Mise en page 1 - Federale politie

VAN N OORD NAAR Z UID MET DE TREIN
Tekst: Stefan Debroux
Foto’s: Jocelyn Balcaen
”Antwerpen-Charleroi,
32 - September 2004 - Inforevue
in het spoor van de politie!”
ANTWERPEN-CHARLEROI – De
spoorwegpolitie (SPC) is een
gedeconcentreerde federale politiedienst
van de Directie van de
politie van de verbindingswegen
(DAC) binnen de Algemene
directie van de bestuurlijke politie
(DGA), en is gestructureerd op
drie niveaus: de centrale dienst,
vijf secties (Brussel, Noord, Oost,
West en Zuid) en dertien posten
geografisch verspreid over het
ganse land (1) . De post Antwerpen
maakt deel uit van de sectie
Noord. In een hoekje van het
imposante Centraal Station in
Antwerpen en verborgen achter
een kakofonie van panelen en
hekken – u weet wel: de verbouwingswerken
– vinden de agenten
van SPC Antwerpen onderdak.
In het krappe commissariaat
ontmoeten we sectiechef commissaris
Dirk Vanhove en postchef
hoofdinspecteur Eric Van
Echelpoel. ”Momenteel zitten we
hier niet erg ruim, maar gezien
de renovatiespiraal waarin het
station zit, is de modernisering
van onze infrastructuur een kwestie
van tijd”, hoopt Eric Van
Echelpoel.
Gespecialiseerde politie
en partners
Eric maakte tijdens zijn loopbaan
de evolutie mee van de spoorwegpolitie,
wat trouwens typerend
is voor heel wat van zijn
collega's. “Ik werk sinds 1986 in

De treinverbinding
tussen Antwerpen en
Charleroi krijgt op
geregelde tijdstippen
een schreeuwerige
portie media-aandacht.
Drugtoerisme en agressie
zijn nu eenmaal
favoriete ingrediënten
van het doorsnee
nieuwsbulletin. Veel
werk aan de winkel dus
voor de politiediensten?
Inforevue nam de proef
op de som en stapte
binnen in de kantoren
van de Antwerpse en
Karolingische spoorwegpolitie.
Het traject
tussen beide posten
werd overbrugd... met
de trein uiteraard.
Antwerpen-Centraal. 26 jaar ben
ik al gehuwd met de NMBS”,
blikt de Mechelaar terug. “In den
beginne als politieofficier bij de
toenmalige spoorwegpolitie van
de NMBS en in 1999 maakte ik
de overstap naar de rijkswacht.
In 2001 startte dan de hervorming
en sindsdien ben ik lid van
de federale politie.”
Die ervaring en kennis vormen
een onmiskenbare troef, want de
werkomgeving van SPC is erg
specifiek. “Onze specialisatie
vertaalt zich onder meer in de
terminologie die wij gebruiken,
zoals de lijnnummers en de overwegen.
Iedereen die op het terrein
patrouilles of interventies uitvoert,
moet dat jargon onder de
knie hebben. Daar is geen ontkomen
aan!”, zegt Eric. “Die specialisatie
is voor ons tegelijk een
meerwaarde en een handicap”,
springt de chef van de sectie
Noord, Dirk Vanhove, daarop in.
“Wij zijn goed thuis in onze
werkomgeving en die specialisatie
schept ook een collegiale
band. Als je eenmaal de smaak
van de spoorwegpolitie te pakken
hebt, wil je dat niet snel loslaten.
Langs de andere kant vergt
zo'n specialisatie de nodige
motivatie en inzet van de manschappen
om optimaal te kunnen
functioneren.”
De ministeriële omzendbrief van
15 april 2002 regelt de taakverdeling
tussen SPC en de lokale
politie enerzijds en de verantwoordelijkheid
van de bestuurlijke
overheid anderzijds. De strikte
bepalingen van die omzendbrief,
die stelt welke dienst op welk
deel van het spoorwegennet of
in welk deel van de infrastructuur
mag optreden en welke eenheid
in welke omstandigheden tussenbeide
mag komen, maakt de toepassing
ervan niet altijd eenvoudig.
Wat de criminaliteit in de
treinen en op de sporen betreft,
heeft SPC de taak op zich genomen
om de strijd met de prioritaire
fenomenen aan te binden,
zoals vermeld in het nationaal
veiligheidsplan. Het betreft hier
meer bepaald illegale immigratie,
drugs, diefstal met geweld en
agressief gedrag. Die federale
prioriteiten worden door de verscheidene
gespecialiseerde politiediensten
ter plaatse verschil-
lend ingevuld.
