Publiek versus privaat op straat

Posities
S. Franke, A. Jolles, P. Vollaard (red.)
NAi Uitgevers, Rotterdam (2010)
ISBN 978-90-5662-652-5
Prijs € 49,50
220 p.
Dit boekwerk bevat zes portfolio’s van
architectuurfotografen en gaat in op de
positie van de documentaire-fotografen
van stad, landschap en architectuur ten
opzichte van zijn onderwerp en
opdracht. Sommige van deze fotografen
zijn actief bij ontwerpbureaus zoals Hans
Werleman bij OMA en Jeroen Musch bij
West8. De andere besproken fotografen
zijn Bas Princen, Ralph Kamena, Theo
Baart en James Linders. Zij benaderen
het object in een meer artistieke manier.
Allen maken ze karakteristieke
architectuurfotograe zoals
tegenwoordig veel geprezen wordt.
Kenmerkend voor deze fotografen is dat
zij geen journalistiek bedrijven, zij maken
geen reportage, maar een ‘zorgvuldig
voorbereide compositie van een verhaal’.
‘Posities’ betreft de wijze waarop deze
hun rol deniëren, hun verhouding tot
de opdrachtgever bepalen, en de
ambitie die zij hebben om zich te
mengen in de discussie en beeldvorming
rond architectuur, stedenbouw en
landschapsdiscipline. In dit boek worden
zes verschillende posities besproken aan
de hand van hun eigen ervaring
verwoord in korte essays. Welke rol
speelt de representatie van het
gefotografeerde? Wat verwacht de
opdrachtgever? Hoe verhoudt zich die
representatie van de gefotografeerde
objecten zich tot het kunstzinnige? En
natuurlijk zijn het vooral de vele foto´s
die laten zien hoe de zes verschillende
fotografen tegenover het Nederlandse
landschap en stedenbouw staan. Midden
op de lijn tussen de werkelijke
documenterende fotograe en het
artistieke bevindt zich de fotograaf die
graag in opdracht werkt, maar die
opdracht wel herformuleert en er een
eigen interpretatie aan toevoegt. Juist
deze foto’s zijn interessant, aldus de
auteurs. Dit is ‘de meest relevante vorm
van fotograe voor de ontwikkeling en
verdieping van alle ontwerpende
disciplines.’
Het boek laat veel ruimte voor
interpretatie. Een goed punt natuurlijk,
maar deze uiteenzetting lijkt vooral een
vluchtige poging te doen de discussie
hierover aan te zwengelen. Toch landt de
bedoeling van het boek niet. Een helder
verhaal met kop en staart lijkt te
ontbreken. En dat maakt dit boek
eigenlijk tot niet anders dan een mooi
vormgegeven etalage met fraaie foto’s,
erg fraaie foto’s welteverstaan.
Peter Davids
De functionele stad;
de CIAM en Cornelis van Eesteren,
1928-1960
K. Somer
NAi uitgevers, Rotterdam (2007)
ISBN 978-90-5662-576-4
Prijs € 49,50
304 p.
“Eerst de analyse en daarna pas het
synthetische werk, het ontwerpen.” In
plaats van “den leek door middel van
schoone teekeningen ideale steden voor
te toveren” wilden zij lering trekken uit
het onderzoek om bij een volgende
gelegenheid met weloverwogen
plannen te kunnen komen. Zij refereert
hier naar de CIAM, een dynamische
vernieuwingsbeweging uit 1928.
‘De functionele stad’ geeft inzicht in
deze beweging vanuit een Nederlands
perspectief wat wordt geboden door de
schijnwerpers te richten op de
Nederlandse architect en
stedenbouwkundige Cornelis van
Eesteren.
Van Eesteren was van 1930-1947
voorzitter van de CIAM en onder zijn
bewind werd een collectieve werkwijze
vastgesteld. Hij omschreef de CIAM geest
als “eerst werken dan pas praten.” Het
congres wat onder zijn bewind werd
gehouden staat hierbij centraal in het
boek met gelijknamige titel, ‘De
functionele stad.’
Als je snel een overzicht wil krijgen van
de CIAM en haar gedachtegoed is dit
niet het meest geschikte boek. Wil je
echter echt een goed en compleet beeld
krijgen van de ideeën, congressen en de
invloed van Cornelis van Eesteren of van
de CIAM vanuit Nederlands perspectief,
dan heb je het goede boek in handen.
Het is erg gedetailleerd en nauwkeurig
beschreven.
Misschien verwacht je nu, een saai boek
vol feitjes over een vergane tijd. Niets is
minder waar. Hoewel de tekst duidelijk
de diepte in gaat is het een leesbaar en
rijkelijk geillustreerd. De illustraties zijn
zeer uiteenlopend en boeiend van
aantekeningen tot afbeeldingen van de
leden van de CIAM, van aankondigingen
voor congressen tot afbeeldingen van de
ideale steden die ze voor ogen hadden,
van publicaties tot schema’s voor
socialistische steden.
Kortom geheel in de geest van de CIAM;
een boek op basis van onderzoek met
inhoud, maar ook estetisch en volgens
een strak stramien vormgegeven.
Ricky van Lingen
TOPOS / 02 / 2010 53