onderzoeksrapport vinden, binden en behouden van ... - Brandweer

Vinden, binden en behouden van
vrijwilligers
Onderzoek naar de vrijwillige brandweer binnen de
Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

Opsteller: L. Helleman
Leden klankbordgroep: P. Druijff
J.H. Duiven
L. Helleman
J. Huisman
R. Moraal
W. Visser
H. van der Weide
Versiebeheer: Definitief 1.0, 17 november 2011 vastgesteld in de Stuurgroep PVRB.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 2/ 63

Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................... 3
1 Samenvatting.................................................................................................. 5
2 Inleiding ......................................................................................................... 6
2.1 Aanleiding ............................................................................................... 6
2.2 Doelstelling ............................................................................................. 6
2.3 Leeswijzer ............................................................................................... 7
3 Onderzoeksaanpak........................................................................................... 8
3.1 Inleiding ................................................................................................. 8
3.2 Klankbordgroep ....................................................................................... 8
3.3 Processtappen ......................................................................................... 8
4 Onderzoeksresultaten landelijk beeld.................................................................10
4.1 Inleiding ................................................................................................10
4.2 Korte weergave landelijke gerichte onderzoeken .........................................10
4.3 Korte weergave regionaal gerichte onderzoeken..........................................11
5 Onderzoeksresultaten beschrijvend ...................................................................12
5.1 Inleiding ................................................................................................12
5.2 Werving van vrijwilligers ..........................................................................12
5.3 Aantrekkelijkheid van het brandweervak ....................................................13
5.3.1 Verwachtingen van de vrijwilligers .........................................................13
5.3.2 Tevredenheid over het werken bij de brandweer ......................................14
5.4 Bindingsfactoren vrijwilligers ....................................................................15
5.4.1 Factoren die van belang zijn om vrijwilligers te binden .............................15
5.4.2 Rol management .................................................................................17
5.5 Jeugdbrandweer......................................................................................17
5.6 Verbeterpunten.......................................................................................18
5.6.1 Aantrekkelijker maken van het vak als brandweervrijwilliger .....................18
5.6.2 Mogelijkheden van werving ...................................................................19
5.6.3 Betrokkenheid vrijwilligers bij regionaliseringsproces................................19
5.7 Knelpunten.............................................................................................20
5.7.1 Aandachtspunten voor het behouden van vrijwilligers...............................20
5.7.2 Overwegingen om te stoppen ................................................................21
6 Onderzoeksresultaten cijfermatig......................................................................23
6.1 Inleiding ................................................................................................23
6.2 Algemeen beeld ......................................................................................23
6.3 Werving van vrijwilligers ..........................................................................25
6.4 Aantrekkelijkheid van het brandweervak ....................................................26
6.4.1 Verwachtingen van de vrijwilligers .........................................................26
6.4.2 Tevredenheid over het werken bij de brandweer ......................................26
6.5 Bindingsfactoren vrijwilligers ....................................................................27
6.6 Jeugdbrandweer......................................................................................27
6.7 Knelpunten.............................................................................................28
6.7.1 Overwegingen om te stoppen ................................................................28
6.7.2 Aandachtspunten voor het behouden van vrijwilligers...............................28
7 Conclusies en aanbevelingen ............................................................................29
7.1 Inleiding ................................................................................................29
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 3/ 63

7.2 Conclusie en aanbevelingen......................................................................29
7.2.1 Vinden van vrijwilligers.........................................................................29
7.2.2 Behouden en binden van vrijwilligers......................................................30
Bijlage 1 Vragenlijst Onderzoek vrijwillige brandweer - vrijwilligers.............................34
Bijlage 2 Tabellen Onderzoek naar de vrijwillige brandweer .......................................46
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 4/ 63

1 Samenvatting
Alle burgemeesters en alle brandweercommandanten van de brandweer Zuid-Holland
Zuid vinden vrijwilligers bij de brandweer erg belangrijk en willen bij de regionalisering
van de brandweer voor de vrijwilligers extra aandacht. Daarnaast zijn er allerlei
ontwikkelingen die de vrijwillige brandweer beïnvloeden zoals nieuwe regels, de afstand
tussen wonen en werken wordt steeds groter en mensen voelen zich steeds minder
betrokken bij hun eigen gemeente. Om deze redenen is in opdracht van de
brandweercommandanten van de regionale brandweer Zuid-Holland Zuid een onderzoek
uitgevoerd naar de vrijwillige brandweer. Dit onderzoek richtte zich op het (beter)
vinden, binden en behouden van vrijwilligers.
Er zijn gegevens verzameld met behulp van internet research. Daarnaast zijn interviews
afgenomen. In totaal zijn 13 interviews gehouden met vrijwilligers (één à twee
vrijwilligers per cluster) en 3 interviews met brandweercommandanten. Verder is op
aanraden van de klankbordgroep Onderzoek vrijwillige brandweer en de Bijzondere
Ondernemingsraad Regionalisering Brandweer door de Stuurgroep PVRB besloten om het
onderzoek uit te breiden. Deze uitbreiding betekende dat de vragenlijst schriftelijk is
uitgezet onder 1 bevelvoerder en 2 manschappen per post. Reden hiervoor is dat op deze
manier een nog beter beeld ontstaat van wat er leeft binnen onze regio. De schriftelijke
vragenlijst is door 79 vrijwilligers ingevuld. Dit betekent dat 71% gereageerd heeft.
Alle verzamelde gegevens zijn geanalyseerd. Op basis van deze analyse zijn conclusies
en aanbevelingen opgesteld, die door de brandweerorganisatie opgepakt kunnen worden,
om zo de vrijwilligers van de regionale brandweer Zuid-Holland Zuid enthousiast te
(blijven) houden voor hun werkzaamheden bij de brandweer. De 17 aanbevelingen
richten zich op de volgende specifieke onderwerpen:
het beter vinden van vrijwilligers via een regionale aanpak;
het beter behouden van vrijwilligers via goed leiderschap;
relatiebeheer werkgevers;
een duidelijke positie voor de jeugdbrandweer;
gestructureerder informatie aanbieden;
aandacht voor een actie gerichte organisatie;
aandacht geven aan de beeldvorming van de brandweer bij de maatschappij;
vrijwilligers op de agenda van het bestuur en gemeente houden (ook na
regionalisering);
een nog prettigere werkomgeving creëren en het werk aantrekkelijk houden;
landelijke regelgeving beter proberen te beïnvloeden.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 5/ 63

2 Inleiding
2.1 Aanleiding
Voor het goed kunnen blijven uitvoeren van de brandweertaak is het belangrijk dat er
voldoende vrijwilligers bij de brandweer komen en blijven. Verschillende ontwikkelingen
hebben invloed op het aantal vrijwilligers bij de brandweer. Denk bijvoorbeeld aan een
andere vrije tijdsbesteding, de afstand tussen wonen en werken wordt steeds groter en
mensen voelen zich steeds minder betrokken bij hun eigen gemeente. Ook is de inhoud
van de brandweerwerkzaamheden de afgelopen tijd veranderd. Zo worden er
tegenwoordig hogere eisen gesteld aan de kwaliteiten van het brandweerpersoneel. Dit
blijkt vooral uit de zwaarte van het oefenen, de opleidingen en de striktheid met
betrekking tot opkomsttijden, bereikbaarheid en beschikbaarheid. Een andere belangrijke
verandering betreft de verzakelijking van de houding van de werkgevers (van
(potentiële) vrijwilligers).
De burgemeesters van de brandweer Zuid-Holland Zuid en de brandweercommandanten
vinden vrijwilligers bij de brandweer belangrijk en willen bij de regionalisering van de
brandweer gezien de zojuist genoemde ontwikkelingen extra aandacht voor de
vrijwilligers. Rondom dit thema is daarom als inrichtingskader in het Bestuurlijk plan van
aanpak regionalisering brandweer bepaald:
De geregionaliseerde brandweer moet zo zijn ingericht dat ze in staat is de
vrijwilligers aan zich te blijven binden (met specifieke aandacht voor werving en
rechtspositie). In dit kader zal een onderzoek uitgevoerd worden naar de
instandhouding (behoud en binding) van de vrijwillige brandweer, waarbij het
voor de vrijwilligers in de toekomst binnen de brandweer leuk blijft en tegelijk de
slagkracht van de brandweer op innovatieve wijze wordt versterkt. (Bron:
verklaring van De Lutte II – 14 december 2007)
Vanwege het belang van het behoud van vrijwilligers bij de brandweer is het onderzoek
naar de vrijwillige brandweer opgenomen als product in het Programma Versterking en
Regionalisering Brandweer. Het product is niet als onderdeel gedefinieerd van één van de
werkgroepen, maar rechtstreeks in de programmaorganisatie vanwege het bijzondere
karakter.
2.2 Doelstelling
De hoofddoelstelling is inzicht krijgen in de wijze waarop er ook in de toekomst
voldoende vrijwilligers bij de brandweer Zuid-Holland Zuid zijn, die het leuk vinden om
brandweervrijwilliger te zijn. Dit vertaalt zich in de volgende subdoelstellingen:
Inzicht krijgen in de factoren die van invloed zijn op de mate waarin
brandweerkorpsen er in slagen vrijwilligers te vinden, te behouden en te binden.
Het geven van aanbevelingen die te vertalen zijn in beleid om vrijwilligers bij de
regionale brandweer Zuid-Holland Zuid te (blijven) binden.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 6/ 63

Deze doelstelling vertaalt zich in de volgende specifieke onderzoeksvragen:
1. Wat vindt een vrijwilliger aantrekkelijk aan het brandweervak?
2. Wat vindt een vrijwilliger minder aantrekkelijk aan het brandweervak?
3. Waarom blijft men vrijwilliger?
4. Wat zijn de verbeterpunten?
5. Welke factoren zijn van belang om brandweervrijwilligers (duurzaam) te binden aan
de brandweerorganisatie en op welke wijze wordt door het management van de
brandweerorganisatie hierop ingespeeld?
6. Op welke wijze worden vrijwilligers aangetrokken en hoe succesvol is deze wijze?
7. In hoeverre draagt de jeugdbrandweer bij aan het op peil houden van voldoende
vrijwillige brandweerlieden?
8. Welke aanbevelingen n.a.v. het onderzoek dienen door de nieuwe organisatie te
worden uitgevoerd of opgepakt?
2.3 Leeswijzer
Na dit inleidende hoofdstuk volgt in hoofdstuk 3 een beschrijving van de aanpak van het
onderzoek. Hoofdstuk 4 geeft het landelijke beeld weer over onderzoeken die uitgevoerd
zijn rondom brandweer vrijwilligers. Tot slot gaat hoofdstuk 5 in op de resultaten van de
open vragen in beschrijvende zin en hoofdstuk 6 gaat in op de resultaten gepresenteerd
in percentages, tabellen en grafieken. De conclusies en aanbevelingen worden behandeld
in hoofdstuk 7.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 7/ 63

3 Onderzoeksaanpak
3.1 Inleiding
Om een antwoord te geven op de onderzoeksvragen is een praktisch onderzoek
gehouden. Het onderzoek richt zich op alle lokale brandweerkorpsen waar
brandweervrijwilligers werkzaam zijn. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de aanpak van
het onderzoek.
3.2 Klankbordgroep
Voor het goed uitvoeren van het onderzoek is de aan het PVRB gekoppelde
beleidsmedewerker aangewezen als onderzoeker. Daarnaast is een klankbordgroep
Onderzoek naar de vrijwillige brandweer aangewezen bestaande uit:
• Plaatsvervangend directeur regionale brandweer ZHZ;
• Programmamanager PVRB;
• Afdelingshoofd Regionale brandweerzorg;
• Beleidsmedewerker bureau Staf en Ondersteuning van de directie brandweer;
• Lokaal brandweercommandant;
• Vrijwillig bevelvoerder.
De klankbordgroep is 4 keer bijeen geweest voor:
• Bespreking concept vragenlijst
• Bespreking kaders concept onderzoeksrapport
• Bespreking concept onderzoeksrapport (2 keer)
3.3 Processtappen
1. Betrokken informeren
Allereerst zijn de betrokkenen (alle lokale brandweerkorpsen en de daarin werkzame
vrijwilligers) geïnformeerd over het onderzoek via het intranet, een interne memo, de
werkoverleggen en via de regionale nieuwsbrief.
2. Informatie inwinnen en analyseren
Rond het behoud van vrijwilligheid zijn veel zaken al beschreven. Relevante informatie is
verzameld en gerangschikt. Informatie is verkregen via het internet van de volgende
informatiebronnen: BZK, andere veiligheidsregio’s en de NVBR waaronder het netwerk
vrijwilligheid. Tot slot is al de beschikbare informatie geanalyseerd.
3. Opstellen vragenlijst en afnemen interviews
Om een goed beeld van de problematiek te krijgen zijn interviews gehouden door de heer
H. de Ruiter en mevrouw L. Helleman met een aantal betrokken functionarissen. De
interviews zijn gehouden aan de hand van een vragenlijst die van tevoren opgesteld is.
De vragenlijst is opgestuurd aan de te interviewen functionaris voorafgaand aan het
interview inclusief een begeleidend schrijven ter voorbereiding op het interview. De
geïnterviewde functionarissen zijn:
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 8/ 63

Directeur brandweer
Twee lokale brandweercommandanten
Drie vrijwillig bevelvoerders
Drie startende vrijwillig manschappen (minder dan 2 jaar in dienst)
Drie ervaren vrijwilligers (tussen 2-15 jaar in dienst)
Drie zeer ervaren vrijwilligers (meer dan 15 jaar in dienst)
Ieder cluster is zo evenredig mogelijk vertegenwoordigd.
Alle interviews zijn verwerkt in een verslag. Ieder verslag is naar de geïnterviewde
gestuurd die het verslag heeft gecheckt op feitelijke onjuistheden. Hierna is het
interviewverslag definitief gemaakt.
In de stuurgroep PVRB is op 23 juni 2011 besloten op advies van de klankbordgroep
Onderzoek vrijwillige brandweer en de Bijzondere Ondernemingsraad regionalisering
brandweer het onderzoek verder uit te breiden door een schriftelijke enquête uit te
zetten onder 3 vrijwilligers per post (1 bevelvoerder en 2 manschappen). Dit betekent in
totaal 111 vrijwilligers. Dit aantal is een representatieve steekproef uitgaande van een
foutmarge van 7% en een betrouwbaarheid van 90%. Hierdoor ontstaat een nog beter
beeld van wat er leeft binnen onze regio. De namen van deze vrijwilligers zijn willekeurig
geselecteerd. De geselecteerde vrijwilligers die niet mee wilden werken hebben de
mogelijkheid gekregen dit aan te geven, zodat een ander geselecteerd kon worden. Niet
alle vrijwilligers die niet mee wilden werken hebben dit aangegeven. Uiteindelijk hebben
79 vrijwilligers de vragenlijst ingevuld.
4. Conceptrapport opstellen
Op basis van de verzamelde gegevens is een conceptrapport opgesteld waarin de
informatie gepresenteerd en beknopt geanalyseerd is. Het conceptrapport is bespoken
met de klankbordgroep Onderzoek naar de vrijwillige brandweer en na verwerking van de
opmerkingen van de klankbordgroep is het concept rapport voorgelegd ter
becommentariëring aan de directeur Brandweer. De op- en aanmerkingen van de
directeur Brandweer zijn verwerkt in het conceptrapport in overleg met de
klankbordgroep.
5. Definitief rapport
Het definitieve rapport is aangeboden aan de Stuurgroep PVRB ter vaststelling en
vervolgens aan de Bestuurlijke Begeleidingscommissie PVRB ter kennisname.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 9/ 63

