lesvoorbereiding - Meer... - Thuis in Nederlands

lesvoorbereiding
thema 1 naar een nieuwe school

Waar gaat het over?
in dit eerste thema maken de cursisten kennis met hun nieuwe school, hun docenten en elkaar. Zo
bezinnen ze zich op verschillende schoolse en andere vaardigheden, zoals plannen en organiseren, die
nodig zijn om succesvol aan de cursus deel te nemen.
ook leren ze werken met het computerprogramma van Klaar voor de start.
er wordt een begin gemaakt met het leren in vijf fases.
algemeen doel
De cursist kan omgaan met een nieuwe (school-)situatie.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kan zich voorstellen (taal en bijbehorende houding en handelingen).
De cursist kan groeten.
De cursist kan een lesrooster lezen.
De cursist kan ‘schoolwoorden’ begrijpen en gebruiken.
De cursist kan zijn/haar naam spellen.
De cursist kan getallen tot 100 begrijpen en gebruiken
De cursist kent de maanden van het jaar.
De cursist kan simpele handelingen op de computer doen (klikken, slepen).
De cursist begrijpt de instructietaal die nodig is voor de e-learning.
De cursist kan de woordenlijst op de computer gebruiken.
De cursist kan een woordenschrift gebruiken.
aandachtspunten
Gebruik de eerste week om cursisten zich te laten voorbereiden op de drukke tijd die komen gaat. het
(weer) gaan studeren is voor veel cursisten een hele omschakeling waarvoor een goede planning en
motivatie nodig zijn. Zelfvertrouwen kweken en het scheppen van een goede groepssfeer zijn essentieel.
ook specifieke aandacht voor het ‘leren leren’ is van belang, zowel in de groepslessen als bij het werken
op de computer.
het is verstandig om bij het kennismaken en groeten aandacht te besteden aan culturele verschillen.
Zonder een waardeoordeel te geven kan gewezen worden op het belang dat in nederland gehecht
wordt aan zaken als ’een stevige hand’ geven, iemand aankijken en glimlachen.
thema 1 - naar een nieuwe school
2
THEMA 1

thema 1 naar een nieuwe school
doel van het thema: De cursist kan omgaan met een nieuwe (school-) situatie.
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
• De cursist kan zich voorstellen (taal en bijbehorende houding en handelingen) Film naar een nieuwe school
• De cursist kan groeten.
e-learning
• De cursist kan een lesrooster lezen.
werkbladen 1.0, 1.1, 1.2, 1.3, 1.4,
• De cursist kan ‘schoolwoorden’ begrijpen en gebruiken.
1.5 en 1.6
• De cursist kan zijn/haar naam spellen.
Knipbladen1.1, 1.2 en 1.3
• De cursist kan getallen tot 100 begrijpen en gebruiken.
hulpkaart thema 1
• De cursist kent de maanden van het jaar
Formulieren praktijkopdracht (3)
• De cursist kan simpele handelingen op de computer doen (klikken, slepen). stevig rood en groen papier
• De cursist begrijpt de instructietaal die nodig is voor de e-learning
Zelfklevende papiertjes
• De cursist kan de woordenlijst van de e-learning begrijpen
• De cursist kan een woordenschrift gebruiken
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Kennismaken en groeten
school
leren
Gebruik
maken van
werkblad 1.6
Gebruik
maken van
formulier
Gebruik
maken van
werkblad 1.6
Praktijkopdrachten voorbereiden in
de groepsles
werken met het e-learning programma
Kennismaken:
• stoeltje klap: voorstellen (klassikaal)
• maak een rij: alfabet (klassikaal)
• iets opzoeken in de woordenlijst (klassikaal / duo’s)
• interview: vragen stellen bij kennismaken, inclusief het spellen van de naam
(duo’s, klassikaal)
• loop rond en ruil je kaartje: vrijere productie oefenen met vragen stellen bij
kennismaken (wisselende duo’s)
• maak groepjes: variatie op vorige oefening (groepswerk)
Groeten
• manieren van groeten: inventariseren van verbale en non verbale manieren
(klassikaal)
• Formeel en informeel (klassikaal)
• u of jij? (wisselende duo’s)
• rubriceren u en jij (groepswerk)
• rollenspel kennismaken en groeten (duo’s)
schoolwoorden en instructies
• wat zie je in het klaslokaal? (groepswerk, klassikaal)
• woorden en plaatjes (groepswerk)
• rubriceren (groepswerk)
• Doe wat ik zeg (klassikaal, individueel)
• tellen tot honderd (klassikaal, groepswerk)
lesrooster en agenda
• heb jij al een agenda? wat doe je met een agenda (klassikaal)
• De dagen van de week (individueel, klassikaal)
• De maanden van het jaar (individueel, klassikaal)
• het lesrooster (klassikaal, individueel, duo’s)
Film kijken met
de kijkvragen en
groepsgesprek
luisteropdracht groeten
Groet je buren
maak kennis met drie
onbekende mensen buiten het
klaslokaal
1.
2.
3.
Doel: kennis activeren /
deelnemer interesseren
voor het onderwerp

Oriënteren
de film
Zoals elk thema, wordt ook thema 1 ingeleid door een film. Deze wordt met de groep in de groepsles
bekeken en besproken. omdat thema 1 de start van het traject is, zult u deze keer waarschijnlijk
beginnen met het kennismakingsgedeelte en zal de film pas op een later moment in de groepsles aan de
orde komen.
Voordat u met de cursisten de film gaat bekijken, kunt u kort iets over de hoofdpersonen vertellen:
een irakees gezin tarik (35 jaar), Zoera (32 jaar) en Badria (12 jaar) is pas in een flat in Barendrecht komen
wonen. Ze hebben een buurman: Jan. Deze toont zich ‘meer dan behulpzaam’.
Korte inhoud van de film:
Tarik en Zoera mogen eindelijk naar de cursus Nederlands. Is het nou op woensdag of donderdag of
beide dagen? Ze nemen het zekere voor het onzekere. Vandaag is het woensdag. Dus ze gaan vol goede
moed naar school. Badria zwaait hen uit. Buurman Jan wijst hen de weg. Als ze het (lege) klaslokaal
binnenstappen, blijkt dat ze een dag te vroeg zijn. Tarik schaamt zich en wil meteen weer weg, maar de
lerares neemt even de tijd voor een kennismakingsgesprek.
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 1.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals laat zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
op welke dagen moet u naar de inburgeringscursus?
Vindt u het leuk om naar school te gaan?
Komt u altijd op tijd?
Kunt u al werken op de computer?
wie kan u helpen met de computer?
heeft u ook een nederlandse buurman?
Praat u met uw (nederlandse) buren?
…………………………………….
thema 1 - naar een nieuwe school
4
THEMA 1

VOOrbereiden
WerKen met het e-learning programma
in de eerste lessen maken uw cursisten niet alleen kennis met u, met elkaar en met de school, maar
ook met een nieuw computerprogramma. Voor een aantal cursisten zal het werken op de computer
geheel nieuw zijn. De minigames zijn speciaal ontwikkeld voor het oefenen van de basisvaardigheden
zoals klikken en slepen. maar ook het aan- en uitzetten, inloggen en inzicht in de structuur van het
(gebruiksvriendelijke) programma moet worden aangeleerd.
het is van groot belang dat u ervoor zorgt dat uw cursisten niet alleen met het programma kunnen
werken en alle mogelijkheden ervan kunnen benutten, maar ook dat zij de e-learning op de juiste
manier inzetten in hun leerproces. Ze moeten inzien dat het geen zin heeft zichzelf ‘door het
programma heen te klikken’. Ze moeten leren dat fout gemaakte oefeningen opnieuw gedaan moeten
worden, dat luisterfragmenten keer op keer herhaald kunnen worden, dat de woordenlijst er is om
onbekende woorden op te zoeken, kortom dat ze pas door moeten gaan als de stof werkelijk begrepen
is.
u zult een aantal keren begeleide computerlessen moeten geven, voordat de cursisten zelf (thuis) op
verantwoorde wijze met het programma kunnen werken. neem deze lessen op in uw planning en zorg
de eerste keren indien mogelijk voor extra assistentie.
lees voor u begint goed het gedeelte over de e-learning in de handleiding e-learning met
cursistenblad, zodat u kunt bepalen wat in uw situatie de handigste manier is om uw cursisten
optimaal met het programma te leren werken.
Zorg dat u het programma kent voordat u uw cursisten ermee aan de slag laat gaan.
KennismaKen en groeten
u kunt een keuze maken uit de volgende lessuggesties, afhankelijk van het niveau van uw groep.
KennismaKen
stoeltje klap (klassikaal)
een leuke manier om een nieuwe groep te ontvangen is een opstelling waarbij de stoelen in een kring
staan. u begint met het voorstellen van uzelf aan de groep. uw naam, woonplaats, leeftijd, uw rol
(docent) in de cursus etc. Ga de kring rond en geef iedereen een hand waarbij u zegt: ‘hallo/dag, ik ben
….’ of: ‘mag ik me even voorstellen, ik ben…..’
Vervolgens laat u een namenrondje doen, waarbij u eventueel vragen stelt. (wat is uw/jouw naam? hoe
heet je/u? waar kom je vandaan? waar woon je?) herhaal hardop nog eens de voornamen. Voeg dan
een lege stoel aan de kring toe, rechts van uzelf. sla met de rechterhand op de stoel en noem een (voor)
naam van een cursist. Deze moet naast u komen zitten op de lege stoel. nu heeft een andere cursist
een lege stoel rechts naast zich. Deze slaat nu met de hand op de stoel en noemt een naam. Genoemde
cursist neemt de lege plaats in en weer is een andere cursist aan de beurt op de stoel te slaan en een
naam te noemen. Ga door tot iedereen zo ongeveer de voornamen weet. een leuke werkvorm om de
spanning te breken en elkaars namen te leren.
thema 1 - naar een nieuwe school
5
THEMA 1

maak een rij (klassikaal)
Ga in een kring zitten. Vraag of de cursisten het alfabet kennen. laat enkelen het alfabet opzeggen. of
laat de cursisten op het rijtje af steeds de volgende letter van het alfabet zeggen. Bespreek eventuele
moeilijkheden. noem en spel uw eigen naam en schrijf de letters op het bord. Vraag aan enkele
cursisten of ze hun (voor)naam kunnen spellen. schrijf mee op het bord en controleer zo met elkaar of
de spelling klopt. Bedenk samen welke naam eerst komt in het alfabet, en welke daarna. Kies ook twee
namen met dezelfde beginletter, zodat ook de tweede letter in het antwoord betrokken moet worden.
als dit lijkt te lukken geeft u de cursisten opdracht een lange rij te vormen op alfabetische volgorde. u
begint met de voornamen. (De a staat bij de deur en de Z bij het raam.) om dit goed te kunnen doen
moeten ze elkaar steeds twee vragen stellen:
- hoe heet je?/wat is je voornaam?
- hoe spel je dat?/Kun je dat spellen?
schrijf deze vragen van te voren op het bord, zodat cursisten kunnen spieken. Geef de cursisten een
paar minuten de tijd en loop dan de rij langs om te controleren of iedereen goed staat. hebben ze ook
goede vragen gesteld?
herhaal de oefening eventueel met de achternamen.
Vaardiger cursisten kunnen helpen door het alfabet op het bord te schrijven, zodat de anderen dat als
een steuntje kunnen gebruiken. Ze kunnen de anderen ook helpen door te vragen wat hun naam is en
zo de minder vaardige cursist op weg helpen. De helpende cursist oefent op deze manier ook al met
het stellen van informatieve vragen: wat is je naam? wat is de eerste letter van je naam? Komt die letter
voor of na de …? etc.
iets opzoeken in de woordenlijst (klassikaal/duo’s)
aansluitend op de vorige oefening over de alfabetische volgorde, kunt u tijdens de begeleide
computerles enkele opzoekopdrachten geven met de woordenlijst in de e-learning. Dit kan echter pas
als uw cursisten al (globaal) hebben kennisgemaakt met het programma. u kunt deze oefening ook
uitstellen tot een later moment in thema 1. maak in dat geval wel de relatie duidelijk met de eerder
geoefende alfabetische volgorde!
Ga met uw cursisten achter de computer zitten. Zet eventueel twee cursisten samen achter een
computer, als dat voor u overzichtelijker is. Bij thema 1 selecteren de cursisten ‘de woorden’. De
woorden staan op alfabetische volgorde. schrijf op het bord een aantal woorden, waarvan u wilt dat
de cursisten ze gaan opzoeken, bijvoorbeeld heten, klikken, het rooster, de tafel etc. maak zelf van te
voren een selectie.
Zet gezamenlijk de volgende stappen:
-
-
-
-
-
-
Vraag aan uw cursisten bij welke letter ze dat woord gaan zoeken.
staat die letter aan het begin, in het midden, of aan het eind van het alfabet?
Kunnen ze het woord vinden?
staat er een zin achter waarin het woord gebruikt wordt? welke zin?
Begrijp je de zin? Begrijp je het woord?
staat er iets achter over (het gebruik van) een werkwoord?
thema 1 - naar een nieuwe school
6
THEMA 1

-
-
welk werkwoord?
wat staat er onder ‘betekenis’? Begrijpt iedereen de uitleg?
herhaal bij elk nieuw woord dat uw cursisten gaan opzoeken deze stappen.
als het gezamenlijk zoeken goed verloopt, kunt u de duo’s ook zelfstandig een paar woorden laten
opzoeken. Geef ieder duo bijvoorbeeld steeds een kaartje waarop u een woord schrijft uit thema 1. laat
onder het woord de betekenis opschrijven zoals die gegeven wordt in de woordenlijst.
wijs uw cursisten op het belang van het zelf opzoeken van woorden die ze
niet begrijpen.
nog andere tips voor de woordenlijst:
- De cursist kan luisteren naar de uitgesproken woorden en contextrijke zinnen en ze naspreken.
- u noemt een woord uit de woordenlijst. Ze noemen een bijpassend woord of een synoniem, een
tegengesteld woord, etc. Dit is afhankelijk van het niveau van de cursist.
laat uw cursisten een woordenschrift aanleggen, bijvoorbeeld achter een apart tabblad in hun map
waarin ze per thema alle moeilijke woorden opschrijven met daarachter een plaatje, de betekenis in het
nederlands of in hun eigen taal. De cursist kan ook de woordenlijst uitdraaien en in het woordenschrift
doen. Zie hiervoor ook de algemene handleiding.
interview (duo’s/klassikaal)
Bespreek met de groep de vragen die je kunt stellen bij het kennismaken en de antwoorden die daarbij
horen. schrijf de vragen op het bord:
- hoe heet je? (ik heet …….)
- wat is je naam? (mijn naam is …..)
- Kun je dat spellen? (m.a.r.i.a. r.i.n.c.o.n.)
- waar kom je vandaan? (ik kom uit ……)
- uit welk land kom je? (ik kom uit ……)
- waar woon je? (ik woon in ………)
- hoe oud ben je? (ik ben …….. jaar.)
- wat is je leeftijd? (ik ben ……)
stel de vragen aan verschillende cursisten. oefen ook met het uitspreken van de vragen en antwoorden.
u zegt steeds een zin voor, de cursisten zeggen de zin na. let op uitspraak en intonatie.
Vorm nu duo’s. om willekeurige duo’s te krijgen van mensen die elkaar niet kennen, kunt u bijvoorbeeld
halve speelkaarten uitdelen en ieder zo een partner laten vinden. Geef iedereen werkblad 1.1a. laat de
cursisten elkaar om de beurt de vragen stellen en het antwoord opschrijven. Vervolgens gebruikt iedere
cursist werkblad 1.1B om zijn partner voor te stellen aan de groep.
Dit is….. hij/zij komt uit…… hij/zij woont in….. hij/zij is … jaar.
Geef feedback of vraag de cursisten dit te doen.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
thema 1 - naar een nieuwe school
7
THEMA 1

loop rond en ruil je kaartje. (wisselende duo’s)
Kopieer de vier ruilkaarten op knipblad 1.1, zodat u voor iedere cursist één kaart heeft. herhaal nog
eens de correcte vragen en antwoorden die bij de kaarten horen:
-
-
-
-
hoe heet je? – ik heet……./ wat is je naam? – mijn naam is …..
waar kom je vandaan?/ uit welk land kom je? – ik kom uit …..
waar woon je? – ik woon in ……….
hoe oud ben je?/ wat is je leeftijd? – ik ben …….. jaar
iedere cursist krijgt nu een kaartje met het symbool voor ‘naam’, ‘land’ ‘leeftijd’ of ‘woonplaats’. De
cursisten gaan nu door elkaar lopen door het lokaal. steeds spreekt een cursist een andere aan en
stelt zijn vraag. De andere cursist geeft antwoord en stelt op zijn beurt zijn vraag. De ander geeft nu
antwoord. hierna ruilen de cursisten van kaart en vervolgen hun weg om weer iemand anders aan te
spreken. loop zelf rond en geef feedback op het juist formuleren van de vragen en antwoorden.
maak groepjes (groepswerk)
een variatie op de vorige werkvorm is deze: de cursisten lopen door elkaar door het lokaal. Geef als
opdracht dat ze steeds andere groepjes moeten vormen. Zo moeten bijvoorbeeld eerst alle mensen uit
hetzelfde land een groepje vormen. hiervoor moeten de cursisten aan elkaar vragen : ‘uit welk land kom
jij?’
Vervolgens geeft u steeds een andere opdracht:
maak groepjes:
- met dezelfde woonplaats
- leeftijd ouder/jonger dan 40
- zelfde beginletter voornaam
loop rond en luister naar het juist formuleren van vragen en antwoorden. Geef feedback.
groeten
manieren van groeten (klassikaal)
inventariseer met de cursisten allerlei manieren van groeten, zowel verbaal als non-verbaal. Zet de
vondsten op het bord.
woorden gebaren/houding
Goedemorgen (meneer, mevrouw) hand opsteken
Goedemiddag zwaaien
Goedenavond hand geven
hoi! buigen
hallo kussen op de wang (1, 2 of 3)
hoe gaat het met u/jou? iemand aankijken
Goed, en met u/jou? glimlachen
Dag! ……
thema 1 - naar een nieuwe school
8
THEMA 1

tot ziens! ……
tot…..!
Doei!
misschien kennen cursisten vanuit hun eigen cultuur speciale manieren om (bepaalde) mensen te
groeten. het is interessant om verschillen te bespreken of uit te beelden.
- wie raak je wel/niet aan?
- wie krijgt een zoen/hand?
- Kijk je iemand aan?
- is er verschil tussen mannen/vrouwen, familie/ vreemden, etc.?
formeel en informeel (klassikaal)
Deel werkblad 1.2 uit. Bespreek samen de zinnen op het blad en het verschil tussen formeel en
informeel. ook bij de vormen van groeten is dit onderscheid te maken. sommige uitdrukkingen zijn in
alle situaties geschikt.
Zeg de zinnen voor en laat ze (klassikaal) nazeggen. maak ook met uw toon en houding of gebaren het
verschil tussen formeel en informeel duidelijk. Geef ook individuele cursisten een beurt. let op uitspraak
en intonatie.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
u of jij ? (wisselende duo’s)
Bespreek aan de hand van de inventarisatie op het bord met de cursisten of elke manier van groeten
altijd gepast is. Geef (met groen) aan welke zinnen/woorden geschikt zijn voor vrienden en welke voor
ouderen of onbekenden (rood). u kunt hiervoor de termen formeel en informeel hanteren en deze
koppelen aan het gebruik van ‘u’ en ’jij’. er zijn natuurlijk ook zinnen/woorden die in alle situaties te
gebruiken zijn. Verwijs ook naar werkblad 1.2.
Knip van te voren rode en groene kaartjes van stevig papier.
Geef nu de helft van de cursisten een groen kaartje en de andere helft een rood kaartje. een groen
kaartje betekent: je bent een ‘jij’. een rood kaartje betekent: je bent een ‘u’. cursisten lopen nu door
elkaar door het lokaal. iedereen die ze tegenkomen wordt begroet op een manier die past bij de kleur
van de kaart die de ander bij zich draagt. een rode kaart wordt begroet met: ‘Goedemorgen meneer
aziz, hoe gaat het met u? een groene kaart met: ‘hoi sara, hoe gaat het?” etc.
cursisten kunnen op het bord ‘spieken’. na enkele minuten ruilen de groene en rode cursisten van
kaartje en wordt het spel herhaald.
rubriceren: Wat hoort bij ‘u’? Wat hoort bij ‘jij’? (groepswerk)
als u de indruk hebt dat het verschil tussen formeel en informeel taalgebruik meer oefening behoeft,
is deze rubriceeroefening geschikt. laat in groepjes de woorden en zinnen die met kennismaken en
groeten te maken hebben in twee kolommen invullen. Kopieer hiervoor werkblad 1.3. laat de cursisten
werkblad 1.2 gebruiken voor het correct schrijven van de zinnen.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
thema 1 - naar een nieuwe school
9
THEMA 1

ollenspel kennismaken en groeten. (duo’s)
laat tot slot de cursisten in duo’s de hele kennismakingsdialoog uitspelen in een rollenspel:
Voorbeeldrollenspel:
formeel:
a b
Zegt / vraagt:
Goedemorgen, mag ik me even voorstellen? ik
ben…..
wat is uw naam?
Zegt / vraagt:
ik woon in Den haag en u?
Zegt / vraagt:
ik kom uit …, waar komt u vandaan?
reageert:
Bedankt, tot ziens
informeel:
a b
Zegt / vraagt:
hallo, ik ben … wie ben jij?
Zegt / vraagt:
ik woon in … en jij?
reageert:
(Goedemorgen,) ik ben / ik heet, etc
reageert:
ik woon in …
in ….
reageert:
ik kom uit …
uit ….
Groet:
tot ziens / dag
reageert:
(hallo) ik ben / ik heet
reageert:
ik woon in …
in ….
thema 1 - naar een nieuwe school
10
THEMA 1

Zegt / vraagt:
ik kom uit …. waar kom jij vandaan? / en jij?
reageert:
Bedankt, tot ziens
reageert:
ik kom uit …
uit ….
Groet:
tot ziens / dag
laat enkele duo’s het voor de groep uitspelen en geef samen feedback op taalgebruik en houding.
schoolWoorden en instructies
Wat zie je in het klaslokaal? (groepswerk/klassikaal)
Bij deze oefening staat het leren begrijpen van (zelfstandig naam-)woorden die gebruikt worden in een
schoolse situatie centraal. hiervoor heeft u een pakje zelfklevende papiertjes nodig (bijvoorbeeld
‘post-it’). schrijf hierop een aantal (bijvoorbeeld 15) namen van voorwerpen en personen die in het
lokaal aanwezig zijn. (bijvoorbeeld de tafel, de pen, de muis, de docent, het boek, etc) Doe dit zoveel
keer als u groepjes cursisten hebt. u kunt de woorden gebruiken van knipblad 1.2.
maak groepjes van ongeveer drie cursisten. Geef elk groepje 15 briefjes. laat ze samen door het lokaal/
de school lopen en overal briefjes opplakken. als ze een woord niet kennen vragen ze de docent of een
andere cursist om hulp. loop samen de briefjes na. hangen ze goed? laat ze indien mogelijk een tijd
hangen.
Woorden en plaatjes (groepswerk)
Kopieer voor deze oefening de knipbladen 1.2 op stevig gekleurd papier en knipbladen 1.3 op
stevig wit papier. Doe dit zoveel keer als u groepjes cursisten heeft (drie cursisten per groepje). Knip de
kaartjes los en doe ze in envelopjes. u kunt nu verschillende opdrachten geven:
- leg de plaatjes op tafel. ‘wijs de tafel aan’. ‘wijs het toetsenbord aan’. etc.
- leg de plaatjes op tafel, leg de woorden bij de plaatjes.
- leg de plaatjes op tafel, zeg het woord dat bij het plaatje hoort.
- Draai de plaatjes en woorden om. speel ‘memory’: de cursisten draaien om de beurt twee kaartjes
om. een plaatje en bijpassend woord is een setje. niet goed? terugdraaien. Goed? Je mag het
setje ‘houden’. wie wint?
rubriceren (groepswerk)
Dit kan zowel met de plaatjes als met de woordkaartjes van knipbladen 1.2 en 1.3. laat de cursisten
de kaartjes in drie kolommen neerleggen. Doe het even voor op het bord.
- leg alle kaartjes van ‘de computer’ onder elkaar. (muis, toetsenbord, etc.)
- leg alle kaartjes van ‘het klaslokaal’ onder elkaar. (stoel, bord, cursist, etc.)
-
leg alle kaartjes van dingen uit je tas onder elkaar. (gum, agenda, potlood, etc)
thema 1 - naar een nieuwe school
11
THEMA 1

doe wat ik zeg (klassikaal/individueel)
om eenvoudige instructies te leren begrijpen, is deze oefening geschikt. Geef om de beurt steeds een
opdracht aan alle cursisten of aan één cursist.
mogelijkheden: stap 1: tijdens de instructie doet de docent zelf mee. hij doet het dus eigenlijk voor. hij
spreekt de zinnen steeds uit in de gebiedende wijs. stap 2: de docent doet net als in stap 1, de cursist
doet nu mee. stap 3: de docent spreekt de zinnen uit, maar doet zelf niet mee. De cursisten volgen de
opdrachten op. u kunt alle cursisten de opdrachten laten doen, maar ook een naam noemen van één
cursist.
wanneer de cursisten al wat vaardiger zijn, kunt u deze oefening doen door eerdere vaardigheden erbij
te betrekken door groepjes cursisten de opdracht te laten uitvoeren, bijvoorbeeld alle cursisten wiens
naam begint met een a. u kunt ook nog een (goede) cursist de opdrachten laten geven.
- sta op.
- Ga zitten.
- Doe het raam open/dicht.
- Pak je boek/pen/tas.
- Zet de computer aan/uit.
- loop naar het bord, schrijf je naam op het bord.
- loop naar de prullenbak/deur/kast
- etc.
maak zoveel mogelijk gebruik van de woorden op de woordenlijst uit de e-learning. Vermijd het gebruik
van allerlei andere woorden om verwarring te voorkomen.
tellen tot honderd (klassikaal/groepswerk)
stel uw cursisten een aantal vragen over het aantal voorwerpen in de klas:
-
-
-
-
hoeveel stoelen zijn er?
hoeveel computers, tafels, cursisten?
hoeveel vrouwen, mannen, ramen?
etc.
mocht het tellen tot honderd veel problemen opleveren in uw groep dan zijn de volgende oefeningen
wellicht geschikt. Kopieer werkblad 1.4. Dit is een honderdveld. hiermee kunt u verschillende
oefeningen doen, afhankelijk van het niveau van uw cursisten:
-
-
-
-
-
-
u leest de getallen hardop voor en laat ze nazeggen.
u laat cursisten om de beurt een rij lezen.
u laat de cursisten een kolom lezen.
u zegt een getal (begin eenvoudig) en laat uw cursisten dit omcirkelen.
De cursisten noemen om de beurt in duo’s of groepjes een getal dat de anderen moeten
omcirkelen.
De cursisten geven elkaar in duo’s of groepjes een getallendictee.
De laatste suggesties zijn erg geschikt vaardige en minder vaardige cursisten verschillende opdrachten
thema 1 - naar een nieuwe school
12
THEMA 1

te geven. nB: er zijn 3 suggesties voor opdrachten met het honderdveld opgenomen in de werkbladen
(1.4a, B en c). u kunt het honderdveld uiteraard vaker kopieëren om meer opdrachten te doen.
lesrooster en agenda
heb jij al een agenda? (klassikaal)
laat alle cursisten een agenda meenemen voor de eerstvolgende les. wie er geen heeft, moet er een
kopen. (indien een cursist er toch geen bij zich heeft, kunt u hem voor deze opdracht een kopie van
een leeg agendablad van deze week geven.)
houd een groepsgesprek over het gebruik van een agenda.
mogelijke vragen die u kunt stellen zijn:
- Gebruik je een agenda? Zo ja, wat voor agenda?
- wat schrijf je op in je agenda?
- als je geen agenda hebt, hoe onthoud je dan al je afspraken?
- Ga je wel eens zonder afspraak bij iemand op bezoek?
- wanneer maak je van te voren een afspraak ?
- Kom je altijd precies op de afgesproken tijd?
- Gaan nederlanders anders met afspraken om dan je in je geboorteland gewend was?
- etc.
de dagen van de week (individueel/klassikaal)
laat de cursisten hun agenda pakken en geef een aantal zoekopdrachten:
- welke datum/ dag is het vandaag? Zoek deze op in je agenda.
- welke dag is het morgen? en overmorgen?
- welke dag was het gisteren? en eergisteren?
- wie kan de dagen van de week opzeggen zonder te kijken?
- welke week is het deze week? en volgende week?
- etc.
De maanden van het jaar (klassikaal/groepswerk)
laat de cursisten hun agenda pakken en geef een aantal zoekopdrachten:
- hoeveel maanden zijn er in een jaar?
- welke maand is het nu?
- welke maand was het hiervoor?
- welke maand komt hierna?
- in welke maand ben je geboren?
- etc.
maak groepjes van drie of vier cursisten. Kopieer knipblad 1.4. en knip de kaartjes met de maanden
los. Doe dit zoveel keer als u groepjes heeft. elk groepje krijgt 12 kaartjes. laat ze van boven naar
beneden op volgorde leggen (van januari tot december). loop rond en help waar nodig. laat de
cursisten vooral ook elkaar helpen. stel de groepjes zo samen dat vaardige en minder vaardige cursisten
bij elkaar zitten.
thema 1 - naar een nieuwe school
13
THEMA 1

laat elk groepje hardop de namen van de maanden in de juiste volgorde opnoemen. let op de
uitspraak.
Vraag elke cursist in welke maand hij/zij is geboren. laat het bijbehorende kaartje pakken.
het lesrooster (klassikaal/individueel/duo’s)
Kopieer werkblad 1.5a. Dit is een leeg lesrooster. Vertel de cursisten hun eigen (!) rooster voor deze
cursus, en laat het lege rooster invullen. Geef bijvoorbeeld de volgende instructies:
- op maandagochtend hebben we groepsles.
- op dinsdagmiddag hebben we computerles.
- op woensdagmiddag hebben we vrij.
- op donderdagavond kun je in het olc werken.
- etc.
schrijf de benodigde woorden op het bord.
laat de cursisten in duo’s vergelijken of ze hetzelfde hebben ingevuld. loop rond en help waar nodig.
het ingevulde rooster kunnen de cursisten in hun agenda plakken of in hun map doen.
Gebruik vervolgens werkblad 1.5B en laat de cursisten voor deze en komende week in hun agenda
invullen wanneer ze groepsles, computerles/begeleide e-learning, praktijkopdrachten etc. hebben.
stel ter controle vragen: ‘wanneer hebben we groepsles?’ ‘wanneer werken we op de computer?’
‘wanneer heb je vrij?’ Zo worden de dagen van de week nogmaals herhaald. laat de cursisten
vervolgens hun antwoorden met elkaar vergelijken.
UitVOeren
Kies één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van uw cursisten.
Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 1.
De opdrachten kunnen opvolgend uitgevoerd worden. Zo kan een deelnemer al een opdracht doen
zonder dat hij/zij zelf hoeft te spreken.
praktijkopdracht 1: luisteropdracht groeten
leg de opdracht uit: luister in de bus, in de winkel of op de televisie naar hoe mensen elkaar groeten.
‘Verzamel’ vijf verschillende soorten groeten. schrijf ze op het praktijkopdrachtformulier.
stap 1 (Voorbereiden): de cursisten doen dit in een groepje. let er op dat de groepssamenstelling
heterogeen is. De cursisten maken afspraken over wanneer, waar en eventueel met wie ze deze
opdracht gaan doen. Ze vullen het in op het formulier en schrijven de afspraak in hun agenda. Deze
opdracht kán ook individueel uitgevoerd worden, maar voor de beginnende taalleerder is het veiliger om
het samen te doen.
stap 2 (uitvoeren): de cursist schrijft op wat hij gehoord heeft.
thema 1 - naar een nieuwe school
14
THEMA 1

