleeuws. De voorge-
vel stamt uit de zestiende eeuw. Het
Dinghuis was een gerechtsgebouw.
Wij spreken nog steeds van een kort
‘geding’. Dingen betekende zoveel
als rechtspreken. Daar komt de naam
Dinghuis vandaan. Daar zetelde het
college van de hoogschout en zeven
schepenen zowel van het Luikse als
van het Brabantse Hooggerecht, toen
de Hertog van Brabant en de prins-
bisschop van Luik het in Maastricht
voor het zeggen kregen. In feite
had het Dinghuis daarmee al een
Euregionale functie avant la lettre.
Links naast het warenhuis Bijenkorf
(vanaf het VVV-kantoor door de Kleine Staat
lopend) vinden we het café dat zich in Italiaanse
sferen hulde in 1991:
> Au Mouton Blanc – Italië, Kersenmarkt 10.
De stadsherberg Au Mouton Blanc bood tijdens
de Eurotopdagen de mediterrane gastvrijheid
van een echte ‘Casa Italia’.
Keer terug door de Kleine Staat en ga
bij de VVV rechtdoor de Muntstraat in.
U loopt de Muntstraat uit tot aan de Markt.
1. Stadhuis
Op de Markt, staat het monumentale
Stadhuis, gebouwd tussen 1659 en 1664
naar het ontwerp van de architect Pieter
Post (1608-1669) die ook het Koninklijk
Paleis in Amsterdam ontwierp. Het gebouw
draagt de kenmerken van de Hollandse
renaissancestijl in zijn strakke eenvoud
en perfecte symmetrie. Klassieke pilasters,
raampartijen en lijsten sieren de vier
identieke gevels. De grote centrale hal in
het interieur wordt het ‘plein’ genoemd. De
koepel is met allegorische fresco’s beschilderd
door Theodoor van der Schuer (1643-
1707). In het interieur vindt men prachtige
Vlaamse achttiende eeuwse wandtapijten
en kostbare schilderijen van Hollandse
meesters. Het historische carillon met zijn
43 klokken wordt regelmatig door de
stadsbeiaardier bespeeld.
In het stadhuis vond op de avond van
maandag 9 december 1991 het diner van
de staatshoofden en regeringsleiders plaats
in de Burgemeesterskamer. De ministers
van Buitenlandse Zaken dineerden in de
Collegekamer en de ministers van Financiën
in de Prinsenkamer.
Volgens oud-burgemeester Houben, die als
gastheer optrad en buiten in de decemberkoude
de hoge gasten ontving, werden hier
de echte beslissingen genomen. “De regeringsleiders
en hun adviseurs zelf zeggen
altijd dat de wandelgangen heel belangrijk
zijn, al helemaal als de ambiance er goed
is. Het stadhuis was wat dat betreft perfect.
Ook voor premier Lubbers was het heel
belangrijk dat hij er even informeel met iedereen
rond de tafel kon zitten, terwijl het
anderzijds toch offi cieel moest”, aldus Hou-

en. De burgemeester zelf kreeg overigens
aan het begin van de Eurotop een speciale
Europese ambtsketen omgehangen door
premier Lubbers. “Een aantal ondernemers
vond het aardig om juist vanwege het gastheerschap
van de stad ter gelegenheid van
de Eurotop een speciale ambtsketen aan te
bieden, die kon refereren aan Europa, met
de sterren als symbool voor zowel de landen
als Maastricht. Immers ook Maastricht
kent een ster in zijn wapen.” Het ontwerp
was zeer fraai: een buitengewoon massieve
zilveren ambtsketen, waarvan het materiaal
door de Amsterdamse zilversmid Rob Smit
met een bijzondere tint was gepatineerd.
De ambtsketen was voor de regeringsleiders
een teken van herkenning. Een burgemeester
met het Europese symbool van de
sterren prominent rond z’n schouders. Zo
wist Maastricht zich op een stijlvolle wijze
met een ‘knipoog’ Europees te presenteren,
blikt Houben terug. Hij droeg symbolisch
de stadssleutel over aan premier Lubbers
die zich voor even ‘Heer van Maastricht’
mocht noemen.
Iets meer dan tien jaar later werd in de
nacht van 31 december 2001 op 1 januari
2002 op de Markt de ‘Nacht van de Euro’
gevierd.
Het Mooswief, een beeld van een goedlachse
Maastrichtse marktvrouw van de Maastrichtse
kunstenaar Charles Vos begroet
de bezoeker van de stad allervriendelijkst.
Aan de andere zijde van de Markt staat
een beeld van de beroemde Maastrichtse
geleerde Jan Pieter Minckelers met de altijd
brandende vlam in de gaspijp.
Met uw rug naar de trappen van het stadhuis
loopt u rechtuit en slaat dan linksaf
de Grote Gracht in. Vervolgens neemt u de
eerst weg links, de Helmstraat omhoog.
2. Dominicanerkerk
Aan het eind van de geheel vernieuwde
Helmstraat ligt aan een klein pleintje links
de pas gerestaureerde Dominicanerkerk.
Daarin is nu de boekhandel Selexyz Dominicanen
gevestigd. De gotische kerk werd
gebouwd tussen 1267 en 1294, maar heeft
ook nog talrijke romaanse elementen. De
Dominicanen hadden in het bijbehorende
klooster domicilie tot 1795. De oudste
wandschildering van Nederland is in het
interieur van de boekhandel te zien. Ze stelt
scènes voor uit het leven van Thomas van
Aquino. Van het klooster resteert alleen nog
de fraaie krulgevel van het portiersgebouw.