4 Onderzoeksresultaten landelijk beeld
4.1 Inleiding
Dit hoofdstuk geeft vanuit internetresearch een globaal beeld van wat landelijk gerichte
onderzoeken en regionaal gerichte onderzoeken uitwijzen als het gaat om het vinden,
binden en behouden van brandweervrijwilligers.
4.2 Korte weergave landelijke gerichte onderzoeken
Landelijk is de trend waarneembaar dat steeds minder mensen vrijwilligerswerk gaan
doen. Ook binnen de brandweer is deze trend waarneembaar. Verder is een
maatschappelijke trend dat veiligheidsrisico’s zo klein mogelijk gemaakt worden. Deze
trend veroorzaakt een toegenomen bureaucratisering en verzakelijking en leidt tot een
toename in de vereiste competenties van vrijwilligers. Vrijwilligers geven aan dat de
werkdruk is verhoogd. Als belangrijkste oorzaak zien zij het feit dat de oefeningen meer
tijd zijn gaan kosten. Door vrijwilligers wordt een groeiende bureaucratisering en
verzakelijking ervaren.
Factoren die belangrijk voor vrijwilligers zijn om bij de brandweer te blijven zijn sociale
binding/ gezelligheid, spanning van het werk, status/ hoge externe waardering en
vakmanschap. Daarnaast wordt als minder prettig ervaren permanente beschikbaarheid
en confrontaties met gewonden en dood. Daarnaast speelt de verzakelijking ook mee en
de wijze waarop het management uitvoering geeft aan de regelgeving. Het is belangrijk
dat het management zich niet alleen richt op de motivatie van vrijwilligers, maar ook op
maatregelen om de tijd van vrijwilligers zo efficiënt mogelijk te besteden op het gebied
van opleiden en oefenen.
De problemen die vrijwilligers ervaren bij het uitoefenen van hun vak spelen
voornamelijk op de vlakken:
tijdsdruk en belastbaarheid;
beschikbaarheid en de druk werkgever;
hoge eisen en de toename van de regels.
Er zijn korpsen die problemen ondervinden bij het vinden van nieuwe vrijwilligers. De
problemen zijn vooral te wijten aan het tekort aan aanmeldingen van nieuwe
belangstellingen. Aangegeven is, dat het vooral moeilijk is om vrijwilligers te krijgen die
overdag inzetbaar zijn. Ook maakt het lastig om vrijwilligers te vinden, dat het
vrijwilligerswerk steeds moeilijker te combineren is met het hoofdberoep. De meest
succesvolste wervingsmethode is het actief benaderen van familie, vrienden of bekenden
van korpsleden. Daarnaast is het werven onder leden van de bedrijfsbrandweer een
succesvolle wervingsmethode.
Het binden van vrijwilligers levert bij het overgrote deel van de korpsen weinig tot geen
problemen op. Vrijwilligers geven aan dat zij zich gebonden voelen door de band met
collega's, het gevoel dat men iets doet voor de medemens en het spannende van het
brandweerwerk. De meeste vrijwilligers vinden dat het brandweerwerk goed te
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 10/ 63

combineren valt met andere activiteiten. Als belangrijkste knelpunten bij het binden
worden genoemd de combinatie tussen het hoofdberoep en het vrijwilligerswerk en een
te zware werkbelasting.
4.3 Korte weergave regionaal gerichte onderzoeken
Vrijwilligers lijken over het algemeen erg tevreden over de organisatie en het werk dat ze
doen. De binding is over het algemeen genomen sterk. De meeste vrijwilligers zien
zichzelf over een aantal jaar nog steeds bij de brandweer werken en zouden anderen het
werken bij de brandweer zeker ook aanbevelen. Het werkplezier halen de vrijwilligers
vooral uit kameraadschap en het vervullen van een maatschappelijk relevante taak. Na
kameraadschap en maatschappelijke relevantie zijn sociale nevenactiviteiten, spanning
bij uitruk en waardering de belangrijkste redenen waarom men het werk bij de
brandweer leuk vindt. Opvallend is dat dit voor veel vrijwilligers ook de redenen waren
om zich ooit bij de brandweer te melden.
Het enige minpunt dat vrijwilligers ervaren, lijkt tijdsdruk te zijn. Een toename van
tijdsdruk zou kunnen leiden tot minder plezier in het werk. Vrijwilligers vinden dat de
brandweer nu al te veel tijd vraagt en denken dat dit de komende jaren alleen maar zal
toenemen. Men denkt bijna unaniem dat dit komt doordat er meer tijd nodig zal zijn voor
het opleiden en oefenen.
Ondanks de op handen zijnde regionalisering van de brandweer zien de vrijwilligers hun
toekomst binnen de brandweer met vertrouwen tegemoet.
Factoren die belangrijk voor vrijwilligers zijn om bij de brandweer te blijven zijn de
gezelligheid/ saamhorigheid. Wat niet bijdraagt aan de binding is dat niet altijd gezien
wordt op welke wijze de nieuwe regels en de toepassing daarvan bijdragen aan de
kwaliteit van het brandweerwerk.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 11/ 63

5 Onderzoeksresultaten beschrijvend
5.1 Inleiding
Dit hoofdstuk gaat in op de onderzoeksresultaten vanuit de open vragen. Een antwoord
wordt gegeven op de volgende vragen:
1. Op welke wijze worden vrijwilligers aangetrokken en hoe succesvol is deze wijze?
(Paragraaf 5.2)
2. Wat vindt een vrijwilliger aantrekkelijk aan het brandweervak? (Paragraaf 5.3)
3. Wat vindt een vrijwilliger minder aantrekkelijk aan het brandweervak? (Paragraaf
5.3)
4. Welke factoren zijn van belang om brandweervrijwilligers (duurzaam) te binden aan
de brandweerorganisatie en op welke wijze wordt door het management van de
brandweerorganisatie hierop ingespeeld? (Paragraaf 5.4)
5. Waarom blijft men vrijwilliger? (Paragraaf 5.4)
6. In hoeverre draagt de jeugdbrandweer bij aan het op peil houden van voldoende
vrijwillige brandweerlieden? (Paragraaf 5.5)
7. Wat zijn de verbeterpunten? (Paragraaf 5.6 en 5.7)
5.2 Werving van vrijwilligers
Het merendeel van de benaderde vrijwilligers zijn via familie/ vrienden, directe
benadering of via de jeugdbrandweer bij de brandweer gekomen.
Alle benaderde vrijwilligers zijn het er over eens dat er geen betere wervingsmethode is
als persoonlijke benadering en volharding. Wanneer er vrijwilligers binnen een korps
nodig zijn wordt deze wervingsmethode ook door de korpsleiding aangemoedigd.
Daarnaast vindt er veel doorstroming plaats via de jeugdbrandweer. Een aantal korpsen
werft via folders, brief sturen en spandoeken e.d., maar het rendement hiervan is
minimaal. Voor een aantal korpsen blijft het lastig om mensen te vinden die bij de
brandweer passen en wonen en werken in dezelfde plaats. Werving onder gemeente
ambtenaren wordt steeds minder, omdat meer gemeentepersoneel ingehuurd wordt en
lang niet alle ambtenaren wonen in de plaats waar ze werken.
De hoge opleidingskosten bemoeilijken de werving. Wanneer iemand zich nog niet
gesetteld heeft en wel bij de brandweer wil, wordt de keuze vaak gemaakt om nog niet
te investeren in zo’n persoon.
Ideeën rondom werving zijn de volgenden:
Vroeger was het vaak dat via bestaande gezinnen de zogenaamde brandweerstok
door werd gegeven. Nu komen er ook mensen bij de jeugdbrandweer zonder link met
de ouders. Die ouders zouden ook eens benaderd kunnen worden om te komen kijken
wat de (jeugd)brandweer inhoud (dit gebeurd nu ad hoc) en mogelijk zijn ze zelf
geïnteresseerd om brandweer vrijwilliger te worden. Maak ook meer gebruik van de
jeugdbrandweer.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 12/ 63

Een ander idee is om bedrijven in het uitrukgebied te laten bezoeken door een
medewerker van het cluster om op deze manier aan vrijwilligers te komen. Investeer
goed in contacten met werkgevers van potentiële kandidaten.
De werving van vrijwilligers moet serieus opgepakt worden. Ontwikkel op regionaal
niveau bijvoorbeeld wervingsmateriaal dat bij een open dag uitgereikt kan worden of
organiseer een regionale wervingsactie.
Als aandachtspunt voor de werving is aangegeven, dat geïnteresseerden eerst een
oefenavond moeten bijwonen. Het moet hen duidelijk gemaakt worden dat er veel
van hun verwacht wordt als het gaat om de brandweeropleidingen. Het is dus van
belang om potentiële vrijwilligers goed te informeren en dat zij de tijd krijgen om na
te denken of ze het echt leuk vinden.
In de toekomst zal waarschijnlijk een ander soort vrijwilligers geworven gaan worden,
dat niet alleen maar competenties heeft voor incidentbestrijding maar ook voor
community safety. Dit betekent ook het benaderen van andere doelgroepen zoals
vrouwen en andere manieren van werven.
Gebruik voor de werving social media (zoals hyves, twitter en facebook).
Onderzoek de mogelijkheid van sociale dienstplicht.
Benader meer de lokale media zodat ook het beeld van de brandweer vrijwilliger
positief is en dat nadrukkelijk naar voren gebracht wordt dat er vrijwilligers nodig
zijn.
Luister goed naar de vrijwilligers die met kandidaten aankomen en wees niet te
kritisch in waar deze wonen en werken. Er kan meer flexibiliteit gebruikt worden door
bijvoorbeeld in de dagsituatie met mensen die in het dorp werken en de nacht met
mensen die in het dorp wonen.
Deel meer flyers uit.
Maak meer gebruik van uitrukken bij andere posten (opstappers).
Mogelijk kan belastingvoordeel voor werkgever geregeld worden wanneer deze
werkgever een brandweervrijwilliger in dienst heeft en een extra belastingvoordeel
voor eigen ondernemers.
5.3 Aantrekkelijkheid van het brandweervak
5.3.1 Verwachtingen van de vrijwilligers
De verwachtingen van de vrijwilligers over het brandweervak liggen uiteen.
Een aantal had geen vergoeding verwacht, een enkeling vindt de vergoeding te laag.
Het systeem van vergoeding is niet eenduidig: er wordt afgerond op een half uur terwijl
er ook korpsen zijn die dat op 1 uur doen.
Het aantal uitrukken valt tegen. Daarnaast is ook aangegeven, dat de diversiteit aan
uitrukken beter is dan verwacht. Als niet positief wordt gesignaleerd dat er steeds meer
OMS meldingen komen.
De oude opleiding ging te weinig in op de praktijk, maar dat is nu met de nieuwe
opleiding veel beter geregeld. Het werken met mentoren is echt een verbetering. De
vroegere opleiding sloot niet aan bij de praktijk (de procedures tijdens opleiding waren
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 13/ 63

anders dan procedures bij het korps). Nu is de opleiding beter geregeld. Er is nu ook een
mentor (moet wel een goede zijn) die alle nuances goed kan uitleggen. Ook is
aangegeven, dat de opleiding lastig en zwaar is (heel veel verschillende onderwerpen en
het is niet altijd duidelijk wat nu precies wordt verwacht). Bij de brandopleiding waren er
te veel verschillende instructeurs die een eigen invulling gaven aan de lesstof (deels nog
gerelateerd aan de oude en nieuwe lesstof). Met Technische hulpverlening gaat het
beter. Er is één groep met instructeurs die onderlinge afspraken gemaakt hebben over
een eenduidige lijn.
Het plafond van de tijdsbesteding is nu wel bereikt. Er wordt steeds meer gevraagd aan
de vrijwilligers. Daarnaast wordt ook aangegeven, dat geen taken weggehaald moeten
worden bij de vrijwilligers zoals dat ook in het verleden is gedaan.
Het valt tegen hoe de maatschappij over de brandweer denkt. Er is een beeld dat er bij
de brandweer alleen maar bier gedronken wordt en er worden wel eens bedreigingen
geuit tijdens een uitruk (wel een zeldzaamheid).
De bezigheden van de vrijwilligers zijn niet meer vrijblijvend. Het moet niet te veel
gaan lijken op werk en dat is nu steeds meer.
Een enkeling heeft aangegeven de verwachting van meer realistisch oefenen. Een
enkeling heeft aangegeven de verwachting dat een vrijwilliger meer moet oefenen dan
een beroeps brandweerman, omdat een vrijwilliger minder uitrukervaring heeft. Een
oefening wordt leuker wanneer er onder druk gewerkt moet worden.
Door een enkeling is aangegeven dat de fysieke zwaarte van het werk wat tegen viel
(dit heeft te maken met conditie, wennen aan de warmte, de uitrukpakken).
5.3.2 Tevredenheid over het werken bij de brandweer
De waardering door de maatschappij is onvoldoende. Een aantal vrijwilligers heeft
aangeven, dat in Nederland vrijwilligers niet serieus genomen worden. Dit uit zich soms
tijdens uitrukken in verbale bedreigingen. De gemiddelde burger weet niet hoe de
brandweer werkt.
Er wordt niet altijd wat gemerkt van de waardering door het gemeentebestuur:
alleen kerstpakket en op de jaarbijeenkomst is de burgemeester aanwezig (niet bij ieder
korps). Eén keer is aangegeven, dat de gemeente bijvoorbeeld niet de koffie en thee na
een uitruk betaalt en dat het gemeentebestuur niet goed zorgt voor een goede
huisvesting. De gemeente kan beter communiceren, dat ook vrijwilligers gebruik kunnen
maken van de verzekeringskortingen die gelden voor het gemeentepersoneel.
Over de vorming van de VRZHZ kan niet iedereen goed oordelen. Het is nog niet
duidelijk wat er gaat gebeuren. Bij sommigen is er de hoop dat er niets gaat veranderen
en anderen geven aan dat er veranderd moet worden (de huidige brandweerorganisatie
is te duur en moet veranderen). Er is een angst dat het tegen gaat vallen en dat er
posten gaan verdwijnen (regio is harder dan de gemeente). Er zijn nu nog verhalen over
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 14/ 63