Voor de cursist voor wie het erg moeilijk is: de soorten groeten al op het formulier schrijven: bij het
luisteren hoeft hij alleen maar te turven.
De gevorderde cursist kan de soorten groeten opschrijven en eventueel turven hoe vaak hij elke groet
hoort. wat valt op? wat is bijvoorbeeld gebruikelijk?
stap 3 (terugkijken) komt in de eerstvolgende les aan bod, wanneer u de opdracht nabespreekt. De
cursist omcirkelt wat voor hem van toepassing is, noteert eventueel nieuwe woorden en zinnen die hij
in zijn woordenschrift wil opnemen en misschien nog vragen die hij aan de docent wil stellen. Bespreek
samen de gevonden antwoorden na en ook hoe de cursisten de opdracht hebben uitgevoerd en
ervaren.
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
praktijkopdracht 2: groet je buren
Geef als opdracht voor thuis mee om zoveel mogelijk mensen te gaan groeten: de buren, mensen op
straat, de juffrouw achter de kassa, de buschauffeur etc.
laat bij stap 1 (Voorbereiden) invullen wanneer, waar en met wie de cursist deze opdracht gaat doen.
ook laat u de cursisten noteren welke woorden en zinnen ze gaan gebruiken. Ze kunnen elkaar helpen.
De cursist die meer durft en kan, praat, een andere cursist observeert en luistert.
onder uitvoeren (stap 2) schrijft de cursist op welke mensen hij allemaal heeft begroet.
stap 3 (terugkijken) komt in de eerstvolgende les aan bod, wanneer u de opdracht nabespreekt. De
cursist omcirkelt wat voor hem van toepassing is, noteert eventueel nieuwe woorden en zinnen die hij in
zijn woordenschrift wil opnemen en misschien nog vragen die hij aan de docent wil stellen. Bespreek in
de terugkijkfase de ervaringen en de reacties die de cursisten kregen.
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
praktijkopdracht 3: maak kennis met …
De praktijkopdracht bij het subthema ‘kennismaken’ is eenvoudig: maak kennis met drie onbekende
mensen buiten het klaslokaal. Dit kunnen mensen zijn die elders in de school werken, cursisten van een
andere groep, mensen in de kantine, of mensen buiten school.
laat bij stap 1 (voorbereiden) invullen wanneer, waar en met wie de cursist deze opdracht gaat doen. De
groepssamenstelling is gemengd! Bij deze opdracht laat u de cursisten ook noteren welke woorden en
zinnen ze gaan gebruiken. Ze kunnen daar eventueel ook nog samen mee oefenen. Vervolgens stuurt
u de cursisten er in kleine groepjes (twee of drie cursisten) op uit, bijvoorbeeld aansluitend aan een
groepsles.
onder uitvoeren (stap 2) schrijft de cursist op met wie hij kennis gemaakt heeft.
stap 3 (terugkijken) komt in de eerstvolgende les aan bod, wanneer u de opdracht nabespreekt. De
cursist omcirkelt wat voor hem van toepassing is, noteert eventueel nieuwe woorden en zinnen die
hij in zijn woordenschrift wil opnemen en misschien nog vragen die hij aan de docent wil stellen. in
de terugkijkfase komt u terug op het verloop van de opdracht. Bespreek samen de ervaringen en de
reacties die de cursisten kregen.
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
thema 1 - naar een nieuwe school
15
THEMA 1

terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op de afgelopen lessen en op de praktijkopdracht(en). hoe
hebben ze de eerste week ervaren? wat hebben ze geleerd? hoe zijn de praktijkopdrachten gegaan?
houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 1.6 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede en
derde kolom wat op hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom.
controleer door middel van een aantal vragen of het klopt wat ze hebben ingevuld. u kunt hierbij
gebruik maken van de knipbladen. laat zo alle doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren.
Kennen/kunnen ze het inderdaad?
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 1.6 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog
eens de werkbladen, etc.
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of juist hetzelfde gaan doen
bij het volgende thema.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 1 - naar een nieuwe school
16
THEMA 1

lesvoorbereiding
thema 2 huis en omGeVinG

Waar gaat het over?
het tweede thema gaat over de cursist en zijn directe woonomgeving: het huis en de inrichting ervan,
de buurt, de buren. het contact maken met en op bezoek gaan bij mensen uit de buurt staat centraal.
De culturele en persoonlijke verschillen die hierbij een rol kunnen spelen komen hierbij expliciet aan de
orde.
algemeen doel
De cursist kan praten over zijn/haar eigen woonsituatie en contact leggen met buren of buurtgenoten.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kan zijn huis en buurt beschrijven met gebruik van voorzetsels (van plaats)
De cursist kan een eenvoudige plattegrond begrijpen.
De cursist kan een koffiepraatje houden (nog niet op eigen initiatief) en in simpele bewoordingen
praten over dagelijkse, concrete onderwerpen.
De cursist weet wat je wel of niet kunt meenemen als je op bezoek gaat en wat de gewoontes
zijn bij op bezoek gaan.
De cursist kan (kleine) conflicten voorkomen en oplossen; hij kan ‘sorry’ zeggen in bepaalde
situaties.
De cursist kan eenvoudige vragen stellen (om herhaling of uitleg vragen).
De cursist kan een eenvoudig kaartje schrijven.
aandachtspunten
naast taal zijn bij thema 2 houding en kennis belangrijk: wat zijn de gewoontes, wat is gepast gedrag?
Besteed aandacht aan culturele en persoonlijke verschillen. cursisten moeten zich bewust zijn van het
feit dat ze steeds keuzes (moeten) maken. nederlanders gaan vaak bij elkaar koffiedrinken. Daarbij is
het gebruikelijk om op tijd te komen. Bij minder alledaagse bezoekjes nemen mensen vaak iets mee,
bijvoorbeeld een bloemetje.
ook het ‘leren leren’ is weer van belang. cursisten moeten steeds zelfstandiger gaan e-learnen.
stimuleer het stellen van vragen. wijs op het belang van de praktijkopdrachten; de cursisten moeten
het uiteindelijk in de praktijk gaan doen, ook met het oog op het verzamelen van bewijzen voor het
inburgeringsexamen. in dit thema sluiten de praktijkopdrachten aan bij Kennis van de nederlandse
samenleving, thema 2: omgangsvormen, waarden en normen en thema 3: wonen
thema 2 - huis en omGeVinG
2
THEMA 2

thema 2 huis en omgeving
doel van het thema: De cursist kan praten over zijn/haar eigen woonsituatie en contact leggen met buren of buurtgenoten.
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
wonen
• De cursist kan zijn/haar huis en buurt beschrijven met gebruik van voorzetsels Film: huis en omgeving
thema 2: omgangsvormen,
Bezoek
(van plaats)
e-learning
waarden en normen
De straat
• De cursist kan een eenvoudige plattegrond begrijpen.
werkbladen 2.0, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, thema 3: wonen
Buren
• De cursist kan een koffiepraatje houden (nog niet op eigen initiatief) en in 2.5, 2.6, 2.7, 2.8 en 2.9
simpele bewoordingen praten over dagelijkse, concrete onderwerpen.
Knip blad 2.1
• De cursist weet wat je wel of niet kunt meenemen als je op bezoek gaat en wat Formulier praktijkopdracht
de gewoontes zijn bij op bezoek gaan.
enkele grote vellen papier
• De cursist kan (kleine) conflicten voorkomen en oplossen.
ruitjespapier
• De cursist kan eenvoudige vragen stellen (om herhaling of uitleg vragen.) enkele voorwerpen
• De cursist kan een eenvoudig kaartje schrijven.
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
huis en buurt beschrijven
1. haal een woonkrant
Gebruik Gebruik
Kijkvragen
• het huis van tarik en Zoera (klassikaal)
2. huizen kijken
maken van maken van
Groepsgesprek over • woordspin ‘huis’ (klassikaal / groepswerk)
3. Ga op bezoek!
werkblad 2.9 werkblad 2.9
het onderwerp
• wat voor huis is dat? (klassikaal / groepswerk)
• Zoek in de woordenlijst (klassikaal / duo’s)
De woordenwoorden- • waar is mijn tas? : woorden, voorzetsels van plaats (tPr / klassikaal /
lijstschrift
individueel)
bijwerken
• Doe wat ik zeg (tPr / groepswerk)
• waar zijn de dingen in het huis? (klassikaal / individueel)
• waar zijn de dingen in het huis? (duo’s)
• waar woon jij? onder andere oefenen met ‘geen’ (duo’s)
• hier woon ik (individueel / huiswerk)
• Plattegrond van een woning lezen: ruimtelijk inzicht (individueel / groepswerk)
• teken een plattegrond van je huis (individueel)
• Gefeliciteerd met je nieuwe huis (duo’s)
op bezoek gaan
• het bezoek van Jan aan tarik en Zoera (klassikaal)
• wat zeg je?om herhaling , verduidelijking vragen (klassikaal / individueel)
• het agendaspel: een informele afspraak maken (klassikaal / wisselende duo’s)
• Kopje koffie?: een praatje maken (klassikaal, duo’s)
• Kopje koffie? (wisselende duo’s)
• op bezoek: oefenen in het praktijklokaal (groepswerk / duo’s)
• e-learning (het verhaal, oefenen met taal, woorden leren, oefenen met spreken)
thema 2 - huis en omGeVinG
3
THEMA 2

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat tarik en Zoera vandaag bezoek krijgen van hun buurman.
Korte inhoud van de film:
Buurman Jan staat onaangekondigd voor de deur met een bosje bloemen. Zo doen we dat in nederland
met nieuwe buren. Zoera en Badria sloven zich uit om koffie te zetten. tot ergernis van tarik toont Jan
zich erg nieuwsgierig; hij wil het hele huis zien, ook de slaapkamer. tarik leidt buurman Jans aandacht
van de slaapkamer af met een muziekinstrument. Zo wordt het toch nog gezellig.
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 2.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken. lees voor elke kijkronde
eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden. Bespreek de antwoorden per ronde na voordat u
de film nogmaals laat zien. aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van
cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
hebt u kennisgemaakt met uw buren?
Zo ja, hoe ging dat?
Zo nee, waarom niet?
wat neemt u mee als u op bezoek gaat? is dat altijd hetzelfde?
maakt u van te voren een afspraak?
Komt u precies op tijd? is dat belangrijk?
Krijgt u wel eens bezoek? wat wilt u wel/niet als u bezoek krijgt?
wat geeft u uw bezoek te drinken en te eten?
hoe lang blijft u als u op bezoek bent?
Kijkt u ook in alle kamers?
is er verschil tussen op bezoek gaan in nederland en uw eigen land?
tarik zegt: ‘sorry Jan, ik wil geen problemen’, als hij denkt dat Jan komt klagen over de muziek.
in welke situaties zeg je ‘sorry’? (als je te laat komt, als je een afspraak bent vergeten, etc)
wat kun je nog meer zeggen in plaats van ‘sorry’?
wat kun je antwoorden als iemand ‘sorry’ zegt tegen jou?
leg uit wat in nederland zo de gewoontes zijn wat betreft afspraken maken, op tijd komen en
wel of niet iets meenemen voor de gastvrouw/-heer. Benadruk dat ook wat dit betreft, niet alle
nederlanders hetzelfde zijn.
thema 2 - huis en omGeVinG
4
THEMA 2

VOOrbereiden
huis en buurt beschrijven
het huis van tarik en Zoera (klassikaal)
Kom in een groepsgesprekje terug op het huis van tarik en Zoera uit de film: waar wonen ze? in
wat voor huis? op welke etage? hoeveel kamers hebben ze? welke spullen heb je gezien in hun
huis?
Woordspin ‘huis’ (klassikaal/groepswerk)
Vooraf: laat uw cursisten een ikea-gids of een ander meubelblad meebrengen. maak met de cursisten
(op het bord) een woordspin rondom het woord ‘huis’: cursisten noemen woorden die bij ‘huis’ horen
(flat, kamers, dak, kelder, eengezinswoning, keuken, buren, etc.) laat daarna in groepjes van drie à vier
personen op een vel papier met een dikke stift een woordspin maken rondom de verschillende kamers
(slaapkamer, keuken, woonkamer, badkamer).
stel heterogene groepjes samen, waardoor de cursisten elkaar kunnen helpen met nieuwe woorden
of met het opschrijven van de woorden.
elk groepje krijgt een groot vel papier met in het midden een woord, bijvoorbeeld ‘de slaapkamer’.
elke groep krijgt een andere ‘kamer’. laat plaatjes knippen uit de meegebrachte gidsen en rondom
het woord plakken.
rondom het centrale woord en de gevonden plaatjes bedenken en schrijven ze samen ook de woorden
(zo mogelijk bij een plaatje, anders ‘los’) van spullen en meubels die bij de kamer horen. loop zelf rond
en assisteer ook bij spelling etc. laat na vijf minuten elk groepje hun blad ophouden en vertellen welke
woorden en plaatjes ze hebben gevonden. laat de groepjes ruilen van blad en elkaars werk bekijken.
hang de posters aan de muur. cursisten kunnen tijdens het thema nog ‘spieken’ als dat nodig is.
Wat voor huis is dat? (klassikaal/groepswerk)
Bespreek met uw cursisten verschillende typen woningen. Bespreek de volgende woorden en
schrijf ze op het bord:
- flat
- portiekwoning
- eengezinswoning
- rijtjeshuis
- vrijstaand huis
- portiekwoning
- villa
- …….
in wat voor woning wonen uw cursisten? Vraag het aan iedereen. Ze kunnen antwoorden met de
zin: ‘ik woon in een …..’ schrijf deze zin op het bord.
thema 2 - huis en omGeVinG
5
THEMA 2

praktijkopdracht ‘de Woonkrant’ (groepswerk)
Doe nu Praktijkopdracht 1 van thema 2: ‘haal een woonkrant’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’. laat uw
cursisten in de daaropvolgende groepsles plaatjes uitknippen en opplakken van verschillende soorten
woningen. De cursisten schrijven het woord erbij.
Zoek in de woordenlijst (klassikaal/duo’s)
aansluitend op de vorige woordenschatoefeningen, kunt u - net als bij thema 1 - tijdens de begeleide
computerles enkele opzoekopdrachten geven met de woordenlijst in de e-learning.
Ga met uw cursisten achter de computer zitten. Zet eventueel twee cursisten samen achter een
computer, als dat voor u overzichtelijker is. onder ‘woorden’ selecteren de cursisten thema 2. De
woorden staan op alfabetische volgorde. schrijf op het bord een aantal woorden, waarvan u wilt dat de
cursisten ze gaan opzoeken, bijvoorbeeld de gang, de etage, de plattegrond, etc. maak zelf van te voren
een selectie.
Zet gezamenlijk de volgende stappen:
-
-
-
-
-
-
-
-
Vraag aan uw cursisten bij welke letter ze dat woord gaan zoeken.
staat die letter aan het begin, in het midden, of aan het eind van het alfabet?
Kunnen ze het woord vinden?
staat er een zin achter waarin het woord gebruikt wordt? welke zin?
Begrijp je de zin? Begrijp je het woord?
staat er iets achter over (het gebruik van) een werkwoord?
welk werkwoord?
wat staat er onder ‘betekenis’? Begrijpt iedereen de uitleg?
herhaal bij elk nieuw woord dat uw cursisten gaan opzoeken deze stappen. als het gezamenlijk
zoeken goed verloopt kunt u de duo’s ook zelfstandig een paar woorden laten opzoeken. Geef ieder
duo bijvoorbeeld steeds een kaartje waarop een woord staat. laat de cursisten de betekenis eronder
schrijven. cursisten die al alleen met de woordenlijst kunnen werken mogen dit natuurlijk doen. Zie ook
de tips bij thema 1.
Waar is mijn tas? (tpr/klassikaal/individueel)
het is leuk om deze oefening te doen in een kringopstelling (alleen stoelen), maar niet noodzakelijk.
introduceer het onderwerp voorzetsels door middel van een aantal vragen over waar dingen zijn: waar
ligt het boek? waar staat je tas? waar is het bord? waar hangt de klok? Vind je het moeilijk om te
zeggen waar iets is?
Zet in het midden van de kring (of voor de klas) een stoel. Pak een tas en een boek en leg deze steeds
op een andere plek ten opzichte van elkaar (op, naast, onder, voor, achter, tegen, boven, in, tussen). Zeg
zelf steeds duidelijk waar het voorwerp zich bevindt en voer de handeling uit terwijl u die noemt: ‘de tas
is/staat op de stoel’, ‘het boek ligt onder de stoel’, etc. herhaal dit meerdere keren.
- leg de tas of het boek ergens neer en vraag: ‘ligt het boek onder de stoel?’ De cursisten
antwoorden met ja of nee.
-
Vraag nu een cursist naar voren en geef hem/haar een aantal opdrachtjes:
thema 2 - huis en omGeVinG
6
THEMA 2

‘Doe het boek in de tas.’, ‘leg het boek achter de stoel.’, etc. Vraag meerdere cursisten. Breidt
eventueel het aantal voorwerpen uit (de jas hangt aan de stoel, etc.).
-
-
Draai het vervolgens om: leg zelf een voorwerp ergens neer en vraag de cursisten waar het nu
is: ‘waar is/ligt het boek?’, ‘waar is/hangt de jas’? De cursisten antwoorden (afhankelijk van hun
niveau) met: ‘op de stoel.’ of: ‘het boek is/ligt op de stoel’. herhaal dit zoveel mogelijk.
het correct kunnen gebruiken van de werkwoorden liggen, staan, hangen of zitten (van personen
of kleine spullen in bijvoorbeeld een tas) is nog niet vereist, maar wordt wel aangeboden.
doe wat ik zeg (tpr/groepswerk)
Deze oefening is geschikt om te differentiëren. laat de cursisten in groepjes van drie à vier personen
zitten. iedere cursist heeft een aantal (dezelfde) voorwerpen: een bekertje, map, potlood, pen, etc.
een cursist uit het groepje is ‘de bouwer’: hij/zij legt zijn spulletjes op een bepaalde manier neer: het
bekertje op de map, de pen in het bekertje, het potlood naast de map, etc. De andere groepsleden
houden hun ogen dicht.
De bouwer schermt nu zijn opstelling af met een a3-papier, of een opengeslagen map. hij vertelt de
anderen hoe alles ligt: ‘het bekertje staat op de map, de pen in het bekertje, het potlood ligt naast de
map’, etc.
De andere cursisten uit het groepje leggen hun spulletjes neer zoals de bouwer het beschrijft. iedereen
klaar? til het scherm op en controleer of iedereen het goed heeft.
Daarna is een andere cursist ‘de bouwer’. Zo gaat de beurt rond.
loop zelf rond en geef feedback waar nodig.
Waar zijn de dingen in het huis? (klassikaal/individueel)
Voor deze oefening kopieert u voor alle cursisten werkblad 2.1a. op werkblad 2.1a ziet u een
doorsnede van een huis met verschillende kamers. Deze kijkplaat leent zich voor allerlei luister- en
spreekopdrachten. u bespreekt aan de hand van het werkblad met de cursisten:
- de etages
- de verschillende kamers
- lift, gang, balkon en trap
- de meubels
- de aantallen (hoeveel stoelen, planten, deuren, etc.)
- voorzetsels (waar zijn/staan/liggen de dingen?)
u kunt dit doen door:
- zaken aan te wijzen en te benoemen (Dit is de badkamer.)
- opdrachten te geven (wijs de keuken aan.)
- vragen te stellen (op welke etage is de slaapkamer?, Kijk in de woonkamer; waar staat de
televisie?)
Ga alle verdiepingen langs en gebruik bij het bespreken zoveel mogelijk de woorden van de
woordenlijst. neem uitgebreid de tijd, herhaling is van belang. naar gelang het niveau van de cursist
kunt u variëren met moeilijke of makkelijke vragen (ja / nee; open vragen, etc.) met behulp van werkblad
thema 2 - huis en omGeVinG
7
THEMA 2

2.1B en 2.1c kunt u de cursisten zelfstandig in duo’s laten oefenen.
Waar is het? (duo’s)
hiervoor kopieert u werkblad 2.2. Verdeel de cursisten in tweetallen. iedere cursist heeft werkblad 2.1
en 2.2. voor zich. om de beurt stellen de cursisten elkaar twee vragen over iedere kamer, zoals op het
werkblad wordt uitgelegd. De ander geeft antwoord.
Bespreek eerst klassikaal het werkblad en doe het voor met een cursist. leg uit dat ‘is’ voor één ding
of persoon is, en ‘zijn’ voor meer dingen of personen. Doe dit ook voor de andere werkwoorden. Geef
allerlei voorbeelden.
Pas als alle vier de vragen beantwoord zijn, mogen ze door naar de volgende kamer of verdieping. als
blijkt dat de keuze voor het juiste werkwoord te moeilijk is, laat uw cursisten zich dan beperken tot ‘is’
of ‘zijn’. herhaal deze oefening eventueel (met andere duo’s) later nog eens.
De cursisten bewaren werkblad 2.1 en 2.2 in hun map.
Waar woont u? (duo’s)
Kopieer voor de cursisten werkblad 2.3. in deze opdracht oefenen de cursisten een eenvoudige dialoog
aan de hand van een voorgestructureerd gesprekje. Ze gebruiken steeds die zinnen/woorden die op
henzelf van toepassing zijn. nB: dit is een spreekopdracht, er wordt dus niet geschreven! neem eerst
klassikaal het werkblad door. lees eerst de vragen voor en laat de cursisten luisteren en nazeggen. let
hierbij ook op melodie en klemtoon.
stel alle vragen meerdere keren aan verschillende cursisten.
Bij de vragen ‘heb je een tuin?’ en ‘heb je een balkon?’ kan het antwoord negatief zijn (nee, ik heb
geen tuin). Door middel van allerlei vragen kunt u deze ontkenningsvorm inslijpen. Vraag uw cursisten:
- heb je kinderen?
- heb je een auto?
- heb je een fiets?
- heb je een computer?
- heb je een nederlands paspoort?
- ……………..
Bedenk vragen waar uw cursisten ‘nee’ op zullen zeggen en laat ze antwoorden in een correcte zin.
schrijf ter ondersteuning op het bord: nee, ik heb geen…..
Doe vervolgens met een (goede) cursist het gesprekje voor. wissel van rol en doe het nogmaals voor.
Veel luisteren is van belang. wijs de cursisten erop dat ze steeds hun eigen situatie moeten invullen of
kiezen. Geef voorbeelden.
laat in tweetallen oefenen, loop rond en corrigeer fouten. laat wisselen van rol.
laat enkele duo’s hun gesprekje voorspelen voor de groep. wie kan het al bijna zonder op zijn/haar blad
te kijken? laat de cursisten ook elkaar feedback geven (bijvoorbeeld op uitspraak en zinsbouw).
De cursisten bewaren werkblad 2.3 in hun map.
thema 2 - huis en omGeVinG
8
THEMA 2

hier woon ik (individueel/huiswerk)
aan de hand van werkblad 2.4 beschrijven de cursisten hun eigen woonsituatie.
leg klassikaal uit wat de bedoeling is. neem de zinnen samen door.
Besteed aandacht aan de uitspraak van de rangtelwoorden 1e, 2e etc.
schrijf de rangtelwoorden tot 10 op het bord en oefen samen hardop de uitspraak ervan door middel
van voor- en nazeggen.
De cursisten vullen het werkblad thuis in en omcirkelen of vullen in wat op hen van toepassing is.
laat uw cursisten de zinnen (thuis) hardop oefenen totdat ze deze correct (liefst uit het hoofd) kunnen
zeggen.
laat de volgende les elke cursist heel kort aan de groep vertellen over het huis waar hij of zij woont. Dit
kan ook in kleinere groepjes gebeuren; de cursisten hoeven dan minder lang op hun beurt te wachten.
in dat geval moeten de cursisten elkaar feedback geven.
de plattegrond (individueel/groepswerk)
Vraag de cursisten of ze weten wat een plattegrond is. waarschijnlijk weten ze wat een kaart is.
inventariseer aanwezige voorkennis en noteer steekwoorden op het bord:
- waar zijn kaarten van? (wereld, landen, plaatsen).
- waarvoor gebruik je een kaart? (iets opzoeken, de weg zoeken)
leg uit dat een plattegrond een ‘kaart’ van een huis is; een huis, zonder dak, van bovenaf gezien.
neem eventueel zelf voorbeelden mee, misschien is er een plattegrond van de school aanwezig. teken
eventueel een plattegrond van het klaslokaal op het bord en laat de cursisten aanwijzen waar zij zitten.
schrijf hun namen bij de tafeltjes.
Deel vervolgens werkblad 2.5 uit. laat de cursisten in groepjes van drie of vier de plattegrond
bespreken aan de hand van de vragen op het werkblad. laat onderling controleren of de cijfers op de
juiste plaats staan. loop rond en help waar nodig. Bespreek onduidelijkheden klassikaal na.
teken een plattegrond van je huis (individueel)
Geef de volgende opdracht als huiswerk: ‘teken een plattegrond van jouw huis. teken de kamers en de
deuren. teken alleen de belangrijkste dingen. Je mag er woorden bij schrijven.’ Deel ruitjespapier uit.
het gaat bij deze opdracht niet om een perfect kloppende tekening, maar om het begrip van het
principe van een plattegrond. als een heel huis te moeilijk is, mag een cursist ook bijvoorbeeld een
plattegrond van alleen zijn woonkamer tekenen.
Bij de nabespreking de volgende les, moet de cursist aan de hand van zijn plattegrond aan de groep
vertellen over zijn huis of woonkamer. u en de andere cursisten stellen vragen over de plattegrond.
De opdracht kan gecombineerd worden met de huiswerkopdracht van werkblad 2.4.
gefeliciteerd met je nieuwe huis (duo’s)
als iemand gaat verhuizen is het leuk een kaartje te sturen. Kopieer werkblad 2.6a voor uw
cursisten. Dit is een ingevuld voorbeeld van een felicitatiekaartje met daaronder een lege kaart. Bekijk
eerst gezamenlijk het voorbeeld: waar staat de naam? en het adres? waar staan de postcode en de
thema 2 - huis en omGeVinG
9
THEMA 2

woonplaats? wat schrijf je links op de kaart? wie heeft de kaart geschreven? laat de cursisten de kaart
overschrijven.
Kopieer werkblad 2.6b en 2.6c.
nu moeten uw cursisten zelf een kaart schrijven. Verdeel uw cursisten in tweetallen. cursist B is
‘verhuisd’. cursist a schrijft het kaartje aan cursist B. hij moet diens naam, adres, postcode en
woonplaats op de goede plaats invullen rechts op het kaartje. hiervoor moet hij vragen stellen aan
cursist B: hoe heet je? wat is je achternaam? hoe spel je dat? wat is je adres? op werkblad 2.6B hoeft
de cursist links enkel zijn eigen naam in te vullen. op werkblad 2.6c vult hij ‘Gefeliciteerd met je nieuwe
huis’ en zijn eigen naam in.
Vervolgens is cursist a verhuisd. nu moet B een kaartje schrijven.
loop zelf rond en help waar nodig. controleer of alle gegevens op de juiste plaats staan en correct zijn
gespeld. laat fouten verbeteren.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
op beZoeK gaan
het bezoek van jan aan tarik en Zoera (klassikaal)
Kom in een groepsgesprek nog even terug op de film van thema 1: hoe verloopt het bezoek van Jan
aan zijn buren? wat neemt Jan mee? Geven ze elkaar een hand? wat wordt er gezegd? wat gaat Zoera
maken? hoe zou het bezoek verder gaan?
Wat zeg je? (klassikaal/individueel)
een belangrijke vaardigheid die cursisten moeten beheersen als ze contact maken met nederlanders,
is het vragen om verduidelijking als ze iets niet begrijpen of verstaan. stel uw cursisten de volgende
vragen:
‘Jan gaat op bezoek bij tarik en Zoera. Kun je alles verstaan wat Jan zegt? en wat tarik en Zoera zeggen?
wat kun je zeggen als je iemand niet verstaat of iets niet begrijpt?’ leg het verschil uit tussen verstaan
en begrijpen.
inventariseer samen met de cursisten op een groot vel papier (flap-over) dat u op het bord plakt
verschillende mogelijkheden (niet teveel) in twee kolommen:
- ‘als je het niet verstaat’ (bijvoorbeeld: wat zegt u/wat zeg je?, Kunt u/kun je dat herhalen? Kunt
u/kun je iets langzamer praten?) en:
- ‘als je het niet begrijpt’ (bijvoorbeeld: hè? ik begrijp het niet. wat betekent dat? wat bedoelt u /
bedoel je?)
Zeg vervolgens heel snel en onverstaanbaar iets tegen een cursist. hij reageert met een van de zinnen
uit de eerste kolom. herhaal dit meerdere malen. Zorg dat alle cursisten aan de beurt komen.
Gebruik ook zinnen met een moeilijk woord. stimuleer de cursisten om uitleg te vragen met behulp van
de zinnen uit de tweede kolom.
hang het papier op in het lokaal en verwijs ernaar in uw lessen. wijs erop dat het absoluut niet dom is
om vragen te stellen.
thema 2 - huis en omGeVinG
10
THEMA 2

een agenda invullen (klassikaal/wisselende duo’s)
Geef alle cursisten een kopie van werkblad 2.7. Dit is een lege agenda. Geef de volgende opdracht:
‘maak met vijf andere cursisten uit de groep een afspraak, om koffie te drinken, huiswerk te maken, te
winkelen, te zwemmen of iets anders te doen. noteer allebei de afspraak kort in je agenda. Je schrijft de
naam op van de andere cursist en de tijd.’ De cursisten mogen ook opschrijven wat ze gaan doen, maar
dat hoeft niet. oefen eerst klassikaal de volgende dialoogjes. schrijf ze op het bord.
hoi…… Ga je mee zwemmen?
maandag om 11.00 uur?
hallo ……. Kom je koffiedrinken?
Dinsdag om 10.00 uur?
Zaterdag om 11.00 uur dan?
Ja, leuk! wanneer?
Goed. tot maandag!
Ja leuk. wanneer?
nee, sorry, dat kan niet. ik moet naar school.
Goed. tot zaterdag!
Zeg alle zinnen enkele keren voor en laat ze nazeggen. let op uitspraak en intonatie.
speel het dialoogje voor met enkele cursisten en breng kleine variaties aan in dag, tijdstip of activiteit.
laat de cursisten daarna door elkaar door het lokaal lopen en met verschillende mensen afspraken
maken. wie vijf afspraken in zijn agenda heeft staan mag gaan zitten. loop zelf rond, luister en geef
feedback.
iedereen klaar? Bespreek de oefening samen na: ‘met wie heb jij maandag een afspraak? hoe laat?
Klopt dat …..(andere cursist)?’
Kopje koffie? (klassikaal/duo’s)
Vertel de cursisten dat ze een ‘koffiegesprekje’ gaan oefenen. Kopieer voor de cursisten Werkblad 2.8.
leg uit dat het gaat om een gesprekje (in feite twee gesprekjes) tussen twee personen (buren). Doe het
gesprek voor met een cursist. speel zelf eerst de persoon die de uitnodiging doet. leg uit dat er soms
een keuze gemaakt moet worden uit de antwoorden. herhaal dit met nog enkele cursisten. De andere
cursisten luisteren en lezen mee. Verdeel de groep daarna in duo’s. elk duo oefent het gesprek meerdere
keren. er wordt gewisseld van rol en de cursisten proberen steeds andere antwoorden te kiezen uit de
keuzevakjes. Zo is het gesprekje steeds een beetje anders. na een tijdje kunt u met een cursist (zonder
papier!) de situatie voor de groep uitspelen: zet een tafeltje met stoelen neer (en eventueel koffie, thee,
bekertjes, suiker en melk). Vraag als dit goed gaat ook enkele duo’s het voor de groep uit te spelen.
Kopje koffie? (wisselende duo’s)
Voor deze oefening heeft u flink wat ruimte nodig. Zet eventueel wat meubilair aan de kant.
Kopieer Knipblad 2.1 op stevig papier en knip de vier kaarten uit. Doe dit zovaak als nodig is om de
helft van uw cursisten een setje van vier kaarten te kunnen geven. Verdeel uw cursisten in twee even
thema 2 - huis en omGeVinG
11
THEMA 2

grote groepen. De ene groep vormt een binnencirkel en staat met het gezicht naar buiten. De andere
groep gaat er in een cirkel omheen staan met het gezicht naar binnen, recht tegenover een cursist van
de binnencirkel. Zo worden duo’s gevormd.
De cursisten van de buitenste ring (de bezoekers) krijgen van de docent een setje van vier verschillende
kaarten. hierop staat steeds:
- waar de bezoeker iets aardigs over moet zeggen (het huis, de bank, etc.),
- wat hij (of zij) wil drinken (koffie of thee),
- wat hij in zijn koffie of thee wil,
- of hij een koekje wil of niet.
De cursisten van de buitenste ring nemen hun eerste kaart (het maakt niet uit welke) voor zich en ‘bellen
aan’. De cursisten van de binnenste ring (de ontvangers) verwelkomen het ‘bezoek’; ze doen de ‘deur’
open en zeggen: ‘hallo, kom binnen!’. De buitenste cursist maakt een compliment zoals op zijn/haar
eerste kaart staat aangegeven. De ontvanger bedankt voor het compliment en vraagt achtereenvolgens
of de buurman koffie of thee wil, melk en suiker, en misschien een koekje erbij? De bezoeker geeft
antwoord volgens de kaart. De cursisten gebruiken de zinnen die ze met behulp van werkblad 2.8
geoefend hebben.
is iedereen klaar? Dan schuiven de buitenste cursisten een plaatsje naar rechts op en gaan op bezoek bij
de volgende ‘buurman’ of ‘buurvrouw’. Ze pakken hun volgende kaart erbij, en voeren nu dus een iets
ander gesprekje. na drie keer doordraaien (alle vier de kaarten zijn nu geweest), ruilen de cursisten van
de binnencirkel van plaats met die van de buitencirkel. Ze nemen ook hun kaarten over. nu is het hun
beurt om vier keer bij verschillende buren op bezoek te gaan.
loop zelf rond, stimuleer en bied hulp waar nodig. moedig improvisatie aan, het is leuk als cursisten er
dingen bij verzinnen. let wel op correcte zinnen.
nB. het is handig om vóór het vormen van de cirkels het gebruik van de kaarten goed uit te leggen en
voor te doen, dit voorkomt verwarring later. De werkvorm in twee cirkels kan in het begin wat rommelig
verlopen. Geef duidelijke instructies en steeds maar één opdracht tegelijk. uw cursisten hebben het dan
snel door. een alternatief is het vormen van twee rijen tegenover elkaar, waarbij de eerste cursist van de
‘bezoekers’ bij elke wisseling achteraan sluit.
op bezoek (groepswerk/ duo’s)
mocht u de beschikking hebben over een praktijklokaal, dan kunt u uw cursisten in groepjes een bezoek
laten naspelen in een ‘huiselijke setting’.
thema 2 - huis en omGeVinG
12
THEMA 2

