Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>
film <strong>en</strong> educatie inhoudstafel<br />
…in het vertoningcircuit van Less<strong>en</strong> in het Donker, in het kader van het<br />
filmfestival Op<strong>en</strong> Doek, e<strong>en</strong> workshop ingericht door Jekino, e<strong>en</strong> film in<br />
de klas, …<br />
Film kreeg e<strong>en</strong> plaats in het less<strong>en</strong>pakket van heel wat schol<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
wij zorg<strong>en</strong> graag voor e<strong>en</strong> goede programmatie <strong>en</strong> pedagogische<br />
omkadering. We mak<strong>en</strong> jaarlijks e<strong>en</strong> fijne selectie van e<strong>en</strong> dertigtal films<br />
uit het afgelop<strong>en</strong> seizo<strong>en</strong>, richt<strong>en</strong> op heel wat plaats<strong>en</strong> vertoning<strong>en</strong> in <strong>en</strong><br />
zorg<strong>en</strong> voor lesmapp<strong>en</strong> die help<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> boei<strong>en</strong>de verwerking in de<br />
klas. Daarbij spel<strong>en</strong> we in op de eindterm<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontwikkelingsdoel<strong>en</strong>.<br />
In elke lesmap wordt aandacht besteed aan e<strong>en</strong> filmtechnische <strong>en</strong><br />
inhoudelijke b<strong>en</strong>adering van de film <strong>en</strong> legg<strong>en</strong> we de focus op één<br />
filmterm. We stimuler<strong>en</strong> jullie graag om de film met e<strong>en</strong> frisse blik te<br />
bekijk<strong>en</strong>.<br />
In deze lesmap vind je ge<strong>en</strong> werkblad<strong>en</strong> voor de leerling<strong>en</strong>. Het is de<br />
bedoeling om sam<strong>en</strong> met h<strong>en</strong>, klassikaal of in kleinere groepjes, op zoek<br />
te gaan naar mogelijke antwoord<strong>en</strong> op de vrag<strong>en</strong>. Je b<strong>en</strong>t met h<strong>en</strong> niet<br />
op zoek naar dat <strong>en</strong>e juiste antwoord. Het gaat meer om het vorm<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
uit<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> m<strong>en</strong>ing <strong>en</strong> het kunn<strong>en</strong> duid<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoord<strong>en</strong> van<br />
die m<strong>en</strong>ing. De lesmap is geschikt voor leerling<strong>en</strong> vanaf het 2 de leerjaar.<br />
feedback!<br />
We hor<strong>en</strong> graag je reactie op de film, de bespreking <strong>en</strong> de lesmap. Surf<br />
ev<strong>en</strong> naar de site www.less<strong>en</strong>inhetdonker.be om e<strong>en</strong> evaluatieformulier<br />
in te vull<strong>en</strong>. Ook de leerling<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> nadi<strong>en</strong> hun reactie kwijt op de<br />
pagina van de film die ze zag<strong>en</strong>. Ga je de film bekijk<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s filmfestival<br />
Op<strong>en</strong> Doek, dan kan je je m<strong>en</strong>ing kwijt op het kaartje dat je krijgt na de<br />
voorstelling. Alvast bedankt!<br />
filmfiche<br />
ü synopsis<br />
ü technische kaart<br />
ü vóór je naar de film vertrekt<br />
eerste reacties van de leerling<strong>en</strong><br />
regie <strong>en</strong> productie<br />
ü de regisseur<br />
ü de stijl van Michel Ocelot<br />
ü <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong><br />
ü weetje<br />
ü productie<br />
ü knutseltip<br />
verhaallijn <strong>en</strong> personages<br />
ü vijf episod<strong>en</strong><br />
ü fabelachtige figur<strong>en</strong><br />
focus op het sprookje<br />
ü k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
ü duiz<strong>en</strong>d <strong>en</strong> één nacht<br />
ü moraal<br />
ü voordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gevecht daarteg<strong>en</strong><br />
ü verwantschap tuss<strong>en</strong> traditie <strong>en</strong> <strong>Azur</strong> &<br />
<strong>Asmar</strong><br />
andere filmaspect<strong>en</strong><br />
ü taal<br />
ü muziek<br />
ü kleur<strong>en</strong><br />
volg<strong>en</strong>s de pers<br />
bibliografie<br />
fiche voor de leerling<strong>en</strong>
filmfiche eerste reacties van de leerling<strong>en</strong><br />
synopsis<br />
Lang geled<strong>en</strong>, erg<strong>en</strong>s in Europa… <strong>Azur</strong> is e<strong>en</strong> blanke jong<strong>en</strong> met<br />
azuurblauwe og<strong>en</strong>. Hij woont in het kasteel van zijn rijke vader <strong>en</strong><br />
wordt grootgebracht door J<strong>en</strong>ane, de voedster. Die voedster heeft<br />
zelf ook e<strong>en</strong> zoontje: <strong>Asmar</strong>. <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> groei<strong>en</strong> op als broers;<br />
ze spel<strong>en</strong> altijd sam<strong>en</strong> <strong>en</strong> mak<strong>en</strong> regelmatig ruzie. J<strong>en</strong>ane vertelt<br />
h<strong>en</strong> voor het slap<strong>en</strong>gaan vaak het verhaal van de Fee van de Djinns.<br />
Op e<strong>en</strong> dag stuurt <strong>Azur</strong>s str<strong>en</strong>ge vader J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> weg van het<br />
kasteel. Hij vindt dat zijn zoon e<strong>en</strong> ‘deftige’ opvoeding moet krijg<strong>en</strong>.<br />
Jar<strong>en</strong> gaan voorbij. Tot <strong>Azur</strong> beslist op zoek te gaan naar de Fee uit de<br />
verhal<strong>en</strong> van J<strong>en</strong>ane. Hij vertrekt op reis naar Marokko <strong>en</strong> komt terecht<br />
in e<strong>en</strong> prachtig land vol toverkunst<strong>en</strong>, wonder<strong>en</strong>, maar ook gevar<strong>en</strong>.<br />
technische kaart<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong><br />
Frankrijk / 2006 / 99’ / Nederlands gesprok<strong>en</strong><br />
regie <strong>en</strong> sc<strong>en</strong>ario: Michel Ocelot<br />
productie: Christophe Rossignon<br />
muziek: Gabriel Yared<br />
vóór je naar de film vertrekt<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> is e<strong>en</strong> film over twee vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> die er heel verschill<strong>en</strong>d<br />
uitzi<strong>en</strong>: ze hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> andere huidskleur, sprek<strong>en</strong> e<strong>en</strong> andere taal<br />
<strong>en</strong> won<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> ander land. Toch lijk<strong>en</strong> ze ook heel erg op elkaar: ze<br />
word<strong>en</strong> allebei verzorgd door J<strong>en</strong>ane, luister<strong>en</strong> naar dezelfde verhal<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> dezelfde grote w<strong>en</strong>s: de fee van de Djinns vind<strong>en</strong>.<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> is e<strong>en</strong> animatiefilm (tek<strong>en</strong>film) die met e<strong>en</strong> computer<br />
gemaakt is. Het is de eerste keer dat Michel Ocelot, de regisseur<br />
(filmmaker), e<strong>en</strong> computeranimatie maakte. Misschi<strong>en</strong> k<strong>en</strong> je wel zijn<br />
vorige films, die van Kirikou? De films van Kirikou zijn met de hand<br />
getek<strong>en</strong>d.<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> zit vol met hele mooie landschapp<strong>en</strong>, gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
fantastische kleur<strong>en</strong>. Je kan deze film bijna voel<strong>en</strong>, ruik<strong>en</strong> <strong>en</strong> proev<strong>en</strong>!<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Heb jij je verveeld tijd<strong>en</strong>s de film of net niet?<br />
- Vond je dat de film vooral grappig, spann<strong>en</strong>d of ontroer<strong>en</strong>d was? Hoezo?<br />
- Was er iets in de film dat jou stoorde? Hoezo?<br />
- Wil je de film nog e<strong>en</strong> keer zi<strong>en</strong> of helemaal niet? Waarom wel/niet?<br />
- Vind jij dat <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> e<strong>en</strong> kinderfilm is of zoud<strong>en</strong> ook volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
hem leuk vind<strong>en</strong>?
