Views
5 years ago

Napels zien

Napels zien

napels Botten & mirakels

napels Botten & mirakels Over een reizend lijk, een heilige bloedbank en een onderwereld vol narrige monnikjes. In maart 2008 arriveerden twee bejaarde Braziliaanse dames met een grote tas op het vliegveld van München. Ze waren op weg van São Paulo naar Napels. Waren dit lieftallige omaatjes? Niet volgens de Beierse douaniers, die de schrik van hun leven kregen toen de röntgenscan van hun tas een luguber mikado van botten prijsgaf. Maar er was een verklaring. De vrouwen toonden een overlijdensakte en verklaarden dat ze voor vertrek uit São Paulo het elf jaar oude lijk van een broer hadden opgespit. Die had ooit de wens geuit begraven te willen worden in Italië. Zo gezegd, dachten de dames, zo gedaan: eerst sterven, dan Napels zien. Echte Napolitanen laten zich niet afschrikken door een paar botten. Overblijfselen van overledenen genieten zelfs een heilige status. Zo vloeit drie keer per jaar in de kathedraal van Napels het zeventien eeuwen oude bloed van San Gennaro, de patroonheilige van de stad. Dit wonder is heel kalendergetrouw: het vindt plaats op 19 september, en op 16 december, en op de zaterdag vóór de eerste zondag van mei. De rest van het jaar verblijft het bloed gestold in een kluis, waarvan een select gezelschap, waaronder de burgemeester van Napels, de sleutel beheert. Het mirakel dat het gestolde bloed op gezette tijden vloeibaar maakt is nog niet gedemystificeerd door de wetenschap (want die mag het bloed niet op echtheid testen) en de rituelen eromheen trekken duizenden gelovigen. Het vertrouwen dat het bloed de stad beschermt tegen allerhande onheil verleent hun vroomheid een zekere urgentie: per slot van rekening staat er een vulkaan in de achtertuin. Men zegt dat het bloed in de jaren 1940, 1980 en 1988 weigerde vloeibaar te worden, gevolgd door respectievelijk een uitbarsting van de Vesuvius, een aardbeving, en – de ramp der rampen – het verlies van een belangrijke voetbalwedstrijd. Behalve bloed zijn er ook nog stukjes bot over van San Gennaro, die natuurlijk ook erg heilig zijn en worden bewaard in een crypte onder het altaar van de kathedraal. Voor wat toegankelijker skeletten kon je vrij recent nog in de ondergrondse kerkhoven terecht, waar anonieme schedels werden geadopteerd in ruil voor goede gezondheid. Dát was de Katholieke Kerk net wat te heidens, maar in de Santa Maria delle Anime del Purgatorio ad Arco, een kerk in het Centro Storico, brengen buurtbewoners nog steeds offers aan de doden. De overdaad aan bijgeloof is beter te begrijpen als je weet dat er onder Napels een heuse onderwereld schuilgaat; een netwerk van catacomben, aquaducten en schuilkelders zo groot, dat je rustig kunt spreken van een stad onder de stad. Hier Foto vorige pagina: Napels, de Golf en de Vesuvius. Links: Herculaneum, net buiten Napels, werd ooit door vulkanische modder bedolven. Boven en onder: Wapperend wasgoed en een kiosk in het Centro Storico. Rechts: Offers aan de doden in de Santa Maria delle Anime del Purgatorio ad Arco. huizen de munacielli (letterlijk: kleine monnikjes), plaaggeesten die argeloze vrouwen in de billen knijpen, nonnen de stuipen op het lijf jagen of anderszins donderjagen in de huizen boven de grond. Een man die het zekere voor het onzekere neemt, grijpt in zijn kruis, want dat weert volgens een volkswijsheid het boze oog. Dat u het weet. Liefde & lust Over spaghettisaus, wiebelende Fiats, vunzige fresco’s en tarantella. De baai van Napels is van een indrukwekkende schilderachtigheid die ‘s werelds pastasausfabrikanten maar al te graag laten figureren in hun reclameuitingen. Schonkige mama met een mand tomaten erbij, Vesuvius op de achtergrond, en zie: de saus vliegt van de schappen. Maar de inzittenden van de auto’s die na het vallen der duisternis geparkeerd staan langs de Via Manzoni, op de heuvel Prosillipo aan de westkant van Napels, hebben geen oog voor het uitzicht over de twinkelende stad, het donkere water en de schimmen van de eilanden Procida en Ischia waar de horizon het sterrendak ontmoet. Hier wordt gewerkt aan een volgende generatie Napolitanen, op de achterbanken van Fiatjes 500. Kreten van gesmoorde passie ontsnappen. Passie die zich niet laat beteugelen door het gebrek aan privacy in het drukke ouderlijk huis, of het gebrek aan geld voor een hotelkamer. Die wiebelende Fiat is niet meer dan een relatief recente toevoeging aan een eeuwenoud fenomeen langs dit meest romantische stukje kust van het Europese vasteland. Al in de 17de eeuw onder de Habsburgers ontstond een katholieke voortplantingsdrift die Napels tot de dichtstbevolkte stad op aarde maakte. De nauwe straatjes van het Quartieri Spagnoli, uit de tijd van de Spaanse overheersing, lijken speciaal te zijn gebouwd voor amoureuze afspraakjes in de schaduw. Maar de hitte van de zon en het kolken van lava onder de flanken van de Vesuvius jaagden de Romeinen ook al het hoofd op hol. De taferelen op een verzameling fresco’s, weggemoffeld in een achterafzaaltje in het befaamde Archeologisch Museum van Napels, maken het de vrome beheerders van dit erfgoed ongemakkelijk: het is dan ook je reinste pornografie. Bezoekers van Pompeii die zich afvragen waarom er toch zo’n rij staat voor een betrekkelijk onbeduidend ogend bouwsel tussen al de villa’s van de stad, treffen binnen zinnenprikkelende fresco’s van een klassiek bordeel. Sex sells, ook twee millennia na dato. Maar waar deze taferelen van losbandigheid ooit onder een laag as werden verstikt, leeft de tarantella de core voort tot op de dag van vandaag. Deze dans, die stamt uit de tijd van het vroege Neapolis – de (Griekse) Nieuwe Stad – is een tastbare overlevering van romantiek, lust en liefde. Tarantella is voor de Napolitanen wat tango is voor Argentijnen: een 26 | | 27

