F o rtis B a nk n v - Ja a rve rsla g 2 0 0 9 Fortis Bank ... - BNP Paribas
F o rtis B a nk n v - Ja a rve rsla g 2 0 0 9 Fortis Bank ... - BNP Paribas
F o rtis B a nk n v - Ja a rve rsla g 2 0 0 9 Fortis Bank ... - BNP Paribas
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv<br />
<strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009
Inleiding<br />
Het <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009 van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> omvat zowel de Geconsolideerde<br />
als de Niet-geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekeningen, voorafgegaan door het<br />
ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur, het Bericht van de Raad van Bestuur en<br />
een hoofdstuk Corporate Governance, inclusief de samenstelling van de<br />
Raad van Bestuur. De geauditeerde Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening 2009<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, met de vergelijkende cijfers over 2008, en opgesteld in<br />
overeenstemming met de International Financial Reporting Standards<br />
(IFRS) zoals die zijn aanvaard binnen de Europese Unie, worden<br />
gevolgd door de geauditeerde Niet-geconsolideerde jaarrekening 2009<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, opgesteld in overeenstemming met het (Belgisch)<br />
Koni<strong>nk</strong>lijk Besluit van 23 september 1992 op de jaarrekeningen van<br />
kredietinstellingen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt als geïntegreerd geheel bestuurd. In het ve<strong>rsla</strong>g van de<br />
Raad van Bestuur worden de belangrijkste ontwikkelingen en gebeurtenissen<br />
bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dan ook op geconsolideerd niveau beschreven. Het<br />
jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g omvat een overzicht van de gebeurtenissen van 2009, waarna<br />
de kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kort in herinnering worden gebracht.<br />
Vervolgens wordt een nadere toelichting gegeven op de winst- en verlies-<br />
en op de balansevolutie (‘Toelichting bij de geconsolideerde financiële<br />
resultaten en financiële positie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2009’).<br />
Alle bedragen in de tabellen van deze jaarrekening luiden in miljoenen euro, tenzij<br />
anders aangegeven. Omdat de cijfers afgerond zijn, kunnen er geringe verschillen<br />
optreden met al eerder gepubliceerde cijfers. Voor een betere vergelijking met<br />
de jaarrekeningen van het voorgaande jaar zijn er bepaalde herrubriceringen<br />
doorgevoerd.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV is de juridische benaming van de onderneming. De commerciële<br />
activiteiten gebeuren onder de merknaam <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>.<br />
In de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening verwijst Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> naar de geconsolideerde<br />
situatie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, tenzij anders aangegeven. In de Niet-geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening verwijst Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> naar de niet-geconsolideerde situatie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV, tenzij anders aangegeven.<br />
Alle informatie in het <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009 van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft betrekking op de statutaire<br />
geconsolideerde en Niet-geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening en bevat niet de contributie van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep geconsolideerde resultaten, die te vinden zijn op<br />
de <strong>BNP</strong> Parisbas website: www.bnppparibas.com.<br />
Het <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009 van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is ook beschikbaar op de website:<br />
www.bnpparisbasfo<strong>rtis</strong>.com<br />
3
4<br />
Inhoudsopgave<br />
Inleiding 3<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Geconsolideerd <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009 11<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 12<br />
Inleiding door de Voorzitter en de CEO 12<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> herpakt zich 13<br />
Kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> 15<br />
Toelichtingen bij de geconsolideerde financiële resultaten en de financiële positie van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> 2009 22<br />
Toelichtingen bij de evolutie van de resultatenrekening 24<br />
Toelichtingen bij de evolutie van de balans 26<br />
Bericht van de Raad van Bestuur 30<br />
Corporate Governance 31<br />
Raad van Bestuur 31<br />
Commissies van de Raad 36<br />
Executive Committee 39<br />
College van geaccrediteerde statutaire auditeurs 39<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening 2009 41<br />
Geconsolideerde balans 42<br />
Geconsolideerde resultatenrekening 43<br />
Geconsolideerd overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten 44<br />
Geconsolideerd overzicht van wijzigingen in het eigen vermogen 45<br />
Geconsolideerd kasstroomoverzicht 46<br />
Algemene toelichtingen 47<br />
1. Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 48<br />
1.1. Grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving: Algemeen 48<br />
1.2. Schattingen en beoordelingen 49<br />
1.3. Wijzigingen in grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving, schattingen en<br />
classificaties 50<br />
1.4. Gesegmenteerde informatie 55<br />
1.5. Consolidatiegrondslagen 55<br />
1.6. Vreemde valuta 57<br />
1.7. Transactie- en afwikkelingsdatum 58<br />
1.8. Saldering 58<br />
1.9. Verantwoording en waardering van financiële activa en verplichtingen 58<br />
1.10. Reële waarde van financiële instrumenten 60
1.11. Waardering van activa met bijzondere waardeverminderingen 61<br />
1.12. Geldmiddelen en kasequivalenten 62<br />
1.13. Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en en vorderingen op klanten 63<br />
1.14. Verkoop- en terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten en uitlenen/lenen van effecten 64<br />
1.15. Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 65<br />
1.16. Beleggingen 65<br />
1.17. Lease-overee<strong>nk</strong>omsten 67<br />
1.18. Overige vorderingen 68<br />
1.19. Materiële vaste activa 68<br />
1.20. Goodwill en overige immateriële vaste activa 69<br />
1.21. Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 71<br />
1.22. Derivaten en afdekking 72<br />
1.23. Effectiseringen 74<br />
1.24. Schuldbewijzen, achtergestelde schulden en overige financieringen 74<br />
1.25. Personeelsvoordelen 75<br />
1.26. Voorzieningen, voorwaardelijke gebeurtenissen, verbintenissen en financiële<br />
garanties 77<br />
1.27. Eigen vermogen 79<br />
1.28. Rentebaten en -lasten 79<br />
1.29. Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 80<br />
1.30. Commissiebaten 81<br />
1.31. Transactiekosten 81<br />
1.32. Financieringskosten 82<br />
1.33. Winstbelastingen 82<br />
1.34. Specifieke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de verzekeringsactiviteit 83<br />
2. Wijziging in consolidatiemethode voor joint ventures 85<br />
3. Overnames en desinvesteringen 88<br />
3.1. Overname van AG Insurance 88<br />
3.2. Overige overnames 88<br />
3.3. Desinvesteringen 89<br />
3.4. Activa en verplichtingen van acquisities en desinvesteringen 90<br />
4. Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 91<br />
4.1. Beëindigde bedrijfsactiviteiten 91<br />
4.2. Belangrijkste categorieën van activa en verplichtingen aangehouden voor verkoop 95<br />
4.3. Nettoresultaat van beëindigde bedrijfsactiviteiten 98<br />
4.4. Kasstroomoverzicht 102<br />
5. Eigen vermogen 103<br />
5.1. Aandele<strong>nk</strong>apitaal en agiorese<strong>rve</strong> 103<br />
5.2. Overige rese<strong>rve</strong>s 103<br />
5.3. Koersverschillenrese<strong>rve</strong> 104<br />
5.4. Ongerealiseerde winsten en verliezen begrepen in het eigen vermogen<br />
toewijsbaar aan de aandeelhouders 104<br />
6. Minderheidsbelangen 106<br />
7. Risicomanagement 107<br />
5
6<br />
7.1. Inleiding 107<br />
7.2. Organisatie van risicomanagement 108<br />
7.3. Risicometing 111<br />
7.4. Financiële risico’s 111<br />
7.5. Liquiditeitsrisico 141<br />
7.6. Operationeel risico 146<br />
8. Toezicht en solvabiliteit 152<br />
8.1. Beoordeling solvabiliteit 152<br />
8.2. Doelstellingen kapitaalbeheer 154<br />
9. Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn<br />
personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 155<br />
9.1. Vergoedingen na uitdiensttreding 155<br />
9.2. Andere lange-termijn personeelsvoordelen 164<br />
9.3. Ontslagvergoedingen 165<br />
10. Bezoldiging van de Raad van Bestuur en het Executive Committee 166<br />
11. Auditkosten 168<br />
12. Verbonden partijen 169<br />
13. Segmentinformatie 173<br />
13.1. Algemene informatie 173<br />
13.2. Operationele segmenten 174<br />
13.3. Balans per operationeel segment 175<br />
13.4. Resultatenrekeningen per operationeel segment 177<br />
13.5. Geografische segmentatie 179<br />
Toelichting op de balans 181<br />
Geconsolideerde balans 182<br />
14. Geldmiddelen en kasequivalenten 183<br />
15. Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 184<br />
15.1. Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 184<br />
15.2. Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 185<br />
16. Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 186<br />
17. Vorderingen op klanten 187<br />
18. Beleggingen 190<br />
18.1. Beleggingen aangehouden tot einde looptijd 190<br />
18.2. Voor verkoop beschikbare beleggingen 191<br />
18.3. Beleggingen tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening 196
18.4. Gestructureerde kredietinstrumenten 197<br />
18.5. Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 200<br />
18.6. Vastgoed 202<br />
18.7. Beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures 204<br />
19. Handelsvorderingen en overige vorderingen 206<br />
20. Materiële vaste activa 207<br />
21. Goodwill en overige immateriële vaste activa 209<br />
22. Overlopende rente en overige activa 213<br />
23. Activa en verplichtingen geclassificeerd als aangehouden voor verkoop 214<br />
24. Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 215<br />
25. Schulden aan klanten 216<br />
26. Schuldbewijzen 218<br />
27. Achtergestelde schulden 219<br />
27.1. Hybride niet-innovatieve Tier 1-leningen 220<br />
27.2. Hybride innovatieve Tier 1-leningen rechtstreeks door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> uitgegeven 222<br />
27.3. Overige achtergestelde schulden 222<br />
27.4. Overige achtergestelde verplichtingen tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening 223<br />
28. Overige financieringen 224<br />
29. Voorzieningen 225<br />
30. Actuele en uitgestelde belastingen vorderingen en verplichtingen 226<br />
31. Overlopende rente en overige verplichtingen 228<br />
32. Derivaten 229<br />
32.1. Derivaten aangehouden voor handelsdoeleinden 231<br />
32.2. Derivaten aangehouden voor afdekking (‘hedging’) 233<br />
33. Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen 235<br />
33.1. Reële waarde van activa gewaardeerd tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs 235<br />
33.2. Waarderingstechnieken toegepast voor de bepaling van de reële waarde 235<br />
33.3. Waarderingsmethodes van financiële instrumenten die gewaardeerd worden<br />
tegen reële waarde 236<br />
Toelichting op de resultatenrekening 241<br />
Geconsolideerde resultatenrekening 242<br />
7
8<br />
34. Rentebaten 243<br />
35. Rentelasten 244<br />
36. Commissiebaten 245<br />
37. Commissielasten 246<br />
38. Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingen en joint<br />
ventures 247<br />
39. Gerealiseerde winsten en verliezen op beleggingen 248<br />
40. Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 249<br />
41. Overige baten 250<br />
42. Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen 251<br />
43. Personeelskosten 252<br />
44. Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa 253<br />
45. Overige lasten 254<br />
46. Winstbelastingen 255<br />
47. Nettoresultaat van beëindigde bedrijfsactiviteiten 256<br />
Toelichting op transacties buiten de balans 257<br />
48. Verbintenissen en garanties 258<br />
49. Voorwaardelijke activa en verplichtingen 260<br />
50. Lease-overee<strong>nk</strong>omsten 262<br />
51. Vermogen onder beheer 263<br />
Overige informatie met betrekking tot de geconsolideerde cijfers 265<br />
Gebeurtenissen na de ve<strong>rsla</strong>gperiode 266<br />
Consolidatiekring 267<br />
Aanvullende informatie over Bass en Esmée securitisatie- transacties 279
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen 283<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009 (niet-geconsolideerd) 287<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 288<br />
Bericht van de Raad van Bestuur 298<br />
Corporate Governance 299<br />
Voorstel tot bestemming van het resultaat van het boekjaar 308<br />
Bedrijfsrevisoren: speciale opdrachten 310<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen 311<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 317<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 355<br />
Balans na resultaatbestemming 356<br />
Schema van de Resultatenrekening 359<br />
Toelichtingen 362<br />
Samenvatting van de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de nietgeconsolideerde<br />
jaarrekening 397<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen 401<br />
Overige informatie 405<br />
1. Aandeelhouderschap 406<br />
2. Uiterste koersen per maand van het aandeel Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op de wekelijkse<br />
veilingen in 2009 407<br />
3. Externe functies uitgeoefend door de bestuurders en effectieve leiders,<br />
waarvan de openbaarmaking wettelijk verplicht is 408<br />
Begrippenlijst en afkortingen 413<br />
9
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Geconsolideerd<br />
<strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009<br />
11
12<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Inleiding door de Voorzitter en de CEO<br />
Het afgelopen jaar was er één van grote veranderingen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. De eerste maanden<br />
was er voortdurend onzekerheid over wie de eigenaar van de ba<strong>nk</strong> zou worden, die toen nog<br />
steeds opereerde onder de merknaam Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, en dit tijdens moeilijke markt- en economische<br />
omstandigheden.<br />
Sinds 12 mei maakt de ba<strong>nk</strong>, met de nieuwe merknaam <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>, deel uit van de <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Groep. <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is volop bezig met het uitrollen van zijn nieuwe strategie<br />
en ambities om de belangrijkste ba<strong>nk</strong>partner van zijn klanten, een aantrekkelijke werkgever<br />
en een maatschappelijk verantwoorde ondernemer te worden. Er werden meer dan 1.000<br />
integratieprojecten op stapel gezet en nieuwe bestuursprocedures ingevoerd.<br />
Tijdens de tweede helft van 2009 werd <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> gereorganiseerd rond vier<br />
kernactiviteiten: Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing, Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing Belgium, Corporate &<br />
Investment Ba<strong>nk</strong>ing en Investment Solutions.<br />
Daarnaast zullen vier competence centers een reeks wereldwijde ba<strong>nk</strong>diensten aanbieden, die een<br />
belangrijke rol spelen bij het ondersteunen van de uitgebreide <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep. Deze diensten<br />
zullen Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe (CTBE), Global Cash Management, Trade Services<br />
en Global Factoring bestrijken, en zullen middelgrote en grote, internationaal actieve bedrijven<br />
bedienen met hun ba<strong>nk</strong>activiteiten. Op het gebied van Investment Solutions zal Fo<strong>rtis</strong> Investments<br />
sterker uit dit verhaal komen door de krachten te bundelen met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners.<br />
Het volledige jaar 2009 stond in het teken van goede commerciële prestaties en sterke resultaten<br />
op de kapitaalmarkt, hoewel deze ongunstig werden beïnvloed door een hoog niveau van<br />
waardeverminderingen, die de gevolgen van de economische crisis weerspiegelden. Daardoor<br />
is het onderliggende resultaat, met EUR 56 miljoen, lichtjes positief. Zoals verderop zal worden<br />
toegelicht hadden uitzonderlijke gebeurtenissen die geen verband hielden met de dagelijkse<br />
ba<strong>nk</strong>werkzaamheden en –verrichtingen uitgevoerd in 2008 en 2009, ook een negatieve invloed op<br />
de winst van 2009.<br />
In 2010 is onze eerste prioriteit het volledig implementeren van de nieuwe businessmodellen en<br />
ons nieuwe aanbod tot bij de klanten brengen. De ba<strong>nk</strong> concentreert zich op haar kernactiviteiten,<br />
het verzekeren van haar huidige marktpositie en het vergroten van de klantentevredenheid. Retail<br />
Ba<strong>nk</strong>ing zal een tandje bijsteken, door te investeren in werknemers, distributiekanalen en locaties.<br />
De ‘multichannel’ distributiestrategie blijft de hoeksteen van de klantenbenadering.<br />
Wij da<strong>nk</strong>en de 34.000 werknemers van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> die in 2009 hard hebben gewerkt<br />
om de ba<strong>nk</strong> om te vormen en ze tot een onderdeel van een internationale groep te maken. Wij<br />
grijpen deze gelegenheid ook aan om onze klanten te da<strong>nk</strong>en voor hun vertrouwen en loyaliteit<br />
tijdens het hele afgelopen jaar. Wij kijken de toekomst tegemoet met vertrouwen in wat wij<br />
doen en trots op wat wij verwezenlijkt hebben. Naar onze aandeelhouders toe willen wij ons<br />
engagement benadrukken om <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> te vestigen als de grootste Belgische ba<strong>nk</strong> met<br />
een internationale dimensie. Dat zal ze worden door aan de behoeften van haar klanten tegemoet<br />
te komen.<br />
Jean-Laurent Bonnafé Herman Daems<br />
Chief Executive Officer (CEO) Voorzitter van de Raad van Bestuur
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> herpakt zich<br />
In 2009 werd de Belgische economie getroffen door de sterkste daling van de economische<br />
activiteit sinds de Tweede Wereldoorlog. Het hoogtepunt van de recessie kwam er in het begin<br />
van het jaar, toen de financiële crisis nog volop woedde. Een uitgebreide overheidstusse<strong>nk</strong>omst<br />
stabiliseerde de situatie en tijdens de tweede helft van het jaar groeide de Belgische economie aan<br />
ongeveer hetzelfde tempo als in de rest van de wereld. De crisis heeft de Belgische bedrijven en<br />
consumenten echter zware klappen toegebracht, en dat heeft geleid tot een forse toename van<br />
het aantal faillissementen van bedrijven en van de werkloosheidscijfers. Verwacht wordt dat de<br />
gevolgen daarvan nog lang voelbaar zullen zijn.<br />
De resultaten in de Belgische ba<strong>nk</strong>sector weerspiegelden deze economische trends. De winst was<br />
voornamelijk te da<strong>nk</strong>en aan een steilere rentecu<strong>rve</strong> en aan het algemene herstel van de financiële<br />
markten. De voorzieningen voor leningverliezen en andere risico’s bleven hoog.<br />
Het afgelopen jaar was er ook één van grote veranderingen voor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>. De eerste<br />
maanden was er voortdurend onzekerheid over wie de eigenaar van de ba<strong>nk</strong> zou worden, die<br />
toen nog steeds actief was onder de merknaam Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, en dit tijdens moeilijke markt- en<br />
economische omstandigheden. In dezelfde periode werd de afscheiding van de Nederlandse Fo<strong>rtis</strong><br />
activiteiten, Fo<strong>rtis</strong> Holding en AG Insurance, voltrokken na het uiteenvallen van de Fo<strong>rtis</strong> Groep in<br />
oktober 2008. Onda<strong>nk</strong>s alles is de ba<strong>nk</strong> erin geslaagd haar miljoenen klanten een onberispelijke<br />
service te blijven aanbieden gedurende deze hele periode.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> nam op 12 mei 2009 de controle over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> over en trok op 13 mei 2009<br />
zijn aandeel in Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op naar 74,93%. De Belgische staat is nu, via zijn participatie- en<br />
investeringsarm, FPIM (de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij), voor 25% eigenaar<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, terwijl de resterende aandelen in handen zijn van de bevolking.<br />
Onder de nieuwe eigenaar hebben Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, die verder werkt onder de merknaam <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>, en haar werknemers allemaal het beste van zichzelf gegeven om van de ba<strong>nk</strong> de<br />
grootste financiële dienstverlener in de Eurozone te maken. Onder leiding van een Integration<br />
Team werden meer dan 1.000 geslaagde integratieprojecten uitgevoerd, en werden er nieuwe<br />
bestuursprocedures uitgewerkt en maatregelen genomen. Dat alles heeft nieuw vertrouwen in<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> ingeboezemd en ook de performance in alle businesses verbeterd. Een greep<br />
uit de genomen maatregelen:<br />
• totstandbrenging van nieuw bestuur, met de benoeming van e<strong>nk</strong>ele nieuwe bestuurders en<br />
leidinggevenden, verfijning van de businesses-segmentatie en integratie van risicobeheer<br />
• verbetering van het risicoprofiel met verminderde blootstelling aan risico’s (controle van naar<br />
risico gewogen activa – krediet- en marktrisico) en liquiditeitsrisico, waarbij de financiering<br />
volledig naar de normale toestand terugkeert<br />
• heropbouw van de handelsfranchise met een herstel van de netto-instroom van activa van<br />
klanten naar retailnetwerken, de stabilisatie van activa in beheer, geslaagde rebranding- en<br />
commerciële campagnes<br />
• versterking van maatregelen voor operationele efficiëntie<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 13
14<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Al deze maatregelen samen leiden tot synergieën waarvan wordt verwacht dat ze tegen 2012<br />
jaarlijks EUR 900 miljoen zullen opbrengen. EUR 850 miljoen daarvan heeft betrekking op<br />
kostensynergieën als gevolg van maatregelen op het vlak van organisatie, IT, facility en i<strong>nk</strong>oop,<br />
en human resources. De personeelsi<strong>nk</strong>rimping zal voornamelijk het gevolg zijn van natuurlijke<br />
afvloeiing en vrijwillig ontslag.<br />
Tijdens de tweede helft van 2009 werd een begin gemaakt met de reorganisatie van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>, rond vier kernactiviteiten: Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing, Corporate & Public Ba<strong>nk</strong><br />
Belgium, Corporate & Investment Ba<strong>nk</strong>ing en Investment Solutions. Ook de rebranding van<br />
aanzienlijke delen van de business in België, Polen en andere landen waar <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> een<br />
aanwezigheid heeft, ging in de tweede helft van 2009 van start.<br />
In het verzekeringswezen ging <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> een strategisch partnerschap aan met de<br />
Belgische marktleider AG Insurance, waarin het een aandeel van 25% heeft. De overee<strong>nk</strong>omst<br />
die bepaalt dat de AG Insurance-producten uitsluitend worden verdeeld door de filialen van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> en Fintro-tussenpersonen zal ten vroegste in 2020 verstrijken.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> biedt nu een allesomvattend pakket van financiële diensten aan aan retail-,<br />
professionele en vermogende klanten in België, en ook in Polen en Turkije. De ba<strong>nk</strong> verstrekt ook<br />
oplossingen op maat aan bedrijven en aan overheids- en financiële instellingen. Daarvoor kan<br />
ze een beroep doen op de know-how en het internationale netwerk van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Vanaf 2010<br />
zullen de activiteiten van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> CIB en Investment Solutions worden samengevoegd<br />
met die van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> CIB en Investment Solutions. De Retail Ba<strong>nk</strong>ing-activiteiten, inclusief<br />
Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing en Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing België zullen dan weer een specifieke<br />
operationele entiteit vormen.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV zal aan de <strong>Ja</strong>arlijkse Algemene Vergadering in april<br />
2010 voorstellen geen dividend uit te keren voor het jaar 2009.<br />
De rest van dit gedeelte “Kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> ba<strong>nk</strong>” bevat een beschrijving van de<br />
activiteiten van elke business line van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>. De volgende hoofdstukken zullen dit<br />
aanvullen door de geconsolideerde financiële resultaten van 2009 te beschrijven.
Kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing Belgium<br />
De afdeling Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> bekleedt een leidinggevende<br />
positie in België, met 9.700 personeelsleden die 3,6 miljoen klanten bedienen (een derde van<br />
de Belgische bevolking). De 1.023 filialen die opereren onder de merknaam <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong><br />
worden aangevuld met 322 franchises onder de merknaam Fintro en met 650 verkooppunten<br />
van de 50/50-joint venture met de Ba<strong>nk</strong> van de Post. Een netwerk van 2.297 ATM’s (afhalingen<br />
en stortingen van contant geld) plus 1.217 non-cashtoestellen (ba<strong>nk</strong>overschrijvingen) en<br />
646 toestellen voor het afdrukken van ba<strong>nk</strong>afschriften, voorzieningen voor onlineba<strong>nk</strong>ieren<br />
(1,3 miljoen gebruikers) en telefonisch ba<strong>nk</strong>ieren zijn verbonden met het client relationship<br />
management (CRM) –platform van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>. Op die manier kunnen alle systemen langs<br />
alle kanalen worden ontplooid. Het langetermijnpartnerschap met AG Insurance optimaliseert de<br />
distributiekracht van het retailnetwerk en bouwt verder op de ervaring die doorheen de jaren is<br />
opgebouwd op het gebied van ba<strong>nk</strong>verzekering.<br />
De economische omgeving waarin Retail Ba<strong>nk</strong>ing actief is, is sinds het begin van de crisis sterk<br />
veranderd. Tegelijkertijd blijft de concurrentie in het Belgische ba<strong>nk</strong>landschap bikkelhard, met<br />
lage rentevoeten, een agressieve prijszetting op spaarproducten, veranderde verwachtingen van<br />
de klant en een overvloed aan nicheba<strong>nk</strong>en. De zaken in Retail Ba<strong>nk</strong>ing gingen in 2009 opnieuw<br />
beter na de zeer moeilijke tweede helft van 2008. De uitstroom van fondsen werd in april 2009<br />
omgekeerd en de verbetering van de netto-opname (+ EUR 3,17 miljard) bracht de netto-opname<br />
voor het volledige jaar op EUR 1,47 miljard. Dat was voornamelijk te da<strong>nk</strong>en aan het aanbod van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> op spaarrekeningen en terugwinacties.<br />
Retail Ba<strong>nk</strong>ing komt zijn klanten tegemoet door middel van een ‘multichannel’ distributiestrategie<br />
waarvan het Focus Project, dat in 2007 werd gelanceerd, de hoeksteen blijft. Focus combineert<br />
een gesegmenteerde benadering van de markt met een prestatiegerichte verkooporganisatie.<br />
Het filialennetwerk is opgesplitst in 82 markten, die elk gemiddeld 12 filialen omvatten. Filialen<br />
die actief zijn op dezelfde markt werken nauw samen. De noden van de klant moeten daarbij de<br />
doo<strong>rsla</strong>ggevende factor zijn: als het nodig is worden er specialisten bijgeroepen, ongeacht de<br />
grootte van het filiaal. Alle bekwaamheden zijn beschikbaar voor klanten overal in het netwerk en<br />
aan alle retailklanten wordt dezelfde service aangeboden, ongeacht het kanaal waarlangs zij met<br />
de ba<strong>nk</strong> communiceren.<br />
Verder bouwend op de sterkte en steun van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Group streeft Retail Ba<strong>nk</strong>ing ernaar<br />
marktaandeel terug te winnen dat het tijdens de crisis is kwijtgespeeld, en de klantentevredenheid<br />
te verhogen door te investeren in werknemers, distributiekanalen en locaties. De prioriteiten op<br />
lange termijn omvatten:<br />
• verbetering van het filialennetwerk (investering van EUR 150 miljoen tot 2012), waarbij het<br />
filiaal dienst doet als het enige plaatselijke toegangspunt voor alle diensten, en dat nabijheid<br />
en deskundigheid combineert<br />
• betere kennis van de klant en betere informatiedeling via CRM, wat leidt tot de volledige<br />
toepassing van het ‘multichannel’ model<br />
• tijd vrijmaken voor de adviserende rol en maximalisatie van persoonlijke contacten om het<br />
vertrouwen en een duurzame rendabiliteit te onderbouwen<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 15
Met EUR 44 miljard aan beheerde activa, is de nieuwe<br />
Private Ba<strong>nk</strong> de grootste aanbieder van private<br />
ba<strong>nk</strong>diensten op de Belgische markt. De huidige<br />
reorganisatie van de Private Ba<strong>nk</strong> leidt tot een verbeterde<br />
dienstverlening aan de klant da<strong>nk</strong>zij de ingebedde<br />
samenwerking tussen Retail Ba<strong>nk</strong>ing en Private Ba<strong>nk</strong>ing, en<br />
brengt een nieuwe segmentatie met zich mee. Individuele<br />
klanten met activa van meer dan EUR 250.000 komen nu in<br />
aanmerking voor Private Ba<strong>nk</strong>ing-diensten, waardoor een<br />
bredere klantenbasis ontstaat. Een uitgebreid netwerk van<br />
35 Private Ba<strong>nk</strong>ing-centra die in 2010 en 2011 de deuren<br />
zullen openen, zullen de 65.000 klanten in dit segment<br />
gemakkelijke toegang geven tot gepersonaliseerde diensten.<br />
Wealth Management bedient zo’n 1.000 klanten met<br />
potentiële activa van meer dan EUR 4 miljoen. Deze klanten<br />
maken gebruik van een servicemodel dat speciaal voor<br />
hen in het leven werd geroepen en hebben toegang tot<br />
het internationale netwerk van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep. Ze<br />
worden voornamelijk bediend via twee Wealth Management<br />
Centers, één in Antwerpen en één in Brussel.<br />
De belangrijkste commerciële hoogtepunten van<br />
Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing voor 2009 zijn:<br />
• ‘<strong>Ja</strong>mes—Direct Personal Ba<strong>nk</strong>ing’, een dienst die klanten<br />
buiten de normale kantooruren toegang geeft tot een<br />
personal ba<strong>nk</strong>er via telefoon, e-mail en webcam.<br />
‘<strong>Ja</strong>mes’ is gericht op rijke klanten die op zoek zijn naar<br />
flexibiliteit in wanneer —en hoe—zij met de ba<strong>nk</strong><br />
communiceren. De personal ba<strong>nk</strong>ers die het <strong>Ja</strong>mes-team<br />
vormen, bieden met name deskundigheid op gebieden als<br />
belastingen en verzekeringen, realtime marktinformatie<br />
en proactief portefeuillebeheer.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is de grootste ba<strong>nk</strong> voor het<br />
jeugdsegment in België (marktaandeel van 32%), een<br />
markt waar de concurrentie op het scherp van de snee<br />
wordt gevoerd. Om de concurrentie voor te blijven heeft<br />
de ba<strong>nk</strong> in september 2009 “Mine Pack” gelanceerd. Dat<br />
is een rekeningpakket voor jonge mensen waarin een<br />
elektronische nieuwsbrief en een magazine zitten. De<br />
website Mine.be kreeg ook een opknapbeurt, met nieuwe<br />
interactieve eigenschappen zoals een ‘Money Coach’, die<br />
jonge mensen helpt hun geld te beheren.<br />
• De grootschalige reclamecampagne ‘Een miljard euro’<br />
werd op 1 juni 2009 in België gelanceerd. Ze was<br />
gericht op zelfstandigen, professionals en bedrijven.<br />
In plaats van te kiezen voor een campagne rond het<br />
bedrijfsimago werd in de advertenties en in de tv- en<br />
radiospots de nadruk gelegd op een concreet voorstel,<br />
werd het engagement en de toegewijdheid van <strong>BNP</strong><br />
16<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> bij zijn klanten en zijn betrokkenheid bij<br />
het financieren van de reële economie in de verf gezet en<br />
werd meegedeeld dat er één miljard euro ter beschikking<br />
was om deze doelgroep te helpen hun activiteiten te<br />
ontwikkelen.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> heeft zijn sponsoring van de Belgische<br />
eersteklasser RSC Anderlecht verlengd tot het seizoen<br />
2013/2014. De ba<strong>nk</strong> is al sponsor van de club sinds 1981.<br />
• Lancering van de nieuwe <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Private Ba<strong>nk</strong>ing op<br />
10 december 2009, vergezeld van een groots opgezette<br />
mediacampagne met een nieuwe website, brochures en<br />
evenementen.<br />
Corporate & Public Ba<strong>nk</strong> Belgium<br />
<strong>BNP</strong>P Fo<strong>rtis</strong> Corporate & Public Ba<strong>nk</strong> Belgium biedt een<br />
allesomvattend gamma plaatselijke en internationale<br />
financiële diensten aan aan Belgische ondernemingen,<br />
overheidsinstellingen en plaatselijke overheden. Met 457<br />
bedrijfsklanten en 34.100 ‘midcap’-klanten is de ba<strong>nk</strong> de<br />
marktleider in deze categorieën, en is ze ook een belangrijke<br />
speler in Public Ba<strong>nk</strong>ing (1.300 klanten). Het aanbod<br />
omvat binnenlandse ba<strong>nk</strong>producten, gespecialiseerde<br />
financiële vaardigheden, en effecten-, verzekerings- en<br />
vastgoeddiensten. Vaardigheden omvatten gespecialiseerde<br />
vaardigheden zoals handelsdiensten, cash management,<br />
factoring en leasing, en ook M&A- en kapitaalmarkten.<br />
Een centraal team van meer dan 60 bedrijfsba<strong>nk</strong>iers, 200<br />
relatiebeheerders in 24 business centers, en kaderleden<br />
die zich bezighouden met vaardigheden, zorgen ervoor<br />
dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> dicht bij de markt blijft. Dit team,<br />
gecombineerd met het Europese netwerk van business<br />
centers dat beheerd wordt binnen Corporate & Investment<br />
Ba<strong>nk</strong>ing, stelt <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> in staat zijn Belgische<br />
klanten, plaatselijk en in het buitenland, een ééngemaakt<br />
commercieel beheer te bieden.<br />
Het competence center Global Factoring zal Retail,<br />
Commercial Ba<strong>nk</strong>ing en Corporate-klanten bedienen door<br />
hen binnenlandse en multi-domestic factoringoplossingen<br />
aan te bieden in heel Europa, inclusief financiering, incasso<br />
van schuldvorderingen en debiteurenbeheer.
Corporate & Investment Ba<strong>nk</strong>ing<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> Corporate & Investment Ba<strong>nk</strong>ing biedt<br />
zijn klanten (in België en in Europa) een volledige toegang<br />
tot de productportefeuille van CIB van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> CIB bestaat uit zes business lines: Global<br />
Markets, Structured Finance, Corporate Finance & Equity<br />
Capital Markets, Private Equity, Institutional Ba<strong>nk</strong>ing Group<br />
Europe, en Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe.<br />
Global Markets, een duurzaam Capital Markets-platform<br />
dat gericht is op klantgedreven activiteiten, is gevestigd in<br />
Brussel, met de doelstelling een uitgebreid productgamma<br />
aan te bieden via toegang tot <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>-platforms.<br />
In het onderdeel Fixed Income bedient Global Markets<br />
voornamelijk Belgische klanten, waarbij Fixed Income<br />
Trading-desks ook stromen van Europese Midcaps noteren<br />
(klanten van Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe). Bij<br />
Equity Derivatives ligt de nadruk op het bedienen van de<br />
Belgische klanten, terwijl er enige handelsactiviteit wordt<br />
behouden.<br />
Structured Finance groepeert de activiteiten van Corporate<br />
Acquisition Finance, Leveraged Finance, Export Finance en<br />
Project Finance. Een nieuw regionaal platform voor CIB<br />
wordt opgezet in België, om klanten in de Beneluxlanden,<br />
Noord- en Midden-Europa (met inbegrip van Griekenland)<br />
en Turkije (BNCET-platform) te bedienen. Het team in<br />
Brussel beheert ook de financiering van publiek-private<br />
partnerschappen voor heel Europa, waarbij het de<br />
deskundigheid van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> op dit gebied ten<br />
volle benut.<br />
Corporate Finance is actief in Merger & Acquisition<br />
Advisory en in Equity Capital Markets. Corporate Finance is<br />
toegespitst op Belgische klanten.<br />
Private Equity blijft de Belgische economie steunen door<br />
aan kapitaal- en mezzaninefinanciering te doen, waardoor<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> zijn klanten kan helpen bij hun externe<br />
ontwikkeling.<br />
Institutional Ba<strong>nk</strong>ing Group Europe is verantwoordelijk<br />
voor het beheer van de relaties met financiële instellingen.<br />
Deze afdeling promoot ba<strong>nk</strong>- en plain vanilla-producten.<br />
Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe is een<br />
geïntegreerd ba<strong>nk</strong>netwerk dat gericht is op het bedienen<br />
van grote midcaps en internationale klanten, en met name<br />
dochterondernemingen van CIB-klanten over heel Europa.<br />
CTBE levert dagelijkse ba<strong>nk</strong>producten en –diensten (plain<br />
vanilla-leningen, Cash Management, Trade-diensten, Flowhedging-producten<br />
en, wanneer beschikbaar, Leasing-,<br />
Factoring- en Investment Solutions- products) aan bekende<br />
bedrijfsklanten en financiële instellingen op 16 markten<br />
buiten de vier thuismarkten in Europa, via een netwerk van<br />
meer dan 30 business centers voor nabijheid met klanten.<br />
Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe zal opereren<br />
in nauwe samenwerking met twee in België gevestigde<br />
competence centers en actief zijn voor de hele <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>groep:<br />
Cash Management en Global Trade Solutions. Cash<br />
Management verleent diensten inzake liquiditeitsbeheer<br />
aan bedrijven. Die zijn immers steeds meer op zoek<br />
naar globale en homogene oplossingen op Europees<br />
niveau (bijv., SEPA-oplossingen, cash pooling, payment<br />
factories). Ondertussen blijven deze bedrijven behoefte<br />
hebben aan een allesomvattend plaatselijk aanbod. Global<br />
Trade Solutions helpt bedrijven bij hun internationale<br />
handelsactiviteiten, en verstrekken bijvoorbeeld<br />
internationale garanties voor commerciële overee<strong>nk</strong>omsten<br />
tussen partijen in verschillende landen<br />
Belangrijke deals die in 2009 door Corporate &<br />
Investment Ba<strong>nk</strong>ing en Corporate & Public Ba<strong>nk</strong><br />
Belgium werden gesloten:<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> trad op als Joint Mandated Lead<br />
Arranger met een club van ba<strong>nk</strong>en, om met succes<br />
de 690 miljoen EUR aan senior secured facilities te<br />
onderschrijven die vereist zijn om de aa<strong>nk</strong>oop door<br />
CVC van de Midden- en Oost-Europese activiteiten<br />
van StarBev, Anheuser-Busch InBev (ABInBev) te<br />
ondersteunen. De transactie staat voor één van de<br />
grootste buyouts in Europa in 2009.<br />
• In België tekende <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> voor de grootste<br />
leveraged buyouttransactie die in de loop van 2009<br />
werd uitgevoerd; de ba<strong>nk</strong> trad op als mandated lead<br />
arranger voor de senior club deal van EUR 73 miljoen,<br />
om de overname van de ADB Group door Montagu<br />
Private Equity en management te financieren. ADB<br />
Group is de belangrijkste wereldwijde fabrikant van<br />
grondverlichtingssystemen voor luchthavens.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> was één van slechts drie<br />
deelnemende ba<strong>nk</strong>en en de enige niet-Britse ba<strong>nk</strong><br />
in het bemiddeld leningschema van de Europese<br />
Investeringsba<strong>nk</strong> (EIB) voor windenergie langs de<br />
kust, die streeft naar het lenen van een bedrag tot<br />
1 miljard GBP voor windmolenparken langs de kust<br />
de komende drie jaar. Dit is een programma dat door<br />
de Britse regering wordt gesponsord om windenergie<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 17
te ontwikkelen. Het feit dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> werd<br />
geselecteerd, toont aan dat wij consequent de leider<br />
van het topsegment zijn voor de Britse en internationale<br />
markten voor hernieuwbare energie.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> werd door Aquafin uitgekozen als<br />
de enige bookrunner voor de uitgifte van een Belgische<br />
retailobligatie van EUR 150 miljoen, rechtstreeks<br />
gericht op de investeerdersbasis van Retail en Private<br />
Ba<strong>nk</strong>ing. Door te kiezen voor de uitgifte van zo’n<br />
retailobligatie heeft Aquafin een aanzienlijk voordeel<br />
gerealiseerd op het gebied van de diversifiëring en<br />
de kost van de financieringsbasis. Aquafin ontwerpt,<br />
financiert, bouwt en exploiteert de supragemeentelijke<br />
infrastructuur die nodig is om huishoudelijk afvalwater<br />
te behandelen en optimaliseert belangrijke riolen en<br />
afvalwaterbehandelingsinstallaties in Vlaanderen.<br />
• Fluxys, de onafha<strong>nk</strong>elijke exploitant van zowel<br />
het aardgasvervoer, het doorvoernet en de<br />
opslaginfrastructuur in België, heeft <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong><br />
aangesteld als enige bookrunner en co-leidende ba<strong>nk</strong><br />
voor zijn uitgifte van een retailobligatie. Het mandaat<br />
van enige bookrunner werd toegewezen aan <strong>BNP</strong> Paris<br />
Fo<strong>rtis</strong>, omwille van zijn deskundigheid en duidelijke<br />
marktleiderschap inzake de uitgifte van retailobligaties.<br />
Deze deal benadrukt het langetermijnengagement voor<br />
Fluxys en onze positie als kernba<strong>nk</strong> voor Fluxys – die<br />
Fluxys al sinds 1971 bijstaat.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> trad op als co-bookrunner bij de<br />
obligatie-emissie met dubbele tranche van Elia voor EUR<br />
1 miljard. Elia, de monopoliehouder met vaste tarieven<br />
die het Belgische hoogspanningsnet exploiteert, besliste<br />
EUR 1 miljard in te zamelen door zijn pijlen te richten<br />
op de markt van de institutionele benchmarkobligaties<br />
om korte termijnleningen te herfinancieren en<br />
langetermijnleningen te voltooien en te anticiperen op de<br />
verwachte tarieftekorten. Na een uitgebreide roadshow<br />
was de emissie met dubbele tranche een overdonderend<br />
succes.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is een cruciale partner geweest<br />
van het vooraanstaande biofarmaceutische bedrijf<br />
UCB dat zijn kredietfaciliteit, aangegaan om Schwarz<br />
Pharma in 2006 over te nemen, wilde herschikken. <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> trad in het vierde kwartaal van 2009<br />
voor UCB op als joint bookrunner van een in aandelen<br />
omzetbare obligatielening van EUR 500 miljoen en<br />
van een obligatielening voor het publiek van EUR 750<br />
miljoen, en als co-manager van een institutionele<br />
obligatie van EUR 500 miljoen. Het succes van deze<br />
drie kapitaalmarkttransacties voor een totaal bedrag<br />
van EUR 1,75 miljard met verschillende looptijden<br />
18<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
laat UCB toe zijn kredietverstrekkers te diversifiëren<br />
en de terugbetalingstermijn te verlengen. De rest<br />
van de schuld werd geherfinancierd met een nieuwe<br />
gesyndiceerde wentelfaciliteit (revolving facility) van<br />
EUR 1,5 miljard waarvoor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> optrad als<br />
joint coordinator en bookrunner.<br />
Investment Solutions<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investments, de afdeling van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> die<br />
zich met activabeheer bezighoudt, heeft activa in beheer ter<br />
waarde van EUR 161 miljard. 65% van de opbrengst daarvan<br />
wordt gegenereerd door externe klanten. Fo<strong>rtis</strong> Investments<br />
heeft een wereldwijde aanwezigheid, met verkoopkantoren<br />
en 40 gespecialiseerde beleggingscentra in Europa, de VS en<br />
Azië. Als klantgedreven organisatie biedt het internationale<br />
beleggingsoplossingen, terwijl het voldoet aan de vereisten<br />
en behoeften van plaatselijke beleggers, zowel institutionele<br />
als wholesale-/retailbeleggers. Als gediversifieerde activabeheerder<br />
geeft zijn oplossingsgerichte benadering zijn teams<br />
de vrijheid en middelen om ideeën en kansen te onderzoeken<br />
op elke markt en in elke activaklasse. Fo<strong>rtis</strong> Investments is<br />
één van de meest gediversifieerde activabeheersbedrijven ter<br />
wereld als het gaat om de soorten oplossingen die het kan<br />
aanbieden, met een wereldwijde voetafdruk. Het is de op vier<br />
na grootste activabeheerder voor Europese gedomicilieerde<br />
fondsen, met uitzondering van de geldmarkt (bron: Feri).<br />
E<strong>nk</strong>ele belangrijke ontwikkelingen in 2009:<br />
• De uitstroom van activa en de daling in activa in de<br />
eerste helft van het jaar werd omgekeerd tijdens de<br />
tweede helft van het jaar.<br />
• Synergieën van de consolidatie van ABN AMRO Asset<br />
Management leidden tot lagere kosten.<br />
• De overgang van alle 256 voormalige ABN AMRO-fondsen<br />
en -mandaten (die EUR 55 miljard waard zijn) naar het<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investments platform werd werd voltooid.<br />
• Nieuwe oplossingen voor klanten – Fo<strong>rtis</strong> Investments<br />
lanceerde 93 nieuwe fondsen en mandaten.<br />
• De start van de integratie met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment<br />
Partners, die klanten zo’n 60 gespecialiseerde<br />
beleggingsmogelijkheden zal bieden en het mogelijk zal<br />
maken plaatselijke diensten te verlenen aan klanten in<br />
45 landen.<br />
• Fo<strong>rtis</strong> Investments en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners<br />
heeft zijn eerste fonds met twee merknamen gelanceerd,<br />
specifiek voor klanten in Nederland. Het <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Convertible Bond Fund bracht tijdens de intekentermijn<br />
EUR 82,9 miljoen bij elkaar.
Fo<strong>rtis</strong> Investments zal in 2010 zijn naam veranderen in<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners, na de juridische fusie<br />
met deze entiteit, die naar verwachting zal plaatsvinden<br />
tijdens de eerste helft van 2010. De nieuwe, gecombineerde<br />
organisatie zal zich blijven ontwikkelen, met de nadruk op<br />
de volgende gebieden:<br />
• een breed gamma aan beleggingsproducten en -diensten,<br />
die worden aangeboden via een reeks beleggingscentra<br />
met deskundigheid op vele gebieden, gespecialiseerde<br />
partners en aanbieders van plaatselijke oplossingen<br />
• gespecialiseerde global business lines die toegespitst<br />
zijn op specifieke klantensegmenten, ondersteund door<br />
wereldwijde en plaatselijke marketingfuncties<br />
• vier regionale afdelingen in de belangrijkste zakelijke<br />
gebieden ter wereld, om stuwkracht, coördinatie en<br />
oplossingen te bieden<br />
• gedeelde ondersteuningsfuncties in alle onderdelen<br />
van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners, om onze klanten<br />
hoogwaardige en samenhangende diensten te verlenen<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> in Polen<br />
In Polen is <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> een universele ba<strong>nk</strong> die<br />
spaar- en beleggingsproducten en leningen verstrekt<br />
aan individuele klanten, en geïntegreerde oplossingen<br />
aan ondernemingen om hun bedrijf op de plaatselijke<br />
en internationale markten te financieren. De ba<strong>nk</strong> heeft<br />
meer dan 400.000 klanten, die bediend worden door 2.600<br />
bedienden in 250 filialen en 8 business centers. De ba<strong>nk</strong><br />
staat op de 11de plaats van de ba<strong>nk</strong>en in Polen.<br />
De Poolse economie presteerde relatief goed in 2009, en<br />
heeft de status van Europese groeileider verwo<strong>rve</strong>n. De<br />
groei vertraagde echter naar 1,6%, tegenover 5% een jaar<br />
eerder – het zwakste resultaat in tien jaar. De verslechtering<br />
van de bedrijfsomstandigheden beïnvloedde de ba<strong>nk</strong>sector:<br />
het netto financieel resultaat van de sector voor de eerste<br />
drie kwartalen van 2009 lag 44,6% lager dan in 2008,<br />
voornamelijk door afschrijvingen in verband met leningen<br />
van lagere kwaliteit en portefeuilles van FX derivaten.<br />
Voor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> werd het jaar gedomineerd door de<br />
gelijktijdige juridische en operationele fusie met Dominet<br />
Ba<strong>nk</strong>, die eind juli met succes werd afgerond. Alle filialen<br />
kunnen nu de klanten van beide ba<strong>nk</strong>en verwelkomen en<br />
de gezamenlijke systemen voor elektronisch ba<strong>nk</strong>ieren<br />
zijn volledig operationeel. De klanten van de nieuwe ba<strong>nk</strong><br />
kunnen basisba<strong>nk</strong>transacties uitvoeren in elk van de 258<br />
filialen. 39 daarvan bieden ook persoonlijke ba<strong>nk</strong>producten<br />
(bijv. spaar- en beleggingsproducten) en oplossingen<br />
voor kleine en middelgrote ondernemingen aan. De<br />
bedrijfsklanten worden bediend door acht business centers.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> heeft ook zijn benadering tot<br />
rekeningpakketten voor retail- en KMO-klanten herzien.<br />
Voor retailklanten werden er nieuwe, eenvoudige pakketten<br />
met de naam S, M, L en XL op de markt gebracht.<br />
Naast standaarddiensten biedt elk pakket aanvullende<br />
oplossingen, bijv. een spaarrekening met dagelijkse<br />
rentekapitalisatie.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Turkije<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is in Turkije actief via Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Turkije,<br />
waarvan het met 94,11% van de aandelen de grootste<br />
aandeelhouder is. Het aanbod van Retail Ba<strong>nk</strong>ing bestaat<br />
uit debet- en kredietkaarten, persoonlijke leningen en<br />
beleggings- en verzekeringsproducten die verspreid worden<br />
via 297 filialen en via internet- en telefoonba<strong>nk</strong>ieren.<br />
Ba<strong>nk</strong>diensten aan ondernemingen omvatten internationale<br />
handelsfinanciën, activa- en kasbeheer, kredietdiensten,<br />
factoring en leasing. Via zijn afdelingen commercieel<br />
ba<strong>nk</strong>ieren en ba<strong>nk</strong>ieren voor kleine bedrijven biedt de<br />
ba<strong>nk</strong> verscheidene beleggingsdiensten aan aan kleine en<br />
middelgrote ondernemingen.<br />
In een moeilijke economische omgeving is Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Turkije erin geslaagd zijn franchise in goede vorm te<br />
houden, heel het jaar 2009 lang. De Turkse ba<strong>nk</strong>sector werd<br />
over het algemeen minder getroffen door de internationale<br />
financiële crisis, omdat hij niet was blootgesteld aan slechte<br />
activa en degelijke criteria hanteerde bij het toekennen<br />
van leningen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Turkije bleef krediet verstrekken,<br />
zowel aan individuele personen als aan bedrijven, aan een<br />
langzamer tempo – overee<strong>nk</strong>omstig de stijgende vraag<br />
– terwijl ze het risico nauwlettend in de gaten hield. De<br />
leningverliezen namen weliswaar toe, maar bleven binnen<br />
aanvaardbare niveaus.<br />
De marktactiviteiten profiteerden van dalende rentevoeten.<br />
De verzameling van klantendeposito’s was een voortdurend<br />
aandachtspunt, dat bijvoorbeeld leidde tot de verwerving<br />
van 100.000 nieuwe klanten van wie het loon wordt betaald<br />
op rekeningen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Turkije. Er werd een nieuwe<br />
segmentatie voor kredietkaarten gelanceerd, met specifieke<br />
nadruk op rijke klanten.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 19
De ba<strong>nk</strong>verzekeringsactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Turkije<br />
bleven aan sneltempo groeien, da<strong>nk</strong>zij het partnerschap<br />
van de ba<strong>nk</strong> met verscheidene aanbieders, waaronder Fo<strong>rtis</strong><br />
Insurance en Cardiff.<br />
Er werden efficiëntere en klantvriendelijker maatregelen<br />
ingevoerd, zoals de toename van het aantal cash-in ATM’s<br />
en de mogelijkheid om kredietkaartapplicaties te verwerken<br />
via BlackBerry.<br />
In 2010 zal Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Turkije naar verwachting de<br />
vruchten plukken van de geleidelijk verbeterende economie<br />
en vooral van hogere groeipercentages die vergelijkbaar<br />
zijn met de percentages die Turkije liet zien in de periode<br />
2002-2007.<br />
BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
De ba<strong>nk</strong>, die in 1919 werd opgericht en nu bekend staat als<br />
BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, heeft actief bijgedragen tot de opkomst<br />
van Luxemburg als internationaal financieel centrum.<br />
De ba<strong>nk</strong>, die een internationale aanbieder van financiële<br />
diensten is, is één van de grootste werkgevers van het land<br />
en bekleedt een leidinggevende positie op haar thuismarkt,<br />
waar ze op de eerste plaats staat voor professionele<br />
klanten en KMO’s en op de tweede voor particuliere<br />
klanten. Ondertussen breidt ze haar actieradius uit naar<br />
de omliggende regio, die de grensgebieden van Luxemburg<br />
omvat. In 2009 werd de ba<strong>nk</strong> georganiseerd op basis van<br />
drie business lines, die onde<strong>rve</strong>rdeeld zijn in activiteiten<br />
sectoren en/of segmenten.<br />
Retail Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Via zijn netwerk van 37 filialen biedt Retail Ba<strong>nk</strong>ing<br />
financiële diensten aan aan retailklanten, waaronder<br />
privépersonen, zelfstandigen, beoefenaars van vrije<br />
beroepen en kleine ondernemingen. Retail Ba<strong>nk</strong>ing past<br />
een gedifferentieerde benadering toe op klanten om zijn<br />
gamma van diensten en advies te optimaliseren op alle<br />
gebieden van dagelijks beheer, sparen, investeren, krediet<br />
en verzekeringen.<br />
20<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Private Ba<strong>nk</strong>ing & Asset Management<br />
De business line Private Ba<strong>nk</strong>ing levert geïntegreerde<br />
oplossingen voor het beheer van activa en passiva voor<br />
rijke privépersonen, zowel ingezetenen als niet-ingezetenen,<br />
hun bedrijven en adviseurs. Om deze klanten met hoog<br />
potentieel zo goed mogelijk te bedienen omvat het gamma<br />
een ruim assortiment aan gepaste ba<strong>nk</strong>diensten, waaronder<br />
het beheer van structuren, investeringen, trust- en<br />
bedrijfsdiensten, vastgoedbeheer en verzekeringen.<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing biedt een allesomvattend gamma<br />
ba<strong>nk</strong>producten en financiële diensten aan bedoeld voor<br />
grote, multinationale bedrijven en institutionele klanten,<br />
inclusief beleggingsfondsen in Luxemburg. De financiële<br />
periode 2009 stond in het teken van het proces van<br />
integratie met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en de goedkeuring van de Raad<br />
van Bestuur, op 25 november 2009, van het Luxemburgse<br />
gedeelte van het industrieel plan. Dat verzekerde de ba<strong>nk</strong><br />
een ambitieuze ontwikkelings- en groeistrategie voor zowel<br />
de nationale als de regionale markten en voor wat bepaalde<br />
internationale activiteiten betreft.<br />
De ba<strong>nk</strong>, die wordt gesteund door de kwaliteit van haar<br />
aandeelhouders, de Luxemburgse overheid (34%) en<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (rechtstreeks en onrechtstreeks 65,96%)<br />
streeft ernaar marktaandeel terug te winnen door haar<br />
commerciële dynamisme en voorbeeldige kwaliteit van de<br />
dienstverlening ter beschikking te stellen van haar klanten.
Toekomstgerichte uitspraken<br />
Het dient opgemerkt dat elke uitspraak over toekomstverwachtingen en andere toekomstgerichte<br />
elementen gebaseerd is op de huidige standpunten en veronderstellingen van het bedrijf en een<br />
zekere mate van risico en onzekerheid inhouden, vooral gezien de huidige algemene economische<br />
en marktomstandigheden.<br />
Kredietrating van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> S.A./N.V. per 12.02.2010<br />
Lange termijn Vooruitzichten Korte termijn<br />
Standard & Poor’s AA Negatief A-1+<br />
Moody’s A1 Stabiel P-1<br />
Fitch Ratings AA- Negatief F1+<br />
Deze ratings vertegenwoordigen een inschatting van het niet naleven van een verplichting met<br />
betrekking tot schuldpapier, uitgevoerd door de belangrijkste ratingagentschappen: Standard<br />
& Poor’s, Moody’s en Fitch Ratings. De rating die is toegekend aan een emittent heeft een<br />
rechtstreekse impact op de lee<strong>nk</strong>osten van de lener.<br />
Aanpassingen aan kredietratings op lange termijn<br />
• Standard & Poor’s heeft op 29 januari 2010 de rating van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV verhoogd van ‘AA-‘<br />
naar ‘AA’, waardoor het de rating van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV op gelijke hoogte heeft gebracht met<br />
de rating van zijn moederbedrijf <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA, nadat het op 18 mei 2009 de rating van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> SA/NV reeds had opgetrokken van ‘A‘ naar ‘AA-‘.<br />
• Fitch Ratings heeft op 15 mei 2009 de rating van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV verhoogd van ‘A+’ naar ‘AA-‘.<br />
Dit weerspiegelde de voltooiing van de overname door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA, die ertoe leidde dat <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> 75% van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in handen kreeg.<br />
Kredietratings vormen een graadmeter voor de kredietwaardigheid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en worden<br />
berekend door onafha<strong>nk</strong>elijke ratingbureaus.<br />
Langlopende ratings weerspiegelen de inschatting van het relatieve kredietrisico van vastrentende<br />
verplichtingen met een oorspro<strong>nk</strong>elijke looptijd van één jaar of langer. Van instellingen met de<br />
rating A/A1/A+ wordt het kredietrisico als laag aangemerkt. Op de keper beschouwd betekent<br />
dat dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zelfs binnen de categorie ‘investment grade’ nog tot de veiligere uitgevende<br />
instellingen behoort.<br />
Op dezelfde manier weerspiegelen kortlopende ratings de inschatting van de kredietwaardigheid<br />
van vastrentende verplichtingen met een looptijd van minder dan een jaar. De notering ‘A-1+ /<br />
P-1 / F1+’ houdt in dat de kans dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan deze verplichtingen kan voldoen als zeer<br />
sterk wordt ingeschat. Met andere woorden, voor deposito’s, spaarrekeningen, uitgiften van<br />
handelspapier en andere kortlopende verplichtingen behoort het tegenpartijrisico op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
tot de laagste die er te vinden is.<br />
Diverse financiële activiteiten zijn direct verbonden met sterke korte en lange ratings. De kwaliteit<br />
van de ratings van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> draagt derhalve bij aan het potentiële bereik van de activiteiten.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 21
22<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Toelichtingen bij de geconsolideerde financiële<br />
resultaten en de financiële positie van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> 2009<br />
De resultaten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2009 werden beïnvloed door verscheidene eenmalige<br />
evenementen in verband met de economische situatie en de transacties die in de loop van 2009<br />
werden gesloten. Toch stond het jaar in het teken van het herstel van de commerciële stabiliteit<br />
en de financiële stabiliteit, zoals ook blijkt uit de verbeterde liquiditeits- en solvabiliteitspositie<br />
van de ba<strong>nk</strong>.<br />
Verderop in dit hoofdstuk staat een beschrijving van het resultaat, de balans, liquiditeit/<br />
solvabiliteit en de belangrijkste risico’s/onzekerheden.<br />
Het gebruik en de impact van financiële instrumenten op de balans en de resultatenrekening<br />
wordt getoond in de toelichting op de balans en de resultatenrekening.<br />
Toelichtingen bij de geconsolideerde resultatenrekening van 2009<br />
Voor het jaar 2009 realiseerde Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een aan de aandeelhouders toe te kennen nettoverlies<br />
van EUR 665 miljoen. Zoals beschreven in de volgende paragrafen wordt dit resultaat negatief<br />
beïnvloed door eenmalige elementen. Als we deze uitzonderlijke elementen van naderbij bekijken,<br />
zien we dat het onderliggende resultaat lichtjes positief is (EUR 56 miljoen), wat twee verschillende<br />
dynamieken weerspiegelt. De goede commerciële prestaties en sterke handelsresultaten als zodanig<br />
worden gecompenseerd door een hoog niveau van waardeverminderingen, die de gevolgen van de<br />
economische crisis weerspiegelen.<br />
De resultaten voor 2009 werden getroffen door uitzonderlijke elementen, die kunnen worden<br />
gegroepeerd rond twee assen:<br />
• het effect van transacties die in 2009 en in 2008 werden gesloten en die de nettowinst met<br />
EUR 29 miljoen negatief beïnvloeden. Dit effect bestaat uit twee compenserende elementen:<br />
de verkoop aan Royal Park Investments van een portefeuille van gestructureerde kredieten<br />
(een positief effect van EUR 487 miljoen), die teniet wordt gedaan door negatieve resultaten<br />
van de verkoop van niet-kernactiviteiten en de waardering van beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
(EUR -516 miljoen). <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> hebben overee<strong>nk</strong>omsten bereikt<br />
om activiteiten over te dragen en hoewel de totale netto-impact op het resultaat van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> van alle overdrachten beperkt is, vereist IFRS 5, Vaste Activa Aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden en Beëindigde Bedrijfsactiviteiten, dat verliezen op toekomstige verkopen in<br />
de rekeningen van 2009 reeds worden weerspiegeld, terwijl winsten op toekomstige verkopen<br />
nog niet kunnen worden erkend.<br />
• Het effect van uitzonderlijke elementen die geen verband houden met gewone verrichtingen<br />
voor EUR 692 miljoen. Naast typische niet-terugkerende elementen omvat dit ook de eenmalige<br />
uitlijning, binnen het IFRS-kader, van de boekhoudkundige praktijken, schattingen, classificaties,<br />
methodologieën en parameters die worden gebruikt bij de waardering en meting van activa en<br />
passiva, met de praktijken toegepast door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. De bedoeling hiervan is te komen tot<br />
een consequente en samenhangende financiële ve<strong>rsla</strong>glegging om operationele inefficiënties te<br />
vermijden.
Netto verlies<br />
toewijsbaar aan<br />
de aandeelhouders<br />
Transacties<br />
gerelateerde<br />
impact<br />
(665) (29)<br />
Uitzonderlijke<br />
elementen<br />
(692)<br />
All gures in EUR million<br />
Onderliggende<br />
Nettowinst<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
56<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 23
24<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Toelichtingen bij de evolutie van de<br />
resultatenrekening<br />
De <strong>Ja</strong>arrekening toont de resultaten van 2009 in overeenstemming met het door IFRS vereiste<br />
formaat, dit betekent dat het resultaat van de beëindigde bedrijfsactiviteiten als een afzonderlijk<br />
bedrag getoond wordt in de resultatenrekening. Echter, om de bedrijfsevoluties te beschrijven<br />
zoals die tijdens 2009 plaatsvonden, zijn de commentaren hieronder gebaseerd op de resultaten<br />
inclusief de beëindigde bedrijfsactiviteiten. De presentatie van de resultatenrekening in een<br />
dergelijk formaat is te vinden op pagina 242.<br />
Om enig misverstand te vermijden herhalen we dat alle commentaren e<strong>nk</strong>el betrekking hebben<br />
op de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> geconsolideerde resultaten en ze geen betrekking hebben op de bijdrage van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan <strong>BNP</strong> Parisbas Groep, dewelke te vinden zijn op de <strong>BNP</strong> Parisbas website: www.<br />
bnppparibas.com.<br />
De netto-rente-i<strong>nk</strong>omsten bedroegen EUR 4.675 miljoen in 2009, een stijging met 18% vergeleken<br />
bij 2008, da<strong>nk</strong>zij een sterke stijging van de rente-opbrengst in de activiteit Global Markets, als<br />
gevolg van gunstige financieringsvoorwaarden. Dit werd gedeeltelijk ongedaan gemaakt door<br />
lagere gemiddelde volumes van commerciële opbrengsten, na terugtrekkingen in de tweede helft<br />
van 2008, evenals lagere marges op deposito’s. De commerciële resultaten gaan vanaf het tweede<br />
kwartaal van 2009 de goede kant uit, da<strong>nk</strong>zij een herstel van de deposito’s, voornamelijk in België.<br />
In 2009 stegen de klantendeposito’s in Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing Belgium met EUR 8 miljard, of 14%<br />
vergeleken bij het eind van 2008.<br />
De netto-i<strong>nk</strong>omsten uit honoraria en commissielonen bedroegen EUR 1.986 miljoen in 2009,<br />
een daling met EUR 222 miljoen of 10% vergeleken bij 2008, voornamelijk als gevolg van lagere<br />
honoraria op beursmakelaardij en op beheerde activa. De positieve impact van de marktprestaties<br />
op balansen van activa in beheer werd teniet gedaan door verdere netto-uitstromen in zowel<br />
Private Ba<strong>nk</strong>ing als Asset Management. De financiële opschudding die eind 2008 ontstond, bleef<br />
wegen op de activiteiten en de transacties van klanten tijdens de eerste maanden van 2009. De<br />
i<strong>nk</strong>omsten uit commissielonen en honoraria kwamen vanaf het tweede kwartaal echter weer op<br />
peil, da<strong>nk</strong>zij de gunstiger ontwikkeling van de financiële markten.<br />
De dividenden, het aandeel in het resultaat van vennoten en joint ventures, en andere<br />
i<strong>nk</strong>omsten uit investeringen, waren goed voor EUR 171 miljoen in 2009, een daling met EUR 110<br />
miljoen ten opzichte van 2008. Als gevolg van de verkoop van bijna de hele aandelenportefeuille<br />
eind 2008 waren de dividendi<strong>nk</strong>omsten uit beleggingen in aandelen lager in 2009. Dit negatieve<br />
effect werd deels gecompenseerd door de bijdrage van EUR 25 miljoen van AG Insurance na de<br />
overname van een participatie van 25% op 12 mei 2009.<br />
De gerealiseerde kapitaalwinsten (-verliezen) op beleggingen bedroegen EUR 61 miljoen in<br />
2009, voornamelijk gesteund door winsten op de private equity-portefeuille en op de verkoop van<br />
overheidsobligaties en van participaties, die gedeeltelijk werden geneutraliseerd door verliezen op<br />
bedrijfsobligaties.<br />
De verliezen van EUR 278 miljoen die in 2008 werden gemaakt op beleggingen hielden<br />
voornamelijk verband met de verkoop van het grootste deel van de portefeuille van beleggingen in<br />
aandelen aan het eind van het derde kwartaal van 2008, en werden gedeeltelijk geneutraliseerd<br />
door winsten geboekt op de verkoop van overheidsobligaties en vastgoed.
De overige gerealiseerde en niet-gerealiseerde verliezen en winsten waren sterk: EUR 167<br />
miljoen in 2009, geschraagd door stevige resultaten op de kapitaalmarkt, daar de vastrentende<br />
activiteit profiteerde van een gunstiger opbrengstcu<strong>rve</strong>. Dit werd gedeeltelijk gematigd door<br />
de negatieve resultaten op posities van kredietderivaten na krapper wordende kredietspreads.<br />
Het gerapporteerde resultaat kreeg ook de impact te verwerken van veranderingen in<br />
waarderingsmethoden en de verkoop van een gedeelte van de portefeuille van gestructureerde<br />
kredieten. Het resultaat van 2008 was uitzonderlijk laag, met een verlies van EUR 1,5 miljard,<br />
dat negatief werd beïnvloed door verliezen op de positie van de renteopties, de portefeuille van<br />
gestructureerde kredieten en de waarderingsaanpassingen op derivaten, die gedeeltelijk werden<br />
gecompenseerd door positieve winsten op kredietderivaten.<br />
De andere i<strong>nk</strong>omsten bedroegen EUR 383 miljoen, een stijging met EUR 62 miljoen in 2009 ten<br />
opzichte van 2008, voornamelijk gedreven door hogere i<strong>nk</strong>omsten bij Fo<strong>rtis</strong> Investments, de<br />
terugbetaling van bijdragen aan het depositobeschermingsfonds in Luxemburg en i<strong>nk</strong>omsten uit de<br />
onderhoudsoveree<strong>nk</strong>omst met FBN Holding.<br />
De wijziging in voorzieningen voor waardeverminderingen bedroeg EUR 4,2 miljard. Dit hoge<br />
niveau van voorzieningen is onder meer veroorzaakt door voorzieningen op goodwill en overige<br />
immateriële activa, terugnames van voorzieningen op de portefeuille van gestuctureerde kredieten<br />
als gevolg van de verkoop aan RPI en de eenmalige uitliijning van de boekhoudkundige praktijken<br />
en schattingen met de praktijken toegepast door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Specifieke voorzieningen voor<br />
leningsverliezen bleven hoog op EUR 2,0 miljard na de moeilijke economische omgeving, wat<br />
leidde tot een verslechtering van de leningenportefeuille, vooral in businesses Real Estate,<br />
Commercial Ba<strong>nk</strong>ing, Leasing en Institutional Ba<strong>nk</strong>ing.<br />
Het hoge niveau van waardeverminderingen in 2008, namelijk EUR 10,1 miljard, had voornamelijk<br />
te maken met de financiële crisis die leidde tot waardeverminderingen op gestructureerde<br />
kredietinstrumenten, met obligatie-emittenten die in gebreke blijven en met waardevermindering<br />
van goodwill en andere immateriële activa.<br />
De totale uitgaven bedroegen EUR 5.725 miljoen, een aanzienlijke daling in 2009 (EUR 467<br />
miljoen), na de i<strong>nk</strong>rimping van het activiteitengamma en een strenge kostenbeheersing.<br />
De personeelsuitgaven bedroegen EUR 3.064 miljoen in 2009, 9% lager dan in 2008. Deze<br />
daling weerspiegelt de lagere gemiddelde personeelsbezetting (-5,5%) en een beperkte loondrift<br />
onder de moeilijke economische situatie. Met uitsluiting van deze elementen, daalden de<br />
personeelsuitgaven met 4,5% in 2009.<br />
De overige bedrijfskosten (inclusief kosten voor waardevermindering en afschrijving) kwamen uit<br />
op EUR 2.661 miljoen in 2009, een daling met EUR 158 miljoen of 6% ten opzichte van 2008.<br />
De i<strong>nk</strong>omstenbelastingen in 2009 werden aanzienlijk beïnvloed door de erkenning van actieve<br />
belastinglatenties op voorwaarts gecompenseerde belastingverliezen in het moederbedrijf<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV (in België) met een positieve impact van EUR 1,3 miljard. De uitgaven<br />
op i<strong>nk</strong>omstenbelastingen voor 2008 werden getroffen door niet-aftrekbare verliezen<br />
(goodwillafschrijvingen, verkoopverliezen op investeringen in aandelen …) en door afwaarderingen<br />
van actieve belastinglatenties in verscheidene entiteiten.<br />
De resultaten op beëindigde bedrijfsactiviteiten bedroegen EUR (9.127) miljoen in 2008 in<br />
verband met het verlies op de verkoop van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding), met inbegrip van de<br />
activiteiten van ABN AMRO.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 25
26<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Toelichtingen bij de evolutie van de balans<br />
Het balanstotaal bedroeg EUR 435 miljard eind 2009, een daling met EUR 152 miljard of 26% ten<br />
opzichte van eind 2008.<br />
Over het algemeen is dit het resultaat van de verdere afbouw van het risico van de balans en de<br />
aanzienlijke schommelingen in de interbancaire activiteiten.<br />
De evoluties in de titels van de balans verschaffen diepere inzichten. Te beginnen bij de actiefzijde<br />
was de daling voornamelijk te vinden in de titels vorderingen van ba<strong>nk</strong>en, transacties met<br />
wederi<strong>nk</strong>oop en effectenleningsactiviteiten en beleggingen.<br />
De daling in activa en passiva die aangehouden worden voor handelsdoeleinden was het gevolg<br />
van lagere volumes.<br />
Deze dalingen aan de actiefzijde werden vervolledigd door een continue uitstroom van<br />
termijnleningen van klanten op niet-thuismarkten, wat leidde tot een sterke daling van<br />
de vorderingen op klanten. Hogere hypotheekleningen en leningen verstrekt aan Royal<br />
Park Investments (EUR 7,3 miljard), in verband met de financiering van de portefeuille van<br />
gestructureerde kredieten, konden de daling slechts gedeeltelijk ongedaan maken.<br />
Deze aanzienlijke daling van de verschillende uitstaande bedragen wordt bevestigd door de daling<br />
in de overlopende rente en overige activa.<br />
De passiefzijde laat vergelijkbare evoluties zien, te beginnen bij een sterke daling in de passiva<br />
die worden aangehouden voor handelsdoeleinden, voornamelijk als gevolg van – zoals aan<br />
de actiefzijde – lagere volumes, opnieuw gevolgd door een sterke daling van de schulden<br />
aan ba<strong>nk</strong>en. Die is voornamelijk het gevolg van lagere termijndeposito’s en, zoals ook aan de<br />
actiefzijde, minder wederi<strong>nk</strong>open en effectenleningen. De variatie in Schulden aan klanten wordt<br />
toegeschreven aan de uitstroom van wholesaledeposito’s, maar de deposito’s bij Retail en Private<br />
Ba<strong>nk</strong>ing bleven groeien. De schuldcertificaten stegen da<strong>nk</strong>zij de uitgifte van handelspapier (op<br />
korte, middellange en lange termijn), en de groei in spaarcertificaten. De i<strong>nk</strong>rimping van de balans<br />
aan passiefzijde wordt ook weerspiegeld in de daling van overlopende rente overige passiva.<br />
De dalingen in de verschillende titels van de activa en passiva wordt ook getroffen door de<br />
presentatie van alle activa en passiva in verband met beëindigde bedrijfsactiviteiten in twee<br />
afzonderlijke titels op de balans: vaste activa en verplichtingen met betrekking tot vaste activa<br />
aangehouden voor verkoop.