egie <strong>en</strong> productie<br />
de regisseur<br />
Michel Ocelot werd gebor<strong>en</strong> aan de Côte d’<strong>Azur</strong>, in Zuid-Frankrijk aan<br />
de Middellandse Zee. Hij bracht zijn kindertijd door in Guinee, West-<br />
Afrika. Daar leefde hij sam<strong>en</strong> met zowel protestant<strong>en</strong>, katholiek<strong>en</strong>,<br />
moslims als animist<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s zijn adolesc<strong>en</strong>tie woonde hij in Anjou,<br />
Frankrijk. Mom<strong>en</strong>teel bevindt zijn thuis zich in Parijs, opnieuw e<strong>en</strong> stad<br />
waar veel cultur<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>.<br />
De regisseur/sc<strong>en</strong>arist voelt zich sterk persoonlijk betrokk<strong>en</strong> bij het<br />
verhaal van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>: “Soms heb je m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die zich niet goed<br />
voel<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> vreemde omgeving, Crapoux is het lev<strong>en</strong>de voorbeeld.<br />
Ik heb het recht het portret te mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> idiote emigrant, omdat<br />
ik er zelf e<strong>en</strong> geweest b<strong>en</strong>. To<strong>en</strong> ik op twaalfjarige leeftijd Afrika moest<br />
verlat<strong>en</strong>, b<strong>en</strong> ik van de <strong>en</strong>e dag op de andere verhuisd van het land van<br />
de zon naar het land van de reg<strong>en</strong>. In Frankrijk k<strong>en</strong>de ik de gewoontes<br />
niet, ik lachte niet op de juiste og<strong>en</strong>blikk<strong>en</strong> <strong>en</strong> wist niet wat er van mij<br />
verwacht werd. Op school werd ik dan ook vaak gestraft. Ik heb veel<br />
gevloekt op dit land, omdat ik dacht dat het elders beter was. Crapoux,<br />
dat b<strong>en</strong> ik to<strong>en</strong> ik vijfti<strong>en</strong> was.”<br />
Michel Ocelot is al meer dan twintig jaar bezig met het mak<strong>en</strong> van<br />
tek<strong>en</strong>films. Hij maakte verschill<strong>en</strong>de kortfilms. Pas in 1998 werd hij<br />
bek<strong>en</strong>d bij het grote publiek met Kirikou <strong>en</strong> de heks, e<strong>en</strong> Afrikaans<br />
sprookje. In 2005 bracht Ocelot e<strong>en</strong> tweede Kirikou-film uit, Kirikou <strong>en</strong><br />
de wilde dier<strong>en</strong>.<br />
Michel Ocelot wil ge<strong>en</strong> kinderfilms mak<strong>en</strong>: “M<strong>en</strong> heeft mij vaak gevraagd<br />
hoe ik films voor kinder<strong>en</strong> maak. Mijn geheim is dat ik helemaal ge<strong>en</strong> ‘films<br />
voor kinder<strong>en</strong>’ maak, omdat kinder<strong>en</strong> er niets aan hebb<strong>en</strong> films te zi<strong>en</strong><br />
die alle<strong>en</strong> voor h<strong>en</strong> bedacht zijn. Kinder<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> het nodig de wereld<br />
te ler<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>, nieuwe ding<strong>en</strong> te ontdekk<strong>en</strong>. Het is helemaal niet nodig<br />
h<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> rondlop<strong>en</strong> op bek<strong>en</strong>d terrein, <strong>en</strong> het is ook helemaal<br />
niet erg dat ze niet alles onmiddellijk begrijp<strong>en</strong>. Mijn films zijn voor de<br />
hele familie <strong>en</strong> ik b<strong>en</strong> dolblij als ik al die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kan sam<strong>en</strong>br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Er<br />
zijn bepaalde zak<strong>en</strong> die ik niet plompweg zeg, omdat er ook kinder<strong>en</strong> in<br />
het publiek zitt<strong>en</strong>, maar ik zeg wel alles. Ik kan ge<strong>en</strong> film mak<strong>en</strong> die mij zelf<br />
vandaag niet boeit. Ik b<strong>en</strong> mijn eig<strong>en</strong> eerste toeschouwer, volwass<strong>en</strong>e én<br />
kind. Ik heb al mijn leeftijd<strong>en</strong> nog steeds in mij.”<br />
de stijl van Michel Ocelot<br />
Michel Ocelot heeft e<strong>en</strong> duidelijke voorkeur voor poëtische e<strong>en</strong>voud <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>gewoon rijke kleur<strong>en</strong>pracht. Dat zag<strong>en</strong> we al bij zijn Kirikoufilms,<br />
<strong>en</strong> dat zi<strong>en</strong> we opnieuw in <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>. Zijn animatiestijl is niet zo<br />
spectaculair <strong>en</strong> demonstratief zoals je dat meestal ziet in 3D-animatie.<br />
In <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> is er e<strong>en</strong> opvall<strong>en</strong>de dualiteit tuss<strong>en</strong> de e<strong>en</strong>voudige,<br />
heldere figur<strong>en</strong> <strong>en</strong>erzijds <strong>en</strong> de kunstig uitgewerkte decors anderzijds.<br />
De personages zijn ontworp<strong>en</strong> in 3D. Ze zijn opgebouwd uit bijna<br />
egale kleurvlakk<strong>en</strong> waardoor ze heel ‘glad’ zijn. Er valt ge<strong>en</strong> natuurlijke<br />
schaduw op hun licham<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun kler<strong>en</strong> lijk<strong>en</strong> niet te plooi<strong>en</strong>. Ze<br />
beweg<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> niet erg realistisch. Michel Ocelot heeft h<strong>en</strong> op<br />
die manier e<strong>en</strong> opmerkelijke lichtheid gegev<strong>en</strong>. Ze lijk<strong>en</strong> net bov<strong>en</strong> de<br />
grond te zwev<strong>en</strong> <strong>en</strong> kom<strong>en</strong> zo heel <strong>en</strong>gelachtig over.<br />
De gladheid van deze figur<strong>en</strong> contrasteert zeer opvall<strong>en</strong>d met de bijna<br />
voelbare textur<strong>en</strong> op de getek<strong>en</strong>de achtergrond: de <strong>en</strong>orm uitgewerkte<br />
natuurlijke <strong>en</strong> architecturale patron<strong>en</strong> of de warmte <strong>en</strong> lev<strong>en</strong>digheid van<br />
de zuiderse markt.<br />
Michel Ocelot gebruikt ge<strong>en</strong> lijn<strong>en</strong> die de verschill<strong>en</strong>de vlakk<strong>en</strong><br />
afbak<strong>en</strong><strong>en</strong>. Deze keuze kon hij alle<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> dankzij het grote contrast<br />
tuss<strong>en</strong> decor <strong>en</strong> personages.<br />
Verder heeft Ocelot e<strong>en</strong> voorkeur voor symmetrie. Deze voorkeur uit<br />
zich gedur<strong>en</strong>de de hele film, maar valt vooral op aan het begin. Op dat<br />
mom<strong>en</strong>t gaat het ook thematisch om de volledige gelijkwaardigheid van<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>.
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong><br />
Met <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> verplaatst Ocelot zijn decor van zwart naar Noord-<br />
Afrika. Hij maakte e<strong>en</strong> film over de vri<strong>en</strong>dschap <strong>en</strong> rivaliteit tuss<strong>en</strong><br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met verschill<strong>en</strong>de culturele achtergrond<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> brand<strong>en</strong>d<br />
actueel thema. De regisseur zelf zegt hierover: “Ja, maar het is al<br />
eeuw<strong>en</strong>lang brand<strong>en</strong>d actueel. Ik heb <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> zelfs geschrev<strong>en</strong><br />
vóór 11 september 2001. Het is trouw<strong>en</strong>s opmerkelijk dat we bezig<br />
war<strong>en</strong> met het schrijv<strong>en</strong> van de op<strong>en</strong>ingsscène, de twee jong<strong>en</strong>s die<br />
borstvoeding krijg<strong>en</strong> van dezelfde vrouw, to<strong>en</strong> de vliegtuig<strong>en</strong> teg<strong>en</strong><br />
de Twin Towers ingevlog<strong>en</strong> zijn. Dat was e<strong>en</strong> akelig mom<strong>en</strong>t. Met de<br />
politieke actualiteit, Le P<strong>en</strong> of Sarkozy, heeft deze film echter niets<br />
te mak<strong>en</strong>. Ik vertel e<strong>en</strong> verhaal dat me na aan het hart ligt <strong>en</strong> dat me<br />
aangrijpt.” (De Morg<strong>en</strong>, 25/10/2006)<br />
Dit sprookje van Michel Ocelot draagt e<strong>en</strong> duidelijke boodschap van<br />
verdraagzaamheid. Zelf hebb<strong>en</strong> de makers van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> alvast het<br />
goede voorbeeld gegev<strong>en</strong>: m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met allerlei verschill<strong>en</strong>de culturele<br />
achtergrond<strong>en</strong> werkt<strong>en</strong> harmonieus sam<strong>en</strong> aan deze film: Michel<br />
Ocelot; e<strong>en</strong> Fransman die lang in West-Afrika woonde - , Hiam Abass;<br />
de stem van J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> coach voor de Arabische stukjes in de film, is<br />
gebor<strong>en</strong> in Israël, in e<strong>en</strong> islamitische familie. To<strong>en</strong> ze 29 was, verhuisde<br />
ze naar Frankrijk - , Gabriel Yared, die voor de muziek van de film zorgde,<br />
is gebor<strong>en</strong> in Libanon, liep school bij de jezuïet<strong>en</strong> in Beiroet <strong>en</strong> leerde<br />
daar Frans, Engels <strong>en</strong> Arabisch. Ondertuss<strong>en</strong> woont hij al vele jar<strong>en</strong> in<br />
Frankrijk.<br />
De productie van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> zelf is dus het beste bewijs dat<br />
sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de cultur<strong>en</strong> tot wonderlijke resultat<strong>en</strong><br />
kan leid<strong>en</strong>.<br />
Vanuit zijn zorg om de echtheidsfactor van zijn decors is Michel Ocelot<br />
zelf naar de drie Magreb-land<strong>en</strong> (Marokko, Algerije <strong>en</strong> Tunesië) gereisd.<br />
Hij nam er veel foto’s, tek<strong>en</strong>de allerlei interessants <strong>en</strong> schreef zijn<br />
bed<strong>en</strong>king<strong>en</strong> op.<br />
De regisseur wilde bijvoorbeeld de landschapp<strong>en</strong> zo waarheidsgetrouw<br />
gaan tek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Omdat hij in Noord-Afrika veel vijgcactuss<strong>en</strong> zag,<br />
besliste hij die ook in zijn tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> te verwerk<strong>en</strong>. To<strong>en</strong> de productie<br />
al ver gevorderd was, ontdekte Ocelot echter dat de vijgcactus van<br />
oorsprong e<strong>en</strong> Amerikaanse plant was <strong>en</strong> dat hij pas vanaf de 16 e eeuw<br />
(of later) in de Mediterraanse gebied<strong>en</strong> voorkwam. Elke vijgcactus die<br />
voorkwam, werd to<strong>en</strong> uit de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> verwijderd, wat vooral nog meer<br />
werk betek<strong>en</strong>de!<br />
Inspiratie voor de architectuur<br />
<strong>en</strong> kunst vond Ocelot in onder<br />
meer de Blauwe Moskee in<br />
Istanbul of de monum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in<br />
Andalusië.<br />
Het beeld dat geschetst wordt van<br />
het middeleeuwse lev<strong>en</strong> in West-<br />
Europa is voor e<strong>en</strong> deel gebaseerd<br />
op de schilderij<strong>en</strong> van de Vlaamse<br />
primitiev<strong>en</strong>. Michel Ocelot noemt<br />
zelf het Lam Gods van Jan van Eyck,<br />
het “Banquet de Charles V le Sage”<br />
van Fouquet (foto 1) <strong>en</strong> “Les très riches heures” van de gebroeders Van<br />
Limburg (foto 2) als inspiratiebronn<strong>en</strong>.<br />
Michel Ocelot: “Ik wilde de toeschouwer gedur<strong>en</strong>de 90 minut<strong>en</strong><br />
bestok<strong>en</strong> met schoonheid. Daarom moest elk bloempje e<strong>en</strong> gestileerd<br />
meesterwerkje word<strong>en</strong>; herk<strong>en</strong>baar voor e<strong>en</strong> botanist én historisch<br />
correct.”
