A Christmas Carol in Londen (R12-2005) - REIZEN Magazine

reizen.nl

A Christmas Carol in Londen (R12-2005) - REIZEN Magazine

A Christmas Carol in Londen

Kerstmis?

Bah! Humbug!

52 WWW.REIZEN.NL DECEMBER 2005

Met A Christmas Carol schreef Charles Dickens het op

één na beroemdste kerstverhaal. Het vertelt hoe er drie

geesten aan te pas moesten komen om de verzuurde

Londense zakenman Ebenezer Scrooge een beetje

menselijkheid in te blazen. Scrooge is niet meer, maar

de geesten van verleden, heden en toekomst waren nog

rond in de City. TEKST: HANS BOUMAN ∑ FOTOGRAFIE: MARTIN KERS

was guur, bijtend koud en mistig

bovendien. De stadsklokken had-

‘H‘Het

den net drie uur geslagen, maar het

was al donker; het was de hele dag

nog niet licht geweest, en achter de

ramen van de kantoren in de buurt

vormden brandende kaarsen roodgele

vlekken in de dichte duisternis.

De mist drong door alle kieren en

gaten naar binnen, buiten was hij

zó dik dat de huizen aan de overkant

van de steeg nog slechts schimmen

waren.’

Kijk, zó hoort een decemberverhaal

te beginnen. Kou, mist, duisternis,

REIZEN Magazine

Travel Club

Wilt u ook het

voetspoor van Dickens

volgen in Londen?

Speciaal voor

REIZEN Magazine

heeft Big Ben Tours

een 3-daags Londen-arrangement

samengesteld,

vanaf € 189 p.p. Zie

ook pagina 76 of

www.reizen.nl.

je ziet bijna geen hand voor ogen.

Mensen lopen huiverend door de

straten. Maar binnen is het gezellig.

Daar staat de kachel te snorren op

vier, er hangt een lapje voor de brievenbus

en in de tochtigste kieren zit

papier.

Het citaat is afkomstig uit de eerste

bladzijden van A Christmas Carol,

het kerstverhaal waarmee Charles

Dickens in 1843 de harten van alle

Engelse lezers roofde en dat tot de

dag van vandaag populair is gebleven.

Kijk maar in de boekhandel,

kijk maar in de tv-gids. Dickens,

die een groot deel van zijn leven

in Londen woonde, liet zich bij al

zijn boeken sterk inspireren door

zijn dagelijkse omgeving. Het zou

dus mogelijk moeten zijn om het

voetspoor te volgen van Ebenezer

Scrooge, de verzuurde zakenman

die Kerstmis maar ‘Bah! Humbug!’

(‘Onzin!’) vond.

Mist als erwtensoep

Mist, duisternis, geen hand voor

ogen… Kom er eens om, in Londen

anno 2005. Natuurlijk, het is waterkoud,

maar van die ongeloofl ijke

mistbanken uit vroeger tijden (pea

soupers, werden ze genoemd: erwtensoepdikke

mist!) is vandaag de

dag geen sprake meer. Moerassen

zijn drooggelegd, turf- en soft coal -

verbranding aan banden gelegd, dat

soort maatregelen.

En duisternis? Niet met de straat- en

feestverlichting die vandaag de dag

tot elk hoekje en gaatje van de stad

is doorgedrongen.

We moeten het dus zonder het

barre weer van Scrooge doen, maar

dat geeft niet. Er blijft genoeg over

om ons naar de negentiende eeuw

terug te voeren, al zou je dat op het

eerste gezicht niet zeggen. We zijn


Geen hand voor ogen? Niet met de Londense

kerstverlichting anno 2005.

Harrods, paradijs voor kerstinkopen

toevoeging ONDERWERP

WWW.REIZEN.NL DECEMBER 2005 53


A Christmas Carol in Londen

Lange mars

De kalkoenen voor

het Engelse kerstdiner

anno 1843

werden gefokt in

Norfolk. Ze moesten

de afstand naar

Londen zelf te poot

afl eggen, uiteraard

onder begeleiding,

en kregen daarvoor

speciale schoentjes

aan!

onze wandeling begonnen bij het

metrostation Tower Hill en lopen

in de richting van twee gebouwen

die eerder met de toekomst dan

het verleden te maken hebben: het

roestvrijstalen Lloyd’s Building en

de befaamde Gherkin: het pas anderhalf

jaar oude augurkvormige

kantoorgebouw dat offi cieel 30 St

Mary Axe heet. Hier resideren verzekeraars,investeringsmaatschappijen,

banken. Qua vormgeving heeft

het niets met de tijd van Scrooge te

maken, maar inhoudelijk wel. Ook

in de dagen van Ebenezer Scrooge

werd dit deel van Londen, de City,

gedomineerd door de fi nanciële sector.