Activa<br />
De geldmiddelen en kasequivalenten bleven stabiel op<br />
EUR 22 miljard, na een herclassificatie van EUR 5 miljard<br />
naar vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten.<br />
De activa aangehouden voor handelsdoeleinden daalden<br />
met EUR 36 miljard, onder impuls van Global Markets<br />
en gekoppeld aan de daling van de reële waarde van<br />
derivaten (EUR -26 miljard) en aan het lagere volume van<br />
handelseffecten (EUR -7 miljard). Een vergelijkbare daling<br />
(EUR 35 miljard) deed zich voor op het niveau van de<br />
passiva aangehouden voor handelsdoeleinden.<br />
De vorderingen op ba<strong>nk</strong>en daalden aanzienlijk met EUR<br />
29 miljard of 62%, voornamelijk als gevolg van lagere<br />
interbancaire activiteiten bij Global Markets. Dit leidde<br />
tot een daling van de rentedragende deposito’s (EUR -16<br />
miljard), leningen en voorschotten bij kredietinstellingen<br />
(EUR -4 miljard) en transacties met wederi<strong>nk</strong>oop en<br />
vorderingen op effectenleningen (EUR -8 miljard ).<br />
De vorderingen op klanten daalden met EUR 72 miljard<br />
of 34% uitstaand, op EUR 143 miljard tegen eind 2009.<br />
EUR 35 miljard daarvan houdt verband met beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten en wordt geherclassificeerd als<br />
vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten. Voor de herclassificatie daalden<br />
de transacties met wederi<strong>nk</strong>oop en de vorderingen uit<br />
effectenleningen met EUR 18 miljard, vooral bij Global<br />
Markets en na een vermindering van de activiteiten.<br />
De leningen aan klanten daalden met EUR 19 miljard,<br />
voornamelijk door Merchant Ba<strong>nk</strong>ing (EUR -15 miljard)<br />
en als gevolg van de vermindering van de activiteiten op<br />
de gebieden die geen thuismarkt zijn. De balansen van<br />
Institutional Ba<strong>nk</strong>ing namen toe met EUR 5 miljard en<br />
werden beïnvloed door de leningen (EUR 7,3 miljard) die<br />
werden toegekend aan Royal Park Investments. De daling<br />
van de leningsbalansen omvatte ook een daling (EUR 5<br />
miljard), als gevolg van de vroegtijdige stopzetting van<br />
leningen aan Fo<strong>rtis</strong> Holding. De leningsbalansen in de<br />
Retail-businesses stegen met EUR 2,5 miljard (waarvan EUR<br />
1,9 miljard in België). De oorzaak daarvan was voornamelijk<br />
een hogere waarde van de hypotheekleningen. De Private<br />
Ba<strong>nk</strong>ing-portefeuille bleef dalen met EUR 1,2 miljard.<br />
De investeringen daalden met EUR 15 miljard naar EUR 94<br />
miljard, als gevolg van de verkoop van een gedeelte van<br />
de portefeuille van gestructureerde kredieten aan Royal<br />
Park Investments (EUR -10 miljard) en de vermindering<br />
van de beleggingsportefeuille bij ALM (EUR -8 miljard),<br />
na de verkoop en aflossingen in de portefeuille van<br />
overheidsobligaties. De investering in AG Insurance<br />
(participatie van 25%) ten bedrage van EUR 1,4 miljard,<br />
deed de investeringen lichtjes toenemen.<br />
De handels- en overige vorderingen daalden met<br />
EUR 3 miljard als gevolg van de vermindering van de<br />
prolongatierekeningen van Global Markets-klanten.<br />
Goodwill en overige immateriële activa toonden, voor<br />
de herclassificatie naar vaste activa aangehouden voor<br />
verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten, een daling van<br />
EUR 0,2 miljard als gevolg van de waardevermindering<br />
en afschrijving van immateriële activa (EUR -260<br />
miljoen). EUR 1,5 miljard werd geherclassificeerd naar<br />
vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten en hield voornamelijk verband met<br />
activiteiten inzake activabeheer.<br />
De actuele en uitgestelde belastingen stegen met EUR<br />
1,2 miljard, als gevolg van de erkenning van uitgestelde<br />
belastingen voor overgedragen verliezen.<br />
De overlopende en overige activa daalden met EUR 45<br />
miljard, voornamelijk als gevolg van lagere balansen op<br />
verschillen tussen de handels- en de vereffeningsdatum<br />
(EUR -12 miljard) en lagere overlopende i<strong>nk</strong>omsten<br />
(EUR -30 miljard). De verschillen in de handels- en de<br />
vereffeningsdatum waren te wijten aan het feit dat, op de<br />
handelsdatum, de uitstaande bedragen van leningen en<br />
deposito’s op de balans werden erkend, waardoor andere<br />
activa en andere passiva negatief werden beïnvloed tot de<br />
cash vereffening.<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten (EUR 52 miljard) houdt in 2009<br />
voornamelijk verband met de integratietransacties<br />
tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en de non-core Asset<br />
Management-entiteiten, die in 2008 werden overgenomen<br />
van ABN AMRO Asset Management. Deze operaties<br />
worden verder becommentarieerd in Noot 4 en 23 van het<br />
<strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 27
Passiva en eigen vermogen<br />
De passiva aangehouden voor handelsdoeleinden daalden<br />
met EUR 35 miljard (of 37%) da<strong>nk</strong>zij Global Markets,<br />
voornamelijk door lagere balansen als gevolg van de daling<br />
in de reële waarde van derivaten (EUR -28 miljard) en<br />
een lager volume aan baisseverkopen van effecten (EUR<br />
-4 miljard). Een vergelijkbare daling deed zich voor op het<br />
niveau van de activa aangehouden voor handelsdoeleinden.<br />
De schulden aan ba<strong>nk</strong>en krompen met EUR 79 miljard (of<br />
59%) in 2009. Dat was voornamelijk te da<strong>nk</strong>en aan Global<br />
Markets en omvatte een daling met EUR 8 miljard da<strong>nk</strong>zij<br />
de herclassificatie van beëindigde bedrijfsactiviteiten als<br />
verplichtingen met betrekking tot vaste activa aangehouden<br />
voor verkoop. De daling in Global Markets was het resultaat<br />
van lagere termijndeposito’s bij kredietinstellingen (EUR<br />
-17 miljard), bij centrale ba<strong>nk</strong>en (EUR -9 miljard) en<br />
lagere zichtdeposito’s (EUR -3 miljard). De transacties met<br />
wederi<strong>nk</strong>oop en de transacties inzake effectenleningen bij<br />
ba<strong>nk</strong>en bedroegen EUR 26 miljard en weerspiegelden de<br />
neerwaartse trend in interbancaire activiteiten.<br />
De schulden aan klanten daalden met EUR 47 miljard<br />
naar EUR 171 miljard. De daling met EUR 20 miljard houdt<br />
verband met beëindigde bedrijfsactiviteiten en wordt<br />
geherclassificeerd als verplichtingen met betrekking<br />
tot vaste activa aangehouden voor verkoop. Voor de<br />
herclassificatie daalden de transacties met wederi<strong>nk</strong>oop<br />
en de transacties inzake effectenleningen met EUR 24<br />
miljard, vooral bij Global Markets en na een vermindering<br />
van de activiteiten. Voor de resterende daling tekenden<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing en Asset Management, met een daling<br />
van respectievelijk EUR -11,5 miljard en EUR -1,8 miljard.<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing werd geconfronteerd met een uitstroom<br />
van wholesaledeposito’s, terwijl de daling binnen Asset<br />
Management te da<strong>nk</strong>en is aan volatiele deposito’s die het<br />
gevolg zijn van het beleid inzake fondsbeleggingen. De<br />
deposito’s bij Retail Ba<strong>nk</strong>ing bleven toenemen met EUR<br />
6,8 miljard, voornamelijk binnen Retail Belgium (EUR +5,9<br />
miljard). Private Ba<strong>nk</strong>ing ondersteunde de groei met EUR<br />
2,4 miljard.<br />
De schuldcertificaten stegen eind 2009 met EUR 1 miljard,<br />
na de herclassificatie van EUR 9 miljard naar verplichtingen<br />
met betrekking tot vaste activa aangehouden voor verkoop.<br />
De evolutie voor herclassificatie was te wijten aan nieuwe<br />
uitgiften van kortlopend handelspapier (EUR +10 miljard)<br />
28<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
en ook van lang- en middellang handelspapier (EUR +1<br />
miljard), gedeeltelijk gecompenseerd door een lagere schuld<br />
tegen reële waarde van EUR -1,4 miljard. Spaarcertificaten<br />
waren goed voor een groei van EUR 1,1 miljard.<br />
De achtergestelde schulden daalden met EUR 6 miljard als<br />
gevolg van de aflossing van de schulden aan Fo<strong>rtis</strong> Holding<br />
(-EUR 5,7 miljard).<br />
De overlopende interest & overige passiva daalden met<br />
EUR 31 miljard (of 52%). Ze waren getroffen door een lagere<br />
overlopende interest en overlopende overige uitgaven<br />
(EUR -29 miljard), die de daling van de totale passiva<br />
weerspiegelden.<br />
Verplichtingen met betrekking tot vaste activa<br />
aangehouden voor verkoop (EUR 42 miljard) houdt in<br />
2009 voornamelijk verband met de integratietransacties<br />
tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en de non-core Asset<br />
Management-entiteiten, die in 2008 werden overgenomen<br />
van ABN AMRO Asset Management. Deze operaties<br />
worden verder becommentarieerd in Noot 4 en 23 van het<br />
<strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Het eigen vermogen steeg met EUR 3,1 miljard naar EUR<br />
15,5 miljard, da<strong>nk</strong>zij een stijging van EUR 3,8 miljard van<br />
de niet-gerealiseerde winsten en verliezen, geneutraliseerd<br />
door het verlies van het jaar (EUR 665 miljoen) en de daling<br />
in de rese<strong>rve</strong> voor omrekening van valuta (EUR 60 miljoen).<br />
De minderheidsbelangen stegen met EUR 0,2 miljard, voornamelijk<br />
door de stijging van de niet-gerealiseerde winsten<br />
en verliezen, naar EUR 3 miljard per 31 december 2009.<br />
Liquiditeit en solvabiliteit<br />
De liquiditeitspositie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bleef in de loop van<br />
2009 verbeteren da<strong>nk</strong>zij het vertrouwen dat geleidelijk<br />
aan terugkeerde op de markten en da<strong>nk</strong>zij het feit dat <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> een meerderheidsbelang verwierf en de onzekerheid<br />
over de toekomst van de ba<strong>nk</strong> wegnam.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bleef profiteren van gunstiger<br />
marktomstandigheden, die tot uitdrukking kwamen in:<br />
• een grotere toegang tot wholesalefinanciering, waardoor<br />
de afha<strong>nk</strong>elijkheid van de financiering door de centrale<br />
ba<strong>nk</strong> verminderde
• de deposito’s van Retail en Private Ba<strong>nk</strong>ing, die vanaf het tweede kwartaal van 2009 opnieuw<br />
een positieve trend lieten zien.<br />
De verhouding naakte deposito’s/leningen (met uitzondering van de door zekerheid gedekte leningen<br />
en deposito’s) is verbeterd van 88% eind 2008 naar 98% per 31 december 2009.<br />
De solvabiliteit bleef sterk. Per 31 december 2009 bedroeg de Tier 1-kapitaalratio van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
12,3% ten opzichte van 10,7% op 31 december 2008. Per 31 december 2009 bedroeg de totale<br />
kapitaalratio 19%. Dat is een stuk hoger dan het door de regelgever vereiste minimum van 8%.<br />
De positieve evolutie van de Tier 1-kapitaalratio kan worden verklaard door de materiële<br />
vermindering in naar risico gewogen activa (EUR -55 miljard of 27%), die de daling van Tier<br />
1-kapitaal (EUR 3,4 miljard) compenseert. De daling van naar risico gewogen activa is voornamelijk<br />
te wijten aan de verkoop van een gedeelte van de portefeuille van gestructureerde kredieten van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan Royal Park Investments, de gecontroleerde bedrijfsafsla<strong>nk</strong>ing in selecte Merchant<br />
Ba<strong>nk</strong>ing-segmenten en de vermindering van de handelsposities.<br />
De daling in Tier 1-kapitaal is voornamelijk het gevolg van de aftrek van 50% van de participatie<br />
verwo<strong>rve</strong>n in AG Insurance, het nettoverlies van de periode en andere technische elementen.<br />
Voornaamste risico’s en onzekerheden<br />
De activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn blootgesteld aan een aantal risico’s zoals kredietrisico,<br />
marktrisico, liquiditeitsrisico en operationeel risico. Om ervoor te zorgen dat deze risico’s<br />
geïdentificeerd en naar behoren beheerst en beheerd worden, past de ba<strong>nk</strong> een aantal interne<br />
controleprocedures toe en verwijst ze naar een hele reeks risico-indicatoren, die nader worden<br />
beschreven in Noot 7 Risicomanagement van de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> 2009.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is als verweerder betrokken bij verscheidene claims, geschillen en rechtszaken<br />
in België en in e<strong>nk</strong>ele rechtsgebieden in het buitenland, die zijn ontstaan tijdens de gewone<br />
bedrijfsvoering van de ba<strong>nk</strong> en na de herstructurering van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Groep eind<br />
september en begin oktober 2008. Dit wordt nader beschreven in Noot 49 van de Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> 2009.<br />
De gebeurtenissen na de ve<strong>rsla</strong>gperiode worden nader beschreven in het hoofdstuk “Overige<br />
informatie over de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening”.<br />
Brussel, 23 maart 2010<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 29
30<br />
Bericht van de Raad van Bestuur<br />
Bericht van de Raad van Bestuur<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is verantwoordelijk voor het opstellen van de<br />
Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009 in overeenstemming<br />
met de International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie<br />
en de <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009 in overeenstemming met de regels<br />
vastgelegd in het (Belgisch) Koni<strong>nk</strong>lijk Besluit van 23 september 1992 op de jaarrekening van de<br />
kredietinstellingen.<br />
De Raad van Bestuur heeft op 23 maart 2010 de Geconsolideerde en Niet-Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beoordeeld en goedgekeurd voor publicatie.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verklaart dat, naar zijn beste weten, de Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een getrouw en juist beeld geven<br />
van de activa, verplichtingen, financiële positie en de resultatenrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de<br />
in de consolidatie opgenomen verbintenissen, en dat de informatie die in deze jaarrekening is<br />
opgenomen geen tekortkomingen bevat die het noodzakelijk maken om significant de reikwijdte<br />
van enige berichtgeving aan te passen.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verklaart tevens dat, naar zijn beste weten, het jaaroverzicht<br />
een juist beeld geeft van de ontwikkeling, resultaten en positie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en van de<br />
verbintenissen die in de consolidatie zijn opgenomen, samen met een beschrijving van de<br />
belangrijkste risico’s en onzekerheden waarmee zij worden geconfronteerd.<br />
De Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31<br />
december 2009 zullen ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van<br />
Aandeelhouders op 22 april 2010.<br />
Brussel, 23 maart 2010<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV
Corporate Governance<br />
Raad van Bestuur<br />
Rol en verantwoordelijkheden<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de wet- en regelgeving in verband met kredietinstellingen die in België van kracht<br />
is, is de Raad van Bestuur verantwoordelijk voor het definiëren van het algemene beleid van de<br />
Ba<strong>nk</strong> (‘beleidsfunctie’), toezicht te houden op de activiteiten van het Directiecomité, de leden<br />
van het Directiecomité aan te stellen en te revoceren en toezicht te houden op de Onafha<strong>nk</strong>elijke<br />
Controlefuncties (‘toezichtsfunctie’).<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig artikel 26 van de Ba<strong>nk</strong>wet en artikel 22 van de statuten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
(‘Statuten’) hebben de leden van de Raad van Bestuur uit hun midden een Directiecomité<br />
verkozen, waarvan de leden “Uitvoerend Bestuurder” worden genoemd. Het Directiecomité<br />
heeft een algemene delegatie van bevoegdheden gekregen om alle handelingen te stellen die<br />
noodzakelijk of relevant zijn om de ba<strong>nk</strong>activiteiten te beheren binnen het algemene beleidskader<br />
dat door de Raad van Bestuur is uiteengezet (‘managementfunctie’).<br />
Omvang en lidmaatschapscriteria<br />
De Raad van Bestuur zal samengesteld zijn uit niet minder dan vijf en niet meer dan vijfendertig<br />
Bestuurders.<br />
Leden van de Raad van Bestuur kunnen al dan niet aandeelhouders zijn, en worden benoemd voor<br />
een termijn van maximaal vier jaar.<br />
De leden van de Raad beschikken over de kwaliteiten die noodzakelijk zijn om hun functie op<br />
objectieve en onafha<strong>nk</strong>elijke wijze uit te oefenen, teneinde de belangen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ten allen<br />
tijde te behartigen.<br />
Het beleid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bepaalt dat de samenstelling van de Raad van Bestuur bestaat uit een<br />
gepaste en evenwichtige mix tussen de Uitvoerend Bestuurders en de niet-Uitvoerend Bestuurders,<br />
die al dan niet onafha<strong>nk</strong>elijk zijn.<br />
Uitvoerend Bestuurders mogen niet de meerderheid van de Raad uitmaken.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> streeft er voorts naar een gepast evenwicht van vaardigheden en bekwaamheden in<br />
stand te houden binnen de Raad van Bestuur, overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van de Ba<strong>nk</strong>wet.<br />
Corporate Governance 31
Samenstelling<br />
De Raad van Bestuur is nu als volgt samengesteld:<br />
DAEMS Herman Voorzitter van de Raad van Bestuur. Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad<br />
van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
CHODRON de COURCEL Georges Vicevoorzitter van de Raad van Bestuur. Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de<br />
Raad van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
BONNAFÉ Jean-Laurent Uitvoerend Bestuurder. Voorzitter van het Directiecomité. Lid van de Raad van<br />
Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
DIERCKX Filip Uitvoerend Bestuurder. Vicevoorzitter van het Directiecomité. Lid van de Raad<br />
van Bestuur sinds 28.10.1998.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 26.04.2010.<br />
FOHL Camille Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité<br />
sinds 01.01.2008.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 23.04.2011.<br />
MENNICKEN Thomas Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité<br />
sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
RAYNAUD Eric Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité<br />
sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
BOOGMANS Dirk Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
1.10.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
COUMANS Wim Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 27.01.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
32<br />
Corporate Governance
LAMARCHE Gérard Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
LAVENIR Frédéric Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur van 14.05.2009 tot<br />
01.10.2009 en opnieuw sinds 10.12.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
PAPIASSE Alain Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
PRUVOT Jean-Paul Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 27.01.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
STÉPHENNE Jean Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
26.04.2001.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 26.04.2010.<br />
VANSTEENKISTE Luc Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
26.04.2001.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 26.04.2010.<br />
VARÈNE Thierry Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
WIBAUT Serge Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 27.01.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
Corporate Governance 33
De samenstelling van de Raad van Bestuur is in 2009 als volgt gewijzigd:<br />
DAEMS Herman Voorzitter van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
VAN BROEKHOVEN Emiel Voorzitter van de Raad van Bestuur (van 27.01.2009 tot 14.05.2009)<br />
VERWILST Herman Voorzitter van de Raad van Bestuur (tot 27.01.2009)<br />
CHODRON de COURCEL Georges Vicevoorzitter van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
BONNAFÉ Jean-Laurent Voorzitter van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
DIERCKX Filip Voorzitter van het Directiecomité (tot 14.05.2009)<br />
Vicevoorzitter van het Directiecomité (sinds 14.05.2009)<br />
BOONE Brigitte Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
DEBOECK Michel Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
FOHL Camille Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur<br />
MACHENIL Lars Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
MENNICKEN Thomas Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
MOSTREY Lieve Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
RAYNAUD Eric Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
VANDEKERCKHOVE Peter Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
BECKERS Lode Bestuurder (tot 14.05.2009)<br />
BOOGMANS Dirk Bestuurder (sinds 01.10.2009)<br />
CLIJSTERS Jos Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
COUMANS Wim Bestuurder (sinds 27.01.2009)<br />
DE MEY Jozef Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
DESCHÊNES Alain Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
FEILZER Joop Bestuurder (tot 14.05.2009)<br />
LAMARCHE Gérard Bestuurder (sinds 14.05.2009)<br />
LAVENIR Frédéric Bestuurder (van 14.05.2009 tot 01.10.2009 en opnieuw sinds 10.12.2009)<br />
MEYER Jean Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
PAPIASSE Alain Bestuurder (sinds 14.05.2009)<br />
PRUVOT Jean-Paul Bestuurder (van 27.01.2009 tot 14.05.2009 en opnieuw sinds 14.05.2009)<br />
STÉPHENNE Jean Bestuurder<br />
VAN HARTEN Peer Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
VAN OORDT Robert Bestuurder (tot 14.05.2009)<br />
VANSTEENKISTE Luc Bestuurder<br />
VARÈNE Thierry Bestuurder (sinds 14.05.2009)<br />
WIBAUT Serge Bestuurder (sinds 27.01.2009)<br />
34<br />
Corporate Governance
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft zijn<br />
samenstelling veranderd op 27 januari 2009, teneinde<br />
de nieuwe eigendomsstructuur te weerspiegelen en zijn<br />
bestuur te versterken.<br />
Op die dag nam de Raad van Bestuur kennis van het ontslag<br />
van de volgende bestuurders die werden benoemd door de<br />
vorige aandeelhouders: Herman Verwilst, Jos Clijsters, Jozef<br />
De Mey, Alain Deschênes, Jean Meyer en Peer van Harten.<br />
Nog op die dag werden de volgende bestuurders die de<br />
Belgische Staat vertegenwoordigden benoemd bij coöptatie:<br />
Emiel Van Broekhoven (Voorzitter van de Raad van Bestuur),<br />
Wim Coumans, Jean-Paul Pruvot en Serge Wibaut.<br />
Na de overname door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> op 14 mei 2009<br />
veranderde de Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
zijn samenstelling opnieuw, teneinde zijn nieuwe<br />
eigendomsstructuur te weerspiegelen.<br />
Op die dag nam de Raad van Bestuur kennis van het<br />
ontslag van de volgende bestuurders die werden benoemd<br />
door de vorige aandeelhouders: Emiel Van Broekhoven,<br />
Jean-Paul Pruvot, Lode Beckers, Joop Feilzer, Robert van<br />
Oordt, Lars Machenil, Lieve Mostrey, Brigitte Boone, Peter<br />
Vandekerckhove en Michel Deboeck.<br />
Nog op die dag werden de volgende bestuurders benoemd<br />
bij coöptatie: Herman Daems, Georges Chodron de Courcel,<br />
Jean-Laurent Bonnafé, Thomas Mennicken, Eric Raynaud,<br />
Gérard Lamarche, Frédéric Lavenir, Alain Papiasse, Jean-<br />
Paul Pruvot en Thierry Varène. Hun benoeming werd<br />
nadien goedgekeurd door de Algemene Vergadering van<br />
aandeelhouders. De heer G. Lamarche werd benoemd tot<br />
Onafha<strong>nk</strong>elijk Bestuurder, terwijl alle andere benoemde<br />
Bestuurders, behalve de heer J.P. Pruvot, de belangrijkste<br />
aandeelhouder van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> vertegenwoordigen of<br />
Uitvoerend Bestuurders zijn.<br />
De samenstelling van de Raad van Bestuur veranderde een<br />
derde keer op 1 oktober 2009. Op die dag werd de heer Dirk<br />
Boogmans als Onafha<strong>nk</strong>elijk Bestuurder benoemd om de<br />
heer Frédéric Lavenir te vervangen, die op die dag ontslag<br />
nam, en om het aantal onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders op vier<br />
te brengen.<br />
De heer Frédéric Lavenir werd op 10 december 2009<br />
opnieuw tot Bestuurder benoemd door de Buitengewone<br />
Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Tijdens<br />
diezelfde Buitengewone Algemene Vergadering van<br />
Aandeelhouders werd de heer Dirk Boogmans bevestigd als<br />
onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, die verantwoordelijk<br />
is voor het uitstippelen van het algemene beleid en voor het<br />
houden van toezicht op de activiteiten van de Uitvoerend<br />
Bestuurder, is nu samengesteld uit 17 Bestuurders, onder<br />
wie 12 Niet-Uitvoerend Bestuurders (van wie er 4 zijn<br />
benoemd tot Onafha<strong>nk</strong>elijk Bestuurder overee<strong>nk</strong>omstig de<br />
criteria vastgelegd in artikel 526ter van het Wetboek van<br />
Vennootschappen) en 5 Uitvoerend Bestuurders.<br />
Informatie betreffende de totale bezoldiging voor 2009,<br />
inclusief de voordelen in natura en pensioe<strong>nk</strong>osten, van<br />
uitvoerende en niet-uitvoerende leden van de Raad van<br />
Bestuur, betaald en betaalbaar door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, is te<br />
vinden in Noot 10 “Bezoldiging van de Raad van Bestuur en<br />
Executive Committee” van de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
De Raad van Bestuur hield 41 vergaderingen in 2009,<br />
waarvan 12 sinds 12 mei 2009<br />
Corporate Governance 35
36<br />
Corporate Governance<br />
Commissies van de Raad<br />
Teneinde op doeltreffende wijze zijn rol te vervullen en aan zijn verplichtingen te voldoen<br />
heeft de Raad van Bestuur een Audit and Risk Committee en een Governance, Nomination and<br />
Remuneration Committee opgericht. Het bestaan van deze commissies heeft geen invloed op<br />
de mogelijkheid van de Raad om nog meer ad-hoc-commissies op te richten om specifieke<br />
aangelegenheden aan te pakken als daartoe behoefte ontstaat. Elke commissie van de Raad heeft<br />
een adviesfunctie met betrekking tot de Raad.<br />
De benoeming van commissieleden is gebaseerd op (i) hun specifieke bekwaamheid en ervaring,<br />
naast de algemene vereisten voor leden van de Raad, en (ii) de vereiste dat elke commissie, als<br />
groep, over de bekwaamheden en ervaring beschikt die nodig zijn om zijn taken uit te voeren.<br />
Audit and Risk Committee (“ARC”)<br />
De rol van het ARC is de Raad bij te staan bij het nakomen van zijn toezichtsverplichtingen met<br />
betrekking tot interne controle in de ruimste zin binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, inclusief interne controle over<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving en risico.<br />
Rol en verantwoordelijkheden<br />
Het ARC zal toezicht houden, doorlichten en aanbevelingen doen aan de Raad van Bestuur betreffende:<br />
Audit<br />
• de integriteit van jaarrekeningen en van elke schriftelijke, officiële, externe communicatie in<br />
verband met de financiële prestaties van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Dit omvat de consequente toepassing van<br />
boekhoudkundige principes (en veranderingen daaraan) en de kwaliteit van de interne controle<br />
over financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving;<br />
• de prestaties van het externe auditproces: het ARC houdt toezicht op het werk dat wordt<br />
uitgevoerd door de externe auditeurs, licht hun auditplan door, evalueert hun prestaties<br />
minstens één maal om de drie jaar aan de hand van criteria, en doet aanbevelingen aan de Raad<br />
betreffende hun benoeming of herbenoeming, verlenging van mandaat en bezoldiging. Het ARC<br />
geeft gevolg aan vragen of aanbevelingen van de externe auditeurs. Het ARC houdt ook toezicht<br />
op de onafha<strong>nk</strong>elijkheid van externe auditkantoren, inclusief de doorlichting en goedkeuring van<br />
niet-auditdiensten verleend aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>;<br />
• de prestaties van het interne auditproces: het ARC houdt toezicht op het werk dat is<br />
uitgevoerd door de interne auditafdeling en bekrachtigt het jaarlijkse auditplan, inclusief<br />
belangrijke auditopdrachten, draagwijdte en auditbudget. Het houdt toezicht op het gevolg<br />
dat het management geeft aan de aanbevelingen van de interne audit en neemt deel aan de<br />
externe kwaliteitsbeoordeling van de interne auditafdeling die minstens om de vijf jaar wordt<br />
georganiseerd en samenvalt met de benoeming of het ontslag van de Algemeen Auditeur.
Risico<br />
• de belangrijkste blootstelling aan risico van de Ba<strong>nk</strong><br />
en de werking van het interne risicobeheer en de<br />
controlesystemen, inclusief toezicht op de naleving van<br />
de desbetreffende wet- en regelgeving. Dit impliceert dat<br />
het ARC belangrijke risicogebieden identificeert en erkent,<br />
zoals beleggingsrisico, marktrisico, liquiditeitsrisico en<br />
operationeel risico;<br />
• de doeltreffendheid van de Onafha<strong>nk</strong>elijke<br />
Controlefuncties. Dit omvat toezicht op de uitvoering en<br />
het regelmatig herzien van de regels die van toepassing<br />
zijn op de oprichting, samenstelling en werking van<br />
de Onafha<strong>nk</strong>elijke Controlefuncties op het niveau van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en zijn operationele dochterondernemingen,<br />
rekening houdende met specifieke wetten en reglementen<br />
die van toepassing zijn op de betrokken entiteiten en hun<br />
relaties met het ARC. Het ARC stemt in met de benoeming<br />
of het ontslag van de Compliance Officer.<br />
Samenstelling<br />
Het ARC is samengesteld uit minstens drie Niet-Uitvoerend<br />
Bestuurders. Minstens de helft van de leden ervan<br />
moeten onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurders zijn. In geval van een<br />
staking der stemmen heeft de Voorzitter van het ARC een<br />
doo<strong>rsla</strong>ggevende stem.<br />
Leden van het ARC moeten over de noodzakelijke<br />
vaardigheden en bekwaamheden beschikken op het gebied<br />
van boekhouding, audit en financiële bedrijfsvoering.<br />
De aanwezigheid van de noodzakelijke vaardigheden en<br />
bekwaamheden wordt ook beoordeeld op het niveau van het<br />
ARC, niet alleen op individuele basis.<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig artikel 526bis, §2 van het Wetboek van<br />
Vennootschappen is minstens één lid van het ARC een<br />
onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurder die ook beschikt over de vereiste<br />
deskundigheid en competenties op het vlak van accounting,<br />
audit en financiële activiteiten. Alle onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders<br />
in het ARC van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voldoen aan deze regelgeving.<br />
Present composition<br />
De leden van het ARC zijn:<br />
VANSTEENKISTE Luc, Voorzitter<br />
BOOGMANS Dirk<br />
COUMANS Wim<br />
DAEMS Herman<br />
STEPHENNE Jean<br />
Het ARC vergaderde 15 keer in 2009, waarvan 5 keer sinds<br />
12 mei 2009.<br />
Governance, Nomination and Remuneration<br />
Committee (“GNRC”)<br />
De rol van het GNRC is de Raad bij te staan bij<br />
aangelegenheden in verband met:<br />
• de benoeming van leden van de Raad en de leden van<br />
het Directiecomité (de “Uitvoerend Bestuurders”);<br />
• de bezoldiging van Bestuurders, Uitvoerend Bestuurder<br />
en kaderleden;<br />
• het bestuur van de Ba<strong>nk</strong> waarover de Raad of de<br />
Voorzitter van de Raad het advies van de commissie<br />
wenst te ontvangen<br />
Rol en verantwoordelijkheden<br />
Het GNRC zal toezicht houden, doorlichten en<br />
aanbevelingen doen aan de Raad van Bestuur betreffende:<br />
Benoemingen<br />
• regelmatig doorlichten van het beleid en de criteria<br />
(onafha<strong>nk</strong>elijkheidsvereisten, bekwaamheden en<br />
kwalificaties,) die de selectie en benoeming van leden<br />
van de Raad, leden van commissies van de Raad en van<br />
het Directiecomité regelen, en waar nodig wijzigingen<br />
aan de Raad aanbevelen;<br />
• ervoor zorgen dat het benoemings- en<br />
he<strong>rve</strong>rkiezingsproces objectief en professioneel wordt<br />
georganiseerd;<br />
• toezicht houden, doorlichten en aanbevelingen doen aan<br />
de Raad met betrekking tot de omvang van de Raad, de<br />
benoeming of he<strong>rve</strong>rkiezing van leden van de Raad en<br />
met betrekking tot de benoeming of het ontslag van de<br />
Uitvoerend Bestuurder.<br />
Bezoldiging<br />
• regelmatig doorlichten van het beleid dat van toepassing<br />
is op de bezoldiging van Niet-Uitvoerend Bestuurders<br />
enerzijds en van de Uitvoerend Bestuurders anderzijds, met<br />
het oog op het aanbevelen van veranderingen waar nodig.<br />
• elk jaar doorlichten van de bezoldiging van de<br />
Uitvoerend Bestuurders en het bezoldigingsbeleid en<br />
de bezoldigingsprincipes die van toepassing zijn op het<br />
kader, en aanbevelingen doen aan de Raad.<br />
• elk jaar de doelstellingen voor de Voorzitter van de<br />
Raad bespreken en vastleggen, en, op basis van een<br />
voorstel van de Voorzitter van de Ba<strong>nk</strong>, voor de andere<br />
Uitvoerend Bestuurders. Voor het kader licht het GNRC<br />
de belangrijkste principes door die worden toegepast<br />
en die vervolgens zal dienen als benchmarks in hun<br />
prestatiebeoordelingen;<br />
• evalueren van de prestaties van leden van de Raad en de<br />
Uitvoerend Bestuurders.<br />
Corporate Governance 37
38<br />
Corporate Governance<br />
Bestuur<br />
• doorlichten en beoordelen van de geschiktheid van de praktijken en regels inzake<br />
bedrijfsbestuur van het Bedrijf en evalueren van de naleving door het Bedrijf van zijn regels<br />
inzake bedrijfsbestuur;<br />
• problemen die zich voordoen met het bedrijfsbestuur of belangrijke ontwikkelingen in de<br />
toepasselijke wetten en/of praktijken van bedrijfsbestuur identificeren en de Raad erover<br />
adviseren;<br />
• aanbevelingen doen aan de Raad over alle aangelegenheden van bedrijfsbestuur en over alle te<br />
nemen corrigerende maatregelen, inclusief advies geven over de organisatie van de Raad en de<br />
commissies van de Raad, lidmaatschappen, functies, plichten en verantwoordelijkheden;<br />
• aanverwante insider-transacties en transacties van verwante partijen en/of zaken van<br />
belangenconflicten waarbij leden van de Raad en leden van het Directiecomité betrokken zijn,<br />
doorlichten en de Raad erover adviseren;<br />
• aan de Raad de (her)verkiezing van de Compliance Officer aanbevelen, op voorstel van de<br />
Voorzitter van de Ba<strong>nk</strong>;<br />
• doorlichten van de onthullingen in het <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g over de bezoldiging van de leden van de<br />
Raad en Uitvoerend Bestuurders, over de processen die hun benoeming en bezoldiging regelen,<br />
en over de activiteiten van het GNRC.<br />
Samenstelling<br />
Het GNRC is samengesteld uit minstens drie Niet-Uitvoerend Bestuurders. Minstens de helft van<br />
de leden ervan moeten Onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurders zijn.<br />
Huidige samenstelling<br />
De leden van het GNRC zijn:<br />
DAEMS Herman, Voorzitter<br />
STÉPHENNE Jean<br />
VANSTEENKISTE Luc<br />
WIBAUT Serge<br />
Het GNRC vergaderde 8 keer in 2009, waarvan 5 keer sinds 12 mei 2009.
Executive Committee<br />
Het Executive Committee heeft een adviesrol ten overstaan van het Directiecomité en faciliteert de<br />
uitvoering van de strategie en het operationele beheer van de Ba<strong>nk</strong>.<br />
Sinds 14 mei 2009 telt het Executive Committee 11 leden, samengesteld uit de 5 Uitvoerende<br />
Bestuurders (die samen het Directiecomité vormen) en de volgende verantwoordelijken van de<br />
Businesses en Ondersteunende functies:<br />
DEBOECK Michel, Chief Human Resources Officer<br />
JADOT Maxime, Head of Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing<br />
MACHENIL Lars, Chief Financial Officer<br />
MOSTREY Lieve, Head of TOPS (Technology, Operations & Property Services)<br />
VAN DE KERCKHOVE Peter, Head of Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing<br />
VAN GHELUWE Frédéric, Head of Capital Markets<br />
College van geaccrediteerde statutaire auditeurs<br />
• PricewaterhouseCoopers Reviseurs d’Entreprises BV CVBA; vertegenwoordigd door de heren Josy<br />
STEENWINCKEL en Roland JEANQUART.<br />
• Deloitte Bedrijfsrevisoren / Reviseurs d’Entreprises BV CVBA; vertegenwoordigd door de heren<br />
Philip MAEYAERT en Fra<strong>nk</strong> VERHAEGEN.<br />
Corporate Governance 39
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening 2009<br />
41
Geconsolideerde balans<br />
(voor winstbestemming)<br />
42<br />
Geconsolideerde balans<br />
Noot<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 14 22.605 22.644<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 15 51.955 88.432<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 16 17.648 47.043<br />
Vorderingen op klanten 17 143.335 215.630<br />
Beleggingen: 18<br />
- Tot einde looptijd aangehouden 3.439 3.851<br />
- Voor verkoop beschikbaar 62.536 101.194<br />
- Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 1.991 2.828<br />
- Geherclassificeerd als leningen en vorderingen 23.220<br />
- Vastgoedbeleggingen 681 672<br />
- Geassocieerde deelnemingen en joint ventures 1.771 436<br />
93.638 108.981<br />
Overige vorderingen 19 2.247 5.680<br />
Materiële vaste activa 20 2.003 2.281<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 21 349 1.992<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 30 3.693 2.454<br />
Overlopende rente en overige activa 22 45.740 90.902<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 4, 23 51.825 738<br />
Totaal activa 435.038 586.777<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 15 51.246 86.309<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 24 55.179 133.917<br />
Schulden aan klanten 25 170.779 217.815<br />
Schuldbewijzen 26 50.577 49.617<br />
Achtergestelde schulden 27 15.961 21.932<br />
Overige financieringen 28 556 565<br />
Voorzieningen 29 1.034 1.331<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 30 354 525<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen 31 28.595 59.518<br />
Verplichtingen met betrekking tot vaste activa aangehouden voor verkoop 4, 23 42.304 105<br />
Totaal verplichtingen 416.585 571.634<br />
Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders 5 15.459 12.363<br />
Minderheidsbelangen 6 2.994 2.780<br />
Eigen vermogen 18.453 15.143<br />
Totaal verplichtingen en eigen vermogen 435.038 586.777<br />
De toelichtingen op pagina’s 181 tot 240 maken integraal deel uit van de geconsolideerde balans.
Geconsolideerde resultatenrekening<br />
Noot<br />
2009 2008<br />
Baten<br />
Rentebaten 34 52.574 96.045<br />
Rentelasten 35 ( 48.814 ) ( 93.021 )<br />
Rentemarge 3.760 3.024<br />
Commissiebaten 36 1.347 1.640<br />
Commissielasten 37 ( 464 ) ( 588 )<br />
Commissiebaten, netto 883 1.052<br />
Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingen enjoint<br />
ventures en overige beleggingsbaten 38 152 267<br />
Gerealiseerde winsten (verliezen) op beleggingen 39 25 ( 260 )<br />
Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 40 223 ( 1.591 )<br />
Overige baten 41 298 231<br />
Totale baten na aftrek van interestlasten 5.341 2.723<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen 42 ( 2.744 ) ( 7.164 )<br />
Nettobaten 2.597 ( 4.441 )<br />
Lasten<br />
Personeelskosten 43 ( 2.357 ) ( 2.569 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa 44 ( 334 ) ( 348 )<br />
Overige lasten 45 ( 1.695 ) ( 1.800 )<br />
Totale lasten ( 4.386 ) ( 4.717 )<br />
Winst (verlies) voor belastingen ( 1.789 ) ( 9.158 )<br />
Winstbelastingen 46 1.640 812<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 149 ) ( 8.346 )<br />
Nettowinst op beëindigde bedrijfsactiviteiten 47 ( 561 ) ( 12.197 )<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 710 ) ( 20.543 )<br />
Nettowinst (verlies) toewijsbaar aan de minderheidsbelangen op -<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 39 ) 4<br />
Nettowinst (verlies) toewijsbaar aan de minderheidsbelangen ( 6 ) 9<br />
Nettowinst (verlies) toewijsbaar aan de aandeelhouders ( 665 ) ( 20.556 )<br />
De toelichtingen op pagina’s 241 tot 256 maken integraal deel uit van de geconsolideerde<br />
resultatenrekening.<br />
Geconsolideerde resultatenrekening 43
Geconsolideerd overzicht van gerealiseerde en<br />
niet-gerealiseerde resultaten<br />
44<br />
Noot 2009 2008<br />
Nettowinst (verlies) over de periode Geconsolideerde ( 710 ) ( 20.543 )<br />
resultatenrekening<br />
Valutakoersverschillen door de omrekening van transacties in vreemde valuta en afdekkingen van Geconsolideerde<br />
netto-investeringen opgenomen in het eigen vermogen (bruto) overzicht van ( 58 ) ( 304 )<br />
Gerelateerde belasting wijzigingen in het ( 3 ) 10<br />
eigen vermogen<br />
Niet-gerealiseerde winsten of verliezen voorvloeiend uit voor verkoop beschikbare beleggingen 5.4, 6, 18.2<br />
opgenomen in het eigen vermogen Geconsolideerde<br />
Veranderingen in de reële waarde tijdens het boekjaar (bruto) overzicht van 4.048 ( 3.420 )<br />
Gerelateerde belasting wijzigingen in het 92 267<br />
Herclassificatie-aanpassingen voor gerealiseerde winsten en verliezen opgenomen in- eigen vermogen<br />
het netto-i<strong>nk</strong>omen (bruto) 2.472 ( 1.448 )<br />
Gerelateerde belasting ( 947 ) 89<br />
Niet-gerealiseerde winsten of verliezen voortvloeiend uit voor verkoop beschikbare beleggingen 5.4, 6, 18.2<br />
geherclassificeerd als leningen en vorderingen Geconsolideerde<br />
Veranderingen in de reële waarde tijdens het boekjaar (bruto) overzicht van ( 2.600 )<br />
Gerelateerde belasting wijzigingen in het 720<br />
Afschrijving van niet-gerealiseerde winsten of verliezen opgenomen in het netto-i<strong>nk</strong>omen (bruto) eigen vermogen 95<br />
Gerelateerde belasting ( 4 )<br />
Kasstroom afdekkingen 5.4, 6<br />
Niet-gerealiseerde winsten of verliezen voortvloeiend uit afdekkingen opgenomen in- Geconsolideerde<br />
het eigen vermogen (bruto) overzicht van 1 4<br />
Gerelateerde belasting wijzigingen in het ( 1 )<br />
Bedragen geherclassificeerd naar het netto-i<strong>nk</strong>omen (bruto) eigen vermogen ( 14 ) ( 1 )<br />
Gerelateerde belasting 5<br />
Participatie in geassocieerde deelnemingen en joint ventures verantwoord op basis van- 5.4, 6 124 ( 7 )<br />
de 'equity'-methode Geconsolideerde<br />
overzicht van<br />
wijzigingen in het<br />
eigen vermogen<br />
Totaal van de gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten 3.930 ( 4.810 )<br />
Totaal van de gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten toegekend aan: 3.220 ( 25.353 )<br />
aandeelhouders<br />
Geconsolideerde<br />
overzicht van 3.131 ( 25.175 )<br />
minderheidsbelangen wijzigingen in het<br />
eigen vermogen<br />
90 ( 178 )<br />
Geconsolideerd overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten
Geconsolideerd overzicht van wijzigingen<br />
in het eigen vermogen<br />
On- Eigen<br />
Koers- Nettowinst gerealiseerde vermogen Minder- Totaal<br />
Aandelen- Agio Overige verschillen toewijsbaar aan winsten en toewijsbaar aan heids- eigen<br />
kapitaal rese<strong>rve</strong> rese<strong>rve</strong>s rese<strong>rve</strong> aandeelhouders verliezen aandeelhouders belangen vermogen<br />
Balans per 1 januari 2008 4.694 20.257 7.533 ( 132 ) 1.781 ( 697 ) 33.436 430 33.866<br />
Nettowinst over de periode ( 20.556 ) ( 20.556 ) 13 ( 20.543 )<br />
Herwaardering van investeringen ( 4.291 ) ( 4.291 ) ( 165 ) ( 4.456 )<br />
Herwaardering van geassocieerde deelnemingen ( 7 ) ( 7 ) ( 7 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 268 ) ( 53 ) ( 321 ) ( 26 ) ( 347 )<br />
Overige<br />
Subtotaal ( 268 ) ( 20.556 ) ( 4.351 ) ( 25.175 ) ( 178 ) ( 25.353 )<br />
Overdracht 1.781 ( 1.781 )<br />
Dividend ( 10 ) ( 10 )<br />
Toename kapitaal<br />
Eigen aandelen<br />
4.681 19 4.700 4.700<br />
Overige ( 598 ) ( 598 ) 2.538 1.940<br />
Balans per 31 december 2008 9.375 20.276 8.716 ( 400 ) ( 20.556 ) ( 5.048 ) 12.363 2.780 15.143<br />
Nettowinst over de periode ( 665 ) ( 665 ) ( 45 ) ( 710 )<br />
Herwaardering van investeringen 3.717 3.717 136 3.853<br />
Herwaardering van geassocieerde deelnemingen 124 124 124<br />
Omrekeningsverschillen<br />
Overige<br />
( 60 ) 14 ( 46 ) ( 1 ) ( 47 )<br />
Subtotaal ( 60 ) ( 665 ) 3.855 3.130 90 3.220<br />
Overdracht<br />
Dividend<br />
Toename kapitaal<br />
Eigen aandelen<br />
( 20.556 ) 20.556<br />
Overige ( 34 ) ( 34 ) 124 90<br />
Balans per 31 december 2009 9.375 20.276 ( 11.874 ) ( 460 ) ( 665 ) ( 1.193 ) 15.459 2.994 18.453<br />
Een nadere toelichting van de wijzigingen in het Eigen vermogen is opgenomen in noot 5 ‘Eigen vermogen’ en 6<br />
‘Minderheidsbelangen’.<br />
Geconsolideerd overzicht van wijzigingen in het eigen vermogen 45
Geconsolideerd kasstroomoverzicht<br />
46<br />
2009 2008<br />
Winst (verlies) voor belastingen ( 1.789 ) ( 11.232 )<br />
Nettowinst (verlies) op beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 561 ) ( 9.127 )<br />
Winstbelastingen op beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 182 ) 63<br />
Winst voor belastingen ( 2.532 ) ( 20.296 )<br />
Aanpassingen om winst te laten aansluiten op de kasstroom uit bedrijfsactiviteiten:<br />
(On)gerealiseerde (winsten) verliezen ( 228 ) 11.173<br />
Afschrijvingen en oprenting 423 602<br />
Voorzieningen en bijzondere waardeverminderingen 4.418 10.286<br />
Baten van geassocieerde deelnemingen en joint ventures ( 70 ) ( 353 )<br />
Op aandelen gebaseerde beloningen 2 7<br />
Wijzigingen in operationele activa en verplichtingen:<br />
Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 1.301 2.519<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 27.375 45.627<br />
Vorderingen op klanten 34.162 ( 35.124 )<br />
Overige vorderingen 2.902 ( 2.005 )<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en ( 71.313 ) ( 48.107 )<br />
Schulden aan klanten ( 27.371 ) ( 175 )<br />
Netto wijzigingen in alle overige operationele activa en verplichtingen<br />
Overige wijzigingen<br />
12.230 55.137<br />
Dividend ontvangen van geassocieerde deelnemingen 24 56<br />
Betaalde winstbelastingen ( 220 ) ( 717 )<br />
Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten ( 18.897 ) 18.630<br />
Aa<strong>nk</strong>oop van beleggingen ( 21.735 ) ( 64.023 )<br />
Opbrengsten uit verkoop en aflossingen beleggingen 45.313 57.523<br />
Aa<strong>nk</strong>oop van vastgoedbeleggingen ( 43 ) ( 83 )<br />
Opbrengsten uit verkoop van vastgoedbeleggingen 60 45<br />
Aa<strong>nk</strong>open van materiële vaste activa ( 276 ) ( 455 )<br />
Opbrengsten uit verkoop van materiële vaste activa<br />
Aa<strong>nk</strong>oop van dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en joint ventures -<br />
64 189<br />
onder aftrek van overgenomen kasmiddelen (Noot 3)<br />
Verkoop van dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en joint ventures -<br />
( 1.399 ) ( 3.634 )<br />
na aftrek van verkochte kasmiddelen (Noot 3) ( 823 ) 2.973<br />
Aa<strong>nk</strong>oop van immateriële vaste activa ( 52 ) ( 277 )<br />
Opbrengsten uit verkoop van immateriële vaste activa 28 1<br />
Wijziging in consolidatiekring 87 ( 29 )<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten 21.224 ( 7.770 )<br />
Opbrengsten uit de uitgifte van schuldbewijzen 47.680 51.950<br />
Terugbetaling van schuldbewijzen ( 38.406 ) ( 78.227 )<br />
Opbrengsten uit de uitgifte van achtergestelde schulden 317 4.986<br />
Terugbetaling van achtergestelde schulden ( 6.898 ) ( 827 )<br />
Opbrengsten uit de uitgifte van overige financieringen 171<br />
Terugbetaling van overige financieringen ( 144 ) ( 51 )<br />
Opbrengsten uit de uitgifte van aandelen (minderheidsbelangen inbegrepen)<br />
Dividenden uitgekeerd aan aandeelhouders<br />
7.091<br />
Uitgekeerd dividend aan minderheidsbelangen ( 10 )<br />
Terugbetaling kapitaal ( 3 )<br />
Kasstroom uit financieringsactiviteiten 2.720 ( 15.091 )<br />
Impact van omrekeningsverschillen van geldmiddelen en kasequivalenten ( 18 ) ( 128 )<br />
Netto toename (afname) van geldmiddelen en kasequivalenten 5.029 ( 4.359 )<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten per 31 december<br />
Bijkomende toelichting inzake kasstromen uit bedrijfsactiviteiten<br />
27.673 22.644<br />
Ontvangen rente 84.845 97.696<br />
Ontvangen dividenden 32 168<br />
Betaalde rente ( 80.070 ) ( 91.222 )<br />
Het geconsolideerd kasstroomoverzicht omvat de financiële gegevens van de beëindigde bedrijfsactiviteiten, zoals de<br />
integratietransacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Geconsolideerd kasstroomoverzicht
Algemene<br />
toelichtingen<br />
47
48<br />
1. Belangrijke grondslagen voor<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving<br />
1.1. Grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving:<br />
Algemeen<br />
De Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening voor het boekjaar eindigend op 31 december 2009 van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, inclusief de vergelijkende cijfers voor 2008, is opgesteld in overeenstemming met<br />
International Financial Reporting Standards (IFRS) – met inbegrip van de International Accounting<br />
Standards (IAS) en Interpretaties – per 31 december 2009 en zoals aanvaard binnen de Europese<br />
Unie. Met betrekking tot IAS 39, Financiële instrumenten: opname en waardering, wordt rekening<br />
gehouden met het feit dat e<strong>nk</strong>ele passages op het gebied van hedge accounting op 19 november<br />
2004 door de Europese Unie werden verwijderd (zogenaamde ‘ca<strong>rve</strong>d out’ versie).<br />
Grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving die verder niet specifiek worden vermeld, stemmen<br />
overeen met de IFRS-standaarden zoals aanvaard binnen de Europese Unie.<br />
De Raad van Bestuur heeft op 23 maart de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening per 31<br />
december 2009 en de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (niet-geconsolideerde) <strong>Ja</strong>arrekening per 31 december 2009<br />
beoordeeld en goedgekeurd voor publicatie.<br />
De Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening zal ter goedkeuring worden voorgelegd aan de<br />
<strong>Ja</strong>arlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 22 april 2010.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.2. Schattingen en beoordelingen<br />
De opstelling van jaarrekeningen op basis van IFRS vereist een aantal schattingen. Bovendien<br />
wordt van het management gevraagd om zijn oordeel te geven tijdens de toepassing van deze<br />
ve<strong>rsla</strong>ggevingsgrondslagen. Werkelijke resultaten kunnen afwijken van deze schattingen en<br />
beoordelingen.<br />
1.2.1. Belangrijkste bronnen van schattingsonzekerheden<br />
Schattingen en beoordelingen worden vooral in de volgende gebieden gemaakt:<br />
• schatting van de realiseerbare waarde van activa die onderhevig zijn aan bijzondere<br />
waardeverminderingen<br />
• bepaling van de toekomstige belastbare winsten voor de waardering van uitgestelde<br />
belastingvorderingen<br />
• bepaling van de verwachte gebruiksduur en restwaarde van materiële vaste activa,<br />
vastgoedbeleggingen en immateriële vast activa<br />
• actuariële veronderstellingen betreffende de waardering van pensioenverplichtingen en –activa<br />
• schatting van de bestaande verplichtingen die voortvloeien uit gebeurtenissen in het verleden<br />
bij de opname van voorzieningen<br />
• modelaanpassingen bij de waardering van financiële instrumenten, inclusief derivaten, als<br />
gevolg van wijzigende omstandigheden in financiële markten<br />
• toepassing van waarderingstechnieken op financiële instrumenten, met inbegrip van<br />
gestructureerde kredietinstrumenten en uitgegeven leningen, als gevolg van illiquide financiële<br />
markten.<br />
1.2.2. Kritische boekhoudkundige beoordelingen<br />
De kritische boekhoudkundige beoordelingen gemaakt bij de toepassing van de grondslagen voor<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> omvatten:<br />
• de waardering van financiële instrumenten en de toepassing van de waarderingsmethode (zie<br />
toelichting 1.10 Reële waarde van financiële instrumenten)<br />
• de classificatie van financiële activa en verplichtingen (zie toelichting 1.9 Verantwoording en<br />
waardering van financiële activa en verplichtingen)<br />
• het in aanmerking komen voor afdekkingsrelaties (zie toelichting 1.22 Derivaten en afdekking)<br />
• het bepalen van het niveau van zeggenschap in dochterondernemingen en het niveau<br />
van invloed van betekenis in geassocieerde ondernemingen (zie toelichting 1.5<br />
Consolidatiegrondslagen)<br />
• het niveau van transfer van risico’s en opbrengsten in effectiseringstransacties (zie toelichting<br />
1.23 Effectiseringen)<br />
• de classificatie als financiële of operationele lease-overee<strong>nk</strong>omsten (zie toelichting 1.17<br />
Lease-overee<strong>nk</strong>omsten)<br />
• het bepalen van voorzieningen voor wettelijke claims<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 49
50<br />
1.3. Wijzigingen in grondslagen voor financiële<br />
ve<strong>rsla</strong>ggeving, schattingen en classificaties<br />
De grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving, schattingen en classificaties gebruikt bij de<br />
opstelling van deze Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening 2009 zijn consistent met de grondslagen<br />
die werden toegepast per 31 december 2008, met uitzondering van de hieronder vermelde<br />
wijzigingen:<br />
De wijzigingen in de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving zijn het gevolg van wijzigingen in<br />
de IFRS-standaarden of omdat ze voor meer betrouwbare en relevante informatie zorgen over de<br />
gevolgen van transacties, andere gebeurtenissen en omstandigheden over de financiële positie,<br />
financiële prestaties en de cashflows van de onderneming.<br />
Schattingen werden bijgestuurd als gevolg van wijzigingen in de omstandigheden waarop de<br />
schattingen gebaseerd zijn of bij nieuwe informatie of meer ervaring.<br />
Wijzigingen in classificatie zijn doorgevoerd zoals toegelaten door IFRS en als deze veranderingen<br />
leiden tot een voorstelling in lijn met het bedrijfsdoel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Op 12 mei 2009 heeft <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> zeggenschap verkregen over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV door de<br />
acquisitie van 75% van het aandele<strong>nk</strong>apitaal. Vanaf die datum worden alle activa, verplichtingen<br />
en het resultaat van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (rekening houdend met de minderheidsbelangen) gerapporteerd<br />
in de geconsolideerde balans en de geconsolideerde resultatenrekening van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV blijft haar eigen geconsolideerde jaarrekening opstellen in overeenstemming<br />
met de IFRS-standaarden die zijn goedgekeurd door de Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV.<br />
Alhoewel de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving van zowel <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> als Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
gebaseerd zijn op de IFRS-standaarden, bestaan er e<strong>nk</strong>ele verschillen omwille van het feit dat<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> alle activa en verplichtingen heeft moeten herwaarderen tegen reële waarde onder<br />
de purchase accounting in overeenstemming met IFRS 3 Bedrijfscombinaties, die verschillend zijn<br />
van de waarderingsprincipes normaal toegepast door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Indien mogelijk en verantwoord binnen het IFRS-kader, zal Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV zijn grondslagen<br />
voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving, inschattingen, classificaties, methodologieën en parameters<br />
gebruikt bij de inschatting en de waardering van activa en verplichtingen in overeenstemming<br />
brengen met de grondslagen, schattingen, classificaties, methodologieën en parameters gebruikt<br />
door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Het doel van deze harmonisering is het bereiken van een consistente en<br />
transparante financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving en het vermijden van operationele inefficiënties.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.3.1. Wijzigingen in grondslagen voor financiële<br />
ve<strong>rsla</strong>ggeving<br />
Zoals toegelaten door IAS 31, Belangen in joint ventures, wordt de proportionele methode<br />
toegepast in plaats van de ‘equity’-methode voor de boekhoudkundige verwerking van belangen<br />
in joint ventures. Voor meer details, zie toelichting 2, Wijziging in de consolidatiemethode van<br />
belangen in joint ventures.<br />
1.3.2. Wijzigingen in schattingen<br />
Als gevolg van de onzekerheden eigen aan de bedrijfsactiviteiten kunnen verschillende elementen<br />
in de jaarrekening niet precies gemeten worden, maar e<strong>nk</strong>el geschat. Schattingen gaan gepaard<br />
met beoordelingen op basis van de laatst beschikbare en betrouwbare informatie. Het gebruik<br />
van aanvaardbare schattingen is een belangrijk onderdeel bij het opmaken van de jaarrekening.<br />
Wijzigingen in schattingen zijn het gevolg van nieuwe informatie of nieuwe ontwikkelingen en van<br />
veranderende omstandigheden waarop de schattingen gebaseerd zijn. De recente fundamentele<br />
wijzigingen in alle financiële markten en in de globale economische omgeving hebben geleid tot<br />
een diepgaande herwaardering van de toegepaste boekhoudkundige schattingen.<br />
1.3.3. Wijzigingen in classificatie<br />
Op 13 oktober 2008 heeft de IASB wijzigingen uitgebracht aan IAS 39, Financiële instrumenten:<br />
opname en waardering (goedgekeurd door de Europese Unie op 15 oktober 2008). De wijzigingen<br />
aan IAS 39 laten herclassificaties toe van de categorieën ‘aangehouden voor handelsdoeleinden’<br />
en ‘voor verkoop beschikbaar’ naar ‘leningen en vorderingen’ indien de entiteit de intentie en de<br />
mogelijkheid heeft om de financiële activa aan te houden gedurende een voorzienbare periode in<br />
de toekomst en indien ze voldoen aan de definitie van leningen en vorderingen. De wijzigingen<br />
laten ook toe om financiële activa aangehouden voor handelsdoeleinden en die geen derivaten zijn<br />
bij bijzondere omstandigheden te herklasseren. (De IASB beschouwt de recente financiële crisis als<br />
een bijzondere omstandigheid.)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft voornamelijk de volgende herclassificaties uitgevoerd in 2009:<br />
• herclassificatie van het grootste deel van de gestructureerde kredietinstrumenten (behouden<br />
na de splitsing van de Fo<strong>rtis</strong> Holding) van de ‘aangehouden voor handelsdoeleinden’ of ‘voor<br />
verkoop beschikbaar’ categorieën naar de categorie ‘leningen en vorderingen’.<br />
• herclassificatie van de Nederlandse residentiële hypotheekleningen, Dolphin en Beluga, van de<br />
categorie ‘voor verkoop beschikbaar’ naar de categorie ‘leningen en vorderingen‘.<br />
Voor meer details, zie sectie 18.5 Beleggingen geherclassificeert naar leningen en vorderingen.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 51
1.3.4. Wijzigingen aan IFRSstandaarden<br />
en<br />
IFRIC-interpretaties<br />
Wijzigingen aan IFRS-standaarden kunnen veranderingen<br />
vereisen in de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving<br />
toegepast door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV.<br />
De wijzigingen aan IFRS-standaarden en IFRIC-interpretaties<br />
die van kracht werden tijdens 2009 zijn hieronder<br />
beschreven, evenals de mogelijke impact op de grondslagen<br />
voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>:<br />
• IFRS 8 Operationele segmenten (publicatiedatum: 20<br />
november 2006, goedgekeurd door de Europese Unie op 21<br />
november 2007). Deze standaard voert de ‘management<br />
approach’ in, waarbij de informatieverschaffing over<br />
segmenten gebaseerd is op de onderdelen van een<br />
entiteit die door het management opgevolgd worden bij<br />
het nemen van operationele beslissingen. Dit heeft nog<br />
niet geleid tot een wijziging van de segmentrapportering<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. De segmentrapportering zal<br />
in overeenstemming gebracht worden met het<br />
bestuursmodel van toepassing vanaf 2010 en zal de<br />
organisatieprincipes ingevoerd met het nieuwe industrieel<br />
plan van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> weergeven.<br />
• Op 29 maart 2007 heeft de IASB een herziening<br />
uitgebracht van IAS 23 Financieringskosten (goedgekeurd<br />
door de Europese Unie op 10 december 2008). Deze<br />
herziening schrapt de mogelijkheid om financieringskosten<br />
onmiddellijk op te nemen in de resultatenrekening. Deze<br />
herziening heeft geen impact op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> omdat zij alle<br />
financieringskosten reeds activeerde.<br />
• Op 6 september 2007 heeft de IASB een herziening<br />
uitgebracht van IAS 1 Presentatie van de jaarrekening<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 17 december<br />
2008), die e<strong>nk</strong>ele wijzingen invoert met betrekking<br />
tot het ve<strong>rsla</strong>ggevingsformaat. Overee<strong>nk</strong>omstig IAS<br />
1, heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gekozen voor de publicatie van<br />
één overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde<br />
resultaten (inclusief resultatenrekening en componenten<br />
van niet-gerealiseerde resultaten), gescheiden van een<br />
mutatieoverzicht van het eigen vermogen.<br />
52<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving<br />
• Op 17 januari 2008 heeft de IASB een herziening van<br />
IFRS 2 Op aandelen gebaseerde betalingen gepubliceerd<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 16 december<br />
2008). Deze aanpassing verduidelijkt dat voorwaarden<br />
voor onvoorwaardelijke toezeggingen e<strong>nk</strong>el dienstperiode-<br />
en prestatiegerelateerd zijn en zij introduceert<br />
voorwaarden aan toezeggingen die niet gerelateerd zijn<br />
aan dienstperiodes en prestaties. Deze wijziging heeft<br />
geen materieel effect op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 14 februari 2008 heeft de IASB wijzigingen uitgebracht<br />
ter verbetering van de ve<strong>rsla</strong>ggeving over bijzondere<br />
types van financiële instrumenten met eigenschappen<br />
die lijken op gewone aandelen maar die op dit ogenblik<br />
geclassificeerd worden als financiële verplichtingen<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 21 januari 2009).<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft momenteel geen financiële instrumenten<br />
waarop deze wijziging van toepassing is.<br />
• Op 22 mei 2008 heeft de IASB ‘Verbeteringen aan de<br />
IFRS’s’ uitgebracht, een verzameling van kleinere<br />
wijzigingen aan een aantal IFRS-standaarden<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 23 januari 2009).<br />
Deze wijzigingen hebben geen materieel effect op Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 22 mei 2008 heeft de IASB een wijziging uitgebracht<br />
aan IFRS 1, Eerste toepassing van International Financial<br />
Reporting Standards en IAS 27, De geconsolideerde<br />
jaarrekening en e<strong>nk</strong>elvoudige jaarrekening (goedgekeurd<br />
door de Europese Unie op 23 januari 2009). Deze wijziging<br />
heeft geen impact op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> omdat de wijzigingen<br />
aan IFRS 1 e<strong>nk</strong>el van toepassing zijn voor ondernemingen<br />
die IFRS voor de eerste keer toepassen en de wijzigingen<br />
aan IAS 27 e<strong>nk</strong>el van toepassing zijn voor ondernemingen<br />
die een e<strong>nk</strong>elvoudige jaarrekening publiceren in<br />
overeenstemming met de IFRS-standaarden (Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> publiceert e<strong>nk</strong>el een e<strong>nk</strong>elvoudige jaarrekening in<br />
overeenstemming met BGAAP)<br />
• Op 5 maart 2009 heeft de IASB een wijziging gepubliceerd<br />
op IFRS 7 Verbetering van informatieverschaffing rond<br />
financiële instrumenten (goedgekeurd door de Europese<br />
Unie op 27 november 2009). Deze wijziging heeft e<strong>nk</strong>el<br />
een impact op de informatieverschaffing van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
en niet op de verantwoording en waardering.
• Op 28 juni 2007 heeft het IFRIC (International Financial<br />
Reporting Interpretation Committee), de interpretatie IFRIC<br />
13, Loyaliteitsprogramma’s gepubliceerd (goedgekeurd<br />
door de Europese Unie op 16 december 2008). Deze<br />
interpretatie behandelt de verantwoording door entiteiten<br />
die klantenloyaliteit belonen en heeft geen materieel<br />
effect op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 3 juli 2008 heeft het IFRIC de interpretatie IFRIC 16,<br />
Afdekkingen van een netto-investering in een buitenlandse<br />
entiteit uitgebracht (goedgekeurd door de Europese Unie<br />
op 4 juni 2009). IFRIC 16 verduidelijkt de vereisten voor<br />
de afdekking van een netto-investering en waar het<br />
afdekkingsinstrument kan worden aangehouden. IFRIC 16<br />
heeft geen materieel effect op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 3 juli 2008 heeft het IFRIC de interpretatie IFRIC 15<br />
Verwerking van contracten inzake de bouw van onroerend<br />
goed uitgebracht (goedgekeurd door de Europese Unie op 23<br />
juli 2009.) Deze IFRIC is specifiek voor de vastgoedindustrie<br />
en heeft geen materieel effect op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 29 januari 2009 heeft het IFRIC de interpretatie IFRIC<br />
18 Overdracht van activa van klanten gepubliceerd<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 27 november<br />
2009). Deze interpretatie bevat de IFRS-vereisten<br />
voor overee<strong>nk</strong>omsten waarbij een onderneming een<br />
materieel vast actief verkrijgt van een klant en dat de<br />
onderneming moet gebruiken om enerzijds de klant<br />
toegang te verschaffen tot een netwerk of om de klant<br />
een doorlopende toegang te geven tot de levering van<br />
goederen of diensten. Deze interpretatie heeft geen<br />
materieel effect op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 12 maart 2009 heeft het IFRIC een interpretatie<br />
IFRC 9 / IAS 39 Besloten derivaten uitgebracht<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 27 november<br />
2009). Deze wijziging verklaart dat wanneer een<br />
financieel actief geherclassificeerd wordt uit de categorie<br />
‘gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van<br />
waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening’, alle<br />
besloten derivaten opnieuw geëvalueerd moeten worden.<br />
Dit heeft geen materieel effect op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
De IASB heeft ook de volgende IFRS-standaarden,<br />
wijzigingen en interpretaties, van toepassing na 2009,<br />
gepubliceerd waarvoor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet geopteerd heeft<br />
voor de vervroegde toepassing in 2009:<br />
• Op 10 januari 2008 heeft de IASB een herziening<br />
gepubliceerd van IFRS 3/ IAS 27 Bedrijfscombinaties<br />
(goedgekeurd door de Europese Unie op 3 juni 2009).<br />
Deze herziene IFRS over bedrijfscombinaties voert<br />
de toepassing van de overnamemethode in en is<br />
van toepassing op bedrijfscombinaties waarvoor de<br />
overnamedatum valt op of na 1 januari 2010. Deze<br />
herziene standaard zou een impact kunnen hebben op<br />
mogelijk toekomstige bedrijfscombinaties van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 31 juli 2008 heeft de IASB een wijziging aan IAS<br />
39 In aanmerking komende afdekkingsinstrumenten<br />
gepubliceerd (goedgekeurd door de Europese Unie op<br />
15 september 2009). Deze wijziging verduidelijkt e<strong>nk</strong>ele<br />
afdekkingsvraagstukken en is van toepassing vanaf 1<br />
januari 2010. Er wordt geen materiële impact op Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> verwacht.<br />
• Op 18 juni 2009 heeft de IASB een wijziging aan IFRS 2<br />
In geldmiddelen afgewikkelde, op aandelen gebaseerde<br />
betalingstransacties op groepsniveau uitgebracht (nog<br />
niet goedgekeurd door de Europese Unie). Deze wijziging<br />
verduidelijkt hoe een afzonderlijke dochteronderneming<br />
in een groep bepaalde contracten van op aandelen<br />
gebaseerde vergoedingen verwerkt in haar eigen<br />
jaarrekening en is van toepassing vanaf 1 januari 2010.<br />
Er wordt geen materiële impact op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verwacht.<br />
• Op 4 november 2009 heeft de IASB een herziening<br />
uitgebracht van IAS 24 Informatieverschaffing over<br />
verbonden partijen (nog niet goedgekeurd door de<br />
Europese Unie). Deze herziene standaard voorziet een<br />
uitzondering in de publicatievereisten voor transacties<br />
tussen ondernemingen die onder gezamenlijk gezag<br />
staan van dezelfde overheid of waarop dezelfde overheid<br />
een invloed van betekenis heeft (ondernemingen onder<br />
zeggenschap van de overheid). Deze wijzigingen zijn van<br />
toepassing vanaf 1 januari 2011 en kunnen een mogelijke<br />
impact hebben op de informatieverschaffing van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Op 12 november 2009 heeft de IASB de nieuwe standaard<br />
IFRS 9 Financiële instrumenten gepubliceerd (nog niet<br />
goedgekeurd door de Europese Unie). Deze nieuwe<br />
standaard vervangt IAS 39 Financiële instrumenten:<br />
opname en waardering en is de eerste fase van het<br />
project van de IASB om IAS 39 volledig te vervangen.<br />
De andere twee fases gaan over de methodologie voor<br />
bijzondere waardeverminderingen en hedge accounting<br />
waarvan de publicatie verwacht wordt in 2010.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 53
• IFRS 9 verklaart dat de classificatie en de<br />
daaropvolgende waardering tegen ‘geamo<strong>rtis</strong>eerde<br />
kostprijs’ of tegen ‘reële waarde’ gebaseerd is op::<br />
- het bedrijfsmodel van de onderneming voor het<br />
beheer van financiële activa;<br />
- de kenmerken van de contractuele kasstromen van<br />
financiële activa.<br />
54<br />
Financiële activa worden gewaardeerd tegen<br />
‘geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs’ als:<br />
- het doel van het bedrijfsmodel, het houden van<br />
financiële activa is met oog op het verwe<strong>rve</strong>n van<br />
contractuele kasstromen; en<br />
- de contractuele voorwaarden van het financieel actief<br />
aanleiding geven tot kasstromen op gespecificeerde<br />
datums, die betalingen zijn van het bedrag en interest<br />
op het totaal uitstaande bedrag.<br />
Financiële activa die niet voldoen aan de bovenstaande<br />
criteria worden gewaardeerd tegen ‘reële waarde met<br />
verwerking van waardeveranderingen in de winst- en<br />
verliesrekening’.<br />
Voor financiële activa die aan de voorwaarden voldoen<br />
om gewaardeerd te worden tegen ‘geamo<strong>rtis</strong>eerde<br />
kostprijs’, kan beslist worden om deze activa te<br />
waarderen tegen ‘reële waarde met verwerking van<br />
waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening’<br />
in geval het een waarderingsinconsistentie<br />
(rapporteringsmismatch) oplost (= mogelijkheid om te<br />
waarderen tegen reële waarde).<br />
Op de opnamedatum kan de onderneming er<br />
onherroepelijk voor kiezen om de veranderingen in de<br />
reële waarde van een belegging in aandelen, die niet<br />
verwo<strong>rve</strong>n zijn voor handelsdoeleinden, op te nemen<br />
in het eigen vermogen (niet-gerealiseerde resultaten).<br />
Dividenden van deze beleggingen worden opgenomen<br />
in resultaat wanneer het recht tot ontvangst van een<br />
dividend vastgelegd wordt.<br />
Herclassificaties zijn verplicht wanneer er een<br />
verandering wordt doorgevoerd in het bedrijfsmodel van<br />
de onderneming.<br />
Gestructureerde kredietinstrumenten (Contractueel<br />
verbonden instrumenten) worden gewaardeerd tegen<br />
‘geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs’ indien:<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving<br />
- de tranche zelf eenvoudige kredietkenmerken heeft<br />
(zonder ‘look through’);<br />
- de onderliggende groep van instrumenten eenvoudige<br />
kredietkenmerken heeft;<br />
- de tranche hetzelfde of een beter kredietrisico heeft<br />
dan het gemiddeld kredietrisico van de onderliggende<br />
groep van instrumenten<br />
IFRS 9 wordt van toepassing vanaf 1 januari 2013.<br />
Toepassing voor die datum is toegelaten. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is<br />
momenteel bezig met het bepalen van de impact maar<br />
heeft niet de bedoeling om IFRS 9 vroeger toe te passen.<br />
• Op 27 november 2008 heeft het IFRIC de interpretatie<br />
IFRIC 17 Uitkeringen in natura aan aandeelhouders<br />
gepubliceerd (goedgekeurd door de Europese Unie op 26<br />
november 2009). IFRIC 17 verduidelijkt dat:<br />
- een te betalen dividend opgenomen moeten<br />
worden op het moment dat het besluit tot uitkering<br />
geautoriseerd is en de activa niet langer ter<br />
beschikking staan van de onderneming.<br />
- een onderneming het te betalen dividend moet<br />
waarderen tegen de reële waarde van het uit te keren<br />
netto actief<br />
- een onderneming het verschil tussen het betaalde<br />
dividend en de boekwaarde van het uitgekeerde netto<br />
actief moet opnemen in de resultatenrekening.<br />
• Deze interpretatie is van toepassing vanaf 1 januari<br />
2010 en er wordt geen materiële impact op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
verwacht.<br />
• Op 26 november 2009 heeft het IFRIC, een wijziging<br />
aan IFRIC 14 Voorafbetalingen met betrekking tot de<br />
vereisten inzake minimale financiering gepubliceerd.<br />
Deze wijziging verbetert een ongewild gevolg van IFRIC<br />
14 en is van toepassing vanaf 1 januari 2011. Er wordt<br />
geen materiële impact op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verwacht.<br />
• Op 26 november 2009 heeft het IFRIC de interpretatie<br />
IFRIC 19 Het uitdoven van financiële verplichtingen met<br />
eigen vermogensinstrumenten gepubliceerd (nog niet<br />
goedgekeurd door de Europese Unie). IFRIC 19 gaat over<br />
de boekhoudkundige verwerking van een onderneming die<br />
de voorwaarden van een financiële verplichting heronderhandelt<br />
en dit leidt tot het uitgeven van eigenvermogensinstrumenten<br />
aan de schuldeiser waardoor een deel<br />
van of de gehele financiële verplichting opgeheven wordt.<br />
Deze interpretatie is van toepassing vanaf 1 januari 2011<br />
en zou mogelijk een impact kunnen hebben op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.