UitVOeren
Kies één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van uw cursisten.
Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 2.
praktijkopdracht 1: haal een woonkrant
laat uw cursisten in een groepje bij de bibliotheek, gemeente, postkantoor of supermarkt een krantje
halen of vragen met het (huur-)woningaanbod in uw gemeente. Zoek van te voren uit waar het
verkrijgbaar is en neem zelf een voorbeeld mee.
laat uw cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren wanneer, met wie en waar ze de opdracht gaan
doen. hoe moeten ze vragen om een woonkrant? laat de vraag noteren bij ‘welke woorden/zinnen. De
afspraak schrijven ze in h un agenda.
Bij ‘uitvoeren’ (stap 2) plakken de cursisten een foto uit het krantje van een huis waar ze wel zouden
willen wonen. stimuleer de cursisten een foto te maken van het groepje tijdens het doen van de
opdracht. Bij het terugkijken wordt het spreken over de opdracht gemakkelijker.
De volgende groepsles bespreekt u samen hoe de opdracht is verlopen onder ‘terugkijken’ (stap 3).
u kunt met de meegebrachte woonkranten nog een oefening doen rondom verschillende soorten
woningen, door uw cursisten verschillende typen huizen te laten uitknippen en opplakken en de juiste
naam van het soort woning erbij te laten schrijven. Zie ook de lessuggestie voor groepswerk onder
Voorbereiden.
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
praktijkopdracht 2: huizen kijken
Formeer groepjes van drie of vier cursisten. Zorg dat in ieder groepje iemand zit met een mobieltje
waarmee foto’s gemaakt kunnen worden of met een digitale fotocamera.
laat uw cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren wanneer, met wie en waar ze de opdracht gaan
doen. spreek af wanneer de opdracht klaar moet zijn. De cursisten schrijven de afspraak ook in hun
agenda.
Bij ‘uitvoeren’ (stap 2) maken de cursisten foto’s van verschillende soorten woningen, zoals ze in de
voorbereidende lessen aan bod zijn gekomen, bijvoorbeeld van een portiekwoning, een rijtjeshuis
en een villa. De foto’s moeten (bijvoorbeeld op school) uitgeprint worden en opgeplakt op het
praktijkopdrachtformulier of een apart blad. De cursisten schrijven het goede woord erbij: wat voor
soort huizen hebben ze gevonden?
in de volgende groepsles bespreekt u onder ‘terugkijken’ (stap 3), samen hoe de opdracht is verlopen.
waar zijn ze geweest? is de opdracht gelukt? laat de cursisten ook elkaars foto’s bekijken.
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
thema 2 - huis en omGeVinG
13
THEMA 2

praktijkopdracht 3: ga op bezoek!
het is lastig om cursisten te verplichten bij iemand (bijvoorbeeld de buren) op bezoek te gaan om het
geleerde in praktijk te brengen. misschien hebben uw cursisten zelf een idee bij wie ze nu op bezoek
durven te gaan of wie ze kunnen uitnodigen. een andere mogelijkheid is om door middel van ‘lootjes
trekken’ de cursisten te stimuleren om bij een (liefst anderstalige) medecursist op bezoek te gaan, om
koffie te drinken of bijvoorbeeld samen aan een huiswerkopdracht te werken. Ze kunnen ook samen in
de kantine afspreken.
Vraag welke cursisten het leuk zouden vinden om bezoek te krijgen. De andere cursisten schrijven hun
naam op een papiertje en doen dit in een doosje. De cursisten die bezoek willen, trekken één of twee
(afhankelijk van ‘het aanbod’) kaartjes en maken met deze cursisten een afspraak. Benadruk dat het gaat
om ‘gewoon’ even een kopje koffie. er hoeven geen diners te worden aangericht! cursisten die het
‘eng’ vinden kunnen samen gaan. u kunt ook cursisten die bij elkaar in de buurt wonen ‘koppelen’.
Kopieer voor uw cursisten het praktijkopdrachtformulier voor thema 2 en doe gezamenlijk de
voorbereiding (stap 1). laat afspraken noteren (wie, wat wanneer, waar?), ook in de agenda. Bedenk
samen wat belangrijk is om je voor te bereiden op het bezoek. (welke zinnen moet ik nog oefenen? hoe
laat moet ik van huis weg? weet ik het adres? hoe ga ik erheen? etc.)
Bij stap 2 (uitvoeren) schrijven de cursisten kort op bij wie ze op bezoek zijn geweest en wat ze
bijvoorbeeld hebben gegeten en gedronken, waar ze over gepraat hebben, etc. stimuleer het maken van
een foto.
Kom in de volgende les uitgebreid terug op de afgelegde bezoekjes.
evalueer met behulp van het formulier en eventueel de gemaakte foto hoe de opdracht is gegaan (stap
3: terugkijken).
- Bij wie ben je op bezoek geweest?
- hoe is het gegaan?
- was het eng of juist leuk?
- Kon je alles verstaan en begrijpen? Zo nee, heb je om uitleg gevraag?
- laat uw cursisten vertellen en stel vragen.
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
thema 2 - huis en omGeVinG
14
THEMA 2

terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 2. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 2.9 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede en
derde kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom. controleer
door middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld. laat zo alle
doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren. Kennen/kunnen ze het inderdaad? u kunt ter
controle de werk- en knipbladen gebruiken.
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 2.9 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog
eens de werkbladen, etc.
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of juist hetzelfde gaan doen
bij het volgende thema.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 2 - huis en omGeVinG
15
THEMA 2

lesvoorbereiding
thema 3 VerVoer

Waar gaat het over?
in dit thema staan de vaardigheden centraal die de cursist nodig heeft om van a naar B te gaan. aan
bod komen de thema’s (openbaar) vervoer, route en tijd. ook is aan de orde wat de cursist moet doen
als hij een gemaakte afspraak niet kan nakomen.
algemeen doel
De cursist kan vervoer regelen, de weg vragen en op tijd zijn. indien nodig kan hij een afspraak verzetten
of afzeggen.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kan zeggen en vragen hoe laat het is.
De cursist kan een afspraak afzeggen / verzetten (informeel).
De cursist kan de weg vragen.
De cursist kan de weg vragen en de (eenvoudige) uitleg begrijpen.
De cursist kan plannen (tijd).
De cursist kan een schema lezen (bij de bushalte) over de vertrektijden.
De cursist kan een oV-chipkaart gebruiken.
De cursist weet welk openbaar vervoer er is
De cursist kan gebruik maken van bus of tram
De cursist kan een eenvoudige plattegrond lezen.
aandachtspunten
nederlanders hechten aan op tijd komen op afspraken. Dit is belangrijk voor werk, afspraken met
zorgverleners etc. soms worden kosten in rekening gebracht als je er niet bent.
Besteed bij de betreffende oefeningen de telefoonconventies: nederlanders zeggen niet ‘hallo’ maar
noemen hun naam als ze de telefoon opnemen.
Bij het noemen van hun naam zeggen mannen ‘met Jan Blok’, met Jan, of ‘Blok’, maar niet ‘meneer
Blok’. Vrouwen zeggen ‘met wilma Blok’ , met wilma’, of ‘met mevrouw de Blok’.
thema 3 - VerVoer
2
THEMA 3

thema 3 vervoer
doel van het thema: De cursist kan vervoer regelen, de weg vragen en op tijd zijn. indien nodig kan hij een afspraak verzetten of afzeggen.
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
Vervoer en route
• De cursist kan klokkijken (in het nederlands).
Film: Vervoer
niet direct van toepassing
openbaar vervoer • De cursist kan vragen hoe laat het is.
e-learning
Plannen
• De cursist kan een afspraak afzeggen / verzetten (informeel).
werkbladen 3.0, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4,
een afspraak afzeggen / • De cursist kan de weg vragen.
3.5, 3.6, 3.7 en 3.8
verzetten
• De cursist kan de weg vragen en de (eenvoudige) uitleg begrijpen.
Knipbladen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5,
schema lezen
• De cursist kan plannen (tijd).
3.6, 3.7
• De cursist kan een schema lezen (bij de bushalte) over de vertrektijden. Formulieren praktijkopdracht
• De cursist kan een oV-chipkaart gebruiken.
analoge (oefen) klok
• De cursist weet welk openbaar vervoer er is.
stevig papier
• De cursist kan gebruik maken van bus of tram.
Gekleurd stevig papier
• De cursist kan een eenvoudige plattegrond lezen.
speelgoedautootje
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
Klokkijken
Praktijkopdrachten
aan de hand werkblad
Kijkvragen
• hoe laat is het? 3 x (klassikaal en groepswerk)¬
van werkblad 3.8
Groepsgesprek
• Digitale tijden bij de bushalte (klassikaal)
1. naar de bushalte
3.8
woorden-
• maak een rij (klassikaal)
2. naar het station
controle met schrift
• Digitale en analoge tijden ‘memory’ (groepswerk)
behulp van
• hoe laat is 12.30? (duo’s)
de knipbla-
• nog meer klokkijken
den
(openbaar) vervoer
• woordparaplu ´vervoer´ (klassikaal)
• hoe ga jij naar school? (groepswerk)
• met de bus: wat vraag je? wat zeg je? (individueel duo´s klassikaal)
een afspraak afzeggen of verzetten
• een afspraak afzeggen / verzetten (klassikaal, duo’s)
• De weg vagen (klassikaal, duo’s)
• wat zie je op straat? (klassikaal, duo’s)
• linksaf, rechtsaf (klassikaal, tPr)
• waar moet ik heen? (klassikaal, tPr)
• Pardon, waar is …? (klassikaal)
• waar is de hema? (klassikaal, individueel)
• loop zoals ik zeg (groepswerk)
aandachtspunten
aan afspraken houden; als dat niet gaat, dan opbellen / briefje sturen / zeggen
thema 3 - VerVoer
3
THEMA 3

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat tarik en Zoera vandaag op stap gaan met het openbaar vervoer.
Korte inhoud van de film:
tarik en Zoera staan bij een tramhalte en proberen het schema te lezen. Plotseling staat buurman Jan
achter ze. waar willen ze heen? Jan legt uit welke tram ze moeten nemen en adviseert ze om in een
winkel een strippenkaart te kopen; dat is voordeliger. als tarik en Zoera vanuit de winkel teruglopen
naar de halte, rijdt de tram net voor hun neus weg. Jan zit wel in de tram en zwaait vrolijk naar het
bedremmelde stel.
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 3.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
Ga je zelf wel eens met de bus of de tram?
alleen of met iemand samen?
waarheen?
heb jij een oV-chipkaart?
Kun jij de vertrektijden bij de halte lezen?
Kun je in het nederlands zeggen hoe laat het is?
...............................................
nB: Vertel de cursisten dat de strippenkaart iangzaam aan het verdwijnen is/verdwenen is, omdat
er overgegaan wordt/is op de oV-chipkaart.
thema 3 - VerVoer
4
THEMA 3

VOOrbereiden
KloKKijKen
hoe laat is het? (klassikaal)
Begin met een groepsgesprek. Kom even terug op de film. waar kijken tarik en Zoera op het schema
bij de bushalte? hoe laat gaat de tram? moeten ze nu lang wachten? maak zo een brug naar het thema
‘tijd’.
Bespreek de volgende vragen:
- wie van jullie heeft een horloge? Digitaal of met wijzers?
- als je geen horloge hebt, hoe weet je dan hoe laat het is?
- heb je thuis een klok? waar hangt die? waarom daar?
- Kunnen jullie in het nederlands zeggen hoe laat het is?
- wanneer is het belangrijk om precies de tijd te weten? (bijvoorbeeld als je een afspraak hebt, als je
de bus moet halen, etc.)
hoe laat is het? (klassikaal)
Bespreek met uw cursisten de volgende vragen:
- hoeveel uren zitten er in een dag (etmaal)?
- Van hoe laat tot hoe laat duren de ochtend, middag, avond, nacht?
- hoeveel minuten zitten er in een uur?
schrijf de antwoorden overzichtelijk op het bord, zodat u er later naar kunt verwijzen.
Zorg voor een duidelijke analoge (oefen-)klok met verdraaibare wijzers en cijfers. Zet de klok op een
heel uur (bijvoorbeeld 2 uur) en zeg: ‘het is twee uur’. laat de cursisten het nazeggen. Doe dit ook met
andere hele uren. Vraag daarna steeds aan de cursisten hoe laat het is. herhaal dit met alle andere hele
uren en geef iedereen beurten.
Doe nu hetzelfde met de halve uren (het is half…..) en met de kwartieren (het is kwart over…/het is
kwart voor…). als het goed gaat kunt u doorgaan met bijvoorbeeld vijf of tien minuten voor/over het
hele uur.
over het algemeen vinden cursisten het moeilijk om een aantal minuten voor of over het halve uur
te zeggen in het nederlands (bijvoorbeeld ‘het is vier over half zeven’). in deze fase wordt actieve
beheersing hiervan ook nog niet gevraagd. in volgende oefeningen wordt wel gevraagd dat cursisten
deze tijden ‘begrijpen’ en kunnen koppelen aan digitale tijden. u kunt wel cursisten die dit wel
beheersen, inzetten om tijden te noemen. in de volgende oefeningen kunt u deze cursisten dit ook laten
doen.
hoe laat is het? (groepswerk)
Formeer groepjes van ongeveer drie personen. Kopieer knipbladen 3.1 en 3.2 op stevig papier zo vaak
als u groepjes cursisten heeft. Knip de kaartjes los en doe ze in envelopjes. elk groepje krijgt een envelop
met een stapel kaartjes met klokken. De stapel kaartjes ligt omgekeerd op tafel. om de beurt draait een
thema 3 - VerVoer
5
THEMA 3

cursist een kaartje om en vraagt aan zijn/haar rechterbuurman: ‘hoe laat is het?’ Deze bekijkt het kaartje
en geeft antwoord (‘het is half zes’). nu draait de volgende cursist een kaartje om en vraagt de tijd aan
diens rechterbuurman. Zo rouleren de beurten tot de kaartjes op zijn. De stapel kan nu opnieuw worden
omgedraaid om het spel nog eens te spelen. loop zelf rond, geef feedback en assisteer waar nodig.
Bewaar de kaartjes. u heeft ze later nog een keer nodig.
bij de bushalte (klassikaal)
introduceer dit onderwerpje door weer te verwijzen naar de bushalte. hoe staan de vertrektijden daar
aangegeven? Kopieer werkblad 3.1 met het bushalteschema voor uw cursisten. Bekijk samen het
schema en stel de volgende vragen:
- Van welke bus (lijn) zijn dit de vertrektijden?
- wat is de naam van de halte?
- waar gaat deze bus naartoe (eindhalte)?
- hoe laat gaat de eerste bus? en de laatste?
- hoeveel keer rijdt de bus tussen 8.00 uur en 9.00 uur?
- en tussen 23.00 uur en 24.00 uur?
- hoe vaak rijdt de bus op zaterdag? en op zondag?
- ………………………………………………
Besteed veel aandacht aan de manier van uitspreken van de digitale tijden: 8.30 uur mag uitgesproken
worden als ‘acht uur dertig’. hoe kun je dit anders zeggen? (‘half negen’). is dit ’s morgens of ’s avonds?
(’s morgens).
Doe dit met verschillende tijden uit het schema. Geef zelf ook allerlei voorbeelden op het bord. Zeg eerst
een aantal tijden voor en laat ze nazeggen. Geef daarna beurten aan de cursisten: schrijf een tijd op het
bord en vraag hoe laat dat is.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
nB: houd de voorbeelden eenvoudig (bijvoorbeeld 19.00 uur), het gaat om het begrip of een tijd ’s
morgens, ’s middags, ’s avonds of ’s nachts is. een cursist hoeft nog niet te kunnen zeggen dat 23.23
uur ‘zeven voor half twaalf’ is
praktijkopdracht ‘naar de bushalte’
Doe nu Praktijkopdracht 1 van thema 3: ‘naar de bushalte’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
maak een rij (klassikaal)
Kopieer knipbladen 3.3 en 3.4 op gekleurd stevig papier. Knip de kaartjes met digitale tijden los.
Geef elke cursist een kaartje. misschien houdt u kaartjes over, kies dan zoveel mogelijk verschillende
kaartjes en leg de rest even apart. (u kunt ze bij de volgende oefening ook gebruiken) Geef de volgende
opdracht: ‘maak een lange rij. Bij de deur moet de cursist staan met de vroegste tijd (vanaf 0.00 uur).
Bij het raam de cursist met de laatste tijd (bijvoorbeeld 23.30 uur). alle cursisten moeten op volgorde
staan van vroeg naar laat.’ laat de cursisten zonder uw hulp een rij vormen. Ze moeten steeds aan
elkaar vragen hoe laat het bij de ander is. als de rij staat, houdt iedereen zijn kaartje voor zich. u loopt
de rij langs en bespreekt of iedereen op de goede plaats staat. u kunt de kaartjes innemen, schudden en
thema 3 - VerVoer
6
THEMA 3

opnieuw uitdelen als u de oefening wilt herhalen.
digitale en analoge tijden ‘memory’ (groepswerk)
u heeft voor deze oefening opnieuw de kaartjes nodig van knipbladen 3.1 t/m 3.4. maak groepjes
van drie of vier personen. Geef elke groep een stapel kaartjes van bij elkaar passende analoge en digitale
klokken. laat de kaartjes schudden en ondersteboven op tafel leggen. Doe het zo nodig bij een groepje
voor. De cursisten draaien nu om de beurt twee kaartjes om: een wit en een gekleurd kaartje. Past
de analoge tijd bij de digitale tijd? Dan mag de cursist het setje ‘houden’. is de combinatie niet goed?
Kaartjes terugdraaien en de volgende cursist is aan de beurt. wie heeft de meeste kaartjes?
nB: als u denkt dat 48 kaartjes (2x24) teveel is voor uw cursisten, maak dan een selectie. u kunt het
spel later dan nog eens spelen met meer kaartjes.
hoe laat is het? (duo’s)
Voor deze spreekoefening kopieert u werkblad 3.2 voor uw cursisten. leg aan de hand van het
werkblad uit wat de bedoeling is van de oefening. Doe de oefening eerst voor met een cursist. De
cursisten werken in tweetallen.
- cursist a: ‘hoe laat is 12.30 uur (spreek uit: ‘twaalf uur dertig’)?
- cursist B: ‘Dat is half één ‘s middags’.
als a alle vragen heeft gesteld, stelt B de vragen aan a. loop zelf rond en geef feedback.
n.B.: Dit is een spreekoefening, de cursisten moeten dus niet gaan schrijven. De cursisten doen het
werkblad in hun map.
nog meer klokkijken?
levert het klokkijken nog veel problemen op? laat uw cursisten dan (thuis) extra oefenen. Verwijs naar
de e-learning. Verschillende werkbladen zijn moeiteloos te maken met b.v. www.klokrekenen.nl.
(openbaar) vervoer
Woordparaplu ‘vervoer’ (klassikaal)
Kom weer even terug op de film. tarik en Zoera willen met de tram mee. Zitten de cursisten wel eens in
een tram? welke andere vormen van vervoer kennen en gebruiken ze? schrijf het woord VerVoer op
het bord. Bedenk met de cursisten zoveel mogelijk vervoersmiddelen en schrijf ze er naast elkaar onder.
trek lijnen van het hoofdwoord naar de andere woorden. maak zo samen een woordparaplu.
Vraag aan de cursisten wat het verschil is tussen enerzijds een fiets, auto en bromfiets en anderzijds de
bus, tram trein en metro. introduceer de term ‘openbaar vervoer’. laat nu een cursist met een andere
kleur krijt alle vormen van openbaar vervoer omcirkelen. Vraag de anderen hem/haar te helpen. stel
vragen ter controle: ‘is een fiets openbaar vervoer? is een trein openbaar vervoer?’ etc. hoe is het
openbaar vervoer in het land van herkomst?
thema 3 - VerVoer
7
THEMA 3

hoe ga jij naar school? (groepswerk)
Bespreek de vormen van vervoer die de cursisten gebruiken. wie heeft een auto? wie heeft een fiets?
wie gaat met de bus naar school? wie komt lopend? leg uit dat het antwoord op de vraag ‘hoe ga je
naar school?’, meestal begint met het woordje ‘met’ (met de fiets, bus, etc.), behalve als iemand naar
school loopt (lopend). stel aan verschillende cursisten de vraag: hoe ga je naar school?
Vorm nu groepjes van drie of vier personen. Kopieer per groepje knipblad 3.5 op gekleurd papier en
knipblad 3.6 op wit papier. Knip de kaartjes los en leg bij ieder groepje de stapeltjes omgekeerd op
tafel.
De eerste cursist vraagt aan zijn rechterbuurman: ‘waar ga je naar toe?’
De buurman pakt een kaartje van de gekleurde stapel en geeft een bijpassend antwoord (bijvoorbeeld
‘ik ga naar school.’)
Dan vraagt de eerste cursist: ‘hoe ga jij naar school?’ De buurman pakt weer een kaartje, nu van de
witte stapel, draait het om en geeft weer een bijpassend antwoord, bijvoorbeeld: ‘met de bus’ of: ‘ik ga
met de bus naar school’.
nu stelt de buurman op zijn beurt de vragen aan de volgende cursist, deze draait weer kaartjes om
en geeft antwoord. Zo gaat de beurt rond. als de stapeltjes ‘op’ zijn, worden ze geschud en opnieuw
omgedraaid zodat het spel verder gespeeld kan worden.
nB: u zou een moeilijkere variant kunnen spelen. Gebruik dan een derde stapel kaartjes met tijden erop
(bijvoorbeeld de kaartjes van de knipbladen 3.1 en 3.2 of 3.3 en 3.4)
het gesprekje wordt dan als volgt:
- waar ga je naartoe? naar school.
- hoe ga je naar school? met de fiets.
- hoe laat moet je daar zijn? om 9.00 uur.
vragen stellen aan de buschauffeur (individueel/duo’s/klassikaal)
Kopieer werkblad 3.3. laat uw cursisten eerst individueel het blad maken. leg uit wat de bedoeling is
en geef een voorbeeld. Ze moeten bij elke situatie de juiste vraag of zin zoeken en verbinden met een
lijn. laat de cursisten in duo’s hun antwoorden vergelijken. Bespreek samen eventuele moeilijkheden.
na afloop leest u alle cursieve vragen / zinnen enkele malen hardop voor en laat ze nazeggen. Geef
feedback op uitspraak en intonatie.
laat vervolgens steeds twee cursisten voor de groep komen. Zet een kapstok of iets dergelijks neer met
daarop een dienstregeling (werkblad 3.1) geplakt. cursist 1 staat bij de ‘bushalte’. hij krijgt van u een
opdracht / situatie van werkblad 3.3. hij stelt vervolgens een goede vraag. cursist 2 (zittend op een stoel
met een ‘stuur’ in de handen) is de buschauffeur die bij de halte stopt en bedenkt een antwoord. laat
meerdere duo’s een dergelijk minigesprekje voeren.
u en de andere cursisten luisteren en geven feedback. werd er een goede vraag gesteld? Klopte het
antwoord dat de ‘chauffeur’ gaf?
De cursisten doen het werkblad in hun map.
nB: mocht u beschikken over een praktijklokaal, dan kunt u de situaties daar nog meer levensecht
oefenen.
thema 3 - VerVoer
8
THEMA 3

een afspraaK afZeggen of verZetten (in informele situaties)
een afspraak afzeggen/verzetten (klassikaal/duo’s)
Bespreek met uw groep de volgende situatie: Je hebt een afspraak gemaakt, maar je kunt niet komen
want er is een vervoersprobleem. Je moet de afspraak dus afzeggen of verzetten, bijvoorbeeld door
even te bellen. laat cursisten enkele situaties bedenken waarbij ze een afspraak moeten afzeggen of
verzetten en geef zelf een paar voorbeelden. oefen nu de volgende (informele) telefoongesprekjes.
schrijf ze op het bord.
a B
hallo, met …..
o, jammer. hoe laat kom je?
oké, tot straks!
met ……
o, wat jammer. wanneer kom je dan?
Prima! tot morgen!
hoi ………, met ……..
ik kom wat later, ik heb de bus gemist.
om 11 uur.
tot straks!
hallo ……., met…..
sorry, ik kom niet, de treinen rijden niet.
morgen om 16.00 uur?
tot morgen!
het gaat hier om het afzeggen of verzetten van een informele afspraak; een afspraak met buren,
vrienden of familie.
Bespreek het opnemen van de telefoon. wat zeg je zelf altijd? Je voornaam? achternaam? mevrouw
…? alleen hallo? wijs erop dat dit laatste in nederland niet gebruikelijk is. De persoon die opneemt zegt
zijn/haar naam!
neem de dialoogjes samen door. laat cursisten de zinnen nazeggen.
Doe de dialoogjes een aantal keren voor met een cursist. Breng kleine variaties aan in situatie, dag en
tijd. speel zelf degene die opbelt om de afspraak af te zeggen/te verzetten.
maak duo’s. Kopieer knipblad 3.7 zoveel keer als u duo’s heeft op stevig papier. Knip de rolkaartjes los.
Voeg steeds de twee bij elkaar horende kaartjes samen met een paperclip. elk duo krijgt dus vier setjes
kaarten. er moeten dus vier gesprekjes geoefend worden.
laat de cursisten het eerste setje kaarten pakken (rollenspel 1) en ieder een rolkaartje nemen. Bespreek
de eerste keer klassikaal wat op het kaartje staat en wat de bedoeling is: de cursisten oefenen het
gesprekje en wisselen daarna van rol.
na enkele minuten geeft u enkele duo’s de beurt het gesprekje voor de groep uit te spelen. Zet hiervoor
twee stoelen met de ruggen tegen elkaar. Beide cursisten hebben een (mobiele) telefoon bij de hand om
thema 3 - VerVoer
9
THEMA 3

het ‘echt’ te maken. Geef feedback en geef ook de cursisten een luisteropdracht: Praten ze duidelijk?
wat is de nieuwe afspraak? Zegt de cursist zijn naam bij het opnemen van de telefoon?
speel het telefoongesprek eventueel zelf nog eens uit met een cursist en laat het daarna nog eens doen
door twee cursisten.
herhaal dit met de drie andere rollenspelletjes.
de Weg vragen
de straat? (klassikaal/duo’s)
Kopieer werkblad 3.4a voor uw cursisten. Bespreek samen wat er allemaal op de tekening te zien is.
laat de cursisten de dingen aanwijzen die u noemt (stoplicht, stoep, fietspad, oversteken, etc.). herhaal
dit meerdere keren. laat de woorden ook nazeggen.
met werkblad 3.4b kunt u de cursisten in tweetallen laten oefenen: cursist a wijst iets aan en vraagt
wat het is. (schrijf de vraag ‘wat is dit?’ op het bord.) cursist B geeft antwoord. loop rond en help waar
nodig.
u kunt de belangrijkste woorden ook op het bord schrijven. De cursisten schrijven ze op de goede plaats
in de tekening.
verkeersbingo (klassikaal/duo’s)
maak met uw cursisten een wandeling in de buurt van de school. Verdeel de cursisten van te voren in
duo’s. De cursisten krijgen allemaal een ‘verkeersbingo-kaart’; werkblad 3.5. al wandelend zetten de
cursisten steeds een kruisje als ze een van de begrippen op de kaart op straat tegenkomen. welk duo
heeft het eerst ‘bingo’?
linksaf, rechtsaf (klassikaal/tpr)
introduceer de volgende begrippen:
-
-
-
-
-
links / rechts
aan de linkerkant / aan de rechterkant
tegenover/aan de overkant
linksaf / rechtsaf
rechtdoor
leg de begrippen uit met behulp van de cursisten zelf en de inrichting van het lokaal.
stel allerlei vragen aan uw cursisten:
-
-
-
-
wat is links/rechts?
wie zit rechts van jou?
wie zit aan je linkerkant?
wie zit tegenover maria?
laat een cursist door het lokaal lopen en geef hem/haar instructies: ‘Ga rechtdoor, linksaf, nog een keer
linksaf, rechtdoor, rechtsaf, stop.’ Doe dit met meerdere cursisten.
thema 3 - VerVoer
10
THEMA 3

Waar moet ik heen? (klassikaal/tpr)
teken op het bord een grote maar eenvoudige plattegrond: enkele straten en zijstraten. teken een
vierkantje in de plattegrond. Dit is bijvoorbeeld de school. neem een speelgoedautootje mee. Zet
dit op de plattegrond en vraag de cursisten hoe u naar de school moet rijden. Ze kunnen volstaan met
‘rechts(af)’, ‘links(af)’, ‘rechtdoor’ en ‘stop’. Doe precies wat uw cursisten zeggen. als u fout rijdt is dat
meteen feedback. teken een ander vierkantje in de plattegrond (bijvoorbeeld het station) en herhaal
de oefening. Doe dit enkele keren. steeds moet u ergens anders heen of begint u ergens anders. laat
enkele cursisten ook eens ‘chauffeur’ zijn.
nB: als er zeil op vloer ligt kunt u met krijt op de vloer tekenen. Ga in dat geval in een kring zitten met
uw cursisten. ook een autospeelkleed voor kinderen kan geschikt zijn voor deze oefening.
de weg vragen (klassikaal)
Deel de werkblad 3.6 uit. Bespreek samen met de cursisten de zinnen. controleer of ze de zinnen
begrijpen. Zeg de verschillende zinnen voor en laat ze nazeggen. herhaal dit enkele keren. uw cursisten
hoeven nog niet een (ingewikkelde) routebeschrijving te kunnen geven. Ze moeten wel begrijpen wat
iemand zegt als ze zelf de weg vragen.
Waar is de hema? (klassikaal/individueel)
Voor deze oefening hebben de cursisten werkblad 3.7 nodig. Dit is een plattegrond met enkele
gebouwen. uw cursisten weten de weg niet. Bespreek met de cursisten hoe ze de weg moeten vragen:
- Pardon mevrouw/meneer, waar is de hema?
- mag ik iets vragen? waar is de hema?
De cursisten zoeken: de hema, de school, het zwembad, de aldi en het gemeentehuis. schrijf deze
woorden op het bord.
Geef steeds een cursist de beurt om aan u de weg te vragen. u vertelt vervolgens steeds langzaam en
duidelijk de route naar één van de gebouwen. Gebruik daarbij de zinnen van werkblad 3.6.
laat de cursisten het goede woord bij het gebouw schrijven.
loop zoals ik zeg (groepswerk)
Verdeel uw cursisten in groepjes van drie. een cursist ‘verstopt’ iets in of om de school, bijvoorbeeld een
briefje, en komt terug in het lokaal. hij moet de andere cursisten van zijn groepje naar de verstopplaats
loodsen door achter hen te lopen en aanwijzingen te geven. hij kan volstaan met bijvoorbeeld:‘loop
rechtdoor. stop. Ga linksaf.’ etc. hij mag niet wijzen!
is het briefje of voorwerp gevonden? Dan mag een andere cursist uit het groepje iets verstoppen.
nB: u kunt ook eerst zelf iets verstoppen in de school en uw groep ‘erheen praten’. Dan is het misschien
sneller duidelijk wat de bedoeling is.
thema 3 - VerVoer
11
THEMA 3

UitVOeren
Kies voor uw cursisten één van de volgende praktijkopdrachten, of laat ze beide doen, afhankelijk van
het niveau van uw cursisten.
Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 3.
praktijkopdracht 1: naar de bushalte
laat uw cursisten in bijvoorbeeld tweetallen naar een bus- of tramhalte in de buurt gaan. het is goed
wanneer u zelf de tweetallen samenstelt, afhankelijk van de hulp die ze elkaar kunnen bieden, wie van
de twee beter is in het lezen van (digitale) tijden of wie de antwoorden zal opschrijven, etc. Geef hen de
volgende zoekopdrachten mee:
- welke bus-/tram lijnen stoppen bij deze halte?
- waar gaan deze naartoe (eindhaltes)?
- hoe laat gaat de eerste bus? en de laatste?
laat cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren wanneer en met wie ze de opdracht gaan
uitvoeren, waar ze precies naartoe gaan en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. De
afspraak schrijven ze ook in hun agenda.
De cursisten noteren de gevonden informatie onder ‘uitvoeren’ (stap 2). cursisten met een mobiele
telefoon of digitale camera kunnen een foto maken van de bushalte en/of dienstregeling, deze uitprinten
op school en opplakken.
evalueer na afloop de praktijkopdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkopdrachtformulier.
laat de duo’s/groepjes vertellen hoe de opdracht gegaan is. aan de hand van hun foto zal dit beter
gaan.
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map
praktijkopdracht 2: naar het station
laat uw cursisten in een groepje met de bus naar het station gaan.
Geef hen één van de onderstaande opdrachten mee:
-
-
-
laat uw cursisten een busboekje (dienstregeling van een bepaalde lijn) vragen en meenemen van
lijn …
laat uw cursisten informeren naar de kosten van een ov-chipkaart.
Gevorderde cursisten kunt u ook laten uitzoeken wat bijvoorbeeld een treinreis naar amsterdam
(2e klas, retour met korting) kost via de automaat of bij het loket.
Zoek uit wat bij u in de buurt en voor uw cursisten het meest van toepassing is en laat de opdracht die
u voor hen kiest invullen in de opdracht bovenaan het praktijkopdrachtformulier. u kunt ook elk groepje
met een andere opdracht op pad sturen.
laat cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren wanneer en met wie ze de opdracht gaan uitvoeren
en wat ze moeten meenemen of voorbereiden. weten ze welke bus ze moeten nemen? welke vragen
thema 3 - VerVoer
12
THEMA 3

gaan ze stellen? laat deze noteren bij: ‘welke woorden/zinnen?’. controleer of elk groepje alles duidelijk
heeft genoteerd en begrepen voor ze op stap gaan. De cursisten noteren de afspraak ook in hun
agenda.
De cursisten noteren de gevonden informatie onder ‘uitvoeren’ (stap 3).
evalueer de volgende les samen de praktijkopdracht onder ‘terugkijken’ op het
praktijkopdrachtformulier. laat de groepjes ervaringen uitwisselen. stel vragen over hoe het gegaan is
en laat uw cursisten vertellen. eventueel aan de hand van een foto die ze gemaakt hebben.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
nB: is er geen station in de buurt dan is een ritje naar een filiaal van albert heijn wellicht een alternatief.
terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 3. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 3.8 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de 2e en
3e kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom. controleer
door middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld. laat zo
alle doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren. Gebruik de werkbladen en knipbladen
eventueel ter controle, bijvoorbeeld de knipbladen met digitale en analoge klokken (3.1 – 3.4) u kunt
de cursisten op tempo tijden laten noemen, bij elkaar laten zoeken, etc. Dergelijke werkvormen kunt u
gebruiken bij de knipbladen voor de weg vragen, het vertrektijdenschema lezen. Kennen / kunnen ze het
inderdaad?
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 3.8 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog
eens de werkbladen, etc. cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of
juist hetzelfde gaan doen bij het volgende thema. De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 3 - VerVoer
13
THEMA 3

lesvoorbereiding
thema 4 GeZonDheiD

Waar gaat het over?
in dit thema staan gezond leven en gezond blijven centraal.
algemeen doel
De cursist kan op de juiste manier gebruik maken van de diensten van een huisarts. ook weet de cursist
wat hij zelf kan doen om gezond te blijven.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kan om hulp of advies vragen.
De cursist kan afwegen of hij wel of niet naar de huisarts gaat.
De cursist kan een afspraak maken bij de huisarts.
De cursist kan een gesprek met de huisarts voorbereiden.
De cursist kan een aantal lichaamsdelen noemen.
De cursist kan zeggen wat er aan de hand is.
De cursist weet hoe hij gezond kan eten en kan in bijvoorbeeld de supermarkt gezond eten
vinden.
De cursist weet op welke manieren hij verder gezond kan leven (bewegen, sporten).
De cursist kan een kaartje schrijven: van harte beterschap.
aandachtspunten
in de oGo-cP’s komt het bezoeken van de huisarts nogmaals uitgebreid terug.
Bij de werk-cP’s niet.
op tijd komen voor een afspraak is belangrijk.
thema 4 - GeZonDheiD
2
THEMA 4

thema 4 gezondheid
doel van het thema: de cursist kan gebruik maken van de huisarts. De cursist weet wat hij kan doen om gezond te leven.
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
waar / hoe vind je een
huisarts?
met welke klachten ga je
naar de huisarts?
hoe werkt de nederlandse
huisarts? (schrijft niet snel
medicijnen voor)
wat doe je in noodgevallen?
(112 bellen)
Film: gezondheid
e-learning
werkbladen 4.0, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4,
4.5, 4.6, 4.7, 4.8
Knipbladen 4.1, 4.2
Formulieren praktijkopdracht
Blanco kaartjes
stevig papier
schaar
lijm
Groot vel papier
De cursist kan om hulp of advies vragen.
De cursist kan afwegen of hij wel of niet naar de huisarts gaat.
De cursist kan een afspraak maken bij de huisarts.
De cursist kan een gesprek met de huisarts voorbereiden.
De cursist kan een aantal lichaamsdelen noemen.
De cursist kan zeggen wat er aan de hand is.
De cursist weet hoe hij gezond kan eten en kan in bijvoorbeeld de supermarkt
gezond eten vinden.
De cursist weet op welke manieren hij verder gezond kan leven.
De cursist kan een kaartje schrijven: van harte beterschap.
•
•
•
•
•
•
•
naar de dokter
Gezondheid
Klachten
Ziekten
Pijn
recept
Verzorging
•
•
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
het lichaam
1. mijn huisarts
Gebruik Gebruik
Kijkvragen
• waar heb je pijn? 2 x (klassikaal, tPr, groepswerk)
2. een folder halen bij de huisarts maken van maken van
Groepsgesprek
• het lichaam (individueel, duo’s)
3. naar de supermarkt
werkblad 4.8 werkblad 4.8
De huisarts
• heb jij een goede huisarts? (klassikaal, groepsgesprek)
woorden-
• wanneer ga je nar de huisarts? (groepswerk)
schrift
• hulp vragen bij ziekte of ongeval (klassikaal)
• wat is je geboortedatum? (klassikaal, individueel)
• wat is je geboortedatum?(wisselende duo’s)
• een afspraak maken bij de huisarts (klassikaal, duo’s)
• Je melden bij de assistente (klassikaal, duo’s)
• een gesprek bij de huisarts (klassikaal, duo’s)
• wat scheelt eraan? (wisselende duo’s)
Gezond eten en leven
• Gezond of ongezond? 2 x (klassikaal, groepswerk)
• Van harte beterschap (duo’s)
thema 4 - GeZonDheiD
3
THEMA 4