het herindelen van uitrukgebieden. Hierbij is wel van belang dat de basisgegevens van
Safety portal kloppen. De regionalisering kan mogelijk ten koste gaan van de vrijwillige
brandweer. De vrijwilligers hebben niets met de regio. Het beeld is “de regio is zo ver
weg en wat weten ze nu van ons?, wat weten ze nu van ons gebied?, wat gaan ze nu
met ons doen?, wat gaat er in de toekomst gebeuren?”. Andere geïnterviewden hebben
juist wel vertrouwen dat het ook in de toekomst goed blijft gaan.
Over de communicatie rondom de vorming van de VRZHZ wordt ook verschillend
gedacht. De één vindt dat er een gebrek aan communicatie is en ook is aangegeven, dat
de informatie voldoende is. Er is een nieuwsbrief, de BOR geeft informatie, Anton Slofstra
is langs geweest en op oefenavonden wordt ook altijd informatie gegeven. Het met
regelmaat uitbrengen van een nieuwsbrief met regionaliseringsnieuws is belangrijk. In de
communicatie is het ook goed om direct de vrijwilligers te benaderen niet altijd via de
commandanten. Houd er rekening mee in de communicatie dat vrijwilligers de
clustervorming en regionalisering als één geheel zien.
Er worden steeds meer regels gesteld, die niet altijd bijdragen aan de veiligheid. Die
extra regels werken niet altijd goed.
Aangegeven is dat de financiële beloning goed is. Deze beloning wordt minder tot niet
belangrijk gevonden. Een enkeling heeft aangegeven de vergoeding te laag te vinden.
Verder kan er nagedacht worden over een vergoeding aan de werkgever bij een uitruk.
Een ander geeft aan niet tevreden te zijn over de regeling van de uurvergoeding. Dit
moet voor ieder korps gelijk getrokken worden.
Het werken in een ploegenrooster wordt als prettig ervaren.
De breedte van het vak wordt minder. Er worden steeds meer specialismen
weggehaald.
Het dorpse/ kleinschalige gaat er steeds meer af en dat is jammer.
Bij de nieuwe opleiding is er in vergelijking met de oude opleiding meer realistisch
oefenen, minder theorie en meer praktijk. De leerwerkplek begeleider is erg prettig. Een
leerwerkplek begeleider moet iemand zijn die nog midden in het brandweervak staat en
er zin in heeft en dat is niet altijd het geval.
Opleidingen kosten erg veel geld. Hierdoor ontstaat er een situatie dat er potentieel in
het korps is voor bijvoorbeeld bevelvoerders, maar die brandweerlieden kunnen nog niet
naar de opleiding. Hierover is een gevoel van teleurstelling.
De planning van opleidingen kan beter.
Er zijn erg weinig uitrukken en dat valt tegen.
5.4 Bindingsfactoren vrijwilligers
5.4.1 Factoren die van belang zijn om vrijwilligers te binden
Voorop moet staan dat je bij de brandweer moet komen en blijven omdat je het leuk
vindt. Daarnaast zijn er andere factoren die van belang zijn om vrijwilligers te binden.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 15/ 63

De sfeer moet goed zijn binnen een ploeg. Hieraan kunnen teambuildingsactiviteiten
bijdragen, het hebben van een personeelsvereniging en ook het gezin betrekken bij
bepaalde activiteiten. De ploeg gaat door het vuur voor elkaar en dat moet behouden
blijven.
Waardering (hiermee wordt geen geld bedoeld) uiten door betrokkenheid te tonen en
complimenten te uitten door de gemeente, lokaal brandweercommandant en de regionaal
commandant naar de vrijwilligers. Neem de vrijwilligers serieus. Het is belangrijk om de
vrijwilligers te horen en doe ook wat met de signalen die de vrijwilligers afgeven of niet,
maar motiveer dat dan wel. Daarnaast kan bijdragen goede secundaire
arbeidsvoorwaarden bijvoorbeeld kerstpakket, werkkleding, goede personele uitrusting,
fietsplan, het bieden van sportfaciliteiten dan wel op kosten van de gemeente naar een
sportschool. Bij de vrijwilligers staat het belang van de burger voorop. Dit moet ook
uitgestraald worden door het regiobureau.
Zorg dat het ondersteuningsproces naar de vrijwilligers goed verloopt. Wanneer
er iets niet goed is gegaan vanuit het regiobureau biedt dan oprecht excuses aan en doe
er wat aan om die fout te voorkomen. Er moet vertrouwen zijn in de
brandweerorganisatie en bijvoorbeeld een storing van P2000/ noodnet zorgt voor een
breuk in dat vertrouwen.
Vrijwilligers zijn te motiveren door hun kennis en kunde optimaal te benutten.
Communicatie is heel belangrijk om de vrijwillige brandweerman/ brandweervrouw
gemotiveerd te houden en hier schort het vaak aan. Dit betekent onder andere
vrijwilligers op de juiste manier en op juiste moment te informeren. Houd het kort en
geef het door (niet uit de krant halen). Daarnaast is belangrijk om gezamenlijk te
overleggen over veranderingen die plaats moeten vinden (niet zeggen van bovenaf jij
moet dit en dat). Laat voeding komen vanuit de vrijwilligers wat zij belangrijk vinden en
wensen. Openheid en duidelijkheid in de communicatie over met aan de ene klant het
regionaliseringsproces en aan de andere kant de bezuinigingen. Dit komt ergens samen,
de brandweer kost te veel dus moet er bezuinigd worden. Hiervoor kunnen de
ontwikkelingen van de SIV, 4 persoonsbezetting gebruikt worden. Wanneer er één
regionale brandweerorganisatie is dan kan er mogelijk makkelijker met bezuinigingen
omgegaan worden. Wees hierin eerlijk.
Het kleinschalige gevoel werkt nu goed en er moet voorkomen worden dat door de
vorming van de regionale brandweer dit gevoel in het kolossale verdwijnt. Vrijwilligers
zijn er voor de lokale bevolking en niet voor de grote brandweerorganisatie van
veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid. In dit kader is het van belang dat de identiteit van de
korpsen gehandhaafd blijft. Posten onderling blijven verschillend van identiteit, wanneer
dit door samenvoegingen wordt aangetast kost dit vrijwilligers.
Om de maatschappij te beïnvloeden zouden de werkzaamheden beter moeten worden
belicht. Dit heeft te maken met voorlichting over de brandweer, imago in de hele
gemeenschap en meer bekendheid geven aan de brandweer.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 16/ 63

Biedt vrijwilligers een duidelijk kader aan, schep een verwachtingspatroon (maak
goede afspraken en voldoet iemand daar niet aan maak dan de gevolgen duidelijk) en
maak een POP met ze. Dit kan allemaal een stuk professioneler.
5.4.2 Rol management
Het beeld van de betrokkenheid door het management wisselt. Aangegeven wordt dat
het management goed inspeelt op het binden van vrijwilligers door activiteiten te
organiseren die het saamhorigheidsgevoel binnen het korps bevorderen en het bieden
van goede spullen, secundaire arbeidsvoorwaarden, geen geneuzel over uitrukuren etc.
Er wordt goed ingespeeld op de actualiteit. Echter wordt door een aantal vrijwilligers ook
aangegeven, dat het management onvoldoende inspeelt op de actualiteit, onvoldoende
informatie geeft en dat het management meer betrokkenheid en waardering moet laten
zien.
In het kader van de regionalisering moet goed nagedacht worden over hoe de grotere
organisatie aangekleed en ingevuld moet worden. Vrijwilligers moeten het gevoel blijven
houden deel uit te maken van een kleine lokale organisatie en zeggenschap behouden.
Het gaat hierbij om emotie (aanschaf voertuigen) en cultuur. In het groter geheel kan dit
ondersneeuwen.
Het management moet zich altijd bewust zijn dat zij een voorbeeldfunctie heeft.
5.5 Jeugdbrandweer
Aangegeven is dat de jeugdbrandweer positief bijdraagt aan de bezetting van de
vrijwillige brandweer. Er zijn wel wat bedenkingen geuit over de doorstroom vanuit de
jeugdbrandweer. Het is belangrijk dat iemand beschikbaar is overdag en woont en werkt
in het dorp of in ploegendienst werkt. Leden van de jeugdbrandweer zijn nog niet
gesetteld en dat zorgt ervoor dat er niet altijd doorgestroomd kan worden. Het is dus
belangrijk dat aan de jeugdbrandweerlieden duidelijk gemaakt wordt dat het niet altijd
mogelijk is om door te stromen naar de vrijwillige brandweer
(verwachtingsmanagement). Het hebben van een jeugdbrandweer kan ook leiden tot
meer binding en motivatie van de vrijwillige brandweerlieden, omdat het erg leuk kan
zijn om jeugdbrandweerleider te zijn. Vrijwilligers moeten niet verplicht gesteld worden
om een jeugdbrandweer te gaan leiden, want dat werkt juist demotiverend.
Daarnaast is er als je het hebt over de jeugdbrandweer een gat tussen de 18 en 20 jaar.
Dit betekent dat er niet direct doorgestroomd kan worden naar de opleiding en
vervolgens kan het contact verwateren (dat is jammer). Er zijn gemotiveerde
jeugdbrandweerlieden die willen doorstromen, maar dat kan niet altijd.
Aangegeven is dat het niet voor ieder korps mogelijk is om een jeugdbrandweer door
vrijwilligers te organiseren. Dit heeft te maken met de tijdsinvestering en de benodigde
ruimte. Eén keer is de zorg geuit “hoe gaan we om als er te veel jeugd zich aanmeldt?”.
De reacties die gegeven zijn rondom de positie van de jeugdbrandweer binnen de
geregionaliseerde brandweerorganisatie betreffen voornamelijk de ondersteuning door de
regionale brandweer met behoud van de lokale cultuur. Het hebben van een
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 17/ 63

jeugdbrandweer moet niet verplicht gesteld worden. Wel moet gestimuleerd worden dat
minimaal ieder cluster ten minste één jeugdbrandweer heeft.
De regionale brandweerorganisatie kan ondersteunen door bijvoorbeeld het bieden van
een jeugdopleiding, bijdragen leveren aan de werving. Vanuit de geregionaliseerde
brandweerorganisatie kan er één begeleidingspunt georganiseerd worden voor de
jeugdbrandweer met als taak bijvoorbeeld centraal wedstrijden organiseren of aangeven
hoe de structuur van de jeugdbrandweer er uit kan zien binnen een cluster/ korps. De
jeugdleiding moet op een zelfde manier werken. Hier kan de regionale brandweer ook
een bijdrage aan leveren.
Daarnaast moet de regionale organisatie in haar organisatie van regionale activiteiten
rekening houden met de tijd van de jeugdleiders. Lokaal moet er bijvoorbeeld voldoende
tijd zijn om instructie te geven.
5.6 Verbeterpunten
5.6.1 Aantrekkelijker maken van het vak als brandweervrijwilliger
Belangrijk is de eigen inbreng en het gevoel van gehoord worden. Nadenken samen
met de vrijwilligers en dan pas doen. Het is een kwestie van het met elkaar maken en
hierbij is een goede sfeer van belang. Alles met respect doen en niet zomaar dingen
doen. Het is goed om te werken met commissies waar vrijwilligers aan deelnemen om ze
zo de gelegenheid te geven tot meedenken.
Positieve media aandacht is belangrijk. Er wordt in de media redelijk wat aandacht
aan de brandweer besteed. Het is goed dat de taken van de brandweer helder gemaakt
worden richting de burger. Het televisieprogramma Dichter bij het vuur draagt hierbij
bijvoorbeeld erg goed aan bij.
De regionaal commandant moet een boegbeeld worden van de regionale brandweer.
Vrijwilligers moeten weten wie hij is en waar hij voor staat. Het werkt(e) enorm
motiverend dat Anton Slofstra langs is gekomen.
Er moet meer aandacht gegeven worden aan het aantrekkelijk maken van het
vrijwilligerswerk door bijvoorbeeld het creëren van meer uitruk mogelijkheden, meer
waardering tonen en een flexibele inzetbaarheid bewerkstelligen (bijvoorbeeld naast
bevelvoerder ook als manschap uit kunnen rukken). Haal niet nog meer weg bij de
vrijwilligers, want dat werkt demotiverend. Aan de andere kant wordt door een aantal
vrijwilligers wel aangegeven, dat de belasting te hoog is.
Zorg ervoor dat de VRZHZ niet te log wordt. Nu kunnen er dingen snel geregeld worden
en dadelijk als onderdeel van de VRZHZ worden de lijnen langer en dus ook het regelen
van dingen zal langer duren. Geef daarom veel aandacht aan afstemming. Wanneer de
regionale brandweerorganisatie gerealiseerd is wordt het afstemmen tussen alle
onderdelen alleen maar belangrijker.
Meer op praktijk gerichte oefeningen draaien. Niet teveel druk leggen op de
vrijwilliger (het is een zelf gekozen hobby). Ga minder naar het oefencentrum in
Dordrecht en ga ook eens naar het oefencentrum Maasvlakte en Barneveld. Grotere
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 18/ 63

oefeningen organiseren waardoor de kennis en ervaring beter wordt en voor nieuwe
vrijwilligers ziet dit er ook veel interessanter uit.
Een goed mentorschap met enthousiaste mentoren, die ook echt wat kunnen
betekenen op ondersteunend en pedagogisch vlak is belangrijk.
Geef mensen werk op hun niveau. Ook (of juist) vrijwilligers kunnen in
piketregelingen meedraaien. Werk bijvoorbeeld met roosters voor de WVD.
Zekerheid over de toekomst geven voor zover mogelijk: hoe ziet de brandweer er
over 15 jaar eruit.
5.6.2 Mogelijkheden van werving
Aangegeven is dat de directe benadering bij het werven van de vrijwilligers de beste
manier blijft om aan nieuwe vrijwilligers te komen. Het organiseren van een goede
opvang van belangstellenden is hierbij belangrijk. Andere mogelijkheden kunnen zijn:
Het organiseren van familie inloopavonden.
Vroeger was het vaak dat via gezinnen de zogenaamde brandweerstok door werd
gegeven. Nu komen er ook mensen bij de jeugdbrandweer zonder link met de ouders.
Die ouders zouden ook eens benaderd kunnen worden om te komen kijken wat de
(jeugd)brandweer inhoud (dit gebeurd nu ad hoc) en mogelijk zijn ze zelf
geïnteresseerd om brandweer vrijwilliger te worden.
Scholen bezoeken en voorlichtingslessen geven over de taken en mogelijkheden
binnen de brandweer. Niet alleen lagere scholen bezoeken maar ook de middelbare
scholen (hogere leeftijd).
Duidelijker laten zien dat een aspirant brandwacht al veel voor de organisatie kan
betekenen. Spreek mensen hierover direct aan.
Het inzetten van social media. Dit is het item om jongeren warm te krijgen
De werkgevers zullen steeds lastiger te overtuigen zijn. Dit valt of staat met goede
communicatie en met de professionaliteit van de brandweermens (ook positieve
media aandacht).
Een open dag beter voorbereiden. Kondig de open dag goed aan via bijvoorbeeld het
internet, laat verhalen vertellen hoe het nu is, deel een informatiepakket uit, nodig
belangstellenden uit op een oefenavond en bel potentiële kandidaten na.
5.6.3 Betrokkenheid vrijwilligers bij regionaliseringsproces
Voor vrijwilligers is het belangrijk om te kunnen laten horen wat zij vinden. Laat ze
dus mee denken en praten. Ook al worden er uiteindelijk andere beslissingen genomen
dan voelt iedereen zich gehoord. Koppel de andere beslissingen wel gemotiveerd terug.
Werk in dit kader bijvoorbeeld met een klankbordgroep vrijwilligers in twee richtingen,
voor adviezen vanuit de korpsen en het op de hoogte brengen en houden van de
korpsen. Het vragen naar meningen uit het veld kan bijvoorbeeld ook de
ondernemingsraad doen.
Van belang is goede informatievoorziening met open communicatie. Hierin moet meer
duidelijkheid komen in de rol van vrijwilliger in de regio via duidelijke taal. Breng een
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 19/ 63