Van 1805 tot 2006, dus tot de boekhandel
erin gevestigd werd, heeft het kerkgebouw
de meest uiteenlopende bestemmingen gehad,
van stadsmagazijn tot fi etsenstalling.
Rond de Eurotop van 1991 werden in deze
kerk tal van activiteiten georganiseerd,
zoals concerten door diverse ensembles
uit de Euregio en tentoonstellingen over
Europa, Limburg en Europa, het Europees
Parlement en de Euregio. Zo zong het
Kammerchor des Aachener Bach Vereins er
heel toepasselijk op 21 november 1991 de
Bach Kantate ‘Wachtet betet’. Oud-premier
Ruud Lubbers en voorzitter van de Europese
Commissie Jacques Delors bezochten er
een audiovisuele presentatie over ‘Het
ontstaan van Europa’. “Ook was er ’s avonds
een bijeenkomst voor de delegatieleden in
de Dominicanerkerk, die vol kerstbomen
stond. Normaal gesproken hangt er altijd
een wat muffe lucht, maar nu hing er een
welriekende dennengeur”, vertelt Cobus
van der Velden, toentertijd de onmisbare
rechterhand van Lubbers.
Wij vervolgen onze route over het Dominicanerkerkplein
naar het Vrijthof.

3. Vrijthof
Het Vrijthof, het kloppend hart van de
Maastrichtse binnenstad, vormt de ruimtelijke
‘opmaat’ voor de twee magistrale kerken
Sint-Servatiusbasiliek en de Sint-Jan in
de zuidwesthoek van het plein. Het monumentale
plein is de belangrijkste ontmoetingsplek
voor de Maastrichtenaren. Naast
de Sint-Servaaskerk ziet men de robuuste
façade van de voormalige militaire Hoofdwacht.
Aan de zuidzijde van het Plein ligt
het Museum Spaans Gouvernement; aan de
noordzijde ligt het naar generaal Dibbets
genoemde Generaalshuis, dat dienst doet
als prestigieuze entree tot het Theater aan
het Vrijthof.
Op het plein werd in december 1991 voor
het eerst een echte kerstmarkt gehouden.
Deze markt was onderdeel van het
zogenaamde Europapaviljoen, waarin drie
interessante themadiscussies plaatsvonden
over het Europa van de burger, het Europa
van de Euregio’s en over de arbeidsmarkt in
de regio Maas/Rijn. Premier Lubbers opende
het paviljoen op 8 december 1991.
> Brittanique – Groot Brittannië, Vrijthof 6.
Café ‘Brittanique’ was tijdens de Eurotop het
trefpunt voor Engelse gasten. In de Brittanique,
sinds jaar en dag gespecialiseerd in uitstekende
ontbijten, kon men terecht voor een typisch Engels
ontbijt of een ‘pint’, zij het geen Engels
ale maar Limburgs Brand’s bier.
> In den Ouden Vogelstruys – Frankrijk, Vrijthof
15. Dit café, ook wel ‘De huiskamer van Maastricht’
genoemd, serveerde Limburgs-Franse culinaire
combinaties zoals ‘stekbroed Brie’, ‘pain de
Paris met Rommedoe’, ‘asperges met vin d’Alsace’
en ‘soupe l’oignon et aux poireaux met uien en
prei uit het dorp Sint Pieter.’ De gevel was in
Franse stijl, maar beslist niet ‘met de Franse slag’
versierd. De decoratie toonde ‘Franse struisvogels’
in een bloemenbed dat de Franse tricolore voorstelde.
Wie de naam Frans, François of Francien
droeg, was eregast in Le Vieu Autruche.
Bij In den Ouden Vogelstruys linksaf,
de Platielstraat in.
> Van Bommel – Nederland, Platielstraat 13-15.
Enkele stappen van het Vrijthof verwijderd in de
Platielstraat ligt een groot koetshuis uit 1700,
café Van Bommel. Ten tijde van de Eurotop droeg
het etablissement een echte historische naam:
La Patraque. Dat was de bijnaam van gravin
Henriëtte d’Oultremont, de tweede echtgenote van
Koning Willem I, die in 1792 in Maastricht ter
wereld kwam. Zij signeerde al haar correspondentie
aan de koning met La vieille Patraque, wat
wil zeggen: het oudje dat jou dierbaar is.... maar
kennelijk waardeloos voor het Nederlandse volk.
Het Nederlandse volk was Henriette d’Oultremont
niet welgezind, omdat zij de tweede echtgenote
van de vorst was, maar ook omdat ze van
Belgische komaf was en bovendien nog katholiek.
In het kader van de Eurotop serveerde de patron
uit iedere Nederlandse provincie een lokale of
provinciale specialiteit.
Aan de noordzijde van het Vrijthof ligt het
Theater aan het Vrijthof, waar op oudejaarsavond
2001 in het kader van de Nacht
van de Euro een dansvoorstelling werd
opgevoerd.
U loopt voor het theater langs naar links
en gaat voor het postkantoor rechtsaf de
Statenstraat in. Aan het eind van de straat
gaat u linksaf de Grote Gracht op.
