Het VSG-Bulletin van december 2012

Voorwoord
Het laatste bulletin van dit jaar, nog net voor de kerstdagen. De redactie wilde het per se gereed
hebben en het is gelukt. Al met al is het nog een dik nummer geworden!
De redactie en het bestuur wensen u prettige Kerstdagen toe en een gelukkig Nieuwjaar.
Dit zijn niet zomaar wensen. Wij denken onder andere aan Jan Kees Kragten die het einde van dit
jaar niet mocht meemaken. Elders in dit bulletin wordt aandacht aan zijn verscheiden besteed.
Natuurlijk wensen wij dat onze club zal floreren in het nieuwe jaar. Zaken die daar wellicht aan
bijdragen is om gezamenlijk toernooien te bezoeken. Begin januari is in Harderwijk het rapid
toernooi waaraan vaak veel VSG‐ers deelnemen. Het is altijd leuk om elkaar ook daar te ontmoeten
en te zien hoe je mede clubleden presteren. Ook de reis er naar toe kan gezellig zijn. Wij zaten
onlangs in de auto naar Voorst, naar het Osbo PK. Daar kwam ook nog een Noorse voetballer ter
sprake die goed kon schaken. Cor Petersen verzuchtte dat hij dat ook geambiëerd had vroeger, maar
er toen achter kwam dat hij de beste voetballer van de schaakclub was en de beste schaker van de
voetbalclub. Tot een combinatie van beste van beide is het nooit gekomen.
Zalig zijn de onwetenden is een gezegde. Dat bleek mij deze week weer eens. Wij kunnen met onze
menselijke rekenkracht als onwetenden beschouwd worden in verhouding tot de tegenwoordige
schaakprogramma’s.
In een wedstrijd tegen Heerde werd ik bijna onder de voet gelopen, ik redde me er uit en won
uiteindelijk. Na afloop zijn er clubleden die je feliciteren en als je niet uitkijkt voel je je een hele piet.
Maar het is als met de Romeinse veldheren, die na de overwinning in een iustus bellum
(rechtvaardige oorlog) een triomftocht door Rome mochten
houden. Een slaaf, die achter de triomfator op de wagen stond,
hield hem de anders in de tempel van Jupiter bewaarde gouden
kroon boven het hoofd en sprak ononderbroken de volgende
woorden: Respice post te, hominem te esse memento ("Kijk achter
je! Bedenk dat je slechts een mens bent!").
Het programma Rybka ‐ of andere analyse‐programma’s – kunnen met deze slaaf vergeleken
worden. Als je dit soort programma’s met hun brute rekenkracht op de partij loslaat, dan bedenk je
inderdaad dat je “slechts” een mens bent. Toch laten wij ons het plezier in het schaken niet
bederven. Wel is mijn triomfgevoel door Rybka weer in het juiste perspectief geplaatst.
Iemand die iets dergelijks ervoer was een zekere Henri Weenink (17‐10‐1892‐2‐12‐1931).
Ik kwam een quote van hem tegen op internet, die ook in een van de notatieboekjes is opgenomen
die ik in het verleden heb laten drukken.
Uit een boek van zijn hand, dat in het Engels werd vertaald, verzuchtte hij:
1

“And the rigidity of the material with which we have to compose, is a more formidable opponent than
Lasker or Capablanca. Because these lifeless opponents do not have any moments of human
weakness!"
Weenink had dus eigenlijk al te maken met de “computer”, althans een verwante verschijning. Bij het
componeren van schaakproblemen wordt tot in het oneindige gezocht naar oplossingen en daar loop
je dus tegen wetmatigheden van het spel zelf aan. Uit nieuwsgierigheid naar de persoon Weenink,
ben ik maar weer eens gaan googelen. Het resultaat:
Een van de belangrijkste Nederlandse schakers aan het begin van
de twintigste eeuw was Henri Weenink (1892‐1931). Hij was
eigenlijk de enige speler die in ons land de opkomende Euwe
werkelijk partij kon geven. Weenink kwam vier keer voor
Nederland uit op de Olympiade. Zijn grootste succes boekte hij in
het toernooi in Amsterdam in 1930, waar hij in een zeskamp met
prachtige partijen de eerste plaats veroverde boven Euwe,
Landau, Spielmann, Addicks en de Middelburger Van den Bosch.
Indien Weenink zich alleen maar op het partijspel had toegelegd,
zou hij waarschijnlijk tot de allergrootsten hebben behoord. Hij
was echter ook een autoriteit op het gebied van de problematiek
en de eindspelstudie. Vooral als probleemcomponist en
theoreticus werd hij wereldberoemd. Zijn boek ‘Het
Schaakprobleem’ uit 1921 is een heerlijk schaakboek, dat nog altijd model kan staan voor een
schaakboek in het algemeen en een probleemboek in het bijzonder. Geen wonder, dat het in 1926 in
het Engels werd vertaald en Weeninks roem over de wereld
verspreidde. Helaas overleed Weenink in december 1931 op veel
te jonge leeftijd aan tuberculose. Verder zijn er enige schitterende
partijen van hem op internet te vinden. 1
Hoewel Weenink vooral als problemist en partijspeler naam
maakte, heeft hij ook schitterende eindspelstudies gemaakt. Dit is
een van zijn meesterstukken (van dezelfde site).De opgave luidt:
Wit speelt en wint. Het antwoord vindt u achterin dit blad.
Hopelijk kunt u zich beheersen en kijkt u daar nog niet. Probeert u
tijdens de Kerstdagen eens ouderwets een schaakpuzzel.
1 http://people.zeelandnet.nl/corjansen/Pages/Weenink.htm
2

Het is weer zo ver
Het is weer zover. Hij is weer fanatiek bezig met zijn favoriete hobby. Avond na avond wordt in de
computer gekeken of er al een zet gedaan is, uit oude morsige schaakboekjes worden partijen
nagespeeld, schaakboeken worden geraadpleegd om schaaktheorieën te bestuderen, sommige
zaterdagen gaan geheel op aan wedstrijden en er wordt over en weer met vrienden gebeld om
schaaknieuwtjes uit te wisselen. Ergens aan het eind van deze activiteitenketen sta ik, zijn dame, te
wachten tot met mij gezet wordt.
Begrijp me goed, ik beklaag me niet. Ook wil ik niet zielig zijn en zeker niet zielig overkomen. “Het is
zoals het is”, reikte een wijze trainer mij ooit aan. “Je kunt proberen de werkelijkheid te veranderen,
maar denk je dat jij dat kunt?” Ik moest en moet hem nog steeds gelijk geven.
Het is weer zover. De decembermaand heeft haar intrede gedaan. Feesten, familie, gezelligheid,
aandacht, stilte, duisternis, flakkerend kaarslicht. Voor sommigen is december een lastige maand
met veel gemis, anderen ervaren deze tijd van het jaar juist als toppunt in hun agenda.
Voor mij en voor ons, als ik ook voor hem mag spreken, is december een maand waarin contact
centraal staat. Met elkaar, met onze kinderen, met onze nog levende ouders, met vrienden en
vriendinnen die alleen zijn komen te staan. Nee, ik beklaag me niet……
De dame wenst u hele prettige feestdagen en veel schaakplezier!
3

In memoriam
Jan Keess
Kragtenn
‐ Sape Westra W
Schuifeleend
kwam hij
altijd binneen,
opvouwbbaar
schaakb bord onder ziijn
arm, van tafel naar ta afel
lopend, onderweg aaanwezige
ledden
begroeteend.
Jan Kee es Kragten waas
jarenlang lid van VSG. In het
seizoen 2004 – 20055
deed hij vooor
de laatstee
maal mee aan a de internne
competitiee.
Problemen
ten
gevolge van een herssentumor
beeletten
hem daarna om regelmatig r tee
komen. Soms
kon hij de e
verleidinng
niet weersstaan
en liet hij zich doorr
een taxi naar
de VSG clubavond
breengen.
Om een e
praatje tte
maken meet
mensen diie
hij kende een
om toch weer w even ziijn
geliefde sschaakspel
te e spelen.
Toen ik
werkzaam was bij
blindeeninstituut
Sonneeheerdt
sprak k ik Jan
Kees mmet
enige reg gelmaat.
We maaakten
grapj jes, maar
ook dee
serieuze
onderwwerpen
kond den
besprooken
worden n. Ook
toen hhij
niet meer actief lid
was vrroeg
hij met enige
regelmmaat
hoe het t met
VSG giing.
Jarenlaang
woonde hij
zelfstaandig
in zijn
apparttement
in he et
centruum
van Erme elo. Klein
van stuuk
was hij.
Voorziichtig
zocht hij h zijn
weg dooor
die grote wwereld.
Wekelijks
wandeelde
hij door De Enk; booodschappen
ddoen,
een be ekende
begroeteen,
genieten van het leveen.
Blijmoedig
bleef hij, ondanks o het onbegrip waat
hem soms s ten
deel viel omdat de wwereld
van dee
ziende mennsen
blinden n zo moeilijk kan begrijpeen.
In de rouuwadvertenttie,
geplaatstt
door zijn werkgever,
sto ond o.a. “Wee
zij erg dankkbaar
met Ja an Kees
te hebbeen
mogen weerken.
We zuullen
zijn dooorzettingsver
rmogen en beetrokkenheidd
missen”.
In novemmber
is Jan KKees
gestorveen
op de leefftijd
van 55 jaar. j
4

Osbo Nieuws
Woensdag 7 november 2012 vond de Algemene Vergadering van de OSBO plaats in Apeldoorn. De
belangrijkste punten zijn hieronder in hoofdlijnen weergegeven. • De notulen van de AV van 25 april
2012 zijn goedgekeurd en vastgesteld en worden binnenkort op de website onder bestuursstukken
geplaatst
• Het jaarverslag en de jaarrekening zijn goedgekeurd en vastgesteld en de vergadering heeft het
bestuur decharge verleend
• Vanwege de nieuwe statuten, die moeten voldoen aan NOC*NSF‐richtlijnen, geldt voor
bestuursleden een maximale aaneengesloten zittingstermijn van twaalf jaar. Om die reden was
competitieleider Huub Blom aftredend, want Huub is 21 jaar bestuurslid geweest in de OSBO in vele
verschillende functies. Op het jubileum van de OSBO werd Huub al uitgebreid in het zonnetje gezet
en vanwege zijn grote verdiensten voor de OSBO heeft het bestuur Huub voorgedragen als ere‐lid en
ere‐competitieleider, hetgeen door de AV met luid applaus werd bekrachtigd!
• Zoals vooraf was aangekondigd, was het gehele bestuur aftredend. De AV is akkoord gegaan met
het (unanieme) voorstel van het bestuur, wat inhoudt dat:
o Alwin Pauptit is herbenoemd als voorzitter
o René Kniest is benoemd als bestuurslid
o de voorzitter de opdracht heeft gekregen tot het formeren van een nieuw bestuur
o de overige afgetreden bestuursleden (Désiré Fassaert, Geert van Tongeren, Johan van den Brink en
Jeroen van Onzen) als waarnemend bestuurslid waar nodig de lopende werkzaamheden zullen
afronden totdat een nieuw bestuur is geformeerd
De informatie op de website zal deze week worden bijgewerkt.
• Huub Blom zal als medewerker de taak van competitieleider voortzetten op de manier zoals hij dat
vele jaren heeft gedaan. De term “competitieleider” zoals in het competitiereglement is opgenomen,
verwijst dan ook naar Huub. De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de competitie ligt bij René
Kniest. Om verwarring te voorkomen wordt de functie van René bestuurslid Wedstrijdzaken
genoemd. Hiertoe is een kleine wijziging van het Huishoudelijk Reglement nodig.
• Willem Wijnstok is volgens rooster afgetreden als lid van de Kascontrolecommissie en Barth Plomp
heeft zijn plaats in de commissie overgenomen. Sven Pronk is benoemd tot reservelid.
• Vanwege zijn benoeming tot bestuurslid is René Kniest afgetreden als lid van de Commissie van
Beroep. Reservelid André Schols wordt lid. Willem Slagter is afgetreden als reservelid. Nico Bosman
en Paul Ham zijn door de vergadering benoemd tot reservelid van de Commissie van Beroep.
• Ten aanzien van de KNSB‐zaken is gesproken over de financiën en de zwarte ledenproblematiek.
Pas eind november zal NOC*NSF duidelijkheid geven over de subsidie voor 2013 voor Topsport en
Talentontwikkeling. De KNSB heeft als voorbereiding daarop een aantal scenario’s gemaakt. In het
meest negatieve scenario zijn bezuinigingen (vooral op voornoemde gebieden) en een
5