1.4. Gesegmenteerde informatie<br />
Operationele segmenten zijn onderdelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>:<br />
• die bedrijfsactiviteiten uitoefenen waaruit opbrengsten kunnen worden verdiend en waarbij<br />
kosten kunnen worden gemaakt<br />
• waarvan de bedrijfsresultaten regelmatig worden beoordeeld door het Executive Committee<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> teneinde beslissingen over de aan het segment toe te kennen middelen te<br />
kunnen nemen en de financiële prestaties van het segment te evalueren<br />
• waarover afzonderlijke financiële informatie beschikbaar is.<br />
De gerapporteerde operationele segmenten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn:<br />
• Retail Ba<strong>nk</strong>ing<br />
• Asset Management<br />
• Private Ba<strong>nk</strong>ing<br />
• Merchant Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Andere activiteiten en eliminatieverschillen worden afzonderlijk gerapporteerd.<br />
Transacties of transfers tussen de bedrijfssegmenten gebeuren op basis van de gebruikelijke<br />
commerciële voorwaarden die ook voor niet-verbonden partijen gelden.<br />
1.5. Consolidatiegrondslagen<br />
Dochterondernemingen<br />
De Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening omvat de jaarrekeningen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en haar<br />
dochterondernemingen. Dochterondernemingen zijn die ondernemingen waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>,<br />
direct of indirect, het financiële en operationele beleid kan sturen teneinde voordelen uit deze<br />
activiteiten te verwe<strong>rve</strong>n (‘zeggenschap’). Dochterondernemingen worden geconsolideerd vanaf<br />
de datum waarop de effectieve zeggenschap aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt overgedragen en worden<br />
van consolidatie uitgesloten vanaf de datum waarop een einde komt aan die zeggenschap.<br />
Dochterondernemingen, die uitsluitend zijn overgenomen met de bedoeling te worden<br />
doo<strong>rve</strong>rkocht, worden als ‘vaste activa aangehouden voor verkoop’ verantwoord (zie toelichting<br />
1.21 Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten).<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> sponsort de oprichting van voor een bijzonder doel opgerichte entiteiten (‘Special<br />
Purpose Entities’ of ‘SPE’s’), voornamelijk voor effectiseringstransacties, uitgifte van structured<br />
debt of andere welomlijnde doelstellingen. Sommige van deze SPE’s zijn beschermd tegen<br />
faillissement (‘ba<strong>nk</strong>ruptcy-remote’) waardoor de activa niet door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruikt kunnen<br />
worden voor het verrekenen van claims van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. SPE’s worden geconsolideerd indien, de<br />
economische werkelijkheid van de relatie aangeeft dat, Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zeggenschap heeft over de<br />
SPE’s. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft zeggenschap over de SPE als aan volgende criteria voldaan wordt:<br />
• De activiteiten van de SPE worden uitsluitend uitgevoerd in naam van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zodat Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> de winsten uit deze activiteiten verwerft; of<br />
• Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft het beslissingsrecht om het grootste deel van de winsten uit de normale<br />
activiteiten van de SPE te verwe<strong>rve</strong>n; of<br />
• Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is in wezen gerechtigd om de meerderheid van de voordelen van de SPE te verkrijgen,<br />
en kan bijgevolg blootgesteld zijn aan de risico’s die voortvloeien uit de activiteiten van de SPE; of<br />
• Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> behoudt in wezen de meerderheid van de resterende risico’s of eigendomsrisico’s met<br />
betrekking tot de SPE of haar activa om voordelen te verkrijgen uit de activiteiten van de SPE.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 55
56<br />
Intercompany transacties, saldi en winsten en verliezen uit transacties tussen ondernemingen<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> worden geëlimineerd. Minderheidsbelangen in de nettoactiva en nettoresultaten<br />
van geconsolideerde dochterondernemingen worden in de balans en de resultatenrekening<br />
afzonderlijk weergegeven. Minderheidsbelangen worden gewaardeerd tegen de reële<br />
waarde van de nettoactiva op de datum van verwerving. Na de datum van verwerving<br />
omvatten minderheidsbelangen het op de datum van verwerving berekende bedrag en het<br />
minderheidsaandeel in de eigenvermogensmutaties sinds de datum van verwerving.<br />
Bij het beoordelen of Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zeggenschap heeft over een andere onderneming wordt het<br />
bestaan en effect van potentiële stemrechten die thans uitoefenbaar of converteerbaar zijn in<br />
aanmerking genomen.<br />
Joint ventures<br />
Belangen in joint ventures worden verantwoord op basis van de proportionele methode. Joint<br />
ventures zijn contractuele afspraken waarbij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en andere partijen een economische<br />
activiteit aangaan waarover zij gezamenlijk en evenredig zeggenschap hebben.<br />
Geassocieerde deelnemingen<br />
Beleggingen in geassocieerde deelnemingen worden verantwoord op basis van de ‘equity’methode.<br />
Dit zijn beleggingen waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> invloed van betekenis heeft zonder overwegende<br />
zeggenschap. Een invloed van betekenis is de bevoegdheid om deel te nemen in het financieel en<br />
het operationeel beslissingsproces van de onderneming zonder zeggenschap uit te oefenen. Een<br />
invloed van betekenis wordt verondersteld te bestaan wanneer Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, direct of indirect, 20%<br />
of meer van de stemrechten van de onderneming uitoefent. De belegging wordt verantwoord op<br />
basis van het aandeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in het nettoactief van de geassocieerde deelneming. Het<br />
aandeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in het netto-i<strong>nk</strong>omen van het jaar wordt verantwoord als beleggingsbaten<br />
en het aandeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in de rechtstreekse eigenvermogensschommelingen na acquisitie<br />
worden verantwoord in het eigen vermogen.<br />
Winsten op transacties tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en beleggingen gewaardeerd volgens de ‘equity’methode,<br />
worden geëlimineerd naar rato van het aandeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Verliezen worden<br />
ook geëlimineerd, tenzij uit de transactie blijkt dat het overgedragen actief een bijzondere<br />
waardevermindering heeft ondergaan.<br />
De jaarrekening van de geassocieerde deelnemingen wordt indien nodig aangepast om<br />
consistentie te verzekeren met de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving.<br />
Verliezen worden verantwoord totdat de boekwaarde van de belegging nihil bedraagt. Verdere<br />
verliezen worden alleen verantwoord als Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een in rechte afdwingbare of een feitelijke<br />
verplichting heeft of betalingen heeft verricht betreffende deze geassocieerde deelneming.<br />
Minderheidsbelangen<br />
Minderheidsbelangen worden afzonderlijk gepresenteerd in de geconsolideerde resultatenrekening<br />
en balans.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.6. Vreemde valuta<br />
De Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening is opgesteld in euro, de voor presentatie gehanteerde munt van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Transacties luidende in vreemde valuta<br />
Transacties in vreemde valuta door individuele maatschappijen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> worden<br />
verantwoord tegen de valutakoers op de datum van de transactie.<br />
Op balansdatum worden uitstaande saldi luidend in vreemde valuta verantwoord tegen de<br />
slotkoers voor monetaire posten.<br />
De omrekening van niet-monetaire posten hangt af van het feit of deze worden verantwoord<br />
tegen historische kostprijs of reële waarde. Niet-monetaire posten, welke tegen historische<br />
kostprijs worden verantwoord, worden omgerekend op basis van de historische wisselkoers op<br />
transactiedatum. Niet-monetaire posten, welke tegen reële waarde worden verantwoord, worden<br />
omgerekend op basis van de wisselkoers op de datum waarop de reële waarde werd bepaald.<br />
Wanneer een winst of een verlies op een niet-monetaire post in niet-gerealiseerde resultaten<br />
wordt opgenomen, moet een eventuele wisselkoerscomponent van die winst of dat verlies in nietgerealiseerde<br />
resultaten worden opgenomen.<br />
Omrekening van vreemde valuta<br />
Bij consolidatie worden de resultatenrekening en het kasstroomoverzicht van entiteiten,<br />
waarvan de functionele munt niet in euro is uitgedrukt, omgerekend in de voor presentatie<br />
gehanteerde munt van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, namelijk de euro, tegen gemiddelde dagwisselkoersen voor<br />
het lopende jaar (of uitzonderlijk tegen de wisselkoers op de dag van de transactie indien de<br />
wisselkoersen significant schommelen) en worden hun balansen omgerekend tegen de slotkoers<br />
op balansdatum. Wisselkoersverschillen uit omrekening worden verantwoord in het eigen<br />
vermogen (rubriek ‘Koersverschillenrese<strong>rve</strong>’). Bij afstoting van een buitenlandse entiteit worden<br />
die wisselkoersverschillen in de resultatenrekening verantwoord als onderdeel van de winsten of<br />
verliezen uit verkoop.<br />
Wisselkoersverschillen, ontstaan bij de omrekening van monetaire posten, aangemerkt als<br />
afdekking van een netto-investering in een buitenlandse entiteit, worden in de Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening verantwoord in het eigen vermogen, in de mate dat de afdekking effectief is, (rubriek<br />
‘Koersverschillenrese<strong>rve</strong>’) tot de netto-investering wordt vervreemd of indien er een bijzondere<br />
waardevermindering wordt geboekt op de netto-investering, behalve in het geval van een afdekking<br />
die niet effectief is, deze wordt onmiddellijk in de resultatenrekening verantwoord.<br />
Goodwill die voortvloeit uit de acquisitie van een buitenlandse activiteit en aanpassingen van de<br />
reële waarde van activa en verplichtingen die voortvloeien uit de acquisitie van die buitenlandse<br />
activiteit, worden behandeld als activa en verplichtingen van de buitenlandse entiteit en worden<br />
tegen de slotkoers op balansdatum omgerekend. Alle verschillen die hieruit voortvloeien worden<br />
in het eigen vermogen (rubriek ‘Koersverschillenrese<strong>rve</strong>’) verantwoord. Bij verkoop van de<br />
buitenlandse entiteit vindt er een overdracht naar de resultatenrekening plaats.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 57
58<br />
1.7. Transactie- en afwikkelingsdatum<br />
Alle aan- en verkopen van financiële activa en verplichtingen, die moeten worden<br />
afgewikkeld binnen het tijdsbestek dat door regelgeving of een marktconventie is vastgesteld<br />
(standaardmarktconventies), worden verantwoord op basis van de transactiedatum, de datum<br />
waarop Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als partij betrokken wordt bij de contractuele bepalingen van het instrument.<br />
Termijnaa<strong>nk</strong>open en -verkopen anders dan deze die moeten worden afgewikkeld binnen het<br />
tijdsbestek dat door regelgeving of een marktconventie is vastgesteld, worden tot het moment van<br />
afwikkeling verantwoord als afgeleide termijntransacties<br />
1.8. Saldering<br />
Financiële activa en verplichtingen worden gesaldeerd en het nettobedrag wordt in de balans<br />
gerapporteerd wanneer er een wettelijk afdwingbaar recht is om de verantwoorde bedragen te<br />
salderen en er de intentie is om tot een afwikkeling op nettobasis te komen of tegelijkertijd het<br />
actief te realiseren en de verplichting af te wikkelen.<br />
1.9. Verantwoording en waardering van<br />
financiële activa en verplichtingen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verantwoordt financiële activa en verplichtingen op basis van het doel van het<br />
aangaan van die transacties.<br />
Financiële activa<br />
Bijgevolg worden financiële activa verantwoord als activa aangehouden voor handelsdoeleinden,<br />
beleggingen, vorderingen op ba<strong>nk</strong>en en vorderingen op klanten.<br />
De waardering en de verantwoording van de resultaten hangen af van de IFRS-indeling van<br />
de financiële activa, namelijk: (a) leningen en vorderingen; (b) tot einde looptijd aangehouden<br />
beleggingen; (c) financiële activa tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening en (d) voor verkoop beschikbare financiële activa. Deze IFRS-indeling bepaalt<br />
de waardering en de verantwoording van de resultaten als volgt::<br />
• Leningen en vorderingen zijn niet-afgeleide financiële activa met vaste of bepaalbare<br />
betalingen die niet op een actieve markt zijn genoteerd. Leningen en vorderingen worden<br />
eerst gewaardeerd tegen reële waarde (inclusief transactiekosten) en vervolgens tegen<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs met behulp van de effectieve rentemethode, waarbij de periodieke<br />
amo<strong>rtis</strong>atie in de resultatenrekening wordt verantwoord.<br />
• Tot einde looptijd aangehouden beleggingen zijn instrumenten met vaste of bepaalbare<br />
betalingen en een vaste looptijd waarvan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> stellig voornemens is en in staat is deze<br />
aan te houden tot het einde van de looptijd. Deze instrumenten worden eerst gewaardeerd<br />
tegen reële waarde (inclusief transactiekosten) en vervolgens tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde<br />
kostprijs met behulp van de effectieve rentemethode, waarbij de periodieke amo<strong>rtis</strong>atie in de<br />
resultatenrekening wordt verantwoord.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
• Financiële activa tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening<br />
omvatten:<br />
(i) financiële activa aangehouden voor handelsdoeleinden, inclusief derivaten die niet voor<br />
‘hedge accounting’ in aanmerking komen, en<br />
(ii) financiële activa die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> onherroepelijk bij eerste opname of eerste toepassing van<br />
IFRS heeft aangemerkt als aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen in<br />
de resultatenrekening, omdat:<br />
- het basiscontract een in het contract besloten derivaat bevat dat anders zou moeten<br />
worden afgezonderd;<br />
- het een waarderingsinconsistentie opheft of aanzienlijk vermindert<br />
(‘rapporteringsmismatch’); of<br />
- het een portefeuille betreft van activa en verplichtingen die beheerd en gewaardeerd<br />
worden op basis van de reële waarde.<br />
• Voor verkoop beschikbare financiële activa zijn financiële activa die niet worden verantwoord<br />
als leningen en vorderingen, tot einde looptijd aangehouden beleggingen, of financiële activa<br />
gewaardeerd tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening. Voor<br />
verkoop beschikbare financiële activa worden eerst tegen reële waarde gewaardeerd (inclusief<br />
transactiekosten) en worden vervolgens gewaardeerd tegen reële waarde met opname<br />
van niet-gerealiseerde winsten of verliezen uit wijzigingen in de reële waarde in het eigen<br />
vermogen.<br />
Financiële verplichtingen<br />
Financiële verplichtingen worden verantwoord als verplichtingen aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden, schulden aan ba<strong>nk</strong>en, schulden aan klanten, schuldbewijzen, achtergestelde<br />
schulden en overige financieringen.<br />
De waardering en de verantwoording van de resultaten hangen af van de IFRS-indeling van<br />
de financiële verplichtingen, namelijk: (a) financiële verplichtingen tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening en (b) overige financiële verplichtingen. Deze IFRSindeling<br />
bepaalt de waardering en verantwoording van de resultaten als volgt:<br />
• Financiële verplichtingen tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening omvatten:<br />
(i) financiële verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden, inclusief derivaten die<br />
niet voor ‘hedge accounting’ in aanmerking komen, en<br />
(ii) financiële verplichtingen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> onherroepelijk bij eerste opname of eerste<br />
toepassing van IFRS heeft aangemerkt als aangehouden tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening, omdat<br />
- het basiscontract een in het contract besloten derivaat bevat dat anders zou moeten<br />
worden afgezonderd;<br />
- het een waarderingsinconsistentie opheft of aanzienlijk vermindert<br />
(‘rapporteringsmismatch’); of<br />
- het een portefeuille betreft van activa en verplichtingen die beheerd en gewaardeerd<br />
worden op basis van de reële waarde.<br />
• Overige financiële verplichtingen worden eerst tegen reële waarde gewaardeerd (inclusief<br />
transactiekosten) en vervolgens tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs met behulp van de effectieve<br />
rentemethode, waarbij de periodieke amo<strong>rtis</strong>atie in de resultatenrekening wordt verantwoord.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 59
60<br />
1.10. Reële waarde van financiële instrumenten<br />
De reële waarde kan gedefinieerd worden als het bedrag waarvoor een actief kan worden<br />
verhandeld of een verplichting kan worden afgewikkeld in een zakelijke, objectieve<br />
transactie tussen ter zake goed geïnformeerde, tot een transactie bereid zijnde partijen, die<br />
onafha<strong>nk</strong>elijk zijn. De reële waarde van een financieel instrument wordt bepaald op basis van<br />
gepubliceerde prijsnoteringen in een actieve markt. Indien er geen actieve markt is voor het<br />
financiële instrument, wordt de reële waarde bepaald met behulp van waarderingsmethoden.<br />
Waarderingsmethoden maken zoveel mogelijk gebruik van marktinformatie, maar worden<br />
beïnvloed door de gehanteerde veronderstellingen, zoals disconteringsvoeten en inschattingen<br />
van toekomstige kasstromen, en houden indien nodig rekening met de aanpassingen aan de<br />
opzet van het model. Dergelijke methoden bevatten marktprijzen van vergelijkbare beleggingen,<br />
contante-waardeberekeningen, optiewaarderingsmodellen en waarderingsmethoden voor markt-<br />
’multiples’. In het zeldzame geval dat het niet mogelijk is de reële waarde van een financieel<br />
instrument te bepalen, wordt het tegen kostprijs verantwoord.<br />
Bij eerste opname is de reële waarde van een financieel instrument de transactieprijs, tenzij de<br />
reële waarde blijkt uit waarneembare recente markttransacties van hetzelfde instrument, of wordt<br />
ze gebaseerd op een waarderingsmethode waarvan de variabelen alleen uit gegevens bestaan<br />
afkomstig uit waarneembare markten.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> maakt een onderscheid tussen 3 groepen van waardering tegen reële waarde,<br />
gebaseerd op de manier waarop de reële waarde bepaald wordt:<br />
• Groep 1: financiële instrumenten genoteerd op een actieve markt;<br />
• Groep 2: financiële instrumenten gewaardeerd door een waarderingsmodel e<strong>nk</strong>el op basis van<br />
obse<strong>rve</strong>erbare parameters;<br />
• Groep 3: financiële instrumenten gewaardeerd door een waarderingsmodel op basis van nietobse<strong>rve</strong>erbare<br />
parameters.<br />
De belangrijkste methoden en veronderstellingen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> hanteert bij het bepalen van de<br />
reële waarde van financiële instrumenten zijn:<br />
• De reële waarde van voor verkoop beschikbare effecten en van effecten tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening wordt bepaald met behulp van marktprijzen van<br />
actieve markten. Indien geen genoteerde prijzen in een actieve markt beschikbaar zijn, wordt<br />
de reële waarde bepaald met behulp van contante-waardeberekeningen. Disconteringsfactoren<br />
worden hierbij gebaseerd op de ‘swap cu<strong>rve</strong>’ plus een spread ter weerspiegeling van de<br />
kredietrisicokenmerken van het instrument. De reële waarde van tot de vervaldag aangehouden<br />
effecten (e<strong>nk</strong>el nodig voor de toelichting) wordt op dezelfde wijze bepaald.<br />
• De reële waarde van derivaten wordt verkregen uit actieve markten of wordt,<br />
indien van toepassing, bepaald met behulp van contante-waardeberekeningen en<br />
optie-waarderingsmodellen.<br />
• De reële waarde voor niet-beursgenoteerde ‘private equity’-beleggingen wordt geschat met<br />
behulp van de toepasselijke markt-‘multiples’ (bijvoorbeeld koers-winstverhoudingen of koerskasstroomverhoudingen)<br />
die verfijnd worden om de specifieke omstandigheden van de emittent<br />
te weerspiegelen.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
• De reële waarde van leningen wordt bepaald met behulp van contante-waardeberekeningen<br />
op basis van de huidige marginale rentevoeten die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> hanteert voor leningen van<br />
hetzelfde type. Voor leningen met een variabele rente, die frequent van prijs wijzigen en geen<br />
aanwijsbare wijziging van het kredietrisico vertonen, wordt de reële waarde benaderd door<br />
de boekwaarde. Voor het waarderen van rentevoetplafonds en vooruitbetalingsopties, die in<br />
leningen zijn opgenomen en die in overeenstemming met IFRS separaat worden verantwoord,<br />
worden optiewaarderingsmodellen gebruikt.<br />
• Voor kortlopende schulden en vorderingen wordt verondersteld dat de boekwaarde de reële<br />
waarde benadert.<br />
1.11. Waardering van activa met bijzondere<br />
waardeverminderingen<br />
Een actief heeft een bijzondere waardevermindering ondergaan wanneer zijn boekwaarde hoger<br />
is dan zijn realiseerbare waarde. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> onderzoekt zijn activa op elke balansdatum op<br />
objectieve aanwijzingen die aanleiding kunnen geven tot een bijzondere waardevermindering.<br />
De boekwaarde van activa met een bijzondere waardevermindering wordt verlaagd tot de<br />
geschatte realiseerbare waarde en het bedrag van de bijzondere waardevermindering in de<br />
lopende ve<strong>rsla</strong>gperiode wordt verantwoord in de resultatenrekening. Herstellingen, afboekingen<br />
en terugnamen van bijzondere waardeverminderingen worden in de resultatenrekening<br />
verantwoord als onderdeel van de wijziging in bijzondere waardevermindering.<br />
Indien in een volgende periode het bedrag van de bijzondere waardeverminderingen op activa,<br />
anders dan goodwill of voor verkoop beschikbare eigenvermogensinstrumenten, als gevolg<br />
van een gebeurtenis die zich voordoet na de waardevermindering daalt, dan wordt het bedrag<br />
teruggeboekt via de resultatenrekening.<br />
Financiële activa<br />
Een financieel actief (of een groep van financiële activa) heeft een bijzondere waardevermindering<br />
ondergaan als er objectieve aanwijzingen zijn voor bijzondere waardeverminderingen als gevolg<br />
van een of meer gebeurtenissen na de eerste opname van het actief. Deze tot verlies leidende<br />
gebeurtenis(sen) heeft (hebben) een effect op de geschatte toekomstige kasstromen uit het<br />
financiële actief (of groep van financiële activa) dat betrouwbaar kan worden geschat.<br />
Voor aandelen omvatten de indicatoren die objectieve aanwijzingen kunnen geven tot bijzondere<br />
waardeverminderingen onder meer het feit of de reële waarde significant beneden kostprijs is<br />
op balansdatum of gedurende een langere periode beneden kostprijs is op balansdatum. Voor<br />
gestructureerde kredietinstrumenten werden specifieke indicatoren vastgelegd. Zie toelichting<br />
18.4 Gestructureerde kredietinstrumenten.<br />
Afha<strong>nk</strong>elijk van de categorie waarin het financieel actief geclassificeerd is, wordt de realiseerbare<br />
waarde als volgt geschat:<br />
• de reële waarde door middel van een waarneembare marktprijs (voor verkoop beschikbare activa);<br />
• de contante waarde van verwachte toekomstige kasstromen verdisconteerd tegen de<br />
oorspro<strong>nk</strong>elijke effectieve rentevoet van het financieel actief (voor financiële activa tegen<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs).<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 61
62<br />
Bijzondere waardeverminderingen die worden toegerekend aan voor verkoop beschikbare<br />
eigenvermogensinstrumenten kunnen in latere periodes niet worden teruggeboekt via de<br />
resultatenrekening.<br />
Zie toelichting 1.13 Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en en vorderingen op klanten en toelichting 1.16<br />
Beleggingen<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa<br />
Zie toelichting 1.20 Goodwill en overige immateriële vaste activa.<br />
Overige activa<br />
Voor niet-financiële activa wordt de realiseerbare waarde bepaald als de hoogste van enerzijds de<br />
reële waarde verminderd met verkoopkosten en anderzijds de waarde in gebruik. De reële waarde<br />
verminderd met verkoopkosten is het bedrag dat kan worden verkregen door de verkoop van een<br />
actief in een marktconforme (‘arm’s length’) transactie tussen bewuste, bereidwillige partijen, na<br />
aftrek van verkoopkosten. De waarde in gebruik is de contante waarde van geschatte toekomstige<br />
kasstromen waarvan verwacht wordt dat ze zal voortvloeien uit het voortgezette gebruik van een<br />
actief en uit zijn vervreemding aan het einde van zijn gebruiksduur.<br />
1.12. Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Inhoud<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten omvatten liquide middelen, vrij beschikbare tegoeden<br />
bij centrale ba<strong>nk</strong>en en andere kortlopende uiterst liquide financiële instrumenten met een<br />
vervaldatum korter dan drie maanden vanaf de datum van verwerving, die onmiddellijk kunnen<br />
worden omgezet in geldmiddelen waarvan het bedrag bekend is en die geen materieel risico van<br />
waardeverandering in zich dragen.<br />
Kasstroomoverzicht<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> presenteert de kasstromen uit bedrijfsactiviteiten op basis van de indirecte methode,<br />
waarbij het nettoresultaat wordt aangepast met de gevolgen van transacties van niet-geldelijke<br />
aard, eventuele overlopende posten voor al ontvangen of toekomstige kasontvangsten of<br />
kasbetalingen uit exploitatie en posten van baten of lasten in verband met investerings- of<br />
financieringskasstromen.<br />
Ontvangen en betaalde rente worden in het kasstroomoverzicht verantwoord als kasstromen<br />
uit bedrijfsactiviteiten. Ontvangen dividenden worden in het kasstroomoverzicht verantwoord<br />
als kasstromen uit bedrijfsactiviteiten. Betaalde dividenden worden verantwoord als een<br />
financieringsactiviteit.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.13. Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en en vorderingen op<br />
klanten<br />
Classificatie<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en en klanten omvatten leningen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft geïnitieerd door<br />
rechtstreeks geld te verschaffen aan de lener of tussenpersoon, evenals bij derden aangekochte<br />
leningen die tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs worden verantwoord. Leningen, die worden geïnitieerd<br />
of aangekocht met het voornemen ze op korte termijn te verkopen of effectiseren, worden<br />
verantwoord als activa aangehouden voor handelsdoeleinden. Leningen, die worden aangemerkt<br />
als aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening of als<br />
voor verkoop beschikbaar, worden als zodanig verantwoord bij eerste opname.<br />
Verplichtingen uit hoofde van leningen waarbij een lening kan opgenomen worden binnen een<br />
tijdsbestek bepaald door een reglementering of marktconventies worden niet verantwoord in de<br />
balans.<br />
Deze categorie bevat ook de activa die geherclassificeerd zijn uit de ‘voor verkoop beschikbare’ en<br />
de ‘aangehouden voor handelsdoeleinden’ categorieën.<br />
Waardering<br />
Extra kosten en ontvangen vergoedingen voor het initiëren van leningen, die niet worden<br />
aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening, worden<br />
uitgesteld en geamo<strong>rtis</strong>eerd over de looptijd van de lening als een aanpassing van de rentebaten.<br />
Bijzondere waardeverminderingen<br />
Een individueel bijzonder waardeverminderingsverlies op een lening staat vast wanneer er<br />
objectieve aanwijzingen zijn dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet alle verschuldigde bedragen, in overeenstemming<br />
met contractuele voorwaarden, zal kunnen innen. Het bedrag van de waardevermindering<br />
is het verschil tussen de boekwaarde en de realiseerbare waarde, hetzij de contante waarde<br />
van de verwachte kasstromen door het toepassen van de oorspro<strong>nk</strong>elijke effectieve rente of,<br />
als alternatief, de waarde van de zekerheden, indien de lening door een zekerheid is gedekt,<br />
verminderd met de kosten om deze zekerheden te realiseren.<br />
Voor leningen die niet individueel onderhevig zijn aan een bijzondere waardevermindering<br />
wordt het risico gewaardeerd op basis van een portefeuille leningen met gelijkaardige<br />
kredietrisicokenmerken.<br />
Een collectieve bijzondere waardevermindering wordt verantwoord voor groepen van<br />
tegenpartijen, als gevolg van gebeurtenissen na aanvang van de lening, die collectief een<br />
waarschijnlijkheid van wanbetaling op de vervaldag met zich meebrengen dat als objectief bewijs<br />
van bijzondere waardevermindering kan worden beschouwd voor de groep van tegenpartijen,<br />
maar waarvan het nog niet mogelijk is om de bijzondere waardevermindering toe te kennen<br />
aan een individuele tegenpartij. Deze beoordeling werkt op basis van een intern ratingsysteem<br />
gebaseerd op historische gegevens en waar nodig aangepast om de juiste omstandigheden<br />
op balansdatum weer te geven. Deze beoordeling schat ook het bedrag van verlies op de<br />
desbetreffende portefeuille, waarbij rekening wordt gehouden met de trend in de economische<br />
cyclus tijdens de beoordelingsperiode.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 63
64<br />
Gebaseerd op ervaring kan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aanvullende collectieve bijzondere waardeverminderingen<br />
verantwoorden met betrekking tot de gegeven economische sector en het geografisch gebied die<br />
onderhevig zijn aan uitzonderlijke economische omstandigheden. Dit kan het geval zijn wanneer<br />
de gevolgen van deze omstandigheden niet voldoende accuraat gemeten kunnen worden om<br />
de parameters aan te passen die gebruikt worden om de collectieve waardeverminderingen te<br />
bepalen voor de desbetreffende portefeuille van leningen met gelijkaardige kenmerken.<br />
Bijzondere waardeverminderingen worden verantwoord als een daling van de boekwaarde van<br />
‘Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en’ en ‘Vorderingen op klanten’.<br />
Indien het bedrag van de bijzondere waardeverminderingen in een volgende periode afneemt<br />
en de daling objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die na de afboeking<br />
plaatsvond, moet het voorheen opgenomen bijzondere waardeverminderingsverlies worden<br />
teruggenomen.<br />
Wanneer een specifieke lening wordt geïdentificeerd als oninbaar, en alle wettelijke en<br />
procedurele middelen uitgeput zijn, wordt de lening in mindering gebracht op de daarmee<br />
verband houdende lasten van bijzondere waardevermindering; latere realisaties worden onder<br />
wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen in de resultatenrekening verantwoord.<br />
1.14. Verkoop- en terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten en<br />
uitlenen/lenen van effecten<br />
Effecten die onder een terugkoopoveree<strong>nk</strong>omst (‘repo’) vallen, blijven in de balans verantwoord.<br />
De schuld die voortvloeit uit de verplichting tot terugkoop van de activa is begrepen in<br />
‘Schulden aan ba<strong>nk</strong>en’ of ‘Schulden aan klanten’, afha<strong>nk</strong>elijk van de tegenpartij. Wanneer een<br />
terugkoopoveree<strong>nk</strong>omst is aangegaan voor handelsdoeleinden wordt de schuld verantwoord<br />
in de categorie ‘verplichtingen gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking van<br />
waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening’.<br />
Effecten, die zijn aangekocht als gevolg van een overee<strong>nk</strong>omst tot terugverkoop (‘reverse<br />
repo’) worden niet verantwoord in de balans. Het recht op de geldmiddelen van de tegenpartij<br />
wordt verantwoord als ‘Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en’ of ‘Vorderingen op klanten’, afha<strong>nk</strong>elijk van<br />
de tegenpartij. Wanneer de overee<strong>nk</strong>omst is aangegaan voor handelsdoeleinden wordt de<br />
vordering verantwoord in de categorie ‘activa gewaardeerd tegen reële waarde met verwerking<br />
van waardeveranderingen in de winst- en verliesrekening’. Het verschil tussen de verkoopprijs<br />
en de terugkoopprijs wordt verantwoord als rente en toegerekend over de looptijd van de<br />
overee<strong>nk</strong>omsten met behulp van de effectieve-rentemethode.<br />
Effecten die geleend zijn aan tegenpartijen blijven in de balans verantwoord. Naar analogie<br />
worden geleende effecten niet in de balans verantwoord. Indien geleende effecten aan derden<br />
worden verkocht, worden de opbrengsten uit de verkoop en de schuld uit de verplichting tot<br />
teruggave van de zekerheid verantwoord. De verplichting tot teruggave van de zekerheid wordt<br />
gewaardeerd tegen reële waarde en verantwoord als een verplichting aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden, met waardeveranderingen in de resultatenrekening. Geldmiddelen geleend of<br />
ontvangen bij het lenen of uitlenen van effecten worden verantwoord als ‘Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en/<br />
klanten’ of ‘Schulden aan ba<strong>nk</strong>en/klanten’.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.15. Activa en verplichtingen aangehouden<br />
voor handelsdoeleinden<br />
Een financieel actief of een financiële verplichting wordt verantwoord als aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden indien het:<br />
• verwo<strong>rve</strong>n of aangegaan is hoofdzakelijk met het doel dit actief of deze verplichting op korte<br />
termijn te verkopen of terug te kopen;<br />
• deel uitmaakt van geïdentificeerde financiële instrumenten die gezamenlijk worden beheerd en<br />
waarvoor aanwijzingen bestaan van een recent, feitelijk patroon van winstnemingen op korte termijn; of<br />
• een derivaat is (behalve een derivaat dat wordt aangewezen als een afdekkingsinstrument en<br />
het een effectieve dekking betreft).<br />
Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden worden zowel bij de eerste opname<br />
als nadien gewaardeerd tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening.<br />
De (gerealiseerde en ongerealiseerde) resultaten worden verantwoord als ‘Overige gerealiseerde<br />
en ongerealiseerde winsten en verliezen’. Rente ontvangen (betaald) op activa die wordt<br />
aangehouden voor handelsdoeleinden wordt verantwoord als rentebaten (rentelasten). Ontvangen<br />
dividenden worden verantwoord als ‘Dividenden en overige beleggingsbaten’.<br />
1.16. Beleggingen<br />
Beleggingen in effecten<br />
Het management bepaalt de geschikte verantwoording van de beleggingen in effecten op het<br />
tijdstip van de aa<strong>nk</strong>oop. Beleggingen in effecten met vaste of bepaalbare betalingen en een vaste<br />
vervaldag, met uitzondering van deze die voldoen aan de definitie van leningen en vorderingen,<br />
waarbij het management zowel van plan is als in de mogelijkheid verkeert om deze tot einde<br />
looptijd aan te houden, worden verantwoord als financiële activa aan te houden tot einde looptijd.<br />
Voor onbepaalde duur aan te houden beleggingen in effecten, die kunnen worden verkocht<br />
om te voorzien in liquiditeitsbehoeften of bij wijzigingen in de rentevoeten, wisselkoersen of<br />
aandelenprijzen, worden verantwoord als financiële activa beschikbaar voor verkoop. Beleggingen<br />
in effecten die worden verwo<strong>rve</strong>n om korte termijn winsten te genereren worden beschouwd als<br />
financiële activa aangehouden voor handelsdoeleinden. Elke andere belegging,<br />
dan beleggingen in eigenvermogensinstrumenten zonder een genoteerde marktprijs op een<br />
actieve markt en waarvan de reële waarde niet betrouwbaar kan worden vastgesteld, mag<br />
bij eerste opname worden aangemerkt als financieel instrument tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening als voldaan wordt aan een van de volgende drie<br />
voorwaarden:<br />
• het basiscontract een besloten derivaat bevat dat anders zou moeten worden afgezonderd;<br />
• het een waarderingsinconsistentie opheft of aanzienlijk vermindert (‘rapporteringsmismatch’);<br />
of<br />
• het een portefeuille betreft van activa en verplichtingen die beheerd en gewaardeerd worden<br />
op basis van de reële waarde.<br />
Wanneer een actief is aangemerkt als aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening, kan het niet meer worden overgedragen naar een andere categorie.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 65
66<br />
Beleggingen aangehouden tot vervaldatum worden verantwoord tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs<br />
onder aftrek van, indien van toepassing, bijzondere waardeverminderingen. Elk verschil tussen<br />
het bedrag van de eerste opname dat voortvloeit uit transactiekosten, eerste premies of kortingen,<br />
wordt geamo<strong>rtis</strong>eerd over de looptijd van de belegging met behulp van de oorspro<strong>nk</strong>elijke<br />
effectieve rente. Een bijzondere waardevermindering wordt opgenomen wanneer er objectieve<br />
aanwijzingen zijn dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet alle verschuldigde bedragen, in overeenstemming met<br />
de contractuele voorwaarden, zal kunnen innen. Deze bijzondere waardevermindering wordt<br />
verantwoord in de resultatenrekening.<br />
Beleggingen in effecten aangehouden voor verkoop worden verantwoord tegen reële waarde.<br />
Veranderingen in de reële waarde worden rechtstreeks verantwoord in het eigen vermogen tot het<br />
actief wordt verkocht, uitgezonderd voor het effectieve deel van de reële waarde afdekking indien<br />
het actief door een derivaat is afgedekt. Indien wordt vastgesteld dat een belegging een bijzondere<br />
waardevermindering heeft ondergaan, dan wordt de bijzondere waardevermindering verantwoord<br />
in de resultatenrekening. De ongerealiseerde verliezen die eerder werden verantwoord in het<br />
eigen vermogen worden bij beleggingen in effecten aangehouden voor verkoop, die een bijzondere<br />
waardevermindering hebben ondergaan, overgeboekt naar de resultatenrekening wanneer de<br />
bijzondere waardevermindering zich voordoet.<br />
Indien in een volgende periode de reële waarde van een voor verkoop beschikbaar schuldinstrument<br />
stijgt en de stijging objectief in verband kan worden gebracht met een gebeurtenis die na de<br />
verwerking in de resultatenrekening plaatsvond, wordt de bijzondere waardevermindering<br />
teruggenomen via de resultatenrekening. Bijzondere waardeverminderingen die worden toegerekend<br />
aan voor verkoop beschikbare eigenvermogensinstrumenten kunnen in latere periodes niet worden<br />
teruggenomen via de resultatenrekening. Indien een verdere daling in de reële waarde na het<br />
boeken van een bijzondere waardevermindering zich voordoet, wordt deze daling in de reële waarde<br />
beschouwd als een bijzondere waardevermindering en opgenomen in de resultatenrekening.<br />
Beleggingen in effecten aangehouden voor verkoop die afgedekt worden door een derivaat<br />
worden verantwoord tegen reële waarde met verantwoording van de waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening voor het effectieve deel van de reële-waardeafdekking en met<br />
waardeveranderingen in eigen vermogen voor het resterende deel.<br />
Voor handelsdoeleinden aangehouden activa en activa die zijn aangemerkt als aangehouden tegen<br />
reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening, worden verantwoord tegen<br />
reële waarde. Veranderingen in de reële waarde worden verantwoord in de resultatenrekening.<br />
Vastgoedbeleggingen<br />
Een vastgoedbelegging is vastgoed dat wordt aangehouden om huuropbrengsten of een<br />
waardestijging of beide te realiseren. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan bepaalde vastgoedbeleggingen ook voor<br />
eigen gebruik aanwenden. Indien de delen aangewend voor eigen gebruik afzonderlijk kunnen<br />
worden verkocht of geleased via een financiële lease worden die delen verantwoord als materiële<br />
vaste activa. Indien de delen aangewend voor eigen gebruik niet afzonderlijk kunnen worden<br />
verkocht dan worden de respectievelijke onroerende goederen alleen als vastgoedbeleggingen<br />
behandeld indien Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een onbelangrijk deel voor eigen gebruik aanhoudt.<br />
Vastgoedbeleggingen in aanbouw worden ook geclassificeerd als vastgoedbeleggingen.<br />
Vastgoedbeleggingen worden gewaardeerd tegen kostprijs verminderd met gecumuleerde<br />
afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen. De afschrijving wordt berekend met<br />
behulp van de lineaire methode om de kosten van de betreffende activa over hun geschatte<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
gebruiksduur te verlagen tot hun restwaarde. De restwaarde en de geschatte gebruiksduur van<br />
vastgoedbeleggingen worden afzonderlijk bepaald voor elk belangrijk onderdeel (‘component<br />
approach’) en worden op elke balansdatum opnieuw bekeken.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verhuurt zijn vastgoedbeleggingen door middel van diverse niet-opzegbare huurcontracten.<br />
Bepaalde contracten bevatten hernieuwingsopties voor diverse periodes. Als de lease-overee<strong>nk</strong>omst<br />
geclassificeerd is als een operationele lease-overee<strong>nk</strong>omst worden de huuropbrengsten als<br />
beleggingsopbrengsten lineair verantwoord over de periode waarop ze betrekking hebben.<br />
Overboekingen naar of van vastgoedbeleggingen vinden alleen plaats als, en alleen als, er een<br />
wijziging is van het gebruik:<br />
• in vastgoedbeleggingen aan het einde van het eigen gebruik of bij aanvang van een<br />
operationele lease aan een andere partij; en<br />
• uit vastgoedbeleggingen bij aanvang van het eigen gebruik of bij aanvang van ontwikkeling met<br />
het oog op verkoop.<br />
Wanneer het resultaat van een bouwcontract op betrouwbare wijze kan worden geschat, worden<br />
de contractopbrengsten en -kosten in verband met het bouwcontract verantwoord als baten<br />
respectievelijk lasten met verwijzing naar het stadium van uitvoering van de contractactiviteit op<br />
balansdatum. Wanneer het waarschijnlijk is dat de totale contractkosten hoger zullen zijn dan de<br />
totale contractopbrengsten wordt het verwachte verlies onmiddellijk verantwoord onder de lasten.<br />
1.17. Lease-overee<strong>nk</strong>omsten<br />
Een financiële lease is een lease-overee<strong>nk</strong>omst die vrijwel alle aan het eigendom van een actief<br />
verbonden risico’s en voordelen overdraagt. Het eigendom kan uiteindelijk wel of niet worden<br />
overgedragen. Een operationele lease is elke lease-overee<strong>nk</strong>omst die geen financiële lease is.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als leasinggever<br />
Activa die als gevolg van operationele lease-overee<strong>nk</strong>omsten worden geleased, worden<br />
verantwoord in de geconsolideerde balans (a) onder vastgoedbeleggingen (gebouwen) en (b)<br />
onder materiële vaste activa (materieel en motorvoertuigen). Ze worden verantwoord tegen<br />
kostprijs, verminderd met geaccumuleerde afschrijvingen en geaccumuleerde bijzondere<br />
waardeverminderingsverliezen. Leasingbaten, na aftrek van eventuele aan leasingnemers gegeven<br />
voordelen, worden lineair geamo<strong>rtis</strong>eerd over de leaseperiode. De directe aanvangskosten die<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft gemaakt, worden toegevoegd aan de boekwaarde van het geleasede actief en<br />
over de leaseperiode verantwoord onder lasten op dezelfde basis als de leaseopbrengsten.<br />
Wanneer aangehouden activa onder een financiële leaseoveree<strong>nk</strong>omst vallen dan wordt de<br />
contante waarde van de leasebetalingen en eventuele ongegarandeerde restwaarde verantwoord<br />
als vordering. Het verschil tussen de bruto-investering en de netto-investering in de lease<br />
wordt verantwoord als onverdiende financiële baten. Rentebaten uit lease-overee<strong>nk</strong>omsten<br />
worden verantwoord over de looptijd van de leaseoveree<strong>nk</strong>omst op basis van een patroon dat<br />
een constante periodieke rendementsvoet weerspiegeld op de netto-investering die uitstaat<br />
ten aanzien van financiële lease-overee<strong>nk</strong>omsten. De directe aanvangskosten die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
heeft gemaakt, worden verantwoord in de vordering van de financiële leaseoveree<strong>nk</strong>omst en<br />
over de leaseperiode toegerekend tegenover rentebaten uit lease-overee<strong>nk</strong>omsten. De geschatte<br />
ongegarandeerde restwaarden die worden gebruikt voor de berekening van de bruto-investering<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 67
68<br />
van de lessor in de lease-overee<strong>nk</strong>omst, worden regelmatig getoetst. Indien de geschatte<br />
ongegarandeerde restwaarde verminderd is, wordt de toerekening van de baten over de<br />
leaseperiode herzien en wordt elke vermindering met betrekking tot de reeds verstreken looptijd<br />
onmiddellijk opgenomen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als leasingnemer<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> sluit hoofdzakelijk operationele lease-overee<strong>nk</strong>omsten af voor de huur van materieel<br />
en terreinen en gebouwen. Betalingen als gevolg van dergelijke leasetransacties worden lineair<br />
over de looptijd van de leaseoveree<strong>nk</strong>omst geamo<strong>rtis</strong>eerd in de resultatenrekening. Wanneer<br />
een operationele lease wordt beëindigd voordat de leaseperiode is afgelopen dan worden de<br />
vergoedingen die bij wijze van boete aan de leasinggever dienen te worden betaald, verantwoord<br />
onder lasten in de ve<strong>rsla</strong>gperiode waarin de beëindiging plaatsvindt.<br />
Eventuele voordelen die van de leasinggever in verband met operationele leasetransacties<br />
zijn ontvangen, worden lineair over de leaseperiode verantwoord als een vermindering van<br />
leasinglasten.<br />
Indien de leaseoveree<strong>nk</strong>omst vrijwel alle risico’s en beloningen overdraagt die aan het bezit<br />
van het actief vasthangen, dan wordt de lease als financiële lease verantwoord en wordt het<br />
betreffende actief geactiveerd. Bij aanvang van de leaseperiode wordt het actief verantwoord<br />
tegen de reële waarde van het geleasede actief of, indien ze lager zijn, tegen de contante waarde<br />
van de minimale leasebetalingen. Het geleasede actief wordt afgeschreven over de verwachte<br />
gebruiksduur van het actief, ofwel over de leaseperiode indien deze laatste korter is, indien het<br />
niet redelijk zeker is dat de lessee aan het eind van de leaseperiode de eigendom zal verkrijgen.<br />
De overee<strong>nk</strong>omstige leaseverplichting, na aftrek van financiële kosten, wordt verantwoord onder<br />
leningen. Het rente-element van de financiële kosten wordt in de resultatenrekening over de<br />
leaseperiode ten laste genomen zodat er een constante periodieke rentevoet tot stand wordt<br />
gebracht op het resterende verplichtingsaldo voor elke ve<strong>rsla</strong>gperiode.<br />
1.18. Overige vorderingen<br />
Overige vorderingen, die voortvloeien uit de normale bedrijfsvoering en door toedoen van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> ontstaan, worden eerst tegen hun reële waarde verantwoord en daarna gewaardeerd tegen<br />
‘geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs’ op basis van de effectieve-rentemethode en onder aftrek van bijzondere<br />
waardeverminderingen.<br />
1.19. Materiële vaste activa<br />
Alle voor eigen gebruik aangehouden vastgoed en alle vaste activa worden verantwoord tegen<br />
kostprijs, verminderd met geaccumuleerde afschrijvingen (behalve voor terreinen die niet<br />
worden afgeschreven) en eventuele geaccumuleerde bijzondere waardeverminderingsverliezen.<br />
De kostprijs is het equivalent van de contante prijs die is betaald, ofwel de reële waarde van de<br />
vergoeding die is gegeven om het actief te verwe<strong>rve</strong>n op het moment van de verwerving of de<br />
bouw van het actief.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
De afschrijvingen op gebouwen worden berekend volgens de lineaire methode teneinde de kosten<br />
van die activa af te schrijven over de geschatte levensduur tot de restwaarde. De levensduur van<br />
de gebouwen is afzonderlijk bepaald voor elk belangrijk deel (componentenbenadering) en wordt<br />
elk jaareinde herzien. De vastgoedbeleggingen worden gesplitst in de volgende componenten:<br />
ruwbouw, ramen en deuren, technische uitrusting, ruwe afwerking en detailafwerking.<br />
De maximale levensduur van de componenten is als volgt:<br />
Ruwbouw 50 jaar voor kantoren en wi<strong>nk</strong>elpanden; 70 jaar voor woningen<br />
Ramen en deuren 30 jaar voor kantoren en wi<strong>nk</strong>elpanden; 40 jaar voor woningen<br />
Technische uitrusting 20 jaar voor kantoren; 25 jaar voor wi<strong>nk</strong>elpanden en 40 jaar voor woningen<br />
Ruwe afwerking 20 jaar voor kantoren; 25 jaar voor wi<strong>nk</strong>elpanden en 40 jaar voor woningen<br />
Detailafwerking 10 jaar voor kantoren, wi<strong>nk</strong>elpanden en woningen<br />
Terreinen hebben een ongelimiteerde levensduur en worden daarom niet afgeschreven.<br />
Informatica, kantoor- en andere apparatuur en motorrijtuigen worden afgeschreven over hun<br />
respectievelijke levensduur die individueel is vastgesteld.<br />
Als algemene regel worden de restwaarden nihil verondersteld.<br />
Uitgaven voor reparaties en onderhoud worden in de resultatenrekening als last verantwoord in<br />
de periode waarin de uitgaven worden gedaan. Uitgaven die de voordelen van vastgoed of vaste<br />
activa zodanig verbeteren of uitbreiden dat hun oorspro<strong>nk</strong>elijke gebruik wordt overstegen, worden<br />
geactiveerd en vervolgens afgeschreven.<br />
Financieringskosten voor de financiering van de bouw van materiële vaste activa: zie sectie 1.32<br />
Financieringskosten.<br />
1.20. Goodwill en overige immateriële vaste activa<br />
Immateriële vaste activa<br />
Een immaterieel vast actief is een identificeerbaar niet-monetair actief. Het immaterieel vast actief<br />
wordt verantwoord tegen kostprijs als het toekomstige economische voordelen zal opleveren en<br />
de kostprijs van het actief betrouwbaar kan worden bepaald.<br />
Immateriële vaste activa van onbepaalde gebruiksduur worden niet afgeschreven maar<br />
minstens eenmaal per jaar getoetst op bijzondere waardevermindering. Geïdentificeerde<br />
eventuele bijzondere waardeverminderingsverliezen worden in de resultatenrekening<br />
verantwoord. Immateriële vaste activa worden op de balans verantwoord tegen kostprijs,<br />
verminderd met eventuele geaccumuleerde afschrijving en eventuele geaccumuleerde bijzondere<br />
waardeverminderingsverliezen. De restwaarde en de geschatte gebruiksduur van immateriële<br />
vaste activa worden op elke balansdatum opnieuw bekeken. Afgezien van goodwill, heeft Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> geen immateriële vaste activa met een onbepaalde economische levensduur.<br />
Immateriële vaste activa met bepaalde gebruiksduur worden geamo<strong>rtis</strong>eerd over de geschatte<br />
gebruiksduur.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 69
70<br />
Goodwill<br />
Acquisities van ondernemingen worden verantwoord op basis van de overnamemethode. Goodwill<br />
vertegenwoordigt het positieve verschil tussen enerzijds de kostprijs van de bedrijfscombinatie<br />
(inclusief direct toerekenbare kosten) en anderzijds het belang van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in de reële waarde<br />
van de activa, verplichtingen en voorwaardelijke verplichtingen. Goodwill uit de acquisitie van<br />
een dochteronderneming wordt in de balans weergegeven. Goodwill die bij bedrijfscombinaties<br />
van vóór 1 januari 2004 is ontstaan, is in mindering gebracht op het eigen vermogen en wordt in<br />
het kader van IFRS niet geherwaardeerd. Op acquisitiedatum wordt de goodwill toegewezen aan<br />
de kasstroomgenererende eenheden die naar verwachting voordeel zullen halen uit de synergie<br />
in de bedrijfscombinatie. Goodwill wordt niet afgeschreven, maar wel getoetst op bijzondere<br />
waardevermindering op het niveau van kasstroomgenererende eenheden die de operationele<br />
segmenten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet overschrijden. Goodwill uit de acquisitie van een geassocieerde<br />
deelneming wordt verantwoord als een onderdeel van de geassocieerde deelneming.<br />
Het positieve verschil tussen enerzijds het verwo<strong>rve</strong>n belang in de netto reële waarde van de<br />
activa, verplichtingen en voorwaardelijke verplichtingen van de overgenomen partij en anderzijds<br />
de acquisitiekosten, wordt onmiddellijk in de resultatenrekening verantwoord.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> waardeert goodwill jaarlijks, of frequenter indien gebeurtenissen of wijzigingen in<br />
omstandigheden aangeven dat de boekwaarde mogelijk niet realiseerbaar is. In dat geval wordt<br />
de realiseerbare waarde bepaald voor de kasstroomgenererende eenheid waaraan goodwill is<br />
toegerekend. Indien de realiseerbare waarde van de eenheid lager is dan de boekwaarde van de<br />
eenheid dan wordt een bijzonder waardeverminderingsverlies onmiddellijk verantwoord in de<br />
resultatenrekening.<br />
In het geval van een bijzonder waardeverminderingsverlies, verlaagt Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> eerst de<br />
boekwaarde van de aan de kasstroomgenererende eenheid toegerekende goodwill en vervolgens<br />
de andere activa van de eenheid naar rato van de boekwaarde van elk actief in de eenheid. Eerder<br />
verantwoorde bijzondere waardeverminderingverliezen met betrekking tot goodwill worden niet<br />
teruggeboekt.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan de zeggenschap over een dochteronderneming in verschillende stappen verkrijgen.<br />
In dat geval wordt elke ruiltransactie door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> afzonderlijk behandeld. De kosten van<br />
elke transactie worden vergeleken met de reële waarde van elke transactie om het bedrag van<br />
goodwill te bepalen dat aan die individuele transactie verbonden is. Voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zeggenschap<br />
over de entiteit krijgt, kan de transactie worden beschouwd als belegging in een geassocieerde<br />
deelneming en verantwoord op basis van de ‘equity’-methode. In voorkomend geval wordt de<br />
reële waarde van de identificeerbare nettoactiva van de partij waarin wordt deelgenomen op de<br />
datum van elke eerste transactie bepaald door de ‘equity’-methode op de belegging toe te passen.<br />
Overige immateriële vaste activa<br />
Intern gegenereerde immateriële vaste activa<br />
Intern gegenereerde immateriële vaste activa worden geactiveerd wanneer Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> alle<br />
navolgende punten kan aantonen:<br />
• de technische uitvoerbaarheid om het immaterieel vast actief te voltooien, zodat het<br />
beschikbaar zal zijn voor gebruik of verkoop;<br />
• de intentie het immaterieel vast actief te voltooien en te gebruiken of te verkopen;<br />
• het vermogen om het immaterieel vast actief te gebruiken of te verkopen;<br />
• hoe het immaterieel vast actief waarschijnlijke toekomstige economische voordelen zal<br />
genereren;<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
• de beschikbaarheid van adequate technische, financiële en andere middelen om de<br />
ontwikkeling te voltooien en het immaterieel vast actief te gebruiken of te verkopen; en<br />
• het vermogen om de uitgaven die aan het immaterieel vast actief kunnen worden toegerekend<br />
tijdens zijn ontwikkeling betrouwbaar te waarderen.<br />
Immateriële vaste activa die ontstaan uit onderzoek en intern gegenereerde goodwill worden niet<br />
geactiveerd.<br />
Software<br />
Software voor computerhardware die zonder die specifieke software niet werkt, zoals het<br />
besturingssysteem, vormt een integraal onderdeel van de betreffende hardware en wordt<br />
behandeld als materiële vaste activa. Wanneer de software geen integraal onderdeel<br />
van de betreffende hardware uitmaakt, dan worden de kosten die zijn gemaakt tijdens de<br />
ontwikkelingsfase, waarvoor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan aantonen dat aan alle hierboven vermelde criteria<br />
voldaan is, geactiveerd als immaterieel vast actief en lineair afgeschreven over de geschatte<br />
gebruiksduur. Over het algemeen wordt dergelijke software afgeschreven over maximaal 5 jaar.<br />
Overige immateriële vaste activa met bepaalde gebruiksduur<br />
Overige immateriële vaste activa omvatten immateriële vaste activa met bepaalde gebruiksduur,<br />
zoals handelsmerken en licenties, worden doorgaans lineair over hun gebruiksduur afgeschreven.<br />
Immateriële vaste activa met bepaalde gebruiksduur worden op elke ve<strong>rsla</strong>ggevingsdatum<br />
getoetst op bijzondere waardeverminderingen. Over het algemeen hebben immateriële vaste<br />
activa een verwachte economische levensduur van maximaal 10 jaar.<br />
1.21. Vaste activa aangehouden voor verkoop en<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Vaste activa of een groep van activa en verplichtingen die door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> worden verantwoord<br />
als aangehouden voor verkoop zijn deze waarvan de boekwaarde hoofdzakelijk zal worden<br />
gerealiseerd in een verkooptransactie die naar verwachting binnen het jaar zal plaatsvinden en<br />
niet door het voortgezette gebruik ervan.<br />
Een beëindigde bedrijfsactiviteit is een onderdeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dat is afgestoten of is<br />
verantwoord als aangehouden voor verkoop en dat aan de volgende criteria voldoet:<br />
• het vertegenwoordigt een afzonderlijke belangrijke bedrijfstak of geografisch bedrijfsgebied; of<br />
• het is een onderdeel van een specifiek gecoördineerd plan om een afzonderlijke belangrijke<br />
bedrijfstak of geografisch bedrijfsgebied af te stoten; of<br />
• het is een dochteronderneming die uitsluitend is overgenomen met de bedoeling om te worden<br />
doo<strong>rve</strong>rkocht.<br />
Op activa (of groepen van activa) die als aangehouden voor verkoop worden verantwoord, wordt<br />
niet afgeschreven. Deze worden gewaardeerd tegen de laagste van de boekwaarde en reële<br />
waarde min verkoopkosten en worden afzonderlijk verantwoord op de balans.<br />
Resultaten op beëindigde bedrijfsactiviteiten worden afzonderlijk verantwoord in de<br />
resultatenrekening.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 71
72<br />
1.22. Derivaten en afdekking<br />
Opname en verantwoording<br />
Derivaten zijn financiële instrumenten zoals swaps, termijncontracten, futures en (geschreven<br />
en gekochte) opties. De waarde van dergelijke financiële instrumenten wijzigt als gevolg<br />
van veranderingen in onderliggende variabelen en derivaten vergen weinig of geen<br />
nettoaanvangsinvestering en worden op een tijdstip in de toekomst afgewikkeld.<br />
Alle derivaten worden eerst op de balans verantwoord tegen reële waarde op de transactiedatum:<br />
• derivaten aangehouden voor handelsdoeleinden in ‘Activa aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden’ en ‘Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden’<br />
• hedgingderivaten in ‘Overlopende rente en overige activa’ en ‘Overlopende rente en overige<br />
verplichtingen’.<br />
Latere wijzigingen van de reële waarde exclusief overlopende rente (‘clean fair value’) van<br />
derivaten worden in de resultatenrekening onder ‘Overige gerealiseerde en ongerealiseerde<br />
winsten en verliezen’ verantwoord.<br />
Financiële activa of verplichtingen kunnen in een contract besloten derivaten omvatten. Dergelijke<br />
financiële instrumenten worden dikwijls ‘hybride financiële instrumenten’ genoemd. Onder andere<br />
zijn hybride financiële instrumenten omgekeerde converteerbare obligaties (obligaties waarvoor<br />
de terugbetaling de vorm van aandelen kan aannemen) en/of obligaties met geïndexeerde<br />
interestbetalingen begrepen. Indien het basiscontract niet wordt verantwoord tegen reële waarde<br />
met waardeveranderingen in de resultatenrekening en de kenmerken en risico’s van het in een<br />
contract besloten derivaat niet nauw aansluiten bij die van het basiscontract dan dient het in een<br />
contract besloten derivaat te worden afgezonderd van het basiscontract en gewaardeerd tegen<br />
reële waarde als een op zichzelf staand derivaat. Reële-waardeveranderingen van het besloten<br />
derivaat worden in de resultatenrekening verantwoord. Het basiscontract wordt verantwoord<br />
en gewaardeerd door toepassing van de regels van de betreffende categorie van het financiële<br />
instrument.<br />
Indien het basiscontract echter wordt verantwoord tegen reële waarde met waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening of indien de kenmerken en risico’s van het in een contract besloten<br />
derivaat nauw aansluiten bij die van het basiscontract dan wordt het in een contract besloten<br />
derivaat niet afgezonderd en wordt het hybride financieel instrument gewaardeerd als een e<strong>nk</strong>el<br />
instrument.<br />
De af te scheiden derivaten worden naargelang het geval verantwoord als hedgingderivaten of<br />
derivaten aangehouden voor handelsdoeleinden.<br />
Afdekking<br />
Op de datum waarop een derivaat wordt afgesloten kan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dat contract aanmerken als<br />
ofwel (1) een afdekking van de reële waarde van een verantwoord actief of verplichting (reële<br />
waardeafdekking), (2) een afdekking van een netto-investering in een buitenlandse entiteit of<br />
(3) een afdekking van toekomstige kasstromen toerekenbaar aan een verantwoord actief of<br />
verplichting of een verwachte transactie (kasstroomafdekking). Afdekkingen van vaststaande<br />
toezeggingen zijn afdekkingen tegen reële waarde, uitgezonderd afdekkingen van valutarisico’s die<br />
verantwoord worden als kasstroomafdekkingen.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
Bij het begin van de transactie documenteert Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de relatie tussen afdekkingsinstrumenten<br />
en afgedekte posten, evenals de doelstelling en strategie op het vlak van risicobeheer met<br />
betrekking tot afdekkingtransacties.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> documenteert ook de beoordeling, zowel bij aanvang van de afdekking als doorlopend,<br />
in hoeverre het afdekkingsinstrument effectief is bij het compenseren van veranderingen in de<br />
reële waarde of in kasstromen van de afgedekte positie. Sinds 30 april 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de<br />
methodologie en procedures, die gebruikt worden bij het testen van de doeltreffendheid van de<br />
afdekking, in overeenstemming gebracht met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
De harmonisatie van de methodologie en procedures die gebruikt worden bij het testen van<br />
de doeltreffendheid van de afdekking met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, heeft als gevolg dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de<br />
bestaande portefeuille – en individuele afdekkingen op 30 april 2009 heeft stopgezet en nieuwe<br />
afdekkingen heeft opgestart. Het gecombineerde effect van de afschrijving (1) van de reëlewaardeaanpassingen<br />
van de afgedekte instrumenten, die deel uitmaakten van de stopgezette<br />
afdekkingen, en het (2) nieuw initieel verschil tussen de reële waarde en de boekwaarde van<br />
de afgedekte instrumenten van de nieuwe afdekkingen, wordt gespreid over de termijn van de<br />
afdekking in de rubriek ‘Ongerealiseerde winsten en verliezen’.<br />
Alleen activa, verplichtingen, vaststaande toezeggingen of heel waarschijnlijke verwachte<br />
transacties waarbij een partij van buiten Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> betrokken is, worden als afgedekte posities<br />
aangemerkt.<br />
De reële-waardeverandering van een afgedekte positie, die aan het afgedekte risico toerekenbaar is<br />
en de reële-waardeverandering van het afdekkingsinstrument in een reële-waardeafdekkingstransactie,<br />
worden verantwoord in de resultatenrekening. De reële-waardeverandering van rentedragende<br />
derivaten wordt afzonderlijk van de overlopende rente verantwoord.<br />
Indien de reële-waardeafdekking niet langer voldoet aan de hedgingcriteria of beëindigd<br />
wordt, dan wordt de aanpassing van de boekwaarde van een afgedekt rentedragend financieel<br />
instrument die uit de hedge accounting voortvloeit, afgeschreven op basis van een herberekende<br />
effectieve rentevoet op de datum waarop de afdekking wordt beëindigd.<br />
Hedge accounting op reële-waardeafdekkingen wordt toegepast met ingang van 1 januari 2005<br />
voor portefeuilleafdekkingen van renterisico’s (‘macro hedging’). In dat geval wordt een groep<br />
van financiële activa of verplichtingen bekeken in combinatie met, en in zijn geheel aangemerkt<br />
als, de afgedekte positie. Hoewel de portefeuille voor doeleinden van risicobeheer mogelijk activa<br />
en verplichtingen bevat, is het aangemerkte bedrag een bedrag van activa of een bedrag van<br />
verplichtingen.<br />
Voor macro hedges past Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de ‘ca<strong>rve</strong>d out’ versie toe van IAS 39 zoals aanvaard binnen<br />
de Europese Unie, die een aantal beperkingen en strikte voorwaarden inzake effectiviteit van<br />
zulke afdekkingen verwijdert. In deze versie wordt geen ineffectiviteit verantwoord op vervroegde<br />
terugbetalingen bij afdekking beneden het oorspro<strong>nk</strong>elijk afgedekte bedrag (de terugbetaling valt<br />
binnen de verwachte grenzen).<br />
Reële-waardeveranderingen van derivaten die zijn aangewezen en in aanmerking komen als<br />
kasstroomafdekkingen, worden in het eigen vermogen (rubriek ‘Ongerealiseerde winsten en<br />
verliezen’) verantwoord. Niet-effectieve afdekkingen worden onmiddellijk verantwoord in de<br />
resultatenrekening.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 73
74<br />
Indien de afdekking van een verwachte transactie of vaststaande toezegging tot de opname<br />
van een niet-financieel actief of een niet-financiële verplichting leidt, dan worden de winsten<br />
en verliezen die eerder in het eigen vermogen waren uitgesteld, overgeboekt van het eigen<br />
vermogen en verantwoord in de eerste waardering van dat niet-financiële actief of die nietfinanciële<br />
verplichting. Daarnaast worden in het eigen vermogen verantwoorde bedragen naar<br />
de resultatenrekening overgeboekt en als baten of lasten verantwoord in de periodes waarin de<br />
afgedekte vaststaande toezegging of verwachte transactie de resultatenrekening beïnvloedt.<br />
Dit is ook het geval indien de afdekking niet langer voldoet aan de criteria voor hedge accounting<br />
of op een andere wijze stopgezet wordt, maar de verwachte transacties of vaststaande<br />
toezeggingen wel naar verwachting zullen plaatsvinden. Indien de verwachte transacties of<br />
vaststaande toezeggingen naar verwachting niet meer zullen plaatsvinden, worden de in het eigen<br />
vermogen uitgestelde bedragen overgebracht naar de resultatenrekening.<br />
Voor afdekkingen van netto-investeringen, zie sectie 1.6 Vreemde valuta.<br />
1.23. Effectiseringen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> effectiseert verscheidene consument- en handelsgerelateerde financiële activa.<br />
Die effectiseringen kunnen de vorm aannemen van een verkoop van de betrokken activa<br />
(klassieke effectisering) of een overdracht van het kredietrisico door middel van gefinancierde<br />
kredietderivaten naar speciaal voor dat doel opgerichte ondernemingen (synthetische<br />
effectisering) of ‘SPE’s’). Deze ‘special purpose entities’ (SPE’s) geven dan verscheidene<br />
effectentranches uit ten behoeve van investeerders. De in een effectisering begrepen financiële<br />
activa worden (volledig of gedeeltelijk) niet langer verantwoord uitsluitend wanneer Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
nagenoeg alle risico’s en opbrengsten van de activa (of delen ervan) overdraagt, of wanneer<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nagenoeg alle risico’s en opbrengsten noch overdraagt noch behoudt maar geen<br />
zeggenschap over de overgedragen activa behoudt.<br />
1.24. Schuldbewijzen, achtergestelde schulden<br />
en overige financieringen<br />
Schuldbewijzen, achtergestelde schulden en overige financieringen worden eerst verantwoord<br />
tegen reële waarde onder aftrek van de directe transactiekosten. Vervolgens worden ze<br />
gewaardeerd tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs en in voorkomende gevallen wordt het verschil<br />
tussen de netto-opbrengst en de aflossingsprijs verantwoord in de resultatenrekening over de<br />
periode van de lening op basis van de effectieve-rentemethode.<br />
Schulden die in een vast aantal eigen aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kunnen worden omgezet, worden<br />
bij de eerste opname gescheiden in twee componenten: (a) een schuldinstrument en (b) een<br />
eigenvermogensinstrument. De schuldcomponent wordt eerst berekend door de reële waarde<br />
te bepalen van een soortgelijke schuld (inclusief kenmerken van in een contract besloten nieteigenvermogensgerelateerde<br />
derivaten, indien van toepassing) zonder eigenvermogenscomponent.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
De boekwaarde van het eigenvermogensinstrument, vertegenwoordigd door de conversieoptie<br />
in gewone aandelen, wordt dan bepaald door de boekwaarde van de financiële verplichting af te<br />
trekken van het bedrag van het samengestelde instrument als geheel.<br />
Preferente aandelen die verplicht op een bepaalde datum of naar keuze van de aandeelhouder<br />
aflosbaar zijn, worden verantwoord als leningen. Daarbij horen ook de preferente aandelen<br />
die een dergelijke contractuele verplichting indirect door hun voorwaarden tot stand brengen.<br />
De dividenden op die preferente aandelen worden verantwoord in de resultatenrekening als<br />
rentelasten op basis van de geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs op basis van de effectieve-rentemethode.<br />
Bij het bepalen of preferente aandelen worden verantwoord als een financiële verplichting of als<br />
een eigenvermogensinstrument, evalueert Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de specifieke rechten die aan de aandelen<br />
verbonden zijn om te bepalen of ze het basiskenmerk van een financiële verplichting vertonen.<br />
Een financiële verplichting wordt niet langer in de balans opgenomen als de financiële<br />
verplichting tenietgaat, dat wil zeggen wanneer de in het contract vastgelegde verplichting<br />
nagekomen of ontbonden wordt, dan wel afloopt. Deze voorwaarde is voldaan wanneer de<br />
debiteur zich van de verplichting ontdoet door de schuldeiser te betalen of wanneer de debiteur<br />
wettelijk ontheven wordt van de primaire verantwoordelijkheid van de verplichting door de wet of<br />
de schuldeiser. Het verschil tussen de boekwaarde van de financiële verplichting die is vervallen<br />
en de betaalde vergoeding, met inbegrip van eventueel overgedragen activa wordt in de winst-enverliesrekening<br />
opgenomen.<br />
Indien Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> eigen schulden koopt, worden die schulden uit de balans verwijderd en<br />
wordt het verschil tussen de boekwaarde van de verplichting en de betaalde vergoeding in de<br />
resultatenrekening verantwoord.<br />
1.25. Personeelsvoordelen<br />
Pensioenverplichtingen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft wereldwijd een aantal pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen en<br />
pensioenregelingen op basis van toegezegde bijdragen lopen, in overeenstemming met lokale<br />
voorwaarden of sectorgebonden praktijken. De pensioenregelingen worden over het algemeen<br />
gefinancierd via betalingen aan verzekeringsondernemingen of aan door een trustee beheerde<br />
regelingen. De betalingen worden vastgesteld door middel van periodieke actuariële berekeningen.<br />
Een pensioenregeling op basis van vaste toezeggingen is een regeling waarin een vaste toezegging<br />
aan een werknemer op pensioenleeftijd wordt vastgelegd, doorgaans afha<strong>nk</strong>elijk van een aantal<br />
factoren zoals leeftijd of dienstjaren. Een pensioenregeling op basis van toegezegde bijdragen is<br />
een regeling waarbij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> vaste bedragen afdraagt aan een aparte entiteit. Minstens een<br />
keer per jaar berekenen actuarissen de pensioenactiva en -verplichtingen.<br />
Voor pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen worden de pensioe<strong>nk</strong>osten en het<br />
daarmee verband houdend pensioenactief of -verplichting geschat op basis van de projected<br />
unit credit methode. Die methode rekent vergoedingen toe aan elke periode van diensttijd en<br />
waardeert elke periode afzonderlijk om de uiteindelijke verplichting op te bouwen. Volgens deze<br />
methode worden de kosten van het verstrekken van die voordelen in de resultatenrekening<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 75
76<br />
als last verantwoord om de pensioe<strong>nk</strong>osten te spreiden over de diensttijd van werknemers.<br />
De pensioenverplichting wordt gewaardeerd tegen de contante waarde van de geschatte<br />
toekomstige uitstromen van geldmiddelen, verdisconteerd tegen rentevoeten die gebaseerd<br />
zijn op de marktrendementen van kwalitatief hoogstaande bedrijfsobligaties waarvan de<br />
looptijd consistent is met de resterende looptijd van de betreffende verplichting, indien er<br />
geen diepe markt voor dergelijke obligaties bestaat, dan moet het marktrendement van<br />
overheidsobligaties gebruikt worden. Netto cumulatieve niet-opgenomen actuariële winsten en<br />
verliezen voor pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen die een bepaalde bandbreedte<br />
(‘corridor’) overschrijden (meer dan 10% van de contante waarde van de verplichting inzake<br />
toegezegd pensioen of 10% van de reële waarde van eventuele fondsbeleggingen) worden in de<br />
resultatenrekening verantwoord over de gemiddelde resterende diensttijd van de werknemers.<br />
Pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd worden onmiddellijk in de resultatenrekening<br />
verantwoord, behalve indien de wijzigingen aan een pensioenplan afha<strong>nk</strong>elijk zijn van het aantal<br />
werknemers dat in dienst blijft gedurende een bepaalde periode (wachtperiode of ‘vesting period’).<br />
In dat geval worden de pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd lineair geamo<strong>rtis</strong>eerd over de<br />
wachtperiode.<br />
De fondsbeleggingen die bij de pensioenverplichtingen van een entiteit behoren moeten<br />
aan bepaalde criteria voldoen om te worden verantwoord als ‘in aanmerking komende<br />
fondsbeleggingen van pensioenregelingen’. Die criteria hebben betrekking op het feit dat de<br />
fondsbeleggingen juridisch dienen los te staan van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> of de crediteuren van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Indien niet aan die criteria is voldaan, worden de fondsbeleggingen in de relevante rubriek in de<br />
balans verantwoord (beleggingen, materiële vaste activa, etc.). Indien de fondsbeleggingen aan de<br />
criteria voldoen, worden ze met de pensioenverplichting verrekend.<br />
Verrekening van de reële waarde van fondsbeleggingen met de contante waarde van de<br />
verplichtingen uit pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen kan tot een negatief bedrag<br />
leiden (een actief). In dat geval mag het verantwoorde actief niet groter zijn dan het totaal van<br />
de cumulatieve niet-verantwoorde actuariële nettoverliezen en de pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken<br />
diensttijd, en de contante waarde van economische voordelen die beschikbaar zijn in de vorm van<br />
terugbetalingen uit de regeling of verlagingen van toekomstige bijdragen aan de regeling.<br />
Voorzorgsregelingen die voordelen voor langdurige diensttijd voorzien maar geen<br />