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat Jan vandaag ‘een ongeluk’ krijgt.
Korte inhoud van de film:
Buurman Jan berispt Badria omdat ze met een bal op de galerij speelt. Dan laat Jan zelf een
voetbalkunstje zien. hij struikelt over zijn eigen benen, blijft liggen. Badria schrikt zich een hoedje en
Zoera snelt op het gekerm van Jan af. Ze voelen zich schuldig en vragen in welke lichaamsdelen hij pijn
heeft. als Badria de dokter wil bellen, krabbelt Jan grijnzend overeind: geintje, het valt wel mee.
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 4.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
spelen jouw kinderen wel eens met een bal? waar?
Ben jij wel eens gevallen?
waar had je toen pijn?
Bel jij wel eens de dokter?
Kan jij vertellen waar je pijn hebt?
Vind je het grapje van Jan leuk?
en dat van Badria?
maak jij ook wel eens een grapje?
...............................................
thema 4 - GeZonDheiD
4
THEMA 4

VOOrbereiden
het lichaam
Waar heb je pijn? (klassikaal/tpr)
Kom met uw cursisten nog even terug op de film. Zoera vraagt aan Jan waar hij pijn heeft. welke
lichaamsdelen noemt Jan allemaal? Benoem ze nogmaals: knie, arm, rug, buik, hoofd.
wijs ze bij uzelf aan en laat ook uw cursisten deze lichaamsdelen bij zichzelf aanwijzen: ‘waar zit je …..
knie?’ etc. wijs ook de andere lichaamsdelen aan. Beperk u tot de belangrijkste. Deze zijn opgenomen in
de woordenlijst: oog, oor, mond, tong, neus, hand, pols, voet, been. herhaal dit meerdere keren.
Vervolgens wijst u een lichaamsdeel aan en de cursisten zeggen hoe het heet. herhaal ook dit meerdere
keren. Vraag het ook aan individuele cursisten.
ook een mogelijkheid is om cursisten in groepjes zoveel mogelijk lichaamsdelen te laten benoemen.
hoeveel weten ze er samen?
indien blijkt dat uw cursisten al veel woorden kennen kunt u meer lichaamsdelen of organen benoemen
(hart, longen, nieren, etc.).
Waar heb je pijn? (groepswerk)
Verdeel uw cursisten in groepjes van drie of vier personen. Kopieer knipblad 4.1 op stevig papier
zoveel keer als u groepjes heeft. Knip de kaartjes los en geef elk groep een stapeltje. De kaartjes liggen
ondersteboven op tafel. De eerste cursist vraagt aan zijn/haar rechterbuurman: ‘waar heb je pijn?’ de
buurman pakt een kaartje van de stapel en beeldt uit waar hij pijn heeft. De andere cursisten uit het
groepje moeten raden waar hij pijn heeft. (‘aan je knie?’)
Daarna vraagt deze cursist aan degene rechts van hem: ‘waar heb je pijn?’. Zo gaat de beurt rond. Zijn
alle kaartjes op? u kunt ze opnieuw laten schudden, en het spel nogmaals spelen.
het lichaam (individueel/duo’s)
Kopieer werkblad 4.1 voor uw cursisten. laat hen eerst proberen individueel de opdracht uit te voeren.
spreek een tijd af (bijvoorbeeld 5 minuten). Daarna controleren ze in duo’s of ze de opdracht goed
gedaan hebben. loop rond en help waar nodig.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
de huisarts
heb jij een goede huisarts? (klassikaal/groepsgesprek)
houd met uw cursisten een groepsgesprek over de huisarts. schrijf het woord huisarts op het bord.
Bespreek de volgende punten:
-
-
-
-
heb je een huisarts?
hoe heb je die gevonden?
is je huisarts een man of een vrouw?
Bestaan er in je moederland ook huisartsen?
thema 4 - GeZonDheiD
5
THEMA 4

-
-
-
-
-
-
Ga je vaak naar de huisarts?
Komt de huisarts wel eens bij jou thuis?
Ben je tevreden met je huisarts?
met welke klachten ga je niet naar de huisarts?
wat doe je als je in het weekend ziek bent?
wat doe je in een noodgeval? (112 bellen/naar de ehBo)
Bespreek ook het feit dat nederlandse huisartsen over het algemeen minder snel medicijnen
voorschrijven dan in het buitenland vaak het geval is. Veel dingen gaan vanzelf over.
praktijkopdracht ‘mijn huisarts’
Doe nu Praktijkopdracht 1 en/of 2 van thema 4: ‘mijn huisarts’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
naar de huisarts? (groepswerk)
Kopieer voor iedere cursist werkblad 4.2. Verdeel uw cursisten in kleine groepjes. laat elk groepje
samen de situaties op het werkblad bespreken en samen beslissen wat je het beste kunt doen in de
gegeven situatie. Bespreek de oefening na door steeds van elk groepje een cursist te vragen wat diens
groepje heeft gekozen en waarom. Zijn de andere groepjes het daarmee eens? waarom wel/niet? soms
zijn er meerdere opties mogelijk. het hangt vaak af van de precieze situatie. het werkblad bewaren de
cursisten in hun map.
hulp vragen bij ziekte of ongeval (klassikaal)
Vraag aan uw cursisten wie ze om hulp zouden vragen als ze ziek zijn of een ongeluk krijgen.
Bijvoorbeeld als ze vervoer nodig hebben naar de dokter? wie gaan ze bellen? Zouden ze bijvoorbeeld
een buurman of vriendin inschakelen? hoe lossen ze dat hier in nederland op? en in het land van
herkomst?
Zeg de volgende zinnen voor en laat de cursisten ze samen nazeggen.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Kun je me helpen?
ik ben van de trap gevallen.
mijn voet doet erg pijn.
ik kan niet lopen.
wat moet ik doen?
Zal ik naar de huisarts gaan?
Kun je me naar de dokter brengen alsjeblieft?
Bedankt!
herhaal dit met elke zin een paar keer. let op een duidelijke uitspraak en op intonatie. Geef ook
individuele cursisten de beurt.
u kunt sommige zinnetjes ook op een verschillende ‘toon’ laten zeggen, bijvoorbeeld vriendelijk,
onvriendelijk, bang, etc. Doe het zelf voor en overdrijf daarbij flink, zodat het verschil duidelijk te horen
is.
thema 4 - GeZonDheiD
6
THEMA 4

Vervolgens zegt u elke zin nog een keer en laat u de cursisten het aantal woorden tellen. ‘hoeveel
woorden hoor je?’
ter controle schrijft u de zinnen op het bord en het juiste aantal woorden erachter.
Wat is uw geboortedatum? (klassikaal/individueel)
Bespreek met uw cursisten welke informatie je bij de hand moet hebben als je een afspraak moet maken
bij de dokter. natuurlijk moet je je naam en achternaam noemen en desgevraagd kunnen spellen. ook
wordt meestal naar de geboortedatum van de patiënt gevraagd.
schrijf uw eigen geboortedatum op het bord, bijvoorbeeld 09-06-1964.
- Vraag de cursisten waar de opeenvolgende cijfers voor staan. schrijf precies boven de datum: dag
– maand – jaar
- welke cursisten kunnen alle maanden van het jaar opzeggen?
- Vraag enkele cursisten naar hun geboortedatum. schrijf ze onder uw eigen geboortedatum op het
bord.
- stel vragen over de geboortedata van de cursisten: in welke maand ben je jarig? De hoeveelste
maand is dat?
- laat verschillende cursisten de data op het bord uitspreken. Besteed daarbij ook aandacht aan de
uitspraak van de jaartallen. wijs erop dat je zowel kunt zeggen: ‘negen juni 1964’, als ‘negen - zes
- 1964’.
Kopieer werkblad 4.3 voor uw cursisten. hierop staat een aantal (geboorte-) data. u leest steeds een
datum voor, bijvoorbeeld: ‘drie maart 1988’. De cursisten omcirkelen de datum die ze horen.
u kunt deze opdracht - afhankelijk van het niveau van uw groep - ook in groepjes laten uitvoeren. een
cursist die goed genoeg spreekt leest steeds een datum, de anderen omcirkelen wat ze horen.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
Wat is uw geboortedatum? (wisselende duo’s)
Deel blanco kaartjes uit. elke cursist schrijft zijn/haar geboortedatum (in cijfers!) op een kaartje.
laat de cursisten kriskras door het lokaal lopen met hun kaartje in de hand. aan iedere cursist die
ze tegenkomen vragen ze: wat is je geboortedatum? De ander geeft antwoord volgens zijn kaartje
(bijvoorbeeld ‘17 augustus 1972’) en stelt op zijn beurt dezelfde vraag aan de eerste cursist. Vervolgens
ruilen beide cursisten van kaartje (en dus van geboortedatum) en vervolgen hun weg. nu stellen ze
de vraag aan een andere cursist, antwoorden volgens hun kaartje, ruilen weer van kaartje etc. laat
cursisten minimaal tien keer ruilen van kaartje. Doe zelf ook mee of loop rond en geef feedback op
uitspraak van de data, maanden en jaartallen.
een afspraak maken bij de huisarts (klassikaal/duo’s)
Vraag de cursisten wie van hen zelf een afspraak maakt met de huisarts. wie laat het door iemand
anders doen? waarom?
Vertel dat het verstandig is je voor te bereiden voor je een afspraak gaat maken:
-
-
welke gegevens heb je nodig? houd ze bij de hand.
welke zinnen moet je gebruiken? schrijf ze op.
thema 4 - GeZonDheiD
7
THEMA 4

leg uit dat ze nu een dialoog gaan oefenen om zelf een afspraak te kunnen maken met de huisarts.
Deel werkblad 4.4. uit. lees de zinnen van de eerste dialoog eerst duidelijk voor. laat de zinnen van de
patiënt nazeggen. speel de dialoog enkele keren uit met een cursist.
Verdeel de cursisten vervolgens in duo’s en laat hen samen het gesprek oefenen. om de beurt is
een cursist de doktersassistent(e) of de patiënt. wijs op het belang van het zeggen/spellen van de
achternaam en de geboortedatum.
Doe vervolgens hetzelfde met de tweede dialoog. Dit is een variant waarbij het voorstel van de
assistente niet schikt.
laat enkele duo’s de gesprekjes voor de groep uitspelen. Zet hiervoor twee stoelen met de rug naar
elkaar voor de groep. Ze mogen zelf variaties aanbrengen in dag, tijd, en hoe ze tot een afspraak
komen. laat de andere cursisten tips geven: wat kan nog anders/beter? wat ging goed?
het werkblad bewaren de cursisten in hun map.
u melden bij de assistente (klassikaal/duo’s)
Bespreek de volgorde van handelen bij het bezoek aan de huisarts.
- wat moet je meenemen? (de zorgpas, persoonlijke gegevens)
- op tijd van huis gaan.
- waar moet je je melden? (de assistente)
- waar moet je wachten? (de wachtkamer)
- waar ga je dan naar binnen (de spreekkamer)
Deel werkblad 4.5 uit. laat de cursisten in duo’s het dialoogje samen voorbereiden. loop daarbij rond
en geef hulp waar nodig. laat wisselen van rol. Vraag dan enkele duo’s het voor de groep uit te spelen.
mocht u beschikken over een praktijklokaal, dan is het leuk dit te doen in een ‘echte’ omgeving. Ga zelf
als assistente achter de ‘balie’ zitten of laat een vaardige cursist dit doen, vraag de gegevens/zorgpas en
laat uw cursisten plaatsnemen in de ‘wachtkamer’.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
bij de dokter (klassikaal/duo’s)
Vraag aan uw cursisten wie van hen alleen naar de huisarts gaat. wie neemt altijd iemand mee? wie
dan? en waarom?
Vertel dat ze nu gaan oefenen om een gesprek met de huisarts te kunnen voeren. Kopieer hiervoor
werkblad 4.6. Dit is een voorgestructureerde dialoog met verschillende antwoordmogelijkheden.
spreek de zinnen die de cursist als patiënt moet kunnen zeggen een paar keer duidelijk voor. Beeld ook
uit wat de klacht is (bij hoofdpijn grijpt u naar uw hoofd). laat de zinnen nazeggen.
Doe de dialoog een paar keer voor met een cursist, waarbij u zelf de dokter speelt. Breng iedere keer
een variatie aan.
Verdeel de cursisten in tweetallen en laat ze de dialoog een aantal keren oefenen. steeds kiezen ze
andere zinnen, zodat de dialoog steeds verschillend is. laat enkele duo’s het gesprekje voor de groep
uitspelen. laat de andere cursisten tips geven: wat kan nog anders/beter? wat ging goed?
mocht u beschikken over een praktijklokaal, dan is het leuk deze te doen in een ‘echte’ omgeving. Zorg
bijvoorbeeld voor een bureau, een witte jas en een stethoscoop. u speelt de dokter, of laat een vaardige
thema 4 - GeZonDheiD
8
THEMA 4

cursist de dokter zijn.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
Wat scheelt eraan? (wisselende duo’s)
in deze oefening gaan de cursisten de zinnen toepassen die ze in de vorige hebben geleerd. Voor deze
oefening heeft u flink wat ruimte nodig. Zet eventueel wat meubilair aan de kant.
Kopieer Knipblad 4.2 op stevig papier en knip het werkblad in een boven- en een onderhelft. (Knip dus
niet alle plaatjes los!) Doe dit zovaak als u duo’s heeft.
Verdeel uw cursisten in twee even grote groepen: de huisartsen en de patiënten. De ene groep (de
huisartsen) vormt een binnencirkel en staat met het gezicht naar buiten. De andere groep (de patiënten)
gaat er in een cirkel omheen staan met het gezicht naar binnen, recht tegenover een cursist van de
binnencirkel. Zo worden duo’s gevormd.
De cursisten van de buitenste ring (de patiënten) krijgen van de docent een kaart.
hierop staan plaatjes van vier klachten waaruit ze kunnen ‘kiezen’.
De cursisten van de binnenste ring (de huisartsen) krijgen de kaart met ‘doktersadviezen’. Ze
verwelkomen de patiënt; ze doen de ‘deur’ open en zeggen: ‘Goedemorgen, wat scheelt eraan? ’wat
zijn de klachten?’ of: ‘Zeg het maar’. schrijf deze zinnen op het bord of laat de cursisten werkblad 4.6 bij
de hand houden.
De cursisten van de buitenste cirkel (de patiënten) vertellen hun klacht. De dokter mag doorvragen
(heeft u koorts? hoelang al?); voor spreekvaardige cursisten is dit leuk, zwakkere cursisten hoeven dit
niet te doen. De dokter antwoordt: ‘wat vervelend’ en geeft de patiënt een passend advies waarbij hij
een mogelijkheid kiest van zijn kaart. hij wenst de patiënt beterschap. De patiënt bedankt de huisarts.
is iedereen klaar? Dan schuiven de buitenste cursisten op uw teken een plaatsje naar rechts op en gaan
weer op bezoek bij de volgende ‘huisarts’. Ze kiezen nu een andere klacht, en voeren nu dus een iets
ander gesprekje. na drie keer doordraaien (alle vier de klachten zijn nu geweest), ruilen de cursisten van
de binnencirkel van plaats met die van de buitencirkel. Ze nemen ook elkaars kaart over. nu is het hun
beurt om vier keer naar de huisarts te gaan.
loop zelf rond, stimuleer en bied hulp waar nodig.
nB: moedig improvisatie aan, het is leuk als cursisten er dingen bij verzinnen. let wel op correcte zinnen.
nB: het is handig om vóór het vormen van de cirkels het gebruik van de kaarten goed uit te leggen en
voor te doen, dit voorkomt verwarring later. De werkvorm in twee cirkels hebben de cursisten in thema
2 al eens gedaan. Geef duidelijke instructies en steeds maar één opdracht tegelijk. een alternatief is een
opstelling in twee rijen tegenover elkaar. Bij het doorschuiven moet in dat geval steeds de eerste patiënt
achteraan aansluiten.
geZond eten en leven
gezond of ongezond? (klassikaal)
soms zegt de huisarts: ‘u moet gezonder eten’ of ‘u moet minder roken en meer bewegen’. wat
thema 4 - GeZonDheiD
9
THEMA 4

is gezond en wat is ongezond? houd een groepsgesprek met uw cursisten. maak op het bord twee
kolommen. schrijf erboven: GeZonD en onGeZonD. laat cursisten zoveel mogelijk woorden noemen die u
vervolgens in de goede kolom noteert. als cursisten er niet zelf mee komen, vul de lijst dan zelf verder aan
met de woorden van de woordenlijst: (voeding, ontbijt, lunch, avondeten, vet, zout, suiker, verse groente,
fruit, vitamines, bewegen, sport) en bespreek ze.
stel ook de volgende vragen aan uw cursisten:
- eet jij gezond?
- wat eet je bij het ontbijt?
- eet je veel fruit?
- hoeveel groente eet je op een dag?
- snoep je veel?
- Drink je genoeg?
- rook je?
- Beweeg je veel?
- Doe je aan sport?
- etc.
gezond of ongezond? (groepswerk)
Geef uw cursisten de les vóór u deze oefening gaat doen de opdracht om tijdschriften of folders mee
te brengen van de supermarkt of andere winkels. Verdeel uw cursisten in kleine groepjes. elk groepje zorgt
voor eigen folders. laat de groepjes in de les afspreken wie bij welke supermarkt iets gaat halen en voor
welke les ze het bij zich moeten hebben. laat dit ook noteren in de agenda.
Geef in de les daarop elk groepje een groot vel papier, bijvoorbeeld van een ‘flap-over’, lijm, een schaar
en een dikke stift. De helft van de groepjes schrijft boven hun papier ‘GeZonD’ de andere groepjes
‘onGeZonD’. De cursisten van elk groepje knippen zoveel mogelijk afbeeldingen of woorden uit die hierbij
horen en plakken ze onder het woord op het vel papier. Ze mogen er ook woorden bijschrijven. laat als de
groepjes klaar zijn, steeds twee groepjes bij elkaar gaan zitten: een ‘gezond’ en een ‘ongezond’ groepje. De
cursisten vertellen aan het andere groepje wat ze allemaal hebben opgeplakt. is er discussie of iets wel of
niet gezond is? Dit is juist goed, het gaat om het gesprek. Vaak is het ook niet zo eenduidig.
hang de posters op in het lokaal.
van harte beterschap (duo’s)
als iemand ziek is, is het leuk een kaartje te sturen. Kopieer werkblad 4.7a voor uw cursisten. Dit is een
ingevuld voorbeeld van een beterschapskaartje met daaronder een lege kaart. Bekijk eerst gezamenlijk het
voorbeeld: waar staat de naam? en het adres? waar staan de postcode en de woonplaats? wat schrijf je
links op de kaart? wie heeft de kaart geschreven? laat de cursisten de kaart overschrijven.
met behulp van werkblad 4.7b en 4.7c moeten uw cursisten zelf een kaart schrijven. Verdeel uw cursisten
in tweetallen. cursist B is ‘ziek’. cursist a schrijft het kaartje aan cursist B. hij moet diens naam, adres,
postcode en woonplaats op de goede plaats invullen rechts op het kaartje. hiervoor moet hij vragen stellen
aan cursist B: hoe heet je? wat is je achternaam? hoe spel je dat? wat is je adres? op werkblad 4.7B hoeft
de cursist links enkel zijn eigen naam in te vullen. op werkblad 4.7c vult hij ‘Van harte beterschap’ en zijn
eigen naam in.
thema 4 - GeZonDheiD
10
THEMA 4

Vervolgens is cursist a ziek. nu moet B een kaartje schrijven.
een vaardiger cursist kan meer op een kaartje schrijven.
loop zelf rond en help waar nodig. controleer of alle gegevens op de juiste plaats staan en correct zijn
gespeld. laat fouten verbeteren.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
UitVOeren
Kies voor uw cursisten één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van uw
cursisten. Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 4.
praktijkopdracht 1: mijn huisarts
laat uw cursisten thuis de gegevens van hun eigen huisarts opzoeken:
- naam, adres en telefoonnummer
- tijden van het spreekuur
- wanneer je kunt bellen voor een afspraak
laat uw cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren wanneer en (eventueel) met wie ze de opdracht
gaan uitvoeren en waar ze de informatie gaan zoeken. De afspraak ook in de agenda schrijven! als ze niet
alle gegevens thuis hebben, moeten ze langs de praktijk van hun huisarts gaan om een foldertje te halen
waar alles op staat.
De cursisten noteren de gevonden informatie onder ‘uitvoeren’ (stap 2).
evalueer de volgende les de praktijkopdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkopdrachtformulier:
waar heb je de informatie gevonden? heb je alle informatie compleet? waar ga je deze informatie
bewaren? is het bijvoorbeeld een goed idee om het vóór in je agenda schrijven?
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
praktijkopdracht 2: een folder halen bij de huisarts
laat uw cursisten in kleine groepjes naar een/hun huisartsenpraktijk in de buurt gaan en daar aan de
assistente een foldertje vragen over bijvoorbeeld stoppen met roken, afvallen, diabetes, of allergie.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven wanneer en met wie ze de
opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. Ze moeten ook
bedenken wanneer de praktijk open is en welke vraag ze precies gaan stellen. De cursisten schrijven hun
afspraak in de agenda.
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) kunnen de cursisten de titels van de meegebrachte foldertjes schrijven. De
foldertjes zelf kunnen ze in een plastic hoesje achter het praktijkopdrachtformulier in hun map bewaren.
evalueer na afloop de praktijkopdracht onder stap 3 (‘terugkijken’) op het praktijkopdrachtformulier.
Bespreek samen de volgende vragen:
-
is de opdracht gelukt?
thema 4 - GeZonDheiD
11
THEMA 4

-
-
-
-
-
-
-
waren alle cursisten die mee zouden gaan (op tijd) aanwezig?
welke folders hebben jullie gekregen?
welke vind je interessant?
Denk je dat je de folder een beetje kunt begrijpen?
heb je de folders zelf gepakt of heb je de assistente erom gevraagd?
hoe ging dat?
etc.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
praktijkopdracht 3: naar de supermarkt
het onderwerp gezonde voeding is aan de orde geweest. stuur uw cursisten in kleine groepjes naar
een winkel of supermarkt in de buurt en laat hen samen één product kopen dat lekker én gezond is en
meenemen naar de les. Dit kan tijdens de groepsles. u kunt dit bijvoorbeeld een half uur voor de pauze
laten doen. Van te voren laat u de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven
met wie ze de opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen (geld, een tas) of
voorbereiden. spreek een (laag) maximum bedrag af.
Bij stap 2 (‘uitvoeren’) kunt u bijvoorbeeld een gedeelte van de verpakking laten plakken van het product
dat ze gekocht hebben.
evalueer na afloop de praktijkopdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkopdrachtformulier. u
bespreekt samen wat de verschillende groepjes gekocht hebben en waarom. ook vertellen uw cursisten
elkaar hoe het winkelen gegaan is. eet gezamenlijk alles lekker op.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 4. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 4.8 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede en
derde kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom. controleer
door middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld. of gebruik de
knipbladen als controlemiddel.
laat zo alle doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren. Kennen/kunnen ze het inderdaad?
thema 4 - GeZonDheiD
12
THEMA 4

Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 4.8 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog eens
de werkbladen, etc.
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of juist hetzelfde gaan doen bij
het volgende thema.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 4 - GeZonDheiD
13
THEMA 4

lesvoorbereiding
thema 5 werK

Waar gaat het over?
Dit thema is een eerste oriëntatie op het zoeken naar werk en het inzicht krijgen in persoonlijke
interesses, eigenschappen en vaardigheden.
algemene doelen
De cursist weet waar je terecht kan voor het zoeken naar werk. hij/zij kan op een eenvoudige manier
met anderen informatie uitwisselen over beroepen, persoonlijke voorkeuren en eigenschappen.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kent een aantal beroepen.
De cursist kan (via internet) een adres of telefoonnummer opzoeken.
De cursist weet waar het uwV is en wat je daar kunt doen.
De cursist weet waar een uitzendbureau is en wat je daar kunt doen.
De cursist kent een aantal eigenschappen die nodig zijn om te kunnen werken in een bepaalde
functie.
De cursist kan in simpele bewoordingen de voorkeur uitspreken voor een beroep of activiteit.
De cursist kan antwoorden geven over zijn personalia.
De cursist kan eenvoudige informatie vragen met gebruik van vraagwoorden.
De cursist kan eenvoudige vragen stellen over de personalia van anderen.
De cursist kan zichzelf presenteren.
aandachtspunten
in dit thema komt een aantal zaken niet aan bod: het zoeken naar passende vacatures, je inschrijven bij
uwV of uitzendbureau, solliciteren. cursisten die een traject inburgering en werk gaan doen, krijgen dit
nog uitgebreid aangeboden.
ook toekomstige oGo-cursisten zullen het onderdeel werk Zoeken doorlopen.
in Klaar voor de start gaat het voornamelijk om een eerste kennismaking met de woordenschat rondom
beroepen en werk zoeken. ook oefenen cursisten op een eenvoudige manier al met het ‘jezelf kennen
en presenteren’ en bereiden zich zo voor op een gemotiveerde keuze voor een bepaald beroep of
andere activiteit.
thema 5 - werK
2
THEMA 5

thema 5 Werk
doel van het thema: de cursist maakt een begin met de oriëntatie op werk
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
waar kan je werk
• De cursist kent een aantal beroepen.
Film: werk
Kns thema 1
zoeken?
• De cursist kan (via internet) een adres of telefoonnummer opzoeken.
e-learning
hoe kan je je inschrijven? • De cursist weet waar het uwV is en wat je daar kunt doen.
werkbladen: 5.0, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4,
welke eigenschappen • De cursist weet waar een uitzendbureau is en wat je daar kunt doen.
5.5, 5.6, 5.7, 5.8
heb je nodig?
• De cursist kent een aantal eigenschappen die nodig zijn om te kunnen werken Knipbladen: 5.1, 5.2, 5.3, 5.4
interview met een
in een bepaalde functie.
Formulieren praktijkopdracht
beroepsbeoefenaar • De cursist kan in simpele bewoordingen de voorkeur uitspreken voor een wit stevig papier
beroep of activiteit.
Gekleurd stevig papier
• De cursist kan antwoorden geven over zijn personalia.
Dobbelsteen
• De cursist kan eenvoudige informatie vragen met gebruik van vraagwoorden.
• De cursist kan eenvoudige vragen stellen over de personalia van anderen.
• De cursist kan zichzelf presenteren.
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
Beroepen
1. Zoek het beroep
Gebruik Gebruik
Kijkvragen
• welk beroep heb jij? (klassikaal)
2. naar het uwV
maken van maken van
Groepsgesprek
• wat hoort bij dat beroep? (groepswerk)
3. het interview
werkblad 5.8 werkblad 5.8
• Beroepen ‘memory’ (groepswerk)
4. een vacature zoeken in een Knipbladen
• speel het beroep (klassikaal)
krantje
woorden-
• welk beroep hoort bij de zin? (individueel, duo’s)
schrift
• welk beroep vind je leuk? (individueel, klassikaal)
werk zoeken: het uwV en het uitzendbureau
• waar kun je werk zoeken? (klassikaal)
• Puzzel ‘werk zoeken’ (duo’s)
• Zoeken op internet: waar is het uwV? (duo’s)
eigenschappen en interesses
• wat moet je kunnen voor dat werk? (klassikaal, duo’s)
• Vragen stellen (groepswerk)
• wie ben je, wat kan je, wat wil je? (groepswerk)
• wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik? (individueel, klassikaal)
• wat doe jij? (wisselende duo’s)
• Dit ben ik! (individueel, klassikaal)
thema 5 - werK
3
THEMA 5

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat Jan, tarik en Zoera vandaag praten over werk.
Korte inhoud van de film:
op het winkelplein bij het uitzendbureau bekijkt Jan vacatures in de etalage. tarik komt aanlopen met
een zware tas boodschappen. Ze maken een praatje. Jan vertelt dat hij leraar is (werkloos). Dat komt
goed uit, want tarik wil taxichauffeur worden en is benieuwd wat hij daarvoor moet leren. Jan legt het
hem uit: nederlands spreken, klantvriendelijk zijn, de omgeving kennen, omgaan met lastige klanten.
Ze lopen samen naar huis. als Zoera met een emmer naar buiten komt, vertelt tarik enthousiast dat hij
werk gaat zoeken. maar Zoera heeft al werk voor hem gevonden: ramen lappen. tarik geeft gedwee
gevolg aan het verzoek, maar beklaagt zich tegenover Jan over Zoera. hij maakt een grapje over ‘lastige
klanten’. Jan biedt tarik vijf euro als hij ook zijn ramen lapt. tarik heeft een beter voorstel: Jan kan hem
in ruil beter nederlands leren spreken!
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 5.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
heb jij werk?
welk beroep heb jij?
wat moet je kunnen voor dat beroep?
weet je wat een uitzendbureau is?
lap jij wel eens de ramen?
wat doe jij in het huishouden?
………………………………………………
thema 5 - werK
4
THEMA 5