soort van nieuwsbrief uit met daarin de laatste ontwikkelingen en wetenswaardigheden
over de regio. Houd de vrijwilliger goed op de hoogte en speel open kaart, want
uiteindelijk kan de brandweer niet zonder vrijwilligers. Meer investeren in het informeren
en praten met vrijwilligers is dus belangrijk. Er moet wel een goede balans zijn tussen de
vrijwilligers informeren, maar ook weer niet te veel.
Het is belangrijk om de regionalisering persoonlijk te maken voor de vrijwilliger door het
creëren van een gevoel dat de vrijwilliger bij de regio hoort en duidelijk maken wat de
vrijwilligers voor de regio betekenen. Het verhaal moet wel luchtig gehouden worden.
Mensen van het regionale bureau zouden bijvoorbeeld een oefenavond kunnen bezoeken.
Door het bezoek van Anton Slofstra aan het korps is veel duidelijk geworden voor de
manschappen. Het zou goed zijn als hij dat nog een keer zou doen (bijvoorbeeld aan het
eind van het jaar). Het onderzoek naar de vrijwillige brandweer is ook goed.
5.7 Knelpunten
5.7.1 Aandachtspunten voor het behouden van vrijwilligers
Betrek vrijwilligers zo veel mogelijk bij de aanschaf van materieel en niet zo
maar een auto neerzetten. Het is uiteraard wel belangrijk om standaard materiaal te
hebben (in verband met het uitwisselen), maar er moet door vrijwilligers wel meegedacht
kunnen worden. Daarnaast moet het materiaal en materieel goed zijn.
Aandacht voor vrijwilligers is belangrijk. Niet denken “van boven opleggen en dan zal
hij zich er wel aan conformeren”. Nee, regel inbreng in het voortraject. Geef daarbij het
gevoel aan vrijwilligers, dat er wel/ niet iets gedaan wordt met wat er gezegd wordt. De
waardering voor de vrijwilliger moet altijd aandacht blijven krijgen. Open en eerlijk
communiceren is belangrijk en dat gebeurt niet altijd. Voor het regionaliseringsproces
een klankbordgroep vrijwilligers oprichten. Echt gebruik maken van de input van
werkgroep en niet daarmee opeens stoppen. Betrokkenheid creëren is dus belangrijk. Bij
het regionaliseringsproces wordt er te weinig gevraagd naar de mening van de
vrijwilligers. Betrek vrijwilligers bijvoorbeeld bij de uitwerking en implementatie van het
nieuwe rangenstelsel. Het niet betrekken is niet goed voor de motivatie.
Bij de ontwikkeling van landelijke beleidslijnen wordt te veel gekeken naar de
beroepsbrandweerlieden en dat is niet goed. Hierdoor zijn er landelijke instrumenten die
onvoldoende flexibiliteit bieden voor de vrijwilligers.
Er moet aandacht zijn voor de waardering door de gemeente. De afstand tussen de
gemeente en de brandweer wordt steeds groter. Het is belangrijk dat de vrijwilligers af
en toe de burgemeester zien. De persoonlijke band met de gemeente moet niet
verdwijnen. Creëer een sportvoorziening voor de vrijwilligers (bijvoorbeeld een regeling
bij het zwembad).
Sturing op de mening van de maatschappij is belangrijk. In de media komen af en toe
slechte berichten over de brandweer en dat is niet goed. In de maatschappij zijn nu
beelden dat vrijwilligers niet meer naar binnen gaan, de brandweer erg duur is, er te veel
auto’s zijn en te veel mensen in de top zitten.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 20/ 63

Doe aan relatiebeheer met de werkgevers. Leg het belang uit van het hebben van
een vrijwillige brandweer. Onderzocht moet worden op landelijk niveau of het voor
werkgevers niet aantrekkelijker gemaakt kan worden om werknemers vrij te maken voor
het vrijwilligersvak door te werken met bijvoorbeeld belastingvoordeel. Het is echter
lastig om hier invloed op uit te oefenen. Vrijwilligers moeten niet voor van alles en nog
wat opgeroepen worden. Het terugdringen van loze meldingen is in dit kader erg
belangrijk. Vrijwilligers moeten niet voor niet-spoedeisende klussen met spoed
opgeroepen worden. Mogelijk kan aan werkgevers een financiële vergoeding gegeven
worden waardoor vrijwilligers geen compensatie verlof hoeven op te nemen bij een
uitruk.
Kennis en vaardigheden beter gebruiken. Maak gebruik van de capaciteiten van de
vrijwilligers.
Het is belangrijk dat de kwaliteit van de opleidingen goed blijft. De opleidingen zijn erg
duur, geen goede prijs kwaliteit verhouding. Het aanstellen van een aparte mentor is niet
te doen. Binnen een korps kan het begeleiden van nieuwe vrijwilligers zelf wel geregeld
worden en niet via een aparte mentor. Het opleidingsniveau van officieren kan veel
beter. Repressieve ervaring is belangrijk voor een OVD (eigenlijk belangrijker dan
opleiding).
Wanneer er overdag trainingen/ opleidingen gevolgd moeten worden dan moet daar voor
zelfstandigen/werkgevers een juiste vergoeding tegen over staan (anders alleen avond
opleidingen). Bij overdag moet de vergoeding hoger (nu oefenvergoeding), omdat het
ten koste gaat van de gezinsvakantie.
Er moet meer aandacht komen voor meer realistisch oefenen, het meer bezoeken van
oefenobjecten (echt knippen bij hulpverleningsincident).
Het aantal uitrukken blijft gelijk (mogelijk daling), de kosten van de vrijwilligers blijven
gelijk en de kosten van de overhead (beroepsondersteuning, OVD, AGS, Copi etc.)
stijgen enorm. Bezuinigingen moeten niet gevonden worden bij de vrijwilligers door
bijvoorbeeld het inzetten van een SIV. Burgers moeten goed bediend blijven. Het moet
niet zo zijn dat een gebied met een SIV bediend wordt terwijl er ook 6 man uit kunnen
rukken. Het is een ander verhaal wanneer er echt geen vrijwilligers te krijgen zijn.
Betere communicatie over de toekomst: wat gaat er gebeuren. De brandweer is te
duur en er moet wat gaan veranderen (is logisch).
5.7.2 Overwegingen om te stoppen
Een klein aantal vrijwilligers heeft aangegeven te overwegen om te stoppen. Dit heeft te
maken met spanning binnen het korps, redenen op persoonlijk vlak of leeftijd. Ook is als
reden aangegeven de veranderingen van de organisatie (te veel opgelegd aan de
vrijwilligers). Eén geïnterviewde heeft aangegeven als reden om te stoppen het mogelijke
moment waarop kazernering voor vrijwilligers wordt ingevoerd.
De 4 mans bezetting ligt gevoelig en het ligt aan de invulling hiervan of dit een
knelpunt op kan leveren. Er zijn nu bij een groot aantal korpsen altijd voldoende mensen
en minder uitrukken betekent lagere motivatie. De kans wordt kleiner dat een vrijwilliger
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 21/ 63

mee kan met een TS. Dit moet alleen ingevoerd worden wanneer er te weinig vrijwilligers
zijn en zeker niet vanwege bezuinigingen. Wanneer dit ingevoerd wordt moet dit goed
gemotiveerd worden. Het is belangrijk dat de vrijwilligers achter deze beslissing staan.
Eigen veiligheid is erg belangrijk (back up is belangrijk). Een enkeling heeft aangegeven,
dat er vroeger uitgerukt werd met zijn 10-en nu met zijn 6-en. Eerst werd daarover ook
veel negatiefs geroepen en nu niet meer. Dus met de mogelijke 4 persoonsbezetting zal
het ook wel loslopen.
De brandweer wordt steeds zakelijker. Er zijn steeds minder verschillen tussen beroeps
en vrijwilligers. De organisatie wordt strakker en meer eisen worden gesteld aan de
vrijwilligers via bijvoorbeeld de opleidingen. Er moet geen gat komen tussen het
management en de repressieve kant. Het moet leuk blijven zonder al te veel
verplichtingen. Er worden steeds maar weer nieuwe procedures ontwikkeld en daar is
niet altijd draagvlak/ begrip voor. De permanente beschikbaarheid voor oefenavonden is
lastig. Er wordt te veel geëist aan de vrijwilligers. Er is ook aangegeven de overtuiging te
hebben dat deze ontwikkelingen moeten. Het is belangrijk dat vrijwilligers zich geen
nummer/ ding gaan voelen.
Er zijn veel onduidelijkheden over de gevolgen voor de vrijwilligers van de
regionalisering. Het is belangrijk dat de uitrukfrequentie niet omlaag gaat. Het moet
wel eerlijk zijn. Er moeten geen gebieden afgenomen worden. Wees eerlijk in de
communicatie. Gaat het om bezuinigingen geeft dat dan ook aan. De regionalisering van
de brandweer zal effect hebben op de huisvesting en er zal mogelijk het een en ander
gaan verschuiven in de dekking (kan negatief uitpakken).
In de maatschappij komt steeds meer geweld naar hulpverleners toe en dat is niet
goed. Vroeger was de brandweer minder vaak negatief in het nieuws dan nu. Er is steeds
meer negatieve publiciteit. De brandweer wordt soms afgeschilderd als een soort hobby
club. De waardering door de maatschappij kan veel beter.
Er moet geprobeerd worden dat zo veel mogelijk vrijwilligers mee kunnen met de uitruk
(soms gaat nu ook het busje mee). Het is niet goed wanneer er 12 man op de kazerne
moeten blijven. Je krijgt dan de situatie dat er mensen, die wat verder weg wonen, nooit
mee kunnen. Dit is niet goed voor de motivatie.
Wanneer niet voldaan kan worden aan het Periodiek Preventie Medisch Onderzoek
dan is dat een overweging om te stoppen.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 22/ 63

6 Onderzoeksresultaten cijfermatig
6.1 Inleiding
Dit hoofdstuk gaat in op de onderzoeksresultaten gepresenteerd aan de hand van
percentages, tabellen en grafieken. Op deze manier wordt inzichtelijk gemaakt hoe zwaar
bepaalde opmerkingen wegen ten opzichte van de 79 vrijwilligers die meegedaan hebben
aan het onderzoek. Er wordt allereerst een algemeen beeld gegeven van de vrijwilligers
die meegedaan hebben aan het onderzoek. Een cijfermatig antwoord wordt gegeven op
de volgende vragen:
1. Op welke wijze worden vrijwilligers aangetrokken? (Paragraaf 6.3)
2. Wat vindt een vrijwilliger aantrekkelijk aan het brandweervak? (Paragraaf 6.4)
3. Wat vindt een vrijwilliger minder aantrekkelijk aan het brandweervak? (Paragraaf
6.4)
4. Welke factoren zijn van belang om brandweervrijwilligers (duurzaam) te binden aan
de brandweerorganisatie en op welke wijze wordt door het management van de
brandweerorganisatie hierop ingespeeld? (Paragraaf 6.5)
5. Waarom blijft men vrijwilliger? (Paragraaf 6.5)
6. In hoeverre draagt de jeugdbrandweer bij aan het op peil houden van voldoende
vrijwillige brandweerlieden? (Paragraaf 6.6)
7. Wat zijn de knelpunten? (Paragraaf 6.7)
6.2 Algemeen beeld
De gemiddelde leeftijd van de vrijwilligers die gereageerd hebben is 39 jaar en zijn
gemiddeld al 13 jaar vrijwilliger bij de brandweer. Het opleidingsniveau ligt voor 47% op
het Middelbaar beroepsonderwijs. 82% Woont samen of is getrouwd en 33% doet naast
de brandweer ook ander vrijwilligers werk. De beschikbaarheid voor de uitruk laat een
wisselend beeld zien (zie onderstaande grafiek).
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
Bent u overdag, gezien de afstand
tussen uw werkplek en de
brandweerkazerne, beschikbaar voor
de uitruk?
Ja
Soms wel, soms niet
Nee
Roosterdiensten
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 23/ 63

82% Heeft een betaalde baan en 18% is eigen baas. 71% Van de werkgevers staat het
toe dat tijdens werktijd uitgerukt wordt. Zoals in de onderstaande grafiek te zien is, zijn
er verschillende afspraken gemaakt met werkgevers over het uitrukken tijdens werktijd.
Zelfstandigen hebben deze vraag ingevuld in de vorm van of ze wel of niet tijdens
werktijd kunnen uitrukken.
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
45%
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
Welke afspraken heeft u met uw werkgever gemaakt wat betreft
uitrukken tijdens werktijd?
Ik kan altijd
onder w erktijd
uitrukken
Ik kan onder
w erktijd
uitrukken
w anneer het
w erk dat
toelaat
Ik kan onder
w erktijd
uitrukken
w anneer mijn
direct
leidinggevende
daarvoor
toestemming
verleent
Ik kan onder
w erktijd
uitrukken als ik
de gemiste
w erktijd op een
later moment
inhaal
Het gemiddelde rapportcijfer dat aan de brandweer Zuid-Holland Zuid gegeven wordt is
een 7,8. Het merendeel van de vrijwilligers die de vragenlijst ingevuld heeft, is werkzaam
in de functie manschap zoals te zien is in de onderstaande grafiek.
In welke functie bent u momenteel werkzaam?
Ik kan een
maximaal
aantal uur per
maand onder
w erktijd
deelnemen aan
uitrukken
Aspirant manschap Manschap Bevelvoerder Officier van Dienst
Ik heb geen
afspraken
gemaakt met
mijn w erkgever
Anders,
namelijk:…
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 24/ 63

Gemiddeld besteden vrijwilligers, los van de uitrukken, 3,9 uur per week aan de
brandweer, waarvan de meeste uren besteed worden aan de oefenavonden. Meer dan de
helft van de vrijwilligers kan in minimaal 50% van de gevallen mee met een uitruk (zie
onderstaande grafiek).
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
6.3 Werving van vrijwilligers
Het merendeel van de vrijwilligers is in contact gekomen met de brandweer door middel
van directe benadering en via familie, gevolgd door via jeugdbrandweer en vrienden.
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
In hoeveel procent van de gevallen van een oproep voor een
uitruk kunt u daadwerkelijk met een uitrukvoertuig mee?
Via familie
75%
Hoe bent u destijds met de brandweer in contact gekomen?
Via vrienden
Via collega’s
Direct benaderd
Via gerichte schriftelijke wervingsactie
Via algemene schriftelijke wervingsactie
Via oefendag/ informatieavond
Via telefonische wervingsactie
Gevraagd door werkgever
Via doorstroom jeugdbrandweer
Ik heb zelf contact gezocht
Zelf contact opgenomen na brand
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 25/ 63
Anders