contributieverhoging, onvermijdelijk.
Om ervoor te zorgen dat alle leden worden aangemeld bij de KNSB, heeft de KNSB een voorstel
gemaakt voor aanpassing van het Huishoudelijk Reglement, dat erop neerkomt dat er sancties zullen
komen als niet‐leden deelnemen aan toernooien en dat de regionale bonden een bepaalde
controleplicht krijgen. Het uitgangspunt daarbij is dat leden van de georganiseerde schaaksport
toegang hebben tot toernooien en niet‐leden uitsluitend onder voorwaarden. Zoals we eerder
hebben gemeld, blijft het OSBO‐bestuur van mening dat het niet aanmelden van leden niet
acceptabel is en dat sancties ultimo belangrijk zijn, maar het minstens zo belangrijk is dat gekeken
wordt naar de oorzaak van het fenomeen van het niet aanmelden van leden. Door op een goede
manier daar aandacht voor te hebben, kan mogelijk voorkomen worden dat een sanctiebeleid
contraproductief werkt.
6
• De Danny Stemvers trofee is dit jaar
uitgereikt aan de Bennekomse
Schaakvereniging. Zij hebben het meer
dan verdiend, want Bennekom weet
niet alleen regelmatig de lokale pers
te vinden, zij zijn ook altijd bereid de
OSBO op vele manieren te helpen,
bijvoorbeeld met de slotrondes, de
OSBO‐cup, OSBO komt naar je toe en
het snelschaken voor clubteams. Tot
slot weten zij lokale sponsors te
binden en op andere manieren het
schaken in Bennekom op de kaart te
zetten.

Rie Timmer – Sape Westra
Degenen die op 7 februari 1994 aanwezig waren bij de schaakwedstrijd tussen De
Schaakmaat – VSG weten bij het lezen van de titel meteen over wie en waarover dit artikel
gaat. Ik was er ook bij en ik heb jarenlang rondgelopen met de vraag welke zet haar laatste
was, wellicht een geheel overbodige en niet ter zake doende vraag. Toont de vraag een
ziekelijke nieuwsgierigheid, of hoort zij bij het afronden van een emotionele gebeurtenis? Via
Dick van der Klis, ook hij was aanwezig, kreeg ik informatie over de bewuste avond uit
handen van Cees Sep, de tegenstander van Rie Timmer. De secretaris van De Schaakmaat,
Theo van der Bijl, mailde mij pagina 32 uit het clubblad van maart 1994.
Rie (Hendrika Geertruida) Timmer was al op jonge leeftijd in aanraking gekomen met het
schaakspel. Uit oude verhalen komt naar voren dat vader Lammert Timmer, garagehouder te
Ermelo maar bovenal fervent schaker en voorzitter van de schaakvereniging aldaar, te pas en
te onpas schaakte. De weinige autobezitters uit die tijd moesten geregeld wachten bij de
benzinepomp totdat Lammert zijn zet had gedaan; pas daarna had hij tijd om de tank te
vullen. De dadendrang van Lammert Timmer heeft o.a. geleid tot competitieschaak in de
regio, iets wat door velen wordt gezien als voorloper van de huidige OSBO competitie. Ook
was hij de initiator voor veel schaakactiviteiten en simultaanwedstrijden in Ermelo met
grootmeesters zoals Max Euwe.
Het vele schaken had van Rie Timmer een sterke speelster gemaakt. Nationaal en
internationaal draaide zij mee in de vrouwentop. Toen haar ouders verzorging nodig hadden
gaf Rie haar maatschappelijke carrière op en ging ze weer in Ermelo wonen. Als lid van VSG
bekleedde ze jarenlang een belangrijke plaats in de besturen van de OSBO en van VSG. Jaren
achtereen speelde zij aan één van de bovenste borden in het eerste team. Naast het spelen
van partijen speelde Rie ook een rol in de begeleiding van sterke jeugdschakers.
Cees Sep was, zoals reeds vermeld, de tegenstander van Rie Timmer tijdens de wedstrijd De
Schaakmaat – VSG. Hij schrijft in zijn mail het volgende:
“Ik heb nog even op Wikipedia gekeken:
Op 7 februari 1994 werd Rie Timmer, een competitiewedstrijd spelend tegen vereniging De
Schaakmaat in Apeldoorn, getroffen door een hartinfarct. Ze overleed drie dagen later,
donderdag 10 februari 1994. Een voorbeeld van de schaakstijl van Rie Timmer is te zien in de
wurgpartij tegen de Amerikaanse Lisa Lane, gespeeld op 3 oktober 1966, tijdens de
schaakolympiade in Oberhausen.
wit: Lisa Lane ‐ zwart: Rie Timmer
1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 e5 4.dxe5 dxe5 5.Dxd8+ Kxd8 6.Lg5 Le6 7.O‐O‐O+ Ld6
Ze speelde vaak deze opening. Op die bewuste dag speelde ze dat met zwart weer. Ik denk
dat de eerste zetten hetzelfde zijn, had ook lang gerokeerd, we waren een zet of tien op weg.
7

Volgens mij pakte ze toen haar aansteker en een sigaret, dat ging heel rustig, ik dacht
aanvankelijk dat ze in slaap ging vallen. Even later liet ze de aansteker op het bord vallen en
kregen we door dat er iets ernstigs aan de hand was. Kan me niet meer herinneren of ze
gevraagd heeft of ze een sigaret mocht opsteken ( mocht dat toen nog?)”
Mijn beginvraag is min of meer beantwoord, dit waren dus haar vrijwel laatste zetten.
Wat ik mezelf nog herinner van die avond is dat ik, spelend aan bord zeven of acht en
daardoor vrij ver weg van de plek, eerst niet door had dat er wat was gebeurd. Mijn
tegenstander en ik speelden onze partij door tot zet 24. Volgens mijn notatieboekje werd
het remise, maar er staat me bij dat alle partijen remise zijn verklaard. Eenmaal uit mijn
concentratie gestapt ontwaarde ik Rie Timmer, liggend op de grond, en twee politieagenten
die aan het reanimeren waren. Een zeer onwerkelijke situatie waar vreemd genoeg veel rust
van uit ging. Per ambulance werd Rie naar het Lucasziekenhuis gebracht.
Waardoor en waarom kan ik mij niet meer herinneren, maar Jaap van Seventer en ik zijn
naar Ermelo gereden om in het huis van Rie iets op te halen (kleding?) en weer terug naar
het ziekenhuis om het af te geven. Ik weet nog dat Rie aan de beademing lag en mij met een
afwezige blik vragend aankeek. Op de een of andere manier begreep ik dat zij zich zorgen
maakte om haar hondje. Toen ik vertelde dat we voor haar troetelbeestje zouden zorgen,
werd Rie plotseling heel rustig, deed haar ogen dicht en sliep. Ze zou, zoals later bleek, niet
meer wakker worden.
In het clubblad van maart 1994 van De Schaakmaat staat op pagina 32 een in memoriam,
geschreven door de toenmalige OSBO secretaresse en Schaakmaatlid mevrouw Bruins‐
Simons:
“In een ijzige koude hebben talloze schaakvrienden en –vriendinnen op maandag 14 februari
1994 afscheid genomen van mevr. Rie Timmer op de begraafplaats in Ermelo nadat zij op
donderdag 10 februari getroffen was door een zware hartaanval. Deze slag trof haar tijdens
haar meest geliefde bezigheid: schaken en wel tijdens de wedstrijd De Schaakmaat – VSG.
Verslagenheid en grote bezorgdheid troffen de schaakwereld en in het bijzonder hen die veel
met haar te maken hadden. Verbijstering toen we haar overlijdensbericht ontvingen. Het
weten en het geheugen zijn weggerukt uit de Oostelijke Schaakbond; Rie wist alles! Alles over
reglementen, toernooien, competitie en alle andere gebeurtenissen die samen de
schaakwereld vormen. Er is een gat gevallen dat niet of nauwelijks is op te vullen. Rie, we
zullen je nooit vergeten!”
Als eerbetoon aan Rie Timmer heb ik onderstaande partij toegevoegd aan dit artikel. Ook in
deze partij verloochent Rie haar eigen stijl niet.
8

Spassski
– Timmmer
(24‐06‐11964)
1. e22‐e4,
d7‐d66
2. d2‐d4,
Pg8‐f6
3. Pb1‐c3,
e7‐ee5
4. d4xe5,
d6xe5
5. DDd1xd8+,
Kee8xd8
6. Lcc1‐g5,
Lc8‐ee6
De openiing
verloopt
volggens
de "Riee
Timmer beeginselen".
Velee
VSG‐ers die
tegen haar
hebben
gescchaakt
kregen
te makeen
met dit
soorrt
openingeen.
Hier is Lee6
de
aanggewezen
zeet,
omdat wwit
na bijv.
Ld6 initiatief krrijgt
d.m.v. LLc4.
7. Pgg1‐f3,
Lf8‐dd6
8. 0‐ ‐0‐0, Kd8‐e7
9. Pff3‐h4,
g7‐g66
Zwart wil koste wat
het kost het witte
paard van
f5
afhoouden.
Rie hheeft
goed berekend
dat de vrijwilligge
penning vvan
het
paard
op f6 meet
haar volgende
zet
worrdt
opgelostt.
10. ff2‐f4,
h7‐h66
11. Lg5xf6+, Kee7xf6
12. ff4‐f5
Zwart moet nu zeeer
prinncipiële
keuzzes
maken. Slaan op f55
of mmet
de loperr
naar d7. Inn
haar eigenn
stijl besluit Rie voor het laatste.
...., Le6‐d7
13. Pc3‐d5+, Kff6‐g7
14. Lf1‐c4, Th8‐f8
15. TTh1‐f1
Zwart
staat vooor
een
probbleem;
er lijjken
geen ggoede
zetten
meeer
voorhandden,
b7‐b5 llijkt
het
enigge,
maar echht
prettig ziijn
dit soortt
zetten
niet.
...., Pb8‐c6
9
16. Pd5xcc7!!,
Ta8‐c88
17. f5xg66
Sterker vooor
wit is Td1xd6.
Na Txc7, fxg6 Pd4, Ld3
blijft hij gewoon
2 pionnen
voor bij bbetere
stellin ng.
..., Pc6‐d4!
Zwart treekt
met dez ze zet
het initiatief
naar zicch
toe.
18. Tf1xff7+,
Tf8xf7
19. Lc4xff7,
Tc8xc7
20. c2‐c33,
…., Ld6‐ee7
Een actieevere
mogelijkheid
is Lg4 en daarna pass
Le7. Het
loperpaar
wordt dann
namelijk zo z actief
dat de 3 wwitte
pionnnen
meer er r niet
tegen zijnn
opgewasssen.
22. Ph4‐ff3,
Le7‐f6 Nu
kon Lg4 niet n
vanwegee
Pxd4 met eeen
schaakj je op
e6.
23. Kc1‐dd2,
Pd4xf3+ +
24. g2xf33,
Lf6‐g5+