weetjes<br />
De op<strong>en</strong>ingsscène toont J<strong>en</strong>ane die borstvoeding geeft aan <strong>Azur</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>. De blote vrouw<strong>en</strong>borst die dan ev<strong>en</strong> te zi<strong>en</strong> is, heeft voor<br />
problem<strong>en</strong> gezorgd to<strong>en</strong> m<strong>en</strong> de film in de USA wou verton<strong>en</strong>. De raad<br />
die daar films beoordeeld op hun geschiktheid voor kinder<strong>en</strong> (de Motion<br />
Picture Association of America, MPAA) is wel heel puriteins in onze<br />
og<strong>en</strong>.<br />
10 11<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- K<strong>en</strong> je de films van Kirikou? Vind je dat die lijk<strong>en</strong> op de film <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong><br />
of zie jij grote verschill<strong>en</strong> in:<br />
- tek<strong>en</strong>stijl<br />
- verhaal <strong>en</strong> boodschap<br />
- held<strong>en</strong><br />
- Welke kleur<strong>en</strong> vond jij het mooist in de film?<br />
- Welk vond jij het allermooiste stukje uit de film? Waarom?<br />
- Je kan zelf met kleur<strong>en</strong> <strong>en</strong> textur<strong>en</strong> experim<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> op www.<br />
azuretasmar-lefilm.com/demo.html (ga naar ‘coloriages’ <strong>en</strong> je<br />
kan e<strong>en</strong> tek<strong>en</strong>ing inkleur<strong>en</strong> met de meest tot de verbeelding<br />
sprek<strong>en</strong>de kleur<strong>en</strong> <strong>en</strong> patron<strong>en</strong>)<br />
- Zie je gelijk<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de schilderij<strong>en</strong> (afb 1 <strong>en</strong> 2) <strong>en</strong> de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>? Hoezo?<br />
- Vind jij het belangrijk dat de decors klopp<strong>en</strong> met de werkelijkheid of mag<br />
voor jou in e<strong>en</strong> sprookje alles fantasie zijn?<br />
productie<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> is e<strong>en</strong> computeranimatie. De term animatiefilm komt van<br />
het Latijnse woord animo, wat ‘ziel’ betek<strong>en</strong>t, of ook ‘lev<strong>en</strong>sadem’. In e<strong>en</strong><br />
animatiefilm is het immers alsof de filmmaker of animator ‘lev<strong>en</strong> geeft’<br />
aan zijn eig<strong>en</strong> bed<strong>en</strong>ksels <strong>en</strong> de personages ‘bezielt’.<br />
Animatiefilmmakers nem<strong>en</strong> tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> of stilstaande object<strong>en</strong> (bv.<br />
plasticine figur<strong>en</strong>) beeld per beeld op met e<strong>en</strong> filmcamera. Voor elk<br />
ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>d beeld lat<strong>en</strong> ze de tek<strong>en</strong>ing of het object e<strong>en</strong> klein beetje<br />
verschill<strong>en</strong> van het vorige beeld. Wanneer zo’n reeks beeld<strong>en</strong> snel<br />
achter elkaar afgespeeld wordt, lijkt het alsof de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> of figuurtjes<br />
beweg<strong>en</strong>.<br />
Teg<strong>en</strong>woordig kom<strong>en</strong> er <strong>en</strong>orm veel animatiefilms uit: Shrek, Ice Age,<br />
Happy Feet. Het lijkt wel alsof zulke films op één twee drie <strong>en</strong> aan de<br />
lop<strong>en</strong>de band ine<strong>en</strong> gebokst word<strong>en</strong>. Niets is minder waar. Het mak<strong>en</strong> van<br />
e<strong>en</strong> animatiefilm kost ongelooflijk veel tijd <strong>en</strong> is e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orm precisiewerk.
Ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn vaak verschill<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> fulltime bezig aan één<br />
film die één à twee uur duurt.<br />
Er zijn veel verschill<strong>en</strong>de techniek<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> gebruikt om animaties te<br />
mak<strong>en</strong>. Om je e<strong>en</strong> idee te gev<strong>en</strong> van de hop<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergie die geïnvesteerd<br />
word<strong>en</strong> in het mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> animatiefilm, gev<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> overzicht van<br />
het productieproces van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>.<br />
1. sc<strong>en</strong>ario<br />
Zoals elke film, begint alles bij e<strong>en</strong> origineel idee. Michel Ocelot<br />
speelde al langer met de gedachte e<strong>en</strong> film te mak<strong>en</strong> over <strong>en</strong>erzijds de<br />
haat die er zo vaak is tuss<strong>en</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, <strong>en</strong> anderzijds de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die<br />
zich daarteg<strong>en</strong> verzett<strong>en</strong> <strong>en</strong> die contact zoek<strong>en</strong> met ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
verschill<strong>en</strong> niet als onoverbrugbare gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>. Op die manier kwam<br />
hij al snel bij de actuele situatie in Frankrijk uit: de verhouding tuss<strong>en</strong> de<br />
Frans<strong>en</strong> <strong>en</strong> de inwijkeling<strong>en</strong> (vooral uit de Maghreb-land<strong>en</strong>, Marokko,<br />
Tunesië <strong>en</strong> Algerije). Rond dat thema bedacht Ocelot vervolg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />
sprookjesachtig verhaal. Dat verhaal werkte hij steeds verder uit: de<br />
verschill<strong>en</strong>de scènes, de figur<strong>en</strong>, de dialog<strong>en</strong>. Op die manier ontstond<br />
het sc<strong>en</strong>ario.<br />
De eerste versie van het sc<strong>en</strong>ario heeft Michel Ocelot geschrev<strong>en</strong> in<br />
twee wek<strong>en</strong> tijd.<br />
2. script, storyboard of draaiboek<br />
Hiermee is de schrijffase echter nog niet afgelop<strong>en</strong>. In het script of<br />
het draaiboek (in het Engels storyboard, script, scre<strong>en</strong>play) wordt elk<br />
beeld van de toekomstige film tot in detail voorbereid: de personages,<br />
hun houding, gezichtsuitdrukking, hun woord<strong>en</strong> op elk mom<strong>en</strong>t, de<br />
beweging<strong>en</strong> van de camera, de kadrering <strong>en</strong>z.<br />
Het resultaat ziet eruit als e<strong>en</strong> stripverhaal. Om dit draaiboek te<br />
mak<strong>en</strong>, heeft Michel Ocelot heel veel docum<strong>en</strong>tatie, boek<strong>en</strong> <strong>en</strong> foto’s<br />
bestudeerd. Hij wilde namelijk het beeld do<strong>en</strong> herlev<strong>en</strong> van de echte<br />
Arabische wereld tijd<strong>en</strong>s de Middeleeuw<strong>en</strong>: de architectuur, de kledij<br />
<strong>en</strong> de natuur moest<strong>en</strong> er zo overweldig<strong>en</strong>d uitzi<strong>en</strong> als ze in werkelijkheid<br />
war<strong>en</strong>.<br />
In <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> zijn er e<strong>en</strong> honderdtal personages goed zichtbaar.<br />
Daarnaast zijn er nog zo’n tweehonderd figurant<strong>en</strong> die ieder<br />
afzonderlijk ontworp<strong>en</strong> moest<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Michel Ocelot tek<strong>en</strong>de<br />
zelf de basismodell<strong>en</strong> voor de animatie van elk belangrijk personage:<br />
1 1<br />
vooraanzicht, driekwart gedraaid, profiel, driekwart op de rug, rug,<br />
<strong>en</strong>kele uitdrukking<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele basishouding<strong>en</strong> of -beweging<strong>en</strong>.<br />
Voor de nev<strong>en</strong>personages kreeg Ocelot veel hulp van andere<br />
animatietek<strong>en</strong>aars.<br />
Dit <strong>en</strong>orme werk, waarbij ongeveer 13.000 voorbereid<strong>en</strong>de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
van decors <strong>en</strong> personages werd<strong>en</strong> gemaakt, nam één jaar tijd in beslag.