4. Soirongebouw
Op nummer 82 aan de Grote Gracht staat
het Soirongebouw, waarin nu de Faculteit
der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen
van de Universiteit Maastricht is

gevestigd. Het huis was een rijke woonstede
gebouwd voor twee kanunniken van het
kapittel van Sint Servaas, de gebroeders
Soiron.
Hier worden sinds 2002 European Studies
gedoceerd. Tijdens de Eurotop in 1991 was
er de Rijkshogeschool Opleiding Tolk-
Vertaler Maastricht gehuisvest. Het pand
Grote Gracht 90-92 herbergt de smaakvolle
‘Hof van Tilly’, waar nu vele hoogleraren
van de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen
kantoor houden en
waarin diverse Europese onderzoeksinstituten
van de universiteit zijn gevestigd. De
Hof van Tilly is genoemd naar een van de
militaire gouverneurs van Maastricht. In
een van de wanden van de binnenhof is een
bijzonder fraaie fontein aangebracht met
een reliëf waarop een mythologische scène
is afgebeeld.
> Café de Poort – Portugal, Oude Tweebergerpoort
8b. Tegenover de Hof van Tilly ligt café
‘De Poort’, waar in het kader van de Eurotop
heerlijke salades, soepen en stokbrood werden geserveerd
en Portugese wijnen werden geschonken.
In die Portugese entourage paste de fado-muziek
wonderwel.
U loopt de Oude Tweebergerpoort op en
neemt de eerste straat rechts. De straat
stijgt behoorlijk naar het Sint-Servaasklooster.
In de basiliek van Sint-Servaas, de
stadspatroon van Maastricht, werd destijds
een internationale tentoonstelling van
kerststallen georganiseerd. Deze voorname
pelgrimskerk is meer dan een bezoek
waard. U loopt onder de beide zware bogen
door die de straat overwelven en ziet vervolgens
aan de linkerkant de Sint-Janskerk.
Het Henric van Veldekeplein is een van de
mooiste plekjes van Maastricht.
5. Sint-Janskerk
In de Sint-Jan werd op zondagmiddag 8 december
1991 de Jacques Delors Chair ingesteld
door de universiteiten van Maastricht,
Aken en Luik en de open universiteit van
Heerlen. Alle hoogwaardigheidsbekleders
waren aanwezig: premier Ruud Lubbers,
minister van Buitenlandse Zaken Hans van
den Broek, minister van Financiën Wim
Kok, Eurocommissaris Frans Andriessen,
burgemeester Philip Houben, gouverneur
Emile Mastenbroek en natuurlijk Europees
Commissievoorzitter Jacques Delors
zelf. Natuurlijk waren er vele hoogleraren
aanwezig, inclusief de toenmalige rector
magnifi cus van de Rijksuniversiteit Limburg:
Job Cohen.
De kerk dateert uit de 14e-15e eeuw en was
oorspronkelijk doopkapel voor de Sint-Servaas.
Later werd hij vergroot tot parochiekerk.
Sinds 1632 is de kerk in gebruik door
de Nederlands Hervormde Gemeente. De
70 meter hoge toren werd in 1475 gebouwd
naar het voorbeeld van de Domtoren in
Utrecht. Tijdens de laatste restauratie werd
de toren opnieuw geschilderd in de rode
tint die ze vele eeuwen voordien had.
Wij vervolgen onze route over het Sint
Servaasklooster en staan beneden gekomen
recht voor het oud-gouvernement.
6. Oud-Gouvernement
Het gebouw werd in 1935 uitgevoerd naar
ontwerp van Rijksbouwmeester G.C.Bremer.
Tot die tijd lag hier het gouvernementspaleis
uit 1777.
In dit gebouw vergaderden van 1936 tot
1986 de Provinciale Staten van Limburg.
De woning van de ‘gouverneur’ - de commissaris
van de koningin in Limburg wordt
nog steeds gouverneur genoemd – bevond
zich erin. Evenals de zalen voor de provin-

cieraad en het collegebestuur. Achter het
centrale deel van het gebouw is een zeer
fraaie tuin aangelegd. De gevels zijn van
gele baksteen op een basement van Kunrader
steen. Andere architeconische details
zijn uitgevoerd in Naamse hardsteen.
In 1981 kwam hier de Europese Raad bijeen,
toen de eerste Europese top in Maastricht
werd gehouden. Tegenwoordig is er de
Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de
Universiteit Maastricht gehuisvest.
U loopt, kijkend naar het gebouw, rechtsaf
en steekt het kruispunt Lenculenstraat-
Tongersestraat over naar de Ezelmarkt.
7. Bonnefantenklooster
Op de hoek van de Kakeberg en de Bonnefantenstraat
ligt het Bonnefantenklooster
waar sinds 2006 het Visitors’ Centre van
de Universiteit Maastricht is gevestigd. Het
klooster dankt haar naam aan de zusters
die het bouwden: de ‘dames des bons enfants’.
Verder is hier onder andere het
Center for European Studies gevestigd en
kan men bij Coffeelovers voortreffelijke
koffi e drinken. Vele Europese instituten
hielden hier Open Huis op 7 december
1991, de zaterdag vóór de Eurotop.
