Nieuwsbegrip voor samsam nr. 7, november ... - Docent - Samsam

Handleiding
Deze opdrachten van Nieuwsbegrip horen bij de
openingstekst van samsam nr. 7 (november): Dolfijnen
tellen (p. 7-9). De opdrachten zijn een aanvulling op de
reguliere lessen van Nieuwsbegrip. Kopieer de opdrachten op
pagina 2-4 van deze lesbrief en deel ze uit.
• Strategie: Samenvatten.
• Sleutelschema opdracht 3: volgordeschema.
Denkactiviteit: combineren en op volgorde zetten.
• Intelligenties opdracht 4: de verbaal-linguïstische
(woordknap) intelligentie.
Tekst lezen (klas en groepjes)
1. Behandel de tekst. Wanneer u in de klas werkt met
Nieuwsbegrip kan hierbij het stappenplan gebruikt
worden. Gebruik hierbij de principes van rolwisselend
lezen. ‘Model’ de tekst maximaal drie minuten, met
name met betrekking tot relevante zaken voor de
strategie samenvatten (zie opdracht 2).
2. Laat de leerlingen in groepjes vraag 1 t/m 4 bespreken
en bespreek deze klassikaal na. Antwoorden:
• vraag 2: 1 Door tropische wervelstormen steeg het
zeewater zo hoog dat gebieden overstroomden. Toen
het water gezakt was, bleef zeezout achter in de
bodem. 2 Boeren pompen veel water uit de rivieren.
Zeewater vermengt zich met het weinige water in de
rivieren, waardoor deze – en oevers – zouter worden.
• vraag 3: zij kunnen niet tegen te zout water. Als de
rivieren waarin ze leven te zout worden, sterven ze.
Samenvatten (klas en groepjes)
1. Behandel de uitleg klassikaal.
2. Laat de leerlingen in drietallen werken. Ze vatten de
tekst eerst mondeling samen en schrijven daarna een
korte samenvatting op.
3. Bespreek de korte samenvatting(en). Discussieer met
de leerlingen over wat er belangrijk is als je de tekst
gaat samenvatten. Denk aan: alleen hoofdzaken, geen
bijzaken of details.
Feitenschema (groepjes)
1. Laat de leerlingen het schema in drietallen invullen. Ze
zoeken de informatie op in de tekst.
2. De leerlingen kijken hun antwoorden zelf na. Schrijf de
antwoorden daarvoor op het bord of kopieer deze uit de
handleiding.
Nieuwsbegrip voor samsam nr. 7,
november 2012, handleiding
Puzzel maken (alleen)
De leerlingen maken de puzzel. Bespreek deze na.
Voorbeeldsamenvatting:
Bangladesh is een waterland. Ieder jaar overstromen
er hele dorpen. Door regens zwellen rivieren op. En
door cyclonen stijgt het zeewater te hoog. Als het
water zakt, heeft dat verzilting tot gevolg. Ook boeren
die te veel water uit de rivieren halen om voedsel te
verbouwen, zorgen voor verzilting. Zoetwaterdolfijnen
kunnen hierdoor doodgaan.
Dieren Daarover wordt gezegd:
Zoet-
water-
dolfijnen
Zee-
krokodil
. sterven als water waarin ze leven te zout wordt
. hun ronde rug vormt een boogje in de rivier
. dolfijnen hebben lucht nodig, anders stikken ze
. is meterslang
. heeft een garnalenvisser meegesleurd
Tijgers . kunnen zich goed camoufleren door de
schaduwen van de palmen
Apen . leven in het mangrovebos
Mensen Daarover wordt gezegd:
Boeren . pompen water uit de rivieren; door vermenging
Obaydul en
Imran
Natuurbe-
schermers
met zeewater wordt rivierwater zout
. maken een tocht van drie dagen met
natuurbeschermers
. doen onderzoek naar zoetwaterdolfijnen, en/of:
. meten het zoutgehalte in de rivier
Vissers . zijn behulpzaam
Moeder en
oma
. zijn boos
. vangen soms dolfijnen in hun visnetten
. zijn dolgelukkig dat de jongens weer thuis zijn
. oma weigerde mee te gaan bij overstroming
1 boeren, 2 graan, 3 minder, 4 mangrove,
5 cycloon, 6 gewassen, 7 delta, 8 Zeeland,
9 borst, 10 shushuk, grijze vakken: Bangladesh