pensioenregelingen zijn, worden gewaardeerd tegen contante waarde op basis van de projected<br />
unit credit methode.<br />
De bijdragen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan pensioenregelingen op basis van toegezegde bijdragen worden in<br />
de resultatenrekening als last verantwoord in het jaar waarop ze betrekking hebben.<br />
Andere verplichtingen na uitdiensttreding<br />
Sommige ondernemingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bieden vergoedingen na uitdiensttreding, zoals leningen<br />
tegen voordelige rentevoeten en ziekteverzekering. Om het recht op die beloningen te genieten, is<br />
het gewoonlijk verplicht dat de werknemer in dienst blijft tot en met de pensioenleeftijd en een<br />
minimumperiode in dienstverband presteert. De verwachte kosten van die beloningen worden<br />
toegerekend over de periode van tewerkstelling, op basis van een methodologie die lijkt op die<br />
voor pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen. De verplichtingen worden bepaald aan<br />
de hand van actuariële berekeningen.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
Aandelenopties en regelingen voor deelneming in aandele<strong>nk</strong>apitaal<br />
Aandelenopties en aandelen onder voorwaarden (‘restricted shares’) worden aan bestuurders<br />
en werknemers toegekend als tegenprestatie voor ontvangen diensten. De reële waarde van<br />
de ontvangen diensten wordt bepaald met verwijzing naar de reële waarde van de toegekende<br />
aandelenopties en aandelen onder voorwaarden. De vergoedingskosten worden gewaardeerd op<br />
toekenningsdatum op basis van de reële waarde van de opties en aandelen onder voorwaarden en<br />
worden verantwoord, hetzij onmiddellijk indien er geen wachtperiode (‘vesting period’) is, hetzij<br />
over de wachtperiode van de opties en aandelen onder voorwaarden.<br />
De reële waarde van de aandelenopties wordt bepaald op basis van een optiewaardering die<br />
rekening houdt met de aandele<strong>nk</strong>oers op toekenningsdatum, de uitoefenprijs, de verwachte<br />
looptijd van de optie, de verwachte volatiliteit van de onderliggende aandelen en de verwachte<br />
dividenden erop, evenals de risicovrije rentevoet over de verwachte looptijd van de optie.<br />
Leningen toegestaan tegen voorkeurtarieven<br />
Soms worden leningen aan werknemers toegestaan tegen een rentevoet die lager is dan de<br />
marktrentevoet. De contractvoorwaarden bepalen doorgaans dat dit voordeel vervalt op de<br />
pensioenleeftijd waarna overgeschakeld wordt naar de marktrentevoet. In een aantal entiteiten<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt de voorkeurrentevoet ook toegekend na de pensioenleeftijd.<br />
Voor de eerste reeks leningen wordt het verschil tussen de netto contante waarde van de leningen<br />
op basis van de voorkeurrentevoet en de netto contante waarde van de leningen op basis van de<br />
huidige marktrente op de balans verantwoord als overlopende rekening en verantwoord onder<br />
exploitatie- en administratieve kosten over de periode dat de werknemer het voordeel geniet.<br />
Wanneer de leningen doorlopen na de pensioenleeftijd en (ex-)werknemers blijven genieten van<br />
voorkeurtarieven als gevolg van hun voorbije diensttijd bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dan wordt met dat voordeel<br />
rekening gehouden bij de bepaling van de verplichtingen na uitdiensttreding andere dan pensioenen.<br />
Personeelsrechten<br />
Personeelsrechten inzake jaarlijkse toegezegde vakantiedagen en uit hoofde van langdurige<br />
diensttijd verdiende vakantiedagen worden verantwoord wanneer ze voor de werknemers<br />
opneembaar worden. Indien werknemers de hun rechtens toekomende vakantiedagen per periode<br />
einde niet hebben opgenomen, wordt hiervoor een verplichting gevormd.<br />
1.26. Voorzieningen, voorwaardelijke<br />
gebeurtenissen, verbintenissen en<br />
financiële garanties<br />
Voorzieningen<br />
Voorzieningen zijn verplichtingen met onzekerheden qua bedrag of tijdstip van betaling.<br />
Voorzieningen worden verantwoord op de balans indien er een bestaande verplichting is tot<br />
overdracht van economische voordelen, zoals kasstromen, als gevolg van gebeurtenissen in het<br />
verleden en indien op de balansdatum een betrouwbare schatting mogelijk is. Voorzieningen<br />
worden geschat op basis van alle relevante factoren en informatie die op balansdatum bestaan en<br />
worden verdisconteerd indien de tijdswaarde van geld materieel is.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 77
78<br />
Er zijn twee bijkomende voorwaarden voor het opnemen van een voorziening voor reorganisaties:<br />
• Een feitelijke verplichting: Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> moet beschikken over een gedetailleerd formeel plan<br />
dat de betreffende activiteit of het betreffende deel ervan, de belangrijkste betrokken locaties,<br />
de locatie en functie, het geschatte aantal werknemers dat zal worden schadeloosgesteld voor<br />
de beëindiging van het dienstverband, de uitgaven die hieraan zijn verbonden en het tijdstip<br />
waarop het plan zal worden uitgevoerd, beschrijft.<br />
• Een geldige verwachting: Een geldige verwachting betekent dat de betrokkenen veronderstellen<br />
dat het plan zal worden uitgevoerd. Dit betekent dat er een bewijs moet worden geleverd dat<br />
een onderneming begonnen is met het uitvoeren van de reorganisatie of dat de belangrijkste<br />
kenmerken van het plan werden meegedeeld aan de betrokkenen (bv: werknemers of<br />
werknemersvertegenwoordigers).<br />
Een reorganisatievoorziening mag uitsluitend de directe uitgaven omvatten die uit de<br />
reorganisatie voortvloeien en die geen verband houden met de toekomstige bedrijfsactiviteit<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Voorwaardelijke gebeurtenissen<br />
Voorwaardelijke gebeurtenissen zijn onzekerheden waarvan het bedrag niet met voldoende<br />
betrouwbaarheid kan worden geschat of wanneer het niet waarschijnlijk is dat betaling vereist zal<br />
zijn om de verplichting af te wikkelen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verantwoordt voorwaardelijke gebeurtenissen<br />
niet in de balans maar in de toelichting, tenzij de mogelijkheid van een uitstroom van middelen<br />
die economische voordelen in zich bergen, zeer onwaarschijnlijk is.<br />
Verbintenissen<br />
Kredietverbintenissen waarbij een lening kan worden opgenomen binnen het tijdskader dat<br />
algemeen door regelgeving of een marktconventie is vastgesteld, worden niet verantwoord.<br />
Een kredietverbintenis die aangemerkt wordt als aangehouden tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening of waarbij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in het verleden meestal<br />
de tegoeden heeft verkocht die uit de kredietverbintenissen voortvloeien, worden in de balans<br />
verantwoord tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening. Acceptaties<br />
omvatten verbintenissen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> om op klanten getrokken wissels te betalen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
verwacht dat de meeste acceptaties zullen worden afgewikkeld op hetzelfde ogenblik als de<br />
terugbetaling door de klanten. Acceptaties worden niet in de balans verantwoord en worden als<br />
verbintenissen in de toelichting verantwoord.<br />
Financiële garanties<br />
Een financiële garantie is een contract op grond waarvan de emittent verplicht is bepaalde<br />
betalingen te verrichten om de houder te compenseren voor een door hem geleden verlies omdat<br />
een bepaalde debiteur zijn betalingsverplichting uit hoofde van de oorspro<strong>nk</strong>elijke of herziene<br />
voorwaarden van een schuldbewijs niet nakomt. Deze contracten worden verantwoord als een<br />
financiële verplichting en worden gewaardeerd tegen de hoogste waarde van ofwel de contante<br />
waarde of het initieel bedrag verminderd met de afschrijvingen.<br />
Indien deze garanties betalingen voorzien als gevolg van veranderingen in een bepaalde rentevoet,<br />
effecte<strong>nk</strong>oers, grondstoffenprijs, valutakoers, index van prijzen of rentevoeten, kredietrating of<br />
kredietindex, of andere variabele, en waarbij in geval van een niet-financiële variabele deze niet<br />
specifiek is voor een van de partijen in het contract, worden die verantwoord als derivaten.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.27. Eigen vermogen<br />
Aandele<strong>nk</strong>apitaal en eigen aandelen<br />
Kosten van aandelenuitgifte<br />
Kosten die rechtstreeks toerekenbaar zijn aan de uitgifte van nieuwe aandelen of aandelenopties<br />
met uitzondering van die bij een bedrijfscombinatie, worden in mindering gebracht van het eigen<br />
vermogen na aftrek van eventuele daarmee verband houdende winstbelastingen.<br />
Andere eigen vermogenscomponenten<br />
Andere elementen die in niet-gerealiseerde resultaten worden verantwoord hebben betrekking op:<br />
• rechtstreekse verantwoording in eigen vermogen van geassocieerde deelnemingen (zie sectie<br />
1.5 Consolidatiegrondslagen)<br />
• vreemde valuta (zie sectie 1.6 Vreemde valuta)<br />
• voor verkoop beschikbare beleggingen (zie sectie 1.16 Beleggingen)<br />
• kasstroomafdekkingen (zie sectie 1.22 Derivaten en afdekking)<br />
• winstbelastingen en uitgestelde belastingen verbonden aan bovenstaande elementen<br />
1.28. Rentebaten en -lasten<br />
Rentebaten en -lasten worden verantwoord in de resultatenrekening voor alle rentedragende<br />
instrumenten (of ze nu zijn verantwoord als tot einde looptijd aangehouden, voor verkoop<br />
beschikbaar, tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening, of als<br />
derivaten) op basis van het toerekeningsbeginsel (‘accrual basis’) met behulp van de effectieverentemethode<br />
op basis van de werkelijke aa<strong>nk</strong>oopprijs inclusief directe transactiekosten.<br />
Rentebaten omvatten coupons die op instrumenten tegen vaste of vlottende rente verdiend zijn en<br />
de aangroei of amo<strong>rtis</strong>atie van agio of disagio.<br />
Wanneer de waarde van een financieel actief, met uitzondering van deze die gewaardeerd<br />
worden tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening, is verminderd<br />
tot de geschatte realiseerbare waarde, dan worden de rentebaten verantwoord op basis van de<br />
effectieve rentevoet die werd gebruikt voor het disconteren van de toekomstige kasstromen bij de<br />
bepaling van de realiseerbare waarde.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 79
80<br />
1.29. Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten<br />
en verliezen<br />
Voor financiële instrumenten die als voor verkoop beschikbaar worden verantwoord,<br />
vertegenwoordigen gerealiseerde winsten of verliezen uit verkopen en desinvesteringen het<br />
verschil tussen de ontvangen opbrengst en de initiële boekwaarde van het verkochte actief<br />
of verplichting onder aftrek van eventuele bijzondere waardeverminderingen die zouden zijn<br />
verantwoord in de resultatenrekening nadat rekening is gehouden met de impact van eventuele<br />
aanpassingen uit hoofde van hedge accounting en na de aanpassing van de overlopende intresten<br />
gebaseerd op de effectieve-rentemethode. Gerealiseerde winsten en verliezen uit verkopen<br />
worden verantwoord in de resultatenrekening in de rubriek ‘Gerealiseerde winsten (verliezen) op<br />
beleggingen’.<br />
Voor financiële instrumenten die tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening zijn verantwoord, wordt het verschil tussen de boekwaarde aan het einde van<br />
de lopende ve<strong>rsla</strong>gperiode en de vorige ve<strong>rsla</strong>gperiode verantwoord onder ‘Overige gerealiseerde<br />
en ongerealiseerde winsten en verliezen’.<br />
Voor derivaten wordt het verschil tussen de reële waarde exclusief overlopende rente (‘clean fair<br />
value’) aan het einde van de huidige ve<strong>rsla</strong>gperiode en de vorige ve<strong>rsla</strong>gperiode verantwoord<br />
onder ‘Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen’.<br />
Voorheen nog niet in het resultaat verantwoorde ongerealiseerde winsten en verliezen die<br />
rechtstreeks in het vermogen werden verantwoord, worden verantwoord in de resultatenrekening<br />
bij verwijdering of bijzondere waardeverminderingen.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
1.30. Commissiebaten<br />
Commissies als vast onderdeel van effectieve rentevoet<br />
Commissies die een vast onderdeel zijn van de effectieve rentevoet van een financieel instrument,<br />
worden over het algemeen behandeld als een aanpassing aan de effectieve rentevoet. Dat is het<br />
geval voor de commissies bij het afsluiten van een krediet, die worden ontvangen als vergoeding<br />
voor activiteiten zoals het evalueren van de financiële toestand van de kredietnemer, het<br />
evalueren en boeken van garanties, etc. en voor commissies bij het afsluiten van een krediet die<br />
worden ontvangen bij de uitgifte van tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs gewaardeerde financiële<br />
verplichtingen. Beide types van commissies worden uitgesteld en verantwoord als aanpassing<br />
van de effectieve rentevoet. Wanneer het financieel instrument wordt gewaardeerd tegen reële<br />
waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening, dan worden de commissies echter<br />
verantwoord in de resultatenrekening wanneer het instrument voor de eerste maal wordt<br />
verantwoord.<br />
Commissies verantwoord wanneer de dienst wordt verricht<br />
Commissies op verrichte diensten worden over het algemeen verantwoord als opbrengsten<br />
wanneer de dienst wordt verricht. Indien het onwaarschijnlijk is dat een bepaalde lening zal<br />
worden toegestaan en de kredietverbintenis niet wordt beschouwd als een derivaat, dan wordt de<br />
verbinteniscommissie, proportioneel over de duur van de verbintenis gespreid, onder opbrengsten<br />
verantwoord.<br />
Commissies verantwoord wanneer de onderliggende transactie wordt voltooid<br />
Commissies die voortvloeien uit (het deelnemen aan) het onderhandelen over een transactie<br />
voor een derde, worden verantwoord wanneer de onderliggende transactie wordt voltooid.<br />
Commissieopbrengsten worden verantwoord wanneer de prestatieverplichting uitgevoerd is.<br />
Commissies op kredietsyndicaties worden verantwoord als opbrengsten wanneer de<br />
syndicaatvorming afgerond is.<br />
1.31. Transactiekosten<br />
Transactiekosten worden verantwoord in de eerste waardering van financiële activa en<br />
verplichtingen, met uitzondering van die financiële activa en verplichtingen die worden<br />
gewaardeerd tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening.<br />
Transactiekosten verwijzen naar extra kosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving<br />
of vervreemding van een financieel actief of een financiële verplichting. Daarin zijn commissies<br />
die worden betaald aan agenten, adviseurs, makelaars en effectenhandelaars begrepen, evenals<br />
heffingen door de regelgevende/ toezichthoudende instanties en beurzen en diverse soorten van<br />
overdrachtsbelasting.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 81
82<br />
1.32. Financieringskosten<br />
Financieringskosten worden over het algemeen als last verantwoord in de periode waarin ze zijn<br />
gemaakt. Financieringskosten die rechtstreeks toerekenbaar zijn aan de verwerving of bouw van<br />
een actief worden, terwijl het actief in opbouw is, geactiveerd als onderdeel van de kosten van dat<br />
actief. De activering van financieringskosten dient in te gaan wanneer:<br />
• uitgaven voor het actief en financieringskosten worden gedaan; en<br />
• werkzaamheden die nodig zijn om het actief klaar te maken voor het bedoelde gebruik of de<br />
verkoop ervan in gang zijn gezet.<br />
De activering wordt beëindigd wanneer het actief vrijwel klaar is voor het beoogde gebruik of<br />
verkoop. Indien de actieve ontwikkeling voor een lange periode wordt onderbroken, dan wordt de<br />
activering opgeschort. Als de bouw in verschillende delen wordt voltooid en elk deel afzonderlijk<br />
kan worden gebruikt terwijl de bouw van andere delen wordt voortgezet, wordt de activering<br />
beëindigd voor elk deel wanneer dat deel vrijwel voltooid is.<br />
Voor een lening die met een bepaald actief samenhangt wordt de effectieve rentevoet op<br />
die lening gebruikt. In andere gevallen wordt een gewogen gemiddelde betaalde rentevoet<br />
gehanteerd.<br />
1.33. Winstbelastingen<br />
Over de ve<strong>rsla</strong>gperiode verschuldigde en verrekenbare belasting is het bedrag van verschuldigde<br />
(terug te vorderen) winstbelastingen met betrekking tot de fiscale winst (het fiscale verlies) over<br />
een periode.<br />
Uitgestelde belastingverplichtingen zijn de bedragen van toekomstige perioden te betalen<br />
winstbelastingen met betrekking tot belastbare tijdelijke verschillen.<br />
Uitgestelde belastingvorderingen zijn de bedragen van toekomstige perioden terug te vorderen<br />
winstbelastingen met betrekking tot verrekenbare tijdelijke verschillen, voorwaartse compensatie<br />
van niet-gecompenseerde fiscale verliezen en voorwaartse compensatie van ongebruikte fiscaal<br />
verrekenbare tegoeden.<br />
Winstbelasting die op winsten moet worden betaald, wordt als last verantwoord op basis van<br />
de belastingwetgeving die in elk rechtsgebied geldt in de periode waarin de winsten ontstaan.<br />
De belastingeffecten van verrekenbare winstbelastingverliezen worden verantwoord als een<br />
uitgestelde belastingvordering indien het waarschijnlijk is dat toekomstige belastbare winst<br />
aanwezig zal zijn waartegen die verliezen kunnen worden benut.<br />
Uitgestelde belastingen worden verantwoord op basis van de balansmethode op alle tijdelijke<br />
verschillen tussen de boekwaarde van de activa en verplichtingen in de Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening en hun fiscale boekwaarde uitgezonderd e<strong>nk</strong>ele beperkingen voor uitgestelde<br />
belastingsvorderingen zoals hieronder vermeldt.<br />
De tarieven waarvan het wetgevingsproces is afgesloten of grotendeels is afgesloten op de<br />
balansdatum worden gebruikt om de uitgestelde belastingen te bepalen.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
Uitgestelde belastingvorderingen worden verantwoord voor zover het waarschijnlijk is dat er<br />
voldoende toekomstige belastbare winst voorhanden zal zijn waartegen de tijdelijke verschillen<br />
kunnen worden benut.<br />
Een uitgestelde belastingverplichting wordt verantwoord voor belastbare tijdelijke verschillen<br />
die verband houden met beleggingen in dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en<br />
belangen in joint ventures, tenzij het tijdstip waarop het tijdelijke verschil wordt afgewikkeld kan<br />
worden bepaald en het waarschijnlijk is dat het tijdelijke verschil in de nabije toekomst niet zal<br />
worden afgewikkeld.<br />
Winstbelastingen en uitgestelde belastingen die betrekking hebben op herwaardering tegen reële<br />
waarde van voor verkoop beschikbare geassocieerde deelnemingen en kasstroomafdekkingen die<br />
rechtstreeks als lasten of baten in eigen vermogen worden verwerkt, worden ook rechtstreeks<br />
als baten of lasten in het eigen vermogen verantwoord en worden vervolgens samen met de<br />
uitgestelde winst of het uitgestelde verlies verantwoord in de resultatenrekening.<br />
1.34. Specifieke grondslagen voor<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de<br />
verzekeringsactiviteit<br />
Specifieke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor activa en verplichtingen die voortvloeien<br />
uit verzekeringscontracten en beleggingscontracten met een discretionair winstdelingselement uitgegeven<br />
door een verzekeringsmaatschappij worden gebruikt bij de opmaak van de Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Deze grondslagen zijn overee<strong>nk</strong>omstig IFRS 4 Verzekeringscontracten.<br />
Activa<br />
Unit-li<strong>nk</strong>ed contracten<br />
Financiële activa die technische voorzieningen, verbonden met een unit-li<strong>nk</strong>ed contracten vertegenwoordigen,<br />
worden tegen de reële waarde van de onderliggende activa verantwoord in de balans.<br />
Overlopende aquisitiekosten<br />
De kosten van nieuwe en hernieuwde verzekeringscontracten die hoofdzakelijk bestaan uit commissies,<br />
inschrijvingskosten, makelaarskosten en andere poliskosten, die variëren met en verbonden zijn<br />
aan nieuwe contracten, worden geactiveerd en afgeschreven. Overlopende acquisitiekosten worden<br />
elke periode herzien om te garanderen dat ze gerecupereerd kunnen worden op basis van een schatting<br />
van de toekomstige opbrengsten van de onderliggende contracten.<br />
Verplichtingen<br />
Levensverzekeringen<br />
Technische voorzieningen, die de verplichtingen tegenover polishouders en begunstigden<br />
vertegenwoordigen, bevatten de verplichtingen die verbonden zijn aan verzekeringscontracten<br />
met een significant verzekeringsrisico (vb. overlijden of invaliditeit) en aan beleggingscontracten<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving 83
84<br />
met een discretionair winstdelingselement. Een discretionair winstdelingselement geeft de<br />
levensverzekeringpolishouder recht op een deel van de actuele winsten als supplement op<br />
het gegarandeerde verzekerde bedrag. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft er voor gekozen de discretionaire<br />
winstdelingselementen te verantwoorden in het eigen vermogen. Verplichtingen verbonden aan<br />
beleggingscontracten zonder een discretionair winstdelingselement worden opgenomen als<br />
een depositoverplichting en verantwoord tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs. Unit-li<strong>nk</strong>ed contract<br />
verplichtingen worden in de balans gewaardeerd tegen de reële waarde van het onderliggende actief.<br />
Technische voorzieningen die de verplichtingen verbonden aan verzekeringscontracten met een<br />
significant verzekeringsrisico vertegenwoordigen, bestaan hoofdzakelijk uit wiskundige rese<strong>rve</strong>s<br />
die in het algemeen overee<strong>nk</strong>omen met de afkoopwaarde van het contract. De toekomstige<br />
verplichting wordt berekend door een ‘nettopremiemethode’ (contante waarde van de netto<br />
toekomstige kasstromen) op basis van actuariële veronderstellingen zoals bepaald op basis<br />
van ervaring uit het verleden en industriestandaarden. Deelnemingscontracten bevatten alle<br />
bijkomende verplichtingen verbonden aan contractuele dividenden of deelnemingsvoorwaarden.<br />
Toereikendheidstoets voor de verplichtingen<br />
Deze test, uitgevoerd op elke balansdatum, stelt vast of de opgenomen verplichtingen voldoende<br />
zijn door op basis van de huidige portefeuillerendementen de toekomstige kasstromen in te<br />
schatten. De toereikendheid van de verplichtingen wordt getest op het niveau van homogene<br />
productgroepen. Indien de opgenomen verplichtingen niet voldoende zijn om tegemoet te<br />
komen aan de toekomstige kasstromen inclusief de kasstromen zoals beheerskosten, besloten<br />
opties, garanties en afschrijvingen van de overlopende acquisitiekosten, zullen de overlopende<br />
acquisitiekosten afgeschreven worden en/of bijkomende verplichtingen zullen opgenomen worden<br />
gebaseerd op basis van zo goed mogelijke schattingen. Elk tekort wordt onmiddellijk verantwoord<br />
in de resultatenrekening.<br />
Shadow accounting<br />
Gerealiseerde winsten en verliezen op activa kunnen een effect hebben op een deel van<br />
of de gehele waardering van de verzekeringsverplichtingen en de verbonden overlopende<br />
acquisitiekosten.<br />
Shadow accounting is toegepast voor wijzigingen in de reële waarde van ‘voor verkoop<br />
beschikbare’ beleggingen en voor activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
en die samenhangen met, en daardoor ook een impact hebben op de waardering van<br />
verzekeringsverplichtingen. Deze wijzigingen in de reële waarde zullen daardoor geen deel<br />
uitmaken van het eigen vermogen of het nettoresultaat.<br />
Niet-levensverzekeringen<br />
Technische voorzieningen voor niet-levensverzekeringen bevatten onverdiende premierese<strong>rve</strong>s<br />
(die overee<strong>nk</strong>omen met een deel van de uitgegeven premies voor toekomstige periodes) en<br />
voorzieningen voor uitstaande claims, inclusief behandelingskosten van claims.<br />
Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving
2. Wijziging in consolidatiemethode<br />
voor joint ventures<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft besloten de grondslag voor de consolidatie van joint ventures met ingang<br />
van het tweede kwartaal van 2009 te wijzigen van de ‘equity’-methode in de proportionele<br />
consolidatiemethode. De belangrijkste joint venture van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is Ba<strong>nk</strong> van De Post, een<br />
gezamenlijke dochteronderneming van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en De Post. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft een belang van<br />
50% in deze joint venture.<br />
Onder de vorige grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving werden beleggingen in joint ventures<br />
verantwoord met gebruik van de ‘equity’-methode. Na de overname van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> door <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> op 12 mei 2009 zijn de consolidatiemethodes van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> geharmoniseerd met die<br />
van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> verantwoordt haar joint ventures met gebruik van de proportionele<br />
consolidatiemethode. De proportionele consolidatiemethode geeft een beter beeld van de inhoud<br />
en de economische betekenis van het belang van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in Ba<strong>nk</strong> van De Post.<br />
Volgens de proportionele consolidatiemethode wordt het belang van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in Ba<strong>nk</strong> van De<br />
Post nu in de hele geconsolideerde balans post voor post opgevoerd; vóór het tweede kwartaal<br />
van 2009 werd dit belang slechts onder een e<strong>nk</strong>ele balanspost opgevoerd, te weten ‘Beleggingen<br />
in geassocieerde deelnemingen en joint ventures’.<br />
Hetzelfde principe geldt voor de geconsolideerde resultatenrekening, het aandeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
in de winst of het verlies wordt nu in de hele geconsolideerde resultatenrekening post voor post<br />
opgevoerd; vóór het tweede kwartaal van 2009 werd dit aandeel slechts onder een e<strong>nk</strong>ele post<br />
opgevoerd, te weten ‘Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingen en<br />
joint ventures en overige beleggingsbaten’.<br />
De wijziging in consolidatiemethode is niet retroactief toegepast in 2008.<br />
Wijziging in consolidatiemethode voor joint ventures 85
86<br />
Onderstaande tabel geeft de bijdrage weer van Ba<strong>nk</strong> van De Post aan de geconsolideerde balans van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Wijziging in consolidatiemethode voor joint ventures<br />
Proportionele Proportionele Equity<br />
Consolidatie Consolidatie Consolidatie<br />
methode methode methode<br />
31 december 2009 31 december 2008 31 december 2008<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
145 61<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 50<br />
Vorderingen op klanten<br />
Beleggingen:<br />
- Tot einde looptijd aangehouden<br />
35 34<br />
- Voor verkoop beschikbaar<br />
- Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening<br />
- Geclassificeerd als leningen en vorderingen<br />
- Vastgoedbeleggingen<br />
3.319 3.008<br />
- Geassocieerde deelnemingen en joint ventures 84<br />
3.319 3.008 84<br />
Overige vorderingen 5 6<br />
Materiële vaste activa 7 9<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
10 6<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 9<br />
Overlopende rente en overige activa ( 2 ) ( 4 ) ( 75 )<br />
Totaal activa 3.519 3.179 9<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 1 1<br />
Schulden aan klanten 3.144 2.799<br />
Schuldbewijzen<br />
Achtergestelde schulden<br />
309 421<br />
Overige financieringen<br />
Voorzieningen<br />
56 70<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 34<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen<br />
Verplichtingen met betrekking tot vaste activa aangehouden voor verkoop<br />
( 121 ) ( 121 )<br />
Totaal verplichtingen 3.423 3.170<br />
Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders<br />
Minderheidsbelangen<br />
96 9 9<br />
Eigen vermogen 96 9 9<br />
Totaal verplichtingen en eigen vermogen 3.519 3.179 9
Onderstaande tabel geeft de bijdrage weer van Ba<strong>nk</strong> van De Post aan de geconsolideerde<br />
resultatenrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Proportionele Proportionele Equity<br />
Consolidatie Consolidatie Consolidatie<br />
methode methode methode<br />
31 december 2009 31 december 2008 31 december 2008<br />
Baten<br />
Rentebaten 126 116<br />
Rentelasten ( 73 ) ( 73 )<br />
Rentemarge 53 43<br />
Commissiebaten 17 16<br />
Commissielasten ( 30 ) ( 25 )<br />
Commissiebaten, netto ( 13 ) ( 9 )<br />
Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingenen<br />
joint ventures en overige beleggingsbaten 2<br />
Gerealiseerde winsten (verliezen) op beleggingen<br />
Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen<br />
( 8 )<br />
Overige baten 3 3<br />
Totale baten na aftrek van interestlasten 35 37 2<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen 2 ( 5 )<br />
Nettobaten 37 32 2<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 7 ) ( 7 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 5 ) ( 6 )<br />
Overige lasten ( 20 ) ( 18 )<br />
Totale lasten ( 32 ) ( 31 )<br />
Winst voor belastingen 5 1 2<br />
Winstbelastingen 1<br />
Nettowinst over de periode 5 2 2<br />
Nettowinst (verlies) op beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Nettowinst (verlies) over de periode 5 2 2<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de minderheidsbelangen<br />
Nettowinst (verlies) toewijsbaar aan de aandeelhouders 5 2 2<br />
Wijziging in consolidatiemethode voor joint ventures 87
88<br />
Overnames en desinvesteringen<br />
3. Overnames en desinvesteringen<br />
De volgende belangrijke overnames en desinvesteringen hebben plaatsgevonden in 2009 en 2008.<br />
3.1. Overname van AG Insurance<br />
Op 12 maart 2009 gingen Fo<strong>rtis</strong>, Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, de Belgische staat, de FPIM (Federale Participatie- en<br />
Investeringsmaatschappij) en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> een overee<strong>nk</strong>omst (Avenant Nr. 3 van het Protocole<br />
d’Accord) aan. Volgens deze overee<strong>nk</strong>omst heeft Fo<strong>rtis</strong> Insurance N.V. 157.822 gewone aandelen van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Insurance Belgium, goed voor 25% plus één aandeel, overgedragen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voor een<br />
totaalbedrag van EUR 1.375 miljoen.<br />
De overname werd op 12 mei 2009 afgerond en de naam Fo<strong>rtis</strong> Insurance Belgium werd op 22 juni<br />
2009 gewijzigd in AG Insurance.<br />
Naast deze overdracht van aandelen voorziet de overee<strong>nk</strong>omst ook in een strategisch<br />
samenwerkingsverband tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de verzekeringsactiviteiten van de groep Fo<strong>rtis</strong>.<br />
AG Insurance wordt door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beschouwd als een geassocieerde deelneming en zal daarom<br />
worden verantwoord volgens de ‘equity’-methode. De reële waarde van de netto-activa in AG<br />
Insurance bedroeg EUR 990 miljoen en de verantwoorde goodwill bedroeg EUR 385 miljoen.<br />
3.2. Overige overnames<br />
In 2009 zijn er geen andere belangrijke overnames gedaan. De overnames die in 2008<br />
plaatsvonden waren:<br />
Kwartaal Verwervings- Percentage<br />
Geactiveerde<br />
immateriele<br />
Naam aangekocht bedrijf overname bedrag verkregen activa Goodwill Segment<br />
ABN Amro Asset Management Holding (AAAMH) Q2 2008 4.105 100 514<br />
3.358 Asset Management<br />
De bedragen inzake de geactiveerde immateriële vaste activa en de goodwill zijn de<br />
oorspro<strong>nk</strong>elijke bedragen geconverteerd in euro, rekening houdend met noodzakelijke wijzigingen<br />
in de waardebepaling van een overgenomen onderneming indien deze voorlopig was bepaald<br />
aan het eind van de periode waarin de overname heeft plaatsgevonden. Latere wijzigingen ten<br />
gevolge van koers- en andere verschillen zijn niet inbegrepen. De overnames hadden geen<br />
noemenswaardig effect op de financiële positie en prestaties van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.
3.3. Desinvesteringen<br />
In augustus 2009 verkocht Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV het belang in Fo<strong>rtis</strong> Clearing Americas LLC (Segment:<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing) aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Global Clearing N.V. (een dochteronderneming van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Nederland NV) voor een totaalbedrag van USD 120 miljoen. Dit resulteerde in een nettoverlies van<br />
EUR 17 miljoen.<br />
In oktober 2009 verkocht Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV het belang in Fondo Nazca Fund II, F.C.R., FCM Private<br />
Equity II S.L. (Segment: Merchant Ba<strong>nk</strong>ing) aan Alpinvest Partners voor een totaalbedrag van EUR<br />
53 miljoen. Daarnaast verkocht Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV het belang in Nazca Capital CGECR aan leden van<br />
het managementteam voor een bedrag van EUR 0,2 miljoen. Deze verkopen resulteerden in een<br />
nettowinst van EUR 12 miljoen.<br />
In december 2009 verkocht Banque Générale du Luxembourg SA, een dochteronderneming van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, haar belang van 25,04% in Fo<strong>rtis</strong> Intertrust Group Holding SA (Segment: Merchant<br />
Ba<strong>nk</strong>ing) aan WPEF IV Holding Coöperatief W.A. voor een bedrag van EUR 122 miljoen. Dit<br />
resulteerde in een nettowinst van EUR 30 miljoen.<br />
De belangrijke desinvestering in 2008 was de verkoop van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding) –<br />
FBN(H)- en haar dochterondernemingen en deelnemingen. Deze desinvestering omvatte ook de<br />
deelneming in RFS Holdings B.V., de entiteit waarin de overname van de activiteiten van ABN<br />
AMRO werd uitgevoerd.<br />
Overnames en desinvesteringen 89
3.4. Activa en verplichtingen van acquisities en<br />
desinvesteringen<br />
In de onderstaande tabel zijn de activa en verplichtingen als gevolg van acquisities en desinvesteringen van<br />
dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en joint ventures per datum van de acquisitie of desinvestering<br />
weergegeven.<br />
90<br />
2009 2008<br />
Acquisities Desinvesteringen Acquisities Desinvesteringen<br />
Activa en verplichtingen van acquisities en verkopen<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 10 ( 1.378 ) 501 ( 10.398 )<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden ( 29.994 )<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 5 ( 5 ) 1 ( 25.539 )<br />
Vorderingen op klanten 37 ( 531 ) 31 ( 142.295 )<br />
Beleggingen 1.454 ( 98 ) 411 ( 31.131 )<br />
Overige vorderingen 1 ( 130 ) 66 ( 2.899 )<br />
Materiële vaste activa ( 4 ) 3 ( 388 )<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 4 ( 6 ) 2.670 ( 161 )<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 15 ) 1.685 ( 258 )<br />
Overlopende rente en overige activa 2 ( 3 ) 162 ( 7.361 )<br />
Totaal activa 1.513 ( 2.170 ) 5.530 ( 250.424 )<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 23 ( 51.142 )<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 67 ( 28 ) 888 ( 11.371 )<br />
Schulden aan klanten 29 ( 1.927 ) 1 ( 46.519 )<br />
Schuldbewijzen ( 19.204 )<br />
Achtergestelde schulden ( 3.333 )<br />
Overige financieringen 1 ( 286 )<br />
Voorzieningen ( 1 ) 83 ( 56 )<br />
Actuele en uitgestelde belastingen ( 2 ) 241 ( 659 )<br />
Vaste passiva aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 4 )<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen 8 245 150 ( 95.178 )<br />
Totaal verplichtingen 104 ( 1.717 ) 1.387 ( 227.748 )<br />
Minderheidsbelangen 56 8 ( 213 )<br />
Netto verwo<strong>rve</strong>n activa / Netto vervreemde activa 1.409 ( 509 ) 4.135 ( 22.463 )<br />
Negatieve goodwill<br />
Totaal winst (verlies) bij beëindiging bedrijfsactiviteiten (bruto)<br />
Belasting op resultaat beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
46 ( 9.092 )<br />
Total winst (verlies) op beëindigde bedrijfsactiviteiten, na belasting 46 ( 9.092 )<br />
Geldmiddelen aangewend voor acquisities/ ontvangen bij verkopen:<br />
Totaal aa<strong>nk</strong>oopprijs /verkoopopbrengst ( 1.409 ) 555 ( 4.135 ) 13.371<br />
Minus: verwo<strong>rve</strong>n/vervreemde geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Minus: vergoeding in natura<br />
10 ( 1.378 ) 501 ( 10.398 )<br />
Geldmiddelen aangewend voor acquisities/ ontvangen bij verkopen ( 1.399 ) ( 823 ) ( 3.634 ) 2.973<br />
Overnames en desinvesteringen
4. Vaste activa aangehouden voor verkoop<br />
en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
4.1. Beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten<br />
Op 12 en 13 mei 2009 verwierf <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> de zeggenschap<br />
over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV door de overname van 74,93% van<br />
de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en 16% van de aandelen<br />
van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. (‘BGL’). Onmiddellijk nadat <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> de zeggenschap over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV had verwo<strong>rve</strong>n,<br />
werd een mondiaal integratieproject opgestart voor de<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep. De<br />
hoofddoelen van het mondiaal integratieproject zijn beide<br />
groepen te consolideren en te integreren, de groepsstructuur<br />
te stroomlijnen en te vereenvoudigen, synergie te<br />
bereiken tussen de diverse activiteiten van elke groep en<br />
mogelijkheden voor waardecreatie te identificeren. Een<br />
aantal transacties tussen verschillende dochters van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> S.A. (‘<strong>BNP</strong>P’) en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV worden uitgevoerd in<br />
de context van integratie van bepaalde activiteiten van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV binnen bepaalde activiteiten van of <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
De economische overdrachtsdatum voor de bovenvermelde<br />
transacties is vastgesteld op 1 januari 2010. Afha<strong>nk</strong>elijk<br />
van goedkeuring van de toezichthouders en andere<br />
organisatorische beperkingen in de diverse betrokken<br />
rechtsgebieden zullen deze integratietransacties naar<br />
verwachting uiterlijk 31 december 2010 worden afgerond.<br />
Bijkomende informatie over de transacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
is terug te vinden in de sectie ‘Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009<br />
(niet-geconsolideerd), Informatie met betrekking tot Artikel<br />
524 van het wetboek van Vennootschappen.’<br />
Naast deze integratietransacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> hield Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009 e<strong>nk</strong>ele andere posities aan die ze<br />
eerder wil verkopen dan aan te houden voor continu gebruik.<br />
Het gaat voornamelijk over entiteiten van vermogensbeheer<br />
die niet tot de kern business behoren en e<strong>nk</strong>ele kleinere<br />
entiteiten.<br />
Deze transacties kwalificeren als vaste activa aangehouden<br />
voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten onder IFRS<br />
5, Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten.<br />
De activa en verplichtingen van deze entiteiten werden<br />
in de geconsolideerde balans per 31 december 2009<br />
respectievelijk geherclassificeerd en verantwoord onder<br />
afzonderlijke lijnen ‘Activa aangehouden voor verkoop’ en<br />
‘Verplichtingen met betrekking tot activa aangehouden voor<br />
verkoop’, vergelijkende informatie werd niet aangepast in<br />
overeenstemming met IFRS 5.<br />
De baten en lasten van deze entiteiten warden<br />
geherclassificeerd en verantwoord onder een<br />
afzonderlijke lijn ‘Nettowinst (verlies) op de beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten’, vergelijkende informatie werd niet<br />
aangepast in overeenstemming met IFRS 5.<br />
4.1.1. Verrichtingen met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
De verrichtingen tussen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. (‘<strong>BNP</strong>P’) en<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV worden hieronder per business line en<br />
geografische aanwezigheid beschreven.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Azië<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Azië bestaat uit een aantal bijkantoren en<br />
dochterondernemingen, met inbegrip van een ‘wealth<br />
management’-dochter in Hong Kong. Het is voornamelijk<br />
een verkoop- en tradingverrichting, met ‘corporate<br />
ba<strong>nk</strong>ing’- en ‘structured lending’-activiteiten. Ze situeert<br />
zich in verschillende sectoren, zoals grondstoffen, transport<br />
en energie (waar ze een van de marktleiders is) en ‘global<br />
markets’-transacties met institutionele en retailklanten.<br />
Het doel van de transactie bestaat erin om Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV uit geografische regio’s te laten stappen die niet tot<br />
de kern business behoren. De verrichtingen beogen een<br />
maximalisatie van de rentabiliteit van de geïntegreerde<br />
groep door de uitbouw van een sterkere speler in Azië en<br />
synergieën, het aanbieden van een grotere productenscala<br />
aan de klanten en het bekomen van schaalvoordelen.<br />
De transactie bestaat uit vijf subtransacties in de vorm van<br />
activatransacties en twee subtransacties in de vorm van<br />
aandelentransacties. Deze subtransacties zijn nodig omdat<br />
de diverse activa van Fo<strong>rtis</strong> Asia Merchant Ba<strong>nk</strong>ing zich<br />
in verschillende rechtsgebieden bevinden (China, Taiwan,<br />
Singapore, Hong Kong en <strong>Ja</strong>pan).<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord-Amerika<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord-Amerika is een full-service<br />
merchant ba<strong>nk</strong> wiens activiteiten in transitie zijn. Haar<br />
tradingstrategie is geëvolueerd van proprietary trading<br />
naar verkoopgeoriënteerde, meer klantgerichte activiteiten.<br />
De omvang van de lending business wordt momenteel<br />
aangepast, inclusief een grote positie in energie-,<br />
grondstoffen- en tradingmaatschappijen. In het verleden<br />
heeft ze deelgenomen in de markten van collateralised debt<br />
obligations (CDOs) en collateralised loan obligations (CLOs).<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 91
De ‘merchant ba<strong>nk</strong>ing’-activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Noord-Amerika werden sterk beïnvloed door de negatieve<br />
marktomstandigheden. De integratie van de activiteiten<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord-Amerika in de globale <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>structuur<br />
heeft tot doel om de positie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
te stabiliseren, de perspectieven voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord-<br />
Amerika te verbeteren en synergieën en schaalvoordelen te<br />
creëren.<br />
De algemene structuur van de transactie bestaat uit<br />
een verkoop door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> of<br />
een dochter of bijkantoor van (i) enerzijds bepaalde<br />
ba<strong>nk</strong>activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV in een aantal Noord-<br />
Amerikaanse bijkantoren, en (ii) anderzijds de aandelen<br />
die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV (of deelnemingen) in bepaalde<br />
deelnemingen bezit. De transactie bestaat uit een aantal<br />
subtransacties.<br />
Alle activa van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord-Amerika worden<br />
overgedragen naar <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> of een dochter of bijkantoor<br />
behalve (i) de zogenaamde ‘portefeuille IN’-activa, namelijk<br />
de gestructureerde kredieten gewaarborgd door de<br />
Belgische Staat die ondergebracht blijven in Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV om van de waarborg te kunnen genieten uit hoofde<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, in toepassing van de akkoorden tussen<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en de Belgische Staat, en (ii) de container-,<br />
spoorweg- en chassis-activa van Principal Finance<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> VK<br />
De ‘merchant ba<strong>nk</strong>ing’-activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> VK<br />
richten zich op verkoop en trading, kredietverlening en<br />
structured financing en omvatten een kleine private<br />
ba<strong>nk</strong>ing. Ze omvatten een bijkantoor (Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
London Branch), die ook een aantal voor een bijzonder<br />
doel opgerichte entiteiten (SPE’s) aanhouden via een<br />
holdingmaatschappij Camomile Inv. UK Ltd) en twee<br />
dochterondernemingen (Fo<strong>rtis</strong> Private Investment<br />
Management Ltd en haar dochter FPIM Nominees Ltd<br />
(samen ‘FPIM’)).<br />
De ‘merchant ba<strong>nk</strong>ing’-activiteiten van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> VK worden sterk beïnvloed door de negatieve<br />
marktomstandigheden. De transactie beoogt een<br />
stabilisering van de positie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en een<br />
verbetering van de performance en competitiviteit en een<br />
verhoging van de cross-sellingopportuniteiten.<br />
De algemene structuur van de transactie bestaat uit de<br />
verkoop van de activa van investment ba<strong>nk</strong>ing en private<br />
ba<strong>nk</strong>ing en de integratie van de activa en verplichtingen<br />
92<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV London Branch met de dochters van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
De transactie omvat een aantal subtransacties:<br />
(i) verkoop tegen cash van Fo<strong>rtis</strong> Private Investment<br />
Management Ltd. (‘FPIM’) aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Wealth<br />
Management SA<br />
(ii) verkoop van bepaalde activa en verplichtingen<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV London Branch (inclusief de<br />
Camomile SPE’s) aan de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> UK Branch in<br />
ruil voor obligaties.<br />
De overdracht van bepaalde activa en verplichtingen<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV London Branch aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> is<br />
uitgevoerd onder Part VII van de Financial Services and<br />
Markets Acts 2000. Onder Part VII ‘FSMA ba<strong>nk</strong>ing business<br />
transfer scheme’, die doorgaans zes tot negen maanden in<br />
beslag neemt vanaf de aanvraag voor de rechtba<strong>nk</strong>, gebeurt<br />
de transfer bij wet en zijn individuele overdrachten van<br />
activa en verplichtingen niet vereist. <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> verwerft<br />
de wettelijke eigendom op de datum vastgelegd door de<br />
rechtba<strong>nk</strong>. De effectieve datum van de ‘FSMA transfer<br />
scheme’ wordt niet voor juni 2010 verwacht.<br />
Een ‘master transfer agreement’ tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV London Branch en de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> UK Branch<br />
voorziet dat de betaling van alle overdrachten van<br />
business(onderdelen), hetzij onder Part VII ‘FSMA ba<strong>nk</strong>ing<br />
business transfer scheme’ dan wel als gevolg van<br />
individuele overdrachten, dienen te gebeuren in de vorm<br />
van obligaties uit te geven door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> UK Branch aan<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV London Branch.<br />
De transactie behelst niet (i) de hypotheekportefeuille van<br />
de ‘private ba<strong>nk</strong>ing’-activiteiten, (ii) de businesssegmenten<br />
Commercial Ba<strong>nk</strong>ing, Supply Chain & Cash Management,<br />
Global Trade Services, SFS-Other, Corporate Ba<strong>nk</strong>ing,<br />
CPB-Other, Private Equity en PB Concorde Mortgages<br />
en (iii) de Britse entiteiten in de Fo<strong>rtis</strong> Lease Groep en<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management als onderdeel van andere<br />
integratietransacties.<br />
Vermogensbeheer<br />
De transactie beoogt het vergemakkelijken en<br />
versnellen van de integratie van de overlappende<br />
vermogensbeheeronderdelen van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV door het samenvoegen van bepaalde entiteiten<br />
van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, vooral <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Investment Partners S.A. (‘<strong>BNP</strong>P IP’) en Fo<strong>rtis</strong> Investments<br />
Management NV (‘FIM’).
De structuur van de transactie omvat de aa<strong>nk</strong>oop van 100%<br />
van de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Investment Management NV<br />
door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners S.A. De aandelen van<br />
FIM worden momenteel aangehouden door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
(84.67%) en BGL (15.33%). Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
zullen vervolgens een bedrag gelijk aan de ontvangen<br />
aa<strong>nk</strong>oopprijs gebruiken om in te schrijven op een kapitaalverhoging<br />
van <strong>BNP</strong>P IP, als resultaat waarvan het bezit aan<br />
aandelen <strong>BNP</strong>P IP van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
33.33% + 1 aandeel (d.w.z. een blokkeringsminderheid) zou<br />
zijn van het totale uitstaande aandele<strong>nk</strong>apitaal van <strong>BNP</strong>P IP.<br />
Van de aandelen <strong>BNP</strong>P IP zou dan 28,23% worden gehouden<br />
door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en 5,11% door BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
FIM is een holdingvennootschap die momenteel 100% van<br />
de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Investments Management Belgium<br />
NV, Fo<strong>rtis</strong> Investments Management France S.A. en Fo<strong>rtis</strong><br />
Investments Management Luxembourg S.A. bezit. FIM heeft<br />
ook een aantal andere dochterondernemingen evenals een<br />
deelneming in Fo<strong>rtis</strong> Investments NL Holding (en deelnemingen)<br />
en e<strong>nk</strong>ele andere entiteiten. Vermogensbeheeronderdelen<br />
van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> die niet gecontroleerd worden door <strong>BNP</strong>P<br />
IP vallen buiten de transactie (BMCI Gestion, TEB Asset<br />
Management, FFTW, Fridson Investment Advisors, Malbec<br />
Partners en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Private Equity).<br />
Artemis en Montag & Caldwell maken geen onderdeel<br />
uit van de transactie. Deze onafha<strong>nk</strong>elijke niet-kern<br />
vermogensbeheerentiteiten, die rechtstreeks worden<br />
aangehouden door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, zullen verkocht worden<br />
aan derde partijen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fra<strong>nk</strong>rijk<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque Fra<strong>nk</strong>rijk is een Franse ba<strong>nk</strong> die actief<br />
is in retail, commercial en private ba<strong>nk</strong>ing (allemaal<br />
onderdeel van een nichestrategie rond ondernemers en<br />
kleine vennootschappen). Alhoewel Fo<strong>rtis</strong> Banque Fra<strong>nk</strong>rijk<br />
een erkende positie bekleedt als kredietinstelling voor<br />
individuelen en kleine en middelgrote ondernemingen, is ze<br />
nog steeds een bescheiden speller op de Franse markt.<br />
De transactie omvat een verkoop, waarbij <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
S.A. de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Banque France S.A. koopt van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en daarmee indirecte zeggenschap verwerft<br />
over een aantal dochterondernemingen van Fo<strong>rtis</strong> Banque<br />
France S.A., terwijl de overige juridische entiteiten waarover<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque France S.A. de zeggenschap heeft of die zij<br />
heeft opgezet, buiten deze transactie worden gehouden.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque France S.A. zou vervolgens via een fusie<br />
opgaan in <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Bovendien zal Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV haar belang van 96,85% in<br />
Fimagen Holding SA verkopen aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Italië<br />
Het Italiaanse bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is een kleine speler<br />
op de Italiaanse ba<strong>nk</strong>markt, vooral gericht op internationaal<br />
gerichte kleine en middelgrote ondernemingen. <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> is sterk aanwezig op de Italiaanse markt via Banca<br />
Nazionale del Lavoro SpA (‘BNL’), een 100-procents dochter<br />
van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en de zesde grootste ba<strong>nk</strong> van Italië.<br />
Gezien de sterke aanwezigheid van BNL worden de vier business<br />
lines (Private Ba<strong>nk</strong>ing, Commercial Ba<strong>nk</strong>ing, Specialized<br />
Financial Services and Merchant Ba<strong>nk</strong>ing) en de ondersteunende<br />
functies van het Italiaanse bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
geïntegreerd in BNL met hun respectievelijke tegenpartij.<br />
De transactie omvat een verkoop van de activa en<br />
verplichtingen van het Italiaanse bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> op ‘going concern’-basis tegen contanten waarna de<br />
registratie van het bijkantoor wordt ingetrokken.<br />
De transactie omvat niet Fo<strong>rtis</strong> Lease SPA, als onderdeel<br />
van een afzonderlijke integratietransactie, en de 10%<br />
deelneming in de genoteerde vennootschap Banca Inter<br />
Mobiliare, actief in private ba<strong>nk</strong>ing, die eigendom blijft van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque Suisse is een volledige dochter van BGL die<br />
e<strong>nk</strong>el ‘wealth management’-activiteiten in Zwitserland<br />
uitoefent. <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Suisse is een volledige dochter van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> die ‘structured finance’-, markt- en ‘wealth<br />
management’-activiteiten uitoefent.<br />
Door de samenvoeging van Fo<strong>rtis</strong> Banque Suisse en<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Suisse wordt een eengevormd en attractief<br />
‘wealth management’-geheel gecreëerd met een sterk<br />
klantenbestand en met voldoende kritische massa op<br />
de Zwitserse markt. Het moet ook bijkomende ‘wealth<br />
management’-diensten en –producten creëren evenals<br />
mogelijkheden tot cross-selling en servicing.<br />
De transactie omvat een verkoop van alle aandelen van<br />
BGL in Fo<strong>rtis</strong> Banque Suisse aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Suisse<br />
tegen contanten. Fo<strong>rtis</strong> Banque Suisse zal vervolgens<br />
samengevoegd worden met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Suisse.<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 93
Fo<strong>rtis</strong> Lease Group-transactie die in 2009 niet<br />
kwalificeert als aangehouden voor verkoop en<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Om de leaseactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Lease Group (‘FLG’) te<br />
integreren in <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group (‘BPLG’) wordt een<br />
aandelentransactie uitgevoerd tot vorming van een nieuwe<br />
subgroep FLG/BPLG.<br />
De transactie bestaat uit de overdracht van de<br />
respectievelijke aandelen die <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en Omnium<br />
de Gestion et de Développement Immobilier (‘OGDI’)<br />
aanhouden in <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group aan Fo<strong>rtis</strong> Lease<br />
Group NV. Als vergoeding zal Fo<strong>rtis</strong> Lease Group aandelen<br />
uitgeven die proportioneel met het aantal door hen<br />
overgedragen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group-aandelen zullen<br />
worden toegewezen aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en OGDI.<br />
Als gevolg van de transactie verliest BGL zeggenschap in<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Group en wordt haar belang verminderd tot<br />
33.33% + 1 aandeel in Fo<strong>rtis</strong> Lease Group. <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A.<br />
en OGDI hebben de resterende aandelen in bezit.<br />
IFRS 5 Vaste activa aangehouden voor verkoop en<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten bepaalt dat activa of<br />
een groep activa als aangehouden voor verkoop dienen<br />
geclassificeerd indien de boekwaarde hoofdzakelijk zal<br />
worden gerealiseerd in een verkooptransactie en niet door<br />
het voortgezette gebruik ervan. Om controle te verwe<strong>rve</strong>n<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Lease Group heeft <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> een inbreng in<br />
natura uitgevoerd waarbij ze vergoed wordt door de uitgifte<br />
van aandelen door Fo<strong>rtis</strong> Lease Group aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en<br />
OGDI. Vermits BGL niet deelneemt in de kapitaalverhoging<br />
vermindert haar belang in Fo<strong>rtis</strong> Lease Group. Zulke<br />
transactie is geen verkooptransactie voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (en<br />
BGL) en daardoor is IFRS 5 in 2009 niet van toepassing.<br />
94<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
4.1.2. Transacties met nietverbonden<br />
partijen<br />
Niet-kern vermogensbeheermaatschappijen<br />
Niet-kern vermogensbeheermaatschappijen omvatten<br />
entiteiten die in 2008 verwo<strong>rve</strong>n werden van ABN AMRO<br />
Asset Management en door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als te verkopen<br />
worden beschouwd. Het gaat om de volgende entiteiten:<br />
Artemis en Montag & Caldwell (M&C). Deze entiteiten<br />
worden op de balans van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009<br />
in de rubriek activa en verplichtingen aangehouden voor<br />
verkoop opgenomen.<br />
Overige entiteiten<br />
De overige entiteiten omvatten Fo<strong>rtis</strong> Lease Danmark en<br />
Captive Finance Norway/Sweden, die geen deel uitmaken<br />
van de bovengenoemde Fo<strong>rtis</strong> Lease Group-transactie.
4.2. Belangrijkste categorieën van activa en<br />
verplichtingen aangehouden voor verkoop<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bezit verscheidene activa per 31 december 2009 aangehouden voor verkoop<br />
eerder dan voor voortgezet gebruik. Deze activa worden geclassificeerd in de balans als activa<br />
aangehouden voor verkoop en verplichtingen met betrekking tot activa aangehouden voor verkoop.<br />
De samenstelling van de activa aangehouden voor verkoop en verplichtingen met betrekking tot<br />
activa aangehouden voor verkoop per 31 december 2009 is als volgt:<br />
31 december 2009<br />
Totaal<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 5.068<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 3.872<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 1.603<br />
Vorderingen op klanten 35.002<br />
Beleggingen 1.766<br />
Overige vorderingen 4.514<br />
Totaal activa 51.825<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 3.121<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 7.629<br />
Schulden aan klanten 20.406<br />
Schuldbewijzen, Achtergestelde schulden en Overige financieringen 8.555<br />
Voorzieningen en Overige verplichtingen 2.593<br />
Totaal verplichtingen 42.304<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 95
4.2.1. Transacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
De volgende tabellen tonen de samenstelling van de activa aangehouden voor verkoop en verplichtingen met betrekking tot<br />
activa aangehouden voor verkoop voor de entiteiten die onderdeel uitmaken van de integratietransacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
96<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
31 december 2009<br />
Asset<br />
Azië Noord Amerika UK Management<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 165 1.853 198 1.311<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 1.343 1.902 578 13<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 916 180 302 1<br />
Vorderingen op klanten 5.748 11.026 6.063 170<br />
Beleggingen 613 274 65 299<br />
Overige vorderingen 883 736 410 1.615<br />
Totaal activa 9.668 15.971 7.616 3.409<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 852 1.793 444 1<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 3.775 1.702 1.561 46<br />
Schulden aan klanten 2.310 5.229 4.342 3.849<br />
Schuldbewijzen, Achtergestelde schulden en Overige financieringen 64 5.895 2.381<br />
Voorzieningen en Overige verplichtingen 603 519 307 437<br />
Totaal verplichtingen 7.604 15.138 9.035 4.333<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
31 december 2009<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Fra<strong>nk</strong>rijk Italië Zwitserland<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 110 34 1.281<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 6 5 25<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 190 12 1<br />
Vorderingen op klanten 7.825 2.924 1.232<br />
Beleggingen 513 2<br />
Overige vorderingen 281 198 40<br />
Totaal activa 8.925 3.173 2.581<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 6 1 24<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 171 1 373<br />
Schulden aan klanten 3.222 298 1.156<br />
Schuldbewijzen, Achtergestelde schulden en Overige financieringen 215<br />
Voorzieningen en Overige verplichtingen 370 244 28<br />
Totaal verplichtingen 3.984 544 1.581
4.2.2. Transacties met niet-verbonden partijen<br />
De volgende tabel toont de samenstelling van de activa aangehouden voor verkoop en<br />
verplichtingen met betrekking tot activa aangehouden voor verkoop voor de entiteiten die verkocht<br />
zullen worden aan niet-verbonden partijen.<br />
31 december 2009<br />
Niet-kern Asset<br />
Management Overige<br />
entiteiten entiteiten<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
100 16<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 1<br />
Vorderingen op klanten<br />
Beleggingen<br />
14<br />
Overige vorderingen 336 15<br />
Totaal activa 436 46<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en<br />
Schulden aan klanten<br />
Schuldbewijzen, Achtergestelde schulden en Overige financieringen<br />
Voorzieningen en Overige verplichtingen 65 20<br />
Totaal verplichtingen 65 20<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 97
98<br />
4.3. Nettoresultaat van beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten<br />
Het resultaat met betrekking tot activa aangehouden voor verkoop en verplichtingen met<br />
betrekking tot activa aangehouden voor verkoop wordt verantwoord in de resultatenrekening<br />
onder beëindigde bedrijfsactiviteiten. Resultaten op verkopen gedurende het jaar worden<br />
eveneens onder het nettoresultaat van beëindigde bedrijfsactiviteiten gerapporteerd. Het totale<br />
nettoresultaat van beëindigde bedrijfsactiviteiten wordt in de volgende tabellen gedetailleerd<br />
weergegeven.<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Totaal Totaal<br />
Baten<br />
Rentemarge 918 938<br />
Commissiebaten, netto 1.103 1.156<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen ( 25 ) 90<br />
Overige baten 104 105<br />
Totale baten, netto op rentelasten 2.100 2.289<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 1.506 ) ( 2.888 )<br />
Nettobaten 594 ( 599 )<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 707 ) ( 804 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 101 ) ( 110 )<br />
Overige lasten ( 529 ) ( 562 )<br />
Totale lasten ( 1.337 ) ( 1.476 )<br />
Winst voor belastingen ( 743 ) ( 2.074 )<br />
Winstbelastingen 182 ( 996 )<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 561 ) ( 3.070 )<br />
In overeenstemming met IFRS 5 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009 de entiteiten<br />
aangehouden voor verkoop gewaardeerd tegen de laagste van de boekwaarde en de reële waarde<br />
minus de verkoopkosten. Dit resulteerde in de erkenning van een bijzondere waardevermindering<br />
van EUR 340 miljoen, dit bedrag is inbegrepen in de lijn “wijzigingen in de bijzondere<br />
waardeverminderingen”<br />
Het resultaat van EUR (3.070) miljoen per 31 december 2008 omvat niet het resultaat op FBN<br />
(EUR (8.391 miljoen)) en evenmin het resultaat op de niet-kern vermogensbeheermaatschappijen<br />
(EUR (736 miljoen)).
4.3.1. Transacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Het totale nettoresultaat van de beëindigde bedrijfsactiviteiten van de entiteiten die deel uitmaken van de<br />
integratietransacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> wordt in de volgende tabellen gedetailleerd:<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
31 december 2009<br />
Asset<br />
Azië Noord Amerika UK Management<br />
Baten<br />
Rentemarge 145 163 185 10<br />
Commissiebaten, netto 22 41 44 686<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen ( 55 ) ( 110 ) 125 8<br />
Overige baten 8 1 9 72<br />
Totale baten, netto op rentelasten 120 95 363 776<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 32 ) ( 522 ) ( 149 ) ( 264 )<br />
Nettobaten 88 ( 427 ) 214 512<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 59 ) ( 87 ) ( 74 ) ( 222 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 6 ) ( 12 ) ( 6 ) ( 57 )<br />
Overige lasten ( 43 ) ( 58 ) ( 45 ) ( 223 )<br />
Totale lasten ( 108 ) ( 157 ) ( 125 ) ( 502 )<br />
Winst voor belastingen ( 20 ) ( 584 ) 89 10<br />
Winstbelastingen ( 3 ) 47 79<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 23 ) ( 537 ) 168 10<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
31 december 2009<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Fra<strong>nk</strong>rijk Italië Zwitserland<br />
Baten<br />
Rentemarge 284 89 41<br />
Commissiebaten, netto 106 14 47<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 7<br />
Overige baten 4 5 4<br />
Totale baten, netto op rentelasten 394 108 99<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 266 ) ( 126 ) ( 40 )<br />
Nettobaten 128 ( 18 ) 59<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 145 ) ( 23 ) ( 48 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 11 ) ( 1 ) ( 3 )<br />
Overige lasten ( 88 ) ( 17 ) ( 15 )<br />
Totale lasten ( 244 ) ( 41 ) ( 66 )<br />
Winst voor belastingen ( 116 ) ( 59 ) ( 7 )<br />
Winstbelastingen 45 4 7<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 71 ) ( 55 )<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 99
100<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
31 december 2008<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Asset<br />
Azië Noord Amerika UK Management<br />
Baten<br />
Rentemarge 143 23 ( 6 ) 34<br />
Commissiebaten, netto 27 40 52 811<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 99 ( 17 ) 48 ( 3 )<br />
Overige baten 15 23 14 37<br />
Totale baten, netto op rentelasten 284 69 107 878<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 24 ) ( 992 ) ( 365 ) ( 1.338 )<br />
Nettobaten 260 ( 923 ) ( 258 ) ( 460 )<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 72 ) ( 133 ) ( 80 ) ( 250 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 8 ) ( 15 ) ( 6 ) ( 63 )<br />
Overige lasten ( 49 ) ( 58 ) ( 57 ) ( 250 )<br />
Totale lasten ( 129 ) ( 206 ) ( 143 ) ( 563 )<br />
Winst voor belastingen 131 ( 1.129 ) ( 401 ) ( 1.023 )<br />
Winstbelastingen ( 18 ) ( 1.002 ) 13 62<br />
Nettowinst (verlies) over de periode 113 ( 2.130 ) ( 388 ) ( 960 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
31 december 2008<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Fra<strong>nk</strong>rijk Italië Zwitserland<br />
Baten<br />
Rentemarge 488 188 64<br />
Commissiebaten, netto 122 12 62<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 14 1 1<br />
Overige baten 6 2 2<br />
Totale baten, netto op rentelasten 630 203 129<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 111 ) ( 18 ) ( 7 )<br />
Nettobaten 519 186 122<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 175 ) ( 27 ) ( 43 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 11 ) ( 1 ) ( 3 )<br />
Overige lasten ( 97 ) ( 14 ) ( 19 )<br />
Totale lasten ( 283 ) ( 43 ) ( 65 )<br />
Winst voor belastingen 235 143 58<br />
Winstbelastingen ( 29 ) ( 13 ) ( 9 )<br />
Nettowinst (verlies) over de periode 206 130 49
4.3.2. Transacties met niet-verbonden partijen<br />
Het totale nettoresultaat van de beëindigde bedrijfsactiviteiten van de entiteiten die verkocht zullen worden aan nietverbonden<br />
partijen wordt in de volgende tabellen gedetailleerd:<br />
31 december 2009<br />
Niet-kern Asset<br />
Management Overige Verkocht<br />
entiteiten entiteiten in 2009<br />
Baten<br />
Rentemarge 1 1 ( 1 )<br />
Commissiebaten, netto 125 18<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 1 3 ( 4 )<br />
Overige baten 4 ( 3 )<br />
Totale baten, netto op rentelasten 127 8 10<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 97 ) ( 5 ) ( 5 )<br />
Nettobaten 30 3 5<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 36 ) ( 4 ) ( 9 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 3 ) ( 1 ) ( 1 )<br />
Overige lasten ( 28 ) ( 3 ) ( 9 )<br />
Totale lasten ( 67 ) ( 8 ) ( 19 )<br />
Winst voor belastingen ( 37 ) ( 5 ) ( 14 )<br />
Winstbelastingen 10 ( 5 ) ( 2 )<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 27 ) ( 10 ) ( 16 )<br />
Overige<br />
31 december 2008<br />
Verkocht<br />
entiteiten in 2009<br />
Baten<br />
Rentemarge 2 2<br />
Commissiebaten, netto 31<br />
Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 4 ( 57 )<br />
Overige baten 6<br />
Totale baten, netto op rentelasten 12 ( 24 )<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 19 ) ( 14 )<br />
Nettobaten ( 7 ) ( 37 )<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 5 ) ( 18 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 2 ) ( 1 )<br />
Overige lasten ( 17 )<br />
Totale lasten ( 7 ) ( 37 )<br />
Winst voor belastingen ( 14 ) ( 74 )<br />
Winstbelastingen 4 ( 5 )<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 10 ) ( 79 )<br />
Het nettoresultaat per 31 december 2008 van de niet –kern vermogensbeheermaatschappijen was EUR (736) miljoen.<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 101
102<br />
4.4. Kasstroomoverzicht<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
31 december 2009<br />
Totaal<br />
Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten ( 5.453 )<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten ( 2.589 )<br />
Kasstroom uit financieringsactiviteiten 4.034<br />
31 december 2008<br />
Kasstroom uit bedrijfsactiviteiten 22.763<br />
Totaal<br />
Kasstroom uit investeringsactiviteiten ( 6.698 )<br />
Kasstroom uit financieringsactiviteiten ( 19.528 )
5. Eigen vermogen<br />
De samenstelling van het eigen vermogen per 31 december 2009 is als volgt:<br />
Aandele<strong>nk</strong>apitaal<br />
- Gewone aandelen: 483.241.153 uitgegeven aandelen 9.375<br />
Agio rese<strong>rve</strong> 20.276<br />
Overige rese<strong>rve</strong>s ( 11.874 )<br />
Koersverschillen rese<strong>rve</strong> ( 460 )<br />
Nettowinst (verlies) toewijsbaar aan de aandeelhouders ( 665 )<br />
Ongerealiseerde winsten (verliezen) ( 1.193 )<br />
Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders 15.459<br />
5.1. Aandele<strong>nk</strong>apitaal en agiorese<strong>rve</strong><br />
Per 31 december 2009 had Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV 483.241.153 gewone aandelen uitgegeven en bedroeg het<br />
aandele<strong>nk</strong>apitaal EUR 9.374.878.367. Gedurende 2009 is het aandele<strong>nk</strong>apitaal niet gewijzigd.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft geen preferente aandelen of andere soorten aandelen uitgegeven. Alle gewone<br />
uitgegeven aandelen zijn volgestort.<br />
Volgens de Protocoloveree<strong>nk</strong>omst, afgesloten op 10 oktober 2008 en 8 maart 2009, heeft <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> op 12 mei 2009 74,93% van het aandele<strong>nk</strong>apitaal en de stemrechten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
overgenomen van de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de FPIM (Federale Participatie- en<br />
Investeringsmaatschappij). Per 31 december 2009 was het aandele<strong>nk</strong>apitaal van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV voor<br />
74,93% (362.115.778 aandelen) in het bezit van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, voor 25% (120.810.289 aandelen) in<br />
het bezit van de Belgische Staat (FPIM) en voor de resterende 0,07% (315.086 aandelen) in het bezit<br />
van andere minderheidsaandeelhouders. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, noch dochterondernemingen of geassocieerde<br />
deelnemingen hebben Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-aandelen in eigen bezit. Er zijn geen aandelen gerese<strong>rve</strong>erd voor<br />
uitgifte onder optie- of verkoopcontracten. Het toegestane kapitaal van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV bedraagt<br />
EUR 9.374 miljoen.<br />
5.2. Overige rese<strong>rve</strong>s<br />
De overige rese<strong>rve</strong>s omvatten de rese<strong>rve</strong>s van de moedermaatschappij en de cumulatieve nietuitgekeerde<br />
resultaten van haar geconsolideerde dochterondernemingen vanaf de toetreding tot<br />
de consolidatiekring.<br />
Eigen vermogen 103
104<br />
Eigen vermogen<br />
5.3. Koersverschillenrese<strong>rve</strong><br />
De koersverschillenrese<strong>rve</strong> vormt een afzonderlijke component van het eigen vermogen waarin<br />
valutaverschillen worden verantwoord die voortkomen uit de omrekening van de resultaten<br />
en financiële posities van buitenlandse activiteiten die zijn opgenomen in de geconsolideerde<br />
jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> past hedging toe voor voor netto-investeringen in buitenlandse activiteiten. De<br />
netto-investering in een buitenlandse activiteit bestaat uit het belang dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft in de<br />
netto-activa van die activiteit. Omrekeningsverschillen die ontstaan op leningen en andere valutainstrumenten<br />
welke zijn aangewezen als afdekkingsinstrument voor dergelijke investeringen<br />
worden eveneens opgenomen in het eigen vermogen (in de koersverschillenrese<strong>rve</strong>) tot het<br />
moment van desinvestering van de netto-investering. Behoudens in het geval van niet-effectieve<br />
afdekkingen worden omrekeningsverschillen direct verantwoord in de resultatenrekening.<br />
In het geval van desinvestering van een buitenlandse entiteit worden de gerealiseerde<br />
omrekeningsverschillen in de resultatenrekening verantwoord als onderdeel van de verkoop.<br />
5.4. Ongerealiseerde winsten en verliezen<br />
begrepen in het eigen vermogen<br />
toewijsbaar aan de aandeelhouders<br />
De ongerealiseerde winsten en verliezen, zoals begrepen in het eigen vermogen toewijsbaar aan<br />
de aandeelhouders, zijn als volgt:<br />
Voor verkoop Herwaarding van<br />
beschikbare geassocieerde Kasstroom<br />
beleggingen deelnemingen Afdekkingen Totaal<br />
31 december 2009<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) ( 1.766 ) 110 ( 15 ) ( 1.671 )<br />
Gerelateerde belasting 473 5 478<br />
Totaal ( 1.293 ) 110 ( 10 ) ( 1.193 )<br />
31 december 2008<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) ( 5.591 ) ( 14 ) ( 1 ) ( 5.606 )<br />
Gerelateerde belasting 558 558<br />
Totaal ( 5.033 ) ( 14 ) ( 1 ) ( 5.048 )<br />
De ongerealiseerde winsten en verliezen op voor verkoop beschikbare beleggingen worden nader<br />
toegelicht in noot 18.2 ‘Voor verkoop beschikbare beleggingen’. Reële waardeveranderingen van<br />
derivaten die zijn aangewezen en in aanmerking komen als kasstroomafdekkingen, worden in het<br />
eigen vermogen verantwoord als een ongerealiseerde winst of verlies. Niet-effectieve afdekkingen<br />
worden onmiddellijk verantwoord in de resultatenrekening.<br />
Van de ongerealiseerde winsten bij herwaardering van geassocieerde deelnemingen heeft EUR<br />
121 miljoen betrekking op mutaties die rechtstreeks in het eigen vermogen van AG Insurance zijn<br />
verantwoord.