Ooit was het gebouw een klooster met
meisjespensionaat, een kazerne, een atelier,
een museum en universiteitsbibliotheek. In
meer dan vier eeuwen ging het Bonnefantenklooster
een paar keer in vlammen op
en is het tijdens belegeringen van de stad
zwaar onder vuur genomen. Het gebouw
kent een geschiedenis van verwoesting en
verval, maar ook van restauraties. De laatste
verbouwing van het klooster kostte 5,7 miljoen
euro. De eikenhouten tribune, die het
grootste deel van de kerk vult, is uitgerust
met achttien monitoren waarop bezoekers
informatie vinden over zaken als opleidin-
gen, het aanbod aan studentenkamers in
de stad, sportvoorzieningen en universitair
onderzoek. Op de muur boven de tribune
- de zogenoemde Wall of Fame – projecteren
beamers de namen van de 22 duizend Maastrichtse
alumni. Op het oxaal, een soort balkon
waar in de kloostertijd het koor zong
en een orgel prijkte, ligt de Karl Dittrichzaal.
De zeventig bontgekleurde collegestoelen,
omgeven door grote kloosterramen,
zijn in een hoefi jzervorm opgesteld, ook wel
Harvard-opstelling genoemd.
We lopen terug naar de Tongersestraat
en gaan rechtsaf de Lenculenstraat in. Op
het einde rechtsaf de Kapoenstraat in; de
eerste straat links in, de Witmakersstraat;
oversteken naar de Cortenstraat. Via de
Cortenstraat komen we op het Onze lieve
Vrouweplein.
> Charlemagne – België, Onze Lieve Vrouweplein
24. Dit café, vernoemd naar Karel de Grote, stond
tijdens de Eurotop geheel in het teken van België,
compleet met Belgische bieren, een aangepaste
menukaart en live-optredens van Belgische
artiesten.
> De Lanteern – Griekenland, Onze Lieve Vrouweplein
26. Het is goed toeven bij De Lanteern, waar
men zich in 1991 even in Griekenland waande
met overbekende Griekse specialiteiten en drankjes
en de meeslepende sirtaki, de Griekse reidans.
> De Bòbbel – Spanje, Wolfstraat 32. De Bòbbel
hulde zich tijdens de Eurotop in Spaanse sfeer. Er
werden diverse tapas, Spaanse wijnen en sherry’s,
als ook typische Iberische gerechten geserveerd,
omlijst met live-optredens van een Spaanse dansgroep
en orkest.
> Hotel Derlon – België, Onze Lieve Vrouweplein
6. In het chique Hotel Derlon verbleef de voltallige

Belgische delegatie onder leiding van premier
Martens, minister Maystadt van Financiën en
minister Eyskens van Buitenlandse Zaken.
Eyskens herinnert zich het bezoek nog goed.
Hij vond het een “klein maar bijzonder gezellig
hotel, dat is gebouwd op de ruïnes van een oude
Romeinse vesting: het traject over de Maas
voor het Romeinse leger dat geleid heeft tot de
benaming Mosae Trajectum, Maastricht. Het
restaurant was op de benedenverdieping ondergebracht
met zicht op blootgelegde opgravingen.
Wij ontbeten ’s ochtends beneden en leunden
tegen de oude Romeinse muren, wel een beetje
vreemd”, zo vertelt hij. “Op de brokstukken van
de opgedolven zuil stonden vaag de letters CVP
gebeiteld, wat aanleiding gaf tot allerlei geestige
commentaren onder de Belgen.” ii CVP is namelijk
ook de afkorting van de (Belgische) Christelijke
Volkspartij, de huidige CD&V.
8. European Centre for Development
Policy Management
Onze Lieve Vrouweplein 21. Dit instituut stimuleert
sinds 1986 de handelsbetrekkingen
en ontwikkelingshulp tussen de Europese
Unie en landen uit Afrika, het Caraïbisch
gebied en de Stille Oceaan.
9. European Institute for Public
Administration (EIPA)
Onze Lieve Vrouweplein 22. Het Europees
Instituut voor Bestuurskunde werd
opgericht op de eerste dag van de Europese
Top te Maastricht in 1981. Het verzorgt trainingen
en doet onderzoek naar bestuurskunde
en Europees beleid en ondersteunt
de overheidsdiensten van de lidstaten van
de Europese Unie en van de kandidaat-lidstaten.
Langs de prachtige Onze Lieve Vrouwebasiliek
gaan we bij de Graanmarkt rechtsaf de
Sint Bernardusstraat in.
> Bonne Femme – Ierland, Graanmarkt 1. Café
Bonne Femme veranderde tijdens de Eurotop in
een Ierse pub met Ierse drankjes en hapjes; de
Irish Pub op de Wyckerbrugstraat was er destijds
nog niet!
> In ’t Knijpke – Duitsland, St. Bernardusstraat
13. In dit markante Maastrichtse café werden
onder de keldergewelven Duitse gerechten
voorgeschoteld tijdens het Eurotop-weekeinde.
Wij lopen de Bernardusstraat uit en gaan
door de Helpoort (de oudste stadspoort van
Nederland), via de Boompjes de Hoge Brug
op.
De Hoeg Bröck vormt sinds 2003 als fi ets- en
voetgangersbrug de verbinding tussen het
oude stadscentrum en de moderne wijk
Céramique.
> Crowne Plaza Hotel Maastricht – Denemarken,
Ierland, Italië, Portugal, Ruiterij 1. Links van de
brug ziet u het chique Crowne Plaza Hotel Maastricht.