VOOrbereiden
beroepen
Welk beroep heb jij? (klassikaal)
Jan is (werkloze) leraar/docent. tarik wil taxichauffeur worden. Zoera is huisvrouw. Dit zijn allemaal
beroepen. schrijf het woord BeroeP op het bord. Vraag aan uw cursisten of zij ook een beroep hebben,
hier of in hun eigen land. Begrijpt iedereen wat dat beroep inhoudt? schrijf de beroepen van de
cursisten op het bord. maak zo een woordspin.
wie kent nog meer beroepen (bijvoorbeeld via partner of familie)? Voeg ze toe aan de woordspin.
Je kunt een beroep hebben, maar geen werk/baan. leg dat uit aan de hand van de situatie van Jan. Jan
is werkloos ofwel werkzoekend (hij zoekt werk).
Wat hoort bij dat beroep? (groepswerk)
Verdeel uw cursisten in groepjes van drie of vier personen. Voor deze oefening kopieert u knipblad 5.1
op wit stevig papier en knipblad 5.2 op (licht)gekleurd stevig papier. Dit doet u zovaak als u groepjes
hebt. Knip de kaartjes los en doe ze in envelopjes.
elk groepje krijgt een stapeltje witte en gekleurde kaartjes. Ze spreiden ze met de plaatjes naar boven
uit op de tafel. Geef de cursisten als opdracht dat ze steeds twee kaartjes naast elkaar moeten leggen:
het beroep en wat daar bij hoort. Ze moeten samen overleggen en tot een beslissing komen. het is
goed om de cursisten om de beurt een setje te laten leggen, waarna de anderen mogen zeggen of dat
volgens hen juist is. Dit voorkomt dat één cursist alles alleen doet. loop zelf rond en controleer of de
oefening goed is gedaan.
stel na afloop aan elk groepje vragen: wat hoort bij de politieagent? Bij wie hoort de schaar?
beroepen ‘memory’ (groepswerk)
Kopieer voor elk groepje knipblad 5.3 op gekleurd stevig papier. Knip de kaartjes los. hierop staan de
namen van de beroepen van knipblad 5.1. De witte kaartjes van knipblad 5.1 heeft u nu weer opnieuw
nodig.
Geef elke groep twee stapeltjes kaartjes van bij elkaar passende beroepen en woorden. laat de kaartjes
schudden en door elkaar ondersteboven op tafel leggen. Doe het zonodig bij een groepje voor. De
cursisten draaien nu om de beurt twee kaartjes om: een wit en een gekleurd kaartje. Past het woord bij
het plaatje? Dan mag de cursist het setje ‘houden’. is de combinatie niet goed? Kaartjes terugdraaien en
de volgende cursist is aan de beurt. wie heeft de meeste kaartjes? laat het spel nog eens spelen.
nB: het memoryspel kan ook gedaan worden met de kaartjes van knipblad 5.1 en 5.2., dus met alleen
plaatjes.
Variatie: de kaartjes van knipbladen 5.1, 5.2 én 5.3 (beroepen, attributen en woorden) worden door
elkaar geschud. in elk groepje leggen de cursisten steeds om de beurt een woord bij het goede plaatje
en juiste attribuut. er komen nu dus steeds drie bij elkaar passende kaartjes naast elkaar op tafel te
liggen.
thema 5 - werK
5
THEMA 5

speel het beroep (klassikaal)
Gebruik voor deze oefening de kaartjes van knipblad 5.1 of 5.3. het is leuk om met uw cursisten in een
kring (alleen stoelen) te gaan zitten.
De cursisten beelden om de beurt voor de groep het beroep uit dat is vermeld op het kaartje dat ze van
de docent krijgen. De anderen raden de naam van het beroep. Doe het uitbeelden zelf eerst een keer
voor. misschien is er een cursist die zelf een beroep kan verzinnen en uitbeelden?
Welk beroep hoort bij de zin? (individueel/duo’s)
Voor deze oefening hebben uw cursisten werkblad 5.1 nodig.
lees de zinnen hardop voor en laat ze door de cursisten samen nazeggen. Doe dit zonodig meerdere
keren. Bespreek moeilijke woorden.
leg vervolgens uit wat de bedoeling is: de cursisten moeten steeds een beroep combineren met een
bijpassende zin. Geef een voorbeeld.
laat de cursisten eerst individueel het blad maken. laat in duo’s controleren of ze hetzelfde hebben
ingevuld. loop rond en help waar nodig. leg onbekende woorden uit of laat ze opzoeken. De cursisten
bewaren het blad in hun map.
Welk beroep vind je leuk? (individueel/klassikaal)
Voor deze oefening heeft u opnieuw de kaartjes van knipblad 5.1 nodig. leg bij elk groepje cursisten
het stapeltje kaartjes neer. De cursisten spreiden ze uit op de tafel.
schrijf de volgende zinsconstructies op het bord:
- ik vind ………… leuk.
- ik vind …………… niet leuk.
Vraag aan uw cursisten of ze ieder voor zich een kaartje willen pakken met een beroep dat hen leuk lijkt.
als twee cursisten hetzelfde kaartje willen, leggen ze het tussen hen in.
Vraag elke cursist welk kaartje hij/zij gepakt heeft: welk beroep vind jij leuk? De cursist antwoordt
volgens de eerste zinsconstructie op het bord (ik vind ……leuk). Vraag ook waarom hij/zij dat beroep
leuk vindt.
nB: cursisten hoeven nog geen correcte ‘want-’ of ‘omdat’ -constructie te gebruiken. Ze mogen
volstaan met bijvoorbeeld: ‘het is buiten’ of: ‘Je krijgt veel geld’.
Vervolgens moet elke cursist een kaartje pakken van een beroep dat hem/haar helemaal niet leuk
lijkt. Vraag elke cursist: welk beroep vind je niet leuk? De cursist antwoordt volgens de tweede
zinsconstructie op het bord (ik vind ……niet leuk.) Vraag opnieuw naar het waarom van de keuze.
praktijkopdracht ‘Zoek het beroep’
Doe nu de Praktijkopdracht 1 van thema 5: ‘Zoek het beroep’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
thema 5 - werK
6
THEMA 5

WerK ZoeKen: het uWv en het uitZendbureau
Waar kun je werk zoeken? (klassikaal)
Kom nogmaals terug op de film en bespreek in een groepsgesprek de volgende vragen:
- waar komen Jan en tarik elkaar tegen? (voor het uitzendbureau)
- wat doet Jan daar? (vacatures bekijken)
- wat is een vacature? (plek waar ze een medewerker nodig hebben)
- wat zoekt Jan? (een baan/werk als leraar)
- waarom? (hij wil werken, hij is werkloos, hij zoekt een baan)
- waarom is werk belangrijk? (geld verdienen, het is leuk)
- wat heb je nodig als je werk zoekt? (diploma, ervaring)
- hoe kun je nog meer werk vinden? (de krant, internet, via familie/vrienden, via het uwV)
schrijf belangrijke woorden ook op het bord. Deze zijn weer nodig bij de puzzel in volgende oefening.
Vraag werkende cursisten ook naar eigen ervaringen met werk zoeken, uitzendbureau of uwV.
puzzel ‘werk zoeken’ (duo’s)
Kopieer voor uw cursisten werkblad 5.2. Dit is een kruiswoordpuzzel. als de cursisten goed hebben
opgelet bij het groepsgesprek, kunnen ze de woorden op de goede plaats invullen in de puzzel. De
ingevulde woorden kunnen ze wegstrepen in het woordenrijtje onder aan de bladzijde. laat de cursisten
in tweetallen werken. om de beurt lezen ze een vraag hardop voor en samen zoeken ze het antwoord.
welk duo heeft alles goed?
De cursisten doen het werkblad in hun map.
Zoeken op internet: Waar is het uWv? (duo’s)
laat deze opdracht zo mogelijk in de groepsles doen, zodat u kunt assisteren bij het zoeken op internet.
Bij het formeren van de duo’s kunt u een cursist die handig is op internet koppelen aan iemand die het
nog moeilijk vindt. laat de ‘zwakste’ cursist de computer bedienen en de ander aanwijzingen geven. De
gevonden gegevens noteren de cursisten op werkblad 5.3a.
uw cursisten moeten in tweetallen op internet het adres van de dichtstbijzijnde uwV-vestiging
opzoeken en noteren. Ze kunnen zoeken op www.werk.nl. De vervolgstappen staan op het werkblad.
Bespreek samen wat de dichtstbijzijnde uwV-vestiging is. laat de vragen beantwoorden.
een variant is de internetzoekopdracht op werkblad 5.3b: De cursisten noteren het adres en
telefoonnummer van een uitzendbureau bij hen in de buurt. Ze kunnen zoeken op www.uitzendbureau.
nl. De vervolgstappen staan weer op het werkblad. laat ook de vraag beantwoorden.
cursisten die snel klaar zijn kunnen samen enkele vacatures nader bekijken. Begrijpen ze de informatie?
Vinden ze de baan leuk?
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
praktijkopdracht ‘naar het uWv’
Doe nu Praktijkopdracht 2 van thema 5: ‘naar het uwV’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
thema 5 - werK
7
THEMA 5

eigenschappen en interesses
Wat moet je kunnen voor dat werk? (klassikaal/duo’s)
om dit subthema te introduceren, komt u met uw cursisten nogmaals even terug op de film in een
groepsgesprek.
Jan zegt dat tarik veel moet kunnen of leren om taxichauffeur te kunnen worden. weet je nog welke
dingen dat waren?
- autorijden (tarik heeft een rijbewijs)
- goed nederlands spreken
- (klant-)vriendelijk zijn
- de omgeving kennen
- omgaan met lastige klanten
sommige dingen kun je leren, bijvoorbeeld autorijden of nederlands praten. Dit zijn vaardigheden.
andere dingen leer je niet, bijvoorbeeld ‘vriendelijk zijn’. Zo ben je gewoon. het zit in je karakter. Dat
zijn eigenschappen.
Bedenk met uw groep nog meer dingen die je kunt leren en dingen die als eigenschappen ‘bij je horen’.
schrijf ze in twee kolommen op het bord onder VaarDiGheDen en eiGenschaPPen.
Bespreek vervolgens aan de hand van een paar aansprekende voorbeelden de vaardigheden en/of
eigenschappen die bij een bepaald beroep horen.
Gebruik hiervoor bijvoorbeeld weer de kaartjes van knipblad 5.1. Formeer tweetallen. Geef elk duo
een kaartje en laat ze samen bedenken welke eigenschappen en vaardigheden iemand moet hebben die
politieagent is, docent of kapper. laat een cursist van elk duo verslag uitbrengen aan de groep.
vragen stellen (groepswerk)
Deze oefening bereidt uw cursisten voor op het stellen van vragen in de volgende oefeningen en de
praktijkopdrachten.
introduceer eerst de vraagwoorden. schrijf de vraagwoorden (wie, wat, waar, hoe en wanneer) onder
elkaar op het bord. Geef met elk vraagwoord een paar voorbeelden, zodat cursisten weten dat ‘waar’
naar een plaats vraagt; ‘wie’ naar een persoon etc. stel uw cursisten een aantal simpele vragen met de
verschillende vraagwoorden en controleer zo of ze de betekenis ervan begrijpen.
Verdeel uw cursisten in groepjes. ieder groepje krijgt een dobbelsteen. Kopieer voor uw cursisten
werkblad 5.4. hierop staan bij elk aantal ogen een vraagwoord en verschillende voorbeeldvragen met
dat vraagwoord.
De eerste cursist van een groepje gooit met de dobbelsteen. hij kijkt op zijn werkblad welk vraagwoord
er hoort bij het aantal ogen dat hij heeft gegooid. hij stelt een vraag met dat vraagwoord aan de
cursist rechts van hem. hij kan hierbij een vraag kiezen uit de voorbeelden, maar mag natuurlijk ook
zelf een vraag bedenken. De cursist rechts van hem geeft antwoord en werpt vervolgens zelf met de
dobbelsteen. hij stelt een vraag aan de volgende cursist, deze geeft antwoord, en zo gaat de beurt
rond.
Doe het zelf eerst voor en zorg dat iedereen de bedoeling van het spel begrijpt. laat het spel lang
genoeg duren om de vragen goed in te slijpen. loop zelf rond en geef feedback op het correct stellen
thema 5 - werK
8
THEMA 5

van de vragen. De antwoorden hoeven niet perfect geformuleerd te zijn. het gaat erom dat de cursisten
de vragen begrijpen en daar een adequaat antwoord op geven.
laat de cursisten het werkblad in hun map bewaren en geef als opdracht dat ze de vragen thuis een
aantal keer hardop moeten lezen.
Wie ben je, wat kan je, wat wil je? (groepswerk)
maak groepjes van drie of vier cursisten. Kopieer voor elk groepje knipblad 5.4 op stevig papier en
knip de kaartjes los. Doe ze voor elk groepje in een envelopje. op ieder kaartje staat een vraag over hoe
iemand is, wat iemand kan of wat iemand wil.
De eerste cursist pakt een kaartje van de stapel en stelt hem aan de andere cursisten van zijn groepje.
De vragen kunnen beantwoord worden met ‘ja/nee/soms’ of ‘ik weet het niet’. schrijf dit op het bord.
Doe het eerst een keer voor. loop zelf rond, leg zonodig moeilijke woorden uit en bied hulp waar nodig.
Deze oefening is een voorbereiding op de volgende oefening, waarbij (een deel) van de vragen opnieuw
terugkomen.
Wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik? (individueel/klassikaal)
Voor deze oefening kopieert u werkblad 5.5a, b en c. hierop staan een aantal eigenschappen,
vaardigheden en wensen die de cursisten ieder voor zich moeten aankruisen.
Vraag een aantal cursisten wat ze goed kunnen, wat ze leuk vinden om te doen, wat ze (later) willen
doen. Deel de werkbladen uit. lees alle zinnen eerst een keer voor en laat ze nazeggen. Begrijpt
iedereen de woorden? Bespreek onduidelijkheden.
leg uit wat de bedoeling is. Geef voorbeelden van uzelf. Benadruk dat ‘nee’ invullen ook goed kan zijn:
wie niet rustig is, is een druk persoon, daar is niets mis mee. Geef ook een voorbeeld waarbij u zelf
‘nee’ zou aankruisen. Bij elke vraag is er een mogelijkheid om zelf nog iets aan de lijst toe te voegen.
misschien heeft een cursist zware rugklachten, kan hij heel goed voetballen of wil hij terug naar zijn
vaderland. hij kan deze dingen dan in de laatste vakjes schrijven.
laat de cursisten individueel de werkbladen invullen. als iedereen klaar is kunt u de werkbladen
nabespreken door aan elke cursist iets te vragen over wat hij/zij bij een bepaalde zin heeft aangekruist.
Vraag ook door; kan de cursist er iets meer over vertellen? De cursisten bewaren de werkbladen in hun
map.
Wat doet u? (wisselende duo’s)
om samen te inventariseren op welke gebieden uw cursisten al actief zijn en participeren in de
nederlandse samenleving is dit een leuke oefening. Kopieer werkblad 5.7. Geef uw cursisten de
opdracht om rond te lopen door het lokaal. Ze moeten aan verschillende medecursisten de vragen
stellen die op het werkblad staan. Zegt een cursist ‘ja’ (bijvoorbeeld op de vraag of hij/zij lid is van de
bibliotheek), dan wordt zijn/haar naam genoteerd. in dat geval is het leuk als de cursist een extra vraag
stelt (bijvoorbeeld: ‘wat voor boeken haal je? hoe vaak ga je erheen?’) De verkregen extra informatie
kan in de laatste kolom genoteerd worden. antwoordt een cursist met ‘nee’, dan wordt er geen naam
ingevuld! De vragensteller moet dan verder lopen en op zoek gaan tot hij iemand heeft gevonden die
‘ja’ zegt. Zijn alle vragen voorzien van een naam en extra informatie? Dan mag de cursist gaan zitten.
als er in de hele groep niemand gevonden kan worden bij een activiteit, dan blijft dat vak leeg. Doe het
thema 5 - werK
9
THEMA 5

ondlopen en vragen stellen eerst duidelijk voor met een paar cursisten, zodat de hele groep begrijpt
wat de bedoeling is.
evalueer de oefening door vragen te stellen aan uw cursisten: wie is lid van de bibliotheek?, wie helpt
op de school van zijn/haar kind? Vraag al uw cursisten iets. op hun ingevulde werkblad lezen ze het
antwoord.
cursisten inspireren elkaar op deze manier om activiteiten te ondernemen. Ze kunnen elkaar tips
geven en op ideeën brengen. ook ontdekken ze misschien gemeenschappelijke interesses bij hun
medecursisten.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
dit ben ik! (individueel/klassikaal)
Bij deze oefening moeten uw cursisten gedurende enkele minuten zichzelf presenteren aan de groep.
Bij deze presentatie vertellen ze iets over hun personalia, hun voorgeschiedenis, hun huidige situatie, de
activiteiten die ze ondernemen, hun kwaliteiten en hun wensen voor de toekomst.
ter ondersteuning kunnen de cursisten werkblad 5.7 invullen als ‘rode draad’ voor hun betoog.
natuurlijk mogen ze hiervan afwijken. Behalve dit werkblad moeten ze van thuis iets meenemen,
bijvoorbeeld een foto waarop de cursist te zien is bezig met een bepaalde activiteit, of een voorwerp
dat iets vertelt over hun bezigheden (iemand die goed kan naaien kan bijvoorbeeld een zelfgemaakt
kledingstuk meebrengen of een foto van zichzelf achter de naaimachine).
u kunt uw cursisten het werkblad tijdens de groepsles laten invullen, zodat u zonodig wat hulp kunt
bieden. het oefenen van de presentatie en het zoeken van de foto of het voorwerp doen de cursisten
uiteraard thuis. spreek duidelijk af met uw groep wanneer de presentaties zijn. laat de cursisten dit
noteren in hun agenda.
het is leuk om tijdens de presentaties in een grote kring te gaan zitten (alleen stoelen). Dit geeft een
leuke sfeer en het is minder eng om iets te vertellen dan voor de klas. De cursist die zichzelf presenteert
laat zijn foto of voorwerp zien en vertelt kort iets over zichzelf. De anderen mogen vragen stellen. als
een cursist iets liever niet vertelt, hoeft dat natuurlijk niet. schrijf de zin op het bord: ‘Dat zeg ik liever
niet’. Bespreek kort hoe het ging: was de cursist goed te verstaan?, gebruikte hij/zij goede zinnen?, was
de foto/het voorwerp leuk? hoe was de houding/lichaamstaal?
De cursisten bewaren hun werkblad en de foto in hun map.
praktijkopdracht ‘het interview’
Doe nu Praktijkopdracht 3 van thema 5: ‘het interview’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
thema 5 - werK
10
THEMA 5

UitVOeren
Kies voor uw cursisten één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van uw
cursisten. Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 5.
praktijkopdracht 1: Zoek het beroep
laat uw cursisten in tweetallen door het schoolgebouw lopen. welke beroepen komen ze tegen in de
school? (conciërge, kantinemedewerker, schoonmaker, docent, administratief medewerker, receptioniste)
als de cursisten het beroep niet kennen, moeten ze het vragen aan de betrokken medewerker. hoe gaan
ze dat vragen? laat de vraag noteren op het formulier onder stap 1 (‘Voorbereiden’), bijvoorbeeld: ‘mag ik
iets vragen? wat is uw beroep?’. hoe gaan ze het gesprek afsluiten? (bijvoorbeeld: ‘Bedankt.’) laat ook dit
noteren.
laat opschrijven met wie en wanneer ze de opdracht gaan doen. Dit schrijven de cursisten ook in hun
agenda.
De cursisten noteren de gevonden beroepen onder ‘uitvoeren’ (stap 2), eventueel met de naam van de
medewerker erbij.
evalueer de praktijkopdracht bij terugkomst in het lokaal onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het
praktijkopdrachtformulier. was de opdracht moeilijk of makkelijk? hoeveel beroepen hebben ze gevonden?
hebben de cursisten vragen gesteld? Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling of uitleg
gevraagd? hebben ze alle woorden (beroepen) goed geschreven? welk groepje heeft de meeste beroepen
gevonden?
een variant op de vorige opdracht die wat meer durf vraagt van cursisten: laat uw cursisten in twee- of
drietallen door een winkelstraat in de buurt lopen. welke beroepen komen ze tegen? (verkoper, slager,
kapper, groenteman, glazenwasser, politieagent, serveerster etc.)
als de cursisten het beroep niet kennen, kunnen ze het vragen aan de betrokken medewerker. hoe gaan
ze dat vragen? laat de vraag noteren op het formulier bij ‘welke woorden/zinnen?’ onder ‘voorbereiden’
(bijvoorbeeld: ‘mag ik iets vragen? wat is uw beroep?’).
wat de cursisten in dit geval zeker moeten opschrijven onder ‘Voorbereiden’ is niet alleen met wie en
wanneer ze de opdracht gaan uitvoeren, maar ook waar. laat hen de afspraak ook in hun agenda schrijven.
De cursisten noteren de gevonden beroepen weer onder ‘uitvoeren’.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ op het praktijkformulier. was de opdracht
moeilijk of makkelijk? hoeveel beroepen hebben ze gevonden? hebben de cursisten vragen gesteld?
Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling of uitleg gevraagd? hebben ze alle woorden
(beroepen) goed geschreven? welk groepje heeft de meeste beroepen gevonden?
het praktijkopdrachtformulier bewaren de cursisten in hun map.
praktijkopdracht 2: naar het uWv
laat uw cursisten in twee- of drietallen naar het uwV gaan of naar een uitzendbureau in de buurt. laat
hen een vacature zoeken (buiten in de etalage of binnen op het vacaturebord) die ze leuk vinden. Ze
thema 5 - werK
11
THEMA 5

noteren het soort werk (beroep), waar (naam en plaats bedrijf) en voor hoeveel uur per week de vacature is.
Vaardige cursisten mogen ook extra informatie (salaris, eisen, hoe te solliciteren), opschrijven.
onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren de cursisten wanneer, met wie en waar ze de opdracht gaan doen.
De afspraak schrijven ze ook in hun agenda. ook schrijven ze op welke woorden/zinnen ze nodig hebben
(bijvoorbeeld: ‘mogen we even rondkijken?’ of ‘waar zijn de vacatures?’) help uw cursisten hierbij. Bij: ‘wat
moet ik meenemen?’ valt te denken aan bijvoorbeeld pen en papier of een fotocamera (of mobieltje met
camera), zodat de cursisten ter plekke een foto kunnen maken.
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) noteren ze de gevonden informatie en plakken ze eventueel een foto.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier.
was iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht moeilijk of makkelijk? heb de cursisten alleen
rondgekeken of ook nog vragen gesteld? Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling of uitleg
gevraagd? hebben ze goede informatie gevonden? laat uw cursisten vertellen en gevonden informatie
uitwisselen.
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 3: het interview
uw cursisten gaan in twee- of drietallen een nederlandstalig persoon interviewen over zijn of haar beroep.
Dit mag een bekende zijn van één van de cursisten of iemand die werkzaam is in de school. het kan ook
iemand zijn die in de buurt van de school werkt, bijvoorbeeld in een winkel of garage.
onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren de cursisten wanneer, met wie en waar ze de opdracht gaan doen
en wat ze moeten meenemen (afspraak ook in de agenda). ook schrijven ze op welke woorden/zinnen ze
nodig hebben. (‘mag ik een paar vragen stellen over uw werk?’, ‘Bedankt voor het gesprek.’)
neem voldoende tijd voor het samen opstellen van een paar goede vragen. u kunt dit misschien het beste
klassikaal begeleiden, door wat voorbeelden op het bord te schrijven die u samen met de cursisten bedenkt.
Bijvoorbeeld:
- wat is uw beroep?
- wat doet u allemaal op een dag?
- Vindt u het een leuk beroep?
- wat vindt u niet zo leuk?
- heeft u leuke collega’s?
- Doet u dit werk al lang?
- welke school hebt u hiervoor gedaan?
- hoe hebt u deze baan gevonden?
- Verdient u goed?
- wilt u dit werk nog lang doen?
- etc.
ieder groepje kan er dan een paar uitkiezen en opschrijven. Deze vragen noteren de cursisten alvast bij
‘uitvoeren’ (stap 2), zodat ze het antwoord er tijdens het interview achter kunnen schrijven.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. was
iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht moeilijk of makkelijk? hebben alle cursisten iets
gevraagd? Begrepen ze de antwoorden? hebben ze om herhaling of uitleg gevraagd? (met welke zinnen?)
thema 5 - werK
12
THEMA 5

laat uw cursisten vertellen en ervaringen uitwisselen. Zouden ze het beroep van de geïnterviewde zelf ook
willen doen?
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 4: een vacature zoeken in het krantje
Geef uw cursisten als opdracht om - alleen of in tweetallen - thuis in een huis-aan-huis krantje een vacature
te zoeken die ze leuk lijkt. Vaak zijn deze ‘plaatselijke’ vacatures tamelijk eenvoudig opgesteld en gaat het
om meer herkenbare beroepen. laat onder stap 1 (‘Voorbereiden’) opschrijven wanneer en waar ze gaan
zoeken (thuis of in de bibliotheek) en eventueel met wie ze de opdracht gaan doen. spreek weer duidelijk af
wanneer de opdracht klaar moet zijn.
De gevonden vacature moeten ze uitknippen en opplakken onder ‘uitvoeren’ (stap 2). Vervolgens moeten
ze de vragen op het formulier over de vacature beantwoorden.
evalueer de volgende les de praktijkopdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkopdrachtformulier.
Bespreek ook de volgende vragen: in welk krantje heb je de vacature gevonden? waarom heb je deze
vacature gekozen? Kon je het antwoord op de vragen vinden?
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 5. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 5.8 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede en
derde kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom. controleer door
middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld. Gebruik hiervoor
bijvoorbeeld de kaartjes van de knipbladen of de vragen van de werkbladen en/of de woordenlijst.
laat zo alle doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren. Kennen/kunnen ze het inderdaad?
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 5.8 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog eens
de werkbladen, etc.
welke woorden staan er in het woordenschrift? welk woorden / zinnen zijn heel handig om weer te
gebruiken?
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of juist hetzelfde gaan doen bij
het volgende thema. De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 5 - werK
13
THEMA 5

lesvoorbereiding
thema 6 FeestDaGen en VriJe tiJD

Waar gaat het over?
in dit thema staan gezin en familie, feestdagen en vrijetijdsbesteding centraal.
algemene doelen
De cursist kan bij een aantal feestdagen en familieaangelegenheden gepast handelen. ook kan de
cursist een voorkeur uitspreken voor een activiteit in de vrije tijd.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kent de nederlandse woorden voor gezins- en familieleden.
De cursist kent een aantal familieaangelegenheden: de geboorte, de verjaardag, het huwelijk, het
overlijden.
De cursist kan in het nederlands iemand feliciteren/condoleren.
De cursist kan een eenvoudig kaartje schrijven.
De cursist kent een aantal (nederlandse) feestdagen: sinterklaas, Kerst, suikerfeest en
bijbehorende gebruiken.
De cursist kent een aantal activiteiten voor de vrije tijd.
De cursist kan een voorkeur uitspreken voor een bepaalde activiteit.
De cursist kan op verschillende manieren informatie verzamelen over een activiteit (een keer kijken
bij een sport, kijken wat de openingstijden zijn van het zwembad, met iemand anders meegaan
naar zijn/haar sport, aan iemand informatie vragen over een activiteit, etc.)
De cursist kan op internet informatie verzamelen over activiteit van voorkeur (openingstijden,
adressen, etc.)
aandachtspunten
Bij dit thema is weer van belang dat cursisten weten wat in nederland algemeen gebruikelijk is rondom
feestdagen en speciale gelegenheden.
wat vier je in de familie? wat doe je ook met anderen? wanneer stuur je een kaartje en wat schrijf je
daarop? wanneer geef je een cadeautje en wat geef je dan (en wat niet)? hoe brengen nederlanders
hun vrije tijd door en hoe zou je daar zelf aan willen en kunnen deelnemen?
houd bij het onderdeel ‘Gezin en familie’ rekening met gevoeligheden. Veel cursisten missen hun familie
die in het buitenland woont, of hebben onder nare omstandigheden familie verloren.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
2
THEMA 6

thema 6 feestdagen en vrije tijd
doel van het thema: de cursist kan bij een aantal feestdagen en familieaangelegenheden gepast handelen. ook kan de cursist een voorkeur uitspreken voor een activiteit in de vrije tijd
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
2.2 omgangsvormen,
waarden en normen:
omgaan met ongewone
of botsende gewoontes,
waarden en normen.
Vooral 2.2.3: kent de
belangrijkste nederlandse
feestdagen en hun religieuze
of historische achtergrond
(stelt zich op de hoogte
van wat er bij de viering
van deze feesten wordt
verwacht op school, in de
buurt, op het werk. laat
anderen vrij in de viering van
de belangrijkste religieuze
en politieke feestdagen en
de achtergronden van de
gebruiken die erbij horen.
Film: feestdagen en vrije tijd
e-learning
werkbladen: 6.0, 6.1, 6.2, 6.3, 6.4,
6.5, 6.6, 6.7, 6.8 en 6.9
Kopieerbladen: 6.1, 6.2, 6.3
Verschillende kaarten (geboorte,
huwelijk, overlijden, felicitatie, zie
‘wanneer stuur je deze kaart?’)
Plaatjesmateriaal feestdagen
stevig papier (wit en gekleurd)
Formulieren praktijkopdrachten
De cursist kent de nederlandse woorden voor gezins- en familieleden.
De cursist kent een aantal familieaangelegenheden: de geboorte, de
verjaardag, het huwelijk, het overlijden.
De cursist kan in het nederlands iemand feliciteren / condoleren.
De cursist kan een eenvoudig kaartje schrijven.
De cursist kent een aantal (nederlandse) feestdagen: sinterklaas, kerst,
suikerfeest en bijbehorende gebruiken.
De cursist kent een aantal activiteiten voor de vrije tijd.
De cursist kan een voorkeur uitspreken voor een bepaalde activiteit.
De cursist kan op verschillende manieren informatie verzamelen over
een activiteit van voorkeur (een keer kijken bij een sport, kijken wat de
openingstijden zijn van het zwembad, met iemand anders meegaan naar zijn /
haar sport, aan iemand info vragen over een activiteit, etc).
De cursist kan op internet informatie verzamelen over een activiteit van
voorkeur (openingstijden, adressen, etc.).
•
•
•
•
•
mijn familie
het gezin
Verjaardag
Feestdagen
Gewoontes bij
feestvieren
wat doe ik in mijn vrije
tijd?
•
•
•
•
2.3 deelnemen aan sociale
netwerken (kent doel en
gebruiken van culturele en
sportieve verenigingen)
2.4 aangaan en
onderhouden van alledaagse
sociale contacten (neemt
op passende wijze
contact op met buren en
bekenden bij belangrijke
familiegebeurtenissen)
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
3
THEMA 6

oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
Gezin en familie
1. Koop een kaart
Gebruik Gebruik
Kijkvragen
• het gezin en de familie (klassikaal)
2. De verjaardagskalender maken van maken van
Groepsgesprek
• De familiestamboom (klassikaal, groepswerk)
3. naar het buurthuis
werkblad 6.9 werkblad 6.9
woordweb bij vrije tijd of • Familieaangelegenheden (klassikaal, duo’s)
4. Bel voor informatie
vakantie
• Geboorte- en overlijdensberichten lezen (individueel, duo’s)
5. Gaan kijken bij een (sport) Knipbladen woorden-
• Feliciteren / condoleren 2 x(duo’s en wisselende duo’s)
activiteit
schrift
• wanneer stuur je deze kaart? (klassikaal, groepswerk)
• Kaartje schrijven (duo’s)
Feestdagen
• Feesten (klassikaal)
• wat doen mensen met…? (duo’s, klassikaal)
• Zo vieren wij dat feest (individueel, klassikaal)
Vrije tijd
• wat is vrije tijd? (klassikaal)
• wat doe je in je vrije tijd? (groepswerk, klassikaal)
• wat is jouw hobby?
• wat kan ik doen in mijn woonplaats? (duo’s, klassikaal)
• Zoeken op internet: wat kan ik doen in mijn woonplaats? (duo’s, klassikaal)
aandachtspunt
Differentiëren: gevorderden kunnen meer op een kaartje schrijven / maken een verjaardagskalender / …
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
4
THEMA 6

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat het vandaag feest is. Badria is jarig!
Korte inhoud van de film:
Zoera en Badria bakken een taart. Buurman Jan loopt over de galerij en komt op de heerlijke geur af.
Door het open keukenraam maakt hij een praatje. Badria is vandaag jarig. Jan feliciteert Badria en Zoera
en wordt uitgenodigd om een stukje taart te komen proeven. Jan zegt dat hij eerst nog een belangrijke
boodschap moet doen. een uurtje later staat Jan voor de deur met een mooi cadeautje. Jan is verbaasd
dat het cadeautje niet meteen wordt opengemaakt.
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 6.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Vier jij ook je verjaardag?
en die van je kind?
eet je dan ook taart?
Blaas je kaarsjes uit?
neem je een cadeautje mee als iemand jarig is? wat dan?
Pak jij een cadeautje meteen uit?
wat zeg je om iemand te feliciteren?
Geef je een hand of een zoen?
wat weet je van de nederlandse gewoontes rondom feestdagen?
Ken je nog meer feesten?
wat doe je dan?
………………………………………………
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
5
THEMA 6

VOOrbereiden
geZin en familie
het gezin en de familie (klassikaal)
ter voorbereiding op de volgende oefeningen en praktijkopdrachten, is het van belang dat uw cursisten
de namen van verschillende gezins- en familieleden kennen. houd een groepsgesprek. neem als
uitgangspunt het gezin van tarik en Zoera. Bespreek met uw cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
wie is de vader van Badria?
wie is haar moeder?
hoe noem je vader en moeder samen? (de ouders)
Ken je andere woorden voor vader en moeder? (pappa en mamma)
hoeveel kinderen hebben tarik en Zoera?
hebben ze een dochter of een zoon?
heeft Badria een zus of een broer?
is het een groot gezin of een klein gezin?
wat is het verschil tussen gezin en familie?
Vertel als u wilt aan de cursisten iets over uw eigen gezin: heeft u broers, zussen of kinderen? leven uw
ouders nog?
u kunt ook vragen stellen aan uw cursisten over hun eigen gezin, mits zij daar geen bezwaar tegen
hebben. Familie kan een gevoelig onderwerp zijn, houd daar rekening mee. (Bied nogmaals de zin ‘dat
zeg ik liever niet’ aan, zie thema 5.)
hebben uw cursisten kinderen? Zoons of dochters? hebben ze broers of zussen? hoeveel? leven hun
ouders nog? waar wonen die? etc. stel de vragen meerdere malen aan verschillende cursisten, zodat de
woorden en zinnen vaak herhaald worden.
teken op het bord een grote cirkel met daarin een kleinere cirkel. in de grote cirkel schrijft u
(bijvoorbeeld met geel) het woord Familie. in de kleinere cirkel schrijft u (ook met geel) GeZin. laat uw
cursisten woorden noemen die erbij horen en schrijf ze (met een andere kleur) in de juiste cirkel.
Zorg dat de volgende woorden in ieder geval aan bod komen: vader, moeder, ouders, dochter(s),
zoon(s), broer(s) en zus(sen), kind(eren), kleinzoon, kleindochter, oom, tante. mochten uw cursisten met
nog andere familieleden komen, zoals neef, nicht, schoonzus, etc., neem ze dan op in het schema. Zo
niet, laat ze dan achterwege.
de stamboom (klassikaal/groepswerk)
Kopieer voor uw cursisten werkblad 6.1. hierop staat de stamboom van de familie van Zoera.
spreek langzaam en duidelijk een aantal eenvoudige familierelaties uit met behulp van de stamboom.
Beperk u hierbij tot: vader en moeder (ouders), dochter, zoon, kind(eren), broer, zus, opa, oma, tante en
oom, bijvoorbeeld:
- Badria is de dochter van Zoera en tarik.
-
tarik is de vader van Badria.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
6
THEMA 6