25. Kd2‐d3, Ld77‐h3
Ook stterk
was
Lb5+ +. Na c4 Td77+,
Ld5 Le8,
Tg1 Lf4, h44
h5 hheeft
zwart alle troeven
in handenn.
26. Kd3‐e2, Tc77‐d7
27. TTd1‐d5,
Lg55‐f4
28. b2‐b4, h6‐hh5
29. cc3‐c4,
h5‐h4
Om de wiitte
druk opp
de ddamevleugeel
te neutraliseren
lijkt
b6 dde
aangeweezen
zet. Wiit
heeft in
verggelijking
meet
de partij ddan
meer
zetten
nodig omm
een vrijpiion
te
creëëren.
30. cc4‐c5,
Lf4xhh2
31. b4‐b5, Td7xxd5
Nog steeeds
was b66
de aaangewezenn
zet. Nu krijgt
wit grattis
en vvoor
niks eeen
extra pion
in het
centtrum.
32. ee4xd5,
Lh2‐ ‐g1
33. cc5‐c6,
b7xcc6
34. b5xc6, Lg1‐ ‐b6
35. dd5‐d6,
Kg7‐ ‐f8
36. Lf7‐d5, Lh3‐c8
37. ff3‐f4
Een stterke
zet waaarmee
de
koning
de benoodigde
velden
krijgt.
Daardoor
weett
wit nog neet
de remisee
haveen
te bereikken.
..., ee5xf4?!
I.p.vv.
de f‐pion te slaan waas
Lg4 een zet waarmee
wit nnog
onder
drukk
kon wordeen
gezet.
Stelliing
na Lg4
10
Na de koningzet
slaaat
zwart de pion en
wit heeftt
nog heel wwat
zweetdr ruppels
te gaan.
38. Ke2‐ff3,
Kf8‐g7
39. Ld5‐ee4,
Kg7‐f6
40. Kf3‐gg2,
Kf6‐g7 en
hier beslo oten
beide speelers
tot remmise.
Een dankbaar
resultaatt
van Rie Timmmer
tegen n de in
die tijd zeeer
sterke BBoris
Spassk ki.

VSG 1 doet het goed – Sape Westra
Dinsdag 13 november stond de 2 de wedstrijd voor de externe competitie op het programma. De
Cirkel uit Ede was onze tegenstander. Op papier een team waar we zeker niet kansloos tegen zijn.
Om iets over 20.00 uur werden de klokken gestart.
Rob Boterenbrood kreeg een sterke jeugdspeler tegenover zich. Deze had in de 1 ste ronde de
kopman van Zutphen (rating 2200) op remise weten te houden. Een uitdaging voor Rob zullen we
maar zeggen. In de opening echter vergiste de zwartspeler zich en Rob wist een stuk te winnen tegen
2 pionnen. De witte stelling was superieur en Rob speelde secuur naar de winst.
Jan Lambrechts ging vanuit een regelmatige opening een lastig middenspel in. Even leek het alsof hij
een stuk zou verliezen, maar Jan had goed gezien dat Df5 zijn op het eerste gezicht verlossende
voortzetting was. Er viel echter nog veel te griezelen omdat de dame kans liep ingesloten te worden
midden op het bord. Door een paar minder sterke zetten hoefde Jan niet te bewijzen dat zijn plan
goed was, het plan bewees zichzelf. Solide haalde hij vervolgens het punt binnen.
Cor Petersen kreeg een venijnige siciliaanse opening tegen zich. Zwart offerde een pion waardoor de
half open b, c en d lijn als aanvalslijnen konden worden gebruikt. De pluspion was na een paar zetten
alweer weg en de witte stelling zag er penibel uit. Cor kreeg een koningsaanval te verduren waar hij
uiteindelijk niet onder uit wist te komen.
Ernst Keijer speelde snel en kreeg met logische zetten een mooie maar zeer ingewikkeld middenspel
op het bord. Even leek het alsof hij met een venijnige combinatie de witspeler zou overklassen, maar
deze vond na meer dan 45 minuten nadenken een sublieme oplossing voor zijn probleem. Nu moest
Ernst weer oppassen voor schaakzetten en matdreigingen. Er zat niets anders op dan stukken te
ruilen en de partij eindigde daardoor in remise.
Gerard de Hoop koos voor de afruilvariant van het Frans. Hij speelde zijn stukken naar goede velden
en kreeg daardoor initiatief. Zwart moest voortdurend uitkijken voor de witte mogelijkheden. Even
leek het zover dat Gerard de partij naar zich toe zou halen, maar de Edenaar wist met veel fantasie
het halve punt te verdienen.
Theo Janssen kwam erg beroerd uit de opening. Wit wist de h‐lijn te benutten voor een
koningsaanval en Theo moest alle zeilen bijzetten om niet direct te verliezen. Zoals zo vaak lokt de
ene verzwakking de andere uit, ook dit keer bewees deze schaakwet zich. Ondanks alle vernuft en
troebelwatervisserij wist Theo het vege lijf niet te redden.
Sape Westra offerde kreeg de Franse opening te bespelen en ging in op de Aljechin‐Chatard variant;
wit offert hierbij de h‐pion voor ontwikkeling en initiatief. Op de 6 de zet begon zwart te denken. Na
meer dan een uur, hij had nog 34 minuten op zijn klok, deed hij zijn zet. Sape kwam goed te staan;
zwart ontwikkelde zijn stukken vreemd (toren bleef op h8, paard werd teruggespeeld naar g8, ander
paard ging naar f8, loper op e8). Toch viel het voor wit niet mee om goede zetten te bedenken.
Uiteindelijk werd het punt binnengehaald in het verre eindspel, nadat wit met een pionnenopstoot
een kwaliteit had gewonnen.
Michael van Heuzen kreeg het na de opening moeilijk; het witte initiatief leek sterk en de zwarte
stukken werkten niet goed samen. Inmiddels weten we dat we ons dan niet echt veel zorgen hoeven
11

te maken;
Michael speelt
zijn speel
en ruikt enn
ziet kansen n waar een ander dat niet doet. Zo ook dit
keer. In het verre middenspel
(off
was het al hhet
eindspell
met de dammes
nog op hhet
bord?) waas
de
stelling zzo
complex ggeworden
daat
de witspeler
het bos
niet meeer
zag. Michaael
wist met een paar venijnige
zetten de
partij te winnen.
In hett
diagram zieet
u de
stelling wwaar
Michaeel
het punt definitief
naar
zich toe
haalde. ZZiet
u de winnstweg
voor zwart?
De eindsstand
werd 3 – 5, de tweede
winst opp
rij! Op de
terugreiss
klonken beezwerende
wwoorden:
“In vorige
seizoeneen
dachten wwe
na 2 overwinningen
aan
het
kampioeenschap,
nu ddenken
we ddat
we een ppaar
stappen verder van ddegradatie
zijn
gekomenn”.
Met de
wedstrijdden
tegen dee
sterke teamms
in het verrschiet
lijken miij
dat hele wiijze
woordenn.
O ja, de winstvoeringg
van Michaael
vindt u acchterin.
12

Het wedervaren van VSG‐ers in de eerste twee rondes van het Osbo
PK (17‐11‐2012) –Wim Jongejan.
Slechts vier VSG‐ers hadden zich aangemeld voor dit toch altijd bijzonder fijne toernooi. Dit jaar
wordt het in een sporthal in Voorst gehouden, die voldoende ruimte bood, maar qua akoestiek niet
geweldig is. Tussen de bedrijven door kun je soep krijgen, koffie, thee, tot een broodje bal aan toe.
Dat is dik voor elkaar.
Na jaren van begeleiding door Sibbele Bonthuis en André Schols, is de leiding nu in handen van Barth
Plomp. Op diens leiding is evenmin iets aan te merken, het verliep vlekkeloos. Wel had men wat
meer op tijd mogen beginnen wat ons betreft (wij waren om 8.45 uur vertrokken uit Ermelo (te vroeg
want we waren er om 9.15 uur en er werd pas begonnen om 10.20 uur), maar het schijnt toch elk
jaar weer problemen te geven dat personen zich op het laatst af‐ of aanmelden of helemaal niet
komen opdagen.
Hoe dan ook, met frisse moed begonnen Cor Petersen, Sape Westra, Willem Booy en
ondergetekende aan het toernooi. Sape Westra speelde een Spaanse opening met zwart tegen Peter
Bongers (1614) en sloeg met de loper in op h3. Bongers nam terug met gxh3, Sape’s Dame die zich
met vooruitziende blik geposteerd had op c8 sloeg vervolgens weer terug op h3 en ondanks een
poging om het tij te keren met een tegenactie (Lxf7) bleek dit onvoldoende. De witte stukken
stonden niet goed en mat was onafwendbaar.
Cor Petersen, die heel pessimistisch was over zijn steeds maar dalende ELO rating moest tegen Audry
Burer, met een rating van 1897. Cor zei na afloop dat hij “regelmatig” van het bord geschoven was.
Zelf speelde ik tegen Hans Thuijls (1770), een oude bekende die een aantal jaren geleden de winst
tegen mij ontgaan was door een dol paard. Het appeltje dat hij nog met mij te schillen had, lag
dreigend naast het bord. Tot mijn genoegen verliep de partij evenwichtig. Ik speelde Siciliaans en er
was eigenlijk weinig aan de hand. Ik had mijzelf geboden rustig na te denken in de opening en vooral
op tempo te letten. Dit ging best aardig en na de25e zet van wit stonden we nog steeds gelijk. In een
torenafruil werd echter de pion op d5 gepend en dat overzag ik. Handig pikte Thuijls een pion op c4
en dat betekende dat ik achter stond. Het kwam daarna ook niet meer goed en met technisch goed
spel schilde Thuijls zijn appeltje.
Willem Booy speelde remise tegen mevrouw An Tramper (1209). Hij was eigenlijk wel tevreden met
de afloop maar ik kan helaas niets zeggen over de aard van de partij.
In de tweede ronde speelde Willem tegen Gerald Visch (1585) en hij kreeg een koningsaanval in
handen die er veelbelovend uit zag. Toch kon Willem de winst daar niet vinden en hij bleef maar wat
heen en weer schuiven in de hoop een gaatje te vinden. Visch zag dit aan, verdedigde goed en wist
tussendoor een dubbele toren op een open b‐lijn te krijgen. Willem pareerde goed, tot hij wilde
rokeren met een inmiddels heen en weer geschoven h‐toren. Visch claimde terecht dat dit niet ging
en Willem was gedwongen tot een zeer onvoordelige koningszet. Jammer maar helaas, mat of
dameverlies was toen onafwendbaar.
13

Zelf speelde ik in de middag wederom met zwart, nu tegen Philippe Friesen (1703)van Koningswaal.
Wederom de Siciliaan tevoorschijn gehaald, maar nu kreeg ik de gesloten variant tegen met een
soort Grand Prix Attack. Ik voelde me net een blinde bokser die in de ring links en rechts om de oren
kreeg. Kennelijk is de inspanning van de morgen zodanig, dat je ’s middags niet veel meer ziet.
Kansloos werd ik van de mat geveegd. Bij het naspelen bleek dat ik aanvankelijk niet eens zo slecht
speelde terwijl ik toen wel het gevoel had. Pas later begon ik te knoeien.
Sape Westra speelde tegen Thomas Slijper (1837). Sape is echt in vorm, dat is te zien. Hij won twee
pionnen maar stond vervolgens toch wat raar. Een paard in de hoek op a8 met als verdediger een
loper, een Koning van de tegenpartij op de 8 e rij met een werkloze toren op h8. Sape stond actiever,
maar moest verschrikkelijk opletten om het paard op a8 niet te verliezen. Slijper haalde alles uit de
kast, maar het lukte hem niet. Uiteindelijk wrong Sape zich eruit en toen gaven de twee pionnen
voorsprong de doorslag. Bravo.
Cor speelde ’s middags tegen Tom Molewijk (1640). De eerste helft van de partij heb ik niet gezien
vanwege voornoemde afranseling maar later had ik alle tijd om te genieten van het spel van Cor. (Elk
nadeel heb se voordeel om maar eens een bekende voetballer te citeren). De stelling was
voortdurend in evenwicht maar Molewijk wilde op de e‐lijn de dames ruilen waardoor hij een
vrijpion zou krijgen. Een legitiem voornemen voor zwart, dat wel, maar ik verwachtte dat Cor het niet
zou aannemen. Ik liep even weg om een luchtje te scheppen en tot mijn verbazing zag ik dat de ruil
toch doorgegaan was. Op de terugweg in de auto zei Cor dat hij ook niet had geweten wat hij anders
had moeten doen. Tja. Beide partijen hadden nog iets van 5, 6 pionnen, elk een paard en elk een
zwarte loper, met die vermelding, dat Cor een slechte loper had. Molewijk speelde nauwkeurig en
wist een aanval te creëren op de twee pionnen van Cor aan weerszijden van zijn vrijpion en Cor
moest na een duivels dilemma afscheid nemen van een van beide pionnen. Desondanks heb ik met
stijgende verbazing zitten kijken naar steeds weer vindingrijke zetjes van Cor, die hij in tijdnood toch
nog uit zijn mouw schudde. Hij stond op een gegeven moment 20 minuten achter en had zelf nog
maar 2 minuten. In die tijdnood verloor hij nog een pion en bovendien de loper. Daar was geen kruid
tegen gewassen en Cor schudde de wederpartij de hand.
Plaats VSG ers in de ranglijst na twee ronden:
Eerste klasse: 3. Westra, 27. Petersen en 28. Jongejan (er zijn 29 deelnemers).
Tweede klasse: van de 36 deelnemers staat Willem Booy op plaats 26.
14