6.4 Aantrekkelijkheid van het brandweervak
6.4.1 Verwachtingen van de vrijwilligers
In 92% van de gevallen komt de verwachtingen van het vrijwilligerswerk bij de
brandweer geheel of grotendeels overeen wat er op voorhand van verwacht was.
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
In hoeverre is het vrijwilligerswerk bij de brandweer wat u er op
voorhand van had verwacht?
Komt geheel overeen met
mijn verw achting
Komt grotendeels overeen
met mijn verw achting
Wijkt grotendeels af van
mijn verw achting
Bovenstaande laat zich grofweg verklaren door de volgende constateringen. De totale
tijdsbesteding wordt door 28% als iets slechter dan verwacht beoordeeld. De sociale
contacten worden in 28% van de gevallen iets beter dan verwacht beoordeeld. Het soort
uitrukken wordt in 25% van de gevallen als iets slechter dan verwacht beoordeeld. 22%
Vindt het aantal uitrukken iets slechter dan verwacht. De inhoud van de opleiding is in
22% iets slechter dan verwacht en 20% iets beter dan verwacht.
6.4.2 Tevredenheid over het werken bij de brandweer
Wijkt geheel af van mijn
verw achting
89% Doet (zeer) waarschijnlijk over 3 jaar nog steeds vrijwilligerswerk bij de brandweer.
Men is over het algemeen genomen tevreden over de brandweer.
Men is vooral tevreden over 1 : taken (73%), aandacht voor veiligheid tijdens opleiding en
uitrukken (76%), fysieke belasting (76%), beschikbaarheid van goede werkmaterialen
(78%), mentale belasting (80%) en collegialiteit/ onderlinge verbondenheid team (84%).
1 Genoemd zijn de onderwerpen met een percentage (zeer) tevreden van 70% en hoger.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 26/ 63

(Zeer) Ontevreden 2 is men over specifieke communicatie vanuit de organisatie over de
regionalisering van de brandweer en de vorming van de VRZHZ (20%), het aantal keren
dat men mee kan bij een uitruk (23%), communicatie vanuit de organisatie richting
vrijwilligers (26%), de vorming van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (28%) en
beloning/ vergoeding in geld voor de beschikbaarheid (29%).
6.5 Bindingsfactoren vrijwilligers
De top vijf van redenen die opgegeven worden waarom iemand vrijwilliger is geworden
bij de brandweer zijn:
Iets kunnen betekenen voor de maatschappij (78%)
Hulpverlening kunnen bieden (67%)
Werken in teamverband (56%)
De inhoud van het werk (52%)
Wij-gevoel/ saamhorigheid/ familie (46%)
Vrijwilligers blijven bij de brandweer om de volgende redenen 3 :
Sterke motivatie (84%)
Trots op het werk dat uitgevoerd wordt (87%)
Toegerust voor het werk (93%)
Niet uitgekeken op het werk (97%)
Trots om bij de brandweer te werken (83%)
Prettige werksfeer (84%)
Voldoende uitdaging (78%)
Goede benutting kennis en vaardigheden (71%)
Goede begeleiding op het werk (66%)
Vertrouwen in collega’s (87%)
Vertrouwen in leidinggevende (82%)
Financiële vergoeding (56%)
Regionale brandweerwedstrijden (53%)
Dit betekent dat de bovenstaande redenen van belang zijn om een vrijwilliger te binden
aan het brandweervak.
6.6 Jeugdbrandweer
Het merendeel van de vrijwilligers die de vragenlijst hebben ingevuld staat neutraal
(30%) tot positief (50%) tegenover de jeugdbrandweer.
2 Genoemd zijn ontwerpen met een percentage (zeer) ontevreden van 20% en hoger.
3 Het weergegeven percentage is de som van Mee eens en Helemaal mee eens
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 27/ 63

6.7 Knelpunten
6.7.1 Overwegingen om te stoppen
29% Van de vrijwilligers heeft wel eens overwogen om te stoppen met het
vrijwilligerswerk. Factoren die meespelen in de overwegingen om mogelijk te stoppen
met het vrijwilligersschap bij de brandweer zijn:
de brandweerorganisatie wordt te zakelijk (58%)
de ontwikkelingen ten aanzien van de afwijkende voertuig bezetting (53%)
de regionalisering van de brandweer (41%)
de permanente beschikbaarheid (34%)
de afstand tot de kazerne is te groot (32%)
6.7.2 Aandachtspunten voor het behouden van vrijwilligers
Punten die aandacht nodig hebben om de vrijwilligers te behouden zijn voornamelijk
(score belangrijk tot zeer belangrijk meer dan 60%) 4 :
Betere begeleiding van de vrijwilliger (89%)
Meer waardering voor de vrijwilligers (73%)
Betere communicatie vanuit de brandweerorganisatie (72%)
Opleidingsmomenten beter laten aansluiten op de privé situatie (71%)
Meer realistisch oefenen (70%)
Bemiddeling vanuit de brandweer met werkgever voor beschikbaarheid (67%)
Realistischer werven (66%)
Vrijwilligers beter betrekken bij organisatie veranderingen (66%)
4 Het weergegeven percentage is de som van Belangrijk tot Zeer belangrijk
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 28/ 63

7 Conclusies en aanbevelingen
7.1 Inleiding
Tijdens het onderzoek zijn veel ideeën geuit over het vinden, binden en behouden van
vrijwilligers. Dit hoofdstuk gaat op hoofdlijnen in op de conclusies en aanbevelingen die
inzicht geven in zaken die van belang zijn voor het op peil houden van het aantal
brandweervrijwilligers in de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid en in het bijzonder:
Inzicht krijgen in de factoren die van invloed zijn op de mate waarin
brandweerkorpsen er in slagen vrijwilligers te vinden, te behouden en te binden.
Het geven van aanbevelingen die te vertalen zijn in beleid om vrijwilligers bij de
regionale brandweer Zuid-Holland Zuid te (blijven) binden.
Het is aan de CAB/ Stuurgroep PVRB om te bepalen welke aanbevelingen verder vertaald
worden in beleid om de vrijwilligers bij de regionale brandweer Zuid-Holland Zuid te
(blijven) binden en welke direct opgepakt kunnen worden door de geregionaliseerde
brandweerorganisatie.
7.2 Conclusie en aanbevelingen
7.2.1 Vinden van vrijwilligers
Vooralsnog zijn de knelpunten over het algemeen genomen in het vinden van vrijwilligers
niet groot. De meeste brandweerkorpsen hebben voldoende vrijwilligers.
Vrijwilligers komen veelal bij de brandweer, omdat het werk spannend is en om een
maatschappelijke bijdrage te leveren aan de eigen gemeente. De sfeer bij de brandweer
is hierbij van groot belang. De huidige wijze van werving, door middel van persoonlijke
benadering, is de beste manier om vrijwilligers te krijgen. Dit betekent ook dat de
werving zelf dicht bij de gemeente moet blijven. Zeker gezien het feit dat veel
brandweerlieden vrijwilliger worden om een maatschappelijke bijdrage te leveren aan de
eigen gemeente.
Het wervingsproces kan wel beter ondersteund worden door bijvoorbeeld op regionaal
niveau wervingsmateriaal te ontwikkelen en te verspreiden onder de clusters. De
informatie die aan potentiële vrijwilligers gegeven wordt kan wel verbeterd worden.
Combinatie tussen wonen en werken wordt steeds lastiger. Dit betekent dat binnen de
wervingprocedure van ZHZ aandacht gegeven moet worden voor werken en uitrukken in
de ene gemeente en wonen en uitrukken in een andere gemeente.
Bepaalde bevolkingsgroepen zoals vrouwen en allochtonen zijn moeilijk te bereiken. Door
met hen direct in gesprek te gaan, kan onderzocht worden waarom zij zich niet
aanmelden voor brandweervrijwilliger en kan hierop actie ondernomen worden. Mogelijk
dat er in de toekomst ander soortige vrijwilligers geworven gaan worden die bijvoorbeeld
ook ingezet kunnen worden voor community safety.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 29/ 63

Aanbeveling 1. Stel een Human Resource Management (HRM/ Personeels-) beleid op
voor de geregionaliseerde brandweerorganisatie met onder andere
aandacht voor een regionale wervingsprocedure, wervingscampagne,
ontwikkelen van regionaal wervingsmateriaal, werven van ander
soortige vrijwilligers, begeleiding van de vrijwilliger, beloning en
vergoeding (binnen de kaders van de CAR) en eenduidige
competentieprofielen.
7.2.2 Behouden en binden van vrijwilligers
Geconcludeerd kan worden dat het geven van goed leiderschap van invloed is op de
mate om vrijwilligers te behouden en binden. Er moet gevoeld worden dat het
management betrokken is en er moet vertrouwen zijn dat het management doet wat
goed is voor het korps. In het kader van leiderschap is ook belangrijk om zekerheid te
geven over de toekomst.
Het is belangrijk om een regionale identiteit uit te stralen naar de clusters en lokale
posten. In dit kader moet de regionaal commandant zich opstellen als boegbeeld van de
regionale brandweerorganisatie.
Aanbeveling 2. Als onderdeel van het HRM beleid (aanbeveling 1) moet gezorgd worden
voor een structurele inbedding van goed leiderschap. Hiertoe dienen
instrumenten ontwikkeld te worden bijvoorbeeld een
ontwikkelassessment op basis van competentieprofielen voor
leidinggevenden.
Aanbeveling 3. Zorg voor bekendheid van de leiding (regionaal, cluster en sector
commandant) bij de lokale korpsen. De vrijwilligers moeten een goed en
toegankelijk aanspreekpunt hebben. Een jaarlijkse ronde van de
regionaal commandant bij alle korpsen is bijvoorbeeld belangrijk.
Aanbeveling 4. Maak in de geregionaliseerde brandweerorganisatie vrijwilligheid een
portefeuille binnen het regionaal Managementteam zodat de
vrijwilligheid in de organisatie geborgd kan worden.
Werkgevers spelen een rol in het vinden, behouden en binden van vrijwilligers.
Werkgevers moeten bereid zijn om vrijwilligers beschikbaar stellen.
Aan werkgevers moet meer aandacht gegeven worden door met de werkgever in gesprek
te gaan over bijvoorbeeld het terugdringen van loze meldingen, afspraken maken bij prio
2 meldingen, uitleg geven over het brandweervak etc. Daarnaast kan er meer aandacht
komen voor het bedanken van de werkgevers. Benadruk bijvoorbeeld het voordeel van
vrijwilligers met een BHV achtergrond. Ook kan er meer bemiddeld worden vanuit de
brandweer met de werkgever wat betreft beschikbaarheid.
Aanbeveling 5. Ontwikkel beleid op het gebied van relatiebeheer werkgevers.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 30/ 63

De jeugdbrandweer speelt voor een aantal korpsen een belangrijke rol in het krijgen
van vrijwilligers. De ondersteuning van de jeugdbrandweer kan verder
geprofessionaliseerd worden door centraal hulpmiddelen te ontwikkelen. De organisatie
van de jeugdbrandweer moet wel verschillend kunnen zijn per gemeente (“eigen”
blijven).
De jeugdbrandweer levert een positieve bijdrage aan de binding van vrijwilligers (die
vrijwilligers moeten het wel leuk vinden om te doen) en levert ook nieuwe vrijwilligers
op. Deelnemers van de jeugdbrandweer bestaan vaak uit kinderen van
brandweermensen zelf. Mogelijk kunnen ook andere doelgroepen aangeboord worden
door meer bekendheid te geven aan de jeugdbrandweer.
Aanbeveling 6. Geef binnen de regionale brandweer de jeugdbrandweer een plek, zodat
er regionaal kaders gesteld kunnen worden aan de diverse
jeugdbrandweren en deze jeugdbrandweren beter ondersteund en
gefaciliteerd kunnen worden (behouden wat er is en het niveau verder
uitwerken). Dit betekent ook dat de lokale jeugdbrandweer zich open
kan stellen voor jeugd uit andere gemeenten van het betreffende
cluster. Uiteraard moet de organisatie van de jeugdbrandweer wel
beheersbaar blijven. Om dit goed vorm te geven dient hiertoe
geklankbord te worden met een aantal leden van de jeugdbrandweer.
Communicatie/ informatievoorziening
Aangegeven is dat de informatievoorziening voor verbetering vatbaar is en dat dit
belangrijk is voor het behouden van vrijwilligers. Belangrijk hierbij is om open te zijn in
wat er gaat veranderen in het kader van de vorming van de regionale brandweer en laat
daarbij zien dat de positie van de vrijwilligers in de afwegingen is meegenomen.
Aanbeveling 7. Breng een periodieke regionale nieuwsbrief uit waarin nieuws is
opgenomen over de regionalisering van de brandweer.
Aanbeveling 8. Maak op de oefenavond een regelmatig agendapunt van het onderwerp
“Regionale ontwikkelingen”. Zorg dat er op een gestructureerde wijze
input wordt geleverd voor dit vaste agendapunt.
Aanbeveling 9. In de communicatie moet aandacht zijn voor verwachtingsmanagement.
De brandweer is bezig met een professionaliseringsslag en dat betekent
dat de brandweer veranderd. Hierbij is open en eerlijke communicatie
en het maken van duidelijke afspraken van groot belang.
Maatschappij
Ervaren wordt dat de maatschappij niet altijd even positief aankijkt tegen de brandweer.
Dit uit zich in negatieve media aandacht en agressie van burgers. Daarnaast is het
belangrijk voor de werving om meer bekendheid te geven aan het brandweervak.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 31/ 63

