Tekst persconferentie onderwijs 27 juni 2012.pdf - Open Vld

openvld.be

Tekst persconferentie onderwijs 27 juni 2012.pdf - Open Vld

Naar een Vlaams

secundair

onderwijs 2.0

De Open Vld visie op het secundair

onderwijs van de 21e eeuw

Tekst persconferentie 27 juni 2012

Vlaams Parlement

1


Vooraf

De voorbije dagen kwam het debat omtrent de hervorming van het secundair

onderwijs in een stroomversnelling. Niet omwille van de inhoud van de gedane

voorstellen tot hervorming, wel omdat de meerderheidspartijen CD&V, N-VA en sp.a

hierover van mening verschillen en omdat zij die meningsverschillen blijkbaar via de

media willen uitvechten.

Hoewel een oppositiepartij zijnde, schept Open Vld geen genoegen in dit zoveelste

voorval van politiek gekibbel tussen de Vlaamse meerderheidspartijen. Integendeel

zelfs, Open Vld beschouwt dit als onaanvaardbaar omdat het gaat over de

toekomst van de Vlaamse schoolgaande jeugd in een globaliserende context en

dus, bij uitbreiding, over de toekomst van Vlaanderen. Onze kinderen, ouders en

leerkrachten verdienen beter dan dat over hun toekomst beslist moet worden door

een kibbelende bende ministers. Open Vld deelt dus niet de mening van de

minister-president dat dit dossier binnen de Vlaamse Regering moet worden

besproken en beslecht. Open Vld deelt daarentegen wél de mening van de

minister-president dat over dit dossier geen politiek steekspel mag worden gespeeld

en dat dit dossier niet in een sfeer van politiek gekibbel mag ondergedompeld

worden.

Om die redenen is Open Vld van oordeel dat de hervorming van het secundair

onderwijs geen dossier is dat aan deze meerderheid alleen mag worden

overgelaten: deze meerderheid is duidelijk niet sterk genoeg om dit cruciale dossier

tot een goed einde te brengen. Vlaanderen kan zich niet permitteren dit dossier te

laten mismeesteren zoals dit bij andere dossiers gebeurde (Oosterweel, Uplace,

etc...) . Dit dossier behoeft dan ook een breed, maatschappelijk debat: de toekomst

van het Vlaams onderwijs en dus van onze kinderen is niet van deze

meerderheidspartijen alleen.

Open Vld positioneert zich daarom met deze nota in het debat door een duidelijke

stellingname inzake de toekomst van het (secundair) onderwijs in Vlaanderen. Op

die manier wil Open Vld een inbreng hebben in deze onmiskenbaar belangrijke

materie.

1. De probleemstelling

Het (secundair) onderwijs in Vlaanderen wordt, internationaal gezien, reeds

decennia tot de betere van de klas gerekend. Onze afgestudeerden, in welke

richting dan ook, worden reeds lang gekenmerkt als sterk gekwalificeerde mensen

die in om het even welke omgeving sterk presteren.

2


Deze waardering mag ons evenwel niet blind maken voor problemen en

bedreigingen die om de hoek kunnen schuilen. Zo mogen we in Vlaanderen niet

blind zijn voor de niet-gekwalificeerde uitstroom van jongeren uit het secundair

onderwijs. Afhankelijk van de gebruikte indicator (EAK of SSL) stroomt 8,60% resp.

12,4% van onze jongeren ongekwalificeerd uit het secundair onderwijs.

Daarnaast stellen we vast dat door een gebrekkige talentherkenning en oriëntering

heel wat jongeren terechtkomen in een verkeerde studierichting. Ouders mikken bij

aanvang van het secundair onderwijs, bij gebrek aan een duidelijk beeld van het

concrete talent van hun kind, onaangepast op een bepaalde studierichting en zien

zich dan genoodzaakt om hun kind naar een andere richting te laten doorstromen

omdat de schoolresultaten duidelijk maken dat hun kind niet in de studierichting zit

die past bij zijn of haar talent.

Tevens wordt vastgesteld dat de socio-economische context van het gezin

waarbinnen kinderen leven, in een zekere mate bepaalt in welke richting elk kind het

secundair onderwijs zal aanvatten.