-
-
-
-
-
-
-
Zoera is de moeder van Badria.
Dina is de moeder van Zoera.
Dina is de oma van Badria.
hassan is de vader van Zoera.
hassan is de opa van Badria.
sara is de zus van Zoera.
etc.
laat de cursisten de zinnen hardop nazeggen en in de stamboom kijken of ze kunnen vinden en
begrijpen wat u zegt. Kan iedereen in het schema lezen wie het kind is van wie en wie met wie
getrouwd is?
stel uw cursisten vervolgens allerlei vragen over de stamboom.
- wie is de man/de dochter van Zoera?
- hoe heet de vader/moeder/zus/broer van Zoera?
- wie is de opa/oma van Badria?
- hoeveel kinderen heeft Dina?
- met wie is … getrouwd?
- wie is de tante/oom van Badria?
- etc.
nB: indien dit gemakkelijk gaat en bekend lijkt, kunt u eventueel de verdere familie en schoonfamilie
bespreken. Deze woorden staan echter niet in de e-learning en woordenlijst:
- wie is de neef/nicht van Badria?
- wie is de schoonmoeder/-vader van tarik?
- wie is de schoonzoon van Dina?
- wie is de schoonzus van Zoera?
- en de zwager van tarik?
- etc.
afhankelijk van het niveau van uw groep kunt u de cursisten ook elkaar eenvoudige vragen laten stellen.
maak hiervoor groepjes van drie of vier cursisten. schrijf de volgende vragen op het bord:
- wie is de … van …?
- hoe heet de … van …?
om de beurt stelt een cursist uit elk groepje op deze manier een vraag. De andere cursisten uit het
groepje overleggen samen over het antwoord.
tot slot beantwoorden de cursisten individueel de vragen onder aan het werkblad. Ze controleren in hun
groepje of ze het juist hebben ingevuld.
loop rond en geef feedback.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
7
THEMA 6

familiezaken (klassikaal/duo’s)
Badria is jarig. Zij viert haar verjaardag. Bespreek met uw cursisten welke leuke gebeurtenissen in de
familie je nog meer kunt vieren (geboorte, huwelijk, diploma, etc.) wat is een verdrietige gebeurtenis?
(ziekte, overlijden).
schrijf op het bord naast elkaar de volgende woorden: De GeBoorte, De VerJaarDaG, het
oVerliJDen. (Deze drie gebeurtenissen komen straks terug in de werkbladopdracht.) Bespreek met uw
groep bij elke gebeurtenis wat bij hen de gebruiken zijn:
- wat doe je? wat zeg je?
- Ga je op bezoek, stuur je een kaart?
- eet of drink je iets speciaals?
- Geef je een cadeau of geld?
- Draag je speciale kleding?
- Zijn er speciale rituelen?
- Vieren uw cursisten hun verjaardag überhaupt? en die van hun kinderen?
- trakteren ze op school?
- sturen ze geboortekaarten of een overlijdensbericht?
- weten de cursisten hoe nederlanders omgaan met deze gebeurtenissen?
- Zijn er verschillen?
schrijf onder elke gebeurtenis de belangrijkste woorden die erbij horen op.
Deel werkblad 6.2 uit. Dit is een rubriceeroefening. lees samen eerst de woorden die ingevuld moeten
worden en controleer of iedereen de betekenis ervan begrijpt.
De cursisten overleggen in tweetallen en schrijven de gegeven woorden in de goede kolom. sommige
woorden kunnen meerdere keren worden gebruikt. misschien kennen cursisten nog andere woorden?
Die mogen ze er natuurlijk bij schrijven. loop rond en help waar nodig. inventariseer na afloop
gezamenlijk welke extra woorden de duo’s nog hebben bedacht.
geboorte- en overlijdensberichten (individueel/duo’s)
laat uw cursisten van thuis een krant(je) meenemen met daarin familieberichten (geboorte- en
overlijdensberichten) of neem zelf een paar kranten mee. (het heeft de voorkeur dat de cursisten zelf iets
meenemen!) laat elke cursist één geboorteberichtje en één overlijdensbericht uitknippen en opplakken
op werkblad 6.3.
Vervolgens moeten de cursisten de vragen op het werkblad beantwoorden over de berichten die zij
hebben opgeplakt. als het schrijven lastig is, kunt u ‘zwakke’ cursisten ook een lijn laten trekken van de
vraag naar de plaats in de advertentie waar het antwoord staat: waar staat het antwoord?
laat uw cursisten na afloop ruilen van werkblad met hun buurman/-vrouw. Deze leest de berichtjes
en kijkt of de antwoorden goed zijn. De cursisten geven elkaar feedback. iedere cursist doet zijn eigen
werkblad weer in zijn map.
feliciteren/condoleren: (duo’s)
Bij de vorige oefeningen is besproken wanneer cursisten iemand kunnen feliciteren of condoleren. in
deze oefening gaan ze de dialogen oefenen. op werkblad 6.4 staan vier voorgestructureerde dialogen.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
8
THEMA 6

lees ze enkele keren hardop voor en laat de zinnen steeds nazeggen. Doe de dialogen een keer voor
met een cursist. Vervolgens verdeelt u de cursisten in tweetallen. elk duo oefent de dialogen en wisselt
daarbij van rol. laat enkele duo’s een dialoogje voor de groep uitspelen. Geef feedback op uitspraak en
intonatie. Ga ook in op de non-verbale aspecten: geef je een hand of niet? hoe kijk je? Doe je nog iets
anders?
feliciteren/condoleren: (wisselende duo’s)
De cursisten passen de dialogen van werkblad 6.4 nu toe in de volgende spreekoefening. Kopieer
knipblad 6.1 enkele keren op stevig papier. Knip de vier kaarten los. op elke kaart staat een leuke
of verdrietige gebeurtenis. Geef elke cursist een kaart. alle cursisten lopen rond door het lokaal. met
verschillende cursisten die ze tegenkomen voeren ze het volgende gesprekje:
a: hoe gaat het?
B: ik heb een zoontje gekregen.
a: o wat leuk, gefeliciteerd!
B: Bedankt!
Doe dit gesprekje eerst een keer voor met een cursist. schrijf de vraag ‘wat is er aan de hand?’ op het
bord, zodat cursisten eventueel kunnen spieken.
Vervolgens vraagt B aan a wat er aan de hand is en reageert adequaat op de gebeurtenis:
B: wat is er aan de hand?
a: mijn opa is overleden.
B: wat erg, gecondoleerd!
a: Dank je.
Zijn beide gesprekjes gevoerd? Dan ruilen a en B van kaart en vervolgen hun weg door het lokaal,
spreken de volgende cursist aan, etc.
laat de cursisten tenminste 10 keer ruilen van kaart. Ze kunnen een kaart dus meerdere keren krijgen.
loop zelf rond en luister of doe mee. Geef feedback.
Wanneer stuur je deze kaart? (klassikaal/groepswerk)
Voor deze oefening heeft u een aantal verschillende kaarten nodig.
Zorg voor een aantal geboortekaartjes en overlijdensberichten, en een paar condoleancekaarten,
felicitatiekaarten voor een huwelijk, verjaardag en geboorte.
Verdeel uw cursisten in groepjes van vier personen. Geef elk groepje een paar verschillende kaarten, van
elke soort één. Vraag nu aan de groepjes steeds om een bepaald kaartje te pakken:
- Zoek een geboortekaartje (een kaartje dat ouders sturen om te vertellen dat ze een baby hebben).
- Zoek een kaart om de ouders te feliciteren met de baby.
- Zoek een kaart/bericht waarin staat dat iemand is overleden.
- Zoek een kaart om iemand te condoleren.
- Zoek een kaart om iemand te feliciteren met zijn verjaardag.
- Zoek een kaart om mensen te feliciteren met hun trouwen.
-
etc.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
9
THEMA 6

Vraag bij elke kaart waarom ze juist die kaart hebben gekozen. hoe kun je zien dat het een …… kaart
is? Bespreek daarbij kleur, typische afbeeldingen (een ooievaar, een beertje, twee ringen, ballonnen, een
stemmig boeket of treurwilg), een zwarte rand (op een rouwkaart) en belangrijke ‘herkenningswoorden’
(gefeliciteerd, geboren, met oprechte deelneming).
nB: als u ieder groepje andere kaarten heeft gegeven, kunt u deze oefening herhalen door de groepjes
te laten ruilen van kaarten en opnieuw de vragen te stellen.
praktijkopdracht ‘Koop een kaart’
Doe nu Praktijkopdracht 1 van thema 6: ‘Koop een kaart’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
iemand feliciteren (duo’s)
naast iemand mondeling feliciteren of condoleren, moeten de cursisten een eenvoudig kaartje
kunnen schrijven. Kopieer werkblad 6.5a. Dit is een ingevuld voorbeeld van een felicitatiekaartje
met daaronder een lege kaart. Bekijk eerst gezamenlijk het voorbeeld: waar staat de naam? en het
adres? waar staan de postcode en de woonplaats? wat schrijf je links op de kaart? wie heeft de kaart
geschreven? laat de cursisten de kaart overschrijven.
met behulp van werkblad 6.5b en 5.6c moeten uw cursisten zelf een kaart schrijven. Verdeel uw
cursisten in tweetallen. cursist B is ‘jarig’. cursist a schrijft het kaartje aan cursist B. hij moet diens
naam, adres, postcode en woonplaats op de goede plaats invullen rechts op het kaartje. hiervoor moet
hij vragen stellen aan cursist B: hoe heet je? wat is je achternaam? hoe spel je dat? wat is je adres?
op werkblad 6.5B hoeft de cursist links enkel zijn eigen naam in te vullen. op werkblad 6.5c vult hij
‘Gefeliciteerd (met...)!’ en zijn eigen naam in.
Vervolgens is cursist a jarig. nu moet B een kaartje schrijven.
loop zelf rond en help waar nodig. controleer of alle gegevens op de juiste plaats staan en correct zijn
gespeld. laat fouten verbeteren.
De cursisten doen het werkblad in hun map.
feestdagen
feesten (klassikaal)
naast familiefeesten zijn er in elk land ook andere (bijvoorbeeld nationale of religieuze) feesten. houd
een groepsgesprek. maak samen met uw cursisten een woordparaplu op het bord: bovenaan schrijft
u met grote letters Feest. Daaronder schrijft u naast elkaar de verschillende feesten waar uw cursisten
(of uzelf) mee komen. trek vanuit het woord ‘feest’ lijnen naar de feesten eronder. Zo ontstaat
een ‘paraplu’. onder elk feest kunt u vervolgens weer enkele woorden schrijven die daarbij horen
(bijvoorbeeld onder sinterklaas: Zwarte Piet, paard, stoomboot, schoen zetten, cadeautjes, etc.)
Beperk u tot enkele bekende feesten. Bespreek in ieder geval sinterklaas, Kerst en het suikerfeest, want
die informatie hebben de cursisten nodig in de volgende oefening. Vraag uw cursisten of ze weten wat
er eigenlijk gevierd wordt bij een bepaald feest en wat mensen allemaal doen tijdens dat feest.
neem wat plaatjesmateriaal mee om een en ander te illustreren.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
10
THEMA 6

uw cursisten kunnen vast iets vertellen over belangrijke feesten in hun land. laat van de samenstelling
van uw groep afhangen welke feesten u verder nog opneemt in de paraplu.
feestdagen (duo’s/klassikaal)
Kopieer voor uw cursisten werkblad 6.6. leg uit wat de bedoeling is van het werkblad: de cursisten
overleggen in tweetallen en kruisen de vakjes aan van de activiteiten die volgens hen bij een bepaald
feest horen. soms kunnen meerdere vakjes achter eenzelfde activiteit aangekruist worden.
Bespreek deze oefening gezamenlijk na. wat heeft iedereen aangekruist? wat is hetzelfde bij alle
feesten? wat is verschillend?
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
Zo vieren wij dat feest (individueel/klassikaal)
misschien zijn er in uw groep enkele cursisten die het leuk vinden en aankunnen om - aan de hand van
een meegebracht voorwerp of een foto - kort iets te vertellen over een speciaal feest uit hun cultuur of
land.
Geef zelf een voorbeeld van een dergelijke korte presentatie door aan de hand van wat meegebrachte
spullen of afbeeldingen iets over het sinterklaasfeest te vertellen. Beperk u hierbij tot enkele zinnen.
spreek af voor welke les de cursisten hun verhaaltje moeten voorbereiden.
het is leuk om voor de presentaties samen in een grote kring te gaan zitten. Dit geeft een prettige sfeer
en maakt het vertellen minder eng.
‘Zwakke’ cursisten kunnen na de presentaties misschien enkele vragen beantwoorden die u hen stelt,
of iets van een presentatie navertellen. u kunt ook twee cursisten met dezelfde achtergrond samen iets
laten vertellen. Ze kunnen elkaar dan helpen en aanvullen.
Geef uw cursisten feedback op de inhoud en de manier van presenteren. Benadruk dat het al heel goed
is dat ze voor een groep iets durven te vertellen in het nederlands!
vrije tijd
Wat is vrije tijd? (klassikaal)
introduceer dit subthema door bijvoorbeeld aan uw cursisten te vragen wat ze na school of in het
weekend gaan doen. is dat iets wat moet, of iets dat ze leuk vinden? Kennen ze het begrip vrije tijd?
Vertel dat werken, naar school gaan, boodschappen doen en schoonmaken geen vrije tijd is. in je
vrije tijd kun je doen wat je wilt. Bijvoorbeeld uitslapen, sporten, lezen, winkelen. Geef een aantal
voorbeelden van activiteiten en vraag steeds: is …… vrije tijd? De cursisten antwoorden met ja of nee.
laat ook uw cursisten voorbeelden bedenken van dingen die je in je vrije tijd kunt doen. hebben zij zelf
veel vrije tijd?
Zeg de volgende zinnen voor en laat de cursisten ze samen nazeggen:
1. Vrije tijd is leuk.
2. Je kunt doen wat je wilt.
3. werken of schoonmaken is geen vrije tijd.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
11
THEMA 6

3. mensen in nederland hebben veel vrije tijd.
4. Veel mensen hebben een hobby.
5. Zwemmen is een hobby.
6. muziek maken is een hobby.
7. Veel mensen doen vrijwilligerswerk.
8. Je krijgt geen geld, maar het is leuk.
herhaal dit met elke zin een paar keer. let op een duidelijke uitspraak en op intonatie. Geef ook
individuele cursisten de beurt.
Vervolgens zegt u elke zin nog een keer en laat u de cursisten het aantal woorden tellen. ‘hoeveel
woorden hoor je?’
ter controle schrijft u de zinnen op het bord en het juiste aantal woorden erachter.
Wat doet u in uw vrije tijd? (groepswerk/klassikaal)
Verdeel uw cursisten in groepjes van drie of vier. Kopieer knipblad 6.2 op wit stevig papier en
knipblad 6.3 op gekleurd stevig papier en knip de kaartjes los. Doe dit zo vaak als u groepjes heeft.
Geef elk groepje een stapeltje witte en gekleurde kaartjes. hierop staan plaatjes van een aantal
activiteiten en de woorden die daarbij horen. spreid ze uit op tafel met de afbeeldingen naar boven.
laat de cursisten van elk groepje om de beurt een wit kaartje pakken en daar het juiste gekleurde
kaartje naast leggen. De andere cursisten uit het groepje controleren of het klopt. op deze manier
ontstaan op de tafel twee kolommen met naast elkaar steeds twee bij elkaar passende kaartjes. loop
rond en help waar nodig.
laat vervolgens de kaartjes waar de woorden op staan omdraaien. De woorden zijn nu niet meer
zichtbaar.
schrijf op het bord de vraag: ‘wat is jouw hobby?’
De eerste cursist van elk groepje wijst een plaatje aan en vraagt aan de tweede cursist: ‘wat is jouw
hobby?’ De tweede cursist antwoordt volgens het plaatje: ‘zwemmen’. het woordkaartje naast het
plaatje wordt nu omgedraaid om te controleren of het antwoord goed is. Vervolgens wijst de tweede
cursist een plaatje aan en vraagt aan de derde cursist: ‘wat is jouw hobby? Zo gaat de beurt rond.
laat uw cursisten nu een kaartje uitkiezen van een vrijetijdsbesteding die ze leuk vinden of leuk lijkt. als
twee cursisten hetzelfde kaartje willen, leggen ze het tussen hen in. Vraag aan al uw cursisten wat ze
hebben gekozen en waarom. Bespreek samen:
- waar kun je deze activiteit doen?
- is het een dure hobby?
- wat heb je ervoor nodig?
Vervolgens kunt de cursisten ook nog een kaartje laten kiezen van iets wat ze niet leuk vinden. Vraag
ook nu weer naar het waarom van die keuze.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
12
THEMA 6

Wat is uw hobby? (duo’s)
Kopieer voor deze spreekoefening werkblad 6.7. laat uw cursisten in tweetallen het dialoogje voeren,
waarbij ze steeds een andere variant kunnen kiezen van de formulering van vraag en antwoord en ook
steeds een andere hobby kunnen selecteren uit de gegeven voorbeelden. (wat is jouw hobby? mijn
hobby is voetballen. wat vind je leuk? ik vind zwemmen leuk. etc.) natuurlijk mogen ze ook zelf een
hobby bedenken. Doe het gesprekje eerst een paar keer op verschillende manieren voor met een cursist.
laat daarna oefenen in duo’s. laat steeds wisselen van rol: om de beurt stellen de cursisten elkaar
een vraag, tot alle varianten en hobby’s geweest zijn. loop rond en let op of er goede zinnen worden
geformuleerd.
het werkblad doen de cursisten in hun map.
Wat kan ik doen in mijn woonplaats? (duo’s/klassikaal)
laat uw cursisten van thuis een gemeentegids meebrengen of neem zelf een stapeltje mee van het
gemeentehuis.
Geef nu een paar eenvoudige zoekopdrachten, afhankelijk van de gemeente waar u woont:
- op welke bladzijden staan de sportverenigingen?
- Zoek een voetbalclub/wandelclub/tennisbaan.
- wat is het telefoonnummer van het zwembad?
- Zoek een sportschool/muziekschool/dansschool.
- waar is het buurthuis?
- waar kun je een creatieve cursus doen?
- etc.
schrijf uw vragen op het bord. laat uw cursisten in tweetallen de antwoorden opzoeken en opschrijven.
loop rond en help de cursisten bij het zoeken. leg uit in welk gedeelte van de gids ze moeten zoeken en
hoe ze gebruik kunnen maken van de inhoudsopgave of de woordenindex bij het zoeken. soms moet je
iets zoeken onder een ander woord (bijvoorbeeld ‘buurthuis’ onder ‘wijk- en dienstencentra’). het gaat
in deze oefeningen niet zozeer om de antwoorden, maar om het leren zoeken.
Bespreek en zoek samen goedkope mogelijkheden voor een leuke vrijetijdsbesteding: in buurthuizen zijn
cursussen of clubjes relatief goedkoop en op (Brede) scholen zijn vaak leuke en goedkope naschoolse
activiteiten voor kinderen.
praktijkopdracht ‘naar het buurthuis’
Doe nu Praktijkopdracht 3 van thema 6: ‘naar het buurthuis’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
Wat kan ik doen in mijn woonplaats? (duo’s/klassikaal)
laat deze opdracht zo mogelijk in de groepsles doen, zodat u kunt assisteren bij het zoeken op internet.
Bij het formeren van de duo’s kunt u een cursist die handig is op internet koppelen aan iemand die het
nog moeilijk vindt. laat de ‘zwakste’ cursist de computer bedienen en de ander aanwijzingen geven. De
gevonden gegevens noteren de cursisten op werkblad 6.8.
uw cursisten moeten in tweetallen op internet het adres, telefoonnummer en andere relevante gegevens
opzoeken van een zwembad in de buurt.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
13
THEMA 6

Ze kunnen zoeken op de gemeentesite. een andere mogelijkheid is om op www.google.nl een
kernwoord (‘zwembad’) en plaatsnaam in te typen. De vervolgstappen staan op het werkblad.
cursisten die snel klaar zijn kunnen meer informatie zoeken over meerdere onderwerpen. ‘Zwakke’
cursisten beperken zich tot één onderwerp en alleen de meest essentiële informatie.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
praktijkopdracht ‘bel voor informatie’
Doe nu Praktijkopdracht 4 van thema 6: ‘Bel voor informatie’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
UitVOeren
Kies voor uw cursisten één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van
uw cursisten. Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 6.
praktijkopdracht 1: Koop een kaart
laat uw cursisten in kleine groepjes naar een winkel in de buurt gaan en daar een kaart kopen voor
een bepaalde gelegenheid. Geef elk groepje een andere opdracht: koop een condoleancekaart, een
felicitatiekaart voor een verjaardag of voor een huwelijk, een beterschapskaart, etc. De cursisten vullen
op het praktijkformulier in welke kaart zij moeten zoeken.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven wanneer en met wie ze
de opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. De afspraak
schrijven ze ook in hun agenda. Ze moeten ook bedenken naar welke winkel ze gaan en wanneer deze
open is. Bij ‘welke woorden en zinnen’ kunnen ze noteren hoe ze in de winkel eventueel een vraag gaan
stellen (Pardon mevrouw, waar zijn de …kaarten?).
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) kunnen de cursisten de kaart plakken of een kopie daarvan.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. was
iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht moeilijk of makkelijk? hebben de cursisten zelf een
kaart gezocht of ook nog een vraag gesteld? Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling of
uitleg gevraagd? hebben ze goede kaart meegebracht? De cursisten laten aan de andere groepjes de
kaart zien die ze gekocht hebben.
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 2: de verjaardagskalender
laat een groepje cursisten naar een winkel in de buurt gaan en daar een (goedkope) verjaardagskalender
kopen. laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven waar, wanneer en
met wie ze de dat gaan doen en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. afspraak in
de agenda noteren! Ze moeten ook bedenken naar welke winkel ze gaan en wanneer deze open is. Bij
‘welke woorden en zinnen’ kunnen ze noteren hoe ze in de winkel eventueel een vraag gaan stellen
(Pardon meneer, heeft u verjaardagskalenders?).
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
14
THEMA 6

onder ‘uitvoeren’ (stap 2) noteren de cursisten waar ze de kalender hebben gekocht en plakken ze de
kassabon of een kopie daarvan.
evalueer met het betreffende groepje de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3)
op het praktijkformulier. was iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht moeilijk of makkelijk?
hebben de cursisten zelf een kalender gezocht of ook nog een vraag gesteld? Begrepen ze het
antwoord? hebben ze om herhaling of uitleg gevraagd? hebben ze een leuke en niet te dure kalender
meegebracht?
De cursisten gaan nu de klas rond met de kalender en vragen aan iedereen: ‘wanneer ben je jarig?’. Ze
vullen de namen in bij de juiste data. De kalender
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 3: naar het buurthuis
laat uw cursisten in kleine groepjes naar een buurthuis of wijkcentrum in de buurt gaan en daar
foldertjes zoeken of vragen over activiteiten die daar georganiseerd worden.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven waar, wanneer en met
wie ze de opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. iedere
cursist schrijft de afspraak in zijn agenda. Ze moeten ook bedenken wanneer het buurthuis open is.
Bij ‘welke woorden en zinnen’ kunnen ze noteren hoe ze eventueel een vraag gaan stellen (Pardon
mevrouw, heeft u ook foldertjes van activiteiten?).
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) vullen de cursisten het schema in (bijvoorbeeld: naailes – vrijdag van 10.00 –
12.00 uur, € 3,- per keer).
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. was
iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht moeilijk of makkelijk? hebben de cursisten zelf folders
gezocht of ook nog een vraag gesteld? Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling of uitleg
gevraagd? hebben ze leuke folders of goede informatie meegebracht? De cursisten laten aan de andere
groepjes de foldertjes zien die ze gehaald hebben. u kunt ook twee groepjes onderling de gevonden
informatie laten vergelijken. hebben ze hetzelfde gevonden?
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 4: bel voor informatie
laat uw cursisten in duo’s of kleine groepjes naar een sportvereniging, zwembad of andere club of
vereniging bellen. eén (vaardige) cursist belt op, de andere cursisten helpen met de voorbereiding van
het gesprek en luisteren hoe het gesprek verloopt. maak hiervoor liefst groepjes cursisten met dezelfde
interesse. eerst moeten ze het telefoonnummer van een vereniging zoeken. Dit kan bijvoorbeeld in de
gemeentegids of op internet. (Beide mogelijkheden hebben uw cursisten geoefend in de voorbereidende
oefeningen.) laat dit zo mogelijk in de groepsles doen.
De cursisten vullen op het praktijkformulier in wat ze een leuke activiteit vinden en wie ze gaan bellen.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven waar (bijvoorbeeld op
school), wanneer en met wie ze de opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld nodig hebben of
moeten voorbereiden (telefoonnummer, pen en papier).
Bij ‘welke woorden en zinnen’ kunnen ze noteren hoe ze het telefoongesprek gaan beginnen
(Goedemorgen, u spreekt met ……, mag ik iets vragen over…?) en afsluiten (Bedankt!). laat elk groepje
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
15
THEMA 6

samen enkele vragen bedenken waar ze graag antwoord op willen. Deze noteren ze alvast in het
schema op het praktijkformulier. De cursist die het telefoongesprek voert, noteert kort de antwoorden,
of hij herhaalt hardop wat tegen hem/haar gezegd wordt, zodat de anderen het kunnen opschrijven.
leg deze mogelijkheid uit aan uw cursisten en doe het zonodig voor; je controleert dan meteen of je het
goed verstaan en begrepen hebt!
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) kunnen de cursisten de antwoorden op hun vragen noteren.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. wie
heeft gebeld en wie heeft geluisterd? was de opdracht moeilijk of makkelijk? hoe verliep het gesprek?
hebben ze goede vragen gesteld? Begrepen ze de antwoorden? hebben ze om herhaling of uitleg
gevraagd? hebben ze alle informatie gekregen? laat cursisten van verschillende groepjes ervaringen
uitwisselen.
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 5: gaan kijken bij een (sport-)activiteit
laat uw cursisten in kleine groepjes gaan kijken bij een (sport-)activiteit. Formeer groepjes met dezelfde
interesse. misschien zijn er cursisten die al actief zijn op een sportschool, zangkoor of kaartclub. Deze
kunnen dan een paar anderen meenemen om eens te kijken. is dit niet het geval, dan zoekt elk groepje
zelf (via familie of kennissen, in de gemeentegids, op internet, of naar aanleiding van het bezoekje aan
het buurthuis) een activiteit waar ze kunnen gaan kijken.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven wat ze gaan doen (welke
club of activiteit), waar, wanneer en met wie ze de opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld
moeten meenemen of voorbereiden. Ze schrijven de afspraak in hun agenda. Ze moeten ook uitzoeken
wanneer ze er terecht kunnen en misschien zelfs even bellen om te vragen of ze een keer mogen kijken.
Bij ‘welke woorden en zinnen’ kunnen ze bijvoorbeeld noteren hoe ze dat eventueel gaan vragen
(mogen we even komen kijken?). ook moeten ze bedenken welke vragen ze ter plekke gaan stellen om
het antwoord te krijgen op de vragen op het formulier.
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) kunnen de cursisten de gevonden informatie invullen.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. was
iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht eng of juist leuk? Vonden ze de activiteit leuk of niet?
waarom? Zou je het zelf willen gaan doen? wat heb je nodig voor deze hobby (bijvoorbeeld kleding of
attributen)?
hebben de cursisten allemaal een vraag gesteld? Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling
of uitleg gevraagd? hebben ze goede informatie gekregen? eén cursist van elk groepje brengt aan de
klas verslag uit van het bezoek. De anderen helpen en vullen aan.
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
16
THEMA 6

terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 6. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 6.9 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede en
derde kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom. controleer
door middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld.
Gebruik hiervoor bijvoorbeeld nogmaals de kaartjes van de knipbladen waarover u een vraag stelt, of
stel nog wat vragen over de stamboom. laat nog eens kort navertellen wat mensen doen met Kerst,
sinterklaas en suikerfeest.u kunt hierbij ook de woordenlijst gebruiken. welke woorden horen bij hobby,
etc. of: vertel aan elkaar wat …. betekent, etc.
laat zo alle doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren. Kennen/kunnen ze het inderdaad?
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 6.9 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog
eens de werkbladen, etc.
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of juist hetzelfde gaan doen
bij het volgende thema.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 6 - FeestDaGen en VriJe tiJD
17
THEMA 6

lesvoorbereiding
thema 7 De Basisschool

Waar gaat het over?
Dit thema gaat over de basisschool en het belang van de betrokkenheid van ouders bij de school en de
ontwikkeling van hun kind.
doelen
De cursist kan met zijn of haar kind praten over school.
De cursist kan de taalontwikkeling van zijn/haar kind stimuleren.
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist kent een aantal schoolvakken en schoolvaardigheden.
De cursist weet wat hij/zij moeilijk of makkelijk vindt op school (lezen, spreken, luisteren, spreken).
De cursist kan vragen wat iemand (klasgenoot/eigen kind) makkelijk of moeilijk vindt en leuk of
niet leuk.
De cursist weet hoeveel en welke groepen een basisschool heeft en in welke groep het eigen kind
zit (indien van toepassing).
De cursist kan eenvoudige verhaaltjes voorlezen.
De cursist kan een voorleesboekje zoeken voor het eigen kind.
De cursist weet wat de cijfers en opmerkingen op het rapport van hun kind betekenen.
De cursist kan zijn/haar kind telefonisch afmelden bij de basisschool.
De cursist kan een eenvoudig gesprek voeren met de leerkrachten van zijn/haar kinderen.
aandachtspunten
sommige cursisten hebben al veel ervaring met zaken die met de school van hun kind te maken hebben.
Voor andere cursisten kan het goed zijn hiervan op de hoogte te raken. Bij de oGo-cP’s in thuis in
nederlands zal dieper op het thema worden ingegaan.
een aantal zaken komt in ‘Klaar voor de start’ niet expliciet aan de orde; schoolreisjes, rt,
ouderavonden, sportdagen, ouderbijdrage, cito-toetsen, buitenschoolse opvang, etc. het kan zijn dat
cursisten deze dingen wel ter sprake brengen of hier vragen over hebben. u kunt er op dat moment op
ingaan.
Benadruk vooral hoe belangrijk het in nederland is dat de ouders actief bij de basisschool betrokken zijn.
Dit is in het land van herkomst vaak veel minder het geval.
ook het op tijd brengen en ophalen van kinderen is een aandachtspunt: afwezigheid of te laat komen
moet altijd doorgegeven worden.
thema 7 - De Basisschool
2
THEMA 7

thema 7 de basisschool
doel van het thema: De cursist kan met zijn kind praten over school. De cursist kan de taalontwikkeling van zijn kind stimuleren
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
schoolvakken
• De cursist kent een aantal schoolvakken en schoolvaardigheden.
Film: de basisschool
thema 8 onderwijs en
leren
• De cursist weet wat hij moeilijk of makkelijk vindt op school (lezen, spreken, e-learning
opvoeding
op de basisschool van luisteren, spreken)
werkbladen: 7.0, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4, Bijv 8.2.2
het eigen kind
• De cursist kan vragen wat iemand (klasgenoot / eigen kind) makkelijk of 7.5, 7.6, 7.7, 7.8, 7.9, 7.10
weet dat scholen
Voorlezen
moeilijk vindt en leuk of niet leuk.
Knipbladen: 7.1, 7.2, 7.3
betrokkenheid van de
• De cursist weet hoeveel en welke groepen een basisschool heeft en in welke Formulieren praktijkopdracht ouders verwachten: overlegt
groep het eigen kind zit (indien van toepassing).
wit en gekleurd (beetje stevig) met de leerkracht over
• De cursist kan eenvoudige verhaaltjes voorlezen.
papier
de vorderingen van het
• De cursist kan een voorleesboekje zoeken voor het eigen kind.
Voorleesboekjes
kind / reageert daar waar
• De cursist weet wat de cijfers en opmerkingen op het rapport van hun kind Belletje of kookwekker
ouderbetrokkenheid wordt
betekenen.
verwacht [correspondentie,
• De cursist kan zijn / haar kind telefonisch afmelden bij de basisschool.
vrijwilliger zijn]
• De cursist kan een eenvoudig gesprek met de leerkrachten van zijn kinderen
voeren
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
De basisschool
1. een brief van de basisschool Gebruik Gebruik
Kijkvragen
• hoe vind jij het op school? (klassikaal, duo’s)
2. Vraag het aan de leerkracht maken van maken van
Groepsgesprek
• wat doen kinderen op de basisschool in nederland? (klassikaal, groepswerk) 3. naar de bibliotheek
werkblad werkblad
• welk vak vind je leuk? (individueel, duo’s)
4. Koop een boekje
7.10 7.10
• in welke groep zit jouw kind? (klassikaal, individueel)
Knipbladen woorden-
• het zomerfeest (klassikaal, individueel)
schrift
het rapport
tips?
• het rapport 2 x (klassikaal, individueel)
• het rapport van Badria (duo’s)
Voorlezen
• De juf / meester leest voor… (klassikaal)
• waarom is voorlezen zo belangrijk? (klassikaal, groepswerk)
• Dat is een leuk boek! (duo’s)
• leuk voorlezen (klassikaal)
• lees elkaar voor (groepswerk)
• hoe vind ik leuke boeken? (klassikaal, duo’s)
• Zoeken op internet: wat is er te doen in de bibliotheek? (duo’s klassikaal)
• Vertel het verhaal na (groepswerk)
afmelden
• Je kind telefonisch afmelden op school (klassikaal, duo’s)
• Bel naar de school van je kind (duo’s)
• een briefje voor de leerkracht (individueel, duo’s)
thema 7 - De Basisschool
3
THEMA 7