Aanbeveling 10. Als onderwerp in het nog op te stellen regionale communicatiebeleid
moet komen de wijze waarop de maatschappij beter bekend gemaakt
wordt met de brandweer. In de communicatie naar de maatschappij
moet aandacht gegeven worden aan de professionaliteit van de
vrijwilligers.
Bestuur
Het bestuur dient betrokken te blijven bij de lokale brandweerorganisaties. Het blijft
belangrijk dat een burgemeester minimaal 1 keer per jaar bij een korps langsgaat. Door
de regionaal commandant en de clustercommandanten moet hier nadrukkelijk aandacht
voor zijn.
Aanbeveling 11. Breng in het algemeen bestuur VRZHZ en bij de burgemeesters
nadrukkelijk aan de orde het belang van direct contact met het korps.
De brandweer staat dichtbij de gemeente en is zeer betrokken bij de
gemeenschap.
Actie gericht
Het is belangrijk om een actie- en resultaatgerichte organisatiecultuur en structuur te
krijgen/ behouden met aandacht voor verbeteren en vernieuwen. De organisatie moet
niet te log en te bureaucratisch worden (het bestellen van het materiaal moet
bijvoorbeeld snel verlopen).
Aanbeveling 12. Zorg ervoor dat in de nieuwe organisatie innovatie en vernieuwing een
duidelijke positie krijgt en betrek hierbij de vrijwilligers.
Aanbeveling 13. In de geregionaliseerde brandweerorganisatie moet aandacht zijn voor
korte lijnen.
Aanbeveling 14. Stimuleer centraal het uitwisselen van zogenaamde “good practices”
aangezien korpsen grotendeels worstelen met dezelfde problematiek
omtrent onder andere het vinden, binden en behouden van vrijwilligers
(ook gerelateerd aan aanbeveling 12).
Prettige werkomgeving
Centraal gaan meer zaken geregeld worden, maar voor vrijwilligers is het kleinschalige
gevoel belangrijk. De brandweer moet niet te zakelijk worden. Dit bekent dat er lokaal
ruimte gegeven moet worden voor de invulling van de repressieve taken door
vrijwilligers. Geef daarom ook voldoende regelruimte aan de lokale commandanten. In
dit kader is ook van belang om de sociale functie van het vrijwilligerswerk op lokaal
niveau te laten. Om de werkomgeving prettig te laten zijn is bijvoorbeeld ook van belang
realistischer oefenen en de opleidingsmomenten beter aan laten sluiten op de privé
situatie.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 32/ 63

De sfeer binnen een korps moet goed zijn. Ook moet er aandacht zijn voor een
ondersteunend thuisfront. Organiseer hiervoor bijvoorbeeld sociale activiteiten met de
partners. Hierbij hoort ook bijvoorbeeld goed materiaal, nuttige oefeningen, geen zorgen
over de regionalisering en goede secundaire arbeidsvoorwaarden.
Aanbeveling 15. Geef expliciet aandacht aan het creëren van een prettige werkomgeving
door bijvoorbeeld de mogelijkheid te geven om lokale accenten aan te
brengen wat betreft de organisatie van de uitruk, een budget voor
sociale activiteiten en een goede psychische nazorg voor ieder korps.
Vrijwilligers horen en het werk aantrekkelijk houden
Van belang is om zeggenschap te organiseren. Erkenning geven aan de vrijwilligers en
respecteer wat er gezegd wordt. Er moet aandacht zijn voor signalen die vrijwilligers
geven. In het geval van expliciete meldingen moet er altijd een terugkoppeling zijn van
wat er gedaan is met die informatie. Vrijwilligers ervaren het als bijzonder onprettig
wanneer er taken ingeleverd moeten worden. Wanneer dit wel gebeurt, moet dit goed
gemotiveerd worden en ook dient nagedacht te worden of een andere taak daarvoor in
de plaats kan komen. Zorg er bijvoorbeeld voor dat er niet onnodig vrijwilligers niet mee
kunnen met een uitruk. Ook de ontwikkelingen ten aanzien van de afwijkende
voertuigbezetting moeten in goede samenspraak uitgewerkt worden. Hierbij wordt
meegegeven om aandacht te geven aan het spanningsveld tussen veiligheid en uitrukken
met een bepaalde bezetting op een voertuig.
Aanbeveling 16. Richt een informele klankbordgroep waarin zaken besproken worden op
het gebied van de vakinhoud, zodat gehoord kan worden wat er leeft en
de betrokkenheid van de vrijwilligers (en beroeps) in de organisatie
goed geborgd is.
Landelijk regelgeving
Probeer op landelijk niveau invloed uit te oefenen zodat er bij nieuwe regelgeving niet
alleen rekening gehouden is met de beroeps maar ook met de vrijwilligers. In dit kader is
bijvoorbeeld van belang de flexibiliteit van het brandweeronderwijs en ook aandacht
geven aan minder regelgeving.
Aanbeveling 17. Houd rekening bij de ontwikkeling en implementatie van landelijke
regelgeving met vrijwilligers. De manier waarop als
brandweerorganisatie uitvoering wordt gegeven aan de regelgeving
moet zodanig zijn dat de belasting voor de vrijwilligers beperkt wordt.
Daarnaast dient het doel en de meerwaarde van de regelgeving expliciet
aan vrijwilligers kenbaar gemaakt te worden. Bij de uitvoering van de
regelgeving en het opstellen van het beleid dienen de vrijwilligers van
de brandweer niet uit het oog verloren te worden. Dit betekent ook op
landelijk niveau, via de NVBR en de Raad van Regionaal
Commandanten, aandacht vragen voor de effecten van het landelijke
beleid op de vrijwilliger.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 33/ 63

Bijlage 1 Vragenlijst Onderzoek vrijwillige brandweer -
vrijwilligers
Inleiding
Voor het goed kunnen blijven uitvoeren van de brandweertaak is het belangrijk dat er
voldoende vrijwilligers bij de brandweer komen en blijven. Verschillende ontwikkelingen
hebben invloed op het aantal vrijwilligers bij de brandweer. Denk bijvoorbeeld aan een
andere vrije tijdsbesteding, de afstand tussen wonen en werken wordt steeds groter en
mensen voelen zich steeds minder betrokken bij hun eigen gemeente. Ook is de inhoud
van de brandweerwerkzaamheden de afgelopen tijd veranderd. Zo worden er
tegenwoordig hogere eisen gesteld aan de kwaliteiten van het brandweerpersoneel. Dit
blijkt vooral uit de zwaarte van het oefenen, de opleidingen en de striktheid met
betrekking tot opkomsttijden, bereikbaarheid en beschikbaarheid. Een andere belangrijke
verandering betreft de verzakelijking van de houding van de werkgevers (van
(potentiële) vrijwilligers).
De burgemeesters en het commando van onze brandweer vinden de vrijwillige
brandweer belangrijk en willen bij de regionalisering van de brandweer extra aandacht
voor de vrijwilligers.
Om deze redenen is in opdracht van alle brandweercommandanten van de regionale
brandweer Zuid-Holland Zuid een onderzoek gestart naar de vrijwillige brandweer.
Als onderdeel van het onderzoek wordt aan 1 bevelvoerder en 2 manschappen per post
gevraagd om de vragenlijst in te vullen. Deze zijn willekeurig geselecteerd om een zo
objectief mogelijk beeld te krijgen van wat er binnen onze regio leeft.
Vervolgproces
De antwoorden worden anoniem verwerkt in een rapport. In dit rapport staan
aanbevelingen, die door de brandweerorganisatie opgepakt kunnen worden, om voor nu
en in de toekomst voldoende enthousiaste brandweervrijwilligers te vinden en te houden.
De verwachting is dat de resultaten na de zomer bekend gemaakt kunnen worden.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 34/ 63

ACHTERGRONDKENMERKEN
A Deelvragen brandweer vrijwilliger
ALGEMEEN
1 Wat is uw leeftijd? ____ jaar
2 Wat is uw hoogst genoten afgeronde opleiding?
Wetenschappelijk onderwijs (bijv. Universiteit)
Hoger beroepsonderwijs (bijv. HBO, HTS, HEAO)
Hoger onderwijs (bijv. HAVO, VWO)
Middelbaar beroepsonderwijs (bijv. MBO, MTS, UTS, MEAO)
Middelbaar algemeen onderwijs (bijv. VMBO, MAVO, IVO, MULO)
Lager beroepsonderwijs (bijv. LBO, LTS, ITO, LEAO)
Lager onderwijs (bijv. Lagere school, LAVO, VGLO)
3 Wat is op u van toepassing met betrekking tot uw thuissituatie?
Inwonend bij ouders
Alleenwonend
Samenwonend/Getrouwd
Anders
4 Heeft u thuiswonende kinderen?
Ja, __ kinderen jonger dan 18 jaar
Ja, __ kinderen van 18 jaar of ouder
Nee
5 Heeft u momenteel een betaalde baan of bent u eigen baas?
Ik heb een betaalde baan voor __ uur per week
Ik ben eigen baas
Geen van beiden (ga naar vraag 10)
Zo ja, in welke sector en functie werkt u?
6 Bent u overdag, gezien de afstand tussen uw werkplek en de
brandweerkazerne, beschikbaar voor de uitruk?
Ja
Soms wel, soms niet
Nee
Roosterdiensten
7 Staat uw werkgever het toe dat u deelneemt aan uitrukken tijdens werktijd?
Ja
Soms wel, soms niet
Nee (ga verder bij vraag 9)
8 Welke afspraken heeft u met uw werkgever gemaakt wat betreft uitrukken
tijdens werktijd?
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 35/ 63

Ik kan altijd onder werktijd uitrukken
Ik kan onder werktijd uitrukken wanneer het werk dat toelaat
Ik kan onder werktijd uitrukken wanneer mijn direct leidinggevende daarvoor
toestemming verleent
Ik kan onder werktijd uitrukken als ik de gemiste werktijd op een later moment inhaal
Ik kan een maximaal aantal uur per maand onder werktijd deelnemen aan uitrukken
Ik heb geen afspraken gemaakt met mijn werkgever
Anders, namelijk:…
9 a Hoe kijkt uw werkgever aan tegen uw werk als vrijwilliger?
9b Is de wijze waarop uw werkgever tegen uw werk als vrijwilliger aankijkt aan
verandering onderhevig?
10 Volgt u momenteel een opleiding of bijscholing, binnen of buiten de
brandweer? Zo ja, geef ook aan welke opleiding of bijscholing N.B. Hiermee
worden niet de oefenavonden voor de brandweer bedoeld
Ja, buiten de brandweer volg ik ___ reguliere opleiding(en)
Ja, voor mijn werk bij de brandweer volg ik ___ opleiding(en)
Ja, voor mijn werk bij de brandweer doe ik aan bijscholing
Nee
11 Doet u, naast uw werk als vrijwilliger voor de brandweer, nog ander
vrijwilligerswerk?
Ja, namelijk ______________________________________________
Nee
VRIJWILLIGER BIJ DE BRANDWEER
12 Hoe lang werkt u al als vrijwilliger bij de brandweer? ________ jaar
13 Op welke post(en) bent u momenteel werkzaam:
14 In welke functie bent u momenteel werkzaam?
Aspirant manschap
Manschap
Bevelvoerder
Officier van Dienst
15 Heeft u bij de brandweer leidinggevende taken?
Ja
Nee
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 36/ 63

16 a Hoeveel uur besteedt u (gemiddeld) per week als vrijwilliger bij de
brandweer, los van de uitrukken?
______ uur
16b Hoeveel uur daarvan besteedt u (gemiddeld) aan het volgen van
opleiding(en) voor de brandweer? (inclusief eventueel opdrachten en
voorbereiding)
______ uur
16c Hoeveel uur daarvan besteedt u (gemiddeld) aan het volgen van bijscholing
voor de brandweer? (inclusief eventueel opdrachten en voorbereiding)
______ uur
16d Hoeveel uur daarvan besteedt u (gemiddeld) aan de oefenavonden?
______ uur
17 In hoeveel procent van de gevallen van een oproep voor een uitruk kunt u
daadwerkelijk met een uitrukvoertuig mee? (exclusief eventueel narijden)
75%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 37/ 63

WERVING VRIJWILLIGERS
18 Hoe bent u destijds met de brandweer in contact gekomen?
Via familie bij de brandweer
Via vrienden bij de brandweer
Via collega’s bij de brandweer
Ik ben direct benaderd door de brandweer in mijn woonplaats
Via een algemene schriftelijke wervingsactie van de brandweer (bijv. een advertentie)
Via een gerichte schriftelijke wervingsactie van de brandweer (bijv. een aan u gerichte
brief)
Via een telefonische wervingsactie van de brandweer
Via een oefendag of informatieavond
Via doorstroom vanuit de jeugdbrandweer
Gevraagd door mijn werkgever (bijv. de gemeente)
Ik heb zelf contact gezocht
Ik ben met de brandweer aan de praat geraakt na een gebeurtenis waar de
brandweer bij betrokken was
Anders, namelijk: ….
19 Hoe succesvol is deze wijze van werving en zijn hierin verbeterpunten?
20 In hoeverre draagt de jeugdbrandweer bij aan de instandhouding van de
vrijwillige brandweer?
21 Welke positie moet de jeugdbrandweer hebben in de geregionaliseerde
brandweerorganisatie?
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 38/ 63

AANTREKKELIJKHEID BRANDWEERVAK
22 Welke factoren hebben u vooral doen besluiten om vrijwilliger bij de
brandweer te worden?
Werken in teamverband
De inhoud van het werk
De ontwikkelingsmogelijkheden
Iets kunnen betekenen voor de maatschappij
Hulpverlening kunnen bieden
Iets totaal anders kunnen doen naast het dagelijkse werk
De spanning van het werk
Het verzoek van mijn werkgever
Mijn eigen grenzen verleggen
(Nieuwe) Sociale contacten opdoen
Status/ externe waardering
Vakmanschap
Wij-gevoel/ saamhorigheidsgevoel/ familiegevoel
Extra verdiensten
Anders, namelijk:..
MOTIVATIE EN BELEVING
23 In hoeverre is het vrijwilligerswerk bij de brandweer wat u er op voorhand
van had verwacht?
Komt geheel overeen met mijn verwachting
Komt grotendeels overeen met mijn verwachting
Wijkt grotendeels af van mijn verwachting
Wijkt geheel af van mijn verwachting
24 Geef hieronder per onderwerp aan in hoeverre uw verwachtingen van het
zijn van vrijwilliger bij de brandweer in de praktijk zijn uitgekomen, en of de
praktijk beter of slechter is dan wat u had verwacht.
a) Totale tijdsbesteding
b) Sociale contacten
c) De psychische zwaarte van het werk
d) Inhoud van de opleidingen
e) Het aantal uitrukken
f) Het soort uitrukken
g) De fysieke zwaarte van het werk
h) Vergoeding
Veel slechter
dan
verwacht
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 39/ 63
Iets
slechter
dan
verwacht
Volgens
verwachting
Iets beter
dan
verwacht
Veel beter
dan
verwacht