De oorzaak van deze vastgestelde problemen en bedreigingen wordt gelegd bij de

leeftijd van het kind waarop moet gekozen worden voor een richting in het

secundair onderwijs, nl. 12 jaar bij de overgang van het lager naar het secundair

onderwijs. Deze keuze zou te vroeg vallen en, met andere woorden, door deze

keuze op een latere leeftijd te laten maken, zou de kans op een betere studiekeuze

kunnen stijgen, met minder ongekwalificeerde uitstroom, minder verkeerde

studiekeuzes en minder invloed van socio-economische context tot gevolg.

Het is in deze context dat de Vlaams minister van Onderwijs kiest voor een heel grote

wijziging van het secundair onderwijs, met een brede, gemeenschappelijke eerste

graad, een mogelijk schrappen van het B-attest, het wegwerken van de schotten

tussen ASO, TSO, BSO en KSO, enz. Kortom, de minister trekt de kaart van een grote

structuurhervorming als oplossing voor de vastgestelde problemen en bedreigingen.

2. Open Vld trekt een andere kaart

Open Vld kijkt door een liberale bril naar de toekomst van het onderwijs in

Vlaanderen. Onderwijs moet onze kinderen vormen en opleiden tot vrije,

geëmancipeerde mensen die zich op basis van hun eigen, specifieke talenten en

persoonlijkheid kunnen ontwikkelen tot volwaardige participanten van het

maatschappelijke leven, zowel persoonlijk als professioneel. M.a.w. het beste uit elk

kind halen.

De overheid heeft daarbij tot taak ervoor te zorgen dat alle kinderen met gelijke

kansen van een dergelijk onderwijs kunnen genieten. Gelijke kansen betekent

evenwel niet een gelijke uitkomst! Elk mens heeft zijn eigen talenten, interesses,

3


vaardigheden en mogelijkheden en om die reden kan en mag het onderwijs niet

streven naar het afleveren van al die talenten met eenzelfde uitkomst.

De grote structuurhervorming die de Vlaams minister van Onderwijs nu proefballongewijs

lanceert, biedt te weinig de mogelijkheid maatwerk te leveren voor elk kind.

Waar alle grote internationale onderwijshervormingen in de richting gaan van

maatwerk voor elk kind, gaat minister Smet de andere richting uit. De minister ziet in

het hervormen van de structuren een oplossing voor het gebrekkig detecteren,

ontwikkelen en sturen van elk individueel talent. Met andere woorden, de minister

mikt op de hardware van het onderwijs.

Open Vld volgt de minister op deze ingeslagen weg niet. Open Vld kiest voor een

aanpassing van de software van het onderwijs, zijnde investeren in

talentherkenning, talentoriëntering en talentontwikkeling. Door in te zetten op deze

sleutelaspecten van het pedagogische proces kan men veel effectiever en

efficiënter komen tot het oplossen van de vastgestelde problemen en tot het

afwenden van de bedreigingen. Dit wil zeggen dat men vooral ook moet investeren

in de leerkrachten. Met andere woorden, niet zozeer hervormen van de hardware,

maar investeren in de software.

Moderniseren van ons onderwijs is nodig, maar het weggooien van het kind met het

badwater is dat niet. De voorstellen van de minister dreigen dit wel te doen. Een

andere aanpak is dus vereist.

3. Iedereen is sterk !

Een opvallend gegeven in de benadering van de minister is dat hij blijft spreken over

"sterke" en "zwakke" leerlingen.

Open Vld wil, door de kaart te trekken van talentherkenning, talentontwikkeling en

talentoriëntering, komen tot een mentaliteitswijziging bij kinderen, ouders en

leerkrachten: iedereen is sterk! Elk talent verdient het om sterk genoemd te worden.

Wanneer een dergelijke benadering de regel wordt en wanneer afgestapt wordt

van het hiërarchiseren van menselijke talenten (met het intellectueel abstraherende

talent bovenaan de ladder), dan pas kan men komen tot het juist begeleiden en

oriënteren van onze kinderen.

Open Vld pleit er dan ook voor om in de toekomst enkel nog te spreken over sterke

leerlingen, telkens in functie van het specifieke talent: “abstraherend sterk”,

“technisch sterk”, “creatief sterk” en “sportief sterk”, zonder enige hiërarchie tussen

deze talenten. Geen hiërarchie betekent dan ook geen waterval.

Deze mentaliteitswijziging en deze benadering van studieloopbaanbegeleiding

behoeft evenwel geen structuurwijziging. Wel integendeel, het wijzigen van de

4


hardware, de structuren, zal er enkel toe leiden dat nog kwaliteitsverlies een

bijkomende bedreiging om de hoek zal worden en dat oude wijn enkel in nieuwe

zakken zal worden gegoten.