De mutaties in de bruto ongerealiseerde winsten en verliezen zoals verantwoord in het eigen<br />
vermogen over 2009 en 2008 zijn als volgt:<br />
Voor verkoop Herwaarding van<br />
beschikbare geassocieerde Kasstroom<br />
beleggingen deelnemingen Afdekkingen Totaal<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) per 1 januari 2009 ( 5.591 ) ( 14 ) ( 1 ) ( 5.606 )<br />
Wijziging ongerealiseerde winsten en verliezen tijdens de ve<strong>rsla</strong>gperiode 1.240 ( 12 ) 1 1.229<br />
Terugname ongerealiseerde winsten (verliezen) door verkoop 2.604 121 ( 15 ) 2.710<br />
Terugname ongerealiseerde winsten (verliezen) door bijzondere waardeverminderingen<br />
Afschijvingen van voor verkoop beschikbaar beleggingen -<br />
( 196 ) ( 196 )<br />
geherclassificeerd als leningen en vorderingen 88 88<br />
Omrekeningsverschillen 15 15<br />
Overige 74 15 89<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) per 31 december 2009 ( 1.766 ) 110 ( 15 ) ( 1.671 )<br />
Voor verkoop Herwaardering van<br />
beschikbare geassocieerde Kasstroom<br />
beleggingen deelnemingen Afdekkingen Totaal<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) per 1 januari 2008<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) op beëindigde-<br />
( 955 ) ( 7 ) ( 4 ) ( 966 )<br />
bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) op beëindigde<br />
114 ( 23 ) 91<br />
bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008 ( 1.069 ) 16 ( 4 ) ( 1.057 )<br />
Wijziging ongerealiseerde winsten en verliezen tijdens de ve<strong>rsla</strong>gperiode ( 3.244 ) 12 ( 3.232 )<br />
Terugname ongerealiseerde winsten (verliezen) door verkoop ( 32 ) ( 23 ) ( 1 ) ( 56 )<br />
Terugname ongerealiseerde winsten (verliezen) door bijzondere waardeverminderingen ( 1.417 ) ( 1.417 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 53 ) ( 53 )<br />
Overige 224 ( 19 ) 4 209<br />
Bruto ongerealiseerde winsten (verliezen) per 31 december 2008 ( 5.591 ) ( 14 ) ( 1 ) ( 5.606 )<br />
Eigen vermogen 105
106<br />
Minderheidsbelangen<br />
6. Minderheidsbelangen<br />
De belangrijkste minderheids belangen van derden in groepsmaatschappijen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn:<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
% Minderheidsbelang Boekwaarde % Minderheidsbelang Boekwaarde<br />
Groepsmaatschappij<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> AS (Turkey) 5,9% 52 5,9% 50<br />
Banque Générale de Luxembourg S.A. 50,0% 2.938 49,9% 2.713<br />
Overige 4 17<br />
Totaal 2.994 2.780<br />
Op 29 september 2008 investeerde de Luxemburgse Staat EUR 2,5 miljard in Banque Générale du<br />
Luxembourg SA in de vorm van een verplicht converteerbare lening. Op 15 december 2008 verwierf<br />
de Luxemburgse Staat 49,9% van het eigen vermogen van Banque Générale du Luxembourg SA door<br />
de conversie van leningen tot een bedrag van EUR 2,4 miljard in aandelen. Op 13 mei 2009 werd<br />
het resterende bedrag van EUR 100 miljoen ook in aandelen geconverteerd. Daarnaast verwierf<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> krachtens de Protocoloveree<strong>nk</strong>omsten van 10 oktober 2008 en 8 maart 2009 een<br />
rechtstreeks belang van 15,96% in het aandele<strong>nk</strong>apitaal en de stemrechten van Banque Générale du<br />
Luxembourg SA.<br />
Als gevolg van de opgesomde veranderingen heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV een belang van 50% plus 1<br />
aandeel in Banque Générale du Luxembourg SA. De resterende aandelen zijn in handen van<br />
de Luxemburgse Staat (34%), <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (15,96%) en andere partijen die als houders van een<br />
minderheidsbelang worden beschouwd (0,04%).<br />
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de ongerealiseerde winsten en verliezen verantwoord<br />
in minderheidsbelangen.<br />
Voor verkoop Herwaardering van<br />
beschikbare geassocieerde Kasstroom<br />
beleggingen deelnemingen Afdekkingen Totaal<br />
31 december 2009<br />
Minderheidsbelangen ( 42 ) ( 42 )<br />
Gerelateerde belasting 13 13<br />
Totaal ( 29 ) ( 29 )<br />
31 december 2008<br />
Minderheidsbelangen ( 230 ) ( 230 )<br />
Gerelateerde belasting 65 65<br />
Totaal ( 165 ) ( 165 )<br />
De ongerealiseerde winsten en verliezen op voor Verkoop beschikbare beleggingen worden nader<br />
toegelicht in noot 18.2 ’Voor verkoop beschikbare beleggingen’.
7. Risicomanagement<br />
7.1. Inleiding<br />
De bedrijfsactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> vereisen een duidelijk en krachtig risicomanagementraamwerk<br />
om te verzekeren dat risico’s worden geïdentificeerd, gemeten, beheerd en<br />
gecontroleerd. Binnen het risicoraamwerk worden de belangrijkste aspecten van het beleid,<br />
de structuren, de methoden en de processen gecombineerd onder algemeen toezicht van de<br />
topmanagers van de ba<strong>nk</strong>, op basis van een duidelijke bedrijfsstrategie en een goed gedefinieerde<br />
risicotolerantie.<br />
In reactie op de financiële crisis en na de overname door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, onderging het<br />
risicoraamwerk aanzienlijke veranderingen in de loop van 2009. Op basis van de uitgangspunten<br />
voor risicomanagement op groepsniveau (Group Risk Management – GRM) van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>,<br />
werden wijzigingen geformuleerd en in twee stappen doorgevoerd: de eerste in de maand mei,<br />
onmiddellijk na de juridische afronding van de overname, en de tweede in de maand november, in<br />
lijn met de afronding van het Industrieel Plan. Er werden bijkomende projecten gedefinieerd om<br />
verdere wijzigingen te realiseren in de toekomst.<br />
Dit hoofdstuk biedt een uitgebreide beschrijving van de organisatie van het risicobeheer<br />
binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gedurende 2009, alsook een kwantitatief en kwalitatief overzicht van de<br />
risicoportefeuille van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan het einde van 2009.<br />
Het eerste deel geeft een inzicht in de organisatie van het risicobeheer van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de<br />
daarbij betrokken commissies en platforms.<br />
Daarna wordt in het kort de filosofie beschreven achter de interne processen voor het definiëren,<br />
valideren en controleren van de belangrijkste metingen die gebruikt worden in het kader van<br />
risicobeoordeling.<br />
De daaropvolgende delen (Financiële risico’s en Liquiditeitsrisico) geven een gedetailleerd en<br />
technisch boekhoudkundig beeld van het risico dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> had op het einde van 2009 en<br />
vergelijken dit met het voorgaande jaar.<br />
Alle financiële gegevens in deze toelichting 7. Risicomanagement omvatten ook deze van de<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten, zoals de integratietransacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Uitsluiting van<br />
de financiële informatie in verband met de beëindigde bedrijfsactiviteiten zou tot een beperktere<br />
risicoportefeuille in alle categorieën leiden.<br />
Risicomanagement 107
108<br />
Risicomanagement<br />
7.2. Organisatie van risicomanagement<br />
7.2.1. Het Risicodepartement: missie en organisatie<br />
Zowel de missie als de organisatie van het Risicodepartement van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn in 2009<br />
substantieel gewijzigd. Richtlijnen waren:<br />
• De missie van Group Risk Management (GRM) van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>:<br />
- Het management van de Ba<strong>nk</strong> adviseren over risicotolerantie en -beleid<br />
- Een bijdrage leveren als “tweede paar ogen”, zodat door de Ba<strong>nk</strong> genomen risico’s<br />
passen binnen haar beleid en verenigbaar zijn met haar doelstellingen voor wat betreft<br />
winstgevendheid en solvabiliteit<br />
- Aan het management van de Ba<strong>nk</strong>, het management van de kernsegmenten (core<br />
businesses) en het speciale comité van de Raad van Bestuur rapport uitbrengen over de<br />
status van de risico’s waaraan de Ba<strong>nk</strong> blootstaat<br />
- Waarborgen van de conformiteit van de ba<strong>nk</strong>regels op het gebied van risico, in samenhang<br />
met andere betrokken functies.<br />
• En haar organisatorische uitgangspunten:and its organisational principles:<br />
- Eén geïntegreerde risico-entiteit, verantwoordelijk voor risicoaspecten in alle<br />
bedrijfsonderdelen en in alle geografische regionen<br />
- Onafha<strong>nk</strong>elijk van het management van de businesses<br />
- Georganiseerd langs lokale en wereldwijde rapportagelijnen (matrixprincipe).<br />
De risicofuncties waren oorspro<strong>nk</strong>elijk georganiseerd in een decentraal model. Om de basis te<br />
leggen voor een onafha<strong>nk</strong>elijke, op het model van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> geïnspireerde, organisatie zijn alle<br />
risicofuncties sinds 20 mei samengevoegd in één e<strong>nk</strong>ele risico-entiteit in een overgangsorganisatie<br />
die voor het merendeel is gebaseerd op bestaande structuren en teams. De businesses die een<br />
risico nemen, zullen in eerste instantie verantwoordelijk worden voor het nemen van het risico.<br />
Als tweede verdedigingslinie waarborgt het Risicodepartement dat de risico’s van de ba<strong>nk</strong> in<br />
overeenstemming zijn met het risicobeleid en het verwacht rendement. De afdeling geeft advies<br />
over de gezondheid van de portefeuille, de duurzaamheid van de winstgevendheid daarvan en de<br />
mate waarin deze overee<strong>nk</strong>omt met de risicotolerantie.<br />
In november 2009 werd het Risicodepartement verder geïntegreerd binnen de functie GRM van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong>. Een aantal activiteiten die buiten het bereik van GRM vallen (Operationeel risico, Juridische<br />
zaken, Management control, Interne communicatie, Kredietonderzoek en Kredietportefeuillebeheer),<br />
werden overgeheveld naar de corresponderende groepsfunctie of zullen dat in de nabije toekomst<br />
worden. Er werd een nieuwe organisatie ontworpen, waarbij de Chief Risk Officer (CRO) rapporteert<br />
aan zowel de CEO van de ba<strong>nk</strong> als aan de CRO van de groep en leiding geeft aan alle medewerkers<br />
van het Risicodepartement. De CRO staat niet in een hiërarchische verhouding met de hoofden van<br />
de businesses of van de landen. Het doel van deze positionering is:<br />
• een objectief risicomanagement waarborgen,<br />
• ervoor zorgen dat, als risico’s toenemen, snel objectieve en complete informatie wordt verstrekt,<br />
• beschikken over een unieke set van hoogwaardige standaarden voor risicomanagement, van<br />
toepassing op heel de ba<strong>nk</strong><br />
• garanderen dat risico-experts methoden en procedures van de hoogste kwaliteit toepassen en<br />
verder ontwikkelen, in lijn met best practices van internationale concurrenten.
De risico-organisatie van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> in België<br />
Senior Advisor<br />
Risk Information<br />
Modelling &<br />
Reporting<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Fo<strong>rtis</strong> CEO<br />
Risk Capital<br />
Markets<br />
Legend: Do<strong>nk</strong>errood: lokale lijn / Bruin: wereldwijde lijn<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Fo<strong>rtis</strong> CRO<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
CRO<br />
Corporate and<br />
Public Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Credit<br />
De CRO staat aan het hoofd van de verschillende risicofuncties:<br />
Strategy &<br />
Organisation<br />
Retail and Private<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Belgium<br />
Credit<br />
• Onder de CRO vallen de Senior Advisor en Strategy and Organisation, die verantwoordelijk<br />
zijn voor het permanente operationeel beheer (verzorgen van de tweedelijns bewaking van<br />
de risicofunctie en de business continuïteit), voor de Risk Operating Office (coördineren<br />
van niet-kern ondersteuningsfuncties), projecten in het kader van change management en<br />
communicatie.<br />
• Risk Information, Modelling and Reporting is verantwoordelijk voor het Basel II programma, het<br />
bouwen van kredietmodellen, modelcertificatie, business architectuur, risicoperformance en<br />
kredietrapportage, strategische risicoanalyse, voorzieningen en landenrisico.<br />
• Risk Capital Markets is verantwoordelijk voor het bewaken van markt- en liquiditeitsrisico’s,<br />
tegenpartijrisico’s en kredietrisico’s op financiële instellingen.<br />
• Corporate and Public Ba<strong>nk</strong>ing Credit is verantwoordelijk voor de kredietrisico’s in de businesses<br />
corporate, public en commercial ba<strong>nk</strong>ing.<br />
• Retail and Private Ba<strong>nk</strong>ing Belgium Credit is verantwoordelijk voor kredietrisico’s in de<br />
businesses retail en private ba<strong>nk</strong>ing in de binnenlandse markt.<br />
Buiten België, en buiten de bestaande nationale en internationale rapportagelijnen om, blijven<br />
de CRO’s van de bedrijven die onderdeel blijven uitmaken van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> rapporteren<br />
aan de CRO van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> om te waarborgen dat in- en externe regels adequaat worden<br />
nageleefd.<br />
Risicomanagement 109
110<br />
Risicomanagement<br />
7.2.2 Structuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Risk Committee<br />
Raad van Bestuur: Risico-comités<br />
• Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Audit & Risk Comité (ARC)<br />
De rol van het ARC bestaat uit het assisteren van de Raad van Bestuur bij het toezien op en<br />
bewaken van de verantwoordelijkheden in termen van interne controle binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, in<br />
de breedste zin van het woord, waaronder de interne controle van de financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving<br />
en van de risico’s.<br />
Corporate Risk Comités<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt bij de uitvoering van zijn taken bijgestaan door de<br />
volgende Corporate Risk Comités:<br />
• Ba<strong>nk</strong> Alco is verantwoordelijk voor het beheer van de liquiditeiten, de intrestvoeten, het<br />
corporate wisselkoersrisico, de investeringen, de lange termijn financiering en het kapitaal van<br />
de ba<strong>nk</strong>.<br />
• Het Central Operational risk Policy Comité (OPC) stelt de normen, het beleid en de maatstaven<br />
vast voor de operationele risico-geli<strong>nk</strong>te uitstaande bedragen.<br />
• Het Central Credit Policy Comité (CPC) keurt het beleid en de processen goed betreffende<br />
kredietrisico’s, beslist over concentratielimieten, keurt nieuwe kredietproducten goed, bewaakt<br />
de kwaliteit van de kredietportefeuille en de kredietdelegatielimieten.<br />
• Het Central Credit Comité (CCC) beslist over individuele kredietrisico’s, inclusief landen- en<br />
ba<strong>nk</strong>enlimieten, en valideert transacties boven een bepaald niveau die invloed hebben op de<br />
balans binnen de leningslimieten van de ba<strong>nk</strong>.<br />
• Het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Comité on Impairments and Provisions (FBCIP) opereert op senior management<br />
niveau en houdt toezicht op de waardeverminderingen op geconsolideerde basis teneinde het<br />
Reporting Office en de businesses een status te geven met het oog op het jaarlijkse budget.<br />
Technical Risk Comités & Platforms<br />
De Technical Risk Comités & Platforms bestaan uit het volgende:<br />
• De Model Acceptance Group (MAG) neemt beslissingen over technische en methodologische<br />
kwesties, door de ontwikkeling en implementatie van methodes en modellen voor kredietrisico<br />
te toetsen op consistentie en op naleving van de externe regelgeving.<br />
• Het Operational ALCO Comité is een implementatiecomité dat de nodige maatregelen neemt om<br />
de door de Ba<strong>nk</strong> Alco genomen beslissingen te implementeren.
7.3. Risicometing<br />
Risicometing is een cruciale stap in het risicobeheerproces.<br />
Bij het beheren en meten van haar risico’s, gebruikt Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verschillende kwalitatieve<br />
en kwantitatieve methodes. Deze gaan van regelmatige rapportering van onder meer<br />
risicoconcentratie, kwalitatieve en kwantitatieve overzichten van de portefeuille tot meer<br />
gesofisticeerde kwantitatieve risicomodellen voor het bepalen van interne risicoparameters zoals<br />
de kans op wanbetaling, het verlies bij wanbetaling, het uitstaand kredietrisico bij wanbetaling,<br />
het verwacht verlies (voor kredietrisico), Value at Risk (voor marktrisico) en Economisch Kapitaal.<br />
Om effectiviteit en consistentie te garanderen, zijn de ontwikkeling, de validatie en de herziening<br />
van deze modellen onderwerp van algemene ba<strong>nk</strong>standaarden.<br />
De geobse<strong>rve</strong>erde risicoparameters, de stress testen en de verwachtingen (gebaseerd op<br />
verschillende modellen) worden vervolgens vergeleken met een raamwerk van limieten en<br />
richtlijnen met betrekking tot risico.<br />
Uiteindelijk worden al deze risicometingen met de stress testen samengebracht in een algemeen<br />
risico-overzicht ten behoeve van het topmanagers. Deze algemene overzichten dienen ter<br />
ondersteuning van het nemen van weloverwogen beslissingen en worden regelmatig geëvalueerd<br />
en verbeterd.<br />
7.4. Financiële risico’s<br />
Financieel risico kan worden onde<strong>rve</strong>rdeeld in twee typen risico, kredietrisico en marktrisico.<br />
7.4.1. Kredietrisico<br />
Kredietrisico wordt gedefinieerd als het risico met betrekking tot het resultaat of eigen vermogen<br />
dat optreedt als een schuldenaar niet in staat is aan zijn contractuele verplichtingen te voldoen of<br />
niet kan handelen zoals overeengekomen.<br />
7.4.1.1 Kredietrisicobeheer<br />
Het beheer van alle kredietrisico’s binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt geregeld binnen de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Credit Policy.<br />
In dit kredietbeleid worden uitgangspunten, regels, richtlijnen en procedures geformuleerd voor het<br />
signaleren, meten, goedkeuren en rapporteren van het kredietrisico binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Met de Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> Credit Policy is een consistent kader in het leven geroepen voor alle kredietactiviteiten die risico’s<br />
met zich meebrengen, hetzij in de vorm van directe kredietverlening hetzij via andere activiteiten<br />
die aanleiding geven tot kredietrisico, zoals beleggingsactiviteiten. Het kredietbeleid kent vier onderdelen:<br />
uitgangspunten en kader, business-overschrijdend beleid, business-specifiek beleid en instructies.<br />
Risicomanagement 111
112<br />
Risicomanagement<br />
In het onderdeel ‘uitgangspunten en kader’ worden de kernwaarden en randvoorwaarden<br />
voor de risicotolerantie en kredietcultuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> uiteengezet. Deze kernwaarden en<br />
randvoorwaarden zijn universeel en constant van aard. De Credit Risk Strategy, het businessoverschrijdend<br />
beleid, het business-specifiek beleid en de instructies zijn dynamisch van aard.<br />
Deze onderdelen zijn onderhevig aan wijzigingen en herzieningen in overeenstemming met<br />
veranderende omstandigheden en opgedane ervaringen.<br />
In het business-overschrijdend beleid wordt een kader geformuleerd op basis waarvan een<br />
specifiek product of een specifieke kredietactiviteit dient te worden georganiseerd in meer dan één<br />
business of binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als geheel.<br />
Business-specifiek beleid daarentegen is puur en alleen gericht op alle aspecten van een<br />
specifiek product of specifieke kredietactiviteit van één business. Dit beleid wordt met het oog op<br />
toepasbaarheid en verantwoordelijkheid binnen de business ontwikkeld en geformuleerd. In de<br />
instructies wordt gedetailleerde informatie gegeven over processen die met kredietactiviteiten<br />
verband houden.<br />
7.4.1.2 De krediet-levenscyclus<br />
De erkenning van bestaand en potentieel kredietrisico van een product of activiteit vormt de basis<br />
voor effectief kredietrisicobeheer. Onderdeel van dit proces is het verzamelen van alle relevante<br />
informatie over de aangeboden producten, de betreffende tegenpartijen en alle elementen die het<br />
kredietrisico kunnen beïnvloeden.<br />
Het kredietrisico van een contractvoorstel wordt op de volgende onderdelen beoordeeld:<br />
• de analyse van de kans dat de tegenpartij niet aan de verplichtingen voldoet, inclusief de<br />
inschaling op de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Master Scale<br />
• de analyse van de kans dat aan de verplichtingen van de tegenpartij op enigerlei andere wijze<br />
wordt voldaan indien de tegenpartij zelf in gebreke blijft<br />
• de formulering van een onafha<strong>nk</strong>elijke en onderbouwde opinie.<br />
Tegenpartij acceptatiecriteria zijn de voorwaarden die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> toepast op de acceptatie van<br />
klanten waaraan krediet wordt verleend. Deze voorwaarden weerspiegelen het algemeen aanvaardbare<br />
kredietrisicoprofiel dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft bepaald. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ontplooit de kredietverleningactiviteiten<br />
binnen solide en duidelijk omschreven criteria om haar reputatie te beschermen en haar<br />
duurzaamheid te garanderen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wenst niet in verband te worden gebracht met dubieuze<br />
tegenpartijen of kredietfaciliteiten. Tot de acceptatiecriteria voor tegenpartijen behoren een duidelijke<br />
indicatie van de doelmarkt van de ba<strong>nk</strong> en, naast een grondig inzicht in de leningnemer of<br />
tegenpartij, ook het doel en de opbouw van het betreffende krediet en de bron waaruit het krediet<br />
zal worden terugbetaald. De belangrijkste kredietparameters die betrekking hebben op de schatting<br />
van het verwachte verlies, het onverwachte verlies en het economisch kapitaal zijn de kans op<br />
wanbetaling (probability of default (PD)), het verlies bij wanbetaling (loss given default (LGD)) en<br />
het uitstaand kredietrisico bij wanbetaling (exposure at default (EAD)).
De bevoegde personen of comités komen vervolgens tot een kredietbeslissing met behulp van de<br />
mening van een kredietanalist. Het delegeren van fiatteringbevoegdheid houdt in dat de centrale<br />
besluitvorming deels wordt overgedragen aan de aangewezen niveaus van kredietrisicobeheer<br />
en aan de businesses. Door de delegatieregels wordt het besluitvormingsproces voor de<br />
acceptatie en het beheer van tegenpartijrisico georganiseerd en ingericht. Het uitgangspunt bij<br />
de besluitvorming is het vinden van de optimale balans tussen twee tegengestelde factoren (in<br />
termen van totale winstgevendheid), namelijk de maximalisatie van de autonome besluitvorming<br />
van de businesses enerzijds en de verlaging van het tegenpartijrisico anderzijds.<br />
De beheersing van kredietrisico’s is een permanent en automatisch bewakingsproces en wordt<br />
uitgevoerd op basis van kredietposities en gebeurtenissen, primair gericht op het vroegtijdig<br />
opsporen en rapporteren van potentiële kredietproblemen. Het toezicht is gericht op de<br />
dagelijkse bewaking van alle individuele kredietrisico’s. Aan de hand van uitgebreide procedures<br />
en informatiesystemen wordt de staat van de individuele leningen en tegenpartijen in de<br />
diverse portefeuilles opgevolgd. In overeenstemming met deze procedures worden potentiële<br />
probleemkredieten volgens gedefinieerde criteria opgespoord en gemeld, zodat ze op de juiste<br />
manier worden gerubriceerd en bewaakt en corrigerend kan worden opgetreden.<br />
Leningen die een bijzondere waardevermindering hebben ondergaan, gaan naar ‘Intensive Care’<br />
of ‘Recovery’. Intensive Care ontwikkelt strategieën voor het herstel van een lening of voor<br />
een verhoging van de uiteindelijke terugbetaling. Intensive Care levert daarnaast belangrijke<br />
informatie en hulp aan de businesses bij de behandeling van probleemleningen, waarvoor geen<br />
bijzondere waardevermindering heeft plaatsgevonden. De Intensive Care functie is gescheiden<br />
van de oorspro<strong>nk</strong>elijke afdeling of business die de kredietoveree<strong>nk</strong>omst heeft aangegaan. Indien<br />
een tegenpartij in gebreke blijft en naar de inschatting van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ook in de toekomst niet in<br />
staat zal zijn om op eigen kracht aan zijn verplichtingen te voldoen, dienen alle mogelijke wegen<br />
te worden bewandeld om ervoor te zorgen dat de tegenpartij alsnog aan zijn verplichtingen<br />
tegenover Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan voldoen, via de verkoop of uitwinning van vorderingen, onderpand of<br />
garanties.<br />
7.4.1.3 Uitstaand kredietrisico<br />
Het totaal uitstaande kredietrisico van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (exclusief zekerheidstellingen en andere<br />
kredietverbeteringen) wordt gemeten en weergegeven als het totaal van balanstegoeden en<br />
buiten-balans kredietverplichtingen van klanten en tegenpartijen per 31 december. Het uitstaande<br />
kredietrisico wordt voorgesteld op basis van de classificatie van de balans, ervan uitgaande dat<br />
deze wijze de aard en de karakteristieken van het uitstaande kredietrisico het beste weergeeft.<br />
Het uitstaande kredietrisico omvat de financiële gegevens in verband met de beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten. Uitsluiting van de financiële informatie in verband met de beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten zou tot een beperktere risicoportefeuille leiden.<br />
Risicomanagement 113
114<br />
Risicomanagement<br />
Het totaal uitstaande kredietrisico van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december ziet er uit als volgt:<br />
2009 2008<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten (zie noot 14) 27.128 22.647<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 5 ) ( 3 )<br />
Totaal netto geldmiddelen en kasequivalenten (zie noot 14) 27.123 22.644<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Obligaties 8.730 10.676<br />
Afgeleide financiële instrumenten 46.604 72.135<br />
Totaal activa aangehouden voor handelsdoeleinden (zie noot 15) 55.334 82.811<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en<br />
Rentedragende deposito's 2.365 17.968<br />
Leningen en voorschotten 4.113 8.566<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 9.320 14.895<br />
Effectenleentransacties 2.271<br />
Overige 4.036 3.642<br />
Totaal vorderingen op ba<strong>nk</strong>en (zie noot 16) 19.834 47.342<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 583 ) ( 299 )<br />
Totaal netto vorderingen op ba<strong>nk</strong>en (zie noot 16) 19.251 47.043<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 4.283 4.155<br />
Hypothecaire leningen 36.166 34.006<br />
Leningen aan particulieren 7.360 7.057<br />
Leningen aan ondernemingen 96.365 114.872<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 24.882 36.274<br />
Effectenleentransacties 6 6.576<br />
Overige 13.995 15.079<br />
Totaal vorderingen op klanten (zie noot 17) 183.057 218.019<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 4.720 ) ( 2.389 )<br />
Totaal netto vorderingen op klanten (zie noot 17) 178.337 215.630<br />
Rentedragende investeringen<br />
Overheidspapier 610 372<br />
Overheidsobligaties 49.922 55.315<br />
Obligaties uitgegeven door ondernemingen 15.815 19.720<br />
Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 23.506<br />
Gestructureerde krediet instrumenten 1.289 38.837<br />
Overige beleggingen 8<br />
Totaal rentedragende investeringen (zie noot 18) 91.150 114.244<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 884 ) ( 8.639 )<br />
Totaal netto rentedragende investeringen (zie noot 18) 90.266 105.605<br />
Overige vorderingen (zie noot 19) 2.746 5.698<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 30 ) ( 18 )<br />
Totaal netto overige vorderingen (zie noot 19) 2.716 5.680<br />
Totaal kredietrisico balans 379.249 490.761<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 6.222 ) ( 11.348 )<br />
Totaal netto kredietrisico balans 373.027 479.413<br />
Buiten balans kredietverplichtingen (zie noot 46) 83.500 94.733<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 491 ) ( 773 )<br />
Buiten balans netto kredietverplichtingen (zie noot 46) 83.009 93.960<br />
Totaal bruto kredietrisico 462.749 585.494<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 6.713 ) ( 12.121 )<br />
Totaal netto kredietrisico 456.036 573.373
Inclusief de financiële gegevens met betrekking tot de beëindigde bedrijfsactiviteiten, was het<br />
totaal uitstaand kredietrisico per 31 december 2009 al 20% lager dan op 31 december 2008.<br />
Deze evolutie is waarneembaar in bijna alle activacategorieën, behalve in ‘Geldmiddelen en<br />
kasequivalenten’. Daarin compenseerde de stijging in zeer kortlopende ba<strong>nk</strong>deposito’s (minder<br />
dan 3 maanden) deels de forse terugval in ba<strong>nk</strong>deposito’s en voorschotten met een looptijd<br />
van meer dan 3 maanden. ‘Geldmiddelen en kasequivalenten’ bevat geen kasgeld (EUR 550<br />
miljoen) in 2009. De totale interba<strong>nk</strong>en financiering van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nam na de opvallende<br />
daling in 2008 verder af in 2009. De activa aangehouden voor handelsdoeleinden kwamen 33%<br />
lager uit, hoofdzakelijk door de scherpe daling in OTC rentederivaten. De neerwaartse trend in<br />
leningen aan particulieren kwam voornamelijk voort uit de afnemende activiteit in omgekeerde<br />
terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten met institutionele klanten en de verdere afsla<strong>nk</strong>ing van de portefeuille<br />
leningen aan ondernemingen. Dit laatste was vooral waarneembaar in de niet-thuismarkten van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (EUR 15,5 miljard). In België werd de afname mede aangewakkerd door de aflossing<br />
van een aantal grote leningen binnen Corporate and Public Ba<strong>nk</strong>ing. De daling van de positie<br />
in rentedragende beleggingen moet voornamelijk worden toegeschreven aan de verkoop van<br />
de gestructureerde kredietportefeuille van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan Royal Park Investments SA/NV, in<br />
combinatie met de afschrijving van in die portefeuille behouden posities.<br />
Scaldis is een entiteit die zich richt op het aa<strong>nk</strong>open van vastrentende activa met een<br />
beleggingskwaliteit, sub-beleggingskwaliteit dan wel niet-gewaardeerde activa. Scaldis is volledig<br />
geconsolideerd door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. De activa-pools omvatten de continue financiering van activa van<br />
derden zoals consumenten- en autoleningen, handelsdebiteuren, hypotheken en leasedebiteuren.<br />
Omwille van het feit dat de activa-pools van Scaldis ten bedrage van EUR 842 miljoen (2008: EUR<br />
4.141 miljoen) gerapporteerd worden in Overige Activa (noot 22) zijn deze activa niet inbegrepen<br />
in dit overzicht van het kredietrisico, noch in de tabellen hierna.<br />
Elk residueel kredietrisico op de activa wordt gedragen door de investeerders in het commercial<br />
paper van Scaldis. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> neemt, ten voordele van de investeerders in Scaldis, voor een<br />
beperkt deel van de activa het overgebleven kredietrisico op zich via volledig ondersteunende<br />
liquiditeitsfaciliteiten en een programma-wijde beschikbare kredietbrief ten gunste van Scaldis.<br />
Deze volledig ondersteunende faciliteiten dekken elk verlies in op de activa nadat alle andere<br />
beschikbare kredietondersteunende maatregelen werden uitgeput. Per 31 december 2009 voorzag<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in volledig ondersteunende liquiditeitsfaciliteiten voor 26,98% (USD 2.797 miljoen) van<br />
het overgebleven kredietrisico, uitgedrukt als een percentage van het globale uitstaande nominale<br />
bedrag aan commercial paper.<br />
Risicomanagement 115
116<br />
Risicomanagement<br />
7.4.1.4 Saldering van kredietrisico<br />
Financiële activa en verplichtingen worden gesaldeerd en het nettobedrag wordt in de balans<br />
weergegeven indien er een juridische mogelijkheid bestaat om deze bedragen te salderen en het<br />
voornemen bestaat om dit recht uit te oefenen en gelijktijdig af te wikkelen. Het is echter mogelijk<br />
dat een salderingsrecht niet voldoet aan de IFRS salderingscriteria op de balans. Activa en passiva<br />
die onderhevig zijn aan een dergelijke saldering worden bruto op de balans vermeld.<br />
De onderstaande tabel geeft het bestaan van dergelijke rechten weer evenals de zogenaamde<br />
overkoepelende verrekeningsoveree<strong>nk</strong>omsten die de potentiële kredietverliespositie moeten<br />
beperken. De hieronder gerapporteerde financiële activa zijn onderworpen aan een juridisch<br />
recht van saldering met financiële verplichtingen en worden niet op nettobasis in de balans<br />
gerapporteerd.<br />
2009 2008<br />
Vorderingen op klanten 7.230 5.587<br />
Overige activa<br />
Totale kredietexposure onderhevig aan een juridisch afdwingbaar-<br />
21 34<br />
recht tot verrekening 7.251 5.621<br />
Kredietexposure verminderd door een overkoepelende -<br />
verrekeningsoveree<strong>nk</strong>omst 20.124 18.632<br />
7.4.1.5 Concentratie van kredietrisico<br />
Met concentratie van kredietrisico bedoelt men een uitstaand bedrag bij een tegenpartij of een<br />
verzameling uitstaande bedragen bij positief gecorreleerde tegenpartijen (bijvoorbeeld de tendens<br />
om in gebreke te blijven bij gelijkaardige omstandigheden) die een aanzienlijk verlies kunnen<br />
opleveren indien die tegenpartijen in gebreke blijven. Het vermijden van concentraties is een<br />
fundamenteel onderdeel van de kredietrisicostrategie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> om in omvang gespreide,<br />
liquide en gediversifieerde portefeuilles aan te houden.<br />
Om onvoorziene concentratie van kredietrisico te voorkomen, past Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> het concept<br />
van ‘total one obligor’ toe. Dat wil zeggen dat groepen verbonden tegenpartijen voor het<br />
kredietrisicobeheer worden beschouwd als één tegenpartij. Het kredietrisicobeleid van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> met betrekking tot concentratie van kredieten is erop gericht dit risico te spreiden over<br />
diverse sectoren en landen. In de onderstaande tabel wordt de sectorconcentratie van de<br />
leningenportefeuille aan klanten per 31 december weergegeven.
Sectorconcentratie<br />
2009 2008<br />
Boekwaarde Boekwaarde<br />
van vorderingen van vorderingen<br />
op klanten Totaal % op klanten Totaal %<br />
Industriesector<br />
Landbouw, bosbouw en visserij 1.560 1% 1.463 0,7%<br />
Olie en gas 2.494 1% 4.568 2,1%<br />
Primaire metalen 3.188 2% 3.189 1,5%<br />
Grondstoffen en halffabricaten 1.382 1% 609 0,3%<br />
Consumptie artikelen 5.921 3% 7.439 3,4%<br />
Hout, afval en papieren producten 855 0% 1.010 0,5%<br />
Technologie, media en telecommunicatie 2.336 1% 2.714 1,3%<br />
Electriciteit-, gas- en watervoorziening 5.069 3% 5.849 2,7%<br />
Chemie, rubber en kunststoffen 3.031 2% 3.661 1,7%<br />
Bouw en werktuigbouw 8.200 5% 7.364 3,4%<br />
Machines en apparatuur 3.236 2% 3.931 1,8%<br />
Auto industrie 3.037 2% 3.821 1,8%<br />
Transport 688 0% 778 0,4%<br />
Handels- en commodity financiering 11.077 6% 13.726 6,4%<br />
Detailhandel 3.469 2% 3.601 1,7%<br />
Vastgoed 14.169 8% 15.682 7,3%<br />
Financiële dienstverlening 44.137 25% 64.263 29,8%<br />
Holdings en overige dienstverlening 12.695 7% 17.779 8,2%<br />
Openbare en sociale dienstverlening 10.816 6% 12.289 5,7%<br />
Particulieren 40.934 23% 38.910 18,0%<br />
Niet gerubriceerd 43 0% 2.984 1,4%<br />
Totaal netto vorderingen op klanten 178.337 100% 215.630 100%<br />
Bijzondere waardevermindering ( 4.720 ) ( 2.389 )<br />
Totaal netto vorderingen op klanten 183.057 218.019<br />
De twee sectoren met het grootste aandeel in de<br />
Vorderingen op klanten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn ‘Financiële<br />
dienstverlening’ en ‘Particulieren’. Deze sectoren<br />
vertegenwoordigen respectievelijk 25% en 23% van de totale<br />
uitstaande bedragen op klanten. De sector ‘Financiële<br />
dienstverlening’ bestaat voornamelijk uit niet-bancaire<br />
financiële instellingen (88%); voor het overige betreft<br />
het verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen.<br />
Het aandeel van deze sector in de leningenportefeuille<br />
aan klanten is het afgelopen jaar aanzienlijk gedaald.<br />
De sector ‘Particulieren’ bestond uit hypotheken en<br />
leningen aan particulieren; vergeleken met 2008 is het<br />
aandeel van deze sector aanmerkelijk toegenomen van<br />
18% tot 23% van de totale risicopositie op klanten. In de<br />
meeste sectoren deed zich in 2009 een daling voor; de<br />
meest in het oog springende zijn ‘Olie en gas’, ‘Financiële<br />
dienstverlening’, Holdings & overige dienstverlening’ en<br />
‘Consumptiegoederen’. Groei deed zich vooral voor in de<br />
sectoren ‘Bouw en werktuigbouw’ en ‘Particulieren’.<br />
Risicomanagement 117
Landenconcentratie<br />
De onderstaande tabel geeft informatie over de concentratie van het kredietrisico op de balans naar plaats van vestiging<br />
van de klant per 31 december.<br />
118<br />
2009 2008<br />
Kredietrisico Kredietrisico<br />
op de balans Percentage op de balans Percentage<br />
Vestigingsplaats van de klant<br />
Benelux 151.214 39,9% 159.514 32,5%<br />
Overige Europese landen 177.529 46,8% 232.017 47,3%<br />
Noord Amerika 33.849 8,9% 76.718 15,6%<br />
Azië 9.991 2,6% 15.448 3,1%<br />
Overige 6.666 1,8% 7.064 1,5%<br />
Totaal balans 379.249 100,0% 490.761 100,0%<br />
De afname in de Benelux kwam vooral tot uiting in<br />
‘Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en’. Woo<strong>nk</strong>redieten aan Belgische<br />
klanten steeg met 8% over het jaar. De meest opmerkelijke<br />
dalingen in Overige Europese landen werden geregistreerd<br />
in de kredietportefeuille, vooral in het VK, Fra<strong>nk</strong>rijk,<br />
Duitsland, Italië en Ierland. De daling in de portefeuille<br />
in Noord-Amerika is te verklaren door de afbouw van<br />
de portefeuille gestructureerde kredieten zoals eerder<br />
vermeld, de terugval in handelsactiviteiten en de daling<br />
van omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten en leningen<br />
aan ondernemingen. Kredietrisico in landen die behoren tot<br />
de sub-beleggingskwaliteit categorie (schaal 6 en hoger in<br />
het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Master Scale-model) vertegenwoordigt niet<br />
meer dan 1,4% van het totale kredietrisico.<br />
7.4.1.6 Landenrisico<br />
Landenrisico wordt gedefinieerd als het risico dat een<br />
tegenpartij niet in staat is aan zijn kredietverplichtingen te<br />
voldoen wegens politieke, sociale, economische of overige<br />
gebeurtenissen in een land. De risicoprofielen van landen<br />
in opkomst worden regelmatig geanalyseerd op basis van<br />
een evaluatie van de politieke, economische, transfer- en<br />
omzettingsrisico’s. Deze analyse leidt tot de bepaling van<br />
landenratings.<br />
Om het landenrisico te kunnen beheren, heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
een aantal maximumgrenzen vastgesteld ten aanzien van<br />
het landenrisico voor opkomende landen overee<strong>nk</strong>omstig de<br />
landenratings en de houding van de ba<strong>nk</strong> jegens risico. Het<br />
risiconiveau op landen is in 2009 fors verlaagd ingevolge<br />
de wijziging in de geografische spreiding van de activiteiten<br />
van de ba<strong>nk</strong> en de lagere groei van de wereldeconomie.<br />
Risicomanagement<br />
Uitstaande risico’s op individuele opkomende landen en<br />
grensoverschrijdende risico’s in het algemeen worden<br />
continu opgevolgd. De allocatie van limieten met betrekking<br />
tot landenrisico hangt af van het vestigingsland van de<br />
tegenpartij, de aard van de transactie en de aanwezigheid<br />
van garanties en onderpand die een transfer van<br />
landenrisico’s mogelijk maken.<br />
7.4.1.7 Kredietrisico-rating<br />
Een kredietrisico-rating is het resultaat van het<br />
zogenaamde ‘Risk Rating Assignment Process’ en is<br />
gebaseerd op een gekwalificeerde beoordeling en formele<br />
evaluatie. Deze beoordeling is het resultaat van:<br />
• een analyse van de financiële geschiedenis van iedere<br />
debiteur en een raming van de mate waarin deze in de<br />
toekomst aan de verplichtingen kan voldoen<br />
• de kwaliteit en veiligheid van een actief op basis van de<br />
financiële toestand van de emittent, die een indicatie geeft<br />
van de kans dat de emittent in staat zal zijn de rente en<br />
de hoofdsom tijdig (af) te betalen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft daartoe de zogenaamde Master Scale<br />
ontwikkeld. Op de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Master Scale wordt de<br />
kans dat een tegenpartij binnen het jaar in gebreke blijft,<br />
aangegeven op een schaal van 0 tot 20. De ratings 0 tot en<br />
met 5 zijn beleggingskwaliteit ratings, 6 tot en met 17 subbeleggingskwaliteit<br />
ratings en 18 tot en met 20 betreffen<br />
vorderingen waarop bijzondere waardeverminderingen<br />
(“impairments”) hebben plaatsgevonden.
De volgende tabel illustreert de kwaliteit van leningen en van buiten-balans kredietverplichtingen<br />
aan klanten die op basis van het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Master Scale-model van een rating zijn voorzien<br />
(Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten en Effectenleentransacties zijn hierin niet begrepen).<br />
14%<br />
12%<br />
10%<br />
8%<br />
6%<br />
4%<br />
2%<br />
0%<br />
2008<br />
2009<br />
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20<br />
De onderstaande tabel toont de kredietkwaliteit naar beleggingskwaliteit van de obligaties<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, exclusief obligaties die gerapporteerd worden onder Activa aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden, per 31 december 2009, gebaseerd op externe waarderingen.<br />
60%<br />
50%<br />
40%<br />
30%<br />
20%<br />
10%<br />
0%<br />
2008<br />
2009<br />
AAA AA A BBB Below investment<br />
grade<br />
Unrated<br />
Risicomanagement 119
120<br />
Risicomanagement<br />
De kredietkwaliteit van de obligaties (uitgezonderd de obligaties die behoren tot de categorie<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden) in bedragen naar beleggingskwaliteit is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Boekwaarde Percentage Boekwaarde Percentage<br />
Beleggingskwaliteit<br />
AAA 47.099 52,2% 58.122 55,0%<br />
AA 18.975 21,0% 23.711 22,5%<br />
A 16.249 18,0% 18.088 17,1%<br />
BBB 3.042 3,4% 1.940 1,8%<br />
Beleggingskwaliteit 85.365 94,6% 101.861 96,4%<br />
Minder dan beleggingskwaliteit 2.698 3,0% 2.805 2,7%<br />
Zonder kredietbeoordeling 2.203 2,4% 939 0,9%<br />
Totaal investeringen in rentedragende effecten netto 90.266 100% 105.605 100%<br />
Bijzondere waardeverminderingen 884 8.639<br />
Totaal investeringen in rentedragende effecten bruto 91.150 114.244<br />
De vermindering in de categorieën AAA en AA is vooral veroorzaakt door een golf actualiseringen<br />
begin 2009 door de ratingagentschappen van hun modellen, wat een wee<strong>rsla</strong>g had op de<br />
gestructureerde kredietenportefeuille. De verslechterde economische situatie veroorzaakte ook<br />
e<strong>nk</strong>ele ratingverlagingen in de single name obligatieportefeuille.<br />
7.4.1.8 Vermindering van kredietrisico<br />
Risicovermindering is de techniek waarbij het kredietrisico verlaagd wordt door afdekking of<br />
het verkrijgen van zekerheden (onderpand). Afdekking of hedging is iedere financiële techniek<br />
die gericht is op de verlaging of het elimineren van door producten of activiteiten veroorzaakte<br />
financiële risico’s. Onderpand betreft een toezegging of voorrecht gesteld door de tegenpartij of<br />
een derde waarop Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ter beperking van de waardeverminderingen op vorderingen een<br />
beroep kan doen, indien de tegenpartij in gebreke blijft of bij elke andere overee<strong>nk</strong>omst of regeling<br />
met gelijkaardige gevolgen. Kredietverlening is nooit alleen gebaseerd op onderpand of afdekking.<br />
Deze vormen van risicovermindering worden alleen beschouwd als een alternatieve vorm van<br />
terugbetaling.
De onderstaande tabel geeft de onderpanden en garanties weer die zijn ontvangen als dekking voor financiële vorderingen<br />
en verplichtingen:<br />
Ontvangen onderpanden en garanties Zekerheden Niet<br />
Financiële Materiële Overige en garanties gegarandeerd<br />
Boekwaarde instrumenten vaste activa onderpand hoger dan uitstaand<br />
en garanties het eigenlijke<br />
kredietrisico 1)<br />
bedrag<br />
2009<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 27.123 9.960 161 17.002<br />
Rentedragende investeringen 90.266 1.999 88.267<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 19.251 9.660 1.117 22 8.496<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 4.273 3 1.231 3.039<br />
Hypothecaire leningen 36.037 226 41.329 93 7.106 1.495<br />
Leningen aan particulieren 6.944 372 1.732 201 504 5.143<br />
Leningen aan ondernemingen 92.782 9.131 41.628 18.487 9.220 32.756<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 24.882 25.140 258<br />
Effecten financieringen 6 6<br />
Overige 13.413 2.173 12.178 3.814 6.128 1.376<br />
Totaal vorderingen op klanten 178.337 37.048 96.870 23.826 23.216 43.809<br />
Overige vorderingen 2.716 117 1.036 50 20 1.533<br />
Totaal balans 317.693 58.784 97.906 25.154 23.258 159.107<br />
Totaal buitenbalans 83.009 9.526 24.495 14.284 2.845 37.549<br />
Totaal 400.702 68.310 122.401 39.438 26.103 196.656<br />
Ontvangen onderpanden en garanties Zekerheden Niet<br />
Boekwaarde Financiële Materiële Overige en garanties gegarandeerd<br />
instrumenten vaste activa onderpand hoger dan uitstaand<br />
en garanties het eigenlijke bedrag<br />
2008<br />
kredietrisico 1)<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 22.644 10.110 12.534<br />
Rentedragende investeringen 105.605 1.162 104.443<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 47.043 16.452 1.069 238 29.760<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 4.154 2 1.029 222 3.345<br />
Hypothecaire leningen 33.946 400 37.281 779 7.934 3.420<br />
Leningen aan particulieren 6.754 593 1.234 334 1.041 5.634<br />
Leningen aan ondernemingen 113.022 31.550 52.772 29.082 31.141 30.759<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 36.274 36.616 359 17<br />
Effecten financieringen 6.576 5.999 577<br />
Overige 14.904 2.147 12.197 6.042 7.053 1.571<br />
Totaal vorderingen op klanten 215.630 77.305 103.486 37.266 47.750 45.323<br />
Overige vorderingen 5.680 5.680<br />
Totaal balans 396.602 105.029 103.486 38.335 47.988 197.740<br />
Totaal buitenbalans 93.960 4.296 8.801 4.607 2.613 78.869<br />
Totaal 490.562 109.325 112.287 42.942 50.601 276.609<br />
1) Het bedrag aan ontvangen zekerheden en garanties dat hoger is dan het eigenlijke kredietrisico (berekend op contractbasis).<br />
Risicomanagement 121
De waarde van een onderpand wordt volgens een<br />
zorgvuldige waarderingsmethode bepaald, gebaseerd op<br />
een reeks van criteria zoals de aard, mate van liquiditeit en<br />
de volatiliteit van de prijs van het onderpand. Het model<br />
houdt ook rekening met het feit dat de uitwinning van<br />
het onderpand gebeurt in de context van een gedwongen<br />
verkoop van een onderpand.<br />
7.4.1.9 Optimalisering van kredietrisico<br />
De optimalisering van het beheer van de kredietportefeuille<br />
vereist de inzet van efficiënte afdekkingstechnieken.<br />
Deze hebben tot doel om concentraties of ongewenste<br />
risicoposities in de krediet- en obligatieportefeuille te<br />
voorkomen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruikt hiervoor hoofdzakelijk<br />
single name Credit Default Swaps (CDS). De tegenpartijen<br />
van CDS’en worden zorgvuldig geselecteerd en zo goed als<br />
alle contracten worden gedekt door onderpand.<br />
De securitisatie van activa heeft betrekking op het proces<br />
rond het creëren van een financieel instrument dat op de<br />
markt kan worden uitgegeven en dat is gedekt door de<br />
kasstromen of de waarde van specifieke financiële activa.<br />
Tijdens het securitisatieproces worden activa (bijvoorbeeld<br />
persoonlijke leningen en hypotheken) geselecteerd en<br />
gezamenlijk in een pool ondergebracht in een Special<br />
Purpose Entity (SPE) die waardepapieren uitgeeft en<br />
verkoopt aan beleggers.<br />
Om de ontwikkeling van de business te ondersteunen<br />
en tegelijkertijd te voldoen aan de kapitaalvereisten<br />
van de toezichthouders heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> diverse<br />
securitisatieprogramma’s uitgegeven. Securitisatie van<br />
eigen activa kan, afha<strong>nk</strong>elijk van de vereisten, zorgen voor<br />
lange termijn financiering, liquiditeit of een instrument voor<br />
kapitaalbeheer. De betreffende gesecuritiseerde entiteiten<br />
worden volledig geconsolideerd en dientengevolge worden<br />
de gesecuritiseerde activa op de balans verantwoord in de<br />
geconsolideerde jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
In 2009 was securitisatie een financieringsalternatief<br />
voor de klanten van de ba<strong>nk</strong>. In het bijzonder financiering<br />
via Scaldis Capital Limited (‘Scaldis’), een Asset Backed<br />
Commercial Paper (ABCP)-entiteit die gesponsord wordt<br />
door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, gaf de zakelijke en institutionele<br />
klanten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> toegang tot een alternatieve<br />
financieringsbron via de kapitaalmarkt. Op 31 december<br />
122<br />
Risicomanagement<br />
2009 was het totale bedrag aan door Scaldis uitgegeven<br />
commercieel papier USD 10,4 miljard (EUR 7,2 miljard). De<br />
opbrengst van het uitgegeven commercieel papier werd<br />
gebruikt om te investeren: voor USD 5,7 miljard (EUR 4,0<br />
miljard) in beleenbare effecten met een hoge rating en voor<br />
USD 4,6 miljard (EUR 3,2 miljard) in beleenbare financiële<br />
activa van klanten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en van de ba<strong>nk</strong> zelf.<br />
Door Scaldis aangekochte activa worden gestructureerd om<br />
een ratingniveau te verantwoorden van A-1+/F1+/P1. Sinds<br />
juni 2009 heeft het door Scaldis uitgegeven commercieel<br />
papier weer de rating A-1+/F1+/P1. De rating werd alleen<br />
door S&P verlaagd toen de kortlopende rating van de ba<strong>nk</strong><br />
naar beneden werd bijgesteld.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft ook een special purpose vehicle (SPV)<br />
opgericht, Bass Master NV genoemd, om woo<strong>nk</strong>redieten<br />
die oorspro<strong>nk</strong>elijk werden toegekend door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> te<br />
effectiseren, evenals een SPV, Esmée Master Issuer NV<br />
genoemd, om leningen aan zelfstandigen en kleine en<br />
middelgrote ondernemingen, eveneens oorspro<strong>nk</strong>elijk<br />
toegekend door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, te effectiseren. Bijkomende<br />
informatie over beide effectiseringstransacties is<br />
beschikbaar in het hoofdstuk “Overige informatie” van de<br />
geconsolideerde jaarrekeningen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>..<br />
7.4.1.10 Gestructureerde kredietinstrumenten<br />
Gestructureerde kredietinstrumenten (GKI) zijn<br />
waardepapieren die worden gecreëerd door het<br />
he<strong>rve</strong>rpakken van kasstromen die voortvloeien uit financiële<br />
contracten. Deze instrumenten bevatten Obligaties<br />
gedekt door overige activa (ABS), Obligaties gedekt door<br />
hypotheken (MBS) en Obligaties met onderpand (CDO).<br />
ABS zijn uitgiften die gedekt worden door leningen (anders<br />
dan hypotheken), debiteuren of leasevorderingen. MBS zijn<br />
uitgiften die gedekt worden door hypotheken. CDO’s zijn een<br />
categorie van ABS en een andere naam voor obligaties die<br />
gedekt worden door een pool van obligaties (CBO), leningen<br />
(CLO) en andere activa zoals swaps (CSO). De betalingen<br />
van de hoofdsom en rente op de ABS, MBS of CDO worden<br />
gefinancierd door de kasstromen die gegenereerd worden<br />
door de onderliggende financiële activa.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> was aanwezig in de ABS en MBS markt als<br />
uitgever, plaatsingsagent, manager van onderpand, arranger<br />
en belegger.
De portefeuille van Gestructureerde kredietinstrumenten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan verdeeld worden<br />
in drie subportefeuilles, elk met een eigen businessmodelfilosofie met betrekking tot trading,<br />
structureren, securitiseren en beleggingsaanpak en met daarnaast een eigen achterliggende<br />
strategie:<br />
• ABS-posities in het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-kredietenhandelsboek<br />
• ABS-posities in het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-beleggingenboek<br />
• Activa pools (Scaldis)<br />
Het initiëren van CDO’s in de VS is gestaakt. Aangehouden posities en geplaatste posten zijn voor<br />
het merendeel verkocht aan Royal Park Investments SPV (‘RPI’). In de portefeuille bevinden zich nog<br />
e<strong>nk</strong>ele niet geplaatste leningen ter voorbereiding van CLO’s. Deze portefeuille wordt opgevolgd vanuit<br />
New York en bevat leningen ten bedrage van EUR 102,2 miljoen, waarvan 18,2 miljoen in waarde<br />
verminderd zijn.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft geïnvesteerd in een brede variëteit van verschillende ABS/MBS activasoorten met<br />
een duidelijke focus op spreiding binnen één uitgifte, diversificatie naar activatype en geografische<br />
spreiding. De ABS-posities gaan van European Prime RBMS tot studentenleningen in de Verenigde<br />
Staten, Credit cards, Commerciële MBS, CLO’s, Consumenten ABS, leningen aan kleine en middelgrote<br />
bedrijven en kleine bedrijfsleningen aan US RMBS. Aflossingen op deze activa worden niet langer<br />
meer geherinvesteerd in de ABS/MBS portefeuille.<br />
Ten gevolge van de recente onrust op de kredietenmarkt, heeft het grootste deel van deze portefeuille<br />
in 2008 en 2009 een lagere rating gekregen. Desonda<strong>nk</strong>s bestaan de gestructureerde kredieten van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> overwegend uit investment grade effecten (93% van de portefeuille is beleggingskwaliteit).<br />
De kredietexposure van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> die voortvloeit uit de hiervoor genoemde transacties<br />
per jaareinde 2009 en de toegepaste waarderingsmethoden zijn beschreven in noot 18.4<br />
‘Gestructureerde kredietinstrumenten’.<br />
7.4.1.11 Management van probleemleningen en waardeverminderingen<br />
Probleemleningen zijn uitstaande posities waarvoor de tegenpartij als ”in waarde verminderd”<br />
wordt aangemerkt, maar zijn ook uitstaande posities waarvan er signalen worden opgevangen dat<br />
de tegenpartij als “in waarde verminderd” zou kunnen beschouwd worden in de toekomst.<br />
Om een betere opvolging en herziening van probleemleningen te kunnen garanderen, worden deze<br />
ingedeeld in verschillende risicoklassen indien ze betrekking hebben op individuele tegenpartijen,<br />
of gegroepeerd in homogene categorieën van achterstallige leningen in geval van groepen van<br />
tegenpartijen. Probleemleningen met een score 18, 19 of 20 volgens de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Master Scale<br />
zijn in gebreke gebleven en hebben een bijzondere waardevermindering ondergaan. Andere<br />
probleemleningen hebben nog steeds geen bijzondere waardevermindering ondergaan.<br />
Achterstallig uitstaand kredietrisico<br />
Een financieel actief wordt als achterstallig aangemerkt wanneer de tegenpartij niet in staat is<br />
gebleken een betaling te doen zoals contractueel is afgesproken, wanneer het een advieslimiet<br />
heeft overschreden of een limiet opgelegd heeft gekregen die lager is dan de huidige positie.<br />
Financiële vorderingen die de limiet van 90 dagen na de vervaldatum hebben overschreden,<br />
worden automatisch gerubriceerd als “in waarde verminderd”.<br />
Risicomanagement 123
De volgende tabel verschaft informatie over de tijd die verstreken is sinds het eerste moment van achterstalligheid voor<br />
financiële activa die nog niet als “in waarde verminderd” zijn gerubriceerd (bijgevolg zijn vorderingen die meer dan 90<br />
dagen achterstallig zijn uitgesloten).<br />
124<br />
Risicomanagement<br />
Boekwaarde van<br />
activa > 30 dagen<br />
(nog niet als in waarde < 30 dagen < = 60 dagen > 60 dagen<br />
verminderd<br />
gerubriceerd)<br />
achterstallig achterstallig achterstallig Totaal<br />
2009<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 27.127 10 10<br />
Rentedragende investeringen 90.394<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 18.564 6 1 7<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 4.278 30 1 10 41<br />
Hypothecaire leningen 35.349 452 126 21 599<br />
Leningen aan particulieren 6.824 468 102 28 598<br />
Leningen aan ondernemingen 90.314 2.754 381 68 3.203<br />
Overige 37.818 13 17 39 69<br />
Totaal vorderingen op klanten 174.583 3.717 627 166 4.510<br />
Overige vorderingen 2.690 2 1 20 23<br />
Totaal balans 313.358 3.735 628 187 4.550<br />
Boekwaarde van<br />
activa > 30 dagen<br />
(nog niet als in waarde < 30 dagen < = 60 dagen > 60 dagen<br />
verminderd<br />
gerubriceerd)<br />
achterstallig achterstallig achterstallig Totaal<br />
2008<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 22.647 17 17<br />
Rentedragende investeringen 95.847<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 47.036 13 1 14<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 4.152 50 50<br />
Hypothecaire leningen 33.333 348 81 27 456<br />
Leningen aan particulieren 6.671 537 103 33 673<br />
Leningen aan ondernemingen 111.168 3.034 457 219 3.710<br />
Overige 57.452 61 15 31 107<br />
Totaal vorderingen op klanten 212.776 4.030 656 310 4.996<br />
Overige vorderingen 5.660 6 2 184 192<br />
Totaal balans 383.966 4.066 658 495 5.219
De ontvangen onderpanden en garanties als afdekking voor achterstallige maar nog niet afgeschreven financiële activa zijn<br />
hieronder gedetailleerd:<br />
Ontvangen onderpanden en garanties Zekerheden Niet<br />
Boekwaarde Financiële Materiële Overige en garanties gegarandeerd<br />
instrumenten vaste activa onderpand hoger dan uitstaand<br />
en garanties het eigenlijke<br />
kredietrisico 1)<br />
bedrag<br />
2009<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Rentedragende investeringen<br />
10 10<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 7 7<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 41 8 33<br />
Hypothecaire leningen 599 3 540 45 101<br />
Leningen aan particulieren 598 8 119 18 27 480<br />
Leningen aan ondernemingen 3.203 235 1.544 294 214 1.344<br />
Overige 69 50 6 120 111 4<br />
Totaal vorderingen op klanten 4.510 296 2.209 440 397 1.962<br />
Overige vorderingen 23 23<br />
Totaal balans 4.550 296 2.209 440 397 2.002<br />
Ontvangen onderpanden en garanties Zekerheden Niet<br />
Boekwaarde Financiële Materiële Overige en garanties gegarandeerd<br />
instrumenten vaste activa onderpand hoger dan uitstaand<br />
en garanties het eigenlijke<br />
kredietrisico 1)<br />
bedrag<br />
2008<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Rentedragende investeringen<br />
17 17<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 14 14<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 50 50<br />
Hypothecaire leningen 456 68 355 3 55 85<br />
Leningen aan particulieren 673 32 117 15 33 542<br />
Leningen aan ondernemingen 3.710 829 1.120 636 1.053 2.178<br />
Overige 107 43 4 41 69 88<br />
Totaal vorderingen op klanten 4.996 972 1.596 695 1.210 2.943<br />
Overige vorderingen 192 192<br />
Totaal balans 5.219 972 1.596 695 1.210 3.166<br />
1) Het bedrag aan ontvangen zekerheden en garanties dat hoger is dan het eigenlijke kredietrisico (berekend op contractbasis).<br />
Risicomanagement 125
126<br />
Risicomanagement<br />
In waarde verminderd uitstaand krediet<br />
Een financieel actief wordt aangemerkt als in waarde verminderd als één of meerdere<br />
gebeurtenissen een negatief effect op de toekomstige verwachte kasstromen van dat financieel<br />
actief veroorzaken.<br />
Dergelijke gebeurtenissen zijn onder meer:<br />
• de tegenpartij zal waarschijnlijk niet (volledig) aan de verplichtingen tegenover Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
kunnen voldoen en dit zonder dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een beroep kan doen op een zekerheidsstelling<br />
• de tegenpartij loopt meer dan 90 dagen achter in het voldoen van een belangrijke<br />
kredietverplichting (ba<strong>nk</strong>voorschotten in rekening-courant worden beschouwd als achterstallig<br />
zodra de klant de advieslimiet heeft overschreden of een limiet heeft gekregen die lager ligt<br />
dan het huidige saldo).<br />
In de praktijk hanteert Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een aantal voorgeschreven en op inschatting gebaseerde<br />
signalen die de status “in waarde verminderd” kunnen opleveren. Voorgeschreven signalen zijn<br />
onder andere: faillissement, financiële herstructurering of achterstallige betaling van meer dan<br />
90 dagen. Signalen gebaseerd op inschatting zijn onder andere een negatief eigen vermogen,<br />
regelmatige betalingsproblemen, onjuist gebruik van de kredietfaciliteiten en door andere<br />
schuldeisers genomen juridische stappen. Deze gebeurtenissen kunnen mogelijk (maar niet<br />
noodzakelijk) leiden tot een classificatie van de tegenpartij als ”in waarde verminderd”.<br />
De herstructurering van een lening of schuld houdt een verandering in van één of meerdere<br />
voorwaarden van een bestaande lening of schuldoveree<strong>nk</strong>omst ten gevolge van economische<br />
of juridische redenen die geli<strong>nk</strong>t zijn aan de financiële problemen van een schuldenaar. De<br />
verandering kan onder andere een aanpassing betekenen in de terugbetalingsregeling en/<br />
of prijsstelling, of een vermeerdering van zekerheden. Om de verliezen te beperken, kan een<br />
verandering inhouden dat de schuldeiser een concessie doet aan de schuldenaar die anders niet<br />
zou worden overwogen (bijvoorbeeld een (on)voorwaardelijke korting op het rentepercentage,<br />
op het schuldbedrag, op de openstaande rentebedragen of een combinatie hiervan). Een<br />
herstructureringsproces vormt op zich geen aanleiding voor de overgang van een lening<br />
van “in waarde verminderd” naar de normale status. Om die reden verliest een dergelijke<br />
geherstructureerde lening ook na de herstructurering niet automatisch zijn status van ”in waarde<br />
verminderd”. De leningenportefeuille die niet beschouwd wordt als “in waarde verminderd”<br />
kent geen materiële uitstaande bedragen inzake dergelijke geherstructureerde leningen per 31<br />
december 2009.<br />
Een bijzondere waardevermindering voor specifieke kredietrisico’s vindt plaats indien er objectieve<br />
aanwijzingen bestaan dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet alle bedragen zal kunnen innen die verschuldigd zijn<br />
overee<strong>nk</strong>omstig de contractuele voorwaarden. De omvang van de bijzondere waardevermindering<br />
is het verschil tussen de boekwaarde en de realiseerbare waarde, ofwel de contante waarde<br />
van de verwachte kasstromen en de waarde van de zekerheden verminderd met de kosten die<br />
gemaakt worden om de zekerheden te realiseren.