3. animatie<br />
Nu moet<strong>en</strong> al deze ontwerp<strong>en</strong> nog tot lev<strong>en</strong> gebracht word<strong>en</strong>. Alles<br />
draait daarbij om illusie. E<strong>en</strong> animatiefilm bestaat in feite uit e<strong>en</strong> zeer<br />
groot aantal stilstaande beeld<strong>en</strong>. Als m<strong>en</strong> die beeld<strong>en</strong> snel g<strong>en</strong>oeg (d.w.z.<br />
12 tot 24 beeld<strong>en</strong> per seconde) na elkaar afspeelt, neemt het m<strong>en</strong>selijk<br />
oog dat waar als e<strong>en</strong> vloei<strong>en</strong>d beweg<strong>en</strong>d beeld. Om e<strong>en</strong> geanimeerde<br />
figuur bijvoorbeeld zijn hand te lat<strong>en</strong> opstek<strong>en</strong>, tek<strong>en</strong>t de ontwerper<br />
eerst de beginpositie, dan de gew<strong>en</strong>ste eindpositie <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s alle<br />
tuss<strong>en</strong>posities.<br />
E<strong>en</strong> beperkt team van animatietek<strong>en</strong>aars baseert zich bij de uitvoering<br />
op het storyboard dat ondertuss<strong>en</strong> afgewerkt is. Daar vind<strong>en</strong> zij alle<br />
informatie die ze nodig hebb<strong>en</strong> om ieder beeld uit de film effectief te<br />
mak<strong>en</strong>. Deze – nog steeds voorbereid<strong>en</strong>de – fase duurde twee jaar.<br />
Voor de productie van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> heeft Michel Ocelot gekoz<strong>en</strong> voor<br />
e<strong>en</strong> combinatie van 2D- <strong>en</strong> 3D-animatie.<br />
Het decor is opgebouwd uit verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong>. De 2D-decors word<strong>en</strong><br />
met de hand getek<strong>en</strong>d, dan ingescand, gekleurd <strong>en</strong> afgewerkt met<br />
Photoshop. In de scène waar <strong>Azur</strong> met Crapoux in zijn rug door e<strong>en</strong><br />
palmbom<strong>en</strong>bos wandelt, heb je bijvoorbeeld op de voorgrond e<strong>en</strong> laag<br />
palmbom<strong>en</strong>, daarachter e<strong>en</strong> laag waar de personages beweg<strong>en</strong> <strong>en</strong> op<br />
de achtergrond opnieuw e<strong>en</strong> laag palmbom<strong>en</strong>. Elk onderdeeltje van<br />
deze drie lag<strong>en</strong> dat afzonderlijk beweegt, wordt op e<strong>en</strong> ander ‘blad’<br />
1 1<br />
getek<strong>en</strong>d. Er is bijvoorbeeld e<strong>en</strong> laag kruin<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> laag stamm<strong>en</strong>, e<strong>en</strong><br />
laag andere kruin<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> laag andere stamm<strong>en</strong>. Eig<strong>en</strong>lijk is dit dus<br />
e<strong>en</strong> animatie in twee dim<strong>en</strong>sies (breedte <strong>en</strong> hoogte op vlakke, platte<br />
lag<strong>en</strong>), maar er wordt toch e<strong>en</strong> derde dim<strong>en</strong>sie <strong>en</strong> diepte gecreëerd<br />
door die verschill<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong> te plaats<strong>en</strong>. De<br />
inkleuring is uitgevoerd door ware kunst<strong>en</strong>aars, die zich inspireerd<strong>en</strong> op<br />
foto’s <strong>en</strong> werkelijke textur<strong>en</strong>.<br />
De beweg<strong>en</strong>de figur<strong>en</strong> word<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> andere manier ‘geanimeerd’,<br />
namelijk met e<strong>en</strong> 3D-computertechniek. Ook elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit het decor<br />
die door de personages vastg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, zijn ontworp<strong>en</strong> met die<br />
3D-techniek.<br />
De uiteindelijke productie – het uittek<strong>en</strong><strong>en</strong> van elk beeld in de film, het<br />
animer<strong>en</strong> van de figur<strong>en</strong> <strong>en</strong> het sam<strong>en</strong>voeg<strong>en</strong> van al die verschill<strong>en</strong>de<br />
lag<strong>en</strong> – werd uitgevoerd door e<strong>en</strong> team van e<strong>en</strong> dertigtal tek<strong>en</strong>aars. Zij<br />
werkt<strong>en</strong> daar anderhalf jaar aan.<br />
4.postproductie<br />
Vervolg<strong>en</strong>s wordt de film nog gemonteerd: de precieze ope<strong>en</strong>volging van<br />
de verschill<strong>en</strong>de beeld<strong>en</strong> wordt bepaald. Ev<strong>en</strong>tueel word<strong>en</strong> bepaalde<br />
scènes nog ingekort, weggelat<strong>en</strong> of verplaatst naar e<strong>en</strong> vroeger of later<br />
mom<strong>en</strong>t in de film.<br />
T<strong>en</strong>slotte wordt hij voorzi<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> geluidsband. Geluidseffectjes<br />
die hor<strong>en</strong> bij bepaalde beweging<strong>en</strong> (bv. stapp<strong>en</strong> of het ruis<strong>en</strong> van de<br />
wind) word<strong>en</strong> toegevoegd. Echte acteurs sprek<strong>en</strong> de stemm<strong>en</strong> van de<br />
verschill<strong>en</strong>de personages in, precies synchroon met de mondbeweging<strong>en</strong><br />
van de figuurtjes. Muziek moet ervoor zorg<strong>en</strong> dat bepaalde emoties op<br />
het juiste mom<strong>en</strong>t uitvergroot word<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat de film sfeer <strong>en</strong> ritme krijgt.<br />
Deze fase heeft <strong>en</strong>kele maand<strong>en</strong> geduurd.<br />
Als je nog niet overtuigd b<strong>en</strong>t van het <strong>en</strong>orme geduld dat nodig is om<br />
zo’n berg werk tot e<strong>en</strong> goed einde te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, kan je op https://admin.<br />
adobe.acrobat.com/_a295153/p46515568/<br />
e<strong>en</strong> demonstratie bekijk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong>voudige animatie (in het Engels).<br />
Deze demonstratie toont hoe m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> heel e<strong>en</strong>voudig figuurtje zijn<br />
hoofd kan lat<strong>en</strong> draai<strong>en</strong>. Het duurt één uur. Door het bekijk<strong>en</strong> van dit<br />
filmpje krijg je ongelooflijk veel respect – <strong>en</strong> ook e<strong>en</strong> beetje medelijd<strong>en</strong><br />
misschi<strong>en</strong> – met de makers van bijvoorbeeld <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>.
knutseltip<br />
E<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige manier om zelf het principe van die ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de<br />
tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> te bekijk<strong>en</strong> is het mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> flipboekje of folioscoop.<br />
- Je maakt e<strong>en</strong> stapeltje van e<strong>en</strong> 20-tal papiertjes van ongeveer<br />
5 cm lang <strong>en</strong> 5 cm breed. Het beste neem je dik papier of licht<br />
karton. Of je kan e<strong>en</strong> Post-it blokje gebruik<strong>en</strong>.<br />
- Op de rechterhelft van die papiertjes maak je e<strong>en</strong> reeks<br />
tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> die telk<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> klein beetje verschill<strong>en</strong> van de<br />
vorige.<br />
- Dan leg je alle tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in volgorde op elkaar, de eerste<br />
tek<strong>en</strong>ing bov<strong>en</strong>aan.<br />
- Als je dan het boekje wat je zo gemaakt hebt stevig vasthoudt in<br />
je linkerhand <strong>en</strong> je laat de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> snel één na één onder je<br />
rechterduim te voorschijn kom<strong>en</strong> als in e<strong>en</strong> kaartspel, dan zie je<br />
de beweging in je reeks tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> ontstaan.<br />
- Probeer eerst met e<strong>en</strong>voudige tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> zoals e<strong>en</strong> cirkel die<br />
steeds groter wordt of e<strong>en</strong> gezicht dat grimass<strong>en</strong> trekt.<br />
Je kan ook e<strong>en</strong> stripverhaal mak<strong>en</strong> van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>. Dit zou dan kunn<strong>en</strong><br />
lijk<strong>en</strong> op het storyboard van Michel Ocelot.<br />
1 1<br />
verhaallijn <strong>en</strong> personages<br />
In de film <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> gebeurt heel wat. Je kan het verhaal sam<strong>en</strong><br />
met de leerling<strong>en</strong> opnieuw sam<strong>en</strong>stell<strong>en</strong>. Dit kan bijvoorbeeld door e<strong>en</strong><br />
‘ketting’ te vorm<strong>en</strong>: één van de leerling<strong>en</strong> start het verhaal, leerling twee<br />
gaat verder, daarna volgt leerling 3, <strong>en</strong>z. Je kan de afspraak mak<strong>en</strong> dat<br />
elke leerling zich moet beperk<strong>en</strong> tot één zin. Zit het verhaal strop, dan<br />
kan je als leerkracht de ketting verder zett<strong>en</strong>.<br />
vijf episod<strong>en</strong><br />
Je zou het verhaal van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> kunn<strong>en</strong> indel<strong>en</strong> in vijf episod<strong>en</strong>:<br />
1. de kindertijd<br />
<strong>Azur</strong> is e<strong>en</strong> blanke jong<strong>en</strong> met azuurblauwe og<strong>en</strong>. Hij woont in het kasteel<br />
van zijn rijke vader <strong>en</strong> wordt grootgebracht door J<strong>en</strong>ane, de voedster. Die<br />
voedster heeft zelf ook e<strong>en</strong> zoontje: <strong>Asmar</strong>. Zij geeft h<strong>en</strong> de borst, verzorgt<br />
h<strong>en</strong>, zingt liedjes voor h<strong>en</strong> <strong>en</strong> vertelt h<strong>en</strong> verhaaltjes. <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> groei<strong>en</strong><br />
bijna op als broers; ze spel<strong>en</strong> altijd sam<strong>en</strong> <strong>en</strong> mak<strong>en</strong> ook regelmatig ruzie.<br />
Op die manier leert <strong>Azur</strong> Arabisch prat<strong>en</strong>, de taal van J<strong>en</strong>ane’s thuisland.<br />
Op e<strong>en</strong> dag stuurt <strong>Azur</strong>s str<strong>en</strong>ge vader J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> weg van het<br />
kasteel. Hij vindt dat zijn zoon e<strong>en</strong> ‘deftige’ opvoeding moet krijg<strong>en</strong>. <strong>Azur</strong><br />
moet dan ler<strong>en</strong> paardrijd<strong>en</strong> <strong>en</strong> dans<strong>en</strong>, wat hij helemaal niet leuk vindt.<br />
Hij d<strong>en</strong>kt nog vaak terug aan zijn voedster <strong>en</strong> het verhaal van de Fee<br />
van de Djinns dat zij vertelde. Die goede Fee zat gevang<strong>en</strong> in de zwarte<br />
berg.<br />
2. naar de andere kant van de zee<br />
Als <strong>Azur</strong> volwass<strong>en</strong> is geword<strong>en</strong>, wil hij koste wat het kost de Fee uit het<br />
sprookje gaan bevrijd<strong>en</strong>. Daarom vertrekt hij op e<strong>en</strong> lange reis over zee.<br />
Hij leidt schipbreuk, maar spoelt aan in het land van de Fee. Dat weet<br />
hij heel erg zeker, omdat hij de taal van zijn voedster J<strong>en</strong>ane herk<strong>en</strong>t.<br />
De m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in dit vreemde land won<strong>en</strong>, zijn bang voor <strong>Azur</strong>s blauwe<br />
og<strong>en</strong>. Zij gelov<strong>en</strong> dat zulke blauwe og<strong>en</strong> e<strong>en</strong> slecht voortek<strong>en</strong> zijn.<br />
Daarom besluit <strong>Azur</strong> zijn og<strong>en</strong> voor altijd te sluit<strong>en</strong> <strong>en</strong> te do<strong>en</strong> alsof hij<br />
blind is. Gelukkig ontmoet hij dan Crapoux, e<strong>en</strong> vreemdeling, afkomstig<br />
uit Europa, net als <strong>Azur</strong>. Caproux droomt ook al lang van e<strong>en</strong> ontmoeting<br />
met de Fee van de Djinns. Sam<strong>en</strong> zett<strong>en</strong> ze hun tocht verder.