“De prioriteiten van de post
Antwerpen zijn drugs, diefstal en
agressie”, aldus Eric. “Onze
gerichte acties tegen drugtoerisme
concentreren zich vooral op lijn
12, tussen Roosendaal
(Nederland) en Antwerpen. In dat
kader organiseren we ook de
Hazeldonk-acties, waarbij we
goed samenwerken met de
Nederlandse politie. Momenteel
analyseren we de acties op de
spoorverbinding tussen Antwerpen
en Nederland; we onderzoeken
de mogelijkheid om gemeenschappelijke
patrouilles uit te voeren
die ook gericht zijn op agressie.
Op de treinverbinding van
Antwerpen naar Mechelen,
Brussel, Nijvel en Charleroi, is
agressie het prioritaire fenomeen.
Hier dringt samenwerking met B-
Security, de interne bewakingsdienst
van de NMBS, en met de
lokale politie zich op.”
“Om agressie en diefstal op de
trein en in de stations efficiënter
te kunnen bestrijden, zou ons
effectief eigenlijk mogen verdubbelen.
Zeker als je rekening
houdt met de uitbreiding van
Antwerpen-Centraal en onze toenemende
taken. Momenteel
beschikken we over te weinig
manschappen – de post
Antwerpen telt 23 inspecteurs van
wie nog 3 afgedeelden van de
algemene reserve – om in te
zetten voor treindiensten, zoals
de begeleiding van treinconducteurs.
Patrouilles, interventies en
gerichte acties slorpen al onze
capaciteit op”, zegt Dirk. “De
punctuele acties die we tijdens
het weekend voeren, leveren trouwens
ook veel resultaten op, hoewel
we minder manschappen
inzetten dan voor grootschalige
operaties. De stille drughond ver-
Inforevue - September 2004 - 33

▼ Eric Van Echelpoel: “Ik pleit er steeds voor om bij agressie eerst verbale overtuigingskracht te gebruiken en assertief
op te treden. De burger wordt mondiger, weet meer en wil klare taal bij een interventie.”
dient trouwens een pluim: die is
razend efficiënt!”
Heibel op de trein
“Het fenomeen agressie op het
traject ten zuiden van Antwerpen
is tegelijk een uitloper van het
drugprobleem en een maatschappelijk
probleem eigen aan
grootsteden”, vertelt Eric.
“Drugtoeristen gaan zich bevoorraden
in Nederland en zakken
dan belabberd en platzak weer
af naar België. Als dan blijkt bij
de kaartjescontrole dat het gaat
om een zwartrijder, is het hek
meestal van de dam. Vroeger
vond de kaartjescontrole vaak
plaats tussen Antwerpen en
Mechelen, met als gevolg dat de
lokale politie van Mechelen de
hete kastanjes uit het vuur mocht
halen. Met de lokale politie van
Mechelen hebben we nu operationele
afspraken gemaakt. We
wisselen expertise uit, zetten
gemeenschappelijke acties op
het getouw, en de lokale politie
34 - September 2004 - Inforevue
stelt ons zo nodig infrastructuur
ter beschikking. Met de zone
Antwerpen werd in december
2002 een samenwerkingsprotocol
afgesloten, het eerste in zijn
soort in België!”
“Om agressie efficiënt aan te
pakken, moeten SPC en B-
Security de violen gelijkstemmen”,
verklaart de Antwerpse
postchef. “Sinds een zestal
maanden onderhouden wij systematisch
formele contacten met B-
Security Antwerpen en B-Security
Mechelen. B-Security bewaakt
de gebouwen en voert sociale
controles uit in stations. De aanwezigheid
van geüniformeerde
bewakingsagenten heeft een preventieve,
corrigerende functie.
Nu, in het geval er zich een
agressie voordoet op een trein,
treden wij altijd op, tenminste als
er een ploeg beschikbaar is en
we de melding tijdig ontvangen.
De treinbegeleider contacteert de
centrale meldkamer van de
NMBS in Brussel – en dat geldt
soms ook voor verbale agressie.
“Akkoorden en protocollen
vergemakkelijken
en optimaliseren onze
samenwerking met de
lokale politie”
Dirk Vanhove
Van daaruit moet SPC dan op de
hoogte worden gebracht van het
voorval, zoals trouwens voorzien
is in het protocolakkoord van
7 april 2004 tussen SPC en B-
Security.” Dat protocol is bedoeld
om de veiligheidsproblemen in
verband met de spoorwegen en
de operationele samenwerking in
de praktijk gemeenschappelijk
aan te pakken.