In de volgende tabel wordt informatie verstrekt over bijzondere waardeverminderingen en in waarde verminderde<br />
uitstaande leningen per 31 december..<br />
2009 2008<br />
Uitstaande Bijzondere Uitstaande Bijzondere<br />
bedrag waarde- bedrag waardein<br />
waarde verminderingen in waarde verminderingen<br />
verminderd voor specifiek Dekkings verminderd voor specifiek Dekkings<br />
kredietrisico ratio kredietrisico ratio<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 1<br />
Rentedragende investeringen 755 ( 609 ) 80,7% 18.396 ( 8.639 ) 47,0%<br />
Voorderingen op ba<strong>nk</strong>en 1.271 ( 563 ) 44,3% 315 ( 281 ) 89,2%<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 5 ( 1 ) 20,0% 3 0,0%<br />
Hypothecaire leningen 817 ( 69 ) 8,4% 674 ( 41 ) 6,1%<br />
Leningen aan particulieren 536 ( 329 ) 61,4% 386 ( 238 ) 61,7%<br />
Leningen aan ondernemingen 6.051 ( 2.790 ) 46,1% 3.718 ( 1.640 ) 44,1%<br />
Overige 1.063 ( 398 ) 37,4% 478 ( 158 ) 33,1%<br />
Totaal vorderingen op klanten 8.472 ( 3.587 ) 42,3% 5.259 ( 2.077 ) 39,5%<br />
Overige vorderingen 56 ( 30 ) 53,6% 39 ( 15 ) 38,5%<br />
Totaal balans 10.555 ( 4.789 ) 45,4% 24.009 ( 11.012 ) 45,9%<br />
Totaal buiten balans 1.124 ( 385 ) 34,3% 1.214 ( 695 ) 57,2%<br />
Totaal uitstaand bedrag onderhevig<br />
aan bijzondere waardeverminderingen 11.679 ( 5.174 ) 44,3% 25.223 ( 11.707 ) 46,4%<br />
Risicomanagement 127
In de volgende tabel wordt informatie verstrekt over de ontvangen onderpanden en zekerheden als garantie voor in waarde<br />
verminderde financiële activa en krediettoezeggingen:<br />
128<br />
Ontvangen onderpanden en garanties<br />
Uitstaande Overige Zekerheden Niet<br />
bedrag Financiële Materiële onderpanden en garanties gegarandeerd<br />
in waarde Instrumenten Vaste activa en garanties hoger dan uitstaand<br />
verminderd het eigenlijke<br />
kredietrisico 1)<br />
bedrag<br />
2009<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 1 1<br />
Rentedragende investeringen 755 1 754<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 1.271 254 1.017<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 5 5<br />
Hypothecaire leningen 817 9 856 4 97 45<br />
Leningen aan particulieren 536 10 108 6 24 436<br />
Leningen aan ondernemingen 6.051 711 3.979 626 1.894 2.629<br />
Overige 1.063 295 407 290 59 130<br />
Totaal vorderingen op klanten 8.472 1.025 5.350 931 2.074 3.240<br />
Overige vorderingen 56 1 13 22 20 40<br />
Totaal balans 10.555 1.280 5.363 954 2.094 5.052<br />
Totaal buitenbalans 1.124 213 479 112 149 469<br />
Totaal uitstaand bedrag onderhevig<br />
aan bijzondere waardeverminderingen 11.679 1.493 5.842 1.066 2.243 5.521<br />
Ontvangen onderpanden en garanties<br />
Uitstaande Overige Zekerheden Niet<br />
bedrag Financiële Materiële onderpanden en garanties gegarandeerd<br />
in waarde Instrumenten Vaste activa en garanties hoger dan uitstaand<br />
verminderd het eigenlijke<br />
kredietrisico 1)<br />
bedrag<br />
2008<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Rentedragende investeringen 18.396 18.396<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 315 57 258<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 3 3<br />
Hypothecaire leningen 674 1 639 19 142 157<br />
Leningen aan particulieren 386 7 51 7 31 352<br />
Leningen aan ondernemingen 3.718 450 1.581 312 848 2.223<br />
Overige 478 79 27 71 33 334<br />
Totaal vorderingen op klanten 5.259 537 2.298 409 1.054 3.069<br />
Overige vorderingen 39 39<br />
Totaal balans 24.009 594 2.298 409 1.054 21.762<br />
Totaal buitenbalans 1.214 60 29 74 99 1.150<br />
Totaal uitstaand bedrag onderhevig<br />
aan bijzondere waardeverminderingen 25.223 654 2.327 483 1.153 22.912<br />
1) Het bedrag aan ontvangen zekerheden en garanties dat hoger is dan het eigenlijke kredietrisico (berekend op contractbasis).<br />
Risicomanagement
In de onderstaande tabel wordt inzicht verschaft in de duur van de rubricering als “in waarde verminderd”, zijnde<br />
de verstreken periode tussen het moment dat het financieel actief voor het eerst als “in waarde verminderd” werd<br />
gerubriceerd en 31 december.<br />
< 1 jaar<br />
> 1 jaar<br />
< 5 jaar > 5 jaar<br />
in waarde in waarde in waarde<br />
verminderd verminderd verminderd<br />
Totaal<br />
2009<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 1 1<br />
Rentedragende investeringen 388 96 271 755<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 1.224 45 2 1.271<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 3 2 5<br />
Hypothecaire leningen 537 217 63 817<br />
Leningen aan particulieren 432 73 31 536<br />
Leningen aan ondernemingen 3.003 2.421 627 6.051<br />
Overige 589 449 25 1.063<br />
Totaal vorderingen op klanten 4.564 3.160 748 8.472<br />
Overige vorderingen 54 2 56<br />
Totaal balans 6.231 3.303 1.021 10.555<br />
Totaal buitenbalans 664 395 65 1.124<br />
Totaal uitstaand bedrag in<br />
waarde verminderd 6.895 3.698 1.086 11.679<br />
< 1 jaar<br />
> 1 jaar<br />
< 5 jaar > 5 jaar<br />
in waarde in waarde in waarde<br />
verminderd verminderd verminderd<br />
Totaal<br />
2008<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Rentedragende investeringen 17.776 614 6 18.396<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 283 9 23 315<br />
Vorderingen op klanten<br />
Overheid en publieke sector 1 2 3<br />
Hypothecaire leningen 515 86 73 674<br />
Leningen aan particulieren 195 149 42 386<br />
Leningen aan ondernemingen 2.168 733 817 3.718<br />
Overige 208 261 9 478<br />
Totaal vorderingen op klanten 3.087 1.231 941 5.259<br />
Overige vorderingen 26 2 11 39<br />
Totaal balans 21.172 1.856 981 24.009<br />
Totaal buitenbalans 282 217 715 1.214<br />
Totaal uitstaand bedrag in<br />
waarde verminderd 21.454 2.073 1.696 25.223<br />
Afschrijvingen geven het verlies weer dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verwacht te zullen lijden. Deze zijn gebaseerd op de laatste<br />
schattingen van het inbare bedrag van het actief. Voorwaarden om tot afschrijving over te gaan, kunnen onder meer zijn dat<br />
de faillissementsprocedure van de schuldenaar is afgelopen en alle zekerheden werden aangewend, dat de schuldenaar en/<br />
of zijn garantiegever volledig onvermogend is, dat alle normale inspanningen ter recuperatie zijn uitgeput of dat het punt<br />
van economisch verlies (dit is het punt dat de kosten het te recupereren bedrag overschrijden) is bereikt.<br />
Risicomanagement 129
Collectieve bijzondere waardeverminderingen<br />
Collectieve waardeverminderingen op leningen omvatten<br />
verliezen die aanwezig zijn in onderdelen van de<br />
portefeuille van uitstaande leningen maar die nog niet<br />
expliciet zijn toegerekend.<br />
Voor de berekening van de collectieve bijzondere<br />
waardeverminderingen wordt uitgegaan van alle<br />
financiële activa waarvoor geen individuele bijzondere<br />
waardevermindering werd verantwoord in de balansposten<br />
Vorderingen op klanten, Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en en Overige<br />
vorderingen. In deze berekening worden alle gerelateerde posten<br />
buiten de balans, zoals niet-opgenomen kredietfaciliteiten en<br />
verbintenissen tot kredietverstrekking, meegenomen.<br />
Een collectieve bijzondere waardevermindering wordt<br />
opgenomen voor groepen tegenpartijen waarvoor de<br />
collectieve kans op wanbetaling als gevolg van gebeurtenissen<br />
die zich na ingang van de leningen hebben voorgedaan<br />
zodanig is opgelopen, dat gesproken moet worden van<br />
objectieve aanwijzingen van bijzondere waardevermindering<br />
van de groep tegenpartijen, zonder dat het in dat stadium<br />
mogelijk is de bijzondere waardevermindering aan individuele<br />
tegenpartijen toe te rekenen. Deze beoordeling steunt op<br />
parameters die worden gebruikt voor de berekening van het<br />
verwachte verlies in het kader van Basel II, met inbegrip van<br />
de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Master Scale. Bij deze beoordeling wordt ook<br />
het bedrag van het verlies op de betreffende portefeuilles<br />
geschat, rekening houdend met de trends in de economische<br />
cyclus gedurende de beoordelingsperiode.<br />
Op basis van het gefundeerde oordeel van de divisies<br />
van de ba<strong>nk</strong> of van Risk Management kan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
ook extra collectieve voorzieningen wegens bijzondere<br />
waardevermindering opnemen met betrekking tot een<br />
bepaalde economische sector of een bepaald geografisch<br />
gebied die/dat is getroffen door buitengewone economische<br />
gebeurtenissen. Dit kan het geval zijn wanneer de gevolgen<br />
van deze gebeurtenissen niet voldoende nauwkeurig kunnen<br />
worden getaxeerd om de parameters aan te passen die<br />
zijn gebruikt om de collectieve voorziening te bepalen die<br />
is opgenomen tegen getroffen kredietportefeuilles met<br />
gelijkaardige kenmerken.<br />
Door de forse verslechtering van de economie in 2009<br />
werden bijkomende analyses verricht om te zorgen voor<br />
aangepaste dekkingsratio’s voor alle kredietenposities.<br />
Bovendien werden de methoden voor het bepalen van de<br />
voorzieningen afgestemd op deze van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
130<br />
Risicomanagement<br />
De collectieve voorziening bedroeg EUR 1.493 miljoen per<br />
eind 2009 ten opzichte van een collectieve voorziening van<br />
EUR 412 miljoen per eind 2008. De stijging is grotendeels te<br />
verklaren door de hogere dekkingsratio’s voor kredietrisico<br />
en het op één lijn brengen van de methodologie. In de<br />
bijlagen 14, 16, 17, 40 en 48 worden meer details gegeven<br />
inzake collectieve bijzondere waardeverminderingen.<br />
7.4.2. Marktrisico<br />
Marktrisico heeft betrekking op verliezen die kunnen<br />
ontstaan door ongunstige marktbewegingen die<br />
samenhangen met de handel in, of het aanhouden van<br />
posities in financiële instrumenten. Marktrisico vloeit voort<br />
uit een verscheidenheid van factoren, zoals:<br />
• renteschommelingen die invloed hebben op obligaties,<br />
andere vastrentende activa en andere posten van de balans<br />
• verandering in effectenprijzen die van invloed zijn op de<br />
waarde van handels- en investeringsportefeuilles<br />
• fluctuaties van buitenlandse valuta die van invloed zijn<br />
op niet-afgedekte kasstromen<br />
• veranderingen in volatiliteit van renteniveaus en prijzen van<br />
effecten die van invloed zijn op opties en andere derivaten<br />
• risico op vroegtijdige terugbetaling, op een “run” op de<br />
ba<strong>nk</strong> en ander nadelig klantgedrag dat gerelateerd is<br />
aan de ontwikkeling van marktfactoren.<br />
Marktrisico: is te onderscheiden in twee typen: ALMrisico<br />
en handelsrisico, afha<strong>nk</strong>elijk van de looptijd van de<br />
betreffende instrumenten. Handelsrisico heeft betrekking<br />
op ingenomen posities om op korte termijn winst te maken.<br />
ALM-risico omvat alle andere posities.<br />
ALM-risico: is het risico dat het verschil in marktwaarde<br />
van activa en verplichtingen wijzigt door veranderingen in<br />
rentetarieven, risicomarge, aandele<strong>nk</strong>oersen, valutakoersen,<br />
vastgoedprijzen en andere factoren op de markt. Het<br />
verschil in marktwaarde tussen activa en verplichtingen<br />
wordt gemeten vanuit een economisch perspectief van het<br />
eigen vermogen van de groep. Een daling in het verschil<br />
tussen de marktwaarde van de activa en de verplichtingen<br />
heeft een direct effect op de totale bedrijfswaarde, zelfs in<br />
het geval dat op basis van opbrengsten en kasstromen geen<br />
verliezen worden geleden.<br />
Handelsrisico: in de handelsportefeuille worden de<br />
risico’s van winst of verlies als gevolg van fluctuaties<br />
in marktparameters als rentetarieven, valutakoersen,
aandele<strong>nk</strong>oersen en grondstoffenprijzen gekwalificeerd als<br />
marktrisico’s. Deze parameters worden als volgt gedefinieerd:<br />
• Het renterisico betreft de potentiële waardeverandering van<br />
een financieel instrument tegen een vaste rente of tegen een<br />
rente die is geïndexeerd op referentiemarktrentes vanwege<br />
rentemutaties, alsmede de verandering in de toekomstige<br />
resultaten van een instrument tegen een fluctuerende rente;<br />
• Het valutarisico betreft onverwachte veranderingen in de<br />
waarde of de resultaten van een financieel instrument<br />
die voortvloeien uit de evolutie van vreemde valuta’s;<br />
• Koersrisico komt voort uit fluctuaties in marktprijzen die<br />
worden veroorzaakt door specifieke factoren met betrekking<br />
tot het instrument of de emittent ervan, alsmede algemene<br />
ontwikkelingen die alle in een marktsegment verhandelde activa<br />
raken. De belangrijkste bronnen hiervan zijn veranderingen in<br />
koersen en volatiliteit van aandelen en van grondstoffen- en<br />
aandelenindices. Activa tegen variabele rente en aandelen- en<br />
grondstoffenderivaten staan bloot aan dat type risico.<br />
• Credit spreads in het handelsboek: Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
maakt gebruik van kredietderivaten om haar<br />
handelsportefeuille te beheren of haar portefeuille<br />
bestaande gestructureerde kredietderivaten te herwegen.<br />
• Optieproducten brengen blootstelling met zich mee<br />
aan volatiliteit en correlatie; deze parameters kunnen<br />
worden ontleend aan waarneembare prijzen van opties<br />
die worden verhandeld op een actieve markt.<br />
Vermeldenswaardig is dat:<br />
• In de ba<strong>nk</strong>boeken gelijkaardige instrumenten voorkomen<br />
(rentetarieven, vreemde valuta’s, kredieten), die echter<br />
onder verschillende raamwerken worden opgevolgd;<br />
• Het tegenpartijrisico, een vorm van kredietrisico,<br />
afgeleide instrumenten en terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten<br />
betreft in zowel het handels- als het ba<strong>nk</strong>boek.<br />
7.4.2.1 ALM Risico<br />
ALM-risicomanagement<br />
ALM-risico wordt door middel van een zelfstandig raamwerk<br />
beheerd en gemeten op basis van consistente methoden<br />
(zoals berekeningen van reële waarden, stresstesten,<br />
sensitiviteitsanalyses, etc.). De missie van de centrale ALMfunctie<br />
is het management te ondersteunen, op accurate<br />
en regelmatige wijze, in het verkrijgen van inzicht in de<br />
ingenomen marktrisicoposities op de balans van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> en onderliggende entiteiten. Hierbij inbegrepen is<br />
het waarborgen van een wereldwijde toewijzing van activa<br />
samenhangend met de strategie van de groep en het<br />
toepassen van het concept van wereldwijde limieten voor alle<br />
marktrisico’s gerelateerd aan de balans. ALM-risico spitst<br />
zich toe op veranderingen in de waarde en de winst door<br />
volatiliteit van rentetarieven, valutakoersen, aandele<strong>nk</strong>oersen<br />
en vastgoedprijzen. Het risico op veranderingen in volatiliteit<br />
en credit spread wordt buiten beschouwing gelaten.<br />
ALM team<br />
Het ALM-team opereert centraal en is ingericht op basis<br />
van drie zuilen: Balance Sheet Management (inclusief<br />
dataverzameling, modellering en analyses), investeringen<br />
en financiering (performance en verrekenprijzen). De<br />
hoofdverantwoordelijkheden van deze functie zijn:<br />
• het ontwikkelen van een kader voor risicobeheer en<br />
-controle van alle activiteiten van de ba<strong>nk</strong> met een<br />
inherent marktrisico<br />
• een globale activa-allocatie waarborgen in lijn met de<br />
strategie<br />
• het toepassen van het concept van wereldwijde limieten<br />
op alle soorten met de ba<strong>nk</strong>portefeuille samenhangende<br />
marktrisico’s<br />
• het definiëren van methoden voor het bepalen van de<br />
interne verrekeningsprijzen en het toepassen daarvan op<br />
de diverse onderdelen van de ba<strong>nk</strong><br />
• het nauwlettend volgen van de reglementaire<br />
solvabiliteit, het beoordelen van de ontwikkeling van de<br />
solvabilitieitsratio’s en het voorstellen van strategieën<br />
met betrekking tot aanvullende componenten van het<br />
reglementair eigen vermogen, zoals achtergestelde<br />
schulden en hybride financieringen.<br />
ALM -risicobeoordeling<br />
ALM-risico’s worden beoordeeld, bewaakt en gerapporteerd<br />
op basis van de volgende soorten risico’s: renterisico,<br />
valutarisico, aandelenrisico en vastgoedrisico.<br />
De vier belangrijkste bronnen van renterisico zijn:<br />
• het renteherzieningsrisico, dat het gevolg is van een<br />
rente-mismatch tussen activa en verplichtingen<br />
(gebruikelijke mismatch)<br />
• veranderingen in de vorm van de rentecu<strong>rve</strong> (parallel,<br />
vervlakking of steiler worden)<br />
• basisrisico dat het resultaat is van imperfecte correlaties<br />
tussen verschillende rentetarieven (bijvoorbeeld<br />
swaptarieven en het rendement op staatsobligaties)<br />
• opties: bepaalde financiële instrumenten kennen<br />
(verborgen of expliciete) opties die afha<strong>nk</strong>elijk van de<br />
renteontwikkeling zullen worden uitgeoefend.<br />
Alle cijfers in dit onderdeel zijn vóór belasting.<br />
Risicomanagement 131
132<br />
Per 31 december 2009<br />
Risicomanagement<br />
Meting, opvolging en rapportering van ALM-risico<br />
Renterisico<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> meet, bewaakt en beheert het ALM-renterisico met behulp van de volgende<br />
indicatoren:<br />
• verschillenanalyse van de kasstromen<br />
• duration van het eigen vermogen<br />
• de rentegevoeligheid van de reële waarde van het eigen vermogen<br />
• Value-at-Risk (VaR)<br />
• Earnings-at-Risk (EaR).<br />
Verschillenanalyse van de kasstromen - Deze analyse geeft het profiel weer van de rentepositie<br />
in de tijd en wordt gebruikt om rentegevoelige activa- en passivaposities te kwantificeren en te<br />
vergelijken op basis van verschillende tijdsperiodes. In het kasstroomverschil komt de mismatch<br />
tussen de activa- en passivapositie bij verschillende looptijden tot uitdrukking.<br />
In onderstaande tabellen worden de renterisicoposities van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> weergegeven. De ‘interestsensitivity<br />
gap’ voor een bepaalde tijdsperiode is het verschil tussen de te ontvangen bedragen en<br />
de te betalen bedragen voor die periode.<br />
Kasstromen van de activa en passiva worden gerubriceerd naar de verwachte renteherziening<br />
of afloopdatum, afha<strong>nk</strong>elijk van welke zich het eerste voordoet. Voor activa en verplichtingen<br />
zonder specifieke looptijden, weerspiegelen de verwachte kasstromen de rentegevoeligheid<br />
van het product. Voor looptijdloze producten, zoals spaarrekeningen en betaalrekeningen, is<br />
een aanzienlijk deel van het uitstaande volume stabiel op lange termijn en wordt dit derhalve<br />
beschouwd als langlopende financiering. Derivaten worden hoofdzakelijk gebruikt om het risico<br />
van rentewijzigingen af te dekken. De notionele waarde wordt apart vermeld in de tabel.<br />
Een positief (negatief) bedrag betekent een netto te ontvangen (te betalen) positie in derivaten.<br />
De looptijden van de activa en verplichtingen en de mogelijkheid om tegen aanvaardbare kosten<br />
rentedragende verplichtingen aan het einde van de looptijd te vervangen, zijn belangrijke factoren<br />
in de beoordeling van de mate waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is blootgesteld aan rentewijzigingen.<br />
10 jaar<br />
Activa 163.346 73.550 52.836 48.055 21.725 25.518 13.740<br />
Verplichtingen ( 194.625 ) ( 56.590 ) ( 51.701 ) ( 37.873 ) ( 25.257 ) ( 16.542 ) ( 4.876 )<br />
Verschil Activa - Verplichtingen ( 31.279 ) 16.960 1.135 10.182 ( 3.532 ) 8.976 8.864<br />
Derivaten ( 747 ) 6.086 2.597 203 ( 768 ) ( 1.776 ) ( 5.447 )<br />
Totaal verschil ( 32.026 ) 23.046 3.732 10.385 ( 4.300 ) 7.200 3.417<br />
Per 31 december 2008<br />
Activa 232.375 105.276 59.474 41.075 24.885 25.739 14.726<br />
Verplichtingen ( 270.436 ) ( 103.458 ) ( 50.714 ) ( 24.726 ) ( 19.213 ) ( 22.837 ) ( 5.003 )<br />
Verschil Activa - Verplichtingen ( 38.061 ) 1.818 8.760 16.349 5.672 2.902 9.723<br />
Derivaten 20.892 ( 5.535 ) ( 2.918 ) ( 2.389 ) ( 2.500 ) ( 1.699 ) ( 5.506 )<br />
Totaal verschil ( 17.169 ) ( 3.717 ) 5.842 13.960 3.172 1.203 4.217
Met uitzondering van de korte termijnperiodes (tot drie maanden), veranderde het<br />
renteverschilprofiel niet opmerkelijk op de lange termijn.<br />
Duration van het eigen vermogen - De duration is een maatstaf voor de gemiddelde termijn van<br />
kasstromen van een portefeuille bestaande uit activa of passiva. Het is berekend op basis van<br />
de netto actuele waarde van de kasstromen. (hoofdsom en rente). De gebruikte rentevoet bij de<br />
berekening van de netto actuele waarde is gebaseerd op de klantrentevoet.<br />
De duration van het eigen vermogen is een toepassing van de durationanalyse waarmee de<br />
geconsolideerde rentegevoeligheid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt gemeten. De duration van het eigen<br />
vermogen wordt berekend als het verschil tussen de actuele waarde van de toekomstige<br />
gewogen kasstromen gegenereerd door de activa en actuele waarde van de toekomstige gewogen<br />
kasstromen van de passiva. De duration van het eigen vermogen is een algemeen gebruikte<br />
indicator voor de mismatch in durations tussen activa en passiva.<br />
De duration van het eigen vermogen wordt gebruikt als een belangrijke indicator voor het<br />
renterisico. De duration reflecteert de waardegevoeligheid van een geringe parallelle verschuiving<br />
van de rente Δi<br />
∆ Value = —Duration • ∆i<br />
Value<br />
Hieruit kunnen de volgende kenmerken van deze indicator worden afgeleid:<br />
• een positieve (negatieve) duration leidt tot een daling (toename) van de waarde als de rente<br />
stijgt (Δi positief)<br />
• hoe hoger de absolute waarde van de duration, hoe hoger de gevoeligheid van de waarde voor<br />
rentebewegingen.<br />
De duration van het eigen vermogen is de duration die moet worden toegevoegd aan het verschil<br />
tussen de waarde van de activa en de verplichtingen, zodat de totale balans ongevoelig wordt<br />
voor veranderingen in het rentetarief.<br />
In de onderstaande tabel wordt de mismatch getoond tussen de gewogen durations van de activa<br />
en verplichtingen. De ba<strong>nk</strong> kent een positieve duration van het eigen vermogen. Dit betekent dat<br />
een rentetoename een daling voor de ba<strong>nk</strong> meebrengt.<br />
2009 2008<br />
Duration van het eigen vermogen (in jaren): 3,13 3,24<br />
Bij de ba<strong>nk</strong> is de duration van het eigen vermogen gedaald. Het risicoprofiel is verbeterd,<br />
hoofdzakelijk door een lager volume in staatsobligaties. De duration van het eigen vermogen<br />
meet de gevoeligheid van de waarde voor geringe bewegingen in de rente. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> volgt ook<br />
de waardevariatie op bij sterkere rentedalingen of -stijgingen. Dit wordt getoond in de volgende<br />
paragraaf.<br />
Risicomanagement 133
134<br />
Risicomanagement<br />
Rentegevoeligheid van de reële waarde van het eigen vermogen - Bij deze methode worden<br />
stresstesten toegepast van +/- 100 basispunten op de reële waarde van een instrument of<br />
portefeuille.<br />
In onderstaande tabel wordt het effect geïllustreerd van een verschuiving van 100 basispunten<br />
(plus of min) in de rentecu<strong>rve</strong> op de reële waarde van het eigen vermogen. Met andere woorden,<br />
de tabel geeft de impact op de reële waarde van alle activa verminderd met de impact op de reële<br />
waarde van alle verplichtingen weer.<br />
2009 2008<br />
+100bp -100bp +100bp -100bp<br />
Ba<strong>nk</strong>ing (3,1%) 3,1% ( 3,3%) 3,4%<br />
Een parallelle verschuiving van het rentetarief met 100 basispunten leidt tot een verandering in<br />
de reële waarde van ongeveer 3% van de totale reële waarde.<br />
Valutarisico<br />
Alle financiële producten zijn uitgedrukt in een specifieke valuta. Het valutarisico vloeit voort uit<br />
een verandering in de wisselkoers van die specifieke valuta ten opzichte van de referentievaluta<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (EUR).<br />
In de ALM-positie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt geen valutarisico genomen door de toepassing van<br />
volgende principes:<br />
• Leningen en obligatie-beleggingen die in een andere valuta noteren dan de referentievaluta van<br />
de ba<strong>nk</strong> moeten worden afgedekt met een financiering in de overee<strong>nk</strong>omstige valuta.<br />
• Deelnemingen die in een andere valuta luiden dan de referentievaluta van de Ba<strong>nk</strong> moeten<br />
worden afgedekt met een financiering in de overee<strong>nk</strong>omstige valuta. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> hanteert als<br />
beleid dat de deelneming, waar mogelijk, wordt afgedekt met een korte termijn financiering in de<br />
overee<strong>nk</strong>omstige valuta. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van een netto-investeringsafdekking.<br />
• De resultaten van vestigingen en dochtermaatschappijen die in een andere valuta rapporteren<br />
dan in de referentievaluta van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> worden maandelijks afgedekt<br />
Uitzonderingen op deze algemene uitgangspunten dienen te worden goedgekeurd door het ‘ALCO<br />
Committee’ van de ba<strong>nk</strong>.<br />
In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van uitzonderlijke risicoposities in vreemde<br />
valuta per 31 december 2009:<br />
Uitstaand in vreemde valuta Uitstaand in EUR<br />
Valuta (in miljoenen) (in miljoenen)<br />
TRY 1.781 819<br />
TWD 396 8,5<br />
Het algemeen beleid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bepaalt dat er geen valutarisico mag voorkomen op de<br />
balans. Er bestaan echter twee uitzonderingen op deze afdekkingsregels, namelijk Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Turkije en Dryden Wealth Management Taiwan.
Overige sub-risicofactoren<br />
Naast het renterisico en valutarisico bestaat het ALMrisico<br />
ook uit het aandelenrisico en vastgoedrisico. Het<br />
aandelenrisico betreft het risico van verliezen door<br />
ongunstige ontwikkelingen op de aandelenmarkten. Bij<br />
het vastgoedrisico gaat het om de kans op verliezen door<br />
ongunstige ontwikkelingen van vastgoedprijzen. Deze<br />
risicofactoren worden opgevolgd aan de hand van risicoindicatoren<br />
als Value-at-Risk en Earnings-at-Risk.<br />
Value at Risk (VaR)<br />
VaR is een statistische raming die het mogelijke<br />
maximumverlies weergeeft binnen een bepaald<br />
betrouwbaarheidsinterval en een bepaalde tijdsperiode.<br />
Deze methode heeft in principe betrekking op alle typen<br />
risico’s. VaR is een modelgebaseerde raming die uitgaat<br />
van een worst-case scenario. Worst-case scenario’s<br />
zijn gebaseerd op veronderstellingen gerelateerd aan<br />
kansberekeningen met historische observaties gedurende<br />
10 jaar. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruikt standaard de 99,97% regel<br />
overee<strong>nk</strong>omstig de AA- rating voor financiële instellingen.<br />
In onderstaande tabel wordt de 99,97% jaarlijkse VaR<br />
weergegeven (d.w.z.een schatting van het maximumverlies<br />
in 99,97% van de gevallen op basis van de VAR-modellen),<br />
uitgedrukt in een percentage van de reële waarde van het<br />
eigen vermogen.<br />
Aandelenrisico 1%<br />
Renterisico 7%<br />
Vastgoedrisico 0%<br />
Wisselkoersrisico 1%<br />
Deze cijfers houden geen rekening met het volatiliteitrisico.<br />
Zoals weergegeven in de tabel hierboven, het grootste<br />
uitstaande risico binnen de ba<strong>nk</strong> is het renterisico. Het<br />
aandelenrisico is relatief gezien kleiner en is gebaseerd<br />
op de aandelenpositie zoals gerapporteerd onder IFRS.<br />
De risicopositie in vreemde valuta is voornamelijk een<br />
TRY positie. Vastgoedrisico is niet materieel. Valutarisico<br />
is gedeeltelijk afkomstig van het belang in buitenlandse<br />
participaties. Er kan geconcludeerd worden dat het rente-<br />
en aandelenrisico de belangrijkste risicofactoren zijn voor<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als geheel.<br />
Earnings-at-Risk - De maatstaf Earnings-at-Risk geeft de<br />
gevoeligheid weer van de toekomstige winst onder IFRS<br />
bij hypothetische ongunstige wijzigingen van de rente<br />
of aandelenprijzen. Deze maatstaf meet het effect van<br />
stresstesten op de geschatte nettobaten vóór belastingen<br />
onder IFRS.<br />
+100bp 0,47%<br />
-100bp ( 0,47% )<br />
Aandelen -20% ( 0,94% )<br />
De rentemarge voor de Earnings-at-Risk simulatie is<br />
berekend met een constante duration van het eigen<br />
vermogen over het hele jaar. De gevoeligheid van<br />
de Treasury & Handelspositie is niet inbegrepen in<br />
bovenstaande tabel.<br />
ALM-risico – stresstesten<br />
Bij plotselinge, extreme, of catastrofale<br />
marktontwikkelingen zijn stresstesten noodzakelijk om<br />
de onderliggende risico’s in kaart te brengen. Om de<br />
verscheidene marktstressscenario’s te identificeren en de<br />
potentiële impact op de balans en winsten te ramen, heeft<br />
ALM een programma voor scenario-analyses ontwikkeld.<br />
Stress-scenario-analyses vinden plaats op kwartaalbasis<br />
voor zowel winst- als waarderapportages. Hierbij zijn<br />
geen officiële limieten opgesteld. ALM volgt momenteel de<br />
marktrisico’s in de ba<strong>nk</strong>boeken van de balans: renterisico,<br />
wisselkoersrisico en aandelenrisico.<br />
Als gevolg hiervan heeft ALM e<strong>nk</strong>el stresstesten ontworpen<br />
op basis van deze drie risico’s. Schokken in de volatiliteit<br />
(bv. voor opties) zijn niet opgenomen in de stressscenario’s.<br />
De volgende drie types scenario’s zijn geïmplementeerd:<br />
gestandaardiseerde, historische en op de toekomst<br />
georiënteerde interne modellen.<br />
Gestandaardiseerde stresstesten<br />
Met het oog op een adequaat beheer van de risico’s<br />
analyseert Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de resultaten van het interne<br />
meetsysteem in termen van de verandering van<br />
economische waarde in verhouding tot het kapitaal door<br />
middel van een gestandaardiseerde schok in de rentevoet.<br />
Een gestandaardiseerde schok in de rentevoet weerspiegelt<br />
alleen een ruwe schatting van de risico’s op de balans.<br />
Risicomanagement 135
Historische crisis stresstest-scenario’s<br />
Historische scenario’s zijn nuttig omdat die de<br />
marktontwikkelingen weergeven die effectief hebben<br />
plaats gevonden. Dit komt ten goede aan de objectiviteit en<br />
geloofwaardigheid. Het enige zwakke punt is dat het een<br />
economisch beeld kan schetsen dat vandaag de dag niet<br />
langer relevant is.<br />
ALM Intern model voor stresstesten<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft stresstesten ontwikkeld, gebaseerd op een<br />
intern model en een gemeenschappelijke methode voor alle<br />
entiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. De stressscenario’s zijn gebaseerd<br />
op een kwantitatief retrospectief model, dat zes interestvoetscenario’s<br />
in beschouwing neemt in combinatie met de<br />
ontwikkelingen van de wisselkoersen en aandelenmarkten.<br />
ALM-risico – strategieën voor risicovermindering<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beperkt het renterisico met behulp van diverse<br />
instrumenten. De belangrijkste daarvan zijn derivaten, met<br />
name renteswaps en opties. Met renteswaps wordt het<br />
lineaire risicoprofiel veranderd. Dat profiel is hoofdzakelijk een<br />
combinatie van langlopende activa (vastrentende hypotheken<br />
bijvoorbeeld) en langlopende verplichtingen (bijvoorbeeld<br />
achtergestelde schulden). Opties worden gebruikt voor de<br />
verlaging van het niet-lineaire risico, dat voornamelijk wordt<br />
veroorzaakt door in klantcontracten besloten opties zoals een<br />
rentevoetplafond of voortijdige betalingsopties.<br />
Wanneer een positie wordt afgedekt, wordt het<br />
economische effect van veranderingen in de netto contante<br />
waarde van die positie, veroorzaakt door veranderingen<br />
in de als benchmark gebruikte rentecu<strong>rve</strong>, verminderd<br />
door compenserende veranderingen in de netto contante<br />
waarde van het financiële derivaat dat wordt gebruikt als<br />
afdekkinginstrument.<br />
Het risico dat wordt afgedekt is het renterisico; om<br />
precies te zijn, de veranderingen in de reële waarde<br />
van vastrentende activa en verplichtingen als gevolg<br />
van veranderingen in het als benchmark aangewezen<br />
rentetarief. Het als benchmark aangewezen rentetarief is<br />
het rentetarief dat geldt voor het afdekkinginstrument.<br />
Wijzigingen in de reële waarde van de afgedekte positie<br />
door een kredietrisico dat groter is dan het risico dat is<br />
verbonden aan het afdekkinginstrument, worden uitgesloten<br />
van het afgedekte risico.<br />
136<br />
Risicomanagement<br />
Op de financiële verwerking van afdekkingen zijn onder IFRS<br />
strikte regels van toepassing en niet iedere economische<br />
afdekking die voor de afdekking van het renterisico van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt gebruikt, wordt onder IFRS aangemerkt<br />
als een hedge. Zo worden bijvoorbeeld opties voor<br />
economische afdekking niet als hedge gezien. Dat betekent<br />
dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> onda<strong>nk</strong>s het bestaan van een economische<br />
hedge het effect van de veranderingen in de reële waarde<br />
van deze opties in de resultatenrekening verantwoordt. Dit<br />
geldt bijvoorbeeld voor hypotheken met een variabele rente<br />
waarvan de rentevoetplafonds zijn afgedekt met opties. Dat<br />
deze opties onder IFRS niet voor de status van afdekking<br />
in aanmerking komen, zorgt voor extra volatiliteit in de<br />
resultatenrekening.<br />
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de<br />
portefeuilleafdekking zoals die op de ALM-posities is toegepast.<br />
Afgedekte positie Afdekkingsinstrumenten Afdekkingsrisico (1)<br />
Hypotheken payer swaps ( 4,58 )<br />
Obligaties payer swaps ( 2,58 )<br />
Vastrentende verplichtingen receiver swaps 1,62<br />
1) Effect in EUR miljoen op de reële waarde van 1bp evenwijdige verschuiving<br />
in de rentecu<strong>rve</strong>.<br />
Op 31 december 2009 bedroeg de sensitiviteit van<br />
hypotheken, obligaties en vastrentende verplichtingen EUR<br />
(5,72) miljoen voor een evenwijdige verschuiving van de<br />
rentecu<strong>rve</strong> met 1 basispunt. De ALM derivatenpositie op<br />
31 december 2009 wordt gekenmerkt door een potentiële<br />
impact van EUR 5,54 miljoen (voor belasting) bij een<br />
opwaartse verschuiving van de rentecu<strong>rve</strong> met 1 basispunt.<br />
De portefeuilleafdekking heeft bijgevolg het grootste gedeelte<br />
van de volatiliteit op de resultatenrekeing geëlimineerd.<br />
7.4.2.2 Handelsrisico<br />
Handelsrisico is het risico van economisch waardeverlies<br />
veroorzaakt door een ongunstige ontwikkeling van prijzen<br />
of, al dan niet waarneembare, marktparameters.<br />
Waarneembare marktparameters zijn (dit is geen<br />
uitputtende lijst) wisselkoersen, prijzen van verhandelbare<br />
effecten (aandelen, obligaties) en grondstoffen (waarvoor<br />
prijzen direct genoteerd zijn of door referentie indirect<br />
ontleend worden aan gelijkaardige activa), prijzen van<br />
derivaten genoteerd op een georganiseerde markt,<br />
prijzen van andere verhandelbare activa alsmede alle<br />
parameters die worden afgeleid uit marktnoteringen (zoals<br />
rentetarieven, credit spreads, volatiliteit of impliciete<br />
correlatie) en verwante parameters.
Niet-waarneembare parameters zijn onder meer<br />
parameters gebaseerd op eigen werkveronderstellingen<br />
zoals modelparameters of paramaters die gebaseerd zijn<br />
op actuariële en economische benaderingen die niet zijn<br />
afgestemd op marktinformatie.<br />
Gebrek aan liquiditeit is een belangrijke factor in marktrisico.<br />
In situaties waarin liquiditeit gedeeltelijk of geheel ontbreekt,<br />
zal een financieel instrument of verhandelbaar actief geen<br />
koper meer vinden of onderworpen zijn aan een fors disagio,<br />
bijv. vanwege een geringer aantal transacties, wettelijke<br />
beperkingen of een groot verschil tussen vraag en aanbod.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> loopt handelsrisico bij zowel handelsactiviteiten<br />
die voor klanten worden ontplooid als bij activiteiten voor<br />
eigen rekening. Het spectrum van beschikbare instrumenten en<br />
de geografische spreiding van de handelsactiviteiten uit naam<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> worden geherdefinieerd in het Industrieel plan.<br />
Het handelsrisico komt voort uit de activiteit Fixed Income<br />
& Equities, behorend tot het domein van CIB (Corporate and<br />
Investment Ba<strong>nk</strong>ing), waarvoor de dagelijkse resultaten van<br />
de transacties samenhangen met de ontwikkeling van de<br />
marktprijzen, valutakoersen, rentetarieven, credit spreads,<br />
aandele<strong>nk</strong>oersen, grondstof- en energieprijzen.<br />
Als gevolg van fundamentele wijzigingen in alle financiële<br />
markten sinds het midden van 2008, heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
diepgaande analyses uitgevoerd om na te gaan of<br />
aanpassingen nodig waren aan haar waarderingsmodellen<br />
en modelrese<strong>rve</strong>s in verband met de verschillende<br />
financiële instrumenten. Dit proces was al sinds e<strong>nk</strong>ele<br />
perioden aan de gang en werd afgerond in 2009. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
stemde ook haar waarderingsmethodologie en modellen en<br />
marktparameters af op deze van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Handelsrisicobeheer<br />
Het raamwerk voor risicoacceptatie ondergaat een<br />
fundamentele herziening met de toenaderingsexercitie en<br />
het herdefiniëren van de activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zoals<br />
beschreven in het Industrieel Plan.<br />
De risicoactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> worden steeds verder<br />
geïntegreerd in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Group Risk Management<br />
(GRM) functie, op basis van de organisatorische<br />
uitgangspunten van GRM: één e<strong>nk</strong>ele geïntegreerde risicoentiteit<br />
verantwoordelijk voor risicoaspecten in alle businesses<br />
en gebiedsdelen, die onafha<strong>nk</strong>elijk is van de businesses en<br />
functies, onder toepassing van een matrixprincipe, met lokale<br />
en wereldwijde rapportagelijnen.<br />
– Het nemen van risico – Governance<br />
Het CMRC (Capital Markets Risk Comité, voorheen Merchant<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Risk Comité) is het belangrijkste comité voor het<br />
aansturen van risico’s verbonden aan activiteiten op de<br />
kapitaalmarkt. De missie van dit comité is onderwerpen<br />
op het gebied van markt- en tegenpartijrisico’s op een<br />
consistente wijze op te pakken. Het comité vergadert<br />
maandelijks. Het CRMC beslist over de maximumgrenzen<br />
voor handelsactiviteiten binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (met inbegrip<br />
van Treasury-limieten) en over processen inzake het nemen<br />
van beslissingen over en het delegeren van risico’s. Winsten<br />
en verliezen staan, naast stress-testing scenario’s, op de<br />
agenda van het CMRC.<br />
De missie van GRM voor marktrisico’s is als volgt:<br />
• het definiëren, meten en analyseren van de diverse<br />
sensitiviteiten waarin het onderliggende marktrisico<br />
wordt vertaald;<br />
• het opzetten, in samenwerking met de businesses, van<br />
een limietensysteem op basis van deze sensitiviteiten en<br />
andere portefeuillegerichte indicatoren (GEaR - Gross<br />
Earnings at Risk, ook bekend onder de generieke term<br />
VaR - Value-at-Risk);<br />
• het goedkeuren van nieuwe activiteiten en van de<br />
grootste transacties;<br />
• het toetsen en goedkeuren van prijsmodellen voor<br />
handelsposities;<br />
• het aanleveren van overzichtsrapporten aan het senior<br />
management;<br />
• een periodiek overzicht maken van marktparameters<br />
(“MAP”) in samenwerking met de Group Product Control<br />
functie<br />
– Het nemen van risico – Limieten<br />
In de bestaande opzet heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> limieten<br />
bepaald voor de vaststelling van de risicotolerantie en<br />
om het uitstaande handelsrisico te beheersen. Zij zijn<br />
opgesplitst in diverse complementaire componenten<br />
om alle risicokenmerken in normale en abnormale<br />
marktomstandigheden te dekken, zoals: positie<br />
(gemodificeerde duration, delta, vega), Value at Risk,<br />
stresstesten en concentratielimieten. Alle limieten worden<br />
periodiek en op verzoek geëvalueerd aan de hand van het<br />
gemiddelde limietgebruik, de in het verleden behaalde<br />
resultaten, de volatiliteit van de i<strong>nk</strong>omsten en het nieuwe<br />
budget.<br />
Risicomanagement 137
Limieten worden toegekend als de risicoposities daaronder<br />
kunnen worden berekend, bewaakt en gerapporteerd door<br />
Risk afdeling. Risicoposities onder deze limieten kunnen<br />
geen excessieve volatiliteit van opbrengsten genereren.<br />
Risk afdeling escaleert overschreden limieten systematisch<br />
aan onder meer de CEO van CIB, de CRO, de COO, de CEO<br />
van Global Markets en Internal Audit Services en andere<br />
relevante partijen.<br />
Onder het Industrieel Plan zal het volgende worden<br />
geïmplementeerd:<br />
• Het definitie- en beheerraamwerk voor de limieten zoals<br />
goedgekeurd door de CMRC kent drie delegatieniveaus:<br />
- limieten naar activiteit – valt onder de autoriteit van<br />
de Trading manager;<br />
- limieten per business– valt onder de autoriteit van de<br />
Business manager;<br />
- CMRC limieten – valt onder de exclusieve autoriteit<br />
van het CMRC.<br />
• Beleid inzake limietoverschrijding: Limietaanpassingen<br />
kunnen tijdelijk of definitief zijn en zijn in alle gevallen<br />
onderworpen aan specifieke autorisatieprocessen.<br />
Limietoverschrijdingen moeten conform de procedure<br />
worden gerapporteerd en maatregelen moeten worden<br />
genomen in overeenstemming met het delegatieniveau<br />
van de voornoemde limiet. Alle zaken rond limieten<br />
worden aan het CMRC gerapporteerd.<br />
138<br />
Risicomanagement<br />
Handelsrisico meten en bewaken<br />
De evaluatie van marktrisico’s gaat uit van drie hoofdtypen<br />
van indicatoren: VaR, sensitiviteit en stress-testen. Het<br />
doel is het volledige spectrum van risico’s in kaart te<br />
brengen, inclusief risico’s die voortvloeien uit plotselinge en<br />
dramatische veranderingen in de marktomstandigheden.<br />
– Meting voor normale marktomstandigheden<br />
De centrale calculator van het marktrisico, de MrMa<br />
(Market Risk Management Application), berekent onder<br />
meer de VaR (Value at Risk). De VaR is de uitkomst van het<br />
interne model voor marktrisico’s, dat is goedgekeurd door<br />
de Belgische Toezichthouder. Deze meet potentiële variaties<br />
in de waarde van de handelsportefeuille onder normale<br />
marktomstandigheden, voor een handelsperiode van één dag,<br />
op basis van de ontwikkelingen in de voorgaande 250 dagen<br />
met een betrouwbaarheid van 99%. De VaR van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is<br />
gebaseerd op een dynamische EVD (Extreme Value Distribution),<br />
d.w.z. een combinatie van twee extreme waardeverdelingen<br />
afgestemd op de uitkomst van historische simulaties met<br />
volledige herwaardering van afgeleide producten. Het model is<br />
door de Belgische toezichthouder gevalideerd voor algemene<br />
marktrisico’s en voor specifieke risico’s voor aandelen. Deze<br />
validatie geldt onder meer voor de volgende factoren:<br />
• Gebruikelijke risicofactoren: rentetarieven, wisselkoersen,<br />
aandele<strong>nk</strong>oersen, grondstofprijzen en hun volatiliteit;<br />
• Correlatie tussen risicofactoren en de daarmee verband<br />
houdende diversificatie-effecten die besloten zijn in de<br />
historische simulatie.<br />
Na de berekeningen van de VaR wordt de output op<br />
geldigheid geverifieerd. Deze toetsing wordt uitgevoerd door<br />
middel van een back testing-module, waar prognoses van<br />
de VaR worden afgezet tegen de berekende mark-to-market<br />
variaties met behulp van de geobse<strong>rve</strong>erde dagelijkse<br />
dataschommelingen.<br />
Back testing is een officieel statistisch raamwerk dat<br />
de efficiëntie van het VaR-model (dus in wezen de<br />
betrouwbaarheid van de VaR-uitkomsten) op dagelijkse<br />
basis test, door na te gaan of de waargenomen wijzigingen<br />
in de waarde van de posities binnen de door de VaR<br />
geprognosticeerde bandbreedte liggen.<br />
Uitzonderingen worden opgenomen en zodanig gebruikt, dat het<br />
model steeds verder verfijnd kan worden. Zij hebben ook effect<br />
op het niveau van het toetsingsvermogen. De back-testinganalyses<br />
die voorgeschreven zijn door externe regelgevers,<br />
toonden aan dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2009 binnen de aanvaardbare<br />
zone (minder dan vijf overschrijdingen) is gebleven.
Uit de centrale marktrisicocalculator MrMA komen ook sensitiviteiten van de posities ten opzichte<br />
van de diverse marktparameters voort. Deze sensitiviteiten vullen de VaR-benadering aan met een<br />
maatstaf die geen veronderstellingen doet over het niveau van de volatiliteit en de diversificatie<br />
tussen posities.<br />
– Meting voor extreme marktomstandigheden<br />
Om potentiële variaties in de waarde van de handelsportefeuille te beoordelen in extreme<br />
marktomstandigheden worden stress-testen gesimuleerd. Dit wordt in MrMA mogelijk gemaakt<br />
door sensitiviteits- en stress-testing-modules met functionaliteiten om scenario’s te genereren,<br />
het effect daarvan op de reële waarde te berekenen en de gegenereerde waardes te rapporteren.<br />
Extreme marktomstandigheden worden gedefinieerd door scenario’s die uitgaan van een breuk; de<br />
veronderstellingen daarvoor worden getoetst aan de hand van de economische omstandigheden.<br />
Er zijn twaalf scenario’s gedefinieerd voor de handelsportefeuilles: sommige reproduceren<br />
gebeurtenissen uit het verleden (bijv. de obligatiecrisis van 1994 en de sub-prime crisis<br />
van 2007/2008), andere zijn gebaseerd op veronderstellingen die niet in het verleden zijn<br />
waargenomen. Zij worden aangevuld met diverse sensitiviteitsanalyses van het effect van<br />
rentetarieven, wisselkoersen, aandele<strong>nk</strong>oersen, volatiliteiten en spreads.<br />
De resultaten uit deze testen worden verder gedetailleerd naar verschillende niveaus van de<br />
Global Markets activiteiten. Omdat stresstesten tot doel hebben het management bewust<br />
te maken van de risico’s (en de gevolgen voor de resultatenrekening) van deze extreme en<br />
abnormale ontwikkelingen, zijn ‘vroegtijdige waarschuwingsindicatoren’ in werking gesteld om<br />
alle stakeholders in staat te stellen tot het volgende:<br />
• eenzelfde benadering ten opzichte van risicotolerantie;<br />
• gelijktijdige waarschuwing;<br />
• overgaan tot oplossingsgerichte acties.<br />
Op het moment dat de stresstestresultaten een overschrijding laten zien ten opzichte van de<br />
vroegtijdige waarschuwingsindicatoren is dit voor het management een reden om over te gaan tot<br />
actie. De bandbreedte van stresstesten is voor Global Markets identiek aan die van MrMa en volgt<br />
dezelfde trend van ontwikkelingen als die van MrMa. Deze werkwijze waarborgt de vergelijkbaarheid<br />
van de stresstestresultaten met andere cijfers en resultaten berekend door MrMa. Het<br />
stresstestprogramma wordt op maandelijkse basis uitgevoerd door Risk afdeling. De verschillende<br />
scenario’s worden regelmatig beoordeeld en zo nodig bijgewerkt en uitgebreid.<br />
– Evolutie van de eendaags, 99% VaR in de loop van 2009<br />
De onderstaande VaR-grafiek geeft de handelsactiviteiten onder het voorgeschreven raamwerk<br />
weer, conform de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>-aanpak. De grafiek is afgeleid uit de inputgegevens die zijn gebruikt<br />
voor Rapportage totale solvabiliteitsratio (Common solvency ratio reporting - CoReps), waaruit het<br />
verplichte Basel II kapitaal is berekend voor de op intern model gebaseerde marktrisico’s.<br />
Na een scherpe stijging die volgde op het Lehman debacle en een zeer volatiel vierde kwartaal<br />
van 2008, leidden maatregelen tot risicoreductie en aanhoudende afname van marktturbulenties<br />
tot een significante daling van de VaR in 2009.<br />
Risicomanagement 139
140<br />
Risicomanagement<br />
Alle risicofactoren zijn verwerkt in het interne model<br />
EUR millions<br />
100<br />
80<br />
60<br />
40<br />
20<br />
0<br />
Total VaR<br />
Mar-08 Jun-08 Sep-08 Dec-08 Mar-09 Jun-09 Sep-09 Dec-09<br />
Opsplitsing naar de risicofactoren die zijn verwerkt in het interne model<br />
EUR millions<br />
100<br />
80<br />
60<br />
40<br />
20<br />
0<br />
Interest Rate<br />
FX<br />
Equity<br />
Commodity<br />
Mar-08 Jun-08 Sep-08 Dec-08 Mar-09 Jun-09 Sep-09 Dec-09<br />
Zoals eerder vermeld, wordt de in het interne model gebruikte VaR getoetst op zijn voorspellende<br />
waarde. Da<strong>nk</strong>zij de relatief gunstigere marktomstandigheden en de maatregelen tot risicoreductie<br />
bleef het aantal uitzonderingen dat in 2009 uit de back-testen kwam binnen de aanvaardbare<br />
zone. De “straf” uit hoofde van het berekende toetsingsvermogen was daarom minimaal:<br />
de laagste vermenigvuldigingsfactor van drie werd toegepast op de 10-daagse VaR in de<br />
berekeningsformule voor het toetsingsvermogen.
7.5. Liquiditeitsrisico<br />
Liquiditeitsrisico is het risico dat niet kan worden voldaan aan actuele (en potentiële)<br />
verplichtingen of aan het leveren van onderpand op de vervaldatum. Het bestaat uit twee<br />
componenten.<br />
Financierings-liquiditeitsrisico het risico dat aan verwachte en onverwachte vraag naar<br />
contanten van depositohouders en andere contractuele partijen niet kan worden voldaan zonder<br />
onaanvaardbare verliezen te lijden of de bedrijfsvoering te schaden.<br />
Markt-liquiditeitsrisico dit risico heeft te maken met het onvermogen om activa in kasstromen<br />
om te zetten door ongunstige marktomstandigheden of -ontwrichtingen. Het heeft dus in<br />
zekere zin te maken met marktrisico. Markt-liquiditeitsrisico heeft betrekking op de liquide<br />
waardegevoeligheid van een portefeuille door enerzijds marges die toegepast worden op activa<br />
die in onderpand gegeven worden en anderzijds veranderingen in marktwaarde. Het is bovendien<br />
gerelateerd aan de onzekere tijdsschaal voor het realiseren van de liquiditeitswaarde van activa.<br />
Onderstaande paragrafen beschrijven hoe de financieringspositie zich in 2009 heeft ontwikkeld en<br />
hoe het raamwerk voor liquiditeitsrisicobeheer van de ba<strong>nk</strong> is verbeterd.<br />
Na een paar moeilijke maanden aan het begin van het jaar begon de financieringspositie<br />
van de ba<strong>nk</strong> te verbeteren toen de overname door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> was afgerond. Vanaf mei<br />
2009, verbeterden volume, lengte en samenstelling van de financieringsmix van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
substantieel. Diverse financieringskanalen gingen weer open of herstelden zich als teken van<br />
herwonnen vertrouwen in de korte termijn terugbetaalcapaciteit van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. In retail<br />
financiering kantelde de negatieve trend. De wholesale financieringscapaciteit, die sinds de<br />
gebeurtenissen in 2008 drastisch was gekrompen, verbeterde significant. Ongedekte deposito’s van<br />
ondernemingen, centrale ba<strong>nk</strong>en en instellingen lieten weer positieve groei zien. Ook de stijgende<br />
emissie van commercial paper, depositobewijzen en asset-backed commercial paper versterkten<br />
de totale financieringspositie. Door de positieve ontwikkeling van de liquiditeitspositie kon Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> haar afha<strong>nk</strong>elijkheid van open marktoperaties van centrale ba<strong>nk</strong>en tot een zeer laag niveau<br />
terugbrengen en de commercial paper financieringsfaciliteit van de FED volledig aflossen. De groei<br />
in financieringsmiddelen stelde Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ook in staat het bedrag aan afgedekte financiering via<br />
terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten te verlagen en haar dichtgetimmerde buffer van liquide en bij centrale<br />
ba<strong>nk</strong>en beleenbare activa weer op te bouwen tot meer dan EUR 25 miljard.<br />
In 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> haar raamwerk voor liquiditeitsrisicobeheer herzien door een<br />
verschillenanalyse uit te voeten ten opzichte van de de Basel uitgangspunten voor een<br />
gezond liquiditeitsrisicobeheer (september 2008). Eveneens in 2009 verhoogde de Belgische<br />
toezichthouder (CBFA) de frequentie voor liquiditeitsrapportering en werd een systeem ingevoerd<br />
van korte termijn observatieratio’s ter bewaking van het vermogen van de Belgische ba<strong>nk</strong>en om<br />
een gecombineerd scenario van een systeemcrisis en een marktcrisis te overleven. De uitkomsten<br />
van deze ratio’s, die in principe een stresstest voorstellen, worden nauwgezet opgevolgd door het<br />
management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en gecontroleerd op consistentie met de resultaten van het interne<br />
stresstestmodel. De uitkomsten van beide modellen zijn sinds 2008 significant verbeterd en wijzen<br />
op een verbeterde weerstand tegen zware stress-scenario’s.<br />
Risicomanagement 141
142<br />
Risicomanagement<br />
7.5.1. Beheer van liquiditeitsrisico<br />
Het beheer van het liquiditeitsrisico houdt enerzijds het beheren van financieringsbronnen in<br />
en anderzijds het aanhouden van voldoende liquiditeitsrese<strong>rve</strong>s. Zulke rese<strong>rve</strong>s bestaan uit<br />
portefeuilles van activa waarvoor een vraag bestaat in de markt en die te gelde gemaakt kunnen<br />
worden als dekking tegen onverwachte ontwrichtingen van financieringsbronnen of interbancaire<br />
markten. Risk Management heeft als primair doel te garanderen dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voldoende<br />
contanten en liquide middelen aanhoudt om te allen tijde aan de huidige en toekomstige<br />
financiële verplichtingen te voldoen, tijdens normale en abnormale omstandigheden. Dit dient het<br />
geval te zijn voor elke valuta waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een positie heeft uitstaan, voor alle bedrijven,<br />
inclusief de voor bijzondere doeleinden opgerichte entiteiten (Special Purpose Entities). Het<br />
Ba<strong>nk</strong> ALCO is verantwoordelijk voor de bewaking van het liquiditeitsrisico binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
De uitgangspunten en governance van liquiditeitsrisicobeheer zullen in 2010 worden getoetst<br />
teneinde deze in overeenstemming te brengen met de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> organisatie en de Basel<br />
principes voor gezond liquiditeitsrisicobeheer.<br />
7.5.2. Rapportage van liquiditeitsrisico<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> houdt toezicht op het liquiditeitsrisico aan de hand van vijf indicatoren of<br />
meetinstrumenten. De informatie is hierbij afkomstig van twee bronnen: drie indicatoren op<br />
basis van de boekhouding (de dagelijkse liquiditeitspositie van de verbintenissen met klanten<br />
en de maandelijkse netto balans van stabiele funding) en de maandelijkse liquiditeitsstresstest,<br />
en twee indicatoren op basis van de liquiditeits-cashflows (de maandelijkse structurele<br />
liquiditeitsrapportage en de dagelijkse korte termijn rapportage). Tegen einde 2010 zal het interne<br />
meetsysteem ‘Fo<strong>rtis</strong>’ voor liquiditeitsrisico de geautomatiseerde berekening mogelijk maken van<br />
een aantal maatstaven.<br />
7.5.2.1. De liquiditeitspositie van de verbintenissen met klanten<br />
(Customer Funding Gap - CFG)<br />
CFG meet in welke mate de leningen aan klanten worden gedekt door de deposito’s van klanten<br />
(worden hierbij niet in aanmerking genomen: deposito’s en leningen tegen onderpand, worden<br />
hierbij wel in aanmerking genomen: kasbons en achtergestelde certificaten). In dit meetinstrument<br />
worden kasbons en achtergestelde certicaten beschouwd als klantendeposito’s omdat ze worden<br />
verkocht aan retail klanten.<br />
7.5.2.2. De netto balans van stabiele funding<br />
Deze spitst zich toe op de structurele liquiditeit van de balans: het bestaat uit de ‘stabiele’<br />
funding op lange termijn (passiva met een lange termij<strong>nk</strong>arakter: stabiele klantendeposito’s,<br />
middellange en lange termijn uitgiftes, achtergestelde schuld, kapitaal) waarvan de “niet liquide”<br />
activa (activa die niet of moeilijk kunnen worden omgezet in liquiditeit: leningen aan klanten,<br />
deinvesteringsportefeuille die niet kan worden gebruikt als onderpand om funding te verkrijgen,<br />
participaties, goodwill, gebouwen,..) worden afgetrokken. Deze indicator houdt niet alleen rekening<br />
met het structurele onevenwicht van de verbintenissen met klanten, maar geeft tevens het beeld<br />
weer van de liquiditeitspositie op lange termijn.
7.5.2.3. De structurele liquiditeitsrapportage (Structural Liquidity Gap (SLG))<br />
SLG meet de positie van alle elementen van de balans vanuit de invalshoek van liquiditeitsrisico.<br />
Deze rapportage brengt de vervaldagstructuur in beeld waarbij alle cashflows worden gespreid<br />
over toekomstige tijdszones. Voor elke tijdszone wordt de som gemaakt van alle te ontvangen<br />
cashflows minus alle te betalen cashflows. In deze meting wordt eveneens rekening gehouden, a<br />
rato van 30%, met het niet- getrokken gedeelte van de bevestigde kredietlijnen. Deze rapportage<br />
geeft bijgevolg de structurele liquiditeitspositie weer en maakt het mogelijk om de kostprijs van<br />
een mogelijke indekking in te schatten.<br />
7.5.2.4. De dagelijkse korte termijn rapportage (Short Term Liquidity)<br />
STL meet de kasposities, per dag, voor de komende tien dagen. Het voorspelt het kastekort op de<br />
korte termijn.<br />
De Treasury entiteit is verantwoordelijk voor de rapportage van het korte termijn liquiditeitsrisico,<br />
ALM voor het stresstesten van de liquiditeitspositie en voor het middellange termijn<br />
liquiditeitsrisico. Hierdoor is men in staat de liquiditeitsprofielen te analyseren van de balansen<br />
van de verschillende entiteiten, waaronder de belangrijke financieringsentiteiten in de vorm<br />
van SPE’s (Special Purpose Entities). Hierbij wordt ook bijzondere aandacht besteed aan<br />
geëffectiseerde activa en de financiering hiervan.<br />
7.5.2.5. Stresstesten van de liquiditeit (Liquidity Stress testing (LST))<br />
De liquiditeit-stresstest meet het vermogen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> om een ernstige, gesimuleerde crisis<br />
te doorstaan. De maandelijkse rapportage aan de Alco bevat de resultaten van de uitvoering<br />
van zowel het voorgeschreven (CBFA) als het interne gecombineerde scenariomodel. De test<br />
detecteert omgewenste liquiditeitsrisico’s in een structuur van tijdsintervallen. Het interne<br />
scenario simuleert een combinatie van de marktcrisis en een crisis van de ba<strong>nk</strong>. De parameters<br />
en aannames worden ontleend aan de ervaringen ten tijde van de gebeurtenissen die Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> in het vierde kwartaal van 2008 doormaakte. De overlevingshorizon is momenteel bepaald<br />
op een maand. Het aantal stresstesten zal in 2010 worden uitgebreid met behulp van centraal<br />
gedefinieerde <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> scenario’s.<br />
7.5.3. Liquiditeitslimieten<br />
Buiten de rapportagestructuur, heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een kader geformuleerd voor liquiditeitslimieten<br />
voor de drie desks in Brussel, New York en Hong Kong. De liquiditeitslimieten richten zich op het<br />
korte termijn liquiditeitsrisico en stellen limieten vast voor een dag (overnight of O/N), morgen/de<br />
dag daarna (T/N) en spot/de volgende dag (S/N). De O/N-limieten worden per definitie als meest<br />
belangrijke aangezien, terwijl de T/N- en S/N-limieten ook noodzakelijk zijn en worden gebruikt<br />
om toenames in de liquiditeitsverschillen in een vroeg stadium te identificeren. Deze limieten<br />
gelden alleen voor financieringsverschillen die niet door zekerheden zijn gedekt.<br />
Het feit dat de treasury-activiteiten over drie centrale punten en tijdzones verdeeld zijn, houdt in dat<br />
openstaande posities kunnen worden overgedragen van achtereenvolgens Hong Kong, België tot New<br />
York. Zodoende dient New York als ‘lender of last resort’ en wordt de USD als ultieme valuta gezien.<br />
Voor langlopende financiering heeft Alco ook limieten goedgekeurd voor financieringsverschillen<br />
op klanten en voor de netto balans van stabiele funding. Deze worden op maandbasis opgevolgd.<br />
Risicomanagement 143
144<br />
Risicomanagement<br />
7.5.4. Liquiditeit interne verrekenprijzen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruikt een systeem waarbij de kostprijs van liquiditeit intern wordt verrekend. Het<br />
bestaat uit een regelmatig aangepaste matrix van transfertprijzen waarbij men onderscheid maakt<br />
tussen de verschillende deviezen en de termijnen.<br />
7.5.5. Liquiditeitsbuffer<br />
In het kader van het aanleggen van een liquiditeitsbuffer definieert Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een aantal<br />
“markets of last resort” waar liquiditeit kan worden verkregen in crisisomstandigheden. Dit zijn<br />
hoofdzakelijk centrale tegenpartijen (zoals Eurex en het London Clearing House) en een aantal<br />
centrale ba<strong>nk</strong>en in gebieden waar Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een vestiging heeft. De liquiditeitsbuffer is een<br />
vast bedrag aan vastgezette liquide en/of bij centrale ba<strong>nk</strong>en beleenbare effecten waarop alleen<br />
een beroep kan worden gedaan via het liquiditeitsrampenplan (Contingency Funding Plan). Het<br />
minimubedrag van de buffer is momenteel vastgesteld op EUR 25 miljard.<br />
7.5.6. Liquiditeitsrampenplan<br />
Het liquiditeitsrampenplan (Contingency Funding Plan) treedt in werking wanneer de<br />
liquiditeitspositie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in gevaar komt door interne en externe uitzonderlijke<br />
omstandigheden die eventueel kunnen resulteren in een liquiditeitscrisis. Het doel hiervan is de<br />
liquiditeitsbronnen te beheren zodat de bedrijfsactiviteiten niet in gevaar komen en excessieve<br />
financieringskosten binnen de perken worden gehouden.<br />
Tijdens een crisis zijn adequate informatiestromen van cruciaal belang voor snelle<br />
beslissingen en het vermijden van onnodig escaleren van problemen. In dit kader zorgt het<br />
liquiditeitscalamiteitenplan dat de interne communicatiestromen tijdig, duidelijk en onbelemmerd<br />
verlopen. Bovendien maakt dit plan het mogelijk dat de geschikte externe communicatiestromen<br />
de juiste informatie afleveren aan marktdeelnemers, werknemers, klanten, kredietverleners,<br />
toezichthouders en aandeelhouders. De afdeling Communicatie is hier normaal gesproken bij<br />
betrokken.<br />
7.5.7. Financieringsbronnen<br />
De deposito’s van klanten (particulieren, zakelijk, ondernemingen) vormen een belangrijk<br />
onderdeel van de primaire financieringsbronnen van de Ba<strong>nk</strong>. Zichtrekeningen en spaargelden<br />
van particulieren zijn weliswaar direct of op korte termijn opvraagbaar, maar leveren niettemin<br />
een belangrijke bijdrage aan de stabiliteit van de financieringsbasis op de lange termijn.<br />
Deze stabiliteit staat of valt met het behoud van het vertrouwen van de rekeninghouder in de<br />
solvabiliteit en het goede liquiditeitsbeheer van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Voor korte termijnfinanciering (gedekt<br />
en ongedekt) wordt een beroep op professionele markten gedaan. Niet door zekerheden gedekte<br />
kredietverlening wordt beperkt door het limietensysteem dat een bovengrens stelt aan ongedekte<br />
positieverschillen. De uitgifte van kortlopend en langlopend papier wordt centraal bewaakt en het<br />
beroep op de financiële markten wordt gecoördineerd door ALM en Treasury.
7.5.8. Boekhoudkundige looptijdenanalyse<br />
In de onderstaande tabel zijn de activa en verplichtingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> onde<strong>rve</strong>rdeeld op basis van de resterende<br />
contractuele looptijd.<br />
In 2008 werden direct opvraagbare deposito’s, spaargelden weergegeven in de kolom ‘Zonder looptijd’, terwijl zij in 2009<br />
worden opgenomen in de kolom ‘Tot 1 maand’, in lijn met de boekhoudkundige looptijdclassificatie van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Tot Zonder<br />
1 maand 1-3 maanden 3-12 maanden 1-5 jaar Meer dan 5 jaar looptijd Totaal<br />
Per 31 december 2009<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 27.592 17 64 27.673<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 1.215 1.758 7.018 16.997 28.387 452 55.827<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 7.194 1.828 7.504 1.701 585 439 19.251<br />
Vorderingen op klanten 42.622 11.954 20.123 46.120 57.511 7 178.337<br />
Beleggingen 2.614 649 14.761 34.396 38.880 4.104 95.404<br />
Overige vorderingen 2.310 119 18 9 260 2.716<br />
Materiële vaste activa 2.147 2.147<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 12 1 1.822 1.835<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 32 143 268 82 123 3.656 4.304<br />
Overlopende rente en overige activa 28.862 1.491 3.053 4.533 4.547 5.058 47.544<br />
Totaal activa 112.441 17.959 52.745 103.850 130.098 17.945 435.038<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 876 823 3.835 19.326 29.157 350 54.367<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 41.131 3.773 12.645 3.296 1.881 82 62.808<br />
Schulden aan klanten 138.030 11.477 12.323 6.744 22.593 18 191.185<br />
Schuldbewijzen 20.125 8.722 13.036 12.210 2.685 2.337 59.115<br />
Achtergestelde schulden 224 54 1.002 5.491 9.195 15.966<br />
Overige financieringen 3 1 564 568<br />
Voorzieningen 1.229 1.229<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 68 7 34 15 8 296 428<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen 13.020 3.728 3.448 4.518 4.994 1.211 30.919<br />
Totaal verplichtingen 213.477 28.585 46.887 51.600 70.513 5.523 416.585<br />
Per 31 december 2008<br />
Totaal activa 160.857 48.401 59.006 132.538 170.757 15.218 586.777<br />
Totaal verplichtingen 190.032 67.446 48.902 74.635 86.357 104.262 571.634<br />
Risicomanagement 145
146<br />
Risicomanagement<br />
7.6. Operationeel risico<br />
Doordat risico’s inherent zijn aan alle operationele activiteiten en beslissingen, hebben alle<br />
ondernemingen, waaronder financiële instellingen, te maken met operationeel risico. Binnen het<br />
operationele risico wordt onderscheid gemaakt tussen het bedrijfsrisico en gebeurtenisrisico.<br />
Bedrijfsrisico is het risico dat ontstaat door het ontplooien van bedrijfsactiviteiten en is dus<br />
van invloed op elke financiële en niet-financiële instelling. Het betreft het risico op verliezen<br />
door veranderingen in de concurrentieomgeving die de bedrijfsactiviteiten of operationele<br />
omstandigheden aantasten. Het effect ontstaat doorgaans door wijzigingen in volumes,<br />
prijsstelling of marges ten opzichte van een vast kostenniveau. Het bedrijfsrisico wordt dan ook<br />
extern gestuurd (door reglementaire of fiscale wetgeving, marktontwikkelingen, strategisch risico,<br />
reputatierisico en dergelijke) maar kan worden beperkt door effectief management.<br />
Het gebeurtenisrisico betreft het risico op verliezen door inadequate of falende interne<br />
processen, mensen en/of systemen en anderzijds het risico op verliezen als gevolg van externe<br />
gebeurtenissen. Juridische en compliance risico’s worden gerekend tot gebeurtenisrisico,<br />
terwijl het strategische risico en het reputatierisico hier buiten vallen. Gebeurtenisrisico wordt<br />
meestal intern gestuurd (door interne en externe fraude, werknemers, klanten, producten, en<br />
bedrijfsvoering en bovendien door technologische en infrastructurele gebreken en dergelijke) en<br />
kan met de juiste beheersprocessen en -controles worden beperkt.<br />
7.6.1. Operationeel risico en management control<br />
Eén e<strong>nk</strong>el kader voor de ba<strong>nk</strong><br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft gekozen voor één e<strong>nk</strong>el operationeel risico management (ORM) kader voor de<br />
hele ba<strong>nk</strong> dat voldoet aan de Basel II criteria betreffende de Advanced Measurement Approach<br />
(“AMA”). Dit kader ondersteunt de organisatie in beter risicobeheer door het verhogen van het<br />
bewustzijn van operationele risico’s. Het waarborgt effectieve meting en opvolging van de<br />
operationele risicoprofielen en een toereikend niveau van eigen vermogensvereisten.<br />
Dit AMA kader maakt integraal deel uit van het overkoepelende management controle kader,<br />
waarbinnen de verschillende management teams, tot en met het niveau van de uitvoerende<br />
bestuurders, de risico’s beoordelen die hun bedrijfsdoelstellingen in gevaar kunnen brengen. Dit<br />
proces leidt uiteindelijk tot de Management Control Statements.
Ondersteund door een sterk operationeel risico beheer<br />
Een aangepaste risico management structuur is opgezet rond het “3 lijnen van verdediging”<br />
model, waarbij de business de hoofdverantwoordelijkheid draagt rond het beheren en beheersen<br />
van operationele risico’s. De rol van tweede lijnsverdediging wordt opgenomen door de<br />
risicobeheerfuncties. Hun opdracht bestaat erin toe te zien dat het ORM kader terdege is ingebed,<br />
dat de operationele risico’s die worden geïdentificeerd, ingeschat, gemeten en beheerd het<br />
correcte risicoprofiel weerspiegelen en dat de resulterende eigen vermogensvereisten adequaat<br />
zijn. Interne audit neemt de rol van derde verdedigingslinie op en verzekert dat de risicostructuren<br />
en beleidslijnen behoorlijk geïmplementeerd zijn.<br />
Een kader dat de vier vereiste elementen van een Advanced Measurement Approach (AMA) omvat<br />
• De eerste bouwsteen van het operationele risico management kader is het verzamelen van<br />
gegevens over operationele verliezen. Operationele verliezen die zich doorheen de organisatie<br />
voordoen, worden systematisch opgenomen in een centrale gegevensba<strong>nk</strong>.<br />
• Naast de interne verliesdata, gebruikt Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> tevens data omtrent externe verliezen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is één van de medeoprichters van ORX (Operational Risk eXchange association),<br />
een consortium van ba<strong>nk</strong>en die hun operationele verliesgegevens op anonieme basis delen en<br />
hun ervaringen met betrekking tot operationeel risico aangelegenheden uitwisselen. Daarnaast<br />
heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> toegang tot de Fitch First en de SAS Global gegevensba<strong>nk</strong>en, welke publieke<br />
data bevatten rond materiële verliezen.<br />
• Centraal in het kader staan de toekomstgerichte risicobeoordelingen, die het risicoprofiel<br />
bepalen van de ba<strong>nk</strong> en als primaire input dienen voor de berekening van de eigen<br />
vermogenvereisten.<br />
• De risicobeoordelingen behelzen zowel een opwaartse (Risk Self Assessment) als een<br />
neerwaartse (scenarioanalyse) benadering. De opwaartse beoordeling (RSA) verschaft inzicht<br />
in de operationele risico’s die eigen zijn aan de interne organisatie en controleomgeving. Die<br />
RSA’s worden uitgevoerd binnen elke business en ondersteunende functie op het juiste niveau<br />
van detail en resulteren in een beschrijving van de geïdentificeerde risico’s, een analyse van<br />
de oorzaken van die risico’s en in een beschrijving en beoordeling van de controleomgeving.<br />
Tevens wordt de residuële blootstelling aan het risico gekwantificeerd.<br />
• De neerwaartse scenarioanalyse vervolledigt het operationeel risicoprofiel met de meer<br />
systemische en “lage frequentie – hoge impact” risico’s. Het behelst de risico’s aan welke<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is blootgesteld omwille van de activiteiten die het uitvoert en de omgeving<br />
waarbinnen het opereert. Scenarioanalyse wordt uitgevoerd op het hogere managementniveau<br />
en is voornamelijk gebaseerd op analyse van externe verliesdata. De documentatie van het<br />
scenario detailleert het risicotype, de kwaliteit van de controleomgeving en de bepaling van de<br />
blootstelling aan het risico.<br />
• Operationeel risico knipperlichten (of sleutel risico indicatoren) worden opgevolgd om<br />
veranderingen te signaleren in het operationele risicoprofiel ten gevolge van interne of<br />
omgevingsfactoren.<br />
Risicomanagement 147
148<br />
Risicomanagement<br />
Berekening van de eigen vermogensvereisten<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> past voor een substantieel deel van haar activiteiten de meest geavanceerde<br />
methoden toe voor de bepaling van de eigen vermogensvereisten voor operationeel risico. Deze<br />
zijn in lijn met de Advanced Measurement Approach (AMA) onder Basel II. De Basic Indicator<br />
bendering wordt gebruikt voor kleinere, niet-materiële delen van haar activiteiten.<br />
BELEID INZAKE OPERATIONEEL (EVENT) RISICO<br />
Operationeel risico identificatie: assessment, meting/modellering, analyses,<br />
rapportage and monitoring<br />
ORPHEUS (Operationeel Risico Kader Inbedding en Gebruik Scan)<br />
Verliesgegevens<br />
• Verzamelen van<br />
verliesgegevens<br />
• Benchmarking<br />
van interne<br />
vs externe<br />
gegevens (ORX)<br />
Model<br />
• Kwantitatief<br />
risico profiel<br />
• Economisch<br />
kapitaal<br />
• Toetsings-<br />
vermogen<br />
Risico Self-Assessment<br />
• Assessment van<br />
operationele risico<br />
exposure, scenario<br />
analyse<br />
• Identificeer risico<br />
gebieden en trigger<br />
management actie<br />
Sleutel risico<br />
Indicatoren<br />
• Monitoren en<br />
analyseren<br />
KRi’s<br />
Product Process Matrix op het niveau van Bussinesslijn/land/Juridische entiteit<br />
MANAGEMENT VAN OPERATIONEEL (EVENT) RISICO DOOR BUSINESSES<br />
Controle en mitigeren (vermijding, reductie, controle verbetering) van een brede range<br />
van risico’s, inclusief operationele event risico’s<br />
Business<br />
Continuity<br />
Management<br />
Informatie<br />
Beveiliging<br />
Risico transfer<br />
(verzekeringen,<br />
Captives)<br />
Management<br />
Controle<br />
verklaringen<br />
7.6.2. Beheersing en vermindering van operationele risico’s<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> hanteert diverse processen voor de beheersing en vermindering van operationele<br />
risico’s. Als het gevolg van risicobeoordelingen, analyses van verliesgegevens en ontwikkelingen<br />
van de indicatoren zijn verdere stappen ondernomen voor de beheersing van operationele risico’s.<br />
Deze stappen hebben meestal te maken met een organisatorisch en procesmatig perspectief.<br />
Centraal gecoördineerde technieken voor risicobeperkingen zijn Business Continuity Management,<br />
maatregelen voor informatiebeveiliging, verzekeren en management control verklaringen.
7.6.3. Business Continuity<br />
7.6.3.1 Business continuity management<br />
Business Continuity Management (BCM) is het managementproces van de identificatie van<br />
potentiële bedreigingen voor de organisatie en de resulterende impact mochten deze bedreigingen<br />
zich daadwerkelijk realiseren. Het verschaft een kader voor het bouwen van een veerkrachtige<br />
organisatie die in staat moet zijn om effectief te reageren op deze dreigingen ter bescherming van<br />
de belangen van de stakeholders, reputatie, merk en waardecreërende activiteiten van de ba<strong>nk</strong>.<br />
Gezien het feit dat Fo<strong>rtis</strong> een financiële dienstverlenende organisatie is, onderkent men het belang<br />
van BCM. De Fo<strong>rtis</strong> BCM-methodologie is opgenomen in de Fo<strong>rtis</strong> BCM beleidsdocumenten en is<br />
gebaseerd op internationale regelgeving en richtlijnen voor best practises, zoals omschreven door:<br />
• Basel Commissie voor bancaire toezicht: High level principles for Business Continuity<br />
• The Business Continuity Institute: Good Practice Guidelines (BCI GPG)<br />
• The British Standards Institute.<br />
Het toepassingsgebied van BCM bij Fo<strong>rtis</strong> ba<strong>nk</strong> is:<br />
• Intern: Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in al haar dimensies (zowel de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> businesses & support functions,<br />
alle landen, juridische entiteiten en dochterondernemingen)<br />
• Extern: Alle derde partijen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-informatie moeten verwerken of cruciale diensten en<br />
producten verlenen die het doel ondersteunen van belangrijke Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-diensten (externe<br />
uitbestedingen).<br />
De Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> BCM-benadering bevat de volgende stappen:<br />
Uitoefenen/testen<br />
&<br />
Eigen beoordeling<br />
BCM ingebed in de Organisatie<br />
Begrijpen van<br />
de organisatie/<br />
business<br />
BCM<br />
Programma<br />
Beheer<br />
Ontwikkel &<br />
Implementeer<br />
BCM Reactie<br />
Bepaal de<br />
BCM opties<br />
Risicomanagement 149
150<br />
Risicomanagement<br />
De Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> BCM-methodologie dient ingebed te zijn in de bedrijfscultuur en dient verwezenlijkt<br />
en continu bijgehouden te worden, op een manier die aangepast is aan de aard, omvang en<br />
complexiteit van de desbetreffende Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> business.<br />
Informatie omtrent de belangrijkheid van de diensten van de organisatie, inclusief de activiteiten<br />
en middelen die nodig zijn om deze diensten te kunnen leveren, worden geanalyseerd door middel<br />
van business impact analyses en risico analyses.<br />
Het bepalen van BCM-opties en –strategie maakt het mogelijk een breed spectrum van<br />
strategische en tactische afwegingen te evalueren. Deze aanpak stelt Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in staat adequate<br />
afwegingen te maken voor elke belangrijke dienst, in de zin dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> deze diensten op een<br />
aanvaardbaar niveau kan blijven leveren tijdens en na storingen in de normale bedrijfsvoering.<br />
BCM is aanvullend op andere maatregelen ter bevordering van het herstelvermogen die al present<br />
zijn binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Deze acties leiden tot de creatie van een BCM reactie door middel van plannen die detailleren<br />
welke stappen ondernomen moeten worden voor, tijdens en na een incident.<br />
Bedrijfscontinuïteitsplan<br />
Crisisbeheer Plan Bedrijfsherstel-<br />
Plan(nen)<br />
Rampherstel-<br />
Plan(nen)<br />
Rampherstel oplossingen Rampherstel oplossingen<br />
Welke technische middelen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ter beschikking<br />
heeft om de continuïteit<br />
van interne activiteiten te<br />
garanderen<br />
Welke contractuele BCM<br />
regelingen getroffen zijn<br />
met derde partijen om de<br />
continuïteit van extern<br />
uitbestede activiteiten te<br />
waarborgen<br />
Tot slot dient Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan te tonen dat de strategieën en plannen inderdaad effectief, lonend<br />
en nuttig zijn door het uitoefenen, testen en eigen beoordelen van de BCM reactie.