Hijzelf bestierde immers een

counting house.

Als we de kille esthetiek van het

Lloyd’s Building passeren en even

verderop linksaf slaan, wandelen

we ineens heel erg de negentiende

eeuw binnen. Leadenhall Market

lijkt door Anton Pieck persoonlijk

ontworpen. Een beetje kitscherig is

het wel, deze keurig opgeverfde verzameling

popperige geveltjes. Maar

het gaat hier om authentieke steegjes

en pandjes. Ze zijn later met glas

overkapt en in 1990 nog eens stevig

gerestaureerd. Onvermijdelijk,

in een zo duur deel van de stad. In

de toenmalige slagers-, bakkers- en

kruidenierswinkeltjes zijn nu upmarket

neringen als Cards Galore,

Hamilton’s Restaurant, The Pen

Shop, Chamberlain’s Sushi en Jakesaw

Clothing gevestigd. Maar aan

de gevels hangen nog de metalen

rekken waaraan in de negentiende

eeuw de hammen, ribstukken en

ganzen werden opgehangen.

De entree van Leadenhall Market is

sinds een paar jaar wereldberoemd,

omdat hij in de Harry Potterfi lms fi -

gureert als Diagon Alley, oftewel de

Wegisweg, de tovenaarswinkelstraat

waar Harry en zijn klasgenoten hun

schoolspullen kopen.

Schlemielige klerk

Terwijl we Leadenhall Market uitwandelen

en via Bischopsgate en

Cornhill naar Newman’s Court

gaan, begint er een klok te slaan.

Kijk, dát is toeval waar je wat aan

hebt. Het is namelijk de klok van St.

Michael’s Cornhill en dat móet volgens

Dickens-vorsers wel dezelfde

zijn die Scrooge aan het begin van

het verhaal drie uur hoort slaan. En

dan kan het niet anders, zo menen

ze, of het kantoor van de oude vrek

en zijn schlemielige klerk Bob Cratchit

bevond zich in het steegje Newman’s

Court.

In het sjofele steegje staan zeven

fi etsen geparkeerd, alsmede vijf

grote plastic afvalbakken. Willen we

dat Scrooge hier kantoor hield? Nee,

dan liever aan de andere kant van

Cornhill, waar we via St. Michael’s

‘ In het sjofele steegje staan zeven fi etsen geparkeerd,

alsmede vijf grote plastic afvalbakken. Willen we dat

Scrooge hier kantoor hield?’

Alley op Castle Court uitkomen.

Da’s een mooie, geheimzinnige plek

voor een negentiende-eeuwse kniesoor.

Net uit de loop, maar toch vlakbij

de beurs, de Bank of England en

de George & Vulture, een eeuwenoude

kroeg waar Dickens vroeger

wel placht te komen en die zeer in

aanmerking komt als ‘de sombere

herberg’ waar Scrooge ‘zijn gebruikelijke

karige maal’ tot zich nam,

nadat hij zijn kantoor had gesloten.

Alleen de naam al!


Van boven met de klok mee:

Leadenhall Market is eigenlijk

iets te netjes gerestaureeerd

om Dickensiaans te heten;

projectontwikkekaars en de

Luftwaffe hebben19de-eeuwse

steegjes schaars gemaakt in

Oost-Londen; tekening uit de

Christmas Carol-stripversie van

Dick Matena (zie ook Praktisch);

klassieke pub in de City; in het

drukke hart van Londen fungeren

veel Undergroundstations tevens

als voetgangersoversteekplaats;

illustratie uit 19de-eeuwse

Dickens-uitgave.

toevoeging ONDERWERP

54 WWW.REIZEN.NL DECEMBER 2005 WWW.REIZEN.NL DECEMBER 2005 55


TEKENING UIT DE DICKENS-STRIPVERSIE VAN DICK MATENA

A Christmas Carol in Londen

Tiny Tim

Tiny Tim, het gehandicaptejongetje

uit A Christmas

Carol wiens leven

Scrooge redt, was

gebaseerd op

Dickens’ kleine

broertje Little

Fred.