3. J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> teruggevond<strong>en</strong><br />
Op e<strong>en</strong> markt in de stad kom<strong>en</strong> <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> Crapoux toevallig te wet<strong>en</strong> dat<br />
J<strong>en</strong>ane, de voedster, in de buurt woont. Na al die jar<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> <strong>Azur</strong> <strong>en</strong><br />
J<strong>en</strong>ane mekaar terug. J<strong>en</strong>ane is ondertuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rijke handelsvrouw.<br />
Haar zoon <strong>Asmar</strong> woont ook nog bij haar <strong>en</strong> heeft zich jar<strong>en</strong>lang<br />
voorbereid om de Fee van de Djinns te gaan bevrijd<strong>en</strong>. <strong>Asmar</strong> vindt<br />
het niet goed dat <strong>Azur</strong> terug is <strong>en</strong> dat hij ook op zoek wil gaan naar de<br />
Fee. Ge<strong>en</strong> van de twee bijna-broers geeft de zoektocht echter op.<br />
Beid<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ze in hun voorbereiding geholp<strong>en</strong> door de kleine prinses<br />
Chamsous Sabah <strong>en</strong> door de joodse wijze man Yadoa.<br />
4. avontur<strong>en</strong> op weg naar de Fee<br />
Uiteindelijk vertrekk<strong>en</strong> <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> apart op hun gevaarlijke tocht<br />
naar de zwarte berg waar de Fee gevang<strong>en</strong> zit. Allerlei wonderlijke<br />
dier<strong>en</strong> (de scharlak<strong>en</strong> leeuw <strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme gekleurde vogel) <strong>en</strong><br />
gevaarlijke hinderniss<strong>en</strong> wacht<strong>en</strong> h<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s deze reis.<br />
5. happy <strong>en</strong>d bij de Fee<br />
Aan het eind bereik<strong>en</strong> beide avonturiers sam<strong>en</strong> de prachtig<br />
verlichtegrot van de Fee van de Djinns. Na veel twijfel <strong>en</strong> de hulp van<br />
zowat alle personages volgt e<strong>en</strong> dubbel huwelijk <strong>en</strong>… ze leefd<strong>en</strong><br />
nog lang <strong>en</strong> gelukkig!<br />
fabelachtige figur<strong>en</strong><br />
- Djinns<br />
In de Arabische cultuur is e<strong>en</strong> Djinn e<strong>en</strong> onzichtbaar wez<strong>en</strong> met<br />
bov<strong>en</strong>m<strong>en</strong>selijke kracht<strong>en</strong>. In de Koran – het geloofsboek van de moslims<br />
– is sprake van kwaadaardige, maar ook van goedaardige Djinns. Djinns<br />
zijn erg vergelijkbaar met wat wij e<strong>en</strong> geest, e<strong>en</strong> trol of e<strong>en</strong> elfje zoud<strong>en</strong><br />
noem<strong>en</strong>.<br />
Volg<strong>en</strong>s Arabische overlevering<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de Koran, onder andere<br />
de verhal<strong>en</strong> van 1001 nacht, biedt e<strong>en</strong> Djinn je drie w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aan die hij<br />
voor jou in vervulling zal lat<strong>en</strong> gaan. Wanneer je erop ingaat word<strong>en</strong> de<br />
w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> vervuld, maar neemt het mythologische wez<strong>en</strong> bezit van je.<br />
Hoewel deze overlevering sterk leeft in het Midd<strong>en</strong>-Oost<strong>en</strong>, is er ge<strong>en</strong><br />
traditionele afbeelding van de Djinns. Michel Ocelot kon zijn fantasie<br />
dus de vrije loop lat<strong>en</strong> e<strong>en</strong> heeft h<strong>en</strong> geïnterpreteerd als kleine komische<br />
figuurtjes.<br />
1 1<br />
- vogel Saïmourh<br />
Tijd<strong>en</strong>s hun tocht naar de<br />
Fee van de Djinns word<strong>en</strong><br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> geholp<strong>en</strong><br />
door twee fabelachtige dier<strong>en</strong>. De<br />
scharlak<strong>en</strong> leeuw is e<strong>en</strong> verzinsel van<br />
Ocelot zelf, maar de <strong>en</strong>orme vogel Saïmourh<br />
is e<strong>en</strong> variant van de vogel Rok (Roc of Rukh) die al<br />
voorkwam in de verhal<strong>en</strong> van duiz<strong>en</strong>d <strong>en</strong> één nacht. Door<br />
Sinbad de zeeman wordt de vogel Rok omschrev<strong>en</strong> als “e<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>orme vogel, met e<strong>en</strong> groot lijf <strong>en</strong> heel lange vleugels die door<br />
de lucht klapwiek<strong>en</strong> <strong>en</strong> het licht van de zon afscherm<strong>en</strong>”. In<br />
e<strong>en</strong> van de verhal<strong>en</strong> br<strong>en</strong>gt Rok de held Sinbad in veiligheid<br />
na e<strong>en</strong> schipbreuk, zonder dat de vogel het zelf beseft. Dit<br />
mythologische dier heeft dan ook e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme kracht: hij<br />
kan zonder problem<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groot aantal m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> of zelfs<br />
e<strong>en</strong> kudde olifant<strong>en</strong> optill<strong>en</strong>. Traditioneel wordt Rok in<br />
het wit voorgesteld. Ocelot heeft zijn vogel prachtig<br />
gekleurde ver<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>.<br />
Misschi<strong>en</strong> had je al e<strong>en</strong>s van Rok gehoord? In de<br />
Efteling is er namelijk e<strong>en</strong> attractie die naar deze<br />
fabelachtige vogel g<strong>en</strong>oemd is.<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Weet je nog hoe het verhaal precies ging?<br />
- Welke personages vond je leuk?<br />
- War<strong>en</strong> er ook figur<strong>en</strong> die je niet leuk vond?<br />
- Zijn er figur<strong>en</strong> op wie jij lijkt? K<strong>en</strong> je iemand die lijkt op <strong>Azur</strong>? Of op<br />
<strong>Asmar</strong>, J<strong>en</strong>ane of Crapoux? Hoezo?<br />
- Op wie zou jij graag lijk<strong>en</strong>? Waarom?<br />
-De inwoners van het land aan de andere kant van de zee zijn bang van<br />
de blauwe og<strong>en</strong> van <strong>Azur</strong>. Hoe lost <strong>Azur</strong> dit op? Vind je dit slim van hem?<br />
Waarom wel/niet?<br />
- Wie is Crapoux eig<strong>en</strong>lijk? Hoe d<strong>en</strong>k jij dat hij zich voelt?<br />
- Welke m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> help<strong>en</strong> <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> nog bij hun zoektocht naar de Fee<br />
van de Djinns?<br />
- Welke dier<strong>en</strong> help<strong>en</strong> h<strong>en</strong>?<br />
- Als jij je og<strong>en</strong> sluit <strong>en</strong> d<strong>en</strong>kt aan e<strong>en</strong> Djinn, hoe ziet die er dan uit? Kan jij<br />
jouw Dijnn tek<strong>en</strong><strong>en</strong>?
focus op het sprookje<br />
Het verhaal van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> is niet gebaseerd op e<strong>en</strong><br />
bestaand sprookje. Michel Ocelot heeft zelf de plot (verhaallijn)<br />
geschrev<strong>en</strong>, maar hij heeft dat wel gedaan volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> klassiek<br />
sprookjes-recept.<br />
k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
We bekijk<strong>en</strong> ev<strong>en</strong> de typische k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> sprookje:<br />
• Sprookjes spel<strong>en</strong> zich af op e<strong>en</strong> onbek<strong>en</strong>de plek.<br />
• Het verhaal speelt zich af in het verled<strong>en</strong>, maar het is niet<br />
duidelijk wanneer precies.<br />
• Er gebeur<strong>en</strong> allerlei ding<strong>en</strong> die in het echte lev<strong>en</strong> niet mogelijk<br />
zijn (bov<strong>en</strong>natuurlijke kracht<strong>en</strong>, prat<strong>en</strong>de dier<strong>en</strong>, …). Het is dus<br />
e<strong>en</strong> fantasieverhaal.<br />
• Typische figur<strong>en</strong> zijn koning<strong>en</strong>, prins<strong>en</strong> <strong>en</strong> prinsess<strong>en</strong>,<br />
elf<strong>en</strong>, kabouters, drak<strong>en</strong>, heks<strong>en</strong>, feeën, tov<strong>en</strong>aars <strong>en</strong><br />
sprek<strong>en</strong>de dier<strong>en</strong>.<br />
• Vaak gaat e<strong>en</strong> sprookje over e<strong>en</strong> conflict of opdracht,<br />
waardoor de held e<strong>en</strong> reeks van avontur<strong>en</strong> vol hinderniss<strong>en</strong><br />
tot e<strong>en</strong> goed einde moet br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
• Deugd wordt beloond <strong>en</strong> kwaad wordt gestraft, d.w.z. dat<br />
goed <strong>en</strong> kwaad in e<strong>en</strong> duidelijke zwart-wit-verhouding<br />
staan <strong>en</strong> dus goed herk<strong>en</strong>baar zijn. Uiteindelijk wordt<br />
het kwade bestraft <strong>en</strong> het goede beloond. In die zin<br />
geeft elk sprookje e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sles of moraal mee.<br />
In de structuur van de vertelling komt dit tot uitdrukking in het<br />
patroon:<br />
- opdracht of zoektocht<br />
- teg<strong>en</strong>stand van het kwaad<br />
- overwinning op het kwade, vaak met medewerking<br />
van goede helpers<br />
- happy <strong>en</strong>d: overwinning van het goede<br />
• Het basisschema van het sprookje is drieledig. Er moet<strong>en</strong><br />
bijvoorbeeld vaak drie teg<strong>en</strong>standers verslag<strong>en</strong> of drie<br />
hinderniss<strong>en</strong> overwonn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
0 1<br />
duiz<strong>en</strong>d uiz<strong>en</strong>d <strong>en</strong> n n nacht<br />
Bij ons zijn vooral de sprookjes van Anders<strong>en</strong> <strong>en</strong> de gebroeders Grimm<br />
beroemd. In het Midd<strong>en</strong>-Oost<strong>en</strong> zijn de sprookjes van duiz<strong>en</strong>d-<strong>en</strong>-één<br />
nacht het meest bek<strong>en</strong>d. Deze verhal<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> Perzisch epos<br />
verteld door koningin Sheherazade.<br />
Het verhaal gaat dat er ooit e<strong>en</strong> koning Sjahriaar was die de gewoonte<br />
had jonge maagd<strong>en</strong> te huw<strong>en</strong> <strong>en</strong> h<strong>en</strong> na de huwelijksnacht te vermoord<strong>en</strong>.<br />
Zo ook zijn pas verworv<strong>en</strong> bruid Sheherazade. Om aan de executie te<br />
ontkom<strong>en</strong> vertelt zij hem in de huwelijksnacht e<strong>en</strong> verhaal dat nog niet<br />