7.6.3.2 Overdracht van risico door middel van verzekering<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beschouwt het verzekeren als een nuttig instrument voor het mitigeren van<br />
operationele risico’s. Deze verzekeringsportefeuille wordt centraal gecoördineerd door ORMC<br />
(Central Operational risk and Management Control). Meer specifiek is Fo<strong>rtis</strong> verzekerd tegen<br />
financiële schade door criminaliteit en civiele aansprakelijkheid.<br />
Geheel in lijn met de gangbare praktijken in de bedrijfstak zijn de volgende<br />
verzekeringsoveree<strong>nk</strong>omsten door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> afgesloten met derden:<br />
• een gecombineerde criminaliteit- en civiele aansprakelijkheidsverzekering;<br />
• een aansprakelijkheidsverzekering voor directeuren en functionarissen<br />
Daarnaast maakt Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruik van he<strong>rve</strong>rzekeringstechnieken om e<strong>nk</strong>ele risico’s in eigen<br />
beheer te financieren.<br />
7.6.3.3 Management Control Statements (MCS)<br />
Ligt bij beheer van operationeel risico de nadruk op operationele gebeurtenisrisico’s, management<br />
control richt zich voornamelijk op het bedrijfsrisico (inclusief strategische en reputatieaangelegenheden).<br />
Het beheer van operationeel risico en management control hangen nauw met<br />
elkaar samen:<br />
• de methoden voor risicoschatting, de beoordeling van de beheersing en de aanpak van zwakke<br />
punten verlopen op vergelijkbare wijze<br />
• de uitkomsten van de schattingen van operationeel (gebeurtenis) risico vormen de input voor<br />
het beoordelen van het bedrijfsrisico door het senior management, als onderdeel van de<br />
jaarlijkse procedure die leidt tot management control verklaringen; deze procedure wordt door<br />
Central Operational risk and Management Control (ORMC) gecoördineerd.<br />
De managementteams tekenen management control verklaringen en formuleren indien nodig<br />
actieplannen voor de verbetering van de beheersing. Central Risk Management coördineert<br />
de rapportage over de status en voortgang op deze actieplannen. De Management Control<br />
Statements dienen aan het eind van elk jaar als attest voor het functioneren van risico<br />
management en interne beheerssystemen.<br />
Risicomanagement 151
152<br />
Toezicht en solvabiliteit<br />
8. Toezicht en solvabiliteit<br />
8.1. Beoordeling solvabiliteit<br />
8.1.1. Raamwerk<br />
Als kredietinstelling is Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> onderworpen aan het toezicht van regelgevende autoriteiten.<br />
Op geconsolideerd en statutair niveau wordt het toezicht op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> uitgeoefend door de<br />
Commissie voor het Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA). De dochtermaatschappijen<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kunnen daarnaast onderworpen zijn aan de richtlijnen van de diverse<br />
toezichthoudende instellingen in de landen waar deze actief zijn.<br />
Ba<strong>nk</strong>en moeten volgens de richtlijnen van de toezichthouder voldoen aan een minimaal<br />
toetsingsvermogen (8% van de risicogewogen activa). Sinds 2008 berekent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> het<br />
toetsingsvermogen en de risicogewogen activa onder het Basel II -raamwerk.<br />
De CBFA heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> toestemming verleend voor de toepassing van de meest geavanceerde<br />
berekening van de risicogewogen activa onder Basel II: de geavanceerde interne ratingbenadering<br />
voor kredietrisico en de geavanceerde meetmethode voor operationeel risico.<br />
Het toetsingsvermogen voor de doeleinden van de toezichthouder wordt op geconsolideerd niveau<br />
berekend op basis van het IFRS-boekhoudregime, waarbij rekening wordt gehouden met door de<br />
CBFA opgelegde prudentiële filters, zoals beschreven in de Circulaire PPB 2007-1-CPB van de CBFA.
8.1.2. Beoordeling<br />
In de onderstaande tabel wordt de samenstelling van het wettelijk vereist vermogen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> geïllustreerd:<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Basel-II Basel-I<br />
Aandele<strong>nk</strong>apitaal en agio rese<strong>rve</strong>s 29.651 29.651<br />
Overige rese<strong>rve</strong>s ( 11.974 ) 8.612<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de aandeelhouders ( 704 ) ( 20.302 )<br />
Minderheidsbelangen 3.124 3.027<br />
Omrekeningsverschillen ( 461 ) ( 401 )<br />
Hybride niet-innovatieve 1.541 1.579<br />
(-) Goodwill ( 1.706 ) ( 1.886 )<br />
(-) immateriële vaste activa ( 140 ) ( 365 )<br />
(-) Negatieve reële waarde van aandelen (voor verkoop beschikbare) ( 23 )<br />
(-) Vermindering van het Kern Tier 1 Kapitaal (*) ( 822 ) ( 167 )<br />
(-) Overige ( 2.307 ) ( 54 )<br />
Kern Tier 1 kapitaal 16.202 19.671<br />
Hybride innovatieve 1.995 1.993<br />
Tier 1 kapitaal 18.197 21.664<br />
Achtergestelde schulden 9.846 16.314<br />
IRB voorzieningsoverschot 585 167<br />
Positieve reële waarde van aandelen (voor verkoop beschikbare) 14 -<br />
(-) Vermindering van het Totaal Kapitaal (*) ( 822 ) ( 167 )<br />
Overige 313 94<br />
Totaal Kapitaal 28.133 38.072<br />
(*) Vermindering 50% - 50% van het Kern Tier 1 Kapitaal en van het Totaal Kapitaal ( 1.644 ) ( 335 )<br />
(1) Participatie in krediet en financiële instellingen ( 253 ) ( 322 )<br />
(2) participatie in verzekeringsondernemingen ( 1.375 ) -<br />
(3) IRB voorzieningstekort -<br />
(4) IRB eigen vermogen verwacht verlies ( 16 ) ( 13 )<br />
De onderstaande tabel geeft de belangrijkste vermogensindicatoren weer:<br />
2009 2009 2008 2008<br />
Basel-II Basel-I Basel-II Basel-I<br />
Tier 1 kapitaal 18.197 18.191 21.664 21.402<br />
Totaal kapitaal 28.133 27.565 38.072 37.260<br />
Risicogewogen activa en verbintenissen 148.048 180.241 203.405 220.260<br />
Kredietrisico 130.087 167.091 175.171 197.195<br />
Marktrisico 6.767 13.150 13.945 23.065<br />
Oprerationeele risico 11.194 14.289<br />
Core Tier 1 ratio 10,9% 9,7%<br />
Tier 1 ratio 12,3% 10,1% 10,7% 9,7%<br />
Totaal kapitaal ratio 19,0% 15,3% 18,7% 17,0%<br />
Toezicht en solvabiliteit 153
154<br />
Toezicht en solvabiliteit<br />
De Tier 1-ratio van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bedroeg op 31 december 2009 12,3% en de totaal kapitaal ratio<br />
19,0%. Een totaal kapitaalratio van 19,0% is ruim boven het wettelijk vereiste minimum van 8%.<br />
De daling in het kapitaal in 2009 is voornamelijk het gevolg van de aftrek van de acquisitie van<br />
AG Insurance (EUR 1.375 miljoen), de invloed van het nettoresultaat, de invloed van prudentiële<br />
filters (EUR 2,3 miljard) en de vervroegde terugbetaling van achtergestelde leningen aan Fo<strong>rtis</strong><br />
Holding (EUR 5,75 miljard).<br />
Er heeft zich een significante daling voorgedaan van de risicogewogen activa op 31 december<br />
2009 ten opzichte van 31 december 2008. De daling van de kredietrisico’s is vooral te verklaren<br />
door de verkoop van een deel van de gestructureerde kredietportefeuille (SCI, de zogenaamde<br />
Portfolio Out) aan Royal Park Investment (RPI) op 12 mei 2009, in overeenstemming met het<br />
Avenant nr. 3 van de Protocole d’Accord (zie noot 18.4). Bovendien was er in de tweede helft<br />
van 2009 een neerwaartse trend van kredietrisico door de daling van de openstaande kredieten,<br />
welke slechts gedeeltelijk tenietgedaan is door een verdere vastgestelde achteruitgang op de<br />
gesecuritiseerde portefeuille.<br />
De daling van het marktrisico is een gevolg van de lagere volatiliteit in de financiële markten in<br />
2009 en van de afname van de handelsvolumes gedurende het jaar.<br />
De daling in het operationele risico was ook toe te wijzen aan de verkoop van de gestructureerde<br />
kredietportefeuille, naast de herziening van de operationele evaluaties en de wijzigingen in de<br />
consolidatiekring gedurende het jaar.<br />
Volgens de Basel II-regelgeving, kunnen de kapitaalvereisten berekend volgens de geavanceerde<br />
Basel II berekeningen niet lager zijn dan 80% (2009) of 90% (2008) van de kapitaalvereisten<br />
berekend op basis van de Basel I-regelgeving. De Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Basel II-kapitaalvereisten lagen in<br />
2009 en in 2008 boven deze Basel I-grens, zodat er geen verdere aanpassingen nodig waren.<br />
8.2. Doelstellingen kapitaalbeheer<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beheert kapitaal en risico en houdt daarbij rekening met drie belangrijke invalshoeken<br />
ten aanzien van de solvabiliteit: de toezichteisen, ratings en economische afwegingen. Deze<br />
invalshoeken worden aangevuld met stresstesten om tot de externe solvabiliteit te verzekeren.<br />
Naast het wettelijk vereiste minimum (8% van de risicogewogen activa), heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> haar<br />
doelstellingen ruim boven het wettelijk vereiste minimum geformuleerd ter voorkoming dat<br />
de wettelijke vereisten niet gehaald worden, ook tijdens moeilijke marktomstandigheden. Deze<br />
doelstellingen worden regelmatig herzien om rekening te houden met materiële veranderingen in<br />
de strategie of marktomstandigheden.
9. Vergoedingen na uitdiensttreding<br />
en andere lange-termijn<br />
personeelsvoordelen en<br />
ontslagvergoedingen<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding zijn personeelsvoordelen, zoals pensioenen en<br />
ziektekostenvergoedingen, die worden uitgekeerd na beëindiging van de arbeidsoveree<strong>nk</strong>omst. Andere<br />
langetermijnpersoneelsvoordelen zijn personeelsvoordelen die niet volledig betaalbaar zijn binnen<br />
de twaalf maanden na de periode waarin de medewerkers de betreffende dienst hebben verleend.<br />
Ontslagvergoedingen zijn personeelsvoordelen die betaalbaar zijn tengevolge van een beëindiging<br />
van de arbeidsoveree<strong>nk</strong>omst op initiatief van de werkgever vóór de voorziene pensionering of als<br />
gevolg van het toekennen van voordelen om vrijwillig vervroegd vertrek aan te moedigen.<br />
9.1. Vergoedingen na uitdiensttreding<br />
9.1.1. Pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen en<br />
andere vergoedingen na uitdiensttreding<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> financiert pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen die voor het merendeel<br />
van de medewerkers gelden. De meeste van deze pensioenregelingen zijn niet meer toega<strong>nk</strong>elijk<br />
voor nieuwe medewerkers. Een aantal regelingen wordt gedeeltelijk gefinancierd door de betaling<br />
van premies door medewerkers.<br />
De uitkeringen volgens deze regelingen worden berekend op basis van het aantal dienstjaren<br />
en het salarisniveau. De pensioenverplichtingen worden bepaald aan de hand van sterftecijfers,<br />
het personeelsverloop, de loonstijging en economische veronderstellingen met betrekking tot<br />
bijvoorbeeld de inflatie en het disconteringspercentage.<br />
Actuariële veronderstellingen, parameters en methoden werden aangepast om wijzigingen in de<br />
financiële en economische omgeving in aanmerking te nemen en om aansluiting te verkrijgen bij<br />
de veronderstellingen, parameters en methoden die door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> worden gehanteerd.<br />
De verzekeringsmaatschappijen, waarbij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de pensioenregelingen op basis<br />
van vaste toezeggingen heeft ondergebracht zijn per 31 december 2009 zijn verbonden<br />
verzekeringsondernemingen. Om deze reden worden de aan deze pensioenregelingen gerelateerde<br />
beleggingen aangemerkt als niet-kwalificerende fondsbeleggingen en dienen deze beschouwd<br />
te worden als ‘restitutierechten’ overee<strong>nk</strong>omstig IAS 19. Dit betekent dat deze activa niet in<br />
mindering gebracht mogen worden op de verplichtingen voor plannen met vaste toezeggingen<br />
om de omvang van deze verplichtingen te bepalen, maar als afzondelijke activa onder de noemer<br />
‘restitutierechten’ moeten worden opgenomen. Hierin komt het recht op restitutie van uitgaven<br />
(ter afwikkeling van de verplichtingen voor plannen met vaste toezeggingen) door de verbonden<br />
partij tot uitdrukking. Aangezien Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de verzekeringsondernemingen per 31 december<br />
2008 geen verbonden ondernemingen waren, konden deze activa eind 2008 als fondsbeleggingen<br />
worden aangemerkt en derhalve in mindering worden gebracht op de verplichtingen inzake<br />
toegezegde pensioenrechten.<br />
Naast pensioenregelingen, omvatten de kosten van regelingen op basis van vaste toezeggingen<br />
ook andere vergoedingen na uitdiensttreding, zoals de vergoeding van een deel van de<br />
ziektekostenpremie, welke in stand blijven na de pensionering van medewerkers.<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 155
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de bedragen die per 31 december zijn opgenomen in de balans in verband<br />
met pensioenregelingen en andere vergoedingen na uitdiensttreding. De cijfers van 2008 zijn exclusief Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Nederland (Holding) en haar dochterondernemingen, die verkocht zijn aan de Nederlandse overheid op 3 oktober 2008.<br />
156<br />
Pensioenplannen met vaste toezeggingen Overige vergoedingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2007 2006 2009 2008 2007 2006<br />
Contante waarde van gefinancierde verplichtingen 3.813 2.851 4.460 4.659<br />
Contante waarde van niet-gefinancierde verplichtingen 6 6 142 156 55 63 60<br />
Verplichting voor plannen met vaste toezeggingen 3.819 2.857 4.602 4.815 55 63 60<br />
Reële waarde van fondsbeleggingen ( 784 ) ( 2.893 ) ( 3.030 ) ( 2.942 )<br />
Reële waarde van de restitutierechten ( 2.548 ) ( 1.871 ) ( 1.831 )<br />
Netto verantwoorde toegezegde pensioenrechten 487 ( 36 ) ( 299 ) 42 55 63 60<br />
Niet-verantwoorde actuariële winsten (verliezen) ( 693 ) ( 251 ) 345 210 1 11 11<br />
Niet-verantwoorde pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd ( 2 ) ( 1 ) ( 8 ) ( 11 )<br />
Niet-verantwoorde activa door restricties<br />
Overige bedragen verantwoord in de balans<br />
162 247 213 167<br />
Netto verplichtingen (activa) voor plannen met vaste toezeggingen ( 46 ) ( 41 ) 251 408 56 74 71<br />
Bedragen in de balans:<br />
Verplichtingen voor plannen met vaste toezeggingen 2.526 260 2.149 2.263 56 74 71<br />
Activa voor plannen met vaste toezeggingen ( 2.572 ) ( 301 ) ( 1.898 ) ( 1.855 )<br />
Netto verplichtingen (activa) voor plannen met vaste toezeggingen ( 46 ) ( 41 ) 251 408 56 74 71<br />
Verplichtingen uit hoofde van toegezegde pensioenrechten worden inbegrepen onder ‘Overlopende rente en overige<br />
verplichtingen’ (zie noot 31) terwijl activa inzake toegezegde pensioenrechten worden inbegrepen onder ‘Overlopende rente<br />
en overige activa’ (zie noot 22).<br />
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de mutaties in de netto pensioenverplichtingen (activa) in de balans.<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Netto verplichtingen (activa) voor plannen met vaste toezeggingen per 1 januari<br />
Netto verplichtingen (activa) voor plannen met vaste toezeggingen van beëindigde -<br />
( 41 ) 251 74<br />
activiteiten per 1 januari 2008 ( 270 ) ( 73 )<br />
Wijzigingen in consolidatieperimeter 3 ( 1 )<br />
Netto verplichtingen (activa) voor plannen met vaste toezeggingen per 1 januari ( 41 ) ( 16 )<br />
Totale kosten voor plannen met vaste toezeggingen 156 117 55 1<br />
Ontvangen bijdragen op fondsbeleggingen ( 33 ) ( 34 )<br />
Ontvangen bijdragen op de restitutierechten ( 112 ) ( 113 )<br />
Uitkeringen direct betaald door de werkgever ( 2 ) ( 3 ) ( 2 ) ( 1 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 3<br />
Overdracht ( 15 ) 1 3<br />
Omrekeningsverschillen 4<br />
Overige 1<br />
Netto verplichtingen (activa) voor plannen met vaste toezeggingen per 31 december ( 46 ) ( 41 ) 56<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de mutaties in de verplichtingen voor plannen met vaste toezeggingen.<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Verplichting voor plannen met vaste toezeggingen per 1 januari 2.857 4.602 63<br />
Verplichting voor plannen met vaste toezeggingen van beëindigde -<br />
activiteiten per 1 januari 2008 ( 1.952 ) ( 62 )<br />
Wijzigingen in consolidatieperimeter ( 7 ) ( 1 )<br />
Verplichting voor plannen met vaste toezeggingen per 1 januari 2.857 2.643<br />
Aan het boekjaar toegerekende pensioe<strong>nk</strong>osten 107 100 2 1<br />
Bijdrage van deelnemers 9 12<br />
Rentekosten 155 144 1<br />
Actuariële verliezen (winsten) op de verplichting voor plannen met vaste toezeggingen<br />
Bijdragen deelnemers<br />
639 198 ( 1 )<br />
Uitkeringen ( 317 ) ( 260 )<br />
Uitkeringen direct betaald door de werkgever<br />
Pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd - niet verwo<strong>rve</strong>n rechten<br />
( 2 ) ( 3 ) ( 2 ) ( 1 )<br />
Pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd - verwo<strong>rve</strong>n rechten 20 37 52<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 60<br />
Planinperkingen ( 3 )<br />
Afwikkelingen ( 43 ) ( 3 )<br />
Overdracht 391 2 3<br />
Omrekeningsverschillen<br />
Overige<br />
6 ( 73 )<br />
Verplichting voor plannen met vaste toezeggingen per 31 december 3.819 2.857 55<br />
Herbeoordeling van de verplichtingen uit hoofde van ziektekostenvergoedingen voor sommige categorieën werknemers<br />
en gepensioneerden in België leidde tot een toename met EUR 55 miljoen van de verplichting voor plannen met vaste<br />
toezeggingen. Dit had een negatief effect op de resultatenrekening.<br />
De stijging van de actuariële verliezen is hoofdzakelijk het gevolg van de wijziging van het disconteringspercentage<br />
(overheidsobligaties in plaats van bedrijfsobligaties voor de eurozone). De post Overdracht houdt verband met de<br />
herclassificatie van de Belgische en Zwitserse verplichtingen voor pensioenregelingen op basis van beschikbare premies<br />
met gegarandeerde rente, die nu worden aangemerkt als pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen.<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 157
De volgende tabel toont de mutaties in de reële waarde van de fondsbeleggingen.<br />
158<br />
Reële waarde van fondsbeleggingen per 1 januari 2.893 3.030<br />
Reële waarde van fondsbeleggingen van beëindigde activiteiten per 1 januari 2008 ( 1.854 )<br />
Wijzigingen in consolidatieperimeter ( 10 )<br />
Reële waarde van fondsbeleggingen per 1 januari 2.893 1.166<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen 82 89<br />
Actuariële winsten (verliezen) op fondsbeleggingen 12 ( 90 )<br />
Bijdragen werkgevers 33 34<br />
Bijdragen deelnemers 9 12<br />
Uitkeringen ( 93 ) ( 110 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 57<br />
Overdracht ( 273 )<br />
Afwikkelingen ( 28 ) 2<br />
Omrekeningsverschillen 4 ( 122 )<br />
Overige<br />
Overdracht van de restitutierechten ( 1.855 ) 1.855<br />
Reële waarde van fondsbeleggingen per 31 december 784 2.893<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
De post Overdracht van EUR (273) miljoen vloeit hoofdzakelijk voort uit de herkwalificatie van de fondsbeleggingen als<br />
restitutierechten voor een specifieke Belgische regeling, die voorheen waren ondergebracht bij een pensioenfonds maar<br />
sinds het jaareinde 2009 bij een verbonden verzekeringsonderneming.<br />
De volgende tabel toont de mutaties in de reële waarde van de restitutierechten.<br />
Reële waarde van de restitutierechten per 1 januari 1.871<br />
Overdracht van de restitutierechten 1.855<br />
Verwacht rendement 76 101<br />
Actuariële verliezen (winsten) op restitutierechten 39 ( 79 )<br />
Bijdragen werkgevers<br />
Bijdragen deelnemers<br />
112 113<br />
Uitkeringen<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
( 224 ) ( 150 )<br />
Overdracht<br />
Omrekeningsverschillen<br />
Overige<br />
677<br />
Afwikkelingen 13 ( 1 )<br />
Overdracht van de restitutierechten ( 1.855 )<br />
Reële waarde van de restitutierechten per 31 december 2.548<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
De post Overdracht van EUR 677 miljoen houdt verband met de herclassificatie van de Belgische en Zwitserse<br />
pensioenregelingen op basis van beschikbare premies met gegarandeerde rente, die nu worden aangemerkt als<br />
pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen. Daarnaast houdt deze deels verband met de herkwalificatie van de<br />
fondsbeleggingen als restitutierechten voor een specifieke Belgische regeling, die voorheen waren ondergebracht bij een<br />
pensioenfonds maar sinds het jaareinde 2009 bij een verbonden verzekeringsonderneming.<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen
De volgende tabel toont het werkelijke rendement op de fondsbeleggingen en restitutierechten voor pensioenregelingen met<br />
vaste toezeggingen.<br />
Werkelijke rendement op fondsbeleggingen 94 ( 1 )<br />
Werkelijke rendement op de restitutierechten 114 22<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
De volgende tabel geeft een overzicht van de mutaties in het totaal van de niet-opgenomen actuariële winsten (verliezen).<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Niet-verantwoorde actuariële winsten (verliezen) per 1 januari<br />
Niet-verantwoorde actuariële winsten (verliezen) van beëindigde -<br />
( 251 ) 345 11<br />
activiteiten per 1 januari 2008 ( 180 ) ( 11 )<br />
Niet-verantwoorde actuariële winsten (verliezen) per 1 januari ( 251 ) 165<br />
Actuariële winsten (verliezen) op de verplichting voor plannen met vaste toezeggingen ( 639 ) ( 198 ) 1<br />
Actuariële winsten (verliezen) op fondsbeleggingen 12 ( 90 )<br />
Actuariële winsten (verliezen) op de restitutierechten 39 ( 79 )<br />
Verantwoorde verliezen (winsten) door restricties 123 ( 49 )<br />
Planinperkingen 2<br />
Afwikkelingen<br />
Afschrijving op niet-verantwoorde actuariële verliezen (winsten) -<br />
11 2<br />
op de verplichting voor plannen met vaste toezeggingen 7 ( 3 )<br />
Afschrijving op niet-verantwoorde actuariële verliezen (winsten) op de restitutierechten 2<br />
Afschrijving op niet-verantwoorde actuariële verliezen (winsten) op fondsbeleggigen<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
2<br />
Overdracht ( 1 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 2 ) 1<br />
Overige 2<br />
Niet-verantwoorde actuariële winsten (verliezen) per 31 december ( 693 ) ( 251 ) 1<br />
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de mutaties in het totaal van de niet-verantwoorde activa door restricties.<br />
Pensioenplannen met<br />
vaste toezeggingen<br />
2009 2008<br />
Niet-verantwoorde activa door restricties per 1 januari 247 213<br />
Verantwoorde winsten (verliezen) door restricties ( 123 ) 49<br />
Impact van restricties in de resultatenrekening<br />
Planinperkingen<br />
Afwikkelingen<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
Overdracht<br />
38 31<br />
Omrekeningsverschillen<br />
Overige<br />
( 46 )<br />
Niet-verantwoorde activa door restricties per 31 december 162 247<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 159
De volgende tabel geeft een overzicht van de mutaties in pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd.<br />
160<br />
Niet-verantwoorde pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd per 1 januari 1 8<br />
Niet-verantwoorde pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd van beëindigde -<br />
activiteiten per 1 januari 2008 ( 8 )<br />
Niet-verantwoorde pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd per 1 januari<br />
Pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd - niet verwo<strong>rve</strong>n rechten<br />
Afschrijving van vorige pensioe<strong>nk</strong>osten<br />
Planinperkingen<br />
Afwikkelingen<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
1<br />
Overdracht<br />
Overige<br />
Omrekeningsverschillen<br />
1 1<br />
Niet-verantwoorde pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd per 31 december 2 1<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Ervaringsaanpassingen zijn de actuariële winsten en verliezen die ontstaan door verschillen tussen de actuariële<br />
veronderstellingen aan het begin van het jaar en de werkelijke uitkomsten gedurende het jaar.<br />
De volgende tabel bevat informatie over de ervaringsaanpassingen met betrekking tot fondsbeleggingen, restitutierechten<br />
en verplichtingen voor plannen met vaste toezeggingen.<br />
Pensioenplannen met vaste toezeggingen Overige vergoedingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2007 2006 2009 2008 2007 2006<br />
Ervaringsaanpassingen op fondsbeleggingen, winst (verlies) ( 14 ) ( 156 ) ( 104 ) ( 42 )<br />
Als % van de fondsbeleggingen per 31 december ( 1,79% ) (5,39%) (3,43%) (1,44%)<br />
Ervaringsaanpassingen op de restitutierechten, winst (verlies) 66 ( 20 ) ( 29 )<br />
Als % van de restitutierechten per 31 december<br />
Ervaringsaanpassingen op de verplichting voor pensioenplannen -<br />
2,59% (1,08%) (0,47%)<br />
met vaste toezeggingen (winst) verlies<br />
Als % van de verplichting voor pensioenplannen met vaste -<br />
( 125 ) 101 77 118 4 42<br />
toezeggingen per 31 december ( 3,27% ) 3,54% 1,67% 2,31% (5,62%) 9,52%
De volgende tabel geeft een overzicht van de componenten van de kosten die betrekking hebben op de pensioenregelingen<br />
op basis van vaste toezeggingen en overige uitkeringen na uitdiensttreding voor het jaar eindigend per 31 december.<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Aan het boekjaar toegerekende pensioe<strong>nk</strong>osten 107 100 2 1<br />
Rentekosten 155 144 1<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen ( 82 ) ( 89 )<br />
Verwacht rendement op restitutierechten ( 76 ) ( 101 )<br />
Pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd<br />
Afschrijving van vorige pensioe<strong>nk</strong>osten<br />
Afschrijving op niet-verantwoorde actuariële verliezen (winsten)-<br />
20 37 52<br />
op de verplichting voor pensioenplannen met vaste toezeggingen<br />
Afschrijving op niet-verantwoorde actuariële verliezen (winsten)-<br />
7 ( 3 )<br />
op fondsbeleggingen<br />
Afschrijving op niet-verantwoorde actuariële verliezen (winsten)-<br />
2<br />
op restitutierechten 2<br />
Impact van restricties in de resultatenrekening<br />
Planinperkingen<br />
38 31<br />
Afwikkelingen ( 17 ) ( 2 )<br />
Totale kosten voor pensioenplannen met vaste toezeggingen 156 117 55 1<br />
De aan het boekjaar toegerekende pensioe<strong>nk</strong>osten, pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd, afschrijving van vorige<br />
pensioe<strong>nk</strong>osten, afschrijving van niet-verantwoorde verliezen (winsten) die van invloed zijn op de verplichtingen en de<br />
inperkingen en afwikkelingen worden inbegrepen in Personeelskosten (zie noot 43). Alle overige kosten in verband met<br />
toegezegde pensioenrechten worden inbegrepen in Rentelasten.<br />
De totale kosten in verband met toegezegde pensioenrechten omvatten personeelkosten en rentelasten.<br />
De volgende tabel geeft een overzicht van de voornaamste actuariële veronderstellingen op het einde van het jaar die zijn<br />
toegepast voor de landen in de eurozone.<br />
Pensioenplannen met vaste toezeggingen Overige vergoedingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Laag Hoog Laag Hoog Laag Hoog Laag Hoog<br />
Disconteringsvoet 3,15% 4,40% 4,45% 6,00% 4,35% 4,35% 4,80% 5,50%<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen 3,90% 6,30% 3,25% 6,00%<br />
Verwacht rendement op restitutierechten 3,25% 4,60%<br />
Toekomstige salarisverhogingen (prijsinflatie inbegrepen) 1,80% 4,50% 2,00% 4,10% 3,50% 3,50%<br />
Toekomstige pensioenverhogingen (prijsinflatie inbegrepen) 1,80% 2,20% 2,20% 2,20% 2,50% 2,50%<br />
Evolutie medische kosten 4,20% 4,20%<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 161
De volgende tabel bevat de voornaamste actuariële veronderstellingen op het einde van het jaar die zijn toegepast voor de<br />
overige landen..<br />
162<br />
Disconteringsvoet 2,00% 9,80% 6,30% 12,00%<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen 2,00% 9,89% 6,15% 12,14%<br />
Toekomstige salarisverhogingen (prijsinflatie inbegrepen) 2,00% 5,50% 4,90% 8,50%<br />
Toekomstige pensioenverhogingen (prijsinflatie inbegrepen) 2,50% 5,50% 3,40% 5,50%<br />
Evolutie medische kosten 6,60% 6,60% 5,50% 5,50%<br />
Pensioenplannen met vaste toezeggingen Overige vergoedingen na uitdiensttreding<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Laag Hoog Laag Hoog Laag Hoog Laag Hoog<br />
De eurozone vertegenwoordigt 86% van de totale uitkeringsverplichtingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Onder overige landen vallen met<br />
name verplichtingen in Turkije en het Verenigd Koni<strong>nk</strong>rijk. De overige uitkeringen na uitdiensttreding in landen buiten de<br />
eurozone worden niet als materieel beschouwd.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruikt overheidsobligaties als referentie voor het verwachte obligatierendement en voegt aan dat rendement<br />
een risicopremie toe voor bedrijfsobligaties, aandelen en onroerend goed.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft alleen in België en Turkije medische plannen met vaste toezeggingen. Per 31 december 2009 bedroegen de<br />
verplichtingen voor plannen met vaste toezeggingen EUR 132 miljoen (2008: EUR 46 miljoen). De Turkse medische plannen<br />
met vaste toezeggingen maken deel uit van Turkse pensioenregelingen met vaste toezeggingen.<br />
Een wijziging van de veronderstelde trendmatige ontwikkeling van de medische kosten met één procent zou het<br />
onderstaande effect hebben op de verplichting voor medische kosten en de totale kosten voor regelingen met vaste<br />
toezeggingen:<br />
Een procent toename Een procent afname<br />
Impact op de verplichting voor plannen met vaste toezeggingen- medische kosten ( 22,80% ) 17,3%<br />
Impact op de totale kosten voor plannen met vaste toezeggingen - medische kosten ( 28,70% ) 21,0%<br />
De fondsbeleggingen en restitutierechten bestaan voornamelijk uit vastrentende effecten en beleggingscontracten die zijn<br />
afgesloten bij verzekeringsmaatschappijen. Volgens het interne beleggingsbeleid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dienen voor de financiering<br />
van pensioenregelingen beleggingen in derivaten en opkomende markten te worden vermeden (met uitzondering van de<br />
Turkse pensioenregelingen). De samenstelling van de fondsbeleggingen is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Aandelen 12% 10%<br />
Obligaties 48% 73%<br />
Verzekeringscontracten 2% 6%<br />
Vastgoed 5% 1%<br />
Converteerbare obligaties 1% 1%<br />
Overige 3% 1%<br />
Geldmiddelen 30% 8%<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen
De samenstelling van de restitutierechten is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Aandelen 2% 6%<br />
Obligaties 62% 84%<br />
Verzekeringscontracten 25% 9%<br />
Vastgoed 0% 0%<br />
Converteerbare obligaties 0% 0%<br />
Overige 4% 0%<br />
Geldmiddelen 7% 0%<br />
De categorie Overige bestaat voornamelijk uit hypothecaire leningen en hoogrentende obligaties.<br />
Investeringen in hedge funds worden in beperkte mate gedaan. Derivaten worden uitsluitend<br />
toegepast om de blootstelling van pensioenplannen aan rentestandrisico te beperken.<br />
Ten behoeve van het beheer van de fondsbeleggingen voor pensioenregelingen hanteert<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> algemene richtlijnen voor de strategische activa-allocatie op basis van criteria<br />
als geografische spreiding en ratings. Om ervoor te zorgen dat de beleggingsstrategie in<br />
overeenstemming blijft met de structuur van de pensioenverplichtingen worden periodiek ‘Asset<br />
and Liability Management’-studies uitgevoerd. Op basis van deze richtlijnen en de uitkomsten van<br />
de studies wordt de activa-allocatie voor elke regeling per bedrijf vastgesteld.<br />
De pensioenplanbeleggingen omvatten geen financiële instrumenten uitgegeven door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
De reële waarde van planbeleggingen voor eigendommen gebruikt door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bedraagt EUR<br />
26 miljoen.<br />
Naar verwachting zal Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als werkgever in het komende boekjaar 2010 de volgende<br />
bijdragen betalen aan regelingen ten behoeve van uitkeringen na uitdiensttreding:<br />
Verwachte bijdragen voor volgend jaar in fondsbeleggingen 21<br />
Verwachte bijdragen voor volgend jaar in restitutierechten 123<br />
Pensioenplannen met Overige vergoedingen<br />
vaste toezeggingen na uitdiensttreding<br />
9.1.2. Pensioenregelingen op basis van beschikbare premies<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> financiert wereldwijd een aantal regelingen op basis van beschikbare premies.<br />
Bij dit type regelingen blijft de verplichting van de werkgever beperkt tot de uitkering van de<br />
vergoedingen die zijn berekend in overeenstemming met het reglement voor de regeling. In 2009<br />
bedroegen de werkgeversbijdragen voor regelingen op basis van beschikbare premies EUR 50<br />
miljoen (2008: EUR 56 miljoen). Deze bijdragen worden verantwoord als personeelskosten (zie<br />
noot 43).<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 163
164<br />
9.2. Andere lange-termijn personeelsvoordelen<br />
De andere lange-termijn personeelsvoordelen bestaan uit verplichtingen van de werkgever tot<br />
het uitkeren van bijvoorbeeld jubileumpremies, uitkeringen bij langdurige arbeidsongeschiktheid<br />
en uitgestelde bonusregelingen. In onderstaande tabel is aangegeven welke verplichtingen met<br />
betrekking tot andere langetermijnpersoneelsvoordelen zijn opgenomen in de balans onder<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen (zie noot 31).<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen<br />
2009 2008<br />
Contante waarde van de verplichting 167 105<br />
Reële waarde van fondsbeleggingen ( 35 ) ( 3 )<br />
Netto verplichtingen 132 102<br />
De volgende tabel toont de mutaties gedurende het boekjaar in de verplichtingen inzake andere<br />
lange-termijn personeelsvoordelen.<br />
2009 2008<br />
Netto verplichtingen per 1 januari 102 112<br />
Netto verplichtingen van beëindigde activiteiten per 1 januari 2008 ( 22 )<br />
Netto verplichtingen per 1 januari 102 90<br />
Totale lasten 31 30<br />
Ontvangen bijdragen op fondsbeleggingen ( 2 )<br />
Uitkeringen direct betaald door de werkgever<br />
Omrekeningsverschillen<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
( 22 ) ( 16 )<br />
Overdracht<br />
Overige<br />
21<br />
Netto verplichtingen per 31 december 132 102<br />
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de actuariële veronderstellingen die zijn<br />
gehanteerd voor het berekenen van de verplichtingen met betrekking tot andere lange-termijn<br />
personeelsvoordelen.<br />
2009 2008<br />
Laag Hoog Laag Hoog<br />
Disconteringsvoet 3,40% 4,30% 5,00% 5,25%<br />
Salarisverhoging 3,00% 4,30% 3,40% 4,20%
De kosten van andere lange-termijn personeelsvoordelen worden hieronder getoond. De<br />
rentekosten zijn verantwoord als Rentelasten (zie noot 35) en de overige kosten zijn als<br />
Personeelskosten (zie noot 43) verantwoord.<br />
2009 2008<br />
Aan het boekjaar toegerekende pensioe<strong>nk</strong>osten 15 19<br />
Rentekosten<br />
Verwacht rendement op fondsbeleggingen<br />
2 2<br />
Onmiddellijk verantwoorde netto actuariële verliezen (winsten) 10 9<br />
Onmiddellijk verantwoorde pensioe<strong>nk</strong>osten van verstreken diensttijd<br />
Verliezen (winsten) op planinperkingen of afwikkelingen<br />
4<br />
Totale kosten 31 30<br />
9.3. Ontslagvergoedingen<br />
De volgende tabel toont de mutaties gedurende het boekjaar in de verplichtingen inzake<br />
ontslagvergoedingen.<br />
2009 2008<br />
Netto verplichtingen per 1 januari 262 166<br />
Totale lasten 41 173<br />
Vergoeding betaald door de werkgever<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
( 79 ) ( 78 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 2 )<br />
Overdracht ( 11 ) 2<br />
Overige 1<br />
Netto verplichtingen per 31 december 213 262<br />
De kosten van 2008 betreffen voornamelijk ontslagvergoedingsvoorzieningen voor vervroegde<br />
vertrekken in België.<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding en andere lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen 165
10. Bezoldiging van de Raad van Bestuur en<br />
het Executive Committee<br />
166<br />
In 2009 bedroeg de totale bezoldiging aan huidige en voormalige (uitvoerende en niet-uitvoerend)<br />
leden van de raad van bestuur en leden van het Uitvoerend Comité, te betalen en betaald door<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, met inbegrip van uitkeringen in natura en pensioenlasten, EUR 13.537.407 (totale<br />
beloning van de Raad van Bestuur bedroeg in 2008 EUR 8.018.118). De totale kosten omvatten ook<br />
betalingen met betrekking tot 2008.<br />
Voor uitvoerende bestuurders en de leden van het Uitvoerend Comité omvat dit bedrag zowel<br />
de bestuurdersvergoeding (alleen voor bestuurders) als compensatie, bonussen en voordelen in<br />
natura ontvangen in het kader van de huidige contracten.<br />
De onderstaande tabel toont afzonderlijk de totale vergoeding voor de niet-uitvoerende leden van<br />
de Raad van Bestuur en voor de uitvoerende leden van de Raad van Bestuur en de leden van het<br />
Uitvoerend Comité. De beloning van de CEO (Chief Executive Officer) is afzonderlijk vermeld.<br />
Niet-uitvoerende leden van de Raad van Bestuur 2.273.736<br />
Huidige uitvoerende leden van de Raad van Bestuur en de leden van het Uitvoerend Comité 6.491.781<br />
Voormalige uitvoerende leden van de Raad van Bestuur en de leden van het Uitvoerend Comité 4.444.464<br />
CEO 327.426<br />
Totale bezoldiging van de Raad van Bestuur en het Uitvoerend Comité 13.537.407<br />
Het bedrag van de bezoldigingen van niet-uitvoerende bestuurders is geimpacteerd door de<br />
uitzonderlijke omstandigheden in 2009. (Talrijke vergaderingen van de Raad van Bestuur en<br />
Comités en hoog aantal bestuurders voor en na 14 mei 2009). Tevens werden de betalingsdatums<br />
gewijzigd in 2009 en de bezoldigingen van niet–uitvoerende bestuurders zijn nu betaald op<br />
kwartaalbasis. Bovendien, van het totale bedrag vermeld, heeft EUR 782.333 betrekking op 2008<br />
maar werd betaald in 2009.<br />
Bezoldiging van de Raad van Bestuur en het Executive Committee<br />
Totaal
Vanaf het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g van 2010, worden de bezoldigingen van de Raad van Bestuur afzonderlijke<br />
toegelicht.<br />
De beloning van de CEO omvat de vergoeding aan Dhr. Dierckx voor de periode van 1 januari tot 14<br />
mei 2009 voor een bedrag van EUR 291.801 en de beloning van Dhr. Bonnafé voor de periode van<br />
14 mei tot het einde van het jaar voor een bedrag van EUR 35.625.<br />
De totale beloning van de leden van Raad van Bestuur en de leden van het Uitvoerend Comité kan<br />
nader worden gespecificeerd in de volgende categorieën:<br />
Korte - termijn personeelsvoordelen 7.768.547<br />
Vergoedingen na uitdiensttreding 148.121<br />
Overige lange - termijn personeelsvoordelen 1.102.661<br />
Ontslagvergoedingen (*) 4.314.138<br />
Op aandelen gebaseerde beloning 203.941<br />
Totale bezoldiging van de Raad van Bestuur en het Uitvoerend Comité 13.537.407<br />
(*) De ontslagvergoedingen betreffen drie voormalige leden van de Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Ze omvatten<br />
beëindigingsvergoedingen en eenmalige premies voor pensioenregelingen.<br />
Voor alle uitvoerende bestuurders van de Raad van Bestuur en de leden van het Uitvoerend Comité<br />
wordt een korting van 33% toegepast op de targetbonus. Van de resterende 67% zal de helft<br />
daadwerkelijk worden uitbetaald in 2010 en de andere 50% zal worden uitgesteld tot 2011 en 2012.<br />
De betaling van het uitgestelde deel is voorwaardelijk. De prestatievoorwaarde voorbehouden aan de<br />
Raad van Bestuur voor de betaling van de resterende 50% van het bedrag is de winstgevendheid van<br />
de onderneming over 2010 en 2011.<br />
In 2009 werden geen opties en aandelen onder voorwaarden toegekend.<br />
Totaal<br />
Bezoldiging van de Raad van Bestuur en het Executive Committee 167
168<br />
Auditkosten<br />
11. Auditkosten<br />
De vergoedingen betaald aan de bedrijfsrevisoren van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voor de jaren 2009 en 2008<br />
kunnen worden onde<strong>rve</strong>rdeeld in:<br />
• vergoedingen voor controleopdrachten, hieronder zijn begrepen de vergoedingen voor het<br />
controleren van de statutaire en geconsolideerde jaarrekeningen evenals kwartaalberichten en<br />
overige rapporteringen;<br />
• vergoedingen voor controlegerelateerde opdrachten, hieronder zijn begrepen vergoedingen<br />
voor werkzaamheden verricht in het kader van prospectussen, controleopdrachten die niet<br />
standaard zijn en adviezen niet geli<strong>nk</strong>t aan de statutaire controleopdracht;<br />
• vergoedingen voor belastingadviezen; en<br />
• overige niet-controlegerelateerde vergoedingen, dit betreft onder meer consultancyadvies<br />
over organisatorische zaken en management, vergoedingen voor deskundige diensten niet<br />
verbonden met de certificering van de jaarrekening en vergoedingen voor ondersteuning en<br />
advisering over overnames.<br />
De auditvergoedingen zijn als volgt te specificeren per 31 december:<br />
2009 2008<br />
Totaal Totaal<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Overige Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Overige<br />
Statutaire Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Statutaire Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Auditors Auditors Auditors Auditors<br />
Auditkosten 3 11 3 10<br />
Controle-gerelateerde kosten 1 3 1 3<br />
Belastingadvieskosten 1 1 1<br />
Overige niet-controlegerelateerde kosten 9 6<br />
Totaal 5 24 4 20<br />
Per 31 december 2009 zijn de statutaire bedrijfsrevisoren van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>:<br />
• PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren BV CVBA; vertegenwoordigd door de heren Josy<br />
STEENWINCKEL en Roland JEANQUART.<br />
• Deloitte Bedrijfsrevisoren BV CVBA; vertegenwoordigd door de heren Philip MAEYAERT en Fra<strong>nk</strong><br />
VERHAEGEN.
12. Verbonden partijen<br />
Met Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verbonden partijen<br />
Per 31 december 2009 zijn met Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verbonden partijen:<br />
• partijen die zeggenschap of een belang hebben dat hen een aanzienlijke invloed geeft op Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong><br />
• partijen die worden beheerd door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
• geassocieerde deelnemingen en joint ventures<br />
• andere verbonden entiteiten, zoals niet-geconsolideerde deelnemingen en pensioenfondsen<br />
• leden van de Raad van Bestuur en het Uitvoerend Comité van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
• nauwe verwanten van de natuurlijke personen waar hierboven naar verwezen wordt<br />
• entiteiten waarover zeggenschap of invloed van betekenis uitgeoefend wordt door een van de<br />
individuen waar hierboven naar verwezen wordt .<br />
Gedurende het vierde kwartaal van 2008, werden 99,93% van de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
verwo<strong>rve</strong>n door de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM). De FPIM is voor<br />
100% eigendom van de Belgische overheid.<br />
Op 12 mei 2009 verkocht de FPIM 74,93% minus één aandeel van de aandelen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, die nu de grootste aandeelhouder van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is. FPIM bezit nog 25% plus één<br />
aandeel van de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Dientengevolge zijn de volgende partijen ook verbonden met Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009:<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (en al haar dochterondernemingen), die directe zeggenschap uitoefent over Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong><br />
• FPIM, die een belang met een aanzienlijke invloed uitoefent op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
• de Belgische overheid, die een indirecte aanzienlijke invloed over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> uitoefent<br />
• andere instellingen onder gemeenschappelijke zeggenschap van de Belgische overheid<br />
(exclusief lokale, regionale en supranationale organisaties en andere lokale besturen en<br />
gemeenten).<br />
Rekening houdend met de diversiteit en het belangrijk aantal van openbare instellingen<br />
gerelateerd met de Belgische overheid was het onuitvoerbaar om alle transacties tussen deze<br />
instellingen te identificeren. Daarom zijn alleen de belangrijkste organisaties in aanmerking<br />
genomen.<br />
Transacties tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en haar dochterondernemingen, die verbonden partijen zijn met<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, werden geëlimineerd in de consolidatie en worden niet vermeld in deze toelichting.<br />
Relaties met de Belgische overheid, de Nationale Ba<strong>nk</strong> van België (NBB) en de FPIM<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> neemt deel aan een aantal maatregelen die het verbeteren van de liquiditeit beogen<br />
en ressorteren onder de Nationale Ba<strong>nk</strong> van België.<br />
Per 31 December 2009 hield de FPIM voor EUR 145 miljoen (2008: EUR 5,2 miljard) deposito’s aan<br />
bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> houdt eveneens een significante investeringsportefeuille aan in Belgische<br />
overheidsobligaties en schatkistcertificaten.<br />
Verbonden partijen 169
170<br />
Verbonden partijen<br />
De transacties die werden aangegaan met de Belgische overheid, zijn per 31 december als volgt:<br />
2009 2008<br />
Activa<br />
Bedragen bij centrale ba<strong>nk</strong>en 2.376<br />
Obligaties 11.544 14.180<br />
Derivaten 192 355<br />
Vorderingen op klanten 926 3.277<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 6.766<br />
Overige 6.477 1.245<br />
Verplichtingen<br />
Schulden aan klanten 71 5.283<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 11.075 37.250<br />
Derivaten 625 1.991<br />
Overige 243 371<br />
De Belgische Staat heeft een staatswaarborg gegeven op de RPN-rente (zie Toelichting 27.<br />
Achtergestelde schulden) die door Fo<strong>rtis</strong> wordt betaald ten voordele van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV. Een deel<br />
van de portefeuille gestructureerde kredietinstrumenten die niet verkocht zijn aan Royal Park<br />
Investments NV (RPI) (de ‘Portfolio In’), voor een netto uitstaand bedrag van EUR 14,6 miljard op<br />
31 december 2009, is door de Belgische Staat gewaarborgd tot een maximum verlies van EUR 1,5<br />
miljard. De senior schuld van EUR 4,6 miljard, toegekend door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan RPI in het kader van<br />
de financiering ervan, valt onder de waarborg van de Belgische Staat. Bovendien, de kredietfaciliteit<br />
van EUR 1 miljard, door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verstrekt aan Fo<strong>rtis</strong> in het kader van de financiering van de<br />
deelneming van Fo<strong>rtis</strong> aan RPI, is eveneens gewaarborgd door de Belgische Staat.<br />
Relaties met instellingen gecontroleerd door de Belgische overheid en andere openbare<br />
instellingen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verleent financiële diensten aan verscheidene instellingen gecontroleerd door de<br />
Belgische overheid alsook aan andere verbonden partijen in het kader van haar bedrijfsvoering.<br />
Deze diensten zijn voornamelijk te situeren in het Public Ba<strong>nk</strong>ing segment (een deel van Merchant<br />
Ba<strong>nk</strong>ing) en vertegenwoordigen geen significant component van de netto-baten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. De<br />
aangeboden diensten door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn onder meer kredietfaciliteiten, ‘global market’-producten,<br />
cash management, investeringsproducten op lange en korte termijn, enz.<br />
De transacties, die werden aangegaan met de meest significante instellingen onder controle van de<br />
Belgische overheid, zijn per 31 december als volgt:<br />
2009 2008<br />
Activa<br />
Obligaties 2 4<br />
Derivaten 12 13<br />
Vorderingen op klanten 34 60<br />
Overige 1 2<br />
Verplichtingen<br />
Schulden aan klanten 23 45<br />
Overige 2<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft eveneens garanties ontvangen van Ducroire/Delcredere, de publieke<br />
kredietverzekeraar voor exporttransacties.
In het kader van een normale bedrijfsvoering gaat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
transacties aan met instellingen, die gerelateerd zijn met de<br />
overheid. Deze transacties met dergelijke instellingen worden<br />
uitgevoerd door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in de context van dagdagelijkse<br />
bedrijfstransacties. Dergelijke transacties gebeuren aan<br />
marktconforme voorwaarden. Gezien de diversiteit en het volume<br />
van de transacties was het onuitvoerbaar om gekwantificeerde<br />
toelichtingen te bekomen per 31 december 2009.<br />
Relaties met topmanagers<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan kredieten, leningen of ba<strong>nk</strong>garanties toestaan<br />
binnen het kader van haar normale bedrijfsactiviteiten aan<br />
leden van de Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> of aan nauwe<br />
verwanten van hen.<br />
De uitstaande leningen, kredieten en ba<strong>nk</strong>garanties<br />
toegestaan aan leden van de Raad van Bestuur en het<br />
Uitvoerend Comité van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> of aan nauwe verwanten<br />
van hen bedroegen in totaal EUR 3,7 miljoen per 31<br />
december 2009 (2008: 2,8 miljoen). De voorwaarden van<br />
deze transacties zijn aangegaan onder dezelfde commerciële<br />
en marktvoorwaarden die van kracht zijn voor nietverbonden<br />
partijen, inclusief werknemers van het bedrijf.<br />
Meer informatie over de verloning van topmanagers wordt<br />
gegeven in toelichting 10, Bezoldiging van de Raad van<br />
Bestuur en het Uitvoerend Comité.<br />
Relaties met andere verbonden partijen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gaat bij zijn bedrijfsvoering regelmatig<br />
transacties aan met andere verbonden partijen. Zulke<br />
transacties kunnen alle soorten transacties zijn en worden<br />
uitgevoerd tegen de commerciële en marktcondities die<br />
gehanteerd worden voor niet-verbonden partijen.<br />
Transacties met andere verbonden partijen omvatten<br />
transacties met:<br />
• geassocieerde deelnemingen en joint ventures<br />
• andere verbonden partijen omvatten gelieerde<br />
maatschappijen, zoals entiteiten van de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Groep, niet-geconsolideerde dochterondernemingen en<br />
pensioenfondsen en deze zijn exclusief de relaties met<br />
de Belgische overheid, de Nationale Ba<strong>nk</strong> van België, de<br />
instellingen gecontroleerd door de Belgische overheid en<br />
andere openbare instellingen.<br />
2009 2008<br />
Geassocieerde Geassocieerde<br />
deelnemingen deelnemingen<br />
en joint ventures Overige Totaal en joint ventures Overige Totaal<br />
Baten en lasten - verbonden partijen<br />
Rentebaten 95 4.241 4.336 29 29<br />
Rentelasten ( 54 ) ( 4.291 ) ( 4.345 ) ( 35 ) ( 35 )<br />
Commissiebaten 122 4 126 6 6<br />
Gerealiseerde resultaten ( 31 ) ( 560 ) ( 591 )<br />
Overige baten 4 2 6 18 7 25<br />
Commissielasten ( 62 ) ( 8 ) ( 70 ) ( 29 ) ( 29 )<br />
Operationele, administratieve en overige kosten ( 8 ) ( 8 )<br />
2009 2008<br />
Geassocieerde Geassocieerde<br />
deelnemingen deelnemingen<br />
en joint ventures Overige Totaal en joint ventures Overige Totaal<br />
Balans - verbonden partijen<br />
Activa<br />
Beleggingen in geassocieerde deelnemingen 97 97 129 13 142<br />
Vorderingen op klanten 983 313 1.296 235 3 238<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 157 269 426 324 324<br />
Overige activa<br />
Verplichtingen<br />
117 12.915 13.032 114 114<br />
Schulden aan klanten 1.702 131 1.833 72 1 73<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 87 11.734 11.821 384 384<br />
Schuldbewijzen, achtergestelde schulden en overige financieringen 249 1.499 1.748 249 249<br />
Overige verplichtingen 92 10.512 10.604 2 2<br />
De bedragen in de kolom Overige betreffen hoofdzakelijk transacties met entiteiten binnen de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep.<br />
Verbonden partijen 171
Ten opzichte van verbonden partijen zijn de volgende garanties en onherroepelijke en voorwaardelijke verplichtingen door<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aangegaan:<br />
• EUR 43 miljoen inzake garanties welke aan verbonden partijen zijn afgegeven (2008: EUR 2 miljoen)<br />
• EUR 124 miljoen inzake garanties welke van verbonden partijen zijn verkregen (2008: EUR 103 miljoen) en<br />
• EUR 170 miljoen inzake onvoorwaardelijke en voorwaardelijke verplichtingen ten opzichte van verbonden partijen (2008:<br />
EUR 170 miljoen).<br />
De mutaties gedurende het jaar in de leningen, te ontvangen bedragen en voorschotten aan en van verbonden partijen zijn<br />
per 31 december als volgt:<br />
172<br />
Verbonden partijen<br />
Vorderingen Vorderingen<br />
op ba<strong>nk</strong>en op klanten<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen en -<br />
voorschotten per 1 januari<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen -<br />
324 160 238 13.164<br />
van beëindigde activiteiten per 1 januari<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen en -<br />
36 12.879<br />
voorschotten per 1 januari<br />
Aan- en verkoop dochterondernemingen<br />
324 124 238 285<br />
Toevoegingen of voorschotten 300 215 1.062 105<br />
Terugbetalingen ( 17 ) ( 15 ) ( 4 ) ( 152 )<br />
Overige<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen en -<br />
( 181 )<br />
voorschotten per 31 december 426 324 1.296 238<br />
Schulden Schulden<br />
aan ba<strong>nk</strong>en aan klanten<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen en -<br />
voorschotten per 1 januari<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen van beëindigde -<br />
384 763 73 11.281<br />
activiteiten per 1 januari<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen en -<br />
139 11.175<br />
voorschotten per 1 januari<br />
Aan- en verkoop dochterondernemingen<br />
384 624 73 106<br />
Toevoegingen of voorschotten 11.566 148 9.044 647<br />
Terugbetalingen ( 129 ) ( 389 ) ( 7.284 ) ( 679 )<br />
Overige<br />
Verbonden partijen - leningen, te ontvangen bedragen en -<br />
1 ( 1 )<br />
voorschotten per 31 december 11.821 384 1.833 73
13. Segmentinformatie<br />
13.1. Algemene informatie<br />
In 2009 is IFRS 8 Operationele segmenten in werking getreden. Het basisprincipe van de nieuwe<br />
norm is dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> informatie moet verstrekken om gebruikers in staat te stellen om de<br />
aard en de financiële gevolgen van de bedrijfsactiviteiten die zij uitoefent en de economische<br />
omgeving waarin zij opereert te beoordelen. Deze nieuwe standaard introduceert een<br />
managementbenadering. In deze benadering is segmentinformatie vereist op het niveau van de<br />
componenten die de eindverantwoordelijken voor het nemen van operationele beslissingen en<br />
het monitoren van deze beslissingen nodig hebben. Per jaareinde van 2009 zijn de operationele<br />
segmenten gerapporteerd aan het Uitvoerend Comité van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op basis van IFRS<br />
opgenomen in de segmentinformatie:<br />
• Retail Ba<strong>nk</strong>ing;<br />
• Asset Management;<br />
• Private Ba<strong>nk</strong>ing; en<br />
• Merchant Ba<strong>nk</strong>ing.<br />
Andere activiteiten en eliminatieverschillen worden afzonderlijk gerapporteerd.<br />
De segmentrapportage van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> reflecteert de volledige economische bijdrage van<br />
de businesses van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Het doel van deze rapportering is het direct alloceren van<br />
alle balans- en resultatenrekeningposten aan de businesses die hiervoor de volledige<br />
managementverantwoordelijkheid hebben.<br />
De segmentinformatie wordt opgesteld in overeenstemming met de grondslagen voor financiële<br />
ve<strong>rsla</strong>ggeving zoals gebruikt voor het opstellen van de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening<br />
(zie hiervoor toelichting 1 Belangrijke grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving) en door het<br />
gebruiken van toepasselijke allocatieregels.<br />
Transacties tussen de verschillende businesses vinden plaats tegen marktconforme voorwaarden.<br />
Opgemerkt moet worden dat vanaf 2010 als gevolg van de organisatorische beginselen die<br />
zijn ingevoerd met het nieuwe industriële plan van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, het governance model in<br />
overeenstemming wordt gebracht met het model van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Dit leidt met ingang van 2010<br />
tot de volgende operationele segmenten:<br />
• Retail and Private Ba<strong>nk</strong>ing;<br />
• Corporate and Public Ba<strong>nk</strong>ing;<br />
• Corporate and Investment Ba<strong>nk</strong>ing;<br />
• Investment Solutions.<br />
In de segmentinformatie over 2009 is de financiële informatie over de beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten opgenomen in dezelfde individuele rubrieken als de continue<br />
bedrijfsactiviteiten.<br />
Segmentinformatie 173
13.2. Operationele<br />
segmenten<br />
Retail Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Retail Ba<strong>nk</strong>ing biedt financiële diensten aan particulieren,<br />
zelfstandigen, beoefenaars van vrije beroepen en kleine<br />
ondernemingen. Retail Ba<strong>nk</strong>ing biedt via verschillende<br />
distributiekanalen een volledig pakket van diensten en<br />
advies aan een duidelijk gesegmenteerd klantenbestand op<br />
het gebied van het dagelijkse ba<strong>nk</strong>zaken, sparen, beleggen,<br />
lenen en verzekeringen.<br />
Asset Management<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investments (FIM) is de vermogensbeheerder<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Als klantgerichte organisatie worden<br />
internationale beleggingsoplossingen aangeboden, en<br />
wordt ook voorzien in de wensen en behoeften van<br />
lokale institutionele, wholesale- en retailbeleggers. Als<br />
een gediversifieerde vermogensbeheerder wordt door<br />
middel van een oplossingsgerichte benadering aan de<br />
vermogensbeheerteams de ruimte en de middelen gegeven<br />
om beleggingsideeën en –mogelijkheden in elke markt en<br />
elke vermogenscategorie te onderzoeken.<br />
Private Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Private Ba<strong>nk</strong>ing biedt aan binnenlandse en buitenlandse<br />
vermogende particulieren, hun bedrijven en hun adviseurs<br />
geïntegreerde en internationale oplossingen voor het<br />
beheer van activa en verplichtingen.<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing is de groothandelsba<strong>nk</strong> van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Mechant Ba<strong>nk</strong>ing biedt een ruime waaier aan oplossingen<br />
en diensten voor ondernemingen die deskundig advies<br />
nodig hebben over langetermijnfinancieringen, over<br />
transacties en kasbeheer, over investerings- en risicobeheer,<br />
bedrijfs- en strategisch beheer en over financiering met<br />
eigen kapitaal. Daarnaast levert Merchant Ba<strong>nk</strong>ing ook<br />
diensten van hoge kwaliteit aan middelgrote en grote<br />
ondernemingen met betrekking tot hun verfijnde financiële<br />
marktbehoeften, klante<strong>nk</strong>ennis, deskundig advies over<br />
producten en toegewijd netwerkmanagement. Merchant<br />
Ba<strong>nk</strong>ing specialiseert zich op het gebied van niches, van<br />
energie en grondstoffen, transport, globale export en<br />
projectfinanciering, bedrijfsba<strong>nk</strong>ieren en commercieel<br />
ba<strong>nk</strong>ieren tot gestructureerde producten voor institutionele<br />
beleggers.<br />
174<br />
Segmentinformatie<br />
Merchant Ba<strong>nk</strong>ing bestaat uit verscheidene business<br />
lines: Commercial Ba<strong>nk</strong>ing, Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing,<br />
Energy, Commodities & Transportation, Investment Ba<strong>nk</strong>ing,<br />
Specialised Finance Services en Markets.<br />
Other ba<strong>nk</strong>ing<br />
In het segment Overige worden de dienstverlenende<br />
afdelingen en Asset and Liability Management (ALM)<br />
evenals diverse balansposten en gealloceerde kosten en<br />
opbrengsten verantwoord. De betreffende cijfers worden<br />
gerapporteerd na allocatie aan de hiervoor genoemde<br />
business segmenten.<br />
Allocatieregels<br />
De segmentrapportering voor de ba<strong>nk</strong>segmenten vindt<br />
plaats op basis van balansallocatieregels, inclusief<br />
‘squaring’-mechanismen, een fondsentransferprijssysteem<br />
en doorbelasting van ondersteunings- en operationele<br />
kosten en overhead.<br />
De balansallocatie en squaring methodologie heeft tot doel<br />
om de informatie op zodanige wijze te rapporteren dat het<br />
businessmodel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt gereflecteerd.<br />
In het business model van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dragen de segmenten<br />
niet het rente- en vreemdevalutarisico door het financieren<br />
van hun eigen activa met eigen verplichtingen of door het<br />
hebben van directe toegang tot de financiële markten.<br />
Het rente- en valutarisico wordt namelijk overgedragen<br />
van de segmenten naar de centrale interne ba<strong>nk</strong>iers. Dit<br />
wordt gereflecteerd in het fondsentransferprijssysteem.<br />
Een centrale rol in dit systeem is toebedeeld aan ‘Asset<br />
and Liability Management’ (ALM). De resultaten van ALM<br />
worden gealloceerd naar de segmenten op basis van het<br />
gebruikte gereglementeerde kapitaal en de rentemarge die<br />
door het segment wordt gegenereerd.<br />
De dienstverlenende afdelingen verlenen ondersteuning<br />
aan de segmenten. In deze diensten zijn personeelszaken<br />
en informatietechnologie begrepen. De kosten en<br />
opbrengsten van deze afdelingen worden toegerekend aan<br />
de segmenten via een allocatiesysteem dat is gebaseerd<br />
op overee<strong>nk</strong>omsten van dienstverlening (SLA’s) die de<br />
economische consumptie weergeven van de producten en<br />
diensten. SLA’s voorzien erin dat baten en lasten worden<br />
toegerekend op basis van werkelijke afname tegen een<br />
vast tarief. Eventuele verschillen tussen de werkelijke en<br />
doorbelaste kosten worden alsnog toegerekend aan de<br />
segmenten.