napels opzwepend ritme waarin mannen en vrouwen elkaar het hof maken op buurtfeesten en trouwpartijen. De dans is gerelateerd aan de losbandigheid van de Bacchanalia, de feesten van een cultus die zo ver ging dat het zelfs de genotzuchtige Romeinen te gortig werd. Dáár wordt in de pastasausreclames geen gewag van gemaakt – maar eerlijk is eerlijk: ten tijde van de geboorte van de tarantella was de tomaat noch de spaghetti in Europa gearriveerd. Meesters & metrolijnen Over een vechtjas met een fijne kwast en tempels vol moderne kunst. Vier eeuwen en vier jaren geleden werd het Caravaggio in Rome te heet onder de voeten. De barokke meesterschilder, die behalve grondlegger van de moderne schilderkunst óók een ruziezoeker en rokkenjager was, had ‘per ongeluk’ een rivaal vermoord. Zijn briljante schilderkunst, die hem machtige beschermheren had opgeleverd, kon hem dit keer niet redden. Hij zocht zijn toevlucht in Napels – indertijd een Spaanse kolonie die vanuit Madrid werd bestierd. Hier, buiten de Romeinse jurisdictie en onder de hoede van de invloedrijke familie Colonna, groeide Caravaggio in korte tijd uit tot de meest gewilde schilder van de stad, en hij schiep een van de grootste religieuze meesterwerken van de 17de eeuw: de zeven werken van barmhartigheid. Tot op de dag van vandaag te bezichtigen in de kerk Pio Monte della Misericordia in het Centro Storico. Maar terwijl welgestelde kunstliefhebbers vochten om Caravaggio’s tijd, werd hij ingehaald door het lot. In 1609 werd hij bij het verlaten van een bar aangevallen en vreselijk verminkt. Een jaar later was hij dood. Napels’ artistieke hoogtijdagen kwamen kort hierna ten einde met een bloedige opstand tegen de Spaanse overheersers en het arriveren van de pest. Enfin, 2010 is het vierhonderdste sterfjaar van de meester, wat alleen al reden genoeg kan zijn voor een reis richting Foto links: Nauwe straat in het Quartieri Spagnoli. Boven: Grafitti is van nu en uit de tijd van Pompeii (en is ook daar nog steeds te zien). Onder: Een koepel in de San Gennaro-kathedraal. Rechts: Capri: roddelachtig, sexy & exclusief. Napels. Zo is zijn laatste werk, Het martelaarschap van de heilige Ursula, te zien in het Palazzo Zevallos Stigliano aan de Via Toledo. Dit gebouw staat inmiddels bekend als het Napolitaanse hoofdkantoor van Banca Intesa. Barokke weelde in een kathedraal van geld – in hedendaags Napels maakt men graag plaats voor kunst, ook buiten de grenzen van de ‘zaal-met-suppoost’. Vooral in het afgelopen decennium is het een onverwachte broedplaats geworden van avantgardistische kunst, waarbij zelfs de metrohaltes zijn ingericht als expositieruimte. Linea 1, de ruggengraat van het Napolitaanse metrostelsel, is kort na de millenniumwisseling omgebouwd tot een 25 kilometer strekkende ketting van ondergrondse galerieën – een ware artistieke deeltjesversneller. Het idee kwam van architect Alessandro Mendini (in Nederland bekend van het Groninger Museum), die zelf de herinrichting van het Salvator Rosa op zich nam. En het Dante-station werd door Gae Aulenti ontworpen, de man achter het Musée d’Orsay in Parijs. Sindsdien is het ondergrondse project doorgegroeid naar andere trajecten: dit jaar opent langs Linea 7 een station dat is ontworpen door Napels’ nieuwste knuffelkunstenaar, de Indiase Anish Kapoor. Zijn Monte Sant’Angelo station zal er gaan uitzien als een enorme stalen mond die reizigers wegslikt richting de perrons. Ook bovengronds zijn galerieën en musea als paddenstoelen uit de grond geschoten – met name in het chique district Chiaia, maar ook daarbuiten. Alleen al in de afgelopen vijf jaar is de stad verrijkt met het Museo Madre, het Palazzo delle Arti Napoli en het Hermann Nitsch Museum – laatstgenoemde in een voormalige elektriciteitscentrale met uitzicht over de baai van Napels. Tempels voor moderne kunst, vol klinkende namen: Kapoor, Koons, Warhol, Hirst. Zo wordt het tij van verloedering gekeerd en hervindt Napels stukje bij beet- je de artistieke energie uit Caravaggio’s tijd – zonder dat rauwe randje dat de meester met zijn toevluchtshaven verbond, te verliezen. Pizza’s & buffels Over tomaten van de Vesuvius en de Vereniging van de Napolitaanse Pizza. Silvio Berlusconi’s favoriete menu volgt de Italiaanse driekleur groen-wit-rood: een antipasto van basilicum, mozzarella en tomaat; een primo van pasta met pesto, vier verschillende soorten witte kaas en tomaat; een secondo van biefstuk, aardappels en courgette; afgesloten met een dolce van pistache-, mozzarella- en aardbeienijs. Met zo’n voorkeur ligt het in de lijn der verwachting dat als het op pizza aankomt de minister-president de graag befaamde Margeritha op zijn bord ziet. Dit icoon van de Italiaanse keuken is ooit bedacht als een hapklare vlag. Wie de eerste driekleurenschijf van tomaat, mozzarella en basilicum heeft gecomponeerd is bekend, want dit was de Napolitaanse pizzaiolo Raffaele Esposito. Hij bereidde de pizza ter ere van koninklijk bezoek aan Napels in 1889. Prinses Margaretha van Savoye bleek verzot op zijn creatie met mozzarella. Opvallend genoeg was het de eerste keer dat iemand op het idee kwam om een pizza te beleggen met kaas. Esposito vernoemde de pizza naar de prinses en het grootste culinaire succes dat ooit door een Napolitaanse steenoven is voortgebracht, was geboren. Pizzapuristen, en daar zijn er in Napels veel van, vinden de Margherita en de Marinara (knoflook, tomaat, oregano) eigenlijk de enige twee echte pizza’s. Bij pizzeria Da Michele, waar volgens de helft van de puristen de beste pizza van de stad wordt geserveerd, zijn het de enige opties op het menu. De andere helft zweert bij een andere favoriet (zie ook het kader Pizza!, op pagina 32). ’s Middags staat er al een grote rij voor de deur van het bescheiden, spotgoedkope restaurant; een uur wachten is 28 | | 29

Zien & beleven (pdf) - Teutoburger Wald
Wij zouden Jezus willen zien - Vrije Zendingshulp
Nederlandse graancirkels anders zien - de Taal van het Licht
Horen, zien en DOEN! - Lizette de Man
Weet wat ze zien: - Kijkwijzer
DE BOMEN DOOR HET BOS ZIEN - FSC
Laat PDF document zien
U ZULT ZIEN OBJECTIEVEN EN ACCESSOIRES - Pentax
Klik hier om enkele binnenpagina's te zien - Provincie West ...
Nieuwe collegevoorzitter Herman Bolhaar wil lef zien Alcoholslot ...
Ars Grafisch laat u in deze pdf zien hoe u de persoonlijke aandacht ...
Leipzig – blij je te zien! - Leipzig: Richard Wagner - Jubiläumsjahr ...
Horen, zien, niet zwijgen_deel 1.pdf - Samenwerkend Toezicht Jeugd
Aids-informatie voor bloed-, plasma - Rode Kruis Wuustwezel
PRESS AwARD 2010 - Spain
Detector Magazine 77 - De Detector Amateur
Vier diakens gewijd Hoe moet een kerk eruit zien ... - De Tiltenberg