Uri Vecht redt de eer voor VSG 2 – Sape Westra
VSG 2 zou het moeilijk krijgen in de 2 de klasse van de OSBO. Dat was de verwachting en het is de
werkelijkheid. Elk punt moet worden bevochten en zelfs dat gaat niet gemakkelijk. Gedoodverfde
kampioenskandidaat kwam in de 2 de ronde naar Ermelo. Het werd een 2 – 6 nederlaag voor de
onzen. Uri Vecht wist als enige zijn partij te winnen, het andere punt kwam door remises van Rob
Hollmann en Wim Geitenbeek. Uri heeft op verzoek van de redactie zijn partij met behulp van Fritz
bewerkt tot onderstaand artikel. De moeite van het lezen en naspelen meer dan waard!
OSBO 2 de ronde 13 november 2012
VSG 2 – Het Briesende Paard 1
Wit: Uri Vecht
Zwart: Jelle Kaptijn( 1812)
1. e4 e5
2. Pf3 Pc6
3. c3 Pf6 Heb sinds kort de Ponziani erbij op mijn repertoir staan
4. d4 d6
5. Lb5 d5 is ook goed, misschien beter, maar dan krijg je een
gesloten stelling waar ik niet van houd
… Ld7 Als hij nu Pxe4 speelt, komt wit na Te1 en daarna de pion terugwinnen
op e5 beter te staan
6. O‐O Le7 6...Pxe4 7. Te1 d5 8. Lxc6 bxc6 9. Pxe5
7. Te1 a6
8. La4 b5
9. Lc2 O‐O
10. Lg5 Na deze zet is volgens Fritz het witte voordeel weg
… Lg4
11. d5 Pa5
12. Pbd2? Zwakke zet. Dit had zwart moeten afstraffen met Pxd5 en pionwinst!
… Dd7
13. b4 Pb7
14. Pb3 c6
15. Dd3 Tac8 Duidelijk: zwart wil de druk opvoeren via de c lijn. Pas nu wordt de
eerste pion geslagen!
16. dxc6 Fritz geeft als beste zet Pbd4! Moet je maar zien: 16. Pbd4 exd4 17. e5 (Het
paard mag niet weg wegens mat op h7!) dxe5 18. Pxe5. Dan bv Lf5 19. Dxf5 Dxf5 20.Lxf5 Pxd5 21.
Lxe7 Pxe7 en zelfs kwaliteitswinst voor wit. Voor een volgende partij!
16. … Dxc6 Nu staat het weer gelijk.
17. Te3 Tc7
18. Tc1 Le6
19. Pfd2 Tfc8 Vond ik toch niet erg.
20. Ld1 h6
21. Lh4 Lf8? Geen idee waarom zwart dit speelde, ik vond het prima zo!
22. Lxf6 gxf6
23. Tg3+ Kh8
24. Lg4 Nu staat wit weer beter.
… Lg7
25. Lxe6 Het paard via f1 naar e3 en f5 spelen was veel beter geweest!
… fxe6
26. c4 Krijgt de goedkeuring van Fritz. Ik wilde van mijn zwakke pion af
15

… bxc4
27. TTxc4
Da4
28. TTxc7
nnadeel
hebbben
geleid
WWit
moet het wel nauwke eurig spelen Andere zetten
zouden to ot
… Txc7
29. PPc4
Dxa2
30. hh4
Da4
31. PPxd6
Dxb4
32. PPxb7
Dxb7 Deze
stelling bbeoordeelt
Fritz F als helemmaal
gelijkwwaardig.
33. DDd8+
Kh7
34. DDe8`
Dc8
35. DDg6+
Zelf vond ik mijn stellingg
nu beter.
… Kh8
36. PPc5
Het paard koomt
zijn damme
helpen. Hij H mag natuuurlijk
niet gesslagen
worde en.
… Te7
37. Tc3 a5
38. Pa4 Dd7?? Verliezende
zeet.
Na De8! had h ik nog vooor
remise mmoeten
knok kken.
39. Pb6! Natuurlijk. NNu
dreigt er aallerlei
ellende
voor zwart
na Tc8 meet
schaak.
… Dd1+
40. Kh2 Rd7
Nu zijn eer
vele winneende
zetten vvoor
wit. De zwakste is om o direct de toren te slaaan.
Wie ziet de
sterkste? ? Na mijn voolgende
zet ggaf
zwart op.
41. De8+
WWint
een vollee
toren. Ik da acht dat ik de
beste zet hhad
gespeeld d, maar
Pd5!! is nog sterker ddan
de teksttzet.
Na exd55
(41... Txd5 42.exd5) 42. . Tc8+ gaat zwart
mat op p de
volgendee
zet. 1‐0
16

VSG2 ‐ Briesend Paard ‐ Uri Vecht.
Nadat we in de 1 ste ronde tegen, vermoedelijk, het zwakste team hadden gespeeld kregen we nu het
Briesend Paard uit Urk, dat waarschijnlijk het sterkste team uit klasse 2A is.
Zaak was dus onze huid zo duur mogelijk te verkopen. Dat lukte slechts een drietal spelers….
Vroeg in de avond ging er al iets mis op bord 7….
Bord7 Wim Jongejan‐ Nico Lemson (1779) 0 – 1
Kort en krachtig: Op de vijfde zet verzuimde Wim cxd4 te spelen en daarna was het in feite al uit.
Hij verloor een stuk en de rest was slechts techniek voor zijn tegenstander.
Bord 3 Wim Geitenbeek Johan ten Napel (1876) ½ ‐ ½
Wim speelde met verwisseling van zetten een Siciliaan. Het was een partij waarbij Wim een na een
schijnoffer van een paard op a3 even een pion won en met zijn dame de witte stelling onder druk
leek te kunnen zetten. Léék, want zwart kreeg druk op de d lijn en kon daar met zijn torens een pion
terugwinnen. Er resteerde na 26 zetten een stelling die wit kennelijk niet zo goed meer vond en Wim
was heel begrijpelijk tevreden met remise.
Ook Dirk kon niet voor compensatie zorgen:
Bord 4 Dirk van Setten ‐ Frans Brouwer (1873) 0 – 1
Dirk’s tegenstander met zwart verliet snel de theorie en probeerde veel ruimte te pakken. Dirk kon
na een slagwisseling met zijn dame de zwarte stelling binnendringen en won ook een pion. Maar ook
moest hij zijn overgebleven paard naar de rand spelen om niet zelf een pion kwijt te raken. Volgens
een schaakcomputer op de mobiele telefoon van één van de omstanders stond hij in die stelling zelfs
zo'n 0.3 pion voor. Alhoewel Dirk vanaf dat moment weliswaar het juiste plan koos, gebruikte hij toch
niet de goede zetten bij de uitvoering ervan. En zo kwam hij toch steeds meer in de verdrukking en
moest uiteindelijk opgeven.
Bord 2 Henri Bosch ‐ Timo Koffeman (2001) 0 – 1
Henri met wit had de “eer “ tegen de hoogste Urkse ratinghouder te spelen. Bovendien kwam hij in
een door zijn tegenstander voorbereide variant van het Spaans terecht. Toch wist hij Koffeman nog
te verrassen met een schijnoffer, waarna Henri zelfs heel goed stond. Daarna speelde hij helaas te
voorzichtig, dat kostte het initiatief, een pion en vervolgens ruilde zwart alles af. Het eindspel met
een pion minder bleek niet meer te houden.
Teveel respect voor de tegenstander gehad vond Henri zelf. Daar had meer in gezeten!
Bord 5 Rob Hollmann ‐ Tiemen de Jong ( 1851) ½ ‐ ½
Rob speelde met zwart zijn vertrouwde Scandinavisch. Zoals gewoonlijk gebruikte wit veel tijd om
een plan te maken. Toch vreemd, want Tiemen speelt zelf ook met zwart de Scandinavische
verdediging. In het eindspel stond een gelijke stand op het bord. Bevestigd door Fritz in de analyse
achteraf. Remise op voorstel van wit.
En als ook Bas het niet redt dan lukt het echt niet.
Bord 1 Bas West Henk Valkema (1901) 0 – 1
Bas met zwart kreeg het vleugelgambiet tegen zich (1 e2‐e4 c7‐c5 2 b2‐b4 c5xb4 3 a2‐a3 b4xa3 4
Lc1xa3 ...). Lastig want je weet dan dat je tegenstander de ins‐ en outs kent. Toen hij verzuimde op
het juiste moment die gambiet pion terug te geven kostte dat ontwikkeling en ook de rochade. Wit
kreeg een sterke aanval op de damevleugel waarbij Bas uiteindelijk ook nog een toren verloor.
Genoeg om op te geven.
17

Aan bord 6 werd de eer gered
Bord6 Uri Vecht ‐ Jelle Kaptijn (1812) 1‐0
Tegen mijn gewoonte in bleven vijftien zetten lang alle pionnen en stukken op het bord. Zwart kreeg
druk op de c lijn en won daarmee in het middenspel een pion. Ondertussen kon ik de g lijn openen en
daarmee de zwarte koning op de tocht zetten. Zo stond na 30 zetten, wit een pion achter, maar met
meer activiteit als compensatie. Objectief (Fritz) stond het volkomen gelijk. Zwart ging door om op
winst te spelen zonder op de witte mogelijkheden te letten. Dat was teveel voor zijn stelling en dat
kostte hem via een gedwongen zettenreeks een volle toren, dus de partij en bezorgde ons het enige
winstpunt (Zie elders in dit nummer!)
Bord 8 Johan Brons Kees Kaptijn (1708) 0 – 1
Johan kwam met wit goed uit de opening met 1) d4, d5; 2) c4, g6; 3) xd5 …. Alle zwarte stukken
stonden op de 6e, 7e en 8e rij. Zwart had veel zetten met het G‐paard gedaan en had weinig
speelruimte. Toch kon Johan onvoldoende van de ruimte gebruik maken en was er tegen 23.00 uur
nog geen uitgesproken winstkans. Het Briesend Paard stond inmiddels met 4½ ‐ 1½ voor, dus het had
eigenlijk een goed moment voor een remise‐aanbod door Johan moeten zijn. Met het spelen van f6
verzwakte echter de witte stelling over rechts en over links volgde een röntgenaanval van de zwarte
loper op Toren en Dame. Daarmee was even later ook deze partij gespeeld.
Eindstand 6‐2 voor de mannen uit Urk.
Een vooraf ingecalculeerde nederlaag, met voor een aantal spelers toch de ervaring dat je tegen
(veel) hogere ratinghouders wel degelijk een kans hebt. Dus hebben we het toch niet slecht gedaan.
En dat kan weer een steun zijn bij de volgende wedstrijden!
18