“Het systeem met de centrale
meldkamer van de NMBS is een
intern circuit, aangepast aan de
noden van de NMBS. Voor eender
welke melding heeft de treinbegeleider
één nummer: dat van
de centrale meldkamer”, licht
commissaris Vanhove toe. "Bij
veiligheidsproblemen kan communicatie
uiteraard niet snel
genoeg. Hoe minder tussenschakels,
hoe vlotter! Als we naar
Nederland en Frankrijk kijken,
zien we dat de spoorwegen er
onder één dak samenhokken met
respectievelijk onze Nederlandse
en Franse collega's, gescheiden
door een wand die verdwijnt in
geval van crisiscommunicatie.”
Noord en Zuid:
één strijd
Na een rit (zonder kleerscheuren)
van meer dan anderhalf uur rolt
de trein Le Pays Noir binnen,
tussen de mijnsteenbergen en de
De spoorwegpolitie

▼ Met de inspecteurs Sophie Hamoir en Olivier Generet in de trein Charleroi-Brussel: “Wij controleren geen kaartjes,
maar als de treinbegeleider ons een fraudeur aanwijst... mag die te voet verder!”
aftandse industriële bouwsels en
zwartgeblakerde rijtjeshuizen die
getuigen van het einde van het
tijdperk van de mijnbouw en de
verwante zware industrie. We
hebben een déjà vu: het oude
station van Charleroi-Zuid is ook
één grote bouwwerf en het commissariaat
van de SPC-post
wacht ongeduldig op een grondige
renovatie. Commissaris
Etienne Cols, sectiechef van SPC-
Zuid (Charleroi/Bergen/
Doornik), schetst voor ons de problematiek
van de beruchte lijn
124 tussen Brussel, Nijvel en
Charleroi: “Zwartrijdende jongeren
durven er nogal eens voor
overlast te zorgen. Wij treden in
eerste instantie preventief op; de
aanwezigheid van ons uniform
heeft een afradend effect. Voorts
hebben we in het kader van een
dossier over vandalisme een vijftiental
daders geïdentificeerd."
Net zoals zijn collega's in
Antwerpen heeft de
Karolingische commissaris te
kampen met een capaciteitsprobleem,
waardoor niet genoeg
politieagenten kunnen worden
ingezet voor treindiensten. Hij
beklemtoont ook het belang van
partnerschappen met de lokale
zones zoals in het arrondissement
Doornik waar onder impuls
van de bestuurlijk directeur-coördinator
(DirCo) de politiediensten
de koppen bij elkaar hebben
De spoorwegpolitie
“De reizigers zien ons
meestal graag komen,
ook al verwarren ze ons
soms met de bewakingsagenten
van de NMBS”
Sophie Hamoir
gestoken: “De samenwerking
met de lokale politie verschilt van
zone tot zone. Met de zone
Braine-l'Alleud bijvoorbeeld, verloopt
de samenwerking optimaal.
Zij hebben van de veiligheid in
en rond hun station een punt
gemaakt in het zonaal veiligheidsplan,
en sturen onverwijld
manschappen naar een conflictsituatie
in het station. Als wij niet
binnen de redelijke termijn van
30 minuten kunnen interveniëren
in een station of op een trein,
springt de lokale politie in en
voert de eerste en dringende verrichtingen
uit. Dat staat trouwens
zo in de omzendbrief van 15
apirl 2002. Let wel: de SPCagenten
zijn eigenlijk overal
bevoegd, zeker als het een supralokaal
fenomeen zoals reizende
jongerenbendes betreft. Maar
ik vind het toch spijtig dat sommige
zones van treingebonden criminaliteit
geen prioriteit maken.”
In Charleroi is er maandelijks
overleg tussen SPC en B-Security,
op sectie- en postniveau, en ook
met de treinbegeleiders en de
antifraudebrigade van de
NMBS. “Daar kunnen we afspraken
maken en gerichte acties
bespreken. Maar het belangrijkste
is dat onze partners ons leren
kennen en omgekeerd”, besluit
Etienne.
✓
(1) Lees het interview met diensthoofd
HCP Pierre Jacobs over de structuur
enz. van SPC in Inforevue 1/2004.
Inforevue - September 2004 - 35