13.3. Balans per operationeel segment<br />
Retail Asset Private Merchant<br />
31 december 2009<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Management Ba<strong>nk</strong>ing Ba<strong>nk</strong>ing Overige Eliminaties Totaal<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 816 1.412 1.353 21.537 1.185 1.370 27.673<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 13 39 56.406 483 ( 1.114 ) 55.827<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 2.173 2.302 208 63.600 19.491 ( 68.523 ) 19.251<br />
Vorderingen op klanten<br />
Beleggingen:<br />
98.580 8 14.031 231.030 88.163 ( 253.475 ) 178.337<br />
- Tot einde looptijd aangehouden 3.439 3.439<br />
- Voor verkoop beschikbaar<br />
- Tegen reële waarde met waardeveranderingen in -<br />
3.546 14 19 12.739 48.084 ( 587 ) 63.815<br />
de resultatenrekening 1 162 639 1.920 ( 465 ) 2.257<br />
- Geclassificeerd als leningen en vorderingen 6.648 30.342 ( 13.759 ) 23.231<br />
- Vastgoedbeleggingen 2 631 105 ( 45 ) 693<br />
- Geassocieerde deelnemingen en joint ventures 69 123 203 1.574 1.969<br />
3.616 299 21 20.860 85.464 ( 14.856 ) 95.404<br />
Overige vorderingen 6 169 7 2.269 537 ( 272 ) 2.716<br />
Materiële vaste activa 11 47 23 515 3.016 ( 1.465 ) 2.147<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 263 1.466 8 57 74 ( 33 ) 1.835<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 113 162 36 1.066 6.281 ( 3.354 ) 4.304<br />
Overlopende rente en overige activa<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en -<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
1.118 108 108 46.112 8.479 ( 8.381 ) 47.544<br />
Totaal activa 106.696 5.986 15.834 443.452 213.173 ( 350.103 ) 435.038<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 1 36 54.672 263 ( 605 ) 54.367<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 4.638 1.765 1.757 108.310 39.817 ( 93.479 ) 62.808<br />
Schulden aan klanten 98.930 810 13.923 210.071 101.085 ( 233.634 ) 191.185<br />
Schuldbewijzen 738 54 40.157 20.290 ( 2.124 ) 59.115<br />
Achtergestelde schulden 39 4.392 11.936 ( 401 ) 15.966<br />
Overige financieringen 63 448 416 ( 359 ) 568<br />
Voorzieningen 152 99 41 587 1.094 ( 744 ) 1.229<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 43 20 4 66 337 ( 42 ) 428<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen<br />
Verplichtingen met betrekking tot vaste activa -<br />
aangehouden voor verkoop<br />
2.093 3.291 19 24.749 19.482 ( 18.715 ) 30.919<br />
Totaal verplichtingen 106.696 5.986 15.834 443.452 194.720 ( 350.103 ) 416.585<br />
Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders 15.459 15.459<br />
Minderheidsbelangen 2.994 2.994<br />
Eigen vermogen 18.453 18.453<br />
Totaal verplichtingen en eigen vermogen 106.696 5.986 15.834 443.452 213.173 ( 350.103 ) 435.038<br />
Vorderingen op externe klanten 27.363 8 5.608 114.976 30.382 178.337<br />
Vorderingen op interne klanten 71.217 8.423 116.054 57.781 ( 253.475 )<br />
Vorderingen op klanten 98.580 8 14.031 231.030 88.163 ( 253.475 ) 178.337<br />
Schulden aan externe klanten 74.881 810 9.515 96.185 9.794 191.185<br />
Schulden aan interne klanten 24.049 4.408 113.886 91.291 ( 233.634 )<br />
Schulden aan klanten 98.930 810 13.923 210.071 101.085 ( 233.634 ) 191.185<br />
Segmentinformatie 175
176<br />
Segmentinformatie<br />
Retail Asset Private Merchant<br />
31 december 2008<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Management Ba<strong>nk</strong>ing Ba<strong>nk</strong>ing Overige Eliminaties Totaal<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 818 3.532 471 18.493 2.359 ( 3.029 ) 22.644<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 14 63 88.751 250 ( 646 ) 88.432<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 1.220 2.309 147 123.689 24.915 ( 105.237 ) 47.043<br />
Vorderingen op klanten<br />
Beleggingen:<br />
99.292 5 12.825 271.149 91.036 ( 258.677 ) 215.630<br />
- Tot einde looptijd aangehouden 3.851 3.851<br />
- Voor verkoop beschikbaar 119 25 7 39.862 61.744 ( 563 ) 101.194<br />
- Tegen reële waarde met waardeveranderingen in -<br />
de resultatenrekening<br />
1 168 2.407 798 ( 546 ) 2.828<br />
- Vastgoedbeleggingen 613 103 ( 44 ) 672<br />
- Geassocieerde deelnemingen en joint ventures 175 36 225 436<br />
295 229 7 43.107 66.496 ( 1.153 ) 108.981<br />
Overige vorderingen 4 202 19 5.131 998 ( 674 ) 5.680<br />
Materiële vaste activa 28 46 26 631 3.052 ( 1.502 ) 2.281<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 271 1.493 8 148 137 ( 65 ) 1.992<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 50 126 20 311 3.713 ( 1.766 ) 2.454<br />
Overlopende rente en overige activa<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en-<br />
607 126 48 87.159 8.950 ( 5.988 ) 90.902<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten 733 5 738<br />
Totaal activa 102.585 8.815 13.634 638.574 201.906 ( 378.737 ) 586.777<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 2 83 86.331 198 ( 305 ) 86.309<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 3.518 2.102 1.845 200.330 46.049 ( 119.927 ) 133.917<br />
Schulden aan klanten 97.379 2.611 11.618 266.970 84.714 ( 245.477 ) 217.815<br />
Schuldbewijzen 207 74 31.756 19.330 ( 1.750 ) 49.617<br />
Achtergestelde schulden 29 167 3.924 18.588 ( 776 ) 21.932<br />
Overige financieringen 6 378 639 ( 458 ) 565<br />
Voorzieningen 115 66 87 807 660 ( 404 ) 1.331<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 24 96 12 215 283 ( 105 ) 525<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen 1.307 3.666 ( 85 ) 47.863 16.302 ( 9.535 ) 59.518<br />
Verplichtingen met betrekking tot vaste activa -<br />
aangehouden voor verkoop<br />
105 105<br />
Totaal verplichtingen 102.585 8.815 13.634 638.574 186.763 ( 378.737 ) 571.634<br />
Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders 12.363 12.363<br />
Minderheidsbelangen 2.780 2.780<br />
Eigen vermogen 15.143 15.143<br />
Totaal verplichtingen en eigen vermogen 102.585 8.815 13.634 638.574 201.906 ( 378.737 ) 586.777<br />
Vorderingen op externe klanten 35.189 5 6.756 150.824 22.856 215.630<br />
Vorderingen op interne klanten 64.103 6.069 120.325 68.180 ( 258.677 )<br />
Vorderingen op klanten 99.292 5 12.825 271.149 91.036 ( 258.677 ) 215.630<br />
Schulden aan externe klanten 65.329 2.611 7.099 131.378 11.398 217.815<br />
Schulden aan interne klanten 32.050 4.519 135.592 73.316 ( 245.477 )<br />
Schulden aan klanten 97.379 2.611 11.618 266.970 84.714 ( 245.477 ) 217.815
13.4. Resultatenrekeningen per operationeel segment<br />
31 december 2009<br />
Retail Asset Private Merchant Overige Totaal<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Management Ba<strong>nk</strong>ing Ba<strong>nk</strong>ing ba<strong>nk</strong>bedrijf Eliminaties Ba<strong>nk</strong>bedrijf<br />
Baten<br />
Rentebaten 6.282 360 57.741 8.167 ( 16.298 ) 56.252<br />
Rentelasten ( 4.235 ) ( 61 ) ( 238 ) ( 55.272 ) ( 8.069 ) 16.298 ( 51.577 )<br />
Rentemarge 2.047 ( 61 ) 122 2.469 98 4.675<br />
Commissiebaten 966 1.269 254 801 91 ( 308 ) 3.073<br />
Commissielasten ( 242 ) ( 676 ) ( 34 ) ( 371 ) ( 72 ) 308 ( 1.087 )<br />
Commissiebaten, netto 724 593 220 430 19 1.986<br />
Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerde -<br />
deelnemingen en joint ventures en overige beleggingsbaten 16 20 1 83 52 ( 1 ) 171<br />
Gerealiseerde winsten (verliezen) op beleggingen ( 1 ) 8 54 61<br />
Overige gerealiserde en ongerealiseerde winsten en verliezen 20 1 9 299 ( 163 ) 1 167<br />
Overige baten 60 52 19 179 112 ( 39 ) 383<br />
Gealloceerde opbrengsten 174 3 17 98 ( 292 )<br />
Totale baten na aftrek van interestlasten 3.040 616 388 3.558 ( 120 ) ( 39 ) 7.443<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 479 ) ( 265 ) ( 75 ) ( 2.737 ) ( 694 ) ( 4.250 )<br />
Nettobaten 2.561 351 313 821 ( 814 ) ( 39 ) 3.193<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 966 ) ( 259 ) ( 156 ) ( 917 ) ( 766 ) ( 3.064 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 24 ) ( 60 ) ( 9 ) ( 100 ) ( 242 ) ( 435 )<br />
Overige lasten ( 306 ) ( 252 ) ( 79 ) ( 609 ) ( 1.019 ) 39 ( 2.226 )<br />
Gealloceerde lasten ( 1.129 ) ( 10 ) ( 141 ) ( 456 ) 1.737 ( 1 )<br />
Totale lasten ( 2.425 ) ( 581 ) ( 385 ) ( 2.082 ) ( 290 ) 38 ( 5.725 )<br />
Winst voor belastingen 136 ( 230 ) ( 72 ) ( 1.261 ) ( 1.104 ) ( 1 ) ( 2.532 )<br />
Winstbelastingen ( 92 ) 32 16 1.686 180 1.822<br />
Nettowinst over de periode 44 ( 198 ) ( 56 ) 425 ( 924 ) ( 1 ) ( 710 )<br />
Nettowinst op beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Nettowinst voor minderheidsbelangen 44 ( 198 ) ( 56 ) 425 ( 924 ) ( 1 ) ( 710 )<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de minderheidsbelangen 1 ( 13 ) ( 1 ) ( 32 ) ( 45 )<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de aandeelhouders 44 ( 199 ) ( 43 ) 426 ( 892 ) ( 1 ) ( 665 )<br />
Netto baten van externe klanten 957 406 226 ( 121 ) 1.725 3.193<br />
Netto baten intern 1.604 ( 55 ) 87 942 ( 2.539 ) ( 39 )<br />
Netto baten 2.561 351 313 821 ( 814 ) ( 39 ) 3.193<br />
Segmentinformatie 177
178<br />
Segmentinformatie<br />
31 december 2008<br />
Retail Asset Private Merchant Overige Totaal<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Management Ba<strong>nk</strong>ing Ba<strong>nk</strong>ing ba<strong>nk</strong>bedrijf Eliminaties Ba<strong>nk</strong>bedrijf<br />
Baten<br />
Rentebaten 9.543 ( 23 ) 737 117.262 15.731 ( 39.780 ) 103.470<br />
Rentelasten ( 7.416 ) ( 102 ) ( 617 ) ( 115.426 ) ( 15.727 ) 39.781 ( 99.507 )<br />
Rentemarge 2.127 ( 125 ) 120 1.836 4 1 3.963<br />
Commissiebaten 866 1.166 305 1.054 81 ( 97 ) 3.375<br />
Commissielasten 11 ( 626 ) ( 27 ) ( 504 ) ( 117 ) 96 ( 1.167 )<br />
Commissiebaten, netto 877 540 278 550 ( 36 ) ( 1 ) 2.208<br />
Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerdedeelnemingen<br />
en joint ventures en overige beleggingsbaten 19 10 8 115 129 281<br />
Gerealiseerde winsten (verliezen) op beleggingen 47 7 100 ( 432 ) ( 278 )<br />
Overige gerealiserde en ongerealiseerde winsten en verliezen 40 ( 3 ) 16 ( 1.692 ) 156 ( 1.483 )<br />
Overige baten 55 27 16 173 76 ( 26 ) 321<br />
Gealloceerde opbrengsten 124 10 102 ( 236 )<br />
Totale baten na aftrek van interestlasten 3.289 449 455 1.184 ( 339 ) ( 26 ) 5.012<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 390 ) ( 1.338 ) ( 67 ) ( 7.847 ) ( 410 ) ( 10.052 )<br />
Nettobaten 2.899 ( 889 ) 388 ( 6.663 ) ( 749 ) ( 26 ) ( 5.040 )<br />
Lasten<br />
Personeelskosten ( 1.099 ) ( 250 ) ( 166 ) ( 1.112 ) ( 746 ) ( 3.373 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa ( 29 ) ( 64 ) ( 12 ) ( 106 ) ( 247 ) ( 458 )<br />
Overige lasten ( 313 ) ( 255 ) ( 156 ) ( 573 ) ( 1.088 ) 24 ( 2.361 )<br />
Gealloceerde lasten ( 1.223 ) ( 9 ) ( 154 ) ( 490 ) 1.876<br />
Totale lasten ( 2.664 ) ( 578 ) ( 488 ) ( 2.281 ) ( 205 ) 24 ( 6.192 )<br />
Winst voor belastingen 235 ( 1.467 ) ( 100 ) ( 8.944 ) ( 954 ) ( 2 ) ( 11.232 )<br />
Winstbelastingen ( 239 ) 105 28 ( 830 ) 752 ( 184 )<br />
Nettowinst over de periode ( 4 ) ( 1.362 ) ( 72 ) ( 9.774 ) ( 202 ) ( 2 ) ( 11.416 )<br />
Nettowinst op beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 709 ) ( 8.418 ) ( 9.127 )<br />
Nettowinst (verlies) voor minderheidsbelangen ( 4 ) ( 2.071 ) ( 72 ) ( 9.774 ) ( 8.620 ) ( 2 ) ( 20.543 )<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de minderheidsbelangen 13 ( 1 ) 1 13<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de aandeelhouders ( 4 ) ( 2.084 ) ( 72 ) ( 9.773 ) ( 8.621 ) ( 2 ) ( 20.556 )<br />
Netto baten van externe klanten 1.123 ( 779 ) 220 ( 5.122 ) ( 482 ) ( 5.040 )<br />
Netto baten intern 1.776 ( 110 ) 168 ( 1.541 ) ( 267 ) ( 26 )<br />
Netto baten 2.899 ( 889 ) 388 ( 6.663 ) ( 749 ) ( 26 ) ( 5.040 )
13.5. Geografische segmentatie<br />
De activiteiten van de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> groep worden wereldwijd aangestuurd. In de volgende tabel worden de financiële<br />
kerngegevens per regio weergegeven, gebaseerd op de plaats van vestiging van de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> maatschappij die de<br />
transactie is aangegaan.<br />
Netto Totale Aantal Totale Vaste<br />
winst baten werknemers activa activa<br />
31 december 2009<br />
Benelux 274 52.245 19.987 365.196 3.209<br />
Overige Europese landen ( 886 ) 1.781 12.343 42.746 457<br />
Noord Amerika ( 83 ) 518 563 17.240 456<br />
Azië 27 68 985 9.904 1<br />
Overige landen 3 7 40 ( 48 )<br />
Totaal ( 665 ) 54.619 33.917 435.038 4.123<br />
Netto Totale Aantal Totaal Vaste<br />
winst baten werknemers activa activa<br />
31 december 2008<br />
Benelux ( 16.893 ) 93.329 20.945 467.802 3.099<br />
Overige Europese landen ( 934 ) 6.818 13.863 66.480 853<br />
Noord Amerika ( 2.809 ) 3.115 995 39.697 712<br />
Azië 69 2.399 1.275 12.709 43<br />
Overige landen 11 25 82 89 1<br />
Totaal ( 20.556 ) 105.686 37.160 586.777 4.708<br />
Segmentinformatie 179
180<br />
Segmentinformatie
Toelichting op de<br />
balans<br />
181
Geconsolideerde balans<br />
(voor winstbestemming)<br />
182<br />
Geconsolideerde balans<br />
Noot<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in<br />
de toelichting vermeld (1)<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 14 22.605 27.673 22.644<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden 15 51.955 55.827 88.432<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 16 17.648 19.251 47.043<br />
Vorderingen op klanten 17 143.335 178.337 215.630<br />
Beleggingen: 18<br />
- Tot einde looptijd aangehouden 3.439 3.439 3.851<br />
- Voor verkoop beschikbaar 62.536 63.815 101.194<br />
- Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 1.991 2.257 2.828<br />
- Geherclassificeerd als leningen en vorderingen 23.220 23.231<br />
- Vastgoedbeleggingen 681 693 672<br />
- Geassocieerde deelnemingen en joint ventures 1.771 1.969 436<br />
93.638 95.404 108.981<br />
Overige vorderingen 19 2.247 2.716 5.680<br />
Materiële vaste activa 20 2.003 2.147 2.281<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 21 349 1.835 1.992<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 30 3.693 4.304 2.454<br />
Overlopende rente en overige activa 22 45.740 47.544 90.902<br />
Vaste activa aangehouden voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten 4, 23 51.825 738<br />
Totaal activa 435.038 435.038 586.777<br />
Verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 15 51.246 54.367 86.309<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 24 55.179 62.808 133.917<br />
Schulden aan klanten 25 170.779 191.185 217.815<br />
Schuldbewijzen 26 50.577 59.115 49.617<br />
Achtergestelde schulden 27 15.961 15.966 21.932<br />
Overige financieringen 28 556 568 565<br />
Voorzieningen 29 1.034 1.229 1.331<br />
Actuele en uitgestelde belastingen 30 354 428 525<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen 31 28.595 30.919 59.518<br />
Verplichtingen met betrekking tot vaste activa aangehouden voor verkoop 4, 23 42.304 105<br />
Totaal verplichtingen 416.585 416.585 571.634<br />
Eigen vermogen toewijsbaar aan de aandeelhouders 5 15.459 15.459 12.363<br />
Minderheidsbelangen 6 2.994 2.994 2.780<br />
Eigen vermogen 18.453 18.453 15.143<br />
Totaal verplichtingen en eigen vermogen 435.038 435.038 586.777<br />
(1) De lijnen in de kolom ‘beëindigde bedrijfsactiviteiten afzonderlijk vermeld’ bevatten geen activa en verplichtingen betreffende beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten, die zijn immers gegroepeerd op de lijn ‘Verplichtingen met betrekking tot vaste activa aangehouden voor verkoop’.
14. Geldmiddelen en kasequivalenten<br />
Onder geldmiddelen en kasequivalenten zijn begrepen direct beschikbare kasgelden, vrij beschikbare tegoeden bij Centrale<br />
Ba<strong>nk</strong>en alsmede andere financiële instrumenten met een looptijd van minder dan drie maanden, na de datum van<br />
verkrijging. De geldmiddelen en kasequivalenten bestaan per 31 december uit:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Geldmiddelen<br />
Bedragen bij centrale ba<strong>nk</strong>en anders dan verplichte rese<strong>rve</strong>deposito's-<br />
528 550 673<br />
omzetbaar in geldmiddelen 385 512 457<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 21.673 26.299 19.482<br />
Vorderingen op klanten, rekeningen-courant 269<br />
Overige 24 317 1.766<br />
Totaal<br />
Minus bijzondere waardeverminderingen:<br />
- Specifieke bijzondere waardeverminderingen<br />
22.610 27.678 22.647<br />
- Collectieve bijzondere waardeverminderingen ( 5 ) ( 5 ) ( 3 )<br />
Totaal geldmiddelen en kasequivalenten 22.605 27.673 22.644<br />
De gemiddelde boekwaarde van de geldmiddelen en kasequivalenten bedroeg voor 2009 EUR 26.888 miljoen (2008: EUR<br />
25.179 miljoen). Het gemiddelde rentepercentage bedroeg voor 2009 0,87% (2008: 3,30%).<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 183
15. Activa en verplichtingen aangehouden<br />
voor handelsdoeleinden<br />
15.1. Activa aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
De activa aangehouden voor handelsdoeleinden zijn als volgt samengesteld:<br />
184<br />
Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Handelsportefeuille effecten:<br />
Kortlopend overheidspapier en gelijkgestelde papieren<br />
Obligaties:<br />
2.376 2.587 1.205<br />
- Overheidsobligaties 4.355 4.373 5.721<br />
- Obligaties uitgegeven door ondernemingen 1.457 1.701 3.068<br />
- Gestructureerde kredietinstrumenten 69 69 682<br />
Aandelen 395 441 5.167<br />
Totaal portefeuille aangehouden voor handelsdoeleinden 8.652 9.171 15.843<br />
Afgeleide financiële instrumenten aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Niet op een beurs verhandeld (OTC) 42.935 46.116 71.280<br />
Op een beurs verhandeld 361 488 855<br />
Totaal afgeleide financiële instrumenten 43.296 46.604 72.135<br />
Goederen aangehouden voor handelsdoeleinden 43 55<br />
Overige activa aangehouden voor handelsdoeleinden 7 9 399<br />
Totaal activa aangehouden voor handelsdoeleinden 51.955 55.827 88.432<br />
De significante afname in gestructureerde kredietinstrumenten tussen 31 december 2008 en 31 december 2009 is primair<br />
toe te schrijven aan de verkoop van een deel van de gestructureerde kredietportefeuille aan Royal Park Investments, een<br />
SPV (special purpose vehicle) dat op 20 november 2008 werd opgericht. Nadere bijzonderheden over de verkooptransactie<br />
zijn opgenomen in toelichting 18.4 ‘Gestructureerde kredietinstrumenten’.<br />
Daarnaast werd een deel van de gestructureerde kredietportefeuille in 2009 geherclassificeerd van activa aangehouden<br />
voor handelsdoeleinden naar beleggingen aangemerkt als leningen en vorderingen. Meer details over deze herclassificatie<br />
zijn opgenomen in toelichting 18.5 ‘Beleggingen geherrubriceerd als leningen en vorderingen’.<br />
De opmerkelijke daling in de afgeleide financiële instrumenten aangehouden voor handelsdoeleinden is veroorzaakt door<br />
een daling van de reële waarde van de derivaten en een vermindering van het aantal derivatenposities.<br />
Per 31 december 2009 is van de activa aangehouden voor handelsdoeleinden EUR 7.481 miljoen (2008: EUR 27.105 miljoen)<br />
in onderpand gegeven voor verplichtingen. Nadere informatie over de afgeleide financiële instrumenten is opgenomen in<br />
noot 32.
15.2. Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
De verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden zijn als volgt samengesteld:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Shortpositie effecten 6.411 6.433 10.730<br />
Afgeleide financiële instrumenten<br />
Niet op een beurs verhandeld (OTC) 44.618 47.674 74.863<br />
Op een beurs verhandeld 186 229 706<br />
Totaal afgeleide financiële instrumenten voor handelsdoeleinden 44.804 47.903 75.569<br />
Overige verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 31 31 10<br />
Totaal verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 51.246 54.367 86.309<br />
Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden 185
16. Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en<br />
De vorderingen op ba<strong>nk</strong>en zijn als volgt samengesteld:<br />
186<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Rentedragende deposito's 2.350 2.365 17.968<br />
Leningen en voorschotten 2.672 4.113 8.566<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 9.320 9.320 14.895<br />
Effectenleentransacties 2.271<br />
Verplicht aangehouden rese<strong>rve</strong>s bij centrale ba<strong>nk</strong>en 3.418 3.536 2.994<br />
Overige 255 500 648<br />
Totaal 18.015 19.834 47.342<br />
Minus bijzondere waardeverminderingen:<br />
- Specifieke bijzondere waardeverminderingen ( 349 ) ( 563 ) ( 281 )<br />
- Collectieve bijzondere waardeverminderingen ( 18 ) ( 20 ) ( 18 )<br />
Totaal vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 17.648 19.251 47.043<br />
De specifieke en collectieve bijzondere waardeverminderingen op kredietverbintenissen met ba<strong>nk</strong>en waren lager dan EUR 1<br />
miljoen op 31 december 2009 en 2008.<br />
De gemiddeld gedurende het jaar uitstaande Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en bedroeg voor 2009 EUR 32.339 miljoen (2008: EUR<br />
114.121 miljoen). Het gemiddelde rentepercentage bedroeg 1,78% over 2009 (2008: 6,80%).<br />
In het kader van het monetaire beleid moeten de ba<strong>nk</strong>onderdelen verplicht bedragen op deposito zetten bij de centrale<br />
ba<strong>nk</strong>en in de landen waar Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> actief is. Samen met het bedrag dat onder Geldmiddelen en kasequivalenten is<br />
verantwoord, bedraagt het totale tegoed dat bij centrale ba<strong>nk</strong>en wordt aangehouden EUR 4.049 miljoen op het einde van<br />
2009 (2008: EUR 3.451 miljoen). Het gedurende 2009 gemiddeld uitstaande tegoed bij centrale ba<strong>nk</strong>en (Geldmiddelen en<br />
kasequivalenten en Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en) bedroeg EUR 3.498 miljoen (2008: EUR 6.223 miljoen).<br />
Bijzondere waardeverminderingen van Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en<br />
Het verloop van de bijzondere waardeverminderingen van vorderingen op ba<strong>nk</strong>en is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Specifieke Collectieve Specifieke Collectieve<br />
bijzondere bijzondere bijzondere bijzondere<br />
waarde- waarde- waarde- waardeverminderingen<br />
verminderingen verminderingen verminderingen<br />
Balans per 1 januari 281 18 12 5<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen 863 15 576 15<br />
Vrijval bijzondere waardeverminderingen ( 755 ) ( 13 ) ( 485 ) ( 2 )<br />
Afschrijvingen van oninbare leningen ( 93 ) ( 52 )<br />
Omrekeningsverschillen en overige aanpassingen 267 230<br />
Balans per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 563 20 281 18<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 214 2<br />
Balans per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 349 18<br />
In noot 7 ‘Risicobeheer’ zijn de details van specifieke bijzondere waardeverminderingen en collectieve bijzondere<br />
waardeverminderingen nader beschreven.
17. Vorderingen op klanten<br />
De vorderingen op klanten zijn als volgt samengesteld:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Overheid en officiële instellingen 3.804 4.283 4.155<br />
Hypothecaire leningen 34.217 36.166 34.006<br />
Leningen aan particulieren 7.137 7.360 7.057<br />
Leningen aan ondernemingen 67.810 96.365 114.872<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 20.717 24.882 36.274<br />
Effectenleentransacties 6 6.576<br />
Financiële leasevorderingen 10.804 10.952 12.187<br />
Factoring 1 1 1<br />
Overige leningen 83 605 797<br />
Voor verkoop beschikbare leningen 110 174<br />
Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 1.924 1.964 1.655<br />
Reële waarde aanpassingen ten gevolge van hedge accounting 362 363 265<br />
Totaal 146.859 183.057 218.019<br />
Minus bijzondere waardeverminderingen:<br />
- Specifieke bijzondere waardeverminderingen ( 2.633 ) ( 3.587 ) ( 2.077 )<br />
- Collectieve bijzondere waardeverminderingen ( 891 ) ( 1.133 ) ( 312 )<br />
Totaal vorderingen op klanten 143.335 178.337 215.630<br />
De gemiddeld gedurende het jaar uitstaande vorderingen op<br />
klanten bedroeg voor 2009 EUR 198.982 miljoen<br />
(2008: EUR 315.888 miljoen). Het gemiddelde<br />
rentepercentage bedroeg 3,62% over 2009 (2008: 5,14%).<br />
Leningen die zijn aangemerkt als beschikbaar voor verkoop,<br />
betreffen leningen die worden aangekocht op de secundaire<br />
markt en vervolgens worden geëffectiseerd en verkocht.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft in het segment Merchant Ba<strong>nk</strong>ing<br />
bepaalde financiële activa verantwoord als onderdeel van<br />
vorderingen op klanten met verwerking van de verandering<br />
in de reële waarde in de resultatenrekening. Specifiek<br />
geselecteerde inflatie-geïndexeerde kredietcontracten met<br />
overheidstegenpartijen worden verantwoord tegen reële<br />
waarde met verwerking van de verandering in de reële<br />
waarde in de resultatenrekening, waardoor een potentiële<br />
boekhoudkundige mismatch tussen de verantwoording van<br />
enerzijds de renteswap en overige betrokken derivaten en<br />
anderzijds kredieten, die voorheen werden geboekt tegen<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs, wordt vermeden.<br />
E<strong>nk</strong>ele gestructureerde leningen en contracten, met<br />
inbegrip van derivaten, worden eveneens verantwoord<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening ter voorkoming van een potentiële<br />
boekhoudkundige mismatch.<br />
De geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs van activa gehouden<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening bedraagt op 31 december 2009 EUR<br />
1.816 miljoen (2008: EUR 1.581 miljoen).<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dekt op portefeuillebasis (‘macro hedging’) het<br />
renterisico van hypotheken met vaste rente af door het<br />
gebruik van afgeleide financiële instrumenten, voornamelijk<br />
renteswaps.<br />
Door de afdekking wordt de volatiliteit van veranderingen<br />
in de netto contante waarde van het afgedekte posities<br />
van toekomstige kasstromen, als gevolg van veranderingen<br />
in de relevante benchmarkrentecu<strong>rve</strong>, gecompenseerd<br />
door de veranderingen in de netto contante waarde van<br />
het afgeleide financiële instrument dat is gebruikt voor<br />
afdekking.<br />
De afgedekte hypotheken zijn hypotheken met bij de<br />
hypotheekverstrekking vastgelegde aflossingstermijnen<br />
en vaste rente. Deze hypotheken hebben de volgende<br />
kenmerken:<br />
• in lokale valuta (euro)<br />
• een vaste looptijd of datum van renteherziening<br />
• vooraf vastgelegde aflossingstermijnen<br />
• vaste rentebetalingsdata<br />
• geen renteopties<br />
• verantwoording op basis van geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs.<br />
Hypotheken met deze kenmerken vormen de portefeuille<br />
waarop de afdekking plaatsvindt (reële-waardeafdekking<br />
door een portefeuilleafdekking van het renterisico of<br />
‘macro hedge’). Binnen deze portefeuille van vastrentende<br />
Vorderingen op klanten 187
188<br />
Vorderingen op klanten<br />
hypotheken kunnen meerdere groepen van hypotheken worden aangemerkt als af te dekken<br />
onderdeel. Hypotheken die zijn opgenomen in een qua renterisico te hedgen portefeuille, moeten de<br />
af te dekken risicokenmerken delen.<br />
Kasstromen van notionele swaps worden toegerekend aan maandelijkse looptijdsintervallen op<br />
basis van de afloopdatum, terwijl hypotheekkasstromen worden toegerekend aan maandelijkse<br />
looptijdsintervallen op basis van de verwachte renteherzieningsdatum. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> schat de<br />
renteherzieningsdata met gebruikmaking van een tarief van vervroegde aflossingen, dat wordt<br />
toegepast op de contractuele kasstromen en de renteherzieningsdata van de hypotheekportefeuille.<br />
In elk looptijdsinterval moet de notionele waarde van de swap kleiner dan of gelijk aan de notionele<br />
waarde van de hypotheken zijn.<br />
De afdekkingsinstrumenten zijn ‘plain vanilla’-renteswaps afgesloten met externe tegenpartijen<br />
tegen de markttarieven van toepassing op het ogenblik van de transactie.<br />
De wijzigingen in de reële waarde van de hypotheken die toerekenbaar zijn aan het afgedekte<br />
renterisico worden opgenomen in de lijn ‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge<br />
accounting’ om de boekwaarde van de lening aan te passen. Het verschil tussen de reële waarde<br />
en de boekwaarde van de afgedekte hypotheken ten tijde van het ontstaan van de afdekking<br />
wordt geamo<strong>rtis</strong>eerd over de resterende looptijd van het afgedekte onderdeel en wordt eveneens<br />
verantwoord in de lijn ‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge accounting’.<br />
Sinds 12 mei 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> haar methode voor het toetsen van de effectiviteit van hedge<br />
accounting geharmoniseerd met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Een aantal hedgerelaties werd op die datum beëindigd<br />
en er werden nieuwe opgezet. Het effect van de harmonisering van methodologie bestaat uit twee<br />
elementen:<br />
• aanpassingen van de reële waarde van afgedekte hypotheken in de oude hedgerelaties werden<br />
gestopt.<br />
• een nieuw startverschil deed zich voor tussen de reële waarde en de boekwaarde van de<br />
afgedekte hypotheken op het moment van ontstaan van de nieuwe hedgerelatie; dit verschil<br />
zal tezamen met het startverschil van de oude hedgerelatie met terugwerkende kracht<br />
worden geamo<strong>rtis</strong>eerd over de resterende looptijd van de afgedekte hypotheken en worden<br />
verantwoord in de lijn ‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge accounting’.
Financiële leasevorderingen<br />
De financiële leasevorderingen zijn per 31 december als volgt:<br />
Minimum<br />
lease betalingen<br />
Contante waarde<br />
van de minimaal te ontvangen<br />
lease betalingen<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Bruto investeringen in financiële lease:<br />
Tot 3 maanden 888 1.342 775 1.138<br />
3 maanden tot 1 jaar 2.470 2.499 2.171 2.150<br />
1 jaar tot 5 jaar 5.765 7.237 5.076 6.187<br />
Langer dan 5 jaar 3.464 3.362 2.930 2.712<br />
Totaal 12.587 14.440 10.952 12.187<br />
Onverdiende (toekomstige) financiële lease opbrengsten 1.635 2.253<br />
De opbrengsten uit financiële lease-overee<strong>nk</strong>omsten die verantwoord zijn in de resultatenrekening bedragen EUR 549<br />
miljoen over 2009 (2008: EUR 752 miljoen).<br />
Bijzondere waardeverminderingen van vorderingen op klanten<br />
De volgende tabel toont de bijzondere waardeverminderingen van vorderingen op klanten.<br />
2009 2008<br />
Specifieke Collectieve Specifieke Collectieve<br />
bijzondere bijzondere bijzondere bijzondere<br />
waarde- waarde- waarde- waardeverminderingen<br />
verminderingen verminderingen verminderingen<br />
Balans per 1 januari 2.077 313 1.778 224<br />
Balans van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008 346 49<br />
Balans per 1 januari 2.077 313 1.432 175<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen ( 20 )<br />
Toename bijzondere waardeveranderingen 2.484 863 1.297 165<br />
Vrijval bijzondere waardeverminderingen ( 418 ) ( 45 ) ( 386 ) ( 15 )<br />
Afschrijvingen van oninbare leningen ( 309 ) ( 142 )<br />
Omrekeningsverschillen en overige aanpassingen ( 227 ) 2 ( 124 ) ( 12 )<br />
Balans per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 3.587 1.133 2.077 313<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 954 242<br />
Balans per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 2.633 891<br />
In noot 7 ‘Risicobeheer’ zijn de details van specifieke bijzondere waardeverminderingen en collectieve bijzondere<br />
waardeverminderingen nader beschreven.<br />
Per 31 december 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voor een boekwaarde van EUR 11 miljoen (2008: EUR 11 miljoen) aan onroerend<br />
goed in haar bezit door het niet nakomen van betalingsverplichtingen op hypotheekleningen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft dit<br />
onroerend goed verkregen via hypothecaire executie en heeft de intentie dit onroerend goed in 2010 te verkopen.<br />
De bijzondere waardeverminderingen op vorderingen inzake financiële leaseoveree<strong>nk</strong>omsten opgenomen in de<br />
bovengenoemde tabel bedragen EUR 27 miljoen per 31 december 2009 (2008: EUR 5 miljoen).<br />
Vorderingen op klanten 189
18. Beleggingen<br />
De samenstelling van de beleggingen is als volgt:<br />
190<br />
Beleggingen<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
Noot beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Beleggingen<br />
- Tot einde looptijd aangehouden 18.1 3.439 3.439 3.851<br />
- Voor verkoop beschikbaar 18.2 63.030 64.572 109.972<br />
- Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 18.3 1.991 2.257 2.828<br />
- Geherclassificeerd als leningen en vorderingen 18.5 23.495 23.506<br />
- Vastgoedbeleggingen 18.6 697 709 678<br />
- Beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures 18.7 1.791 2.099 456<br />
Totaal bruto<br />
Minus bijzondere waardeverminderingen:<br />
94.443 96.582 117.785<br />
- op beleggingen voor verkoop beschikbaar 18.2 ( 493 ) ( 757 ) ( 8.778 )<br />
- op beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 18.5 ( 275 ) ( 275 )<br />
- op vastgoedbeleggingen 18.6 ( 16 ) ( 16 ) ( 6 )<br />
- op beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures ( 21 ) ( 130 ) ( 20 )<br />
Totaal beleggingen 93.638 95.404 108.981<br />
De toename op de lijn ‘Beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures’ is voornamelijk te verklaren door de<br />
investering van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in AG Insurance in het tweede kwartaal van 2009 (EUR 1.375 miljoen).<br />
Eind 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beleggingen voor een bedrag van EUR 88.388 miljoen (2008: EUR 78.033 miljoen) in onderpand<br />
gegeven in verband met verplichtingen.<br />
18.1. Beleggingen aangehouden tot einde looptijd<br />
De geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs en de geschatte reële waarde van de beleggingen aangehouden tot einde looptijd zijn per 31<br />
december als volgt:<br />
2009 2008<br />
Boek- Reële Boek- Reële<br />
waarde waarden waarde waarden<br />
Overheidsobligaties 3.221 3.379 3.635 3.868<br />
Obligaties uitgegeven door ondernemingen 218 196 216 217<br />
Totaal beleggingen aangehouden tot einde looptijd 3.439 3.575 3.851 4.085<br />
Er zijn geen bijzondere waardeverminderingen op beleggingen aangehouden per 31 december 2009 en 2008.
18.2. Voor verkoop beschikbare beleggingen<br />
De reële waarde en geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs, evenals de hieraan gerelateerde bruto<br />
ongerealiseerde herwaarderingen van de beleggingen beschikbaar voor verkoop zijn als volgt:<br />
Historische/ Bruto Bruto<br />
Reële waarde<br />
aanpassingen ten Bijzondere<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde ongerealiseerde ongerealiseerde gevolge van waarde- Reële<br />
kostprijs winsten verliezen hedge accounting verminderingen waarden<br />
31 december 2009<br />
Kortlopend overheidspapier en gelijkgestelde papieren 609 1 610<br />
Overheidsobligaties 45.585 1.242 ( 514 ) 388 ( 2 ) 46.699<br />
Obligaties uitgegeven door ondernemingen 15.564 364 ( 403 ) 44 ( 109 ) 15.460<br />
Gestructureerde kredietinstrumenten 816 ( 8 ) ( 498 ) 310<br />
Private equities en durfkapitaal 30 6 ( 7 ) ( 1 ) ( 3 ) 25<br />
Aandelen 643 77 ( 56 ) ( 1 ) ( 74 ) 589<br />
Overige beleggingen 187 6 ( 71 ) 122<br />
Totaal 63.434 1.696 ( 988 ) 430 ( 757 ) 63.815<br />
Historische/ Bruto Bruto<br />
Reële waarde<br />
aanpassingen ten Bijzondere<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde ongerealiseerde ongerealiseerde gevolge van waarde- Reële<br />
kostprijs winsten verliezen hedge accounting verminderingen waarden<br />
31 december 2008<br />
Kortlopend overheidspapier en gelijkgestelde papieren 371 1 372<br />
Overheidsobligaties 51.025 1.122 ( 994 ) 527 ( 3 ) 51.677<br />
Obligaties uitgegeven door ondernemingen 19.910 256 ( 753 ) 43 ( 140 ) 19.316<br />
Gestructureerde kredietinstrumenten 42.774 6 ( 5.463 ) ( 3 ) ( 8.496 ) 28.818<br />
Private equities en durfkapitaal 43 8 ( 7 ) ( 2 ) 42<br />
Aandelen 901 49 ( 46 ) ( 10 ) ( 73 ) 821<br />
Overige beleggingen 212 4 ( 4 ) ( 64 ) 148<br />
Totaal 115.236 1.446 ( 7.267 ) 557 ( 8.778 ) 101.194<br />
De significante daling in gestructureerde kredietinstrumenten tussen 31 december 2008 en<br />
31 december 2009 werd in de eerste plaats veroorzaakt door de verkoop van een deel van<br />
de gestructureerde kredietportefeuille aan Royal Park Investments (bijzonderheden van de<br />
verkooptransactie zijn opgenomen in toelichting 18.4, ‘Gestructureerde kredietinstrumenten’).<br />
Daarnaast werden gestructureerde kredietinstrumenten geherclassificeerd van ‘beschikbaar voor<br />
verkoop’ naar ‘leningen en vorderingen’. Nadere bijzonderheden van deze herclassificatie zijn<br />
opgenomen in toelichting 18.5, ‘Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen’.<br />
Beleggingen 191
Overheidsobligaties naar land van uitgifte<br />
De overheidsobligaties naar land van uitgifte zijn per 31 december als volgt:<br />
192<br />
Beleggingen<br />
Reële waarde<br />
Historische/ Bruto aanpassingen ten Bijzondere<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde ongerealiseerde gevolge van waarde- Reële<br />
kostprijs winsten (verliezen) hedge accounting vermindering waarden<br />
31 december 2009<br />
Belgische overheid 10.929 27 228 11.184<br />
Nederlandse overheid 12.002 161 5 12.168<br />
Duitse overheid 5.568 186 1 5.755<br />
Italiaanse overheid 5.248 88 82 5.418<br />
Franse overheid 3.109 128 3.237<br />
Britse overheid 32 32<br />
Griekse overheid 1.507 ( 1 ) 20 1.526<br />
Spaanse overheid 1.997 3 33 2.033<br />
Portugese overheid 1.598 47 11 1.656<br />
Oostenrijkse overheid 862 26 888<br />
Finse overheid 342 19 361<br />
Overige overheden 2.391 44 8 ( 2 ) 2.441<br />
Totaal 45.585 728 388 ( 2 ) 46.699<br />
Historische/ Bruto<br />
Reële waarde<br />
aanpassingen ten Bijzondere<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde ongerealiseerde gevolge van waarde- Reële<br />
kostprijs winsten (verliezen) hedge accounting vermindering waarden<br />
31 december 2008<br />
Belgische overheid 8.091 ( 99 ) 239 8.231<br />
Nederlandse overheid 12.724 67 13 12.804<br />
Duitse overheid 6.196 184 6.380<br />
Italiaanse overheid 7.392 ( 125 ) 150 7.417<br />
Franse overheid 3.625 114 5 3.744<br />
Britse overheid 763 763<br />
Griekse overheid 2.857 ( 115 ) 35 2.777<br />
Spaanse overheid 2.274 2 54 2.330<br />
Portugese overheid 2.614 53 18 2.685<br />
Oostenrijkse overheid 832 33 865<br />
Finse overheid 694 18 712<br />
Overige overheden 2.963 ( 4 ) 13 ( 3 ) 2.969<br />
Totaal 51.025 128 527 ( 3 ) 51.677
Netto ongerealiseerde winsten en verliezen op voor verkoop beschikbare beleggingen<br />
opgenomen in het eigen vermogen<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Voor verkoop beschikbare beleggingen in aandelen en overige beleggingen:<br />
Boekwaarde 736 1.011<br />
Bruto ongerealiseerde winsten en verliezen 26 5<br />
- Gerelateerde belasting 2 ( 18 )<br />
Netto ongerealiseerde winsten en verliezen 28 ( 13 )<br />
Voor verkoop beschikbare beleggingen in obligaties:<br />
Boekwaarde 63.079 100.183<br />
Bruto ongerealiseerde winsten en verliezen 682 ( 5.825 )<br />
- Gerelateerde belasting ( 231 ) 655<br />
Netto ongerealiseerde winsten en verliezen 451 ( 5.170 )<br />
Voor verkoop beschikbare beleggingen in aandelen en andere beleggingen hebben betrekking op<br />
private equities en durfkapitaal en alle overige beleggingen, met uitzondering van obligaties.<br />
De significante daling van ongerealiseerde winsten en verliezen opgenomen in het eigen vermogen<br />
op voor verkoop beschikbare beleggingen (schuldbewijzen) is hoofdzakelijk het gevolg van de<br />
herclassificatie van gestructureerde kredietinstrumenten van ‘beschikbaar voor verkoop’ naar<br />
‘leningen en vorderingen’. Deze worden nu gewaardeerd tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs. De<br />
details van de herclassificatie zijn opgenomen in toelichting 18.5, ‘Beleggingen geherclassificeerd<br />
als leningen en vorderingen’.<br />
Per 31 december 2009 is in het eigen vermogen een bedrag van EUR 2.505 miljoen begrepen aan<br />
ongerealiseerde verliezen op gestructureerde kredietinstrumenten die voorheen geclassificeerd<br />
waren als ‘beschikbaar voor verkoop’ en nu geherclassificeerd zijn als ‘leningen en vorderingen’.<br />
De hierop betrekking hebbende belastingen bedroegen EUR 717 miljoen. Deze bedragen zullen<br />
over de resterende looptijd van deze beleggingen tegen een effectieve rentevoet afgelost worden<br />
(vanuit het eigen vermogen ten laste van het resultaat).<br />
Bijzondere waardeverminderingen van voor verkoop beschikbare beleggingen<br />
De volgende tabel toont de bijzondere waardeverminderingen van voor verkoop beschikbare<br />
beleggingen.<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Bijzondere waardeverminderingen op voor verkoop beschikbare beleggingen:<br />
- op aandelen en overige beleggingen ( 139 ) ( 148 ) ( 139 )<br />
- op obligaties<br />
Totaal bijzondere waardeverminderingen op voor -<br />
( 354 ) ( 609 ) ( 8.639 )<br />
verkoop beschikbare beleggingen ( 493 ) ( 757 ) ( 8.778 )<br />
Beleggingen 193
194<br />
Beleggingen<br />
De mutaties in bijzondere waardeverminderingen van voor verkoop beschikbare beleggingen is als<br />
volgt<br />
2009 2008<br />
Balans per 1 januari 8.778 2.489<br />
Balans van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008 9<br />
Balans per 1 januari 8.778 2.480<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen 1.454 6.192<br />
Vrijval bijzondere waardeverminderingen ( 1.680 ) ( 43 )<br />
Terugname bij de verkoop/desinvestering ( 7.406 ) ( 22 )<br />
Omrekeningsverschillen en overige aanpassingen ( 389 ) 171<br />
Balans per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 757 8.778<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 264<br />
Balans per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 493<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft bepaalde beleggingsstrategieën in gebruik waarbij (micro) hedge accounting<br />
voor reële-waardeafdekkingen wordt toegepast. In het algemeen is het doel van deze strategieën<br />
om een middellange- of langetermijnbeleggingspositie in te nemen op de ‘credit spread’ tussen<br />
een obligatie en de swap cu<strong>rve</strong> over een bepaalde periode. De renteswap, die verbonden is aan de<br />
obligatie, is bedoeld om de onderliggende obligatie af te dekken tegen renteschommelingen. Het<br />
risico dat wordt afgedekt, is het renterisico. Het kredietrisico wordt momenteel niet afgedekt. De<br />
belangrijkste posities die worden afgedekt betreffen posities in staatsleningen, bedrijfsobligaties<br />
en gestructureerde kredietinstrumenten.<br />
Wijzigingen in de reële waarde van de beleggingen gerelateerd aan het afgedekte renterisico<br />
worden weergegeven als reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge accounting. Verder<br />
gebeurt de afdekking van het renterisico van vastrentende effecten door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op een<br />
portefeuillebasis (macro hedging) met het toepassen van renteswaps als afdekkingsinstrumenten.<br />
De afgedekte obligaties zijn obligaties met de volgende kenmerken:<br />
• in lokale valuta (euro);<br />
• vaste looptijd;<br />
• vaste hoofdsommen;<br />
• vaste rentebetalingsdata;<br />
• verantwoord als beschikbaar voor verkoop.<br />
Obligaties met deze kenmerken vormen de portefeuille waarop de afdekking plaatsvindt.<br />
Obligaties die zijn opgenomen in een qua renterisico af te dekken portefeuille, moeten de<br />
af te dekken risicokenmerken delen. Kasstromen van de obligaties worden gealloceerd aan<br />
maandelijkse tijdsintervallen op basis van de contractuele vervaldata.
De afdekkingsinstrumenten zijn ‘plain vanilla’-renteswaps afgesloten met externe tegenpartijen<br />
tegen de markttarieven van toepassing op het ogenblik van de transactie.<br />
De wijzigingen in de reële waarde van de obligaties, toewijsbaar aan het afgedekte renterisico<br />
worden opgenomen onder ‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge accounting’ om<br />
de boekwaarde van de obligaties aan te passen. Het verschil tussen de reële waarde en de<br />
boekwaarde van de afgedekte obligaties ten tijde van de aanduiding van de afdekking wordt<br />
afgeschreven over de resterende looptijd van de afgedekte positie en wordt verantwoord onder<br />
‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge accounting’.<br />
Ten einde het risico van schommelingen in kasstromen in verband met obligaties met variabele<br />
rente in voor verkoop beschikbare portefeuilles af te dekken, maakt Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gebruik<br />
van kasstroomhedges. Daarbij worden de mutaties in de zuivere reële waarde van de als<br />
afdekkingsinstrumenten aangewezen derivaten verantwoord als niet-gerealiseerde winsten<br />
of verliezen in het eigen vermogen. Ineffectieve afdekkingen worden direct verantwoord in de<br />
resultatenrekening.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dekt het vreemdevalutarisico af op geselecteerde portefeuilles van aandelen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft hiertoe niet-afgeleide financiële verplichtingen aangewezen als<br />
afdekkingsinstrumenten.<br />
Indien een deposito of een rekening-courant in aanmerking komt als afdekkingsinstrument dan<br />
wordt het omrekeningsverschil van het afdekkingsinstrument en de vreemdevalutacomponent<br />
van de reële-waardeverandering van het afdekkingsinstrument direct in de resultatenrekening<br />
verantwoord. Voor beleggingen beschikbaar voor verkoop omvat de reële-waardeaanpassing<br />
van afgedekte aandelen de vreemdevalutacomponent en is dit verantwoord onder ‘reëlewaardeaanpassingen<br />
ten gevolge van hedge accounting’.<br />
Per 12 mei 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> haar methode voor het toetsen van de effectiviteit van hedge<br />
accounting geharmoniseerd met die van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Een aantal hedgerelaties werd op die datum<br />
beëindigd, terwijl er nieuwe hedgerelaties werden opgezet. Het effect van de harmonisering van<br />
methodologie is tweeledig:<br />
• het aanpassen van de reële waarde van de afgedekte posten in de oude hedgerelaties werd<br />
stopgezet.<br />
• een nieuw startverschil deed zich voor tussen de reële waarde en de boekwaarde van de<br />
afgedekte voor verkoop beschikbare effecten op het moment waarop de nieuwe hedgerelatie<br />
werd aangegaan; dit verschil zal tezamen met het startverschil van de oude hedgerelatie met<br />
terugwerkende kracht worden geamo<strong>rtis</strong>eerd over de resterende looptijd van de afgedekte voor<br />
verkoop beschikbare effecten en worden verantwoord op de regel ‘reële-waardeaanpassingen<br />
ten gevolge van hedge accounting’<br />
Beleggingen 195
196<br />
Beleggingen<br />
18.3. Beleggingen tegen reële waarde<br />
met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening<br />
Een nadere toelichting bij de beleggingen welke tegen reële waarde worden gehouden met<br />
verwerking van niet-gerealiseerde waardeveranderingen in de resultatenrekening is per 31<br />
december als volgt:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Obligaties uitgegeven door ondernemingen 28 28 48<br />
Gestructureerde kredietinstrumenten 481 481 1.523<br />
Private equities en durfkapitaal 501 626 825<br />
Aandelen 340 340 177<br />
Overige beleggingen<br />
Totaal beleggingen tegen reële waarde met waardeveranderingen-<br />
641 782 255<br />
in de resultatenrekening 1.991 2.257 2.828<br />
Binnen het Merchant Ba<strong>nk</strong>ing-segment worden bepaalde beleggingen van de private-equityentiteiten<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> opgenomen tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening. Het betreft beleggingen in financiële activa met het doel te profiteren van<br />
het totale rendement in de vorm van rente of dividend en veranderingen in de reële waarde.<br />
Sommige andere beleggingen met een langlopende vaste rentevoet worden afgedekt door<br />
renteswaps. Zowel de beleggingen als de renteswaps worden opgenomen tegen reële waarde<br />
met waardeveranderingen in de resultatenrekening, waardoor een potentiële boekhoudkundige<br />
mismatch wordt uitgesloten.<br />
De geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs van de schuldbewijzen en de gestructureerde kredietinstrumenten die<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening zijn opgenomen, bedraagt<br />
per 31 december 2009 EUR 695 miljoen (2008: EUR 1.553 miljoen). De boekwaarde bedraagt EUR<br />
509 miljoen (2008: EUR 1.571 miljoen). De daling van de gestructureerde kredietinstrumenten is<br />
veroorzaakt door de verkoop van een deel van de portefeuille gestructureerde kredietinstrumenten<br />
aan Royal Park Investments in 2009. Nadere bijzonderheden over de verkooptransactie zijn<br />
opgenomen in toelichting 18.4 ‘Gestructureerde kredietinstrumenten’.
18.4. Gestructureerde kredietinstrumenten<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft gestructureerde kredietinstrumenten (SCI) in portefeuille. Gestructureerde kredietinstrumenten<br />
zijn effecten die gecreëerd worden door het he<strong>rve</strong>rpakken van kasstromen uit financiële contracten. Zij bevatten<br />
waardepapieren gedekt door activa (Asset-Backed Securities / ABS), waardepapieren gedekt door hypotheken (Mortgage-<br />
Backed Securities / MBS) en schuldpapieren met diverse types waardepapieren als onderpand (Collateralised Debt<br />
Obligations / CDO). Het uitstaande bedrag met betrekking tot gestructureerde kredietinstrumenten is in de jaarrekening<br />
opgenomen in de posten ‘Voor verkoop beschikbare beleggingen’, ‘Beleggingen geherclassificeerd als leningen en<br />
vorderingen’, ‘Beleggingen tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening’, ‘Activa aangehouden<br />
voor handelsdoeleinden’ en ‘Vorderingen op klanten’ (en in 2008 ‘Overige activa’).<br />
Het netto uitstaand bedrag van de globale portefeuille gestructureerde kredietinstrumenten is per 31 december 2009 als<br />
volgt samengesteld:<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Totale netto omloop Totale netto omloop Totale netto omloop Totale netto omloop<br />
excl. SPE activa incl. SPE activa excl. SPE activa incl. SPE activa<br />
GKI begrepen in activa gehouden voor handelsdoeleinden (noot 15.1) 68 296 682 883<br />
GKI begrepen in vorderingen op klanten (noot 17) 100 100 174 174<br />
GKI begrepen in beleggingen voor verkoop beschikbaar (noot 18.2)<br />
GKI begrepen in beleggingen tegen reële waarde met waardeveranderingen<br />
310 310 28.818 29.088<br />
in de resultatenrekening (noot 18.3) 481 481 1.523 1.523<br />
GKI begrepen in leningen en vorderingen (noot 18.5) 23.231 23.231<br />
Overige 4.141 4.141<br />
Totaal 24.190 24.418 35.338 35.809<br />
Een deel van de gestructureerde kredietportefeuille (de<br />
zogenaamde ‘Portfolio Out’) is in mei 2009 verkocht aan<br />
een SPV: Royal Park Investments SA/NV (RPI). RPI werd<br />
opgericht als gevolg van het Protocole d’Accord, nadien<br />
gewijzigd door Avenant nr. 3 van 12 maart 2009, aangegaan<br />
door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, de Belgische Staat, de FPIM (de Federale<br />
Participatie- en Investeringsmaatschappij), Fo<strong>rtis</strong> Holding,<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en andere partijen. RPI is de gezamenlijke<br />
eigendom van Fo<strong>rtis</strong> Holding (45%), de Belgische staat via<br />
de FPIM (43%) en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (12%).<br />
De verkoop aan RPI vond op 12 mei 2009 plaats op basis<br />
van een waardering van de onderliggende instrumenten<br />
per 31 augustus 2008. Deze portefeuille werd verkocht<br />
voor EUR 11,7 miljard (boekwaarde op verkoopdatum).<br />
In de prijs is rekening gehouden met aflossingen en<br />
wisselkoersbewegingen tussen 31 augustus 2008 en 12<br />
mei 2009. Op de verkoopdatum bedroeg de nominale<br />
waarde van de portefeuille EUR 20,2 miljard, na aftrek van<br />
aflossingen.<br />
In december 2008 werd de SCI-portefeuille gewaardeerd<br />
op basis van reële waarden door toepassing van een<br />
waarderingstechniek en niet op basis van de prijzen zoals<br />
overeengekomen in de Protocole d’Accord afgesloten op<br />
10 oktober 2008 tussen Fo<strong>rtis</strong>, <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en de FPIM.<br />
Zoals in toelichting 18.4.3 in het <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2008 is<br />
beschreven, is op 10 oktober 2008 onder andere door<br />
Fo<strong>rtis</strong> SA/NV, FPIM en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een Share Purchase<br />
Agreement (SPA) als terugvalscenario overeengekomen<br />
dat van kracht zou worden als het Protocole d’Accord met<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> niet zou worden uitgevoerd. In deze Share<br />
Purchase Agreement had de Vennootschap de verplichting<br />
om bepaalde van de gestructureerde kredietinstrumenten<br />
te verkopen aan een special purpose vehicle (SPV) tegen<br />
de prijs die contractueel op basis van de situatie op 31<br />
augustus 2008 vastgesteld was. Financiering van de<br />
SPV zou dienen plaats te vinden door Fo<strong>rtis</strong> SA/NV en<br />
FPIM. Omdat er geen overeenstemming was over welke<br />
specifieke gestructureerde kredietinstrumenten moesten<br />
worden verkocht en omdat er onzekerheden waren over<br />
de daadwerkelijke uitvoering van het terugvalscenario<br />
is in de waardering van de portefeuille gestructureerde<br />
kredietinstrumenten per 31 december 2008 geen rekening<br />
gehouden met deze verplichting.<br />
Beleggingen 197
198<br />
Beleggingen<br />
Op 12 mei 2009 is een substantieel deel van de behouden SCI-portefeuille overgeheveld naar<br />
‘Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen’, onder toepassing van de wijzigingen<br />
van IAS 39, Financiële instrumenten: Opname en waardering, en IFRS 7, Financiële instrumenten:<br />
Informatieverschaffing (zie toelichting 18.5 ‘Beleggingen geherclassificeerd als leningen en<br />
vorderingen’). Deze herclassificatie betrof financiële activa die voorheen werden verantwoord als<br />
‘Beleggingen beschikbaar voor verkoop’, ‘Activa aangehouden voor handelsdoeleinden’ en ‘Overige<br />
activa’. De herclassificatie van deze financiële activa geeft uitdrukking aan de intentie en het<br />
vermogen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> om deze financiële activa ook in de nabije toekomst aan te houden.<br />
In december 2009 werd een deel van de portefeuille gewaarborgd door de Belgische overheid met<br />
betrekking tot het ‘second level’-verlies. Naast een eerste verliesschijf, in overeenstemming met<br />
een nominale waarde van EUR 3,5 miljard, waarborgt de overheid op vraag het ‘second level’verlies<br />
tot een bedrag van EUR 1,5 miljard.<br />
Per 31 december 2008 betrof ‘Overige’ voornamelijk de samengevoegde groepen van activa<br />
van Scaldis, zoals gerapporteerd onder overige activa. Scaldis, dat volledig geconsolideerd<br />
is in de jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, richt zich op het aa<strong>nk</strong>open van beleenbare activa van<br />
beleggingskwaliteit, van sub-beleggingskwaliteit dan wel zonder kredietbeoordeling. De<br />
samengevoegde groepen van activa omvatten de doorlopende financiering van activa van derden<br />
zoals consumenten- en autoleningen, handelsvorderingen, hypotheken en leasevorderingen.<br />
Een deel van deze samengevoegde groepen is synthetisch overgeheveld naar RPI en de rest is<br />
overgeheveld naar ‘Leningen en vorderingen’.<br />
Het naar ‘Leningen en vorderingen’ overgehevelde deel wordt gewaardeerd tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde<br />
kostprijs (zijnde de reële waarde op de datum van herclassificatie). De beoordeling van het<br />
kredietrisico, dat kan leiden tot eventuele verdere bijzondere waardeverminderingen, werd<br />
uitgevoerd op basis van de contante waarde van geschatte toekomstige kasstromen (en niet<br />
langer op basis van reële-waardemutaties). De resterende gestructureerde kredietinstrumenten<br />
(die niet zijn overgeheveld naar ‘Leningen en vorderingen’) worden gewaardeerd tegen reële<br />
waarde.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> past de hieronder beschreven methodes toe om haar gestructureerde<br />
kredietportefeuille te meten en te waarderen en om triggers te bepalen voor bijzondere<br />
waardeverminderingen en de omvang daarvan.<br />
Bijzondere waardeverminderingsverliezen op gestructureerde kredietinstrumenten<br />
worden in de resultatenrekening verantwoord onder ‘Wijzigingen in de bijzondere<br />
waardeverminderingen’ (toelichting 42). Net zoals bij andere financiële activa hanteert Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> een tweestappenbenadering om de bijzondere waardeverminderingen van gestructureerde<br />
kredietinstrumenten te toetsen. Eerst wordt er bepaald of er objectief bewijs bestaat dat een actief<br />
een bijzondere waardevermindering heeft ondergaan. Daarna volgt de opname en waardebepaling<br />
van het verlies uit hoofde van de bijzondere waardevermindering.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft de volgende procedure ingesteld om het objectief bewijs (‘verplichte triggers’)<br />
die wijzen op bijzondere waardevermindering, te beoordelen. Eerst worden dossiers geselecteerd<br />
op basis van een aantal verschillende criteria zoals een modelmatige afschrijving op de hoofdsom<br />
van meer dan 1%, een openbare rating van BB+ of lager of andere indicatoren.
Deze selectie wordt aangevuld met dossiers die al op de controlelijst waren geplaatst en met<br />
dossiers waarop al een bijzondere waardevermindering werd toegepast. Alle geselecteerde<br />
dossiers worden vervolgens regel voor regel geanalyseerd volgens een kwalitatieve (bijv. Klassieke<br />
krediettechnische benadering) of kwantitatieve (bijv. kasstroomanalyse met stresstests) methode,<br />
afha<strong>nk</strong>elijk van de geschiktheid van de methode.<br />
Voor het identificeren van een beoordelingstrigger voor een bijzondere waardevermindering voert<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een kredietanalyse uit op de individuele activa in de ‘credit spread’-portefeuille. Om de<br />
bijzondere waardeverminderingen te testen, hebben de Front office en Risk Management bepaalde<br />
stressscenario’s en beoordelingscriteria ontwikkeld, rekening houdend met de kenmerken van de<br />
verschillende soorten producten in de portefeuille.<br />
Collectieve bijzondere waardeverminderingen en aanvullende collectieve bijzondere<br />
waardeverminderingen voor gestructureerde kredietinstrumenten zijn bepaald rekening houdend<br />
met de onzekerheden omtrent de ontwikkeling van de ratings en schattingen van het verwachte<br />
verlies op de onderliggende activa. De collectieve bijzondere waardevermindering weerspiegelt<br />
het risico van neerwaartse ratingaanpassingen vanaf de datum van herclassificatie, terwijl de<br />
aanvullende collectieve bijzondere waardevermindering het risico weerspiegelt van toekomstige<br />
neerwaartse renteaanpassingen van activa van beleggingskwaliteit. Per 31 december 2009 is<br />
er collectieve waardevermindering van EUR 40 miljoen en is er een aanvullende collectieve<br />
waardevermindering van EUR 266 miljoen verantwoord.<br />
Als een belegging die geclassificeerd is als ‘beschikbaar voor verkoop’ een waardevermindering<br />
heeft ondergaan, wordt het totale verschil tussen de kostprijs en de huidige reële waarde<br />
van het instrument in de resultatenrekening verantwoord als een verlies door bijzondere<br />
waardevermindering.<br />
In het geval van ‘Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen’ zijn bijzondere<br />
waardeverminderingen beperkt tot de verliezen die voortvloeien uit de verslechtering van de<br />
kredietkwaliteit. In de eerste helft van 2009 heeft de verkoop van de portefeuille OUT aanleiding<br />
gegeven tot een positieve waardering in overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en<br />
verliezen van EUR 198 miljoen en een netto terugname van bijzondere waardeverminderingen van<br />
EUR 289 miljoen.<br />
Veranderingen in de reële waarde die betrekking hebben op gestructureerde kredietinstrumenten<br />
opgenomen als ‘Activa aangehouden voor handelsdoeleinden’ of ‘Beleggingen tegen reële<br />
waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening’, worden in de resultatenrekening<br />
verantwoord onder ‘Gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen’ (toelichting 40).<br />
.<br />
Beleggingen 199
200<br />
Beleggingen<br />
18.5. Beleggingen geherclassificeerd als<br />
leningen en vorderingen<br />
In het kader van de toepassing van de amendementen op IAS 39, Financiële instrumenten:<br />
Opname en waardering, en IFRS 7, Financiële instrumenten: Informatieverschaffing (zie toelichting<br />
1.3.3 ‘Wijzigingen in classificatie’) heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ervoor gekozen om bepaalde financiële activa<br />
die waren geclassificeerd als ‘Beleggingen beschikbaar voor verkoop’, ‘Activa aangehouden voor<br />
handelsdoeleinden’ of ‘Overige activa’ per 12 mei 2009 te herclassificeren naar ‘Beleggingen<br />
geherclassificeerd als leningen en vorderingen’. De herclassificatie van deze financiële activa geeft<br />
uitdrukking aan de intentie en het vermogen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> om deze financiële activa ook in de<br />
nabije toekomst aan te houden.<br />
Financiële activa die zijn geherclassificeerd als leningen en vorderingen, worden bij eerste<br />
opname gewaardeerd tegen reële waarde op de datum van herclassificatie, die op die datum hun<br />
nieuwe kostprijs werd. Na eerste opname vindt waardering plaats tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs.<br />
Op de datum van herclassificatie bedroeg het gewogen gemiddelde van de effectieve rentevoet op<br />
financiële activa die zijn geherclassificeerd als leningen en vorderingen, 7,157%. Het bedrag aan<br />
naar verwachting realiseerbare kasstromen was EUR 18.531 miljoen.<br />
De per 12 mei 2009 geherclassificeerde activa zijn in onderstaande tabel weergegeven:<br />
Boekwaarde op Boekwaarde op Reële waarde op<br />
herclassificatiedatum 31 december 2009 31 december 2008<br />
Voor handelsdoeleinden aangehouden activa in portefeuille geherclassificeerd alsleningen<br />
en vorderingen<br />
Voor verkoop beschikbare activa in portefeuille geherclassificeerd als -<br />
108 60 126<br />
leningen en vorderingen 21.312 21.014 22.011<br />
Overige activa geherclassificeerd als leningen en vorderingen 2.030 2.157 2.157<br />
Totaal financiële activa geherclassificeerd als leningen en vorderingen 23.450 23.231 24.293<br />
Onderstaande tabel geeft het effect weer van de geherclassificeerde activa op de<br />
resultatenrekening sinds de datum van herclassificatie:<br />
Sinds<br />
herclassificatiedatum<br />
Effect op de resultatenrekening :<br />
Gerealiseerde en niet-gerealiseerde winst 5<br />
Gerealiseerde en niet-gerealiseerde verliezen ( 4 )<br />
Rentebaten 298<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen ( 272 )
Het bedrag aan bijzondere waardeverminderingen bevat een bedrag van EUR 40 miljoen voor een<br />
collectieve bijzondere waardevermindering en EUR 189 miljoen voor een aanvullende bijzondere<br />
waardevermindering.<br />
In de volgende tabel wordt de reële waarde van de winst of het verlies met betrekking tot de<br />
geherclassificeerde activa weergegeven, die in het eigen vermogen of de resultatenrekening<br />
zou zijn opgenomen (tussen de datum van herclassificatie en 31 december 2009) als geen<br />
herclassificatie had plaatsgevonden.<br />
Wijziging in de reële waarde die in de resultatenrekening of het eigen 31 december 2009<br />
vermogen zou zijn opgenomen als de activa niet waren geherclassificeerd<br />
- in de resultatenrekening 12<br />
- in het eigen vermogen 1.269<br />
Beleggingen 201
18.6. Vastgoed<br />
Beleggingen in vastgoed hebben voornamelijk betrekking op woningen, commercieel vastgoed en vastgoed voor gemengd<br />
gebruik, voornamelijk gelokaliseerd in de Benelux. De wijzigingen in het vastgoed zijn per 31 december als volgt:<br />
202<br />
Beleggingen<br />
2009 2008<br />
Kostprijs per 1 januari 800 803<br />
Kostprijs van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008 41<br />
Kostprijs per 1 januari 800 762<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 62 ( 35 )<br />
Toevoegingen/aa<strong>nk</strong>open<br />
Verbeteringen<br />
43 69<br />
Verkopen ( 73 ) ( 39 )<br />
Overboeking van (naar) materiële vaste activa<br />
Omrekeningsverschillen<br />
2<br />
Overige 18 43<br />
Kostprijs per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 852 800<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 16<br />
Kostprijs per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 836<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 1 januari ( 122 ) ( 114 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen ( 4 ) 1<br />
Afschrijvingen ( 24 ) ( 24 )<br />
Terugname afschrijving door desinvesteringen<br />
Overboeking naar vastgoed voor eigen gebruik<br />
Omrekeningsverschillen<br />
7 13<br />
Overige<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december inclusief activa -<br />
2<br />
aangehouden voor verkoop ( 143 ) ( 122 )<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december exclusief activa -<br />
( 4 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 139 )<br />
Bijzondere waarde<strong>rve</strong>rminderingen per 1 januari ( 6 ) ( 1 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen ( 10 )<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen<br />
( 10 ) ( 5 )<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen door desinvesteringen<br />
Omrekeningsverschillen<br />
Overige<br />
Bijzondere waarde<strong>rve</strong>rminderingen per 31 december inclusief activa -<br />
10<br />
aangehouden voor verkoop<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Bijzondere waarde<strong>rve</strong>rminderingen per 31 december exclusief activa -<br />
( 16 ) ( 6 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 16 )<br />
Netto vastgoedbeleggingen per 31 december inclusief activa -<br />
angehouden voor verkoop<br />
693 672<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Netto vastgoedbeleggingen per 31 december exclusief activa -<br />
12<br />
aangehouden voor verkoop 681<br />
Kostprijs van vastgoedbeleggingen in aanbouw<br />
Vastgoedbeleggigen gehouden onder financiële lease overee<strong>nk</strong>omst<br />
51 28
De onderstaande tabel toont de reële waarde van vastgoedbeleggingen.<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Reële waarden gebaseerd op marktinformatie 88 302<br />
Reële waarden gebaseerd op onafha<strong>nk</strong>elijke waardering 671 483<br />
Totaal reële waarde van vastgoedbeleggingen 759 785<br />
Totaal boekwaarde 693 672<br />
Bruto ongerealiseerde winsten en verliezen 66 113<br />
Belasting ( 8 ) ( 36 )<br />
Netto ongerealiseerde winst/verlies (niet opgenomen in eigen vermogen) 58 77<br />
De reële waarde van vastgoedbeleggingen wordt bepaald door externe experten op basis van de<br />
verkoopwaarde in het geval van stopzetting van de ba<strong>nk</strong>activiteiten. De verkoopwaarde wordt<br />
berekend op basis van de intrinsieke waarde, de nieuwbouwwaarde en de verhuurwaarde. Op<br />
basis van deze drie waarden en rekening houdend met de lokale markevolutie, bepaalt de expert<br />
een verkoopwaarde bij vrijwillige onderhandse verkoop.<br />
Vastgoed verhuurd op basis van operationele lease<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verhuurt bepaalde activa - voornamelijk vastgoed voor beleggingsdoeleinden - aan<br />
externe partijen op basis van operationele leaseoveree<strong>nk</strong>omsten. De minimale leasetermijnen die<br />
voor niet-opzegbare overee<strong>nk</strong>omsten ontvangen zullen worden, bedragen per 31 december:<br />
2009 2008<br />
Tot 3 maanden 333 122<br />
3 maanden tot 1 jaar 62 153<br />
1 jaar tot 5 jaar 207 291<br />
5 jaar en langer 261 175<br />
Totaal 863 741<br />
Beleggingen 203
18.7. Beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint<br />
ventures<br />
Een overzicht van de belangrijkste beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures is als volgt:<br />
204<br />
Beleggingen<br />
2009 2008<br />
Boekwaarde Boekwaarde<br />
Joint ventures<br />
Banque de La Poste S.A. - Ba<strong>nk</strong> van De Post N.V. 84<br />
Postba<strong>nk</strong> Ireland LTD<br />
Deelnemingen<br />
13 17<br />
AG insurance 1.520 -<br />
Textainer Marine Containers LTD 46 48<br />
Fo<strong>rtis</strong> Intertrust Group Holding - 36<br />
Belgolaise 30 28<br />
TCG Fund I, L.P. 17 -<br />
Aviation Cap Group Partners LLC 11 27<br />
Fo<strong>rtis</strong> Haitong Investment Management Co Ltd 29 26<br />
Teda 83<br />
Trip Rail Leasing LLC 20 19<br />
Fo<strong>rtis</strong> Luxembourg - Vie S.A. <strong>BNP</strong>P 22 19<br />
RFH, TLD 18 16<br />
US Wind Farms 59<br />
Credissimo 13 13<br />
CF Leasing LTD - 10<br />
Crédit pour habitations sociales - Krediet voor sociale woningen 12 10<br />
Overige 76 83<br />
Totaal 1.969 436<br />
Per 31 december 2009 bedraagt het aandeel van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in het resultaat van geassocieerde deelnemingen en joint<br />
ventures EUR 70 miljoen.<br />
Vanaf het tweede kwartaal van 2009 wordt Banque de La Poste S.A. – Ba<strong>nk</strong> van De Post N.V. geconsolideerd volgens de<br />
proportionele methode in plaats van de ‘equity’-methode, meer informatie over de wijziging in consolidatiemethode kan<br />
gevonden worden in toelichting 2, ‘Wijziging in de consolidatiemethode voor joint ventures’.<br />
De cijfers in de bovenstaande tabel bevatten deze van de beëndigde bedrijfsactiviteiten. Fo<strong>rtis</strong> Haitong Investment<br />
Management Co Ltd, Teda en US Wind Farms zijn de belangrijkste entiteiten die in de balans geclassificeerd worden als<br />
activa aangehouden voor verkoop. Bijkomende informatie is te vinden in noot 4.
De belangen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in de belangrijkste deelnemingen zijn per 31 december als volgt:<br />
Totaal Totaal Totale Totale<br />
activa passiva baten lasten<br />
2009<br />
AG Insurance 56.736 52.840 10.041 ( 9.606 )<br />
Textainer Marine Containers LTD 544 334 82 ( 49 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Intertrust Group Holding - - - -<br />
Belgolaise 50 20 5 ( 4 )<br />
Aviation Cap Group Partners LLC 393 362 24 ( 18 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Haitong Investment Mgt Co LTD 74 17 47 ( 28 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Luxembourg - Vie S.A. 6.802 6.709 454 ( 443 )<br />
RFH LTD 26 2 9 ( 3 )<br />
Credissimo 368 355 14 ( 14 )<br />
CF Leasing LTD - - - -<br />
Totaal Totaal Totale Totale<br />
activa passiva baten lasten<br />
2008<br />
Textainer Marine Containers LTD 558 376 92 ( 67 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Intertrust Group Holding 2.813 2.523 354 ( 307 )<br />
Belgolaise 52 23 32 ( 32 )<br />
Aviation Cap Group Partners LLC 413 386 46 ( 36 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Haitong Investment Mgt Co Ltd 62 12 57 ( 40 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Luxembourg - Vie S.A. 5.751 5.677 100 ( 89 )<br />
RFH, TLD 32 18 ( 6 )<br />
Credissimo 273 260 10 ( 10 )<br />
CF Leasing LTD 94 76 13 ( 8 )<br />
Beleggingen in joint ventures<br />
Ondernemingen waarover Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gezamenlijk met andere ondernemingen de zeggenschap en controle uitoefent (joint<br />
ventures), worden verantwoord op basis van de proportionele consolidatiemethode, met uitzondering van e<strong>nk</strong>ele joint<br />
ventures van minder betekenis die nog steeds worden verantwoord op basis van de ‘equity’-methode. De meest significante<br />
joint venture waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> participeert, is Ba<strong>nk</strong> van De Post. Financiële informatie over Ba<strong>nk</strong> van De Post per jaareinde<br />
2009 is te vinden in toelichting 2, ‘Wijziging in de consolidatiemethode voor joint ventures’.<br />
De onderstaande tabel toont de financiële gegevens van joint venture van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, Postba<strong>nk</strong> Ireland Ltd op basis van<br />
100%.<br />
2009 2008<br />
Joint venture Postba<strong>nk</strong> Ireland (op basis van 100%)<br />
Baten 31 28<br />
Lasten ( 48 ) ( 50 )<br />
Totaal activa 557 429<br />
Totaal passiva 506 362<br />
Beleggingen 205
206<br />
Handelsvorderingen en overige vorderingen<br />
19. Handelsvorderingen en overige<br />
vorderingen<br />
De handelsvorderingen en overige vorderingen zijn per 31 december als volgt:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Vorderingen inzake commissiebaten 2 160 184<br />
Vorderingen uit hoofde van factoring<br />
Vorderingen uit hoofde van effecten transacties met ba<strong>nk</strong>en 33 33 27<br />
Vorderingen uit hoofde van effecten transacties met klanten 15 128 474<br />
Overige 2.222 2.425 5.013<br />
Totaal bruto 2.272 2.746 5.698<br />
Minus: bijzondere waardeverminderingen ( 25 ) ( 30 ) ( 18 )<br />
Totaal overige vorderingen 2.247 2.716 5.680<br />
De overige vorderingen hebben betrekking op BTW en andere indirecte belastingen als ook op<br />
transitorische posten met betrekking tot clearingactiviteiten.<br />
Verloop van de bijzondere waardeverminderingen van handelsvorderingen en overige<br />
vorderingen<br />
Het verloop van de bijzondere waardeverminderingen van de handelsvorderingen en overige<br />
vorderingen is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Balans per 1 januari 18 9<br />
Balans van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008 4<br />
Balans per 1 januari 18 5<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen 134 15<br />
Vrijval bijzondere waardeverminderingen ( 120 )<br />
Afschrijvingen van niet-inbare bedragen<br />
Omrekeningsverschillen en overige aanpassingen<br />
( 2 ) ( 2 )<br />
Balans per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 30 18<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 5<br />
Balans per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 25
20. Materiële vaste activa<br />
De boekwaarde van de verschillende categorieën van materiële vaste activa per 31 december is als volgt:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Terreinen en gebouwen voor eigen gebruik 1.235 1.272 1.259<br />
Verbeteringen aan gehuurde gebouwen 178 224 246<br />
Bedrijfsmiddelen 590 651 753<br />
Gebouwen in aanbouw 23<br />
Totaal 2.003 2.147 2.281<br />
Wijzigingen in de materiële vaste activa<br />
De wijzigingen in de materiële vaste activa voor de jaren 2008 en 2009 zijn als volgt:<br />
Terreinen en Verbeteringen<br />
gebouwen voor gehuurde Bedrijfs- Gebouwen<br />
eigen gebruik objecten middelen in aanbouw Totaal<br />
Kostprijs per 1 januari 2.170 498 1.393 23 4.084<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen ( 2 ) ( 6 ) ( 8 )<br />
Toevoegingen 136 65 93 294<br />
Terugname door desinvesteringen ( 58 ) ( 98 ) ( 124 ) ( 280 )<br />
Overdracht van vastgoedbeleggingen ( 2 ) ( 2 )<br />
Omrekeningsverschillen 2 ( 13 ) ( 11 )<br />
Overige 3 4 41 ( 23 ) 25<br />
Kostprijs per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 2.249 469 1.384 4.102<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 63 95 216 374<br />
Kostprijs per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 2.186 374 1.168 3.728<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 1 januari ( 882 ) ( 252 ) ( 621 ) ( 1.755 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 2 2<br />
Toevoegingen ( 2 ) ( 6 ) ( 8 )<br />
Afschrijvingen ( 101 ) ( 54 ) ( 144 ) ( 299 )<br />
Terugname afschrijving door desinvesteringen 43 58 93 194<br />
Overdracht van/naar vastgoedbeleggingen<br />
Omrekeningsverschillen 1 1<br />
Overige<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december inclusief activa -<br />
6 ( 9 ) ( 3 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 940 ) ( 244 ) ( 684 ) ( 1.868 )<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december exclusief activa -<br />
( 26 ) ( 49 ) ( 154 ) ( 229 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 914 ) ( 195 ) ( 530 ) ( 1.639 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 1 januari ( 29 ) ( 19 ) ( 48 )<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen ( 13 ) ( 1 ) ( 49 ) ( 63 )<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen 1 1<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen door desinvesteringen 5 17 22<br />
Overige<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 31 december inclusief activa -<br />
( 1 ) 2 1<br />
aangehouden voor verkoop ( 37 ) ( 1 ) ( 49 ) ( 87 )<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 31 december exclusief activa -<br />
( 1 ) ( 1 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 37 ) ( 1 ) ( 48 ) ( 86 )<br />
Materiële vaste activa per 31 december inclusief activa -<br />
aangehouden voor verkoop 1.272 224 651 2.147<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Materiële vaste activa per 31 december exclusief activa -<br />
37 46 61 144<br />
aangehouden voor verkoop 1.