Copieren ‐ Willem Booy
Het leek er op. Op copieren. Nee het was meer een zoekplaatje, zo van "zoek de 6 verschillen"
1. Vroegindeweij i.p.v. Ferwerda
2. de locatie
3. de tegenstanders
4. onze reistijd
5. de rust t.o.v. van het lawaai.
6. de vreugde van de uitspelers
Een tussentijdse inventarisatie gaf mij het beeld van een matte ietwat tamme stelling op elk bord.
Rond 21.30 moest Vroegindeweij opgeven, het begin van weer een rampzalige dinsdagavond.
De volgende die de zaal terneergeslagen verlaat is mevrouw Blesing. Zelf moet ik er uit gezien
hebben als een levende bevestiging van "de wet van Murphy" .
Van Heeringen staat op dat moment nog redelijk, met een leuk aanvalsplan in de voorbereiding.
Mijn functie, als teamleider, voorkwam dat ik ‐ met de staart tussen de kuierlatten ‐ de plaat
poetste.
De tegenstander van Bieringa, zette met één pion voorsprong een uitleveringsprogramma in gang en
bleef later met de winst zitten.
Viets speelde een prachtige rustige partij maar werd toch geen spekkoper.
Zelfs onze hoop in droeve tijden, Van Heeringen, was in de loop van het spel een paard verloren,
welke klap hij niet meer te boven kwam.
Ons zoek plaatje is nog niet compleet er staan ook nog 6 overeenkomsten op!
Ziet u ze?
Juist 6 verliespunten voor VSG 4.
Maar met frisse moed en vol hoop stevent VSG 4 af op een volgende confrontatie.
19

OSBO PK dag 2 – Sape Westra
Op de eerste dag van de meteorologische winter werd de tweede dag van het OSBO PK gehouden.
Rond de ochtendklok van negen uur togen we gezamenlijk Voorstwaarts. Dit keer was Wim onze
chauffeur. Tijdens de korte autorit spraken we over allerlei zaken die een schaker bezig houden.
Ondermeer de prestaties van de eerste dag passeerden de revue; dit leidde tot de nodige peptalk en
opgewonden motivatiespeeches. Toen we de parkeerplaats bij het Dorpshuis in het vriendelijk
Voorst opreden waren de autoramen dan ook meer dan beslagen; het water drupte zowel van de
binnen‐ als de buitenkant naar beneden
Willem Booy mocht plaatsnemen achter de witte stukken van bord 15 in de 2 de klasse groep. Zijn
tegenstander had een rating van 1400, maar doordat Wim de partij erg afwachtend inging leek de
schaakkracht van de zwartspeler veel groter. In de opening verkwanselde Wim 3 pionnen. “Soms
gebeuren er dingen die je later pas opmerkt”, was zijn commentaar na de partij. In het eindspel
(Toren, witte loper, 4 pionnen tegen toren, zwarte loper, 3 pionnen) leek Wim echter toch nog
remisekansen te hebben. Helaas wikkelde hij verkeerd af en zag zijn hoop in rook opgaan.
Wim Jongejan speelde met wit op bord 13 van de 1 ste klasse groep. Zijn tegenstander met een rating
van 1743 had op dag 1 erg ondermaats gepresteerd en was nu uit op revanche. De opening werd
door Wim vakkundig gespeeld en er leek weinig aan de hand. Het leek zelfs even alsof wit goede
kansen had om initiatiefrijk voort te zetten. Zwart bleek echter te hebben gekozen voor een rustige
opbouw met een catenacciotactiek. Hij zag de kans om het witte paard op f3 te pennen en liet niet
meer los. De complicaties leidden tot een verliespunt voor onze chauffeur.
Cor Petersen mocht zijn geliefde Franse opening spelen tegen een 1614 tegenstander. Zwart speelde
het spel zoals dat behoort te worden gespeeld en kwam 2 pionnen voor, met initiatief, open lijn en
aanvalskansen. Wit probeerde enkele vage dreigingen in de stand te vlechten, maar Cor weet alle
klipjes te omzeilen. Plotseling realiseerde Cor zich dat hij wellicht zou kunnen winnen en er sloop
twijfel in zijn spel. De twijfel sloeg om in slechte zetten en hij gaf wit daardoor de mogelijkheid
gevaar te stichten. Op het moment dat Cor, met het hoofd al in de armen, zag dat hij mat in één zou
gaan biedt Wit remise aan…. Het eerste halve punt voor onze clubkampioen is een feit. Ik voorspel na
nu meerdere punten!
Sape Westra mocht met zijn 100% score van de eerste dag aan het eerste bord zitten. Met zwart nam
hij het op tegen een 1804 tegenstander. Na een van beide zijden voorzichtige opening kwam wit in
het middenspel tot initiatief. Sape moest een paar stukken ruilen en later een pion geven om staande
te kunnen blijven. Ondanks ruil en offer bleef wit beter staan en verlies voor Sape leek slechts een
kwestie van tijd. Over tijd gesproken, de witspeler had erg veel tijd verbruikt en bevond zich aan het
einde van de partij, in een fase van een serie cruciale beslissingen, in tijdnood. Sape compliceerde de
stelling en wist door dit vissen in troebel water het punt aan de haak te slaan.
Het middagprogramma leverde voor Willem een heel punt op. Het zag er eerst niet naar uit; zijn
tegenspeelster met een rating van 1237 kwam erg goed uit de startblokken en Wim moest alle zeilen
bijzetten om niet kopje onder te gaan. Toen de zwartspeelster echter een fout deed greep Willem
zijn kansen en met speels gemak verpulverde hij elke tegenstand. Met 1,5 punt staat hij op de 27 ste
plaats. Er kan nog meer bij, zullen we maar zeggen.
Wim speelde ’s middags tegen de ratingloze heer Bye. Wim toonde zich een ware tijdkunstenaar en
wist in verschillende gedaantes meerdere taken uit te voeren en doelen te bereiken; Bye verloor
20

kansloos terwijl Wim in Zutphen als hulpsint inkopen deed. Met 1 punt staat Wim op plaats 28.
Cor speelde dit keer tegen een 1682 schaker. Alweer met zwart kopieerde hij de zetten van zijn
vorige partij. Ook dit maal kwam hij met stellingvoordeel en pionwinst uit de opening. Toen zijn
paarden op hol sloegen was er voor wit geen houden meer aan. Dit keer maakte Cor het goed uit en
de voorspelling na de ochtendpartij werd bevestigd. Hiermee klimt Cor is het klassement en staat hij
op plaats 21 met 1,5 punten.
Sape was bij aanvang van de middagronde de enige speler met de maximale score. Tafel één was
weer zijn plaats. Dit keer schaakte hij tegen een 1793 speler. Of het vermoeidheid was, of een gebrek
aan motivatie, we weten het niet. Feit was dat Sape achteraf aangaf geen moment in de wedstrijd te
zijn geweest. Als witspeler heeft hij verscheidene keren de Pirc tegenover zich gehad, maar zoals hij
het dit keer tegenspeelde liet nogal te wensen over. Na pionverlies was compliceren zijn enige
gedachte. Even leek het alsof dat voldoende was, maar zwart toonde vakkundig aan dat er nogal wat
gaten zaten in de witte opzet. Een paar zetten na stukverlies gaf Sape zich gewonnen. Hij staat met
drie punten op een toch wel verdienstelijke 4 de plaats.
21

Gambiet – Wim Jongejan
Op 4 december speelde ik een partij tegen Henk Mondria en deze partij gaf mij aanleiding voor het
schrijven van dit artikel, vooral ook omdat veel mensen op onze club nooit van de betreffende
opening hadden gehoord.
Toen ik een jaar of twaalf was, las ik (uiteraard) ook al schaakboekjes. Bouwmeester schreef dat
gambiet komt van gambere = beentje lichten.
Verder heb ik even gekeken op de etymologische databank, etymologiebank.nl en daar staat:
gambiet zn. ‘strategische schaakzet’
Nnl. gambit ‘een misleidende zet in het schaakspel’ [1847; Kramers], men noemt zulk een vroegtijdig
pionnenoffer met een strategisch doel: gambiet [1876; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans gambit ‘id.’ [1743; Rey], mogelijk via Spaans gambito < Italiaans gambetto ‘het
beentjelichten’ (term in de vechtsport), een afleiding van Italiaans gamba ‘been’, zie → gamba 1.
Minder waarschijnlijk is de theorie dat gambiet is ontleend aan Duits Gambit < Spaans gambito <
Arabisch janbí ‘opzij’, bij janba ‘zijde’.
De Spaanse schaakmeester en priester Ruy López de Segura (ca. 1530‐ca. 1580) introduceerde deze
schaakterm in zijn boek over het schaakspel, Libro de la invención liberal y arte del juego del Axedrez,
Alcalá, 1561. Gambiet is de naam van een schaakzet en van de bijbehorende strategie waarbij in een
vroeg stadium met een strategisch doel één of meer pionnen worden opgeofferd. Er zijn allerlei
verbindingen en samenstellingen ter aanduiding van soorten, zoalsaangenomen of geweigerd
gambiet, dame‐ en koningsgambiet. 2
gambiet schaakopening waarin een pion wordt geofferd 1847 [KKU]

etere pionnenstructuur of een ander positioneel voordeel. Een gambiet kan worden aangenomen of
geweigerd. Als de tegenstander het gambiet weigert en ofwel direct, ofwel een paar zetten later zelf
een stuk offert, is er sprake van een tegengambiet, zoal het Albintegengambiet 6. In veel aangenomen
gambieten bestaat het optimale tegenspel uit het teruggeven van het gewonnen materiaal op een
gunstig moment. Een bekend gambiet waarbij wit in de opening een stuk offert, is
het Cochranegambiet in de Russische opening 7 . Ook in het Muziogambiet 8 offert de witspeler zijn
koningspaard. Er is nog een variant in het Koningsgambiet die de naam Muzio draagt, te weten
het Wild Muziogambiet. 9
In sommige schaakboeken staat echter vermeld dat dit gambiet door Giambatista Lolli geanalyseerd
is, vandaar dat deze variant ook bekend staat als Lolligambiet. Het woord is afkomstig uit
het Italiaans (gambetta: een val zetten).
Een zeer bekend gambiet is het Marshallgambiet 10 in het Spaans waarbij een pion pas bij de tiende
zet geofferd wordt. Schakers als John Cochrane,William Evans, Johann Baptist Allgaier, Lionel
Kieseritzky, Carl Jaenisch en Frank Marshall waren zeer bedreven in het gambiet.
Een paar jaar geleden werd ik op het Osbo PK geconfronteerd met het Wing gambiet in het
Siciliaans. Ik had het nog nooit gezien en ik antwoordde totaal verkeerd. Huub Blom, die was het,
veegde mij meedogenloos van de mat. De zetten zijn: 1.e2‐e4 c7‐c5 2. b2‐b4?!
Ik trof deze opening later aan in een van mijn schaakboeken 11 en daar wordt het volgende over
gezegd:
“Het Wing gambiet was de lieveling van de roekeloze Amerikaanse kampioen Frank Marshall in de
vroege dagen van de Siciliaanse theorie. Hoewel het zelden op grootmeesterniveau gespeeld wordt
komt het met regelmaat op amateurniveau tevoorschijn (Iedereen die het prachtige boek Marshall’s
Best Games of Chess gelezen heeft zal moeilijk de verleiding weerstaan om te wedijveren met de
snelle “kills” die dit idee oplevert, voordat de theorie met verdediging hiertegen werd vervolmaakt).
Het idee van Wit is de c‐pion van Zwart af te leiden van het centrum met een “vleugel”‐pion (Wing of
flank pion) en daarna d4 te spelen. Een onvoorbereide speler kan gemakkelijk bezwijken onder een
6 Het Albintegengambiet is in de opening bij het schaken een variant binnen het damegambiet; in
plaats van de aangeboden c4-pion te slaan probeert zwart zelf de e5-pion te offeren. Het Albin
tegengambiet begint met de zetten: 1.d4 d5 2.c4 e5
7 1.e4 e5 2.Pf3 Pf6 3.Pe5 d6 4.Pf7
8
het heet eigenlijk het Poleriogambiet. Het is een variant in de schaakopening koningsgambiet.De
zetten zijn 1.e4 e5 2.f4 exf4 3.Pf3 g5 4.Lc4 g4 5.0-0.Het is in de 16e eeuw in Italië ontstaan. In de
manuscripten die Polerio in 1574 uitgaf, staan de meest bekende openingen met hun varianten uit die
tijd, en daar staat dit gambiet ook bij. Het werd dus al gespeeld voordat Muzio kon schaken.
9 1.e4 e5 2.f4 exf4 3.Pf3 g5 4.Lc4 g4 5.Lxf7.
10 Het Marshallgambiet in de Spaanse opening is een van de veel gespeelde gambieten. Het is
ingedeeld bij de open spelen. De beginzetten van het gambiet luiden: 1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6
4.La4 Pf6 5.0-0 Le7 6.Te1 b5 7.Lb3 0-0 8.c3 d5 9.exd5. Het idee van het gambiet is dat zwart na
9.xd5 Pxd5 10.Pxe5 Pxe5 11.Txe5 c6 12.d4 een sterke koningsaanval krijgt met 12...Ld6 13.Te1 Dh4.
Wit kan het Marshallgambiet voorkomen door 8. a4 te spelen, de zogenaamde Anti-Marshall-variant.
11
Chess Openings for Black, Explained – A complete repertoire door GM Lev Alburt, GM Roman Dzindzichashvili
en IM Eugene Perelshteyn
23