Dit is het enige vijfsterrenhotel van de stad
en hier overnachtten in 1991 dan ook de premiers
Poulsen, Haughey, Andreotti en Cavaco Silva.
In het hotel was ook de tentoonstelling ‘Eurotop
‘81/’91’ te zien met gouaches van Guus van Eck.
10. Plein 1992
Aan het eind van de brug ligt Plein 1992,
het hart van de nieuwe wijk Céramique.
Het plein werd door architect Jo Coenen
ontworpen naar aanleiding van het Verdrag
van Maastricht. In het patroon van het
plaveisel zijn dan ook in bronzen plaquettes
het Euroteken en het jaartal ‘1992’ aangebracht.
In het aan dit plein gelegen Centre
Céramique is het European Journalism
Centre gevestigd en het Europees Centrum
voor Werk en Samenleving. In het Centre
Céramique vond in 2001 een forum plaats
over het op te richten Euromonument.

We lopen langs de Maas, door het Charles
Eyckpark, naar het Euromonument.
11. Stars of Europe
Het Euromonument Stars of Europe staat
op de ‘eurotonde’ voor het Bonnefantenmuseum
van de Italiaanse architect Aldo Rossi.
Het ontwerp van het gedenkteken is van
de Italiaans-Nederlandse architect Maura
Biava. Het bestaat uit 35 sterren op palen
met een hoogte variërend van 2,5 tot 12
meter (niet toevallig). De 12 hoge palen in
de buitenste cirkel symboliseren namelijk
de 12 lidstaten die tijdens de Eurotop lid
waren van de EG. De overige 23 sterren
symboliseren de toekomstige lidstaten.
Op elke paal staat een uitspraak van een
Europese fi losoof. Het Euromonument
werd op 7 februari 2002 onthuld door de
oud-minister van Buitenlandse Zaken, Hans
van den Broek. Dat was precies tien jaar
na de ondertekening van het Verdrag van
Maastricht. Op diezelfde dag vergaderde de
Europese Centrale Bank in het Gouvernement.
We lopen onder de John F. Kennedybrug
door en bereiken de publieksingang van het
Gouvernement.
12. Gouvernement
Sinds 1986 vergaderen Provinciale Staten
van Limburg in dit gebouw. Ook het
hoofdkantoor van de Euregio Maas-Rijn is er
gevestigd. Het Gouvernement was het ‘heilige
der heilige’ tijdens de Europese Raad.
Beneden in de Feestzaal vergaderden op 9
en 10 december 1991 de staatshoofden en
regeringsleiders. Een groot deel van het gebouw
moest voor de top worden ontruimd.
Premier Lubbers verbleef in de kamer van
gouverneur Mastenbroek en Jacques Delors,
voorzitter van de Europese Commissie, in
de kamer van kabinetschef De Bruyn, met
een prachtig uitzicht op de Maas. De Britse
premier Major was ondergebracht in de
kamer van drs. J. Knapen, directeur van
de afdeling Welzijn. Knapen schreef een
welkomstgroet:
Dear Prime Minister,
I would like to welcome you to the Province of
Limburg and especially to Maastricht. I hope
your stay here will be fruitful and enjoyable. It is
with great pleasure and honour that I offer you
the use of my offi ce. I hope that it will meet your
needs. iii
Major schreef hem een week na de top:
I can imagine nothing more irritating than to
give up one’s offi ce for an international meeting,
but we were most grateful to have use of it. I
wonder how you manage to do any work with
such a delightful view from your window? I can
certainly say that our delegation has never been
so well accomodated at any previous European
Council. I am sure that contributed to the success
of the meeting, which was an outstanding
achievement by the Dutch Prime Minister and the
Dutch Presidency. iv
Het was voor het eerst tijdens een Europese
Raad dat Lubbers de inmiddels bekende
biechtstoelprocedure invoerde: hij liet,
toen de onderhandelingen vastliepen, de
regeringsleiders op zijn kamer komen om
te bespreken wat ze op hun hart hadden
om daarna een ‘Lubberiaans’ compromis
te formuleren. De Britse premier lijkt het
goede resultaat (ook voor hem) deels toe te
schrijven aan de goede accommodatie.
Boven in de Statenzaal vond de ondertekening
van het Verdrag van Maastricht plaats
op 7 februari 1992. De tafel in de Statenzaal
is speciaal voor die ceremonie voor ƒ 6.000,-
gemaakt. Later zijn er de munten ingelegd

die tijdens de Eurotop voor de gasten op
het nachtkastje van de hotelkamers lagen.
De Europese geest waart daar nog rond.
Men is er trots op om in deze ‘heilige’ zaal
te komen vergaderen, aldus Jos Kievits,
kabinetschef van de gouverneur.
In de hal vond na de ondertekening een
diner plaats. In de vele gangen van het
gebouw hangen nu schilderijen van Guus
van Eck, die tijdens de Eurotop in het MECC
werden gebruikt als achtergrond in de
persruimten van de verschillende landen.