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat Badria’s juf van de basisschool vandaag gaat praten met tarik en Zoera.
Korte inhoud van de film:
Badria is zenuwachtig; haar juf van de basisschool komt op huisbezoek. Zoera zorgt dat het huis extra
netjes is. tarik wil mopperend weggaan (vindt het vrouwenzaken). maar juist als hij de buitendeur opent,
staat hij oog in oog met de juf. Deze is blij verrast dat ze Badria’s vader ontmoet en betrekt hem meteen
bij het gesprek. nu kan tarik er niet meer onderuit. en nu ze hem toch spreekt; wil hij helpen bij de
organisatie van de sportdag?
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 7.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
heb jij zelf op een basisschool gezeten?
hoeveel jaar heb je daar gezeten?
Zaten er meisjes en jongens in de klas?
hoeveel kinderen zaten er in de klas?
hoe zag het lokaal eruit?
moest je speciale kleren aan?
was er een juf of een meester?
was hij/zij aardig?
Kregen de kinderen wel eens straf? welke?
welke vakken kreeg je op school?
wat vond je leuk op school? wat niet?
maak vervolgens de stap naar de basisschool in nederland:
-
-
-
-
-
-
-
heb jij kinderen op de basisschool?
Breng jij je kinderen naar school?
Praat je wel eens met de juf/meester?
help je op de school van je kind? waarmee?
welke vakken hebben jouw kinderen op school?
Vind je de school goed? waarom (niet)?
etc.
thema 7 - De Basisschool
4
THEMA 7

VOOrbereiden
de basisschool
hoe vindt u het op school? (klassikaal/duo’s)
Bij de film heeft u met uw cursisten gesproken over hun vroegere schoolervaringen. Deze oefening gaat
over hoe zij het ervaren om als volwassene nu opnieuw naar school te gaan. hiertoe gaan de cursisten
elkaar interviewen. Kopieer voor uw cursisten werkblad 7.1. hierop staan de vragen die zij elkaar
moeten stellen. het is leuk als u duo’s formeert van twee cursisten die elkaar nog niet zo goed kennen.
lees eerst de vragen hardop voor (met de keuzemogelijkheden) en laat uw cursisten ze nazeggen. let op
uitspraak en intonatie. Bespreek de moeilijke woorden.
cursist a stelt de vragen aan cursist B. op het werkblad omcirkelt cursist a dus het antwoord van cursist
B. er mogen meerdere woorden per vraag worden omcirkeld. hierna wisselen van rol.
Zijn alle vragen gesteld en beantwoord? laat elke cursist dan een kort verslag uitbrengen over zijn/haar
gesprekspartner: ‘sara vindt de school leuk. Ze vindt werken op de computer moeilijk’, etc.
als u de vragen ook op het bord schrijft, met daarachter twee kolommen Ja en nee, kunt u de
antwoorden turven.
Bespreek samen globaal de antwoorden: zijn er opvallende gemeenschappelijke uitkomsten? Doe hier
uw voordeel mee in uw komende lessen.
het werkblad bewaren de cursisten in hun map.
Wat doen kinderen op de basisschool in nederland? (klassikaal/groepswerk)
in het gesprek naar aanleiding van de film heeft u het waarschijnlijk al over schoolvakken gehad. Kom
hier op terug. welke schoolvakken kennen de cursisten al?
Vertel dat ze gaan oefenen met de schoolvakken. Kopieer knipblad 7.1 op wit papier en knipblad
7.2 op gekleurd papier. Knip de kaartjes los. Doe dit zo vaak als u groepjes van drie of vier cursisten
heeft. elk groepje krijgt een stapeltje witte en een stapeltje gekleurde kaartjes. laat elk groepje samen
uitzoeken welk plaatje bij welk woord past. hiervoor laat u de cursisten om de beurt een gekleurd
woordkaartje pakken en daar een plaatje bij zoeken. moeilijke of onbekende vakken leggen ze even
opzij; die blijven vanzelf over. De kaartjes liggen nu in bij elkaar passende paren op tafel.
laat ter controle één cursist van elk groepje bij een ander groepje gaan kijken. liggen de kaartjes daar
hetzelfde?
laat vervolgens de kaartjes waar de woorden op staan omdraaien. De woorden zijn nu niet meer
zichtbaar. schrijf op het bord de vraag: ‘welk vak is dit?’
De eerste cursist van elk groepje wijst een plaatje aan en vraagt aan de tweede cursist: ‘welk vak is dit?’
De tweede cursist antwoordt volgens het plaatje: ‘rekenen’. het woordkaartje naast het plaatje wordt nu
omgedraaid om te controleren of het antwoord goed is. Vervolgens wijst de tweede cursist een plaatje
aan en vraagt aan de derde cursist: ‘welk vak is dit?’ Zo gaat de beurt rond.
Wat hoort bij welk vak? (individueel/duo’s)
Voor een beter begrip van wat de schoolvakken ongeveer (kunnen) inhouden is dit een geschikte
thema 7 - De Basisschool
5
THEMA 7

oefening. Kopieer werkblad 7.2. leg uit wat de bedoeling is: de cursisten moeten steeds een activiteit
en een vak combineren. Geef een voorbeeld. laat de cursisten het blad zelfstandig maken. loop rond
en geef extra uitleg waar nodig. na afloop controleren de cursisten in tweetallen of hun antwoorden
kloppen.
het werkblad doen de cursisten in hun map.
Welk vak vind je leuk? (individueel/duo’s)
Voor deze oefening heeft u opnieuw de kaartjes van knipblad 7.1 nodig.
laat uw cursisten een kaartje uitkiezen van een vak dat ze leuk vinden/vonden of dat leuk lijkt. als twee
cursisten hetzelfde kaartje willen, leggen ze het tussen hen in. Vraag aan al uw cursisten wat ze hebben
gekozen en waarom. Bespreek samen:
- welk vak vind je leuk?
- waarom?
- welk vak vind je makkelijk?
Vervolgens kunt de cursisten ook nog een kaartje laten kiezen van iets wat ze niet leuk of moeilijk
vinden. Vraag ook nu weer naar het waarom van die keuze.
in welke groep zit jouw kind? (klassikaal/individueel)
Ga met uw cursisten in een kring zitten en houd een ‘kringgesprek’ net als kinderen op de basisschool.
leg uit wat een kringgesprek op de basisschool is en waar dan zoal over gepraat wordt (eigen
ervaringen rond een bepaald thema, het weekend, de vakantie). wie heeft dit wel eens gezien in de klas
van zijn/haar kind?
Kom nu even terug op de film. hoe oud is Badria? in welke groep zit zij denk je?
houd een kringgesprek over de opbouw van de basisschool in nederland:
- op welke leeftijd gaan kinderen hier naar de basisschool? (4)
- welke groepen zijn er? (1 t/m 8)
- hebben de cursisten wel eens gehoord van de onder-, midden- en bovenbouw?
- welke groepen passen daarbij? (resp. 1/2, 3/4/5, 6/7/8)
- hoe noem je kinderen van 4-6 jaar? (kleuters)
- wat leren kinderen in de onderbouw allemaal?
- waarom is dat zo belangrijk?
- in welke groep leren kinderen lezen denk je?
- etc.
Vraag vervolgens aan al uw cursisten (waarvan u weet dat ze kinderen hebben):
- heb je kinderen?
- Zoon(s) en/of dochter(s)?
- hoe oud is hij/zij?
- in welke groep zit hij of zij?
-
hoe heet de juf of meester van je kind?
thema 7 - De Basisschool
6
THEMA 7

het zomerfeest (klassikaal/individueel)
laat uw cursisten aansluitend op het kringgesprek werkblad 7.3. invullen. Dit is een brief met
inschrijfformulier voor het zomerfeest van de school. lees eerst samen het formulier door en bespreek
eventuele moeilijke woorden.
stel enkele vragen over het formulier:
- waar gaat deze brief over?
- wanneer/waar/voor wie is het feest?
- wat gebeurt er op zo’n feest?
- wat moet je allemaal invullen?
- waarmee kun je als ouder helpen?
- heb je op de school van je kind wel eens een feest meegemaakt?
- heb je toen ook meegeholpen?
De cursisten moeten nu individueel hun kind ‘opgeven’ en invullen op welke manier ze zelf een actieve
bijdrage gaan leveren. nB.: De cursisten vullen de gegevens van hun eigen kind in!
cursisten zonder kinderen kunnen de vragen misschien beantwoorden over een kind van familie of
vrienden. loop rond en assisteer indien nodig.
nB: u kunt deze oefening ook als huiswerk meegeven. cursisten kunnen thuis dan eventueel nog
gegevens opzoeken. Kom in dat geval de volgende les er wel op terug en controleer samen of alles goed
is ingevuld.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
praktijkopdracht ‘een brief van de basisschool’
Doe nu Praktijkopdracht 1 van thema 7: ‘een brief van de basisschool’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
het rapport
het rapport (klassikaal)
Vraag uw cursisten of hun kinderen op school wel eens een rapport krijgen. schrijf het woord raPPort
op het bord.
houd een groepsgesprek waarin u in elk geval de onderstaande vragen bespreekt. noteer bij elke
vraag die u aan uw groep stelt, het antwoord kort op het bord. trek hiervoor vanuit het woord
raPPort steeds een lijn en schrijf het antwoord of de kernwoorden erbij. op deze manier ontstaat een
woordspin. schrijf vooral nieuwe woorden op en leg ze uit.
waarvoor is een rapport? (er staat op of het goed gaat met je kind op school)
hoe vaak krijgen kinderen op de basisschool een rapport? (drie keer per jaar)
staan er cijfers, letters of woorden op het rapport? (kan allebei, verschilt per school)
wat betekenen de cijfers 1 t/m 10 op een rapport in nederland?
welke woorden zie je vaak op een rapport (slecht, onvoldoende, voldoende, goed, uitstekend)
wat betekenen die woorden (in cijfers)? (resp. 1 t/m 3, 4/5, 6/7, 8, 9/10)
wordt er alleen gekeken naar de vakken? (nee, ook naar gedrag)
thema 7 - De Basisschool
7
THEMA 7

Krijgen jouw kinderen ook een rapport? Vind je dat moeilijk te begrijpen?
Kreeg je zelf vroeger een rapport? met cijfers of woorden?
waarom moeten de ouders een handtekening op het rapport zetten?
waarom is er altijd een gesprek met de juf of meester over het rapport?
………
het rapport (klassikaal/individueel)
De woorden uit het groepsgesprek komen terug in de volgende oefening.
Zeg de zinnen voor en laat de cursisten ze samen nazeggen:
1. mijn kind zit in groep vier.
2. hoe gaat het met mijn kind?
3. Dat staat in het rapport.
4. Je krijgt het drie keer per jaar.
5. achter de vakken staan cijfers of letters.
6. ik zet mijn handtekening op het rapport.
7. Daarna komt een gesprek.
8. ik praat met de leerkracht over mijn kind.
herhaal dit met elke zin een paar keer. let op een duidelijke uitspraak en op intonatie. Geef ook
individuele cursisten de beurt.
Vervolgens zegt u elke zin nog een keer en laat u de cursisten het aantal woorden tellen. ‘hoeveel
woorden hoor je?’
ter controle schrijft u de zinnen op het bord en het juiste aantal woorden erachter.
het rapport van badria (duo’s)
Kopieer voor uw cursisten werkblad 7.4. Dit is (een gedeelte van) het rapport van Badria. in de film praat
Badria met de juf over wat ze makkelijk en moeilijk vindt op school. De cursisten zien dit terug in het
rapport. het is een rapport met een zgn. ‘bolletjessysteem’ dat vaak gebruikt wordt. elk bolletje heeft
een betekenis die boven aan de bladzijde staat aangegeven. wijs uw cursisten daarop en controleer of
iedereen het begrijpt. leg uit wat de kolom ‘opmerkingen’ inhoudt. stel enkele vragen over het rapport:
- Van wie is dit rapport?
- in welke groep zit ze?
- hoe heet de juf?
- welke vakken zie je op het rapport?
laat uw cursisten in tweetallen het rapport bekijken en de vragen beantwoorden.
loop rond en help waar nodig. Bespreek eventuele problemen klassikaal.
De cursisten bewaren het blad in hun map.
thema 7 - De Basisschool
8
THEMA 7

voorleZen
de juf/meester leest voor… (klassikaal)
introduceer dit subthema door een leuk verhaal voor te lezen aan uw cursisten. Ga hiervoor samen
in een grote kring zitten (alleen stoelen) of zet uw stoel voor de klas, zodat u de plaatjes kunt laten
zien. Kies bijvoorbeeld een verhaaltje van Jip en Janneke dat aansluit bij het seizoen of een actuele
feestdag, of neem een grappig prentenboek, waarvan u denkt dat uw cursisten het zullen waarderen.
lees het verhaal voor alsof u het aan kinderen zou voorlezen: spannend en levendig, met gebaren,
stemwisselingen, gezichtuitdrukkingen etc. laat eerst de kaft van het boek zien, vraag waar ze denken
dat het over gaat. noem de titel. maak gebruik van de plaatjes: laat ze zien en stel er vragen over.
stel ook vragen over moeilijke woorden (wat is dat, een neushoorn?). stel na afloop vragen over het
verhaaltje om te kijken of iedereen het (in grote lijnen) heeft begrepen.
Waarom is voorlezen zo belangrijk? (klassikaal/groepswerk)
naar aanleiding van het voorlezen door uzelf bespreekt u met uw cursisten de volgende onderwerpen:
- op de basisschool wordt – in alle klassen - vaak voorgelezen door de leerkracht. Vertelt je kind
hier wel eens over thuis?
- werd jij vroeger voorgelezen? Door wie?
- werden er verhalen verteld? Door wie?
- wie vertelt zijn/haar kind wel eens een verhaal? in welke taal?
- wie leest zijn/haar kinderen wel eens voor? waarom wel/niet?
- wanneer gebeurt dat dan?
- waar lees je voor?
- Vindt je kind het leuk?
- Vind je het zelf leuk om te doen?
- welke boekjes lees je voor?
- moet je stoppen met voorlezen als je kind zelf kan lezen? (nee)
Ga vervolgens in op het belang van voorlezen voor kinderen. Verwijs naar het rapport van Badria: daarin
stond de tip: ‘Voorlezen is goed voor de taal van Badria.’
’schrijf op het bord: VoorleZen is GoeD. laat uw cursisten in groepjes van drie of vier enkele redenen
bedenken waarom dit zo is. (bijvoorbeeld: het is leuk, het is gezellig, je maakt tijd voor je kind, je kind
leert nieuwe woorden, hij/zij leert beter nederlands verstaan en spreken, je kind krijgt interesse voor
boeken, gaat later zelf lezen, etc.) Vraag na enkele minuten aan een cursist van elk groepje wat ze
samen hebben bedacht. schrijf alle redenen waar uw cursisten mee komen onder de zin op het bord.
Vul de lijst zelf eventueel nog aan.
Vertel dat kinderen die veel worden voorgelezen of samen met hun ouders in prentenboekjes kijken,
later op school vaak betere resultaten halen. Dat is ook een reden waarom we er in deze lessen
aandacht aan besteden. Bovendien zullen uw cursisten zelf ook veel opsteken van het voorlezen, vooral
op het gebied van woordenschat en zinsbouw.
thema 7 - De Basisschool
9
THEMA 7

dat is een leuk boek! (duo’s)
in deze oefening gaan uw cursisten verschillende (prenten-)boekjes bekijken aan de hand van de vragen
op werkblad 7.5.
neem zelf een aantal boekjes mee voor kinderen van verschillende leeftijden, bijvoorbeeld een plastic
‘badboekje’ of kartonboekje voor baby’s, prentenboekjes voor peuters en kleuters (max Velthuis, eric
carle, Dick Bruna etc.) boekjes met verhaaltjes, boekjes voor beginnende lezers (bijvoorbeeld aVi–niveau
1 en 2), boeken voor wat oudere kinderen (annie m.G. schmidt, roald Dahl), etc.
Vraag ook aan uw cursisten of ze een boekje van hun eigen kinderen mee willen nemen. laat ze in hun
agenda noteren voor welke les ze dit bij zich moeten hebben.
Verdeel uw cursisten in tweetallen. leg alle meegebrachte boekjes op een tafel. elk tweetal kiest een
boekje uit de meegebrachte exemplaren. aan de hand van de vragen op het werkblad bekijken ze ‘hun’
boekje.
laat na afloop elk duo met behulp van het werkblad kort iets over het boekje van hun keuze vertellen.
het werkblad bewaren de cursisten in hun map.
nB: u kunt deze oefening gemakkelijk herhalen; geef elk duo opnieuw een leeg werkblad en laat een
ander boekje kiezen.
leuk voorlezen (klassikaal)
Voorlezen moet op een leuke manier gebeuren. een goede intonatie en een juist volume en tempo,
zijn heel bepalend. om uw cursisten het verschil te laten ervaren tussen verschillende manieren van
voorlezen, kunt u deze oefening doen.
schrijf op het bord enkele zinnen, bijvoorbeeld:
‘er was eens een heel klein huisje in een heel groot bos. en in dat huisje woonde een arme man met zijn
tien kinderen.’
lees de zin eerst een keer heel zachtjes voor, zodat het bijna onverstaanbaar is. Vraag uw cursisten wat
ze ervan vinden.
lees deze zin vervolgens een keer langzaam en oersaai voor, alles op één toon. Vraag aan uw cursisten
of ze het leuk vinden.
lees de zin nog eens, maar nu heel snel. wat vinden de cursisten hiervan?
lees de zin tenslotte heel spannend voor, niet te snel en goed verstaanbaar. maak gebaren bij de
woorden klein en groot, kijk triest bij ‘arme man’.
schrijf nu een paar korte zinnen op het bord voor uw cursisten, bijvoorbeeld:
-
-
-
-
-
De koffie is op.
wil je thee?
hier is je boek.
is deze tas van jou?
mag ik alsjeblieft hier zitten?
Vraag aan uw cursisten of ze de eerste zin kunnen zeggen op verschillende manieren: vriendelijk,
verontschuldigend (sorry….), geïrriteerd, boos, bang, etc. laat verschillende cursisten het proberen.
Geef feedback op intonatie, en op houding/gezichtsuitdrukking. Doe het ook zelf voor en overdrijf
thema 7 - De Basisschool
10
THEMA 7

hierbij flink. herhaal dit met de andere zinnen. merken cursisten dat de manier waarop je iets zegt veel
bijdraagt aan de begrijpelijkheid?
lees elkaar voor (groepswerk)
Voor deze oefening heeft u weer een aantal eenvoudige voorleesboekjes (prentenboekjes) nodig en
een belletje of kookwekker. Vertel de cursisten dat ze gaan oefenen met voorlezen, zodat ze dat thuis
ook voor hun (klein-) kinderen (of die van familie of vrienden) kunnen doen.
eerst inventariseert u samen een aantal tips op het bord. wat is belangrijk bij het voorlezen?
- Probeer ‘leuk’ te lezen, dus niet alles op één toon. (Doe dit vóór en laat ook (overdreven) horen
hoe het niet moet.)
- Praat duidelijk.
- laat de kaft zien.
- Vertel de titel.
- laat de plaatjes zien.
- Kijk je luisteraars af en toe aan.
- stel vragen aan je luisteraars, bijvoorbeeld over de plaatjes (‘wat zegt het schaap?’)
- stel vragen over moeilijke woorden.
Verdeel uw cursisten in groepjes van drie of vier personen. elk groepje kiest één of meer boekjes
(afhankelijk van het soort boekje en de moeilijkheidsgraad ervan). De eerste cursist van elk groepje
begint met voorlezen. De andere cursisten zijn ‘de kinderen’. na enkele minuten geeft ‘de voorlezer’ op
uw teken (een belletje of iets dergelijks) het boek door aan de volgende cursist. Deze gaat nu verder met
voorlezen waar de vorige cursist is gebleven. Zo gaat de beurt rond.
loop zelf rond en luister mee in de verschillende groepjes.
laat een cursist die heel leuk voorleest voor de hele groep iets voorlezen en benoem samen waarom hij
of zij het zo goed doet, aan de hand van de tips op het bord.
Bespreek hoe de cursisten het vonden om voor te lezen: moeilijk? eng? leuk?
nB: Zie erop toe dat cursisten een simpel boekje kiezen, anders wordt het lezen zelf een worsteling en
komt er van ‘leuk voorlezen’ niets terecht.
hoe vind ik leuke boeken? (klassikaal/duo’s)
Bespreek met uw cursisten verschillende mogelijkheden om aan geschikte boekjes te komen: (‘witte’)
boekwinkel, warenhuis, bibliotheek, ruilen met andere ouders. wat is goedkoop? wat is duur? Ben je lid
van de bibliotheek? en je kind?
aan wie kun je iets vragen in de bibliotheek of boekhandel als je niet weet wat een geschikt boek is
voor je kind? hoe vraag je dat dan?
Kopieer werkblad 7.6. hierop staan enkele dialoogjes die uw cursisten kunnen gebruiken om advies te
vragen bij het zoeken naar geschikte (voorlees)boekjes.
laat in tweetallen de dialoogjes enkele keren oefenen. laat ook wisselen van rol.
enkele duo’s kunnen het gesprekje voor de klas uitspelen. wie kan het zonder werkblad? mocht u
beschikken over een praktijklokaal, dan is het leuk om deze oefening in een meer realistische setting te
doen. u kunt ook in het lokaal een ‘winkeltje’ maken van een tafel met boekjes erop waar een verkoper
thema 7 - De Basisschool
11
THEMA 7

of bibliotheekmedewerker (uzelf of een cursist) achter staat.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map en kunnen het desgewenst raadplegen bij de
praktijkopdrachten.
praktijkopdrachten ‘vraag het aan de leerkracht’ en ‘Koop een boekje’
Doe nu Praktijkopdracht 2 en/of 4 van thema 7: ‘Vraag het aan de leerkracht’ en ‘Koop een boekje’.
Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
Zoeken op internet: Wat is er te doen in de bibliotheek? (duo’s/klassikaal)
laat deze opdracht zo mogelijk in de groepsles doen, zodat u kunt assisteren bij het zoeken op internet.
Bij het formeren van de duo’s kunt u een cursist die handig is op internet koppelen aan iemand die het
nog moeilijk vindt. laat de ‘zwakste’ cursist de computer bedienen en de ander aanwijzingen geven. De
gevonden gegevens noteren de cursisten op werkblad 7.7.
uw cursisten moeten in tweetallen op internet het adres, telefoonnummer en andere relevante gegevens
opzoeken van een bibliotheek in de buurt, bijvoorbeeld of – en zo ja wanneer – er wordt voorgelezen
voor kinderen.
Ze kunnen zoeken op de gemeentesite. een andere mogelijkheid is om op www.google.nl een
kernwoord (‘bibliotheek’) en plaatsnaam in te typen. De vervolgstappen staan op het werkblad.
Bespreek eerst samen het werkblad. leg moeilijke woorden uit. omdat elke bibliotheeksite weer anders
is, is het raadzaam deze eerst zelf goed te bestuderen:
- onder welk woord vinden uw cursisten de kosten (tarieven)?
- onder welk woord vinden ze activiteiten? (nieuws, agenda, actueel, kids)?
schrijf deze woorden op het bord, zodat uw cursisten weten waar ze moeten klikken.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
praktijkopdracht ‘naar de bibliotheek’
Doe nu Praktijkopdracht 3 van thema 7: ‘naar de bibliotheek’. Deze vindt u onder ‘uitvoeren’.
vertel het verhaal na (groepswerk)
niet alleen voorlezen is belangrijk, ook (uit het hoofd) een verhaaltje vertellen is leuk en voor sommige
cursisten misschien ook makkelijker. Voor deze oefening heeft u een kort verhaal nodig met een
duidelijke clou. Denk bijvoorbeeld aan een dierenfabel, een hodja-verhaal (eenvoudig te vinden op
internet) of een verhaaltje dat u zelf bedenkt. maak groepjes van drie cursisten. cursist 1 van elk groepje
blijft in de klas, de nummers 2 en 3 gaan even op de gang staan. nu vertelt u, in eenvoudige woorden,
het verhaaltje aan de nummers 1. roep hierna de nummers 2 binnen. nummer 1 vertelt het verhaaltje
aan nummer 2. hierna mogen de nummers 3 binnenkomen. nu vertelt nummer 2 het verhaal aan
nummer 3. tenslotte vertelt nummer 3 het verhaaltje weer aan nummer 1 en 2. laat een ‘nummer 3’ het
verhaaltje ook voor de hele groep navertellen.
wat is er van het verhaal over gebleven? waar ging het eventueel mis? was het moeilijk of makkelijk?
Vertel tenslotte zelf het verhaal nog een keer.
thema 7 - De Basisschool
12
THEMA 7

afmelden
uw kind telefonisch afmelden op school (klassikaal/duo’s)
Bespreek de volgende situatie met uw cursisten: uw kind is ziek of moet naar de tandarts. hoe laat je
dat weten aan de school? waarom is dat belangrijk?
Vertel dat ze gaan oefenen met opbellen naar de school. Kopieer werkblad 7.8.
Dit is een dialoogje waarin een ouder belt met de basisschool.
laat uw cursisten in tweetallen de dialoog een paar keren spelen. als uw cursisten steeds een andere
variant kiezen is het gesprek steeds een beetje verschillend. laat wisselen van rol. loop rond en geef
feedback.
laat enkele duo’s het gesprekje voor de groep uitspelen. een cursist is de ouder, de ander de conciërge
van de basisschool. Zet hiervoor twee stoelen met de rug tegen elkaar en laat beide cursisten een
telefoontje in de hand nemen. Gebruik als u daarover beschikt een teletrainer. uw cursisten mogen
het werkblad erbij houden, maar kunnen het ook zonder proberen. Geef de andere cursisten
luisteropdrachten:
- wordt de telefoon goed opgenomen?
- Zegt de ‘ouder’ zijn/haar achternaam?
- en de naam van het kind?
- Praten ze duidelijk?
- Komt de boodschap goed over?
- wordt het gesprek goed afgesloten?
laat uw cursisten elkaar op deze punten feedback geven.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
bel naar de school van je kind (duo’s)
Kopieer Knipblad 7.3 op stevig papier. Knip de kaarten uit. er zijn twee verschillende rollenspellen.
Verdeel uw cursisten in andere tweetallen dan bij de vorige oefening. Geef elk duo het setje kaarten van
het eerste rollenspel. cursist a leest kaart a en cursist B leest B. is ieders rol duidelijk? Dan kunnen ze
het telefoongesprekje voeren. wijs erop dat uw cursisten bij deze oefening hun eigen naam en die van
hun eigen kind mogen gebruiken! loop zelf rond en luister mee. Geef zonodig tips.
laat enkele duo’s het voor de hele groep doen. laat de andere cursisten feedback geven volgens
dezelfde aandachtspunten als bij de vorige oefening.
herhaal deze werkwijze met het tweede setje kaarten. De rollen worden nu echter omgedraaid.
een briefje voor de leerkracht (individueel/duo’s)
Kopieer voor uw cursisten werkblad 7.9a. Dit is een briefje waarin Zoera aan de juf meedeelt dat
Badria morgen wat later op school komt. Ze moet eerst naar de tandarts. De zinnen van het briefje staan
door elkaar. uw cursisten zetten op werkblad 7.9a eerst de zinnen in de goede volgorde en schrijven
vervolgens het briefje over. Ze mogen daarbij hun eigen naam, de naam van hun kind en die van de
leerkracht van hun eigen kind gebruiken. heeft een cursist geen kinderen, dan neemt hij/zij de gegevens
thema 7 - De Basisschool
13
THEMA 7

van Badria over. laat elke cursist het eerst zelfstandig proberen. laat na afloop in tweetallen vergelijken
of de gekozen volgorde dezelfde is. Daarna schrijft elke cursist individueel het briefje op werkblad 7.9B.
loop rond en help waar nodig. Geef feedback op lay-out en spelling. kom zonodig klassikaal terug op
de lay-out: wat schrijf je bovenaan/onderaan? tussen welke stukjes zit een witregel? waarom?
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
UitVOeren
Kies voor uw cursisten één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van
uw cursisten. Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 7.
praktijkopdracht 1: een brief van de basisschool
laat de cursisten die kinderen op de basisschool hebben van thuis een brief meenemen van de school.
Dit mag een brief zijn over een ouderavond, een uitje, een oproep voor ouders om te helpen op school,
etc.
laat uw cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven wanneer ze de opdracht
gaan uitvoeren en waar ze de brief gaan zoeken. laat de cursisten dit ook in hun agenda schrijven bij de
dag dat ze dit formulier mee moeten nemen.
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) proberen de cursisten de vragen te beantwoorden over de brief. Dit kan
thuis gebeuren of in de groepsles, afhankelijk van het niveau van uw cursisten. cursisten zonder
schoolgaande kinderen mogen iemand anders helpen. in dat geval vullen beide cursisten bij ‘met wie?’
de naam in van de cursist met wie ze samenwerken.
evalueer de praktijkopdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. was de opdracht
moeilijk of makkelijk? hadden ze hun agenda nodig als herinnering? hebben de cursisten een geschikte
brief gevonden? Konden ze de vragen beantwoorden? hebben ze nieuwe woorden geleerd?
De cursisten bewaren (een kopie van) de brief bij het praktijkopdracht-formulier in hun map.
praktijkopdracht 2: vraag het aan de leerkracht
Bij deze opdracht moeten de cursisten aan de leerkracht van school een tip vragen voor een
voorleesboekje. ook vragen ze of ze een boekje mogen lenen om het voor te lezen aan (of samen te
lezen met!) hun kind. De meeste scholen hebben een soort ‘leesplank’ in de klassen met boekjes die
kinderen ‘vrij’ kunnen lezen.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven wanneer de opdracht
gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. De datum komt ook in de
agenda. Ze moeten ook bedenken wat een geschikt moment is om de juf of meester aan te spreken.
meestal heeft deze na schooltijd meer tijd dan voor het begin van de les. Bij ‘welke woorden en zinnen’
kunnen de cursisten noteren hoe ze hun vraag gaat stellen. (‘mag ik iets vragen? ik wil …. graag
voorlezen. mag ik van school een boekje lenen?’)
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) beantwoorden de cursisten de vragen.
thema 7 - De Basisschool
14
THEMA 7

evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier.
hebben uw cursisten het gesprekje met de leerkracht gevoerd? hebben ze een goede vraag gesteld?
Begrepen ze het antwoord? hebben ze om herhaling of uitleg gevraagd? mochten ze een boekje lenen?
was het een moeilijke opdracht? hebben ze nog nieuwe woorden geleerd?
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 3: naar de bibliotheek
laat uw cursisten in groepjes naar een bibliotheek in de buurt gaan en daar een activiteit bezoeken.
als het goed is hebben ze met behulp van werkblad 7.7 op internet al gezocht wat er in de bibliotheek
te doen is. De cursisten vullen op het praktijkformulier in aan welke activiteit zij (met hun kind) gaan
deelnemen.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven wanneer en met wie ze de
opdracht gaan uitvoeren en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen (geld?) of voorbereiden. hoe laat
spreken ze af en waar precies? Ze schrijven de afspraak in hun agenda. Ze moeten ook bedenken hoe ze
naar de bibliotheek gaan. weet iedereen waar de bibliotheek is? Bij ‘welke woorden en zinnen’ kunnen
ze noteren hoe ze in de bibliotheek eventueel een vraag gaan stellen (‘Pardon mevrouw, waar is het
voorlezen/knutselen?’).
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) kunnen de cursisten een kaartje of foldertje van de activiteit plakken of een
kopie daarvan. Ze kunnen ook een foto maken en die bijvoegen.
evalueer de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3) op het praktijkformulier. was
iedereen op tijd bij de bibliotheek? was het leuk? hoe vonden hun kinderen het (indien van toepassing)?
was de opdracht moeilijk of makkelijk? hebben de cursisten alleen gekeken en geluisterd of hebben ze
nog iets gezegd of gevraagd? hebben ze nieuwe woorden of zinnen geleerd? Gaan ze in de toekomst
nog eens naar een activiteit in de bibliotheek? hebben ze nog vragen?
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 4: Koop een boekje
laat een groepje cursisten naar een goedkope ‘witte’ boekhandel of andere winkel in de buurt gaan
en daar samen één kinderboekje kopen. Geef elk groepje de opdracht om voor een andere leeftijd een
boekje te kopen; voor een baby, voor een kindje van twee, voor een kleuter van vier, of voor een kind
van zes dat net kan lezen. De cursisten vullen op het praktijkopdrachtformulier in voor welke leeftijd zij
een boekje gaan kopen.
laat de cursisten onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) op het formulier opschrijven waar, wanneer en met wie
ze de dat gaan doen en wat ze bijvoorbeeld moeten meenemen of voorbereiden. De afspraak komt in
de agenda. Ze moeten ook bedenken naar welke winkel ze gaan en wanneer deze open is. Bij ‘welke
woorden en zinnen’ kunnen ze noteren hoe ze in de winkel eventueel een vraag gaan stellen (‘Pardon
meneer, heeft u boekjes voor een kind van vier?’).
onder ‘uitvoeren’ (stap 2) noteren de cursisten welk boekje ze hebben gekocht en waar. Ze plakken de
kassabon (of een kopie daarvan) op het formulier.
evalueer met het betreffende groepje de praktijkopdracht de volgende les onder ‘terugkijken’ (stap 3)
op het praktijkformulier. was iedereen op tijd bij de afspraak? was de opdracht moeilijk of makkelijk?
hebben de cursisten zelf een boekje gezocht of ook nog een vraag gesteld? Begrepen ze het antwoord?
thema 7 - De Basisschool
15
THEMA 7