25 Hoe tevreden bent u momenteel over de volgende aspecten van het werken
bij de brandweer?
a) Taken
b) Soort uitrukken
c) Aantal uitrukken
d) Aantal keer dat ik mee kan bij een
uitruk
e) Tijd die het vrijwilligerswerk kost
f) Combinatie met betaalde baan
g) Combinatie met zorgtaken
h) Combinatie met vrijetijds- besteding
(hobby’s, tijd voor jezelf)
i) Combinatie met taken binnen het
huishouden
j) Aandacht voor veiligheid tijdens
opleiding en uitrukken
k) Fysieke belasting
l) Mentale belasting
m) Werksfeer
n) Collegialiteit/ onderlinge
verbondenheid team
o) Beloning/vergoeding in geld
(algemeen)
p) Beloning/vergoeding in geld (voor
beschikbaarheid)
q) Waardering door maatschappij
r) Waardering door brandweer
s) Hoeveelheid opleiding
t) Inhoud opleiding
u) Planning van de opleidingen
v) Hoeveelheid training/oefening
w) Inhoud training/oefening
x) Planning training/oefening
y) Materialen/faciliteiten bij
training/oefening
z) Hoeveelheid bijscholing
aa) Inhoud bijscholing
bb) Planning bijscholing
cc) Betrokken worden door de organisatie
(medezeggenschap/deelname aan
personeelsvereniging, etc.)
dd) Regelingen voor vrijwilligers
ee) Verzekeringen
ff) Status vrijwilligers binnen de
organisatie
Zeer
ontevreden
Ontevreden Neutraal Tevreden Zeer
tevreden
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 40/ 63

gg) De vorming van de Veiligheidsregio
Zuid-Holland Zuid
hh) Nazorg (aandacht, evaluaties)
ii) Imago vrijwillige brandweer
jj) Verwachtingen over het werk van
vrijwilligers vanuit de organisatie
kk) Beschikbaarheid van goede
werkmaterialen
ll) Afspraken met eigen werkgever over
de inzet bij de brandweer
mm) Coaching door bijv. mentor
nn) Communicatie vanuit de organisatie
richting vrijwilligers
(informatievoorziening)
oo) Specifieke communicatie vanuit de
organisatie over de regionalisering
van de brandweer en de vorming van
de veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
pp) De regionale brandweer wedstrijden
Zeer
ontevreden
Ontevreden Neutraal Tevreden Zeer
tevreden
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 41/ 63

BINDING VRIJWILLIGERS
26 Waarom blijft u vrijwilliger bij de brandweer?
a) Ik ben sterk gemotiveerd voor mijn werk
b) Ik ben trots op het werk dat ik doe
c) Ik voel me toegerust voor mijn werk
d) Ik ben niet uitgekeken op mijn werk
e) Ik ben er trots op om bij de brandweer te
werken
f) Ik werk in een prettige werksfeer
g) Ik heb voldoende uitdaging en variatie in het
werk
h) Mijn kennis en vaardigheden worden goed
benut
i) Ik kan in mijn werk rekenen op een goede
begeleiding
j) Ik heb vertrouwen in mijn collega's
k) Ik heb vertrouwen in mijn leidinggevende
l) Ik krijg een financiële vergoeding
m) Ik vind de regionale brandweer wedstrijden
leuk
n) Anders, namelijk:
Helemaal
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 42/ 63
mee
oneens
Mee
oneens
Neutraal Mee
27 Welke factoren zijn nog meer van belang om vrijwilligers te binden aan de
brandweerorganisatie?
28 Op welk wijze wordt door het management van de brandweerorganisatie
hierop ingespeeld naar uw idee?
KNELPUNTEN EN VERBETERINGEN VOOR DE TOEKOMST
eens
Helemaal
mee
eens

KNELPUNTEN
29 Heeft u het afgelopen jaar wel eens overwogen om te stoppen met dit
vrijwilligerswerk?
Ja
Nee
30 Wat zouden overwegingen kunnen zijn als u nadenkt over het al dan niet
doorgaan met dit vrijwilligerswerk?
a) Ik vind het moeilijk om het vrijwilligerswerk met mijn privé-leven te combineren
b) Ik denk mijn vrije tijd elders beter te kunnen benutten dan bij de brandweer
c) De permanente beschikbaarheid is lastig
d) Ik vind het moeilijk om het vrijwilligerswerk met mijn werk te combineren
e) Ik ben gewoon aan wat anders toe
f) Ontwikkelingen in de maatschappij (de status/ het imago van de brandweer) maken dat
het werk minder dankbaar is dan ik had gedacht
g) Ik ben ontevreden over de waardering die ik van de brandweer krijg
h) De inhoud van het werk past niet altijd bij mij
i) Ik vind het werk soms fysiek te zwaar
j) Ik vind het werk soms emotioneel te zwaar
k) Ik heb te weinig doorgroeimogelijkheden binnen de brandweer
l) De afstand van mijn woonadres tot de kazerne is te groot
m) De afstand van mijn werk tot de kazerne is te groot
n) De brandweerorganisatie wordt te zakelijk
o) Ik vind de opleidingen te zwaar
p) Ik vind de bijscholing te zwaar
q) Te veel activiteiten op de dag
r) Te weinig versterking van de vakinhoud
s) De regionalisering van de brandweer
t) De ontwikkelingen ten aanzien van afwijkende voertuig bezetting (bijvoorbeeld 4
personen op de TS of snel inzetbaar voertuig 2 man)
u) De invoering van het Periodiek Preventief Medisch Onderzoek
v) Ik krijg onvoldoende financiële vergoeding
w) Andere redenen, namelijk:
31 Hoe waarschijnlijk acht u het dat u over 3 jaar nog steeds dit
vrijwilligerswerk doet?
Zeer waarschijnlijk
Waarschijnlijk
Waarschijnlijk niet
Zeer waarschijnlijk niet
Ja Nee
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 43/ 63

32 Welke specifieke punten vragen naar uw mening aandacht om vrijwilligers te
behouden?
a) Bemiddeling vanuit de brandweer met
werkgever voor beschikbaarheid
b) Opleidingsmomenten beter laten
aansluiten op de privé situatie
c) Betere inhoud van de opleidingen
d) Niet nog meer tijd besteden aan
opleidingen en bijscholing
e) Meer realistisch oefenen
f) Betere materialen gebruiken bij
oefenen
g) Betere materialen voor uitruk
h) Meer waardering voor de vrijwilligers
i) Realistischer werven
j) Meer diversiteit (leeftijd, geslacht,
afkomst e.d.) in werving van
vrijwilligers
k) Kinderopvang bij oefenen en uitruk
l) Meer mogelijkheden bieden om mee
uit te kunnen rukken
m) Vrijwilliger beter betrekken bij
organisatieveranderingen
n) Betere communicatie vanuit de
brandweerorganisatie
o) Betere begeleiding van de vrijwilliger
p) Meer sociale activiteiten
q) Betere beloning/ vergoeding
r) Anders, namelijk:
Zeer
onbelangrijk
33 Welke factoren zijn van invloed op uw beschikbaarheid?
a) Hoofdberoep
b) Kinderen
c) Wens flexibiliteit
d) Eigen motivatie
e) Partner
f) Sport
g) Hobby’s
h) Anders, namelijk:
In sterke
mate
Onbelangrijk Neutraal Belangrijk Zeer
Belangrijk
Enigszins Neutraal Nee N.v.t.
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 44/ 63

VERBETERPUNTEN
34 Welke mogelijkheden ziet u verder om het werk voor (bestaande en nieuwe)
vrijwilligers nog aantrekkelijker te maken?
35 Welke mogelijkheden ziet u verder om vrijwilligers te werven?
36 Heeft u nog ideeën over de wijze waarop vrijwilligers betrokken kunnen
worden bij het regionaliseringsproces van de brandweer?
37 Tot slot willen we graag weten welk rapportcijfer u uw functie van
vrijwilliger bij de brandweer geeft (van 1 tot 10): ______________
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 45/ 63

Bijlage 2 Tabellen Onderzoek naar de vrijwillige
brandweer
Antwoorden Onderzoek naar de vrijwillige brandweer - vrijwilliger
1 Wat is uw leeftijd? 39
2 Wat is uw hoogst genoten afgeronde opleiding?
Wetenschappelijk onderwijs 3%
Hoger beroepsonderwijs 13%
Hoger onderwijs 9%
Middelbaar beroepsonderwijs 47%
Middelbaar algemeen onderwijs 15%
Lager beroepsonderwijs 14%
Lager onderwijs 0%
3 Wat is op u van toepassing met betrekking tot uw thuissituatie?
Inwonend bij ouders 13%
Alleenwonend 5%
Samenwonend/Getrouwd 82%
Anders 0%
4 Heeft u thuiswonende kinderen?
Ja, kinderen jonger dan 18 jaar 61%
Ja, kinderen van 18 jaar of ouder 13%
Nee 32%
5 Heeft u momenteel een betaalde baan of bent u eigen baas?
Ik heb een betaalde baan 82%
Ik ben eigen baas 18%
Geen van beiden 0%
6 Bent u overdag, gezien de afstand tussen uw werkplek en de
brandweerkazerne, beschikbaar voor de uitruk?
Ja 37%
Soms wel, soms niet 30%
Nee 23%
Roosterdiensten 13%
7 Staat uw werkgever het toe dat u deelneemt aan uitrukken
tijdens werktijd?
Ja 71%
Soms wel, soms niet 8%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 46/ 63

Nee 20%
8 Welke afspraken heeft u met uw werkgever gemaakt wat betreft
uitrukken tijdens werktijd?
Ik kan altijd onder werktijd uitrukken 41%
Ik kan onder werktijd uitrukken wanneer het werk dat toelaat 14%
Ik kan onder werktijd uitrukken wanneer mijn direct leidinggevende
daarvoor toestemming verleent
Ik kan onder werktijd uitrukken als ik de gemiste werktijd op een later
moment inhaal
Ik kan een maximaal aantal uur per maand onder werktijd deelnemen
aan uitrukken
Ik heb geen afspraken gemaakt met mijn werkgever 13%
Anders, namelijk:… 19%
10 Volgt u momenteel een opleiding of bijscholing, binnen of buiten
de brandweer?
Ja, buiten de brandweer volg ik reguliere opleiding(en) 22%
Ja, voor mijn werk bij de brandweer volg ik opleiding(en) 14%
Ja, voor mijn werk bij de brandweer doe ik aan bijscholing 8%
Nee 59%
11 Doet u, naast uw werk als vrijwilliger voor de brandweer, nog
ander vrijwilligerswerk?
Ja 33%
Nee 67%
12 Hoe lang werkt u als vrijwilliger bij de brandweer? 13 jaar
14 In welke functie bent u momenteel werkzaam?
Aspirant manschap 3%
Manschap 59%
Bevelvoerder 37%
Officier van Dienst 3%
15 Heeft u bij de brandweer leidinggevende taken?
Ja 37%
Nee 63%
16a Hoeveel uur besteedt u (gemiddeld) per week als vrijwilliger bij
de brandweer, los van de uitrukken?
16b Hoeveel uur daarvan besteedt u (gemiddeld) aan het volgen van
opleiding(en) voor de brandweer?
16c Hoeveel uur daarvan besteedt u (gemiddeld) aan het volgen van
bijscholing voor de brandweer?
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 47/ 63
0%
5%
0%
3,9
0,12
0,28

16d Hoeveel uur daarvan besteedt u (gemiddeld) aan de
oefenavonden?
2,86
17 In hoeveel procent van de gevallen van een oproep voor een
uitruk kunt u daadwerkelijk met een uitrukvoertuig mee?
(exclusief eventueel narijden)
75% 32%
18 Hoe bent u destijds met de brandweer in contact gekomen?
Via familie 25%
Via vrienden 16%
Via collega’s 10%
Direct benaderd 28%
Via algemene schriftelijke wervingsactie 5%
Via gerichte schriftelijke wervingsactie 0%
Via telefonische wervingsactie 0%
Via oefendag/ informatieavond 0%
Via doorstroom jeugdbrandweer 18%
Gevraagd door werkgever 4%
Ik heb zelf contact gezocht 11%
Zelf contact opgenomen na brand 3%
Anders 3%
22 Welke factoren hebben u vooral doen besluiten om vrijwilliger bij
de brandweer te worden?
Werken in teamverband 56%
De inhoud van het werk 52%
Ontwikkelingsmogelijkheden 10%
Iets kunnen betekenen voor maatschappij 78%
Hulpverlening kunnen bieden 67%
Iets totaal anders kunnen doen 27%
De spanning van het werk 35%
Het verzoek van mijn werkgever 4%
Mijn eigen grenzen verleggen 18%
Sociale contacten opdoen 19%
Status/ externe waardering 4%
Vakmanschap 20%
Wij-gevoel/ saamhorigheid/ familie 46%
Extra verdiensten 4%
Anders 6%
MOTIVATIE EN BELEVING
23 In hoeverre is het vrijwilligerswerk bij de brandweer wat u er op
voorhand van had verwacht?
Komt geheel overeen met mijn verwachting 29%
Komt grotendeels overeen met mijn verwachting 63%
Wijkt grotendeels af van mijn verwachting 5%
Wijkt geheel af van mijn verwachting 1%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 48/ 63

24 Geef hieronder per onderwerp aan in hoeverre uw verwachtingen
van het zijn van vrijwilliger bij de brandweer in de praktijk zijn
uitgekomen, en of de praktijk beter of slechter is dan wat u had
verwacht.
a) Totale tijdsbesteding
Veel slechter dan verwacht 5%
Iets slechter dan verwacht 28%
Volgens verwachting 63%
Iets beter dan verwacht 3%
Veel beter dan verwacht 1%
b) Sociale contacten
Veel slechter dan verwacht 0%
Iets slechter dan verwacht 16%
Volgens verwachting 49%
Iets beter dan verwacht 28%
Veel beter dan verwacht 6%
c) De psychische zwaarte van het werk
Veel slechter dan verwacht 0%
Iets slechter dan verwacht 5%
Volgens verwachting 72%
Iets beter dan verwacht 19%
Veel beter dan verwacht 3%
d) Inhoud van de opleidingen
Veel slechter dan verwacht 4%
Iets slechter dan verwacht 22%
Volgens verwachting 51%
Iets beter dan verwacht 20%
Veel beter dan verwacht 5%
e) Het aantal uitrukken
Veel slechter dan verwacht 10%
Iets slechter dan verwacht 22%
Volgens verwachting 52%
Iets beter dan verwacht 13%
Veel beter dan verwacht 4%
f) Het soort uitrukken
Veel slechter dan verwacht 3%
Iets slechter dan verwacht 25%
Volgens verwachting 58%
Iets beter dan verwacht 11%
Veel beter dan verwacht 1%
g) De fysieke zwaarte van het werk
Veel slechter dan verwacht 0%
Iets slechter dan verwacht 6%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 49/ 63

Volgens verwachting 80%
Iets beter dan verwacht 11%
Veel beter dan verwacht 1%
h) Vergoeding
Veel slechter dan verwacht 5%
Iets slechter dan verwacht 16%
Volgens verwachting 48%
Iets beter dan verwacht 16%
Veel beter dan verwacht 13%
25 Hoe tevreden bent u momenteel over de volgende aspecten van
het werken bij de brandweer?
a) Taken
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 5%
Neutraal 23%
Tevreden 70%
Zeer tevreden 3%
b) Soort uitrukken
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 9%
Neutraal 34%
Tevreden 53%
Zeer tevreden 1%
c) Aantal uitrukken
Zeer ontevreden 5%
Ontevreden 14%
Neutraal 37%
Tevreden 41%
Zeer tevreden 4%
d) Aantal keer dat ik mee kan bij een uitruk
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 19%
Neutraal 16%
Tevreden 51%
Zeer tevreden 11%
e) Tijd die het vrijwilligerswerk kost
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 9%
Neutraal 37%
Tevreden 52%
Zeer tevreden 1%
f) Combinatie met betaalde baan
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 5%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 50/ 63