Zo staat bij Duitsland de Duitse vlag en
de Brandenburger Tor afgebeeld en bij
Griekenland de Acropolis. Op de achtergrond
van elke schildering zijn bovendien
enkele typerende Maastrichtse bouwwerken
geschilderd, zoals de Servaasbrug en
de Sint-Janskerk. Verder moest het woord
‘Maastricht’ op een zodanige plaats geschreven
zijn, dat het exact naast de politicus
in beeld kwam als hij zijn persconferentie
hield. “We gingen zover dat we afspraken
met de huishoudelijke dienst van het
MECC dat zij de stoelen zodanig zouden
neerzetten dat men niet vóór het woord
‘Maastricht’ ging zitten”, vertelt oud-provincievoorlichter
Paul ’t Lam. “Kohl kwam toen
met zijn eigen stoel: een mega bureaustoel
uit Duitsland voor Herrn Bundeskanzler
gedurende de persconferentie. Toen moest
die achterwand omhoog worden gebracht,
want Kohl zat zo hoog dat het woord ‘Maastricht’
uit beeld zou vallen. Er moesten op
het laatste moment nieuwe gaten geboord
worden. Je doel was: ik wil dat het woord
Maastricht bij de internationale pers in
beeld is.” Uiteindelijk leverden Kohl en
Maastricht prachtig beeldvullend materiaal
op. Zo had ieder zijn eigen wensen:
de Deense minister moest een harde zetel
hebben. “Zorg voor plusminus vier harde
kussens voor het geval men ernaar vraagt”,
zo luidde de instructie. v
Finish
We verlaten het Gouvernement door de
bestuursingang en lopen het bruggetje
over. Daar stuiten we op een marmeren
zuiltje dat ook herinnert aan de Europese
Raad van 1991 en de ondertekening van het
Verdrag van Maastricht. Dit is het eindpunt
van de Euroute.
Vanaf de bushalte tegenover het gouvernement
aan de Limburglaan rijden regelmatig
bussen in de richting van het centraal
station en het centrum.
EXTRA route: MECC, Forum 100
Het Maastrichts Expositie en Congres
Centrum (MECC) dateert uit de jaren ’80 en
diende tijdens de Eurotop als perscentrum
voor circa tweeduizend journalisten uit de
hele wereld. Ook waren er voorafgaand symposia
van de Unie van Europese Federalisten
en de Europese Beweging Nederland. Voor
elke lidstaat was een persruimte ingericht
met als achtergrond een toepasselijk schilderij
van Guus van Eck. De pers bivakkeerde
er drie dagen, maar er kwam bar weinig
nieuws. Bijgevolg werd elke offi cial die iets
te melden had uit het hermetisch gesloten
Gouvernement, bij buitenkomst meteen
besprongen door een horde journalisten.
Om de eerste versies van het verdrag schijnt
zelfs te zijn gevochten, zodat er bloed aan
de documenten kleefde.
In de zakagenda die de journalisten als
relatiegeschenk hadden gekregen stond
op woensdag 11 december de verjaardag
van Hans van den Broek vermeld. Omdat
de onderhandelingen dinsdagavond tot na
24.00 uur duurden, was hij dus jarig toen

het eindakkoord tot stand kwam. Toen Van
den Broek vlak voor 1.30 uur ’s nachts de
grote perszaal van het MECC binnenkwam,
zongen de journalisten ‘Happy birthday’.
“Ik stond met een glas water in de hand. Ik
had evenals zovele anderen toch een gevoel
van grote opluchting”, zo herinnert Van
den Broek zich zijn bijzondere verjaardag.
Het evenement waarmee het MECC zich
wereldwijd op de kaart heeft gezet, is The
European Fine Art Fair (TEFAF). De Belgische
oud-minister Eyskens bezoekt nog elk voorjaar
deze grootse kunst- en antiekbeurs ter
wereld. Verder is er sinds 2006 weer baanwielrennen:
de Eurozesdaagse Maastricht
in oktober.
Het MECC is ruim vijf minuten lopen
verwijderd van het Gouvernement. Vanaf
het Forum rijden elke vijf minuten bussen
naar het centrum en het centraal station
en v.v. Aan de oostkant van het MECC ligt
bovendien NS-station Maastricht-Randwyck
met rechtstreekse verbindingen naar
Maastricht en Roermond.
> Hotel Golden Tulip Barbizon – Duitsland, Griekenland,
Spanje, Groot-Brittannië, Nederland,
Europese Commissie, Forum 110. In dit hotel,
pal naast het MECC, logeerde de top van de top.
Naast de Duitse bondskanselier Kohl en voorzitter
van de Europese Commissie Delors ook een
groot aantal ministers en premiers: Mitsotakis
van Griekenland, González van Spanje, Major
van Groot-Brittannië en Lubbers van Nederland.
Directeur Scheerens weet te vertellen dat het hotel
speciaal voor de Eurotop is uitgebreid met 180
kamers. Het hotel was pas vrijdags voor de
top klaar. Scheerens werd die nacht door
oud-burgemeester Houben gebeld met de
mededeling dat John Major al op zaterdagochtend
zou arriveren. In het hotel was op de derde
etage speciaal voor Major een suite in Engelse
stijl ingericht, compleet met een ruim four poulster
bed. Dit was blijkbaar zo enthousiast naar
buiten gebracht dat het al vóór de Eurotop in
geuren en kleuren in de Britse tabloids stond.
Kennelijk voldeden Majors kamers niet, want op
last van de beveiliging mocht de Britse premier
er niet overnachten, dus ruilde hij van kamer met
de Duitse bondskanselier Helmut Kohl. Major
heeft dus nooit in ‘zijn’ king-size bed geslapen en
Kohl verbleef in een hem vreemde totaal Engels
aangeklede suite.
Het was in het hotel een drukte van belang.