Tekst lezen
Nieuwsbegrip voor samsam nr. 7,
november 2012, opdrachten
Lees de tekst. Als je in de klas met Nieuwsbegrip werkt, dan kun je het stappenplan
en de woordhulp gebruiken bij het lezen van de tekst. Bespreek daarna de vragen.
1. Onder het kopje ‘Vruchtbaar’ staat het woord gewassen. Wat zijn gewassen? Geef
een voorbeeld.
2. Er zijn twee redenen voor de toenemende verzilting in Bangladesh. Welke zijn dat?
3. Wat is probleem voor de zoetwaterdolfijnen in Bangladesh? Kijk bij ‘Spitse
snuiten’.
4. Lees de tekst onder ‘Adem happen’. Sommige vissers zijn boos. Waarom voelen zij
zich zo? Hoe zou jij je voelen als je hetzelfde meemaakte?
De tekst samenvatten
1. Een tekst moet je altijd actief lezen. In de uitleg zie je Sam. Lees hoe Sam het
samenvatten aanpakt. (Lees met de klok mee.)
Ik denk dat dit een
goede samenvatting is.
Het belangrijkste staat
er in.
Het gaat om de
hoofdzaken. Dingen
die niet belangrijk
zijn, laat ik weg.
Na het lezen moet ik
in een paar zinnen
kunnen vertellen waar
de tekst over gaat.
Start → Ik ga een
tekst lezen en
samenvatten. Lees
je mee wat ik denk?
Dit is belangrijk,
dat onderstreep ik.
Ik lees de tekst met
het stappenplan.
Tijdens het lezen
vraag ik me al af wat
het belangrijkste is.
2. Werk samen. Bespreek om beurten een stukje van de tekst zoals Sam dat doet.
Onderstreep belangrijke woorden. Vertel erbij wat volgens jou de belangrijkste
informatie van het stukje is, de hoofdzaken.

Nieuwsbegrip voor samsam nr. 7,
november 2012, opdrachten
3. Stel je voor dat je aan iemand die niets weet over de situatie in Bangladesh moet
vertellen over de wateroverlast en de omstandigheden voor dolfijnen in dat land.
Wat zou je vertellen?
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Een feitenschema invullen
In de tekst komen verschillende mensen en dieren voor. Zoek informatie in de tekst
en schrijf in het schema kort op wat er over de verschillende mensen en dieren
gezegd wordt.
Dieren
Zoetwaterdolfijnen
Zeekrokodil
Tijgers
Apen
Mensen
Boeren
Obaydul en Imran
Natuurbeschermers/onderzoekers/
biologen/wetenschappers
Vissers
Moeder en oma
Daarover wordt gezegd:
Daarover wordt gezegd:

Een puzzel maken
Heb je de tekst goed begrepen? Controleer jezelf.
Probeer de puzzel uit het hoofd in te vullen. Schrijf de
Nieuwsbegrip voor samsam nr. 7,
november 2012, opdrachten
antwoorden in de vakjes. Als je het goed gedaan hebt,
zie je in de grijze vakken van boven naar onder een
woord verschijnen.
Als je er niet uitkomt, kijk dan in de tekst!
1. De … in het noorden van Bangladesh pompen
steeds meer water uit de rivieren.
2. In Bangladesh wordt rijst, … en groente verbouwd.
3. In de droge tijd bevatten rivieren in Bangladesh veel … (zoet) water dan vroeger.
4. Bos dat half in het water en half op het land groeit.
5. Andere naam voor een tropische wervelstorm.
6. In vruchtbare grond kunnen … goed groeien.
7. Bangladesh is één grote … van rivieren.
8. In Nederland zijn ook delta’s, bijvoorbeeld in Noord-Holland en in …
9. In Bangladesh spuug je twee keer op je … om gevaar af te wenden.
10. Een zoetwaterdolfijn heet ook wel een …
4
5
6
9
2
3
8
10
1
7