flitsende aanval. Echter, met goed spel kan Zwart zijn ontwikkeling gemakkelijk afmaken en heeft na
afloop daarvan een pion extra. Volgens het boek probeert Wit met het Wing‐gambiet uit te stijgen
boven het gezonde verstand. Hij verwijst naar de Griekse mythe van Daedalos en zijn zoon Icarus. Om
uit het labyrint te ontsnappen maakten vader en zoon vleugels van veren die bijeen gehouden werden
met was. Het plan lukte uitstekend totdat de onstuimige Icarus de waarschuwing van zijn vader in de
wind sloeg, hij vloog te dicht naar de zon, de was smolt waarna hij in zee viel en jammerlijk verdronk.”
Met dit in gedachten moet de Witspeler dus opletten dat hij zijn gezond verstand bewaart.
Anderzijds, het is op amateurniveau een geducht wapen, zoals bijvoorbeeld ook het Morragambiet 12
vreselijk gevaarlijk is voor de onvoorbereide speler, zoals ik al vaak heb moeten ervaren.
Nu terug naar de partij met Henk. De theorie van dit gambiet had ik twee jaar geleden bestudeerd en
helaas, het was weggezakt. De eenvoudige beste zet (daarover later) was ik vergeten. Wel was ik
gewaarschuwd door het “drama” uit het verleden.
(1) Mondria,Henk (1728) ‐ Jongejan,Wim (1639) [B20]
VSG Clubcompetitie, 04.12.2012
1. e2‐e4 c7‐c5
2. b2‐b4 Daar is ’t ie dan. Echt een streek van Henk om met dit soort dingen aan te
komen zetten. Het toont aan hoe gevaarlijk Henk is.
… c5xb4
3. a2‐a3 En weer biedt Wit een pionnetje aan. 3. d2‐d4 is ook een mogelijkheid in dit
gambiet. Wetmatig in dit soort gambieten is dat gulzigheid vaak genadeloos wordt
afgestraft. 3. ….b4xa3 is niet goed. Volgt 4. Lc1xa3 en de e7 pion staat gepend wat de
ontwikkeling van zwart belemmert. Inmiddels heeft Zwart nog niets ontwikkeld en Wit heeft
zijn loper en toren inmiddels ruim baan gegeven. De ontwikkelingsachterstand zal haast niet
meer in te halen zijn.
…. e7‐ e5
4. Pg1‐f3 Pb8‐c6
12 De beginzetten van dit gambiet zijn: 1.e4 c5 2.d4 cxd4 3.c3. Het gambiet kan worden aangenomen
(3. dxc3) of op verschillende manieren worden geweigerd (waaronder 3... d3 en 3... Pf6).
Als zwart het gambiet aanneemt krijg wit een ontwikkelingsvoorsprong en vaak een felle aanval. Dit
gambiet is echter niet populair bij topschakers, omdat wit bij een nauwkeurige verdediging van zwart
onvoldoende compensatie heeft voor de geofferde pion.
Het Morragambiet was in de 19e eeuw al bekend, maar werd in de veertiger jaren van de 20e eeuw
voortreffelijk geanalyseerd door de schakers Pierre Morra en Kenneth Smith. Ook Paul Morphy heeft
er aandacht aan besteed.
De theorie gaat als volgt: 1.e4 c5 2.d4 cxd4 3.c3 dxc3 4. Pc3 Pc6 5. Lc4 d6 6. Pf3 e6 7. 0-0 Pf6 8.
De2 Le7 9. Td1 e5! 10. h3 (om Lg4 te voorkomen). Met een ongeveer gelijke stelling.
Zwart kan er ook voor kiezen om zijn paard op b8 te laten staan en op een goed moment pd7 te
spelen: 1.e4 c5 2.d4 cxd4 3.c3 dxc3 4. pc3 d6 5. Lc4 e6 6.Pf3 Pf6 7. 0-0 a6 8. De2 b5 9. Lb3 pd7, met
een gelijke stelling.
24

5.
6.
Lf1‐c4 h7‐h6 AAngst
voor Lxx7,
Kxf7, Pg5 5 etc. etc. Toch
is dit welllicht
een
oonverstandigge
zet van Zwwart
en snelhheid
in ontw wikkeling is vvoor
zwart vaan
levensbela ang.
CChessbase
9.0
geeft: 5.. .Pf6 6.Pg5 d55
7.exd5 Pxd d5 8.Dh5 g6 99.Df3
Pf4 10. .Lxf7+ Kd7 11.Ph3
Df6 12.Lb2 NNxg2+
13.Dxgg2
Dxf7 14.0–0
Kc7 15.{P Pg5 Df4 16.axxb4
Lxb4 17. Pc3 Lxc3 18. .Lxc3 h6
19.Pe4 g5 200.Tfe1
zoals iis
gespeeld in
de partij Hrabinska,M
(2307)‐Cvek, ,R (2479)/Pa ardubice
2005/CBM 1107
ext/0–1 HHenk
antwooordt:
Lc1‐b2N (voor de database eeen
nieuwtje) In verscheiddene
andere partijen ging g het
aanders.
Een paar voorbeeelden:
[6.0– –0 Pf6 7.d4 Dc7 D 8.De2 d6 9.axb4 Lg4 110.Lb5
Ld7 11.Lb2 1
Le7 12.Lxc6 Lxc6 13.dxe55
dxe5 14.Lxe5
Db6 15.Pc3
0–0 16.b55
Ld7 17.Tfd11
Lg4 18.h3 Lxf3 L
19.Dxf3 Tfd88
20.Dg3 De66
Strater,H (22060)‐Prodin
nger,J/Neummarkt
am Walllersee
GER
2011/The WWeek
in Chesss
877/1–0; En:
66.axb4
Lxb4 7.c3 Le7 8.DDb3
Pf6 9.Lxf77+
Kf8 10.Ph h4 g5 11.Pg6+ + Kg7 12.Pxhh8
Dxh8 13.d d3 b6
114.Ld5
Lb7 115.Dd1
Pxd5 16.exd5 Pa55
17.c4 Lf6 18 8.Lb2 Df8 199.0–0
e4 20.LLxf6+
Dxf6 Du uncker,J
( (2271)‐Schlachetzki,H
(19925)/Schwaeebisch
Gmue end GER 2012/The
Weekk
in Chess 896/1–0]
HHoe
dan ookk,
wij gaan vooort:
. ...
7. aa3xb4
…….
8. Lcc4‐d5?
In dee
post‐morteem
gaf Henk aan dat hij dit d een hele ggoede
zet voond,
terwijl ik k
eeigenlijk
eenn
beetje opgeelucht
was, ddat
hij niet
88.h3
speeldee
dat mij de mmogelijkheidd
zou
oontnemen
het
paard te ppennen.
Vermmoedelijk
hhad
ik terug gemoeten nnaar
d7 (volgens
Rybka
sstaat
wit dann
weer iets bbeter)
of 9. ……Lh5,10.
g4
LLg6
waarmeee
de penningg
van het paaard
op f3 in
bbeide
gevalleen
van de baaan
is.]
. ...
DDit
deed ik mmet
het oog oop
een mogeelijke
aaftrekaanval
met het Pc66
via b4 op c2
( (gevaarlijk is Da4 met schhaak!)
en alss
bijkomstig
vvoordeel
zagg
ik dat Dc7 dde
pion op f77
oondersteuntt.
Henk had hhem
niet verwacht
en
hhad
op Pf6 oof
iets dergelijks
gerekennd.
Rybka ste elt voor: 8... Pxb4 9.Lb3= (9.Lxb7? is een e losse
fflodder:
9... Rb8–+).
99.
c2‐c4
. ...
110.Dd1‐a4
Ik zag heem
al een tijddje
aankome en. Het is eenn
aanval die ttevens
de pe enning
oop
f3 uitschaakelt.
Daaromm
heb ik tochh
maar gespeeld:
…….
d7‐d6 omm
e5 te dekkken.
(het nadeel
van d6 iss
dat Lf8 nu niet n met temmpo
terug kann
slaan.
Lc8‐g4 Ryybka
stelt weeer
7...Pf6 vo oor en vindt dat het dan gelijk staat.
Dd8‐c7 ( (zie diagram) )
[Rybka: 99.b5
Pce7 100.Lb3
Pg6=]
Pg8‐f6
Lxf3 110...Ld7
11.PPc3
is volgens s Rybka gelijke
stand.
25