Tot diep in de nacht werd er door de delegaties
onderhandeld en om 6.00 uur ’s ochtends waren
er ‘breakfast meetings’ tussen Lubbers en Major
of Lubbers en Kohl, zo vertelt Scheerens. Scheerens
zelf had overigens thuis hotelpersoneel te logeren,
omdat er door de uitbreiding extra personeel nodig
was dat van elders moest komen. Omdat alle
hotels in Maastricht en omgeving overvol waren,
was er geen plek voor die extra werkkrachten.
EXTRA route: Sint Pietersberg,
Luikerweg
Vlak voor de Eurotop was het plateau van
de Sint-Pietersberg het toneel van een groot
vliegerfestijn voor de jeugd.
Groen Links hield eerder op 21 november
1991 een manifestatie ‘Groen Links over de
Top’ in het Fort Sint Pieter. Stellingen die
geponeerd werden, waren onder andere:
“Krijgen we een Europese Unie met een
ecologische en sociale dimensie of gaat
het Europa de komende jaren ten koste
van de burgers?” en “Krijgt het Europees
Parlement eindelijk een volwaardige rol
met bijbehorende democratische bevoegdheden
of blijft het de schaamlap voor een
technocratisch apparaat dat vanuit Brussel
zijn oekazes blijft uitdelen?”. Er maakte
toentertijd geen enkele groene partij deel
uit van enige regering in de EG-landen. vi

De Sint Pietersberg biedt met zijn 150
meter hoge top een prachtig uitzicht over
de stad. De berg bestaat voornamelijk uit
kalksteen en bij de winning daarvan zijn
in de afgelopen eeuwen de zogenoemde
‘mergelgrotten’ ontstaan, een labyrint van
20.000 gangen.
U kunt gratis parkeren in de wijk aan de
voet van de Sint Pietersberg, of bovenop het
plateau. Met het openbaar vervoer neemt u
vanaf het centrum/station de bus en stapt
uit bij de halte Mergelweg/Sint Pietersberg.
Het is dan nog circa 300 meter te voet.
EXTRA route: Château Neercanne,
Cannerweg 800
Op de Belgisch-Nederlandse grens ligt
Château Neercanne uit 1698 met een
schitterend uitzicht over het glooiende
landschap en het riviertje de Jeker. Koningin
Beatrix trad hier als gastvrouw op
tijdens het staatsbanket voor de Eurotop.
Hare Majesteit noemde Maastricht een
stad die vanaf het begin van onze jaartelling
een kruispunt van Europese culturen,
taalgebieden en handelsstromen is geweest.
De Koningin besloot met de legendarische
woorden: “In de hoop dat deze conferentie
zal kunnen beantwoorden aan de hoge
verwachtingen die velen ervan hebben, en
U de verzekering gevend dat ik graag persoonlijk
wil bijdragen door geen bezwaar
te maken wanneer ik mijn hoofd op onze
munt zal moeten offeren voor een E.C.U.,
verzoek ik U allen met mij het glas te heffen
op onze vergadering.” viii De Europese
regeringsleiders dejeuneerden hier op 9
december. Chefkok Hans Snijders verzorgde
een voortreffelijk menu.
Het kasteel produceert zijn eigen wijn die
in een mergelgrot wordt opgeslagen. De
toenmalige Deense minister van Buiten-
landse Zaken denkt met gemengde gevoelens
terug aan dat déjeuner: “De Koningin
der Nederlanden bood een magnifi eke
lunch aan, met zelfs Nederlandse wijn die
was gebotteld in de regio van Maastricht.
Niemand van ons wist dat Nederland
wijn produceerde. Ik moet wel zeggen dat
ik sindsdien geen Nederlandse wijn heb
gekocht, maar het was een interessante
belevenis.” In de groeve zetten Koningin
Beatrix en de regeringsleiders hun namen
op de mergelwand: ‘het geboortekaartje van
de euro’.
Bij Château Neercanne kunt u gratis
parkeren. Elk uur rijdt een bus vanaf het
centrum/station naar Kanne en v.v. Op
zon- en feestdagen en vanaf 19.00 moet u
wel minstens een uur voor vertrek (gratis)
reserveren via 043 - 350 57 07.
Op weg naar of van Château Neercanne,
kunt u een kort uitstapje maken naar de
Apostelhoeve in het Jekerdal (halte Cannerweg-Dalingsweg),
de grootste wijngaard
van Nederland. De wijngaard levert jaarlijks
zo’n 35.000 fl essen witte wijn op. Zoals vermeld
op de menukaart werd bij het diner
in het stadhuis op 9 december een Riesling
Apostelhoeve uit 1990 geschonken.
Tussen het centrum aan de westoever van
de Maas en het station komen we nog enkele
landencafés en hotels tegen:
> Klinkers – Denemarken, Rechtstraat 12.
Scandinavische sfeer was te proeven bij café
Klinkers, dat zich presenteerde als een Deens café.
Er was een levende zeemeermin aanwezig en bij
de borrelhapjes werd Aquavit geserveerd.
> Hotel Résidence Beaumont – Denemarken en
Griekenland, Wycker Brugstraat 2. In dit chique
hotel resideerden enkele nachten de delegaties

van Denemarken, Griekenland, de Europese
Commissie en het Secretariaat van het Europees
Parlement.