af is. Om te wet<strong>en</strong> hoe het afloopt, spaart hij haar. De volg<strong>en</strong>de nacht<br />
komt het vervolg, maar ook dat verhaal is niet af. De koning gunt haar<br />
nog e<strong>en</strong> nacht. Dit houdt Sheherazade 1001 nacht<strong>en</strong> vol <strong>en</strong> elke nacht<br />
wordt afgeslot<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> onvoltooid verhaal. Ondertuss<strong>en</strong> sch<strong>en</strong>kt zij<br />
hem <strong>en</strong>kele kinder<strong>en</strong>. Wanneer de verhal<strong>en</strong> uiteindelijk t<strong>en</strong> einde zijn, is<br />
de koning zo van haar gaan houd<strong>en</strong>, dat hij haar gratie sch<strong>en</strong>kt <strong>en</strong> ze zijn<br />
definitieve vrouw mag word<strong>en</strong>.<br />
In werkelijkheid zijn de verschill<strong>en</strong>de verhal<strong>en</strong> ontstaan in verschill<strong>en</strong>de<br />
periodes, geschrev<strong>en</strong> door verschill<strong>en</strong>de auteurs in andere stijl<strong>en</strong>. Veel<br />
van deze sprookjes zijn afzonderlijk bek<strong>en</strong>d geword<strong>en</strong>, bijvoorbeeld<br />
Aladin <strong>en</strong> de wonderlamp, Ali Baba <strong>en</strong> de veertig rovers <strong>en</strong> Sinbad de<br />
zeeman.<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Lijkt het verhaal van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> op andere sprookjes of films die de<br />
kinder<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>?<br />
- K<strong>en</strong>n<strong>en</strong> de kinder<strong>en</strong> in de klas nog verhal<strong>en</strong> uit andere cultur<strong>en</strong>?<br />
- In de klas kun je ook k<strong>en</strong>nismak<strong>en</strong> met de sprookjes van duiz<strong>en</strong>d <strong>en</strong><br />
één nacht. In elke goede bibliotheek hebb<strong>en</strong> ze vertaling<strong>en</strong> van deze<br />
verhal<strong>en</strong>. Misschi<strong>en</strong> kan je er in de klas uit voorlez<strong>en</strong>?<br />
- E<strong>en</strong> ander leuk boek is ‘Zohra <strong>en</strong> de gazell<strong>en</strong>’. De bek<strong>en</strong>de zangeres <strong>en</strong><br />
actrice Zohra vertelt traditionele verhal<strong>en</strong> uit Marokko.<br />
(Zohra <strong>en</strong> de gazell<strong>en</strong>, Zohra Aïth-Fath & Yurek Onzia, Uitgeverije Van Halewijck,<br />
Leuv<strong>en</strong>, 2005)
moraal<br />
Zoals eerder vermeld, bevatt<strong>en</strong> zowat alle sprookjes e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>sles. Ze<br />
will<strong>en</strong> aan de toeschouwer e<strong>en</strong> boodschap meegev<strong>en</strong>. Ook in <strong>Azur</strong> <strong>en</strong><br />
<strong>Asmar</strong> is dat het geval. E<strong>en</strong> journalist formuleerde het zo: “Meer nog<br />
dan vooroordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> vreemdeling<strong>en</strong>haat te hekel<strong>en</strong>, bejubelt deze<br />
Franse animatiefilm van Michel Ocelot de edelmoedigheid <strong>en</strong> de<br />
verdraagzaamheid.” (De Standaard, 25/10/2006)<br />
De film begint erg<strong>en</strong>s in West-Europa met twee bijna-broers die door de<br />
lieve J<strong>en</strong>ane helemaal gelijkwaardig behandeld word<strong>en</strong>. De twee jong<strong>en</strong>s<br />
verschill<strong>en</strong> nochtans erg van elkaar: <strong>Azur</strong> is blond <strong>en</strong> heeft blauwe og<strong>en</strong>.<br />
<strong>Asmar</strong> is zwart <strong>en</strong> heeft bruine og<strong>en</strong>. <strong>Azur</strong> is de zoon van de rijke, maar<br />
str<strong>en</strong>ge kasteelheer. <strong>Asmar</strong> is de zoon van de arme di<strong>en</strong>stmeid die in het<br />
kasteel werkt. Op e<strong>en</strong> dag word<strong>en</strong> J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> haar zoon brutaal op straat<br />
gezet door <strong>Azur</strong>s vader. Hij is hier de kwade kracht.<br />
J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> trekk<strong>en</strong> terug naar het land waar J<strong>en</strong>ane gebor<strong>en</strong> is,<br />
erg<strong>en</strong>s in het Midd<strong>en</strong> Oost<strong>en</strong>. Daar wordt de arme voedster e<strong>en</strong> rijke <strong>en</strong><br />
machtige handelsvrouw. Zij zal e<strong>en</strong> prachtig huis, heerlijk et<strong>en</strong> <strong>en</strong> veel<br />
bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong> verwerv<strong>en</strong>. Wanneer <strong>Azur</strong> h<strong>en</strong> terugvindt in het verre land,<br />
zijn de roll<strong>en</strong> dan ook omgekeerd: J<strong>en</strong>ane <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> zijn de rijk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
machtig<strong>en</strong>, terwijl <strong>Azur</strong> e<strong>en</strong> vreemdeling is die door de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> op straat<br />
niet wordt geaccepteerd omwille van zijn blauwe og<strong>en</strong>.<br />
vooroordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gevecht daarteg<strong>en</strong><br />
<strong>Azur</strong> heeft de beste bedoeling<strong>en</strong> wanneer hij op reis vertrekt naar de<br />
andere kant van de zee. Hij wil de Fee van de Djinns bevrijd<strong>en</strong> om de<br />
oorlog te stopp<strong>en</strong> <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s met haar trouw<strong>en</strong>. Wanneer hij in het<br />
verre land aankomt, blijk<strong>en</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> daar hem niet te vertrouw<strong>en</strong>. Zij<br />
gelov<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met blauwe og<strong>en</strong> bezet<strong>en</strong> zijn door boze macht<strong>en</strong>.<br />
<strong>Azur</strong> besluit daarom zijn og<strong>en</strong> voor altijd te sluit<strong>en</strong>. Op die manier kan<br />
hij echter nooit k<strong>en</strong>nismak<strong>en</strong> met de pracht van de Arabische wereld<br />
<strong>en</strong> haar inwoners. Hij doet ge<strong>en</strong> poging<strong>en</strong> met de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te prat<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
h<strong>en</strong> te overtuig<strong>en</strong> van zijn goede bedoeling<strong>en</strong>. Door zijn og<strong>en</strong> te sluit<strong>en</strong><br />
kiest hij voor e<strong>en</strong> pragmatische oplossing die de échte oorzaak van het<br />
probleem, namelijk de vooroordel<strong>en</strong>, niet aanpakt. Nadat <strong>Azur</strong> zijn<br />
og<strong>en</strong> heeft geslot<strong>en</strong>, komt hij in contact met de vreemde Crapoux, e<strong>en</strong><br />
komisch personage dat voortdur<strong>en</strong>d vloekt <strong>en</strong> scheldt op het land waar<br />
hij al zo lang woont. Volg<strong>en</strong>s hem is alles hier slecht <strong>en</strong> is alles op andere<br />
plaats<strong>en</strong> sowieso veel beter. Veel vooroordel<strong>en</strong> huiz<strong>en</strong> in hem.<br />
Ook <strong>Asmar</strong> is niet altijd ev<strong>en</strong> verdraagzaam. Hij moet eerst niks wet<strong>en</strong><br />
van <strong>Azur</strong>, die net als hij de Fee van de Djinns wil bevrijd<strong>en</strong>.<br />
Gelukkig zijn er heel wat personages die steeds opnieuw pleit<strong>en</strong> voor<br />
tolerantie <strong>en</strong> respect voor de ander<strong>en</strong>. J<strong>en</strong>ane verzet zich bijvoorbeeld<br />
heftig teg<strong>en</strong> de vooroordel<strong>en</strong> van het volk over de blauwe og<strong>en</strong> van<br />
<strong>Azur</strong>. Ook probeert zij <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> te verzo<strong>en</strong><strong>en</strong>. De kleine prinses<br />
Chamsous Sabah – zij lijkt wel e<strong>en</strong> zusje van Kirikou – toont door haar<br />
nieuwsgierigheid hoe leuk het kan zijn om andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> plaats<strong>en</strong><br />
te ontdekk<strong>en</strong>. Zij helpt <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> op precies dezelfde wijze <strong>en</strong><br />
wil alles van h<strong>en</strong> <strong>en</strong> van de stad wet<strong>en</strong>. De wijze Yadoa t<strong>en</strong>slotte, weet<br />
door zijn wijsheid heel goed hoe belangrijk het is al je medem<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te<br />
respecter<strong>en</strong>, ongeacht welke taal ze sprek<strong>en</strong>, in welke god ze gelov<strong>en</strong> of<br />
waar ze won<strong>en</strong>. Hij is bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> jood <strong>en</strong> zegt zelf dat hij in dit Arabische<br />
land eindelijk e<strong>en</strong> plaats heeft gevond<strong>en</strong> waar zijn cultuur gerespecteerd<br />
wordt.<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> zijn beid<strong>en</strong> erg naïef in hun geloof in de Fee van de<br />
Djinns. Ze do<strong>en</strong> alle mogelijke inspanning<strong>en</strong> om haar te vind<strong>en</strong>. Ironisch<br />
hoogtepunt is dan ook het mom<strong>en</strong>t waarop de Fee zegt dat elke poort in<br />
de juiste zaal uitkomt. Zij beslist gewoon zelf welke held zij wil aanvaard<strong>en</strong><br />
als echtg<strong>en</strong>oot. De gevaarlijke tocht langs de vele hinderniss<strong>en</strong> was dus<br />
alle<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> spel. Door dat spel hebb<strong>en</strong> <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> wel geleerd<br />
dat ze alle<strong>en</strong> hun doel kunn<strong>en</strong> bereik<strong>en</strong> als ze elkaar help<strong>en</strong>.<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Hoe eindigt het verhaal? Vond je dit goed of had jij liever e<strong>en</strong> ander einde<br />
gehad? Hoezo?<br />
- Deed deze film je d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> andere film, e<strong>en</strong> ander verhaal of aan<br />
iets dat je zelf ooit hebt meegemaakt? Verklaar.<br />
- Wil de regisseur alle<strong>en</strong> maar e<strong>en</strong> mooi verhaal vertell<strong>en</strong> of zou hij ook<br />
e<strong>en</strong> boodschap hebb<strong>en</strong> voor iedere<strong>en</strong> die de film ziet? Welke boodschap<br />
zou dat dan volg<strong>en</strong>s jou kunn<strong>en</strong> zijn? Waarom d<strong>en</strong>k je dat?