11.Lg4xf3 Wit heeft nu twee bisschoppen, maar op de avond voor Sinterklaas vraag je
jezelf af of dat een voordeel is?
.... Lf8‐e7 11...Pd7!?= is volgens Rybka een interessant alternatief.
12.b4‐b5 Het paard moet nu weg:
….. Pc6‐d8 Met de bedoeling om ook b7 te dekken en andere velden zijn er ook
niet: naar d4 kost een pion en a5 is een paard weggeven. Ook de andere mogelijkheid (die
Rybka ook aangeeft, vond ik er niet aantrekkelijk uitzien. Zo ook Rybka: 12...Pxd5 13.bxc6 b5
14.cxb5 en wit staat beter.
13.b5‐b6+ Dc‐d7
14.Dxd7+ Rybka: 14.bxa7?! Pc6=. We hebben overigens in de nabeschouwing gekeken
naar alternatieven : 14. Dxa7 Tc8 15. Da4 0‐0 en de angel is ook uit de aanval. Zwart mocht
na 14. Dxa7 natuurlijk niet 14. ….Txa7 doen want dan was b6xa7 niet te stuiten geweest.
... Pf6xd7
15.Ta1xa7 Rybka15.bxa7!? Pc6 16.Ke2±
... Pd7xb6
16.Ra7xa8 Pb6xa8
17.Th1‐g1 Rybka: 17.f4 Pc6±
... g7‐g5
18.h2‐h3 Deze zet doet nu niet veel. Na 18.Ke2 Pe6 staat het gelijk. Als zwart Pb6
speelt kan hij gedwongen de loper op d5 ruilen.
... Pb6
19.c4‐c5 Pb6xd5
20.e4xd5 d6xc5
21.Lb2xe5 f7‐f6
22.Le5‐c7 Of dit nou de beste zet was? Een loper is krachtiger op afstand.
Rybka: 22.Lh2 b5
... Pf7
23.Pc3 Kd7 Zwart dreigt materiaal te winnen: Kd7xc7 24.Lb6 [24.Lh2 Ld6 25.Lg3 Le5]
24...Th8‐a8 Rybka: 24...Re8 25.Kf1 Pe5]
25.Tg1‐g4?? Henk geeft zelf aan dat zijn leeftijd tot gevolg heeft dat lange partijen soms te
vermoeiend worden, en dat is hier kennelijk het geval geweest. Rybka: 25.Ke2 is
26

waarschijnlijk nog de enige kans. De toren en de koning moesten wel rekening houden met
25. …..Ta1. Terzijde merk ik op: deze partij geeft nog een aardig voorbeeld van de regel: als
het centrum gesloten is, is rokade niet noodzakelijk. De oplettende beschouwer zal gezien
hebben dat geen van beide spelers heeft gerokeerd.
... Ta8‐a6
26.Pc3‐a4 Rybka: 26.Lxc5 brengt geen uitkomst: 26...Lxc5 27.Ke2 Pe5–+
... Pe5
27.Lb6xc5 Rybka:27.Pxc5+ kan gedane zaken geen keer laten nemen 27...Lxc5 28.Lxc5
Pd3+ 29.Ke2 Pxc5–+
... Pe5‐d3 Hier zat ik toch even te rekenen: zal ik de toren op g4 nemen met
kwaliteitswinst? Of ga ik voor winst van de loper? Ogenschijnlijk is een loper meer dan een
kwaliteit, dus toe maar, naar d3. Toch heb ik me weer verrekend (net als Henk ook
vermoeidheid op mijn oude dag?): Rybka 27...Pxg4 stelt de 1‐0 veilig: 28.Pb6+ Ke8 en ik hou
alsnog een volledige toren over!
28.Ke1‐e2 Pd3xc5 en wit geeft op met een stuk achter. Afloop volgens Rybka 28...Pxc5
29.Pc3 Rb6–+; of 28...Lxc5?! 29.Kxd3 Lxf2 30.Rb4=
Oké, dan heb je gewonnen, maar onderhuids ben je niet tevreden, je voelt dat je ontsnapt bent, niet
door je eigen geweldige spel, maar doordat Henk kennelijk toch wat heeft gemist in het middenspel
of aan het eind van de opening. Bijv. op de 8 e zet met Ld5 of op de 25 e zet met Tg4?? Dus rijst de
vraag, hoe moet het dan wel? Toch het theorieboek er maar weer bij en daar maken we dan kennis
met een gouden regel:
HET AXIOMA IS GETEST IN DE TIJD:
ALS JE WORDT GECONFRONTEERD MET EEN VLEUGELAANVAL: OPEN EEN TEGENAANVAL IN HET CENTRUM!
Het theorieboek is duidelijk, met één van de voorbeelden:
1. e2‐e4 c7‐c5
2. b2‐b4 cxb4
3. a2‐a3 d7‐d5!
4. e4xd5 Dd8xd5
5. Pg1‐f3 5. axb4? Zwart wint direct materiaal met De5+ of 5. Lb2 dan e5!
…. e7‐e5
6. a3xb4 Lf8xb4
7. c2‐c3 (na 7. Pa3 kan zwart simpel Lxa3 8. Lxa3 Pc6 spelen)
27

…
Lb4‐c5 (ddiagram)
ZZwart
is hier gereed om zijn ontwikkeeling
af te maken m met Pgge7
en 0‐0. PPartijen
staan n min of
mmeer
gelijk.
DDe
angel is oop
deze wijzee
uit deze venijnige
flankaanval.
U hoeft dus eigenlijkk
niet zoveell
theorie te leeren,
slechts s het axiomaa
moet u zichh
inprenten!
28

Computer
schaaken
– Saape
Westtra
Sinds een
aantal jareen
schaak ik oop
de site heelena‐schake
en.nl regelmaatig
een potjje
met mij meestal m
onbekennde
schakerss.
Tegen een aantal van hhen
heb ik in de achterligggende
perioode
al eerder r
gespeeldd.
Het leuke van deze sitee
vind ik dat ik zelf kan kiezen
hoe vaaak
ik schaakk.
Als speler heb h ik
maximaaal
7 dagen dee
tijd om eenn
zet te doenn,
maar ik ma ag ook elke ddag
een aanttal
zetten do oen. Een
redelijkee
vrijheid duss.
Dit soort schaken
leertt
mij een stelling
beter tee
beoordelenn.
Ik bouw na atuurlijk
een parttij
op volgenss
mijn uitganngspunten
enn
manier van n schaken, mmaar
elke keeer
moet ik we eer in de
partij komen
door mmiddel
van heet
bestuderen
van de stelling.
Zeker wwanneer
ik mmeerdere
partijen
tegelijk sspeel
kan ditt
wel eens lasstig
zijn. Somms
ontstaan er e partijen die
lang duren
en uiteinde elijk
remise wworden,
een andere keerr
ontlaait eenn
schitterend de brandhaard
op het diggitale
schaak kbord. In
onderstaaande
partij daarvan eenn
voorbeeld.
1. ee2‐e4
c7‐c5
2. Pg1‐f3 d7‐d6
3. dd2‐d4
c5xd4
4. Pf3xd4 Pg8‐f6
5. Pb1‐c3 a7‐a6 Dezee
variant van de Siciliaansse
opening bbeheers
ik redelijk
ggoed.
Ik heb al meerderee
keren partiijen
gespeeld d, ook in de cclubcompetitie
en de OS SBO, die
ttot
zet 12 geelijk
waren aaan
deze parttij.
Ooit heb ik i een boek oover
schaakoopeningen
bestudeerd wwaarin
deze variant werdd
uitgewerkt t.
6. Lc1‐g5 e7‐e6
7. ff2‐f4
Lf8‐e7 Vrijwwel
gedwongen
omdat e44‐e5
dreigde.
8. Dd1‐f3 Dd8‐c7
9. 00‐0‐0
Pb8‐d7
10. Lf1‐d3 b7‐b5 Terwwijl
wit zijn stukken
in hett
centrum onntwikkelt
pro obeert
zzwart
door dde
pionnenopmars
op dee
damevleuge el initiatief te
krijgen.
11. TTh1‐e1
b5‐b4
12. Pc3‐d5!? e6xd5 In heet
Siciliaans is s dit paardofffer
een bekeende
verschi ijning.
AAchterliggennd
thema is dde
onbeschermdheid
van n veld f5 in combinatie
mmet
de loper op e7
ddie
door de koning moett
worden geddekt.
Dit thema
wordt in deze partij wwel
erg zicht tbaar.
13. ee4xd5
Ke8‐f8
14. Pd4‐f5! h7‐hh6
WWaarschijnlijjk
is Ld8 bete er dan de tekkstzet.
Wit mmoet
dan ech ht zoeken
naar manieren
om voorddeel
te halenn
uit zijn offe er. Nu gaat heet
als vanzelf.
29

15. TTe1xe7
h6xgg5
16. ff4xg5
Pf6‐g8? TTe
passief. Het
agressieve e witte spel stelt zwart vvoor
problem men.
Door de ontwwikkelingsvooorsprong
kaan
wit nog meer
materiaaal
offeren.
17. TTe7xf7
!! Kf8xf7
18. Pf5‐h6++ Kf7‐e7 De zwwarte
koning g wordt opgeesloten
in heet
centrum en
krijgt
ggeen
hulp vaan
zijn onderrdanen.
Een ongelijke str rijd zoals welldra
blijkt.
19. TTd1‐e1+
20. Df3‐f7+ Ke7‐ ‐d8
21. Df7‐f8+ Kd8‐ ‐d7
22. Ld3‐f5 mat
Pd7‐e5
Een wat mij betreft leukee
miniatuurppartij
waarin,
met behulpp
van een beekend
thema uit de
SSiciliaanse
opening,
de zwartspeler
mmet
veel knalvuurwerk
geeruisloos
weerd
opgerold.
Heerlijk!
30

VSG 1 houdt stand ‐ Sape Westra
Na twee competitierondes zomaar tweede staan met een gelijk aantal matchpunten als de nummer
één, gedoodverfd kampioenskandidaat Zutphen. Wie had dat gedacht…. In de derde ronde traden
we aan tegen Zutphen.
Zoals de Amerikanen fijntjes zeggen “the proof of the pudding is in the eating”. Wanneer we deze
zegswijze koppelen aan “if you can’t stand the heat, then get out of the kitchen” hebben we onze
ambivalent gevoel, waarover in het vorige verslag gewag werd gemaakt, mooi neergezet. Wat zou
deze confrontatie ons brengen? We starten dit verslag in bordvolgorde.
Rob Boterenbrood (w) staat een megaklus te wachten. Een tegenstander van ruim 2200 formaat is
niet niks. Rob kiest voor een rustige opbouw met c3, d3, g3 tegen de zwarte Siciliaan. Een variant
waarmee je kunt schuiven en manoeuvreren, en dat gebeurt.
Jan Lambrechts (z) speelt een onregelmatige Caro Kann. Het onregelmatige zit hem in de zetten die
wit verkiest. Ook hier voorzichtigheid troef met een licht wit initiatief.
Cor Petersen (w) krijgt de Caro Kann tegen zich. Met een beetje fantasie ontwaar je de lijnen van de
Franse opening, een gebied waar Cor zich thuis voelt. Hoe zal hij met de spanning omgaan?
Ernst Keijer (z) bestrijdt de Engelse opening. Op zet 6 worden de dames reeds geruild, een lang
eindspel ligt in het verschiet.
Gerard de Hoop (w) en zijn tegenstander spelen een onregelmatige opening. Het lijkt wel ergens op,
maar waarop is dan de vraag. De tegenspeler zet erg snel, Gerard gaat daarin mee, na een klein uur
spelen hebben ze al 24 zetten op het bord liggen.
Theo Jansen (z) speelt een kruising van Konings Indisch, Pirc en Benoni. Dit lijkt indrukwekkend, maar
het nuchtere resultaat is dat Theo direct na de opening al worstelt met de activiteit van een loper en
een paard.
Sape Westra (w) krijgt het Lettisch gambiet te bespelen. Omdat hij niet goed weet wat de juiste
aanpak is kiest hij voor een voorzichtige en enigszins passieve opbouw. Dit druist in tegen zijn
natuurlijke schaakstijl, hoe zal dit aflopen?
Michael van Heuzen (z) zet de partij weer op volgens de lijnen van zijn Pirc. Zwart heeft al snel enig
initiatief en wint een pion, wit probeert de zwarte loper op g7 te neutraliseren door een zwarte pion
op d4 te blokkeren.
Na deze sfeerimpressie op basis van de bordopstelling vervolgen we het verslag in chronologische
volgorde.
Ernst heeft 1 dubbelpion en biedt nog een dubbelpion aan. Wit gaat hier niet op in, blijkbaar is hij te
bang voor de half open lijnen die daardoor ontstaan. Zwart heeft initiatief en zet zijn lopers op de
goede velden neer, ondersteunt zijn stelling met de torens en schuift zijn pionnen naar cruciale
velden. Er rest wit niet anders dan passief te zijn en de partij eindigt na enig geschuif in remise.
Cor wint een pion, daar tegenover staat het zwarte initiatief. De zwartspeler blijkt ingefluisterd te
krijgen dat remise een goede uitslag zal zijn, het punt wordt gedeeld.
Sape weet zijn stelling te activeren en lijkt zowaar een pion te gaan winnen. Zwart ziet de enige
verdediging en dameruil is het gevolg. Na nog een paar zetten wordt ook hier tot remise besloten.
Op de andere borden is nog veel strijd gaande. Rob houdt stand, er wordt over en weer rustig
geschoven met de lichte stukken. Wit besluit tot het in stand houden van zijn pionnencentrum,
31