De software, daar is het om te doen. De grootste hervorming die men in het

secundair onderwijs kan doorvoeren, is er dan ook één die niet focust op het

secundair onderwijs, maar wel op het basisonderwijs en op ons onderwijzend

personeel. Open Vld zet dan ook ten volle in op deze twee factoren.

4. Inzetten op het basisonderwijs

De Vlaams minister van Onderwijs wil komen tot een brede, gemeenschappelijke

eerste graad in het secundair onderwijs om de studiekeuze uit te stellen en aldus de

studiekeuze te verbeteren. Ironisch genoeg beschikt ons onderwijs nu al over een

brede, gemeenschappelijke graad, zijnde het volledige basisonderwijs. Onze

kinderen zitten van de kleuterschool tot en met het zesde leerjaar van de lagere

school in een heterogene groep die eenzelfde leeraanbod voorgeschoteld krijgt.

Vanuit dat perspectief kan men dus de studiekeuze aan het einde van het

basisonderwijs veel performanter en dus juister maken door het vermogen tot en de

aandacht voor talentherkenning, talentontwikkeling en talentoriëntering bij

leerkrachten, scholen en CLB’s te verhogen. Men kan dus hetzelfde doel bereiken

zonder over te moeten gaan tot een grote structuurhervorming waarvoor geen

maatschappelijk draagvlak bestaat.

Open Vld trekt dan ook die kaart: de Vlaamse overheid moet inzetten op een sterker

basisonderwijs, o.m. via de volgende maatregelen:

- een verlaging van de leeftijd waarop de leerplicht start

- een betere aansluiting van de derde graad van het lager onderwijs bij de

eerste graad van het secundair onderwijs

- aandacht voor vakken en vaardigheden zoals techniek, technologie, cultuur,

creativiteit, kritisch denken

- vroeger starten met vreemde talenonderricht

- werken met meer vakleerkrachten in het lager onderwijs, bijv. voor het vak

Frans

- identificatie van talenten in het basis onderwijs i.p.v. het hiërarchiseren van

talenten

5


- meer aandacht voor remediëren van sociale ongelijkheid en een groter

bewustzijn van het belang van talentontplooiing en de groeicurve van

kinderen

- CLB’s een grote rol geven in de studiekeuze en – begeleiding

- een verplicht draaiboek voor elke school m.b.t. talentoriëntering van kinderen

- een analyse van de beginsituatie van leerlingen om zo te komen tot een

betere evaluatie van leerwinsten

- talentoriëntering als element in de kwaliteitszorg van scholen

5. Inzetten op het onderwijzend personeel

Talentherkenning, talentontwikkeling en talentoriëntering zijn kerntaken die we aan

ons onderwijzend personeel toewijzen. Dat is hun fundamentele opdracht: kennis en

vaardigheden overbrengen op een manier die past bij het talent van elk kind. Dit

impliceert maatwerk, hetgeen op zijn beurt hoog kwalitatieve professionals

impliceert.

Vlaanderen is rijk aan dergelijke professionals, maar hun voortbestaan wordt al enige

tijd bedreigd. Door de demografische evoluties, door het verlies van

aantrekkingskracht van het beroep, door de te grote uitstroom binnen de eerste 5

jaar van wie aan het beroep is begonnen, door de te beperkte mogelijkheden om

vanuit een andere sector in te stromen in het beroep, worden we met een tekort

aan leerkrachten geconfronteerd dat tegen 2020 rond de 20.000 zal schommelen.

Open Vld wil daarom zwaar inzetten op de lerarenopleiding en de lerarenloopbaan.

Wat betreft de lerarenopleiding gaat het o.m. om de volgende maatregelen:

- opzetten van talentherkenning, talentontwikkeling en talentoriëntering als

rode draad doorheen de opleiding

- idem wat betreft het vermogen tot gedifferentieerd lesgeven

- een verhoging van de talenkennis van de leerkrachten

- meer aandacht voor aspecten zoals leren leren en sociale vaardigheden

- meer praktijkervaring uitbouwen, bijv. al van in het secundair onderwijs voor

wie interesse betoont voor het lerarenberoep

- op termijn streven naar masters op alle niveaus

6


Wat betreft het verhogen van de aantrekkelijkheid, de waardering en de

ondersteuning van de lerarenloopbaan denkt Open Vld o.m. aan:

- het wegwerken van de administratieve overlast

- een verhoging van het werkcomfort en welbevinden

- meer werkzekerheid voor jonge leerkrachten, bijv. via een vervangingspool

- een onderzoek naar de mate waarin loon- en functiedifferentiatie mogelijk is

binnen het lerarenkorps

- het toelaten van oudere leerkrachten tot expertfuncties of ondersteunende

functies

- maatregelen om een flexibelere zij-instroom vanuit andere beroepen te

faciliteren, o.m. via de verloning

- maatregelen om meer mannen in het onderwijsberoep te krijgen

- de organisatie van gedegen en frequente bijscholing en vorming teneinde de

vereiste competenties actueel te houden

6. Om wat te bereiken?

Het leerlingportfolio!

Het eindresultaat van deze investeringen in het basisonderwijs en in het onderwijzend

personeel moet zijn dat elk kind op maat van zijn of haar talent aan het einde van

het lagere onderwijs kan beschikken over een eigen portfolio. In dit portfolio, dat elk

jaar van de studieloopbaan wordt bijgehouden en aangevuld, wordt op maat van

het eigen talent een juist(er) beeld gegeven van de talenten, de kennis, de

leerwinst, de vaardigheden, de wensen, de ambities, tot zelfs de emoties van elk

kind.

Op basis van dit portfolio kan dan een gerichter oriëntering en advisering gegeven

worden en een juistere beslissing genomen worden inzake de studiekeuze aan het

begin van het secundair onderwijs, het probleem dat aan de grondslag ligt van de

lopende discussie.

7


7. En dan ook het secundair onderwijs zelf

Open Vld trekt niet de kaart van de grote hervorming van het secundair onderwijs.

Zoals gezegd, de grootste hervorming van het secundair onderwijs moet plaats

vinden via maatregelen in het basisonderwijs, in het lerarenberoep en in de

lerarenopleiding.

Dat neemt echter niet weg dat maatregelen in het secundair onderwijs zelf,

weliswaar van een kleinere schaalgrootte, evenzeer nodig zijn. Open Vld wenst in

deze o.m.:

- de mogelijkheid voor leerlingen om bepaalde vakken waarvoor ze meer

talent hebben, verder uit te diepen zodat een echte differentiatie in functie

van de eigen talenten en mogelijkheden ontstaat

- meer aandacht voor vakken en vaardigheden zoals techniek, technologie,

cultuur, creativiteit, kritisch en persoonlijk denken

- meer investeringen in ICT om te kunnen differentiëren

- een versterking van het TSB, BSO en KSO door een nauwere samenwerking

met de arbeidsmarkt, o.m. via meer en intensievere stages

- een versterking van de regionale technologische centra

- een opwaardering van het ASO

- de afschaffing van bepaalde studierichtingen

- een onderzoek naar het nut van het C-attest aangezien wetenschappelijk

onderzoek aantoont dat zittenblijven geen pedagogisch nut heeft, maar wel

een kost ten belope van 230 miljoen euro met zich meebrengt

- het wegwerken van de perceptie dat er een hiërarchie bestaat tussen ASO,

TSO, BSO en KSO

8


8. Besluit

Open Vld stapt enthousiast mee in het debat omtrent een hervorming van het

(secundair) onderwijs. Een hervorming en modernisering is nodig, doch niet de

hervorming die de minister nu voor ogen heeft.

Open Vld neemt dus een standpunt in dat de het zwaartepunt van deze hervorming

elders legt, nl. bij een versterking van het basisonderwijs en van het onderwijzend

personeel. Daarnaast zijn er punctuele wijzigingen voorzien voor het secundair

onderwijs zelf.

Enkel op die manier kan men de studieloopbaanbegeleiding en de

studiekeuzebegeleiding echt organiseren op een manier die op maat van elk talent

is en die de vastgestelde problemen en bedreigingen kan bestrijden.

Open Vld stapt niet mee in een groot structurendebat waar niemand zit op te

wachten, waar niemand op voorbereid is en waar niemand het nut van in ziet. En

waar blijkbaar deze Vlaamse Regering het nooit eens zal kunnen geraken.

De toekomst van het onderwijs is van iedereen.

Brussel, 27 juni 2012

Marleen Vanderpoorten

Irina De Knop

Fientje Moerman

Ann Brusseel

Alexander De Croo

9

More magazines by this user
Similar magazines