verwantschap tuss<strong>en</strong> traditie <strong>en</strong> <strong>Azur</strong> & <strong>Asmar</strong><br />
Michel Ocelot heeft e<strong>en</strong> sprookje geschrev<strong>en</strong> dat zijn plaats vindt in e<strong>en</strong><br />
lange traditie. Hij gebruikt niet alle<strong>en</strong> elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit de oude Arabische<br />
verhal<strong>en</strong>traditie ook aspect<strong>en</strong> uit de Arabische geschied<strong>en</strong>is <strong>en</strong> cultuur<br />
kom<strong>en</strong> aan bod. “Met <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> wilde ik de briljante islamitische<br />
beschaving tijd<strong>en</strong>s de Middeleeuw<strong>en</strong> alle eer beton<strong>en</strong> die ze verdi<strong>en</strong>t.”,<br />
zo zegt de regisseur.<br />
- cultuur<br />
Tijd<strong>en</strong>s de 7 e <strong>en</strong> 8 e eeuw veroverd<strong>en</strong> Arabische (islamitische) legers e<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>orm gebied dat zich uitstrekte van Spanje <strong>en</strong> Marokko in het west<strong>en</strong><br />
tot het huidige Afghanistan <strong>en</strong> Pakistan in het oost<strong>en</strong>. Het islamitische<br />
geloof, maar ook de Arabische taal <strong>en</strong> cultuur beleefd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme<br />
bloei op zowat alle vlakk<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de Middeleeuw<strong>en</strong>.<br />
De materiële <strong>en</strong> intellectuele rijkdom komt uitgebreid in beeld in <strong>Azur</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>.<br />
- handel<br />
De Arabische handelaars controleerd<strong>en</strong> de handelsroutes tuss<strong>en</strong> Azië/<br />
Afrika <strong>en</strong> Europa. Zij voerd<strong>en</strong> allerlei product<strong>en</strong> in <strong>en</strong> uit (porselein uit<br />
China, specerij<strong>en</strong> uit India, <strong>en</strong>z.) <strong>en</strong> vergaard<strong>en</strong> zo heel wat welvaart. Het<br />
is dan ook niet verwonderlijk dat er veel markt<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> georganiseerd<br />
in de hele Arabische wereld.<br />
E<strong>en</strong> Marokkaanse markt, met kleine kraampjes, winkeltjes <strong>en</strong> ateliers<br />
noemt m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> soek. Ook de soeks die er nu nog zijn in bijvoorbeeld<br />
Marrakesh, lijk<strong>en</strong> sterk op de markt<strong>en</strong> die daar al in de Middeleeuw<strong>en</strong><br />
gehoud<strong>en</strong> werd<strong>en</strong>.<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Ga je zelf wel e<strong>en</strong>s naar de markt? Wat kan je zi<strong>en</strong>, hor<strong>en</strong>, voel<strong>en</strong>,<br />
proev<strong>en</strong> <strong>en</strong> ruik<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> markt bij ons?<br />
- Hoe anders is e<strong>en</strong> Marokkaanse soek?
- stad, architectuur, kunst, kledij <strong>en</strong> sierad<strong>en</strong><br />
Deze grote welvaart uitte zich ook in bloei<strong>en</strong>de sted<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
hoogstaande bouwkunst. Wanneer prinses Chamsous Sabah voor het<br />
eerst de hele stad overschouwt, ziet ze dan ook e<strong>en</strong> gesofisticeerd<br />
geheel. In deze stad – de plaats wordt niet bij naam g<strong>en</strong>oemd – kun<br />
je mooi zi<strong>en</strong> hoe er verschill<strong>en</strong>de religies naast elkaar bestond<strong>en</strong>: de<br />
moskee is e<strong>en</strong> gebedsplaats voor moslims, de jod<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> naar hun<br />
synagog<strong>en</strong>. De kleine prinses ziet ook de universiteit, die staat voor de<br />
grote wet<strong>en</strong>schappelijke k<strong>en</strong>nis die tijd<strong>en</strong>s deze periode in de Arabische<br />
wereld werd opgedaan. Van deze bloei van de wet<strong>en</strong>schap getuig<strong>en</strong><br />
verder het sterr<strong>en</strong>observatorium in het paleis <strong>en</strong> de wijsheid van de<br />
hoogopgeleide Yadoa.<br />
De magnifieke paleiz<strong>en</strong> die tijd<strong>en</strong>s de Middeleeuw<strong>en</strong> gebouwd werd<strong>en</strong>,<br />
zijn vaak versierd met geometrische gekleurde patron<strong>en</strong>. Dat kan je<br />
goed zi<strong>en</strong> op de tek<strong>en</strong>ing van J<strong>en</strong>ane: op de achtergrond zie je e<strong>en</strong> muur<br />
die zeer gedetailleerd versierd is met geëmailleerde tegels (zelliges).<br />
Zoals je kunt merk<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> de makers van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> de decors<br />
– net als de kledij <strong>en</strong> de juwel<strong>en</strong> – met de grootste zorg getek<strong>en</strong>d.<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Je kan de leerling<strong>en</strong> als opdracht zelf e<strong>en</strong> tegelpatroon lat<strong>en</strong> tek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
kleur<strong>en</strong>.<br />
andere filmaspect<strong>en</strong><br />
taal<br />
Wanneer de personages op het scherm zich uitdrukk<strong>en</strong> in het Arabisch,<br />
zijn hun woord<strong>en</strong> niet ondertiteld. De regisseur, Michel Ocelot, heeft<br />
deze keuze heel bewust gemaakt. Aangezi<strong>en</strong> hij in zijn film de problem<strong>en</strong><br />
van migratie wilde ton<strong>en</strong>, moest hij vanzelfsprek<strong>en</strong>d e<strong>en</strong> oplossing vind<strong>en</strong><br />
voor de taalbarrière – nota b<strong>en</strong>e: Ocelot heeft deze film in Frankrijk<br />
gemaakt, waar m<strong>en</strong> praktisch nooit ondertitelt. Tijd<strong>en</strong>s bepaalde<br />
scènes wilde hij de dialog<strong>en</strong> niet volledig verstaanbaar mak<strong>en</strong>, zodat de<br />
kijkers zich e<strong>en</strong> beetje verlor<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> gaan voel<strong>en</strong>. Meestal wordt er<br />
echter afgewisseld tuss<strong>en</strong> twee tal<strong>en</strong> (Frans/Nederlands <strong>en</strong> Arabisch).<br />
Aangezi<strong>en</strong> e<strong>en</strong> antwoord meestal e<strong>en</strong> vraag oproept <strong>en</strong> vice versa, is het<br />
dan ge<strong>en</strong> probleem om in te schatt<strong>en</strong> wat er gezegd wordt. De kinder<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> dan ook moeiteloos het verhaal volg<strong>en</strong>. Op die manier kan<br />
Michel Ocelot ook aanton<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> andere taal ge<strong>en</strong> onoverbrugbare<br />
kloof tuss<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hoeft te betek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Bijkom<strong>en</strong>d voordeel is dat<br />
het e<strong>en</strong> zekere ‘elegantie’ is, die afwezigheid van ondertitels. De<br />
ademb<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de beeld<strong>en</strong> word<strong>en</strong> niet verstoord door letters <strong>en</strong><br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> zich ook niet bezighoud<strong>en</strong> met het lez<strong>en</strong> van die titels.<br />
Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> beschouwt Ocelot het als e<strong>en</strong> g<strong>en</strong>ot voor de toeschouwer de<br />
verleidelijke klank<strong>en</strong> van het Arabisch te kunn<strong>en</strong> aanhor<strong>en</strong>.
Het Arabisch wordt van rechts naar links geschrev<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebruikt e<strong>en</strong><br />
consonant<strong>en</strong>alfabet. Dat wil zegg<strong>en</strong> dat het louter uit medeklinkers<br />
bestaat.<br />
Heel veel Nederlandse woord<strong>en</strong> die met ‘al’ beginn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong><br />
oorspronkelijk uit het Arabisch, bijvoorbeeld algebra, alcohol <strong>en</strong><br />
almanak. Al is namelijk het Arabische lidwoord. Ook de volg<strong>en</strong>de<br />
woord<strong>en</strong> zijn Arabisch van oorsprong: admiraal, atlas, caravan, cijfer,<br />
fanfare, gitaar, kabel, kameel, kato<strong>en</strong>, koffie, magazijn, masker, matras,<br />
papegaai, siroop <strong>en</strong> suiker. Het woord <strong>Azur</strong> bijvoorbeeld is afgeleid van<br />
het Arabische azward. Dat is de naam van e<strong>en</strong> plaatsje dat bek<strong>en</strong>d was<br />
om zijn diepblauwe st<strong>en</strong><strong>en</strong>. Via het Latijn werd het woord ‘azward’ in het<br />
Oud Frans verbasterd tot ‘azur’.<br />
Je ziet het: de Nederlandse <strong>en</strong> de Arabische taal verschill<strong>en</strong> erg van<br />
elkaar, maar hebb<strong>en</strong> elkaar toch beïnvloed. Zó vreemd <strong>en</strong> ver van je bed<br />
is het helemaal niet!<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Welke taal wordt er in de film gesprok<strong>en</strong>?<br />
- Heb je alles begrep<strong>en</strong> wat er gezegd werd?<br />
- Als je op vakantie b<strong>en</strong>t <strong>en</strong> je begrijpt de taal niet die de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> sprek<strong>en</strong>,<br />
vind je dat dan vervel<strong>en</strong>d?<br />
- Als je wil prat<strong>en</strong> met iemand die jouw taal niet k<strong>en</strong>t, hoe zou jij er dan voor<br />
zorg<strong>en</strong> dat je mekaar toch begrijpt?<br />
muziek<br />
De muziek in <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> is heel promin<strong>en</strong>t aanwezig. Hij werd speciaal<br />
voor deze film gecomponeerd door Gabriel Yared. Deze muzikant staat<br />
persoonlijk zeer dicht bij het thema van de film. Hij is namelijk gebor<strong>en</strong><br />
in Libanon, leerde Latijn, Frans <strong>en</strong> Engels bij de jezuïet<strong>en</strong>, werkte<br />
vaak in Brazilië <strong>en</strong> woont ondertuss<strong>en</strong> al vele jar<strong>en</strong> in Frankrijk. In zijn<br />
composities combineert hij dan ook klank<strong>en</strong> van de beide zijd<strong>en</strong> van de<br />
Middellandse Zee.<br />
Vooral tijd<strong>en</strong>s emotionele of indrukwekk<strong>en</strong>de scènes is de muziek erg<br />
bepal<strong>en</strong>d voor de sfeer. D<strong>en</strong>k maar aan hemelse klank<strong>en</strong> in de grot met<br />
de duiz<strong>en</strong>d lichtjes aan het eind van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> (ook opnieuw te<br />
beluister<strong>en</strong> op www.azuretasmar-lefilm.com).<br />
Op de website van Gabriel Yared (www.gabrielyared.com) kun je<br />
luister<strong>en</strong> naar vier liedjes uit de soundtrack van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>. Je komt<br />
mete<strong>en</strong> weer in e<strong>en</strong> sprookjeswereld terecht.<br />
kleur<strong>en</strong><br />
Kleur is opvall<strong>en</strong>d aanwezig in de film. Meer nog, het schitter<strong>en</strong>d<br />
kleur<strong>en</strong>palet dat Ocelot gebruikt speelt één van de ‘hoofdroll<strong>en</strong>’.<br />
Het is mee dankzij deze kleur<strong>en</strong> dat de film zoveel sfeer uitstraalt. De<br />
combinatie van de tek<strong>en</strong>stijl van Ocelot, het gebruik van traditionele<br />
kleur<strong>en</strong> <strong>en</strong> de muziek mak<strong>en</strong> dat je de film haast met al je zintuig<strong>en</strong> kan<br />
belev<strong>en</strong>. Je ziet, voelt, proeft <strong>en</strong> ruikt als het ware het Marokko van de<br />
Middeleeuw<strong>en</strong>.<br />
mogelijke vrag<strong>en</strong><br />
- Wat vond je van de kleur<strong>en</strong> in de film? Welke kleur<strong>en</strong> heb je allemaal<br />
gezi<strong>en</strong>?<br />
- Welke muziek heb je gehoord of was er helemaal ge<strong>en</strong> muziek?<br />
- Welke geur<strong>en</strong> pass<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s jou bij deze film?<br />
- En welke smak<strong>en</strong>? Wat hebb<strong>en</strong> de personages in de film zoal geproefd?<br />
- Hoe d<strong>en</strong>k je dat de kler<strong>en</strong> van J<strong>en</strong>ane aanvoel<strong>en</strong>, of de modder waarin<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> rolleboll<strong>en</strong>, of het zand dat de prinses voor het eerst<br />
aanraakt?