hebben ze om herhaling of uitleg gevraagd? hebben ze een leuk en niet te duur boek meegebracht?
Konden ze het eens worden over de keuze?
elk groepje laat aan de andere cursisten zien welk boekje ze gekocht hebben en vertellen waarom ze
juist dat boekje hebben gekozen. stal de gekochte boekjes uit op een tafel in het lokaal, zodat cursisten
ze kunnen inzien (of lenen?).
De cursisten bewaren het praktijkopdrachtformulier in hun map.
terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 7. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 7.10 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede
en derde kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom.
controleer door middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld.
u kunt bijvoorbeeld de kaartjes van de knipbladen gebruiken om uw cursisten te ‘overhoren’, of u stelt
ter controle wat vragen van de werkbladen. ook kunt u nog eens een van de dialogen laten spelen. een
andere mogelijkheid is om een aantal woorden uit de woordenlijst op kaartjes schrijven en deze door de
cursisten laten uitbeelden of omschrijven. De anderen moeten het woord raden. laat zo alle doelen uit
de eerste kolom nog eens de revue passeren. Kennen/kunnen ze het inderdaad?
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 7.10 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog
eens de werkbladen, etc.
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken die ze anders, beter, of juist hetzelfde gaan doen
bij het volgende thema.
De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 7 - De Basisschool
16
THEMA 7

lesvoorbereiding
thema 8 De Gemeente

Waar gaat het over?
Dit thema is een eerste oriëntatie op de producten en diensten van de gemeente. waar is het
gemeentehuis en voor welke zaken kan men er terecht?
doel
De cursist maakt een begin met het zelfstandig gebruik maken van de diensten van de gemeente..
subdoelen
•
•
•
•
•
•
•
•
•
De cursist weet waar het gemeentehuis in zijn woonplaats is en hoe hij daar moet komen.
De cursist weet wanneer het gemeentehuis open is.
De cursist weet voor welke zaken hij in het gemeentehuis terecht kan (verhuizen, trouwen,
rijbewijs, paspoort).
De cursist kan zijn personalia invullen op een (digitaal) formulier.
De cursist kan via internet informatie vinden over de gemeente.
De cursist kan een voor hem relevante folder of andere informatie halen en globaal begrijpen
(gemeentegids, ophaalschema huisvuil).
De cursist kan op het gemeentehuis bij de receptie vragen stellen over het doel van zijn bezoek
(heeft u een gemeentegids? wanneer wordt het grofvuil in mijn wijk opgehaald?)
De cursist kan op het gemeentehuis (in voorkomende gevallen) een nummertje uit de automaat
halen.
De cursist weet globaal wat het inburgeringsexamen inhoudt.
aandachtspunten
u zult in uw groep cursisten hebben die al een aantal zaken zelfstandig kunnen regelen op het
gemeentehuis. Voor anderen is dit nog doel voor de toekomst.
in ‘Klaar voor de start’ wordt een basis gelegd voor de cP’s van Burgerschap, zoals die bij thuis in
nederlands en nederlands aan het werk aan de orde komen.
Voor dit thema is het nodig dat u zich eerst zelf verdiept in de gang van zaken op het gemeentehuis
waar uw cursisten komen: waar is het? wat zijn de openingstijden? is er een digitaal loket? Kunnen er
(digitaal) afspraken gemaakt worden of moet je gewoon langs gaan? is er een automaat waar je een
nummer moet trekken?
spreekt men in uw gemeente van ‘het gemeentehuis’ of van ‘het stads(deel)kantoor?’
ook de namen van de afdelingen kunnen per gemeente verschillen. Zo spreekt men in sommige
gemeenten over Burgerzaken, bij andere gemeenten is er een stadswinkel of een Burgerservicepunt.
Bekijk de website van uw gemeente zodat u passende opdrachten kunt geven.
neem zelf een kijkje in het gemeentehuis zodat u een goede keuze kunt maken uit onderstaande
lessuggesties en praktijkopdrachten.
thema 8 - De Gemeente
2
THEMA 8

afsluiting
Dit is het laatste thema van Klaar voor de start.
na het volgen van de groepslessen, het doen van de e-learning en de praktijkopdrachten doet de cursist
de digitale eindtoets. De uitslag van de toets en de checklist van de praktijkopdrachten vormen de
beoordeling van de cursist (zie algemene handleiding)
De meeste cursisten zullen na dit traject verder gaan met het werken aan cP’s ter voorbereiding op het
inburgeringsexamen. Daarom sluit Klaar voor de start af met een korte en speelse introductie op de
cP’s. u hoeft dit onderdeel niet te gebruiken.
thema 8 - De Gemeente
3
THEMA 8

thema 8 de gemeente
doel van het thema: De cursist maakt een begin met het zelfstandig gebruik maken van de diensten van de gemeente.
onderwerpen subdoelen materiaal Kns
Formulieren
• De cursist weet waar het gemeentehuis in zijn woonplaats is en hoe hij daar Film: de gemeente
thema 6: instanties
Personalia
moet komen.
e-learning
6.1 gebruik maken van
Gemeentehuis
• De cursist weet wanneer het gemeentehuis open is.
werkbladen: 8.0, 8.1, 8.2, 8.3, 8.4, de dienstverlening van de
De weg vragen
• De cursist weet voor welke zaken hij in het gemeentehuis moet zijn (verhuizen, 8.5, 8.6, 8.7, 8.8
gemeente aan de burger
trouwen, rijbewijs, paspoort)
Knipbladen: 8.1, 8.2, 8.3 en 8.4
• De cursist kan zijn personalia invullen op een digitaal formulier
Gekleurde stiften
• De cursist kan via internet informatie vinden over de gemeente.
stevig papier
• De cursist kan een voor hem relevante folder of andere informatie halen en computer nodig tijdens de groepsles
globaal begrijpen (gemeentegids, ophaalschema huisvuil)
Praktijkopdrachten
• De cursist kan op het gemeentehuis (in voorkomende gevallen) een nummertje
uit de automaat halen.
het inburgerspel
• De cursist weet globaal wat het inburgeringsexamen inhoudt.
Dobbelsteen met kleuren
oriënteren voorbereiden uitvoeren terugkijken verwerken
Film
waar is het gemeentehuis?
1. wat zie je in het
Gebruik woorden-
Kijkvragen
• waar is het gemeentehuis? (klassikaal, duo’s)
gemeentehuis?
maken van schrift
Groepsgesprek
• hoe kom ik bij het gemeentehuis? (duo’s)
2. haal het op het gemeentehuis werkblad 8.8 tips?
Dit doe ik op het gemeentehuis
Knip- en werkblad
• waarvoor moet je bij de gemeente zijn? (klassikaal, groepswerk)
werkbladen 8.8
• wat staat er op je identiteitsbewijs? (klassikaal, wisselende duo’s)
• Persoonsgegevens invullen voor een DigiD (klassikaal, individueel)
• De kortingspas: nog meer personalia (individueel)
• Zoek op de gemeentesite (duo’s)
• informatie vragen op het gemeentehuis 2 x (klassikaal, duo’s)
inburgeren en het inburgeringsexamen
• De onderdelen van het inburgeringsexamen (klassikaal, duo’s)
• inburgering en oGo of inburgering en werk? (klassikaal, duo’s)
• waar hoort het bij? Burgerschap, werk zoeken, oGo of werk hebben?
(groepswerk)
• het Klaar voor de start inburgeringsspel
thema 8 - De Gemeente
4
THEMA 8

Oriënteren
de film
Vertel uw cursisten dat tarik en Zoera in deze aflevering naar het gemeentehuis gaan.
Korte inhoud van de film:
tarik en Zoera vragen aan buurman Jan de weg naar het gemeentehuis. Jan wil weten waarom ze
daar heen moeten. tarik gaat zijn nederlandse rijbewijs ophalen bij het gemeentehuis; kan hij eindelijk
taxichauffeur worden. Jan feliciteert tarik en wijst zijn buren de weg. Voorbij het plein linksaf. Bij het
loket Burgerzaken legt tarik trots het geld op de balie: alles in orde. maar de ambtenaar schudt met
haar hoofd: er moet nog een foto bij. tarik schrikt, maar Zoera heeft een oplossing: ze haalt uit haar
portemonnee een pasfoto van tarik.
nB.:Vertel deze inhoud niet aan uw cursisten. Daarmee geeft u de ‘clou’ weg.
Deel werkblad 8.0 uit. hierop staan kijkvragen voor drie rondes filmkijken.
lees voor elke kijkronde eerst samen de vragen en de mogelijke antwoorden.
Bespreek de antwoorden na voordat u de film nogmaals zien.
aansluitend kunt u in een groepsgesprek ingaan op de eigen ervaringen van cursisten:
-
-
-
-
-
-
-
-
heb jij een nederlands rijbewijs?
weet jij waar het gemeentehuis in jouw woonplaats is?
Ga je zelf wel eens naar het gemeentehuis?
wat doe je daar dan?
Ga je er alleen heen?
Krijg je van iemand hulp?
Kan jij met de computer een afspraak maken?
……………
thema 8 - De Gemeente
5
THEMA 8

VOOrbereiden
Waar is het gemeentehuis?
Waar is het gemeentehuis? (klassikaal/duo’s)
tarik en Zoera vragen aan Jan waar het gemeentehuis is. weten uw cursisten wat een gemeente is? en
waar hun gemeentehuis is? Bespreek het met uw groep.
Ga met uw groep achter de computer zitten en laat de cursisten in tweetallen de website van de
gemeente zoeken. laat uw cursisten de antwoorden op de volgende vragen zoeken:
- wat is de website van de gemeente?
- wat is het adres van het gemeentehuis/stadsdeelkantoor?
- wat is het telefoonnummer?
- wat zijn de openingstijden?
- is er een digitaal loket?
- Kunt u van te voren een afspraak maken?
- hoe kunt u een afspraak maken? (telefonisch/via de website/beide)
lees met uw cursisten de zoektips op het werkblad (zoeken op Google op woonplaats, dan klikken op
‘gemeente’ en vervolgens kijken onder ‘contact’). loop rond en assisteer zonodig bij het zoeken.
Kopieer werkblad 8.1 voor uw cursisten en laat de gevonden gegevens invullen.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
hoe kom ik bij het gemeentehuis? (duo’s)
laat uw cursisten in tweetallen op de website van de gemeente zoeken naar een routebeschrijving
(bijvoorbeeld onder ‘contact’ en dan onder ‘route’). als dit mogelijk is printen de cursisten het kaartje
uit. laat op het kaartje met een gekleurde stift aangeven waar het gemeentehuis is en indien mogelijk
waar de school is, een andere bekende plek, of waar een cursist woont.
staat op de website ook aangegeven met welke bus of tram het gemeentehuis te bereiken is?
misschien zijn er cursisten die de (bus)route van school naar het gemeentehuis op het kaartje kunnen
tekenen. laat cursisten van een duo of duo’s onderling elkaar helpen en uitleg geven.
De gevonden routebeschrijving plakken de cursisten op werkblad 8.2. laat ook de vraag op het blad
beantwoorden. De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
nB: indien er geen kaartje of routebeschrijving op de website staat, kunt u ook werken met (deel van)
een plattegrond van de gemeente (af te halen op het gemeentehuis of door u gekopieerd).
dit doe iK op het gemeentehuis
Waarvoor moet je bij de gemeente zijn? (klassikaal/groepswerk)
naar aanleiding van de film heeft u waarschijnlijk al een inventarisatie gemaakt met uw cursisten van
zaken waarvoor ze bij de gemeente terecht kunnen. Kom hier op terug. houd een groepsgesprek over
thema 8 - De Gemeente
6
THEMA 8

de producten en diensten van de gemeente. inventariseer al aanwezige kennis door middel van een
woordparaplu op het bord. schrijf bovenaan De Gemeente. trek van daaruit enkele lijnen schuin naar
beneden. Vraag uw cursisten zaken te noemen die de gemeente regelt, of waar ze voor terecht kunnen
in het gemeentehuis. schrijf onder de paraplu alle woorden waar uw cursisten mee komen. Probeer
woorden die bij elkaar horen weer onder elkaar te noteren, zodat enkele clusters ontstaan, bijvoorbeeld:
rijbewijs/paspoort/identiteitskaart/uittreksel persoonsregister/verklaring goed gedrag (persoonlijke
formulieren)
trouwen/geboorte kind aangeven/verhuizen/overlijden (familieaangelegenheden)
reinigingsdienst/grofvuillijn/klein chemisch afval (afval)
sociale dienst/bijstandsuitkering/bijzondere bijstand (uitkeringen)
cwi/vrijwilligerscentrale (werk)
woon-/kap-/parkeer- en andere vergunningen
aanvragen thuiszorg/rolstoel/aangepast vervoer of huis (wmo/zorgloket)
etc.
introduceer niet teveel nieuwe woorden. wacht eerst af waar uw cursisten mee komen en vul zonodig
iets aan. het is niet de bedoeling een compleet overzicht te krijgen!
Kopieer voor uw cursisten knipblad 8.1 op stevig papier en knip de kaartjes los. Doe dit zoveel keer als
u groepjes heeft. op de kaartjes staan een aantal situaties. Kun je hiervoor naar de gemeente gaan? Ja
of nee.
laat uw cursisten in kleine groepjes alle situaties bespreken en de kaartjes in twee kolommen onder
het goede kaartje (ja of nee) neerleggen. loop rond en geef extra uitleg waar nodig. iedereen klaar?
Bespreek dan klassikaal de opdracht na.
nB: wellicht zijn er situaties bij, waarvoor je in eerste instantie niet naar de gemeente stapt, maar wel als
er bepaalde omstandigheden zijn (bijvoorbeeld bij het zoeken naar een woning: een urgentieverklaring).
Wat staat er op je identiteitsbewijs? (klassikaal/wisselende duo’s)
Voor allerlei zaken op het gemeentehuis moet men persoonlijke gegevens kunnen invullen op een
formulier.
Voor deze oefening moeten alle cursisten hun eigen identiteitsbewijs of verblijfsdocument
meenemen. spreek dit van te voren goed af en laat het noteren in de agenda. Bespreek met
uw cursisten het belang van het bij zich dragen van een identiteitsbewijs. schrijf het woord
iDentiteitsBewiJs op het bord. inventariseer in een groepsgesprekje de verschillende papieren die
hiervoor kunnen dienen: paspoort, identiteitskaart, verblijfsdocument, rijbewijs. neem van uzelf een en
ander mee als voorbeeld.
Kopieer knipblad 8.2 enkele keren op stevig papier en knip de zes kaarten los. op elke kaart staat
een vraag die de cursist moet stellen aan een andere cursist. Bespreek van te voren eerst de vragen op
de kaarten. schrijf ze op het bord. Zijn alle woorden duidelijk? (bijvoorbeeld de woorden ‘geldig’ en
‘burgerservicenummer’?) Geef voorbeelden aan de hand van uw eigen identiteitsbewijs.
werk nu als volgt: elke cursist krijgt 1 kaart en heeft ook zijn identiteitsbewijs in de hand. De cursisten
lopen nu rond door het lokaal. aan de eerste cursist die ze ‘tegenkomen’ stellen ze de vraag die op
hun kaart staat. De andere cursist kijkt op zijn identiteitsbewijs en geeft antwoord. Dan stelt de andere
thema 8 - De Gemeente
7
THEMA 8

cursist zijn/haar vraag en krijgt ook antwoord. nu ruilen de cursisten van kaartje (ze houden hun eigen
identiteitsbewijs!) en lopen verder. nu stellen ze de volgende cursist die ze tegenkomen de vraag die op
hun nieuwe kaartje staat, er wordt weer geruild, etc. laat uw cursisten minimaal tien keer ruilen van
kaart.
persoonsgegevens invullen voor een digid (klassikaal/individueel)
Voor veel zaken bij de gemeente moet je een formulier invullen. tegenwoordig moet je voor een
aantal digitale diensten van overheidsinstellingen een zogenaamde DigiD (‘digidee’) hebben; een code
waarmee je kunt inloggen bij verschillende overheidsdiensten, zoals de iB-groep, de Belastingdienst, de
sociale Verzekeringsbank en veel gemeenten. een afspraak maken bij het digitale loket kan vaak alleen
d.m.v. het inloggen met je DigiD.
Bespreek bovenstaande met uw cursisten. wie heeft al een DigiD? wie regelt wel eens iets via
internet met bijvoorbeeld de gemeente? waarschijnlijk zal dit een enkeling zijn. (Verwijs naar het
introductiefilmpje: tarik maakt telefonisch een afspraak voor het aanvragen van zijn rijbewijs.) laat toch
al uw cursisten in ieder geval kennismaken met het invullen van een (digitaal) formulier door hen een
DigiD te laten ‘aanvragen’. Ze hoeven dit niet echt te doen (mag natuurlijk wel), maar kunnen op de
website www.digid.nl wel alle voorbereidende stappen doen en het ingevulde formulier uitprinten.
Kopieer ter voorbereiding werkblad 8.3. hierop staat de eerste pagina van de internetpagina. lees het
gezamenlijk door en bespreek moeilijke woorden. Ga hier niet te gedetailleerd op in, het gaat erom dat
uw cursisten begrijpen wat het inhoudt en wat ze moeten invullen.
laat vervolgens uw cursisten bovenstaande website op de computer opzoeken en hun gegevens
invoeren. loop rond en assisteer waar nodig. laat de pagina’s uitprinten en in de map bewaren.
de kortingspas: nog meer personalia (individueel)
in eerdere oefeningen hebben uw cursisten al een aantal persoonsgegevens moeten invullen. soms
worden bij de gemeente of andere instellingen nog andere gegevens gevraagd, zoals ‘nationaliteit’ of
‘burgerlijke staat’, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een kortingspas.
in veel gemeenten bestaat een dergelijke pas, waarmee mensen met een laag inkomen korting kunnen
krijgen op allerlei sport- en culturele activiteiten.
Zoek voor uw gemeente uit of deze bestaat en hoe deze aangevraagd kan worden.
Geef als opdracht dat uw cursisten een aanvraagformulier voor een kortingspas moeten invullen.
in ieder geval het (eerste) gedeelte waar naar persoonlijke gegevens wordt gevraagd. het gedeelte waar
inkomensgegevens worden gevraagd is facultatief en alleen zinnig voor die cursisten die de pas ook
daadwerkelijk willen hebben. Zij moeten het formulier dan natuurlijk ook inleveren op het gemeentehuis.
Download zo mogelijk een aanvraagformulier voor uw cursisten, of laat ze dat zelf doen, zodat ze ook
‘echt’ zo’n pasje kunnen aanvragen. misschien heeft een aantal cursisten al een pasje, laat hen vertellen
wat zij er zoal mee doen.
laat uw cursisten het formulier in de groepsles invullen of geef het mee als huiswerk. controleer of het
juist is ingevuld en bied hulp waar nodig. De cursisten bewaren het ingevulde formulier in hun map.
Zoeken op de gemeentesite (duo’s)
Voor deze oefening bezoeken de cursisten opnieuw de website van hun gemeente. aan de hand van
thema 8 - De Gemeente
8
THEMA 8

werkblad 8.4 gaan ze de gevraagde informatie zoeken en invullen bij de juiste kolom. Bij de eerste
kolom moet het meest geschreven worden, bij de tweede kolom wordt alleen het bedrag ingevuld en bij
de derde kolom kan de cursist volstaan met ‘ja’ of ‘nee’.
Zoek zelf van te voren goed uit hoe de informatie op de website van uw gemeente te vinden is. u kunt
uw cursisten dan beter helpen tijdens het zoeken.
leg eerst klassikaal uit wat de bedoeling is en neem de vragen samen door. laat uw cursisten vervolgens
in tweetallen achter de computer plaatsnemen. Probeer steeds een vaardige en minder vaardige
cursist aan elkaar te koppelen. De minst vaardige cursist bedient muis en toetsenbord, de ander geeft
aanwijzingen. loop rond en biedt hulp waar nodig.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
nB: u kunt bij deze oefening differentiëren door zwakkere cursisten slechts één of twee opdrachten te
laten doen, of door hen slechts één kolom (bijvoorbeeld ‘hoeveel kost het?’) te laten invullen.
informatie vragen op het gemeentehuis (klassikaal/duo’s)
als voorbereiding op de praktijkopdrachten gaan uw cursisten oefenen met het vragen om een folder of
informatie. Kopieer werkblad 8.5. hierop staan enkele voorbeelddialogen. lees de dialogen eerst voor.
laat de zinnen die de cursist straks moet gaan gebruiken steeds hardop nazeggen. herhaal dit enkele
keren.
speel de dialoog voor met een cursist. u bent de ambtenaar.
Formeer vervolgens duo’s en laat de dialoogjes in tweetallen oefenen. laat ook wisselen van rol. loop
rond, luister en geef feedback. laat enkele duo’s het gesprekje voor de groep uitspelen. laat uw
cursisten elkaar feedback geven. wie kan het zonder werkblad?
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
informatie vragen op het gemeentehuis (2) (klassikaal/duo’s)
u kunt de vier situaties uit de vorige oefening nogmaals laten uitspelen in een meer realistische setting.
maak indien u hierover beschikt gebruik van het praktijklokaal, of richt in de klas een hoekje in met
een ‘balie’ en een ‘wachtkamer’. Geef steeds een opdracht aan een cursist (‘Vraag een gemeentegids’)
en laat een andere cursist als ambtenaar plaatsnemen achter de balie. laat het gesprek (uit het hoofd)
naspelen. u en de andere cursisten geven feedback.
‘Goede’ cursisten kunt u ook een andere, nieuwe opdracht geven, bijvoorbeeld:
- een afvalwijzer/huisvuilkalender vragen
- informatie over hondenbelasting vragen
- vragen hoe je een kortingspas kunt aanvragen
speel zonodig zelf de ambtenaar.
praktijkopdrachten ‘Wat zie je in het gemeentehuis?’ en ‘haal het op het gemeentehuis’
Doe nu Praktijkopdracht 1 en/of 2 van thema 8: ‘wat zie je in het gemeentehuis?’ en ‘haal het op het
gemeentehuis’. u kunt beide opdrachten op aparte momenten of aansluitend aan elkaar laten doen.
ook kunt u ervoor kiezen om ‘zwakke’ cursisten alleen Praktijkopdracht 1 te laten doen of om hem/haar
eventueel mee te laten lopen met een cursist die Praktijkopdracht 2 doet.
thema 8 - De Gemeente
9
THEMA 8

u vindt beide opdrachten onder ‘uitvoeren’.
inburgeren en het inburgeringsexamen
de onderdelen van het inburgeringsexamen (klassikaal/duo’s)
thema 8 is het laatste thema van Klaar voor de start. hierna zullen uw cursisten verder gaan in een
inburgeringstraject oGo of werk. het is goed om alvast stil te staan bij het vervolgtraject en het examen
dat hen uiteindelijk te wachten staat.
Voor deze oefening heeft u folders nodig over het inburgeringsexamen.
Bij Praktijkopdracht 2 heeft een aantal cursisten op het gemeentehuis al folders over het
inburgeringsexamen gehaald. is dit niet gelukt? Dan kunt u één van onderstaande folders aanvragen of
downloaden voor uw cursisten:
- De folder ‘inburgeringsexamen:voorwaarde voor naturalisatie’ is aan te vragen of te downloaden
via www.ind.nl.
- een overzichtelijke folder is: ‘inburgeren – examen doen’. Deze is aan te vragen of te downloaden
via www.inburgeren.nl onder ‘folders en formulieren’.
Bekijk van te voren zelf goed de betreffende folder, zodat u uw cursisten kunt helpen bij het zoeken van
de gevraagde informatie. laat hen eerst de folder globaal bekijken. waar ga je zoeken als je wilt weten
uit welke delen het examen bestaat? op welke bladzijde? onder welk kopje?
Kopieer voor uw cursisten werkblad 8.6. Bespreek gezamenlijk eerst het werkblad. lees de in te vullen
onderdelen hardop voor. leg moeilijke woorden uit. Probeer in uw eigen woorden en met voorbeelden
duidelijk te maken wat elk examenonderdeel inhoudt.
laat nu uw cursisten in tweetallen proberen het schema op het werkblad in te vullen. loop rond en help
waar nodig. Bespreek de opdracht na en teken daarbij het schema ook nog eens op het bord.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
inburgering en ogo of inburgering en Werk? (klassikaal/duo’s)
op werkblad 8.7 vindt u een overzicht van de beide inburgeringsprofielen (oGo en werk) en de
onderdelen waaruit de respectievelijke praktijkexamens bestaan. leg eerst nog eens (uit aan de hand
van werkblad 8.6) dat het centrale Deel van het inburgeringsexamen voor iedereen hetzelfde is. (een
deel van de vragen in het electronisch Praktijkexamen is weliswaar ook profielafhankelijk, maar dit voert
te ver in dit verband.)
Bespreek eerst het verschil tussen oGo en werk. Begrijpen alle cursisten waar beide begrippen voor
staan?
leg uit dat in het praktijkexamen zowel bij oGo als bij werk drie onderdelen aan bod komen (zie
werkblad). Voor alle onderdelen moeten bewijzen worden verzameld en/of assessments worden gedaan.
(Voor de exacte aantallen kunt u terecht op www.inburgeren.nl.)
laat uw cursisten in tweetallen de eerste twee vragen beantwoorden. over vraag 3 en 4 kunnen ze
samen praten: welk profiel kies jij? waarom?
Bespreek klassikaal de gevonden antwoorden na. leg uit (met voorbeelden) wat Burgerschap inhoudt.
thema 8 - De Gemeente
10
THEMA 8

maak het verschil duidelijk tussen ‘werk zoeken’ en ‘werk hebben’. teken het schema ook op het bord
ter ondersteuning van de uitleg. laat cursisten vraag 4 mondeling beantwoorden door aan iedereen te
vragen welk profiel hij of zij doet en waarom.
De cursisten bewaren het werkblad in hun map.
Waar hoort het bij? burgerschap, Werk zoeken, ogo of Werk hebben? (groepswerk)
Kopieer knipblad 8.4 op stevig papier, knip de kaartjes los en doe ze in envelopjes. Doe dit zoveel keer
als u groepjes van drie of vier cursisten hebt. Geef elk groepje eerst de vier kaartjes met Burgerschap,
werk zoeken, oGo of werk hebben. laat deze naast elkaar op tafel leggen. Geef de groepjes nu ook de
rest van de (geschudde) kaartjes. laat de cursisten samen de kaartjes onder het juiste onderdeel leggen.
onder ieder ‘kopje’ moeten zes kaartjes komen.
Geef eerst een voorbeeld; lees een kaartje voor en overleg met de hele groep waar dit bij hoort. loop
zelf rond en geef zonodig extra hulp. Bespreek na een afgesproken tijd (bijvoorbeeld tien minuten)
samen wat elk groepje heeft neergelegd. laat een cursist van elk groepje bijvoorbeeld één rijtje
voorlezen. leg moeilijke woorden of begrippen nog eens klassikaal uit.
het Klaar voor de start inburgeringsspel
Doe nu het Klaar voor de start inburgeringsspel. Dit geeft uw cursisten een eerste indruk van de
onderwerpen die in het vervolgtraject aan de orde komen en de vragen die zij kunnen verwachten bij
het inburgeringsexamen.
Voor het spel heeft u nodig:
1 dobbelsteen met 6 kleuren
5 setjes kaartjes, gekopieerd op gekleurd, stevig papier, eventueel geplastificeerd. op de voorkant staat
de vraag, op de achterkant het antwoord.
een spelbord, waarop de kaartjes kunnen worden gelegd. Kopieer het op a3 en plak het bijvoorbeeld
op karton. het spelbord is niet noodzakelijk. u kunt de stapeltjes kaartjes ook in het midden van de tafel
leggen.
De spelregels:
Doel van het spel: zoveel mogelijk kaartjes verzamelen. wie de meeste kaartjes heeft, heeft gewonnen.
-
-
-
-
-
-
-
-
Gooi met de dobbelsteen.
Pak een kaartje met dezelfde kleur.
lees de vraag hardop voor.
weet je het antwoord? Je mag het kaartje houden.
weet je het antwoord niet? of is je antwoord fout? Degene die naast je zit, mag het antwoord
geven, etc.
weet niemand het? het kaartje wordt weggelegd.
Gooi je oranje? Dan mag je een kaartje van iemand anders pakken of een kaartje van jezelf
weggeven.
na 10 minuten stoppen. wie heeft de meeste kaartjes?
thema 8 - De Gemeente
11
THEMA 8

UitVOeren
Kies voor uw cursisten één of meer van de volgende praktijkopdrachten, afhankelijk van het niveau van
uw cursisten. Kopieer voor uw cursisten de praktijkopdrachtformulieren van thema 8.
praktijkopdracht 1: Wat zie je in het gemeentehuis?
Vertel uw cursisten dat ze in kleine groepjes naar het gemeentehuis moeten gaan om daar
samen rond te kijken. Verdeel uw cursisten in groepjes. laat elk groepje een afspraak maken om
(bijvoorbeeld tijdens of aansluitend aan de groepsles) naar het gemeentehuis te gaan. laat op het
praktijkopdrachtformulier onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren met wie, hoe laat (openingstijden!)
en hoe ze erheen gaan en wat ze moeten meenemen. waar spreken ze precies af? laat de afspraak ook
noteren in de agenda.
Bij het gedeelte ‘uitvoeren’ (stap 2) schrijven de cursisten de gevonden antwoorden bij de vragen. ook
kunnen ze er als ‘bewijs’ een volgnummer uit de automaat plakken.
Kom de volgende les uitgebreid terug op deze opdracht. hoe is het gegaan? Kon je het goed vinden?
was iedereen er? Kon je de vragen beantwoorden? welke loketten waren er? wat kun je doen bij die
loketten?
evalueer de opdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3). Zijn de cursisten nog nieuwe woorden
tegengekomen? hebben ze nog vragen?
neem de ingevulde werkbladen in en controleer de antwoorden. Bespreek de antwoorden klassikaal:
heeft ieder groepje hetzelfde gevonden?
De cursisten doen na afloop het werkblad en het praktijkopdrachtformulier in hun map.
praktijkopdracht 2: haal het op het gemeentehuis (duo’s of groepswerk)
laat uw cursisten in groepjes of duo’s naar het gemeentehuis gaan. laat elk groepje een afspraak maken
om (bijvoorbeeld tijdens of aansluitend aan de groepsles) naar het gemeentehuis te gaan. laat op het
praktijkopdrachtformulier onder ‘Voorbereiden’ (stap 1) noteren met wie, hoe laat (openingstijden!)
en hoe ze erheen gaan en wat ze moeten meenemen. waar wachten ze op elkaar? laat de afspraak ook
noteren in de agenda.
Kopieer knipblad 8.3 op stevig papier. Knip de kaarten los. Doe dit zoveel keer als u groepjes hebt.
Geef elk groepje of duo een setje van vier kaarten mee.
elke cursist kiest één of meer opdrachten om te gaan doen in het gemeentehuis. hij/zij vult de opdracht
die hij/zij gaat doen in op het praktijkopdrachtformulier. niet alle opdrachten zijn even gemakkelijk.
laat goede cursisten een moeilijkere opdracht kiezen of meerdere opdrachten doen. onder ‘uitvoeren’
(stap 2) op het praktijkopdrachtformulier kunnen de cursisten (een gedeelte uit of een kopie van) de
meegebrachte folder plakken. ook mogen ze een foto maken van elkaar in het gemeentehuis en die
opplakken. Bij te weinig ruimte kan dit natuurlijk ook op de achterkant of op een apart blad.
Kom de volgende les uitgebreid terug op deze opdracht. hoe is het gegaan? Kon je het goed vinden?
was iedereen er? was het moeilijk om iets te vragen? moest je lang wachten? heb je gekregen of
gevonden wat je nodig had? Vergelijk het meegebrachte materiaal. spreid het uit op een tafel zodat alle
thema 8 - De Gemeente
12
THEMA 8

cursisten het kunnen bekijken. laat ervaringen uitwisselen.
evalueer de opdracht onder ‘terugkijken’ (stap 3). Zijn er nieuwe woorden geleerd? Zijn er nog vragen?
De cursisten doen na afloop de meegebrachte folders en het praktijkopdrachtformulier in hun map.
terUgkijken
in deze fase kijkt u met de cursisten terug op thema 8. wat hebben ze geleerd? hoe zijn de
praktijkopdrachten gegaan? houd een groepsgesprek.
Kopieer werkblad 8.8 (het evaluatieformulier). laat de cursisten individueel aankruisen in de tweede en
derde kolom wat voor hen van toepassing is. Bespreek wat ze hebben ingevuld en waarom. controleer
door middel van een aantal vragen ‘steekproefsgewijs’ of het klopt wat ze hebben ingevuld. u kunt
bijvoorbeeld de kaartjes van de verschillende knipbladen gebruiken om de cursisten ‘te overhoren’.
u kunt ook gebruik maken van de woordenlijst: woord opzoeken, woorden uitbeelden, woorden
clusteren, woorden uitleggen, etc.
laat zo alle doelen uit de eerste kolom nog eens de revue passeren. Kennen/kunnen ze het inderdaad?
Verwerken
in de laatste kolom van werkblad 8.8 kunt u tips laten noteren, bijvoorbeeld: luister nog eens naar de
gesprekjes op de computer. herhaal ‘oefenen met taal’ of ‘woorden leren’ op de computer. lees nog
eens de werkbladen, etc.
Kijk in je woordenschrift of in de woordenlijst. welke woorden en / of zinnen kun je vaker gebruiken?
cursisten kunnen natuurlijk ook zelf dingen bedenken. De cursisten bewaren het formulier in hun map.
thema 8 - De Gemeente
13
THEMA 8