> Brand’s Bierhuis – Luxemburg, Spoorweglaan
4. Om te kunnen proeven van Luxemburgse sferen,
wijn en muziek moest je in 1991 in Brand’s
Bierhuis zijn, gelegen tegenover het station.
> Grand Hotel de l’Empereur - Luxemburg,
Stationsstraat 2. Hier overnachtte onder meer de
Luxemburgse delegatie van premier Santer (de
latere voorzitter van de Europese Commissie), minister
van Buitenlandse Zaken Poos en minister
van Financiën Juncker (de huidige premier). De
L’Empereur kijkt uit op het station.
> Hotel Novotel – Groot-Brittannië en Frankrijk,
Sibemaweg 10. Dit hotel, meteen bij de afslag
van de A2, bood onderdak aan de delegaties van
Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.
EXTRA route: Hotel Prinses Juliana,
Broekhem 11, Valkenburg
François Mitterrand verbleef tijdens de
Eurotop in het hotel. Tegen zijn gewoonte
– normaliter kwam hij altijd iets te laat
op vergaderingen - arriveerde de Franse
president al op zondag 8 december in Zuid-
Limburg. Die avond dineerde hij in ‘Juliana’
met de Italiaanse premier Andreotti. Er
stonden oesters op het menu, Mitterrands
lievelingsgerecht. Andreotti stelde hem
voor om in 1999 de girale euro in te voeren.
De president kon zich daar wel in vinden en
noemde dit jaartal de volgende dag prompt
aan de vergadertafel, waarna men het snel
eens werd. Inderdaad werd op 1 januari
1999 de girale euro ingevoerd. Hotel Juliana
was in december 1991 even een vesting met
140 politieagenten, een eigen presidentiële
staf bestaande uit acht lijfwachten, een
chef de cuisine, een oberkelner en een
kamerheer. De president had zijn eigen
telefoonkabels meegenomen. Toenmalig
directeur Paul Steevens was blij dat alles
vlekkeloos verliep en dat Mitterrand zich
thuis had gevoeld in Valkenburg. De Franse
president was immers ziek, zodat er achter
zijn limousine altijd een ambulance door
het Limburgse landschap reed in geval er
iets zou gebeuren.
Dankzij een ononderbroken familietraditie,
die teruggaat tot 1914, behoorden Hotel
Prinses Juliana en Restaurant Juliana
decennialang tot de internationale
gastronomische top.
EXTRA route: Hotel Kasteel Erenstein,
Oud-Erensteinerweg 6, Kerkrade
Binnen de historische muren van dit
dertiende eeuwse kasteel is een stijlvol à la
carte restaurant gevestigd. Stoere muren,
fonkelende kroonluchters en krakende
traptreden houden het rijke verleden
levend. Het kasteel wordt omringd door
een slotgracht en een schilderachtig park.
Bij mooi weer vormt de oorspronkelijke
binnenplaats de unieke achtergrond voor
een luisterrijk diner. Het kasteel huisvest
niet alleen een restaurant, het beschikt ook
over comfortabel ingerichte zalen en salons.
Hier verbleef de Duitse delegatie tijdens de
Eurotop.

Noten
i Bastiaens, L. (1991). Voorbereidingen Europese
Top op 9 en 10 december 1991 in Maastricht, d.d.
23 augustus. 1.88/b.07.01.
i Eyskens, M. (1992). Buitenlandse Zaken en de
Oost-West-kentering 1989-1992. Tielt: Lannoo;
p.272.
iii Knapen, J.G.J. Brief aan de Prime Minister, d.d. 9
december 1991.
iv Major, J. (1991). Brief aan Drs. Knapen, d.d. 17
december 1991.
v Provinciearchief Eurotop 1991.
vi Verkerk H. (1991). Persbericht Groen Links in de
EG d.d. 15 november. 1.88/b.07.05A
Bron: Harmans, G.M.L. (2005). Maasticht & Zuid-
Limburg. Houten: Van Reemst Uitgeverij.
vii H.M. de Koningin (1991). Welkomstwoord bij
lunch Maastrichtse Top, 9 december 1991.
viii De Limburger (1991). ‘Mitterrand heeft zich bij
ons heel lekker gevoeld’, d.d. 12 december.
Déjeuner au Château Neercanne
Maastricht, le 9 décembre 1991
À l’occasion du Conseil Européen
Salade de langoustines croquantes au
‘chutney’ de citron et courgettes
Kabeljauw in een vinaigrette van
tomaten en koriander
Fazentenborst met witlof en
aardappeltoefjes
Charlotte met mandarijnen
Koffi e en chocoladetaart
Dîner
Maastricht, le 9 décembre 1991
à l’occasion du Conseil Européen
Bombe de saumon à la crème
Médaillons de chevreuil à la limbourgeoise
Bavaroise aux amandes
Moka
Riesling Apostelhoeve 1990
Saint-Estèphe Château Domeyne 1985

Start

Finish
1. Stadhuis (Town Hall)
2. Dominicanerkerk (Dominican Church)
3. Vrijthof
4. Soirongebouw (the Soiron building)
5. Sint-Janskerk (Church of St. John)
6. Oud-Gouvernement
(The old government buildings)
7. Bonnefantenklooster
(Bonnefanten Convent)
8. European Centre for Development
Policy Management
9. European Institute for Public
Administration (EIPA)
10. Plein 1992
11. Stars of Europe
12. Gouvernement
(Provincial Government Buildings)