Maar natuurlijk is ook de George &

Vulture anno 2005 danig opgeleukt,

en welbeschouwd gelukkig maar. Je

kunt er nu voor redelijke prijzen een

heel fatsoenlijke Scots fi llet steak of Fillet

of plaice with prawns & mushrooms

eten. Iets verderop, in Simpson’s

Tavern, was Dickens ook graag te

gast. Het kerstmenu dat wordt aangekondigd

zou hem deugd hebben

gedaan: turkey breast, stuffed with sage

& onion en Christmas pudding toe. Bijna

letterlijk het diner van de familie

Cratchit in zijn verhaal. Alleen aten

die met salie en ui gevulde gans in

plaats van kalkoen. Toen Dickens A

Christmas Carol schreef was kalkoen

net bezig gans te verdringen als

populairste kerstgerecht. De straatarme

Cratchits liepen uiteraard niet

voorop in die trend.

Simpson’s heeft een klein binnenplaatsje,

waar mannen met glazen

bier in de hand staan te lunchen.

Los van hun kleding (en veel te schone

glazen): een negentiende-eeuws

tafereel.

Schoften, die uitgevers!

De laatste van de drie geesten, die

van de toekomst, neemt Scrooge

mee naar The Royal Exchange, waar

Scrooge’s voormalige collega’s van

de beurs zich vrolijk staan te maken

over zijn overlijden. Het klassieke,

van zuilen voorziene bouwwerk was

nog niet eens voltooid toen Dickens

zijn verhaal schreef. Sinds 2001 huisvest

het een akelig chic complex van

winkels, cafés en restaurants. Kijk

ze zitten, the suits, de mannen-inpakken

van het Londense fi nancial

district, druk doende met hun power

lunches. Ze zijn minder zuinig, maar

verder hebben ze waarschijnlijk

evenzeer het beste met de wereld

voor als Scrooge. Bah! Humbug!

Om hen heen: boetieks met Prada,

Tiffany & Co, Theo Fennell en Wint

& Kidd op de gevel. Mode, juwelen,

parfum. In het atrium staat een

Maybach 62 te glimmen. Voor wie

uit zijn Mercedes is gegroeid, maar

nog net niet aan een Rolls of Bentley

toe. Geen plek om A Christmas

Carol te verfi lmen. Meer iets voor

de slotscène van Bridget Jones. Dat is

dan ook gebeurd. Speelde ook met

kerst.

Op weg naar het Dickens Museum,

lopen we nog even langs The Old

Curiosity Shop. Het is een piepklein

winkeltje dat zijn naam ontleent

aan een roman van Dickens. Of de

schrijver inderdaad dit uit 1567

stammende pand voor ogen had

toen hij zijn boek schreef staat niet

vast. Maar het is wel de oudste winkel

van Londen en geeft een aardig

beeld van het type gebouwen van

voor de Grote Brand uit 1666.

De vorige keer dat wij hier waren,

Scrooge-reïncarnatie?

Dickens Museum

was het pand dichtgespijkerd, maar

nu zit er zowaar weer een winkel

in: een schoenenzaak. Zal die wél

overleven? Kun je voldoende omzet

maken op die paar vierkante meter

winkelvloer?

In het Dickens Museum, enkele metrominuten

plus een wandeling verderop,

laat een tentoonstelling zien

hoe belangrijk Dickens was voor de

manier waarop de Engelsen vandaag

de dag kerst vieren. Met A Christmas

Carol, maar ook via zijn talloze andere

publicaties over Kerstmis, blies

hij een oude traditie nieuw leven in,

die onder invloed van de Industriële

Revolutie bijna geheel was verdwenen.

Maar naast een pleidooi voor Kerstmis

als familiefeest, compleet met

dampende ganzen of kalkoenen,

Christmas crackers en goedgevulde

glazen punch, was zijn verhaal

vooral moreel van strekking. Denk

eens wat minder aan geld en wat

meer aan je naasten, hield hij zijn

lezers voor.

Zelf gaf hij het goede voorbeeld.

Maar niet altijd. Toen zijn kerstverhaal

een geweldig verkoopsucces

werd en hij vervolgens zijn royalty’s

ontving, schreef hij: ‘Schoften zijn

het, die uitgevers! Een smerige tweehonderd

pond is wat ze me gestuurd

hebben! Maar ik zal het ze betaald

zetten, de ellendelingen!’ ∑

The Royal Exchange

Londen Praktisch

Dickens plekken

1 Lloyd's Building

2 30 st Mary Axe

3 Leadenhall Market

4 Newman's Court

5 St. Michael's Cornhill

St. Paul's

Cathedral

Cheap- side

Victoria Street

St. Mary

le Bow

LONDEN centrum

6 George & Vulture

7 The Royal Exchange

8 The Old Curiosity Shop

9 Dickens Museum

London

Bridge

HOE KOM JE ER?