surftip voor leerkracht<strong>en</strong> n leerling<strong>en</strong><br />
Officiële <strong>en</strong> zeer kindvri<strong>en</strong>delijke website van deze film: www.<br />
azuretasmar-lefilm.com. Het is wel e<strong>en</strong> site in het Frans, maar hij is heel<br />
mooi naar te kijk<strong>en</strong>.<br />
Onder begeleiding van e<strong>en</strong> Djinn, kun je daar:<br />
- meer te wet<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> over de makers van de film<br />
- luister<strong>en</strong> naar muziek uit de film<br />
- beeld<strong>en</strong> uit de film bekijk<strong>en</strong> (ook <strong>en</strong>kele plaatjes om in te<br />
kleur<strong>en</strong>)<br />
- e<strong>en</strong> spelletje spel<strong>en</strong><br />
- de trailer bekijk<strong>en</strong><br />
- het persdossier lez<strong>en</strong>: verschill<strong>en</strong>de interviews met m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
die meewerkt<strong>en</strong> aan de productie van <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong><br />
- e<strong>en</strong> educatief dossier over de film raadpleg<strong>en</strong> (in het Frans)<br />
0 1<br />
volg<strong>en</strong>s de pers<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>: verbluff<strong>en</strong>de duik in de Arabische cultuur<br />
Dit wondermooie sprookje over raciale tolerantie is e<strong>en</strong> festijn voor<br />
het oog. Dat regisseur Michel Ocelot stilaan e<strong>en</strong> heel aparte plaats<br />
inneemt in de Europese animatiefilm bevestigt hij nog maar e<strong>en</strong>s met<br />
deze overweldig<strong>en</strong>d prachtige fabel. Zijn twee Kirikoutek<strong>en</strong>films,<br />
hommages aan Afrika, viel<strong>en</strong> al op dankzij hun grafische stijl <strong>en</strong> het<br />
kleur<strong>en</strong>palet: naïeve tableaus in betover<strong>en</strong>de kleur<strong>en</strong>. Die bewust<br />
naïeve <strong>en</strong> relatief e<strong>en</strong>voudige stijl vind je ook terug in deze Duiz<strong>en</strong>d-<strong>en</strong>e<strong>en</strong>-nacht-achtige<br />
fabel vol magnifieke paleiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> exotische tuin<strong>en</strong>.<br />
Het is Ocelots eerste uitstap in de computeranimatie, maar<br />
zijn geometrische elegantie sluit stilistisch meer aan bij Lotte<br />
Reinigers betover<strong>en</strong>de feeërieën in schimm<strong>en</strong>spel uit de<br />
jar<strong>en</strong> twintig dan bij de hyperrealistische animatie à la Pixar.<br />
Dit verrukkelijke avontuur voor alle leeftijd<strong>en</strong> over vri<strong>en</strong>dschap<br />
<strong>en</strong> rass<strong>en</strong>verm<strong>en</strong>ging is in de eerste plaats e<strong>en</strong> eerbetoon aan<br />
de rijke Arabische beschaving, architectuur <strong>en</strong> schilderkunst<br />
van de middeleeuw<strong>en</strong>. Ocelot vertrekt van twee baby’s: <strong>Azur</strong>,<br />
de blonde zoon van e<strong>en</strong> westerse kasteelheer, <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong>, de<br />
zoon van zijn Arabische voedster. <strong>Asmar</strong> <strong>en</strong> zijn moeder word<strong>en</strong><br />
verstot<strong>en</strong>, maar de twee jong<strong>en</strong>s kruis<strong>en</strong> elkaar later opnieuw<br />
als volwass<strong>en</strong> knap<strong>en</strong> <strong>en</strong> rival<strong>en</strong> wanneer ze alle twee hachelijke<br />
mythische avontur<strong>en</strong> doorstaan om de fee van de Djins te bevrijd<strong>en</strong>.<br />
Er wordt e<strong>en</strong> verbluff<strong>en</strong>de, vibrer<strong>en</strong>de kleur<strong>en</strong>pracht in het poëtische<br />
<strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> ontplooit, maar het is het oog voor detail dat bijna<br />
elk beeld tot het statuut van e<strong>en</strong> miniatuur verheft. Deze plastisch<br />
geraffineerde onderdompeling in de Maghrebijns-Andalusische<br />
beschaving wordt bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> nog auditief versterkt omdat Ocelot erop<br />
stond dat de dialog<strong>en</strong> in het Arabisch niet vertaald of gedubd werd<strong>en</strong>.<br />
De Morg<strong>en</strong> - 25/10/2006 - Luc Joris
ibliografie<br />
- www.azuretasmar-lefilm.com<br />
- ‘We mog<strong>en</strong> de briljante islambeschaving niet verget<strong>en</strong>’ - Luc Joris - De<br />
Morg<strong>en</strong> - 25/10/2006<br />
- ‘<strong>Azur</strong> et <strong>Asmar</strong>’, Luc Joris, De Morg<strong>en</strong>, 25/10/2006<br />
- www.allocine.fr/film/fichefilm_g<strong>en</strong>_cfilm=57417.html<br />
- www.humanite.presse.fr/journal/2006-10-25/2006-10-25-839266<br />
- www.cndp.fr/actualites/question/azurasmar/accueil.htm<br />
- www.critikat.com/article.php3?id_article=914<br />
- www.filmmagie.be/article.php3?id_article=1924<br />
- www.vivafilm.be<br />
- www.lefigaro.fr/culture/20061025.FIG000000017_michel_ocelot_<br />
eloge_de_la_fraternite.html<br />
- www.hollywoodreporter.com/hr/awards_festivals/fest_reviews/<br />
article_display.jsp?&rid=258<br />
- www.pi<strong>en</strong>ternet.be/marokko/leerkracht<strong>en</strong>.html<br />
- www.focusmarokko.wereldmuseum.nl/www/scripts/index.php<br />
- marokko.startpagina.be/<br />
- www.voorbeginners.info/marokko/<br />
- www.leerkracht.nl/show?id=90373<br />
- perso.orange.fr/cryptozoo/fabuleux/roc.htm<br />
- Marianne Barrucand & Achim Bednorz, Moorish Architecture in<br />
Andalusia, Tasch<strong>en</strong>, 2002, p.79
Michel Ocelot heeft <strong>Azur</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> bedacht. Hij<br />
zegt: “Ik wilde teg<strong>en</strong><br />
de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>: deze<br />
sprookjesachtige plekk<strong>en</strong> bestaan<br />
echt. Ga erhe<strong>en</strong> <strong>en</strong> g<strong>en</strong>iet ervan!”<br />
Vind jij dat dit gelukt is? Heb jij zin gekreg<strong>en</strong><br />
om het land van J<strong>en</strong>ane of de Fee van de Djinns<br />
beter te ler<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>?<br />
In de film zie je prachtige figur<strong>en</strong> met schitter<strong>en</strong>de kleur<strong>en</strong>. Dit is<br />
Islamitische kunst. Kan jij ook zo’n kunstwerk mak<strong>en</strong> met kleurtjes,<br />
viltstift<strong>en</strong>, vetkrijtjes of verf?<br />
Welke geur<strong>en</strong> <strong>en</strong> smak<strong>en</strong> pass<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s jou bij deze film? Waarom?<br />
Vind jij dat <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> e<strong>en</strong> kinderfilm is of kunn<strong>en</strong> volwass<strong>en</strong><strong>en</strong> hem ook leuk vind<strong>en</strong>? Hoezo?<br />
Ga e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> kijkje nem<strong>en</strong> op de website van de film: www.azuretasmar-lefilm.com. Het is e<strong>en</strong><br />
site in het Frans, maar hij is heel mooi om te zi<strong>en</strong>!<br />
J<strong>en</strong>ane zegt: “Luister mijn zoon. Ik k<strong>en</strong> twee land<strong>en</strong>,<br />
twee tal<strong>en</strong>, twee godsdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong>. Ik weet er dus<br />
dubbel zoveel van als de ander<strong>en</strong>.”<br />
Vind jij dat J<strong>en</strong>ane gelijk heeft?<br />
Zijn <strong>Azur</strong> <strong>en</strong> <strong>Asmar</strong> vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> van mekaar of<br />
vijand<strong>en</strong>? Hoezo?