waardoor zwart weinig velden voor zijn stukken kan vinden. Er zijn 25 zetten gedaan en beide spelers
hebben nog ongeveer 20 minuten bedenktijd.
Jan heeft een pion gewonnen, maar zijn loper op c8 heeft weinig toekomst.
Gerard staat onder druk. In de superscherpe stelling beschikt zwart over de betere kansen. Zijn
vrijpion, ondersteund door een paard, biedt goede vooruitzichten. Gerard moet zich beperken tot
afwachten maar doet dit wel op het scherpst van de snede.
Theo probeert via de open a lijn tegenspel te creëren. Wit gaat verder met zijn plan en voert de druk
in het centrum op met als gevolg dat de zwarte koningsstelling via een aantal diagonalen onder vuur
komt te liggen. Hoe lang kan Theo stand houden?
Michael moet toezien dat wit de pion terugwint, zijn stukken op actieve posities kan zetten en
vervolgens zelfs een pion wint. Er is een lastig eindspel ontstaan met de betere kansen voor wit.
In het laatste uur van deze schaakontmoeting verlopen de zaken snel en schijnbaar voorspoedig voor
VSG. Jan heeft een knap staaltje van klein combineren laten zien en heeft met minimale middelen
een maximaal resultaat behaald: stukwinst! De partijwinst is slechts een kwestie van tijd zoals blijkt.
Een punt voorsprong!
Theo probeert ijzer met handen te breken. Je moet dan wel heel erg sterk zijn en, alhoewel ik dat
niet durf te betwijfelen, zet wit met een paardoffer op g6 een mataanval in die Theo nog denkt te
kunnen pareren, maar 2 zetten later staat hij toch mat.
Michael weet zijn stukken te hergroeperen en daagt wit uit om te komen. Deze wordt te hebberig,
denkt een pionnetje te snoepen maar gaat direct voor de bijl na de venijnige combinatie die de
zwartspeler heeft ingevlochten. Hiermee behoudt onze man zijn 100% score en krijgen we weer een
voorsprong.
Gerard heeft problemen te overwinnen en doet dit, mede dankzij een foute inschatting van zwart,
met verve en krijgt zelfs winstkansen! Omdat hij in tijdnood is en gezien het feit dat hij de gehele
partij met de rug tegen de muur stond, biedt hij remise aan. Een inschattingsfout die ons uiteindelijk
de overwinning zal kosten. Anderzijds, wanneer je de winstvoortzetting niet ziet is remise gezien de
omstandigheden een goede uitslag.
Rob weert zich kranig, maar zwart heeft toch initiatief weten te krijgen. Na ruil van een paar stukken
ontstaat een eindspel dat niet meer te houden is. Geen schande, maar wel jammer.
We kunnen tegen de hitte en de pudding was lekker!
32

VSG2 – Heerde – Uri Vecht
Voor het begin van de derde ronde tegen Heerde heb ik samen met Rob Hollmann serieus nagedacht
over een tactische opstelling. Immers, hun eerste vier borden worden bezet door 1800 plus spelers.
Dan komt er een gat van 200 ratingpunten, dus ga maar na. Maar omdat ik het toch moeilijk vind om
eigen spelers “op te offeren”, en het qua sportiviteit ook niet helemaal lekker voelt, toch niet
gedaan.
Achteraf had er misschien toch meer ingezeten als….
Maar as is verbrande turf.
1 ste bord Bas West – Henk Abels (1895) 0 – 1
Bas met zwart werd vanuit een Siciliaanse opening langzaam maar zeker weggedrukt. Even was er
hoop op remise, maar zijn tegenstander maakte daar resoluut een einde aan. Uiteindelijk moest
zwart een toren verliezen, opgegeven dus.
2 de bord Uri Vecht‐ Bartek Burczak (1831) 0 – 1
Aanvankelijk ging in de Caro Kann van zwart alles naar wens. Tot ik een wending overzag die mij de
kwaliteit kostte. De rug gerecht en langzaam maar zeker leek wit de remisehaven binnen te varen.
Totdat ik het te mooi wilde doen hetgeen een stuk en dus de partij kostte. Sh…
3e bord Rob Hollmann ‐ Bartelo Oegema ( 1843) ½ ‐ ½
Als Rob zwart heeft is zijn Scandinavisch een geducht remisewapen. Ook tegen Oegema die veel tijd
gebruikte. Wit wist nog wel een plan te bedenken waartegen Rob zich nauwkeurig verdedigde. Na de
lange rochade was zwart uit de moeilijkheden en werd het remise.
4 de bord Wim Geitenbeek ‐Berend Koetsier (1872)
Wim ging niet in op de Nimzowitch verdediging na 1. e4‐Pc6. Toen werd het een soort Aljechin
zonder snel d6. Maar wel met een zwart paard op g4. Een lastige en scherpe partij waarin Wim
steeds goede zetten wist te vinden, met een verdiende remise als goed resultaat.
5 de bord Wim Jongegan‐ vd Maarel (1612)
Met het eigen verslag van Wim:
In een klassieke Nimzo‐Indische opening (4. Dd1‐c2) tegen D.A. van de Maarel speelde ik met zwart.
Rating Van de Maarel 1612 en die van mij 1639. Rob Hollmann zegt het vaak: Wij kunnen helemaal
niet schaken, als je ons spel vergelijkt met dat van grootmeesters. Het is een frustrerende
wetenschap, die echter bij geen van ons het plezier in het spel wegneemt.
33

Zo ook deze avond: Ik liet me totaal verrassen door een (bijna) overrompelende aanval op mijn
koningsstelling. Maar zoals altijd in het schaken: de voorlaatste fout wint. Van de Maarel deed
zetten die heel gevaarlijk waren, waardoor ik
van alles uit de kast moest halen. Steeds had ik
nog net één zetje om het gevaar te keren. Ik
dacht diverse keren dat mijn laatste uur – op
het bord wel te verstaan – geslagen had.
Op een gegeven moment dreigde stukverlies
voor Wit nadat ik mij uit de ellende geworsteld
had en ik (naar bij de analyse bleek ten
onrechte) dacht dat mijn problemen voorbij
waren. Kennelijk dacht Wit dat ook want hij zag
een verrassende wending over het hoofd. Ik ook
trouwens maar Rybka toonde mij in haar
betweterigheid dat ik ontsnapt ben. Zie het
diagram na 20. bxc3. Ik deed hier 20. ……g7‐
g5?? (Opmerking Rybka: “Stumbles just before the finish line”). Gelukkig stand na20. bxc3 1
doet Wit hier 21. Ph4xf5, omdat na 21. …..f5‐f4 zijn loper eraan gaat. Hij
denkt uit twee kwaden te moeten kiezen en geeft zijn paard dus voor een pion. Hij had echter nog
een andere optie.
Misschien ziet u wat Wit had moeten doen op de 21 e zet? De beste zet voor Wit vindt u achterin dit
blad.
Hoe dan ook, hierna had ik materaal voordeel en met voorzichtig spel (volgens Rybka had het
natuurlijk veel beter gekund) streek Wit de vlag na de 55 e zet van Zwart.
Henri Bosch ‐ Herbert Tessemaker (1656) 0 ‐ 1
7 de bord Dirk van Setten – Peter Overbeek (1623) 0‐ 1
Dirk met zwart kwam al snel in de verdrukking. Zijn tegenstander speelde h3 en Pf3 en rokeerde toch
kort, waarna Dirk met tempowinst g5 kon spelen en vervolgens met tempowinst g4, waarna de g‐lijn
open kwam. Door de te tamme voortzetting van Dirk was die vreugde van korte duur. Heel gestadig
werd hij er toch af gespeeld.
8 ste bord Marco ter Meer‐ Herman Schutte ½ ‐ ½
Einduitslag 2½ ‐ 5½ voor Heerde.
Prima werk overigens van Wim Jongejan die met zijn winst de eer redde, Rob Hollmann, Wim
Geitenbeek, en onze invaller Marco ter Meer.
Met een remise op bord 2 en wat meer punten op de lagere borden was een beter resultaat zeker
binnen bereik geweest. Toch heb ik geen spijt van onze opstelling in de dubbele betekenis van het
woord!
34

VSG 4 ‐ Schaakmaat 4 – Willem Booy
"Twee remises voor een mens, is een enorme sprong voor VSG 4"
Met deze woorden, aan Neil Armstrong denkend, probeert de teamleider het moreel van zijn spelers
op te krikken.
En het is gelukt, in match drie, van de derde klasse binnen OSBO, is het eerste bordpunt gescoord.
Het vierde team heeft gesproken, na twee maanden het lachertje van de OSBO te zijn geweest
hebben de spelers laten zien niet voor een kleintje vervaard te zijn.
"De uitslagen konden niet slechter, dus moesten we de enige optie benutten die er was, verbeteren,
en dat is gelukt", aldus de trotse teamleider.
Willem Booy trof een tegenstander die met orkaankracht over het bord raasde en de eerste twintig
zetten binnen 10 minuten uitvoerde, Willem meende deze wervelwind goed doorstaan te hebben
maar kwam er later achter dat er een steunpion ernstige schade had opgelopen, waardoor in de 34e
zet de boel ineenstortte.
De andere spelers vochten voor de overwinning, drie verloren maar hun trots en eergevoel is niet
gebroken. Een volgende game zullen zij met hernieuwde krachten tegemoet durven treden.
De overige spelers, Kees Ferwerda en Ulbe Brouwer, verdienen alle lof, met hun beider remises is de
uitslag van de match met vele procenten verbeterd tot 1‐5
Ulbe, die de voorgaande keren niet mee kon spelen heeft aangetoond dat het team niet zonder hem
kan, wij hopen op hem te kunnen blijven rekenen.
35

Antwoorden:
Probleem van Weenink.
De eerste zet ligt voor de hand. 1.a7 De promotie is met 1….Tg8 niet te verhinderen wegens 2.Lg3+
Ke6 3.Lb8!! Er blijft dus niets anders over dan het met schaaks te proberen. 1…. Tg2+ Dit lijkt
afdoende, omdat na 2.Kb3 Tg8!! reddend is, want op 3.Lg3+ volgt dan 3…Txg3 met
schaak! 2.Kb1 Wat kan de pointe zijn van deze koningszet?
2…Tg1+ 3.Le1!! Dit is de bedoeling. De toren wordt naar een veld gelokt waar hij niet meer naar de
achtste rij terug kan omdat de zwarte koning in de weg staat.3…. Txe1+ 4.Kb2 Te2+ 5.Kb3 Te3+ 6.Kb4
Te4+ 7.Kb5 En wit wint. Een voor Weenink typerende studie. Scheppingskracht in eenvoud!
Winstvoering van Michael
Michael won na 1… f5+ 2.gxf6 e.p. Pxf6 3.Kh4 De1 4.Kg5 Dg3 mat!
Partij Vecht‐Kaptijn
41. De8+ Wint een volle toren. Ik dacht dat ik de beste zet had gespeeld, maar
Pd5!! is nog sterker dan de tekstzet. Na exd5 (41... Txd5 42.exd5) 42. Tc8+ gaat zwart mat op de
volgende zet. 1‐0
Partij Van de Maarel – Jongejan
Zwart had moeten spelen: 20. ….e6‐e5 21. f2‐f4 e5‐e4 en de partijen staan gelijk.
Wit had op 20. …..g7‐g5?? moeten antwoorden: 21. Lg3‐e5! en de stukken hadden in de doos
gekund: 21.Le5! gxh4 22.Le5xDf6+ Tf8xLf6 23.Dc2‐a4.
Agenda:
5‐1‐2013 Rapidtoernooi De Combinatie, Harderwijk
14‐1‐2013 Bestuursvergadering VSG
30‐1‐2013 Toernooi basisscholen Ermelo in de Dialoog leden aan wezig: svp 13 uur
9‐2‐2013 Rie Timmer Rapid toernooi – Echos Home Ermelo
36