Neutraal 35%
Tevreden 54%
Zeer tevreden 5%
g) Combinatie met zorgtaken
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 8%
Neutraal 54%
Tevreden 37%
Zeer tevreden 0%
h) Combinatie met vrijetijds- besteding (hobby’s, tijd voor jezelf)
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 8%
Neutraal 44%
Tevreden 47%
Zeer tevreden 1%
i) Combinatie met taken binnen het huishouden
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 6%
Neutraal 49%
Tevreden 43%
Zeer tevreden 1%
j) Aandacht voor veiligheid tijdens opleiding en uitrukken
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 4%
Neutraal 20%
Tevreden 62%
Zeer tevreden 14%
k) Fysieke belasting
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 3%
Neutraal 22%
Tevreden 71%
Zeer tevreden 5%
l) Mentale belasting
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 1%
Neutraal 19%
Tevreden 77%
Zeer tevreden 3%
m) Werksfeer
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 6%
Neutraal 13%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 51/ 63

Tevreden 57%
Zeer tevreden 24%
n) Collegialiteit/ onderlinge verbondenheid team
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 8%
Neutraal 9%
Tevreden 46%
Zeer tevreden 38%
o) Beloning/vergoeding in geld (algemeen)
Zeer ontevreden 9%
Ontevreden 11%
Neutraal 27%
Tevreden 43%
Zeer tevreden 9%
p) Beloning/vergoeding in geld (voor beschikbaarheid)
Zeer ontevreden 13%
Ontevreden 16%
Neutraal 32%
Tevreden 32%
Zeer tevreden 8%
q) Waardering door maatschappij
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 15%
Neutraal 34%
Tevreden 42%
Zeer tevreden 8%
r) Waardering door brandweer
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 16%
Neutraal 18%
Tevreden 61%
Zeer tevreden 5%
s) Hoeveelheid opleiding
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 14%
Neutraal 24%
Tevreden 59%
Zeer tevreden 0%
t) Inhoud opleiding
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 14%
Neutraal 24%
Tevreden 62%
Zeer tevreden 0%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 52/ 63

u) Planning van de opleidingen
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 16%
Neutraal 38%
Tevreden 43%
Zeer tevreden 0%
v) Hoeveelheid training/oefening
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 9%
Neutraal 33%
Tevreden 57%
Zeer tevreden 0%
w) Inhoud training/oefening
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 8%
Neutraal 34%
Tevreden 56%
Zeer tevreden 3%
x) Planning training/oefening
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 6%
Neutraal 33%
Tevreden 56%
Zeer tevreden 3%
y) Materialen/faciliteiten bij training/oefening
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 5%
Neutraal 34%
Tevreden 53%
Zeer tevreden 4%
z) Hoeveelheid bijscholing
Zeer ontevreden 5%
Ontevreden 9%
Neutraal 52%
Tevreden 33%
Zeer tevreden 1%
aa) Inhoud bijscholing
Zeer ontevreden 4%
Ontevreden 10%
Neutraal 47%
Tevreden 38%
Zeer tevreden 1%
bb) Planning bijscholing
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 53/ 63

Zeer ontevreden 4%
Ontevreden 9%
Neutraal 49%
Tevreden 37%
Zeer tevreden 1%
cc) Betrokken worden door de organisatie (medezeggenschap/deelname aan
personeelsvereniging, etc.)
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 11%
Neutraal 28%
Tevreden 47%
Zeer tevreden 11%
ee) Regelingen voor vrijwilligers
Zeer ontevreden 4%
Ontevreden 14%
Neutraal 29%
Tevreden 49%
Zeer tevreden 4%
ff) Verzekeringen
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 11%
Neutraal 34%
Tevreden 46%
Zeer tevreden 6%
gg) Status vrijwilligers binnen de organisatie
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 14%
Neutraal 37%
Tevreden 43%
Zeer tevreden 4%
hh) De vorming van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
Zeer ontevreden 5%
Ontevreden 23%
Neutraal 44%
Tevreden 27%
Zeer tevreden 1%
ii) Nazorg (aandacht, evaluaties)
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 5%
Neutraal 28%
Tevreden 57%
Zeer tevreden 9%
jj) Imago vrijwillige brandweer
Zeer ontevreden 0%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 54/ 63

Ontevreden 11%
Neutraal 38%
Tevreden 49%
Zeer tevreden 1%
kk) Verwachtingen over het werk van vrijwilligers vanuit de organisatie
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 13%
Neutraal 38%
Tevreden 48%
Zeer tevreden 1%
ll) Beschikbaarheid van goede werkmaterialen
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 6%
Neutraal 14%
Tevreden 65%
Zeer tevreden 13%
mm) Afspraken met eigen werkgever over de inzet bij de brandweer
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 6%
Neutraal 30%
Tevreden 48%
Zeer tevreden 14%
nn) Coaching door bijv. mentor
Zeer ontevreden 0%
Ontevreden 10%
Neutraal 53%
Tevreden 29%
Zeer tevreden 5%
oo) Communicatie vanuit de organisatie richting vrijwilligers
(informatievoorziening)
Zeer ontevreden 3%
Ontevreden 23%
Neutraal 33%
Tevreden 41%
Zeer tevreden 3%
pp) Specifieke communicatie vanuit de organisatie over de regionalisering van de
brandweer en de vorming van de veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
Zeer ontevreden 5%
Ontevreden 15%
Neutraal 42%
Tevreden 35%
Zeer tevreden 3%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 55/ 63

qq) De regionale brandweer wedstrijden
Zeer ontevreden 1%
Ontevreden 13%
Neutraal 28%
Tevreden 53%
Zeer tevreden 5%
26 Waarom blijft u vrijwilliger bij de brandweer?
a) Ik ben sterk gemotiveerd voor mijn werk
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 4%
Neutraal 13%
Mee eens 51%
Helemaal mee eens 33%
b) Ik ben trots op het werk dat ik doe
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 1%
Neutraal 11%
Mee eens 49%
Helemaal mee eens 38%
c) Ik voel me toegerust voor mijn werk
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 3%
Neutraal 8%
Mee eens 66%
Helemaal mee eens 27%
d) Ik ben niet uitgekeken op mijn werk
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 0%
Neutraal 5%
Mee eens 67%
Helemaal mee eens 30%
e) Ik ben er trots op om bij de brandweer te werken
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 1%
Neutraal 15%
Mee eens 44%
Helemaal mee eens 39%
f) Ik werk in een prettige werksfeer
Helemaal mee oneens 1%
Mee oneens 8%
Neutraal 8%
Mee eens 57%
Helemaal mee eens 27%
g) Ik heb voldoende uitdaging en variatie in het werk
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 56/ 63

Helemaal mee oneens 1%
Mee oneens 5%
Neutraal 15%
Mee eens 59%
Helemaal mee eens 19%
h) Mijn kennis en vaardigheden worden goed benut
Helemaal mee oneens 4%
Mee oneens 9%
Neutraal 15%
Mee eens 61%
Helemaal mee eens 10%
i) Ik kan in mijn werk rekenen op een goede begeleiding
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 9%
Neutraal 25%
Mee eens 51%
Helemaal mee eens 15%
j) Ik heb vertrouwen in mijn collega's
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 4%
Neutraal 9%
Mee eens 62%
Helemaal mee eens 25%
k) Ik heb vertrouwen in mijn leidinggevende
Helemaal mee oneens 0%
Mee oneens 4%
Neutraal 14%
Mee eens 59%
Helemaal mee eens 23%
l) Ik krijg een financiële vergoeding
Helemaal mee oneens 4%
Mee oneens 11%
Neutraal 29%
Mee eens 43%
Helemaal mee eens 13%
m) Ik vind de regionale brandweer wedstrijden leuk
Helemaal mee oneens 3%
Mee oneens 11%
Neutraal 33%
Mee eens 37%
Helemaal mee eens 16%
29 Heeft u het afgelopen jaar wel eens overwogen om te stoppen
met dit vrijwilligerswerk?
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 57/ 63

Ja 29%
Nee 70%
30 Wat zouden overwegingen kunnen zijn als u nadenkt over het al
dan niet doorgaan met dit vrijwilligerswerk?
a) Ik vind het moeilijk om het vrijwilligerswerk met mijn privé-leven te
combineren
Ja 18%
Nee 81%
b) Ik denk mijn vrije tijd elders beter te kunnen benutten dan bij de brandweer
Ja 20%
Nee 81%
c) De permanente beschikbaarheid is lastig
Ja 34%
Nee 67%
d) Ik vind het moeilijk om het vrijwilligerswerk met mijn werk te combineren
Ja 20%
Nee 78%
e) Ik ben gewoon aan wat anders toe
Ja 8%
Nee 91%
f) Ontwikkelingen in de maatschappij (de status/ het imago van de
brandweer) maken dat het werk minder dankbaar is dan ik had gedacht
Ja 19%
Nee 80%
g) Ik ben ontevreden over de waardering die ik van de brandweer krijg
Ja 19%
Nee 81%
h) De inhoud van het werk past niet altijd bij mij
Ja 4%
Nee 96%
i) Ik vind het werk soms fysiek te zwaar
Ja 5%
Nee 95%
j) Ik vind het werk soms emotioneel te zwaar
Ja 5%
Nee 94%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 58/ 63

k) Ik heb te weinig doorgroeimogelijkheden binnen de brandweer
Ja 19%
Nee 81%
l) De afstand van mijn woonadres tot de kazerne is te groot
Ja 13%
Nee 87%
m) De afstand van mijn werk tot de kazerne is te groot
Ja 32%
Nee 67%
n) De brandweerorganisatie wordt te zakelijk
Ja 58%
Nee 42%
o) Ik vind de opleidingen te zwaar
Ja 3%
Nee 97%
p) Ik vind de bijscholing te zwaar
Ja 1%
Nee 99%
q) Te veel activiteiten op de dag
Ja 9%
Nee 91%
r) Te weinig versterking van de vakinhoud
Ja 13%
Nee 89%
s) De regionalisering van de brandweer
Ja 41%
Nee 59%
t) De ontwikkelingen ten aanzien van afwijkende voertuig bezetting
(bijvoorbeeld 4 personen op de TS of snel inzetbaar voertuig 2 man)
Ja 53%
Nee 47%
u) De invoering van het Periodiek Preventief Medisch Onderzoek
Ja 9%
Nee 91%
v) Ik krijg onvoldoende financiële vergoeding
Ja 15%
Nee 85%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 59/ 63

31 Hoe waarschijnlijk acht u het dat u over 3 jaar nog steeds dit
vrijwilligerswerk doet?
Zeer waarschijnlijk 54%
Waarschijnlijk 35%
Waarschijnlijk niet 5%
Zeer waarschijnlijk niet 5%
32 Welke specifieke punten vragen naar uw mening aandacht om
vrijwilligers te behouden?
a) Bemiddeling vanuit de brandweer met werkgever voor beschikbaarheid
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 4%
Neutraal 27%
Belangrijk 42%
Zeer Belangrijk 25%
b) Opleidingsmomenten beter laten aansluiten op de privé situatie
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 4%
Neutraal 24%
Belangrijk 42%
Zeer Belangrijk 29%
c) Betere inhoud van de opleidingen
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 1%
Neutraal 43%
Belangrijk 44%
Zeer Belangrijk 10%
d) Niet nog meer tijd besteden aan opleidingen en bijscholing
Zeer onbelangrijk 3%
Onbelangrijk 11%
Neutraal 44%
Belangrijk 33%
Zeer Belangrijk 11%
e) Meer realistisch oefenen
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 1%
Neutraal 28%
Belangrijk 38%
Zeer Belangrijk 32%
f) Betere materialen gebruiken bij oefenen
Zeer onbelangrijk 0%
Onbelangrijk 3%
Neutraal 41%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 60/ 63

Belangrijk 46%
Zeer Belangrijk 11%
g) Betere materialen voor uitruk
Zeer onbelangrijk 0%
Onbelangrijk 4%
Neutraal 43%
Belangrijk 38%
Zeer Belangrijk 14%
h) Meer waardering voor de vrijwilligers
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 3%
Neutraal 23%
Belangrijk 43%
Zeer Belangrijk 30%
i) Realistischer werven
Zeer onbelangrijk 0%
Onbelangrijk 3%
Neutraal 30%
Belangrijk 47%
Zeer Belangrijk 19%
j) Meer diversiteit (leeftijd, geslacht, afkomst e.d.) in werving van vrijwilligers
Zeer onbelangrijk 4%
Onbelangrijk 27%
Neutraal 38%
Belangrijk 24%
Zeer Belangrijk 8%
k) Kinderopvang bij oefenen en uitruk
Zeer onbelangrijk 5%
Onbelangrijk 34%
Neutraal 32%
Belangrijk 23%
Zeer Belangrijk 6%
l) Meer mogelijkheden bieden om mee uit te kunnen rukken
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 10%
Neutraal 34%
Belangrijk 39%
Zeer Belangrijk 15%
m) Vrijwilliger beter betrekken bij organisatieveranderingen
Zeer onbelangrijk 3%
Onbelangrijk 4%
Neutraal 28%
Belangrijk 38%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 61/ 63

Zeer Belangrijk 28%
n) Betere communicatie vanuit de brandweerorganisatie
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 0%
Neutraal 25%
Belangrijk 48%
Zeer Belangrijk 24%
o) Betere begeleiding van de vrijwilliger 0%
Zeer onbelangrijk 1%
Onbelangrijk 4%
Neutraal 38%
Belangrijk 51%
Zeer Belangrijk
p) Meer sociale activiteiten
Zeer onbelangrijk 0%
Onbelangrijk 6%
Neutraal 49%
Belangrijk 34%
Zeer Belangrijk 10%
q) Betere beloning/ vergoeding
Zeer onbelangrijk 3%
Onbelangrijk 19%
Neutraal 38%
Belangrijk 24%
Zeer Belangrijk 16%
33 Welke factoren zijn van invloed op uw beschikbaarheid?
a) Hoofdberoep
In sterke mate 59%
Enigszins 15%
Neutraal 6%
Nee 11%
N.v.t. 6%
b) Kinderen
In sterke mate 11%
Enigszins 27%
Neutraal 19%
Nee 19%
N.v.t. 24%
c) Wens flexibiliteit
In sterke mate 4%
Enigszins 20%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 62/ 63

Neutraal 30%
Nee 33%
N.v.t. 13%
d) Eigen motivatie
In sterke mate 23%
Enigszins 18%
Neutraal 14%
Nee 38%
N.v.t. 9%
e) Partner
In sterke mate 19%
Enigszins 14%
Neutraal 22%
Nee 34%
N.v.t. 11%
f) Sport
In sterke mate 3%
Enigszins 8%
Neutraal 22%
Nee 0%
N.v.t.
g) Hobby’s
In sterke mate 5%
Enigszins 11%
Neutraal 24%
Nee 48%
N.v.t. 10%
Onderzoek Vinden, binden en behouden van vrijwilligers Pagina 63/ 63