Op weinig steden wordt vanuit

Nederland door zoveel verschillende

maatschappijen tegen zoveel

verschillende tarieven gevlogen

als Londen. Ryanair (Eindhoven-

Stansted) en easyJet (Schiphol-

Stansted) bieden retours vanaf ca.

¤ 50 incl. tax. Zie ook www.reizen.

nl (klik op ‘De beste reislinks’ en

kijk bij ‘Vliegen en tickets’).

ACCOMMODATIE

Een persoonlijke favoriet is het

Strand Palace Hotel*** aan The

Strand. Wandelafstand van Covent

Garden underground station (Pic-

Cornhill

Cannon Street

Upper Thames Str.

7

6

4

5

Kijk ze zitten, the suits, de mannen-in-pakken van het Londense

fi nancial district, druk doende met hun power lunches

250 m

Bishopsgate

Leadenhall Str.

3

1

2

Fenchurch Street

Lower Thames Str.

T h e e m s

Tower of

London

Aldgate

Metrostation

Tower Hill

© CARTOGRAPHICS

cadilly Line), gunstig gelegen t.o.v.

de genoemde Dickens-locaties en

Londens West End. 372 Strand,

Londen WC2R 0JJ, tel. 0044-(0)20-

7836 8080, www.strandpalacehotel.co.uk.

Tarieven v.a. £ 50, maar

reken in de praktijk op ca. £ 120

(¤ 180) voor een 2-pk incl. Engels

ontbijt.

Echte budgettip: easyHotel, 14

Lexham Gardens, London W8,

geen telefoon, www.easyhotel.com.

Prijs 2-pk v.a. £ 20 (¤ 30) zonder

ontbijt. Underground: Earl’s Court

en Gloucester Road (Piccadilly,

District & Central Lines).

9

8

LONDEN

DICKENS-WANDELINGEN

Er zijn in Londen veel touroperators

die wandelingen-met-gids

door Londen organiseren, waaronder

diverse Dickens-wandelingen.

Rond de kerst zijn er wandelingen

waarin A Christmas Carol centraal

staat. Discovery Walks (www.

discovery-walks.com) organiseert

ca. 10 verschillende Dickens-wandelingen.

Andere organisaties

met Dickens-wandelingen in hun

pakket zijn o.m.: London Walks

(http://london.walks.com) en Secret

London Walks (www.secretlondonwalks.co.uk).

Dickens and

London (www.dickens-and-london.

com) geeft een reeks brochures uit

op basis waarvan je zelfstandig

Dickens-wandelingen kunt maken.

Prijs £ 3,95 per stuk plus £ 1,20

verzendkosten.

DICKENS MUSEUM

Het Dickens Museum is gevestigd

in het huis waar de schrijver van

1837 tot 1839 woonde. Het geeft

een overzicht van leven en werk

van de auteur. Er is een kleine

winkel met o.m. boeken, cd’s/dvd’s

en souvenirs. Rond de kerst is het

in stijl ingericht en besteedt het

ruim aandacht aan dit voor (en

door) Dickens zo belangrijke feest.

48 Doughty Street, London WC1N

2LX, tel. 0044-(0)20-7405 2127,

www.dickensmuseum.com. Underground:

Russel Square (Piccadilly

Line); Chancery Lane en Holborn

(Central Line).

BOEKEN

Ieder jaar verschijnen er nieuwe

uitgaven van A Christmas Carol,

zowel in het Engels (talloze) als in

het Nederlands. Twee vertalingen:

Een kerstvertelling (Veen, ¤ 10)

en A Christmas Carol (Wolters-

Noordhoff, ¤ 10). Een bijzondere

uitgave is de Christmas Carol/

Een kerstlied in proza, een graphic

novel-uitgave (stripversie) van

het verhaal, maar met de volledige

tekst. Een schitterend project van

tekenaar Dick Matena.

(Bezige Bij, ¤ 15).

INTERNET

www.fi dnet.com/~dap1955/

dickens/carol.html. Alles over

Dickens’ verhaal en zijn achtergronden,

met heel veel links.

Extra voor abonnees

Abonnees van REIZEN Magazine

vinden meer informatie over

Londen op www.reizen.nl: klik op

Cityexperts.

Vragen op opmerkingen:

hbouman@anwb.nl.

56 WWW.REIZEN.NL DECEMBER 2005 WWW.REIZEN.NL DECEMBER 2005 57

More magazines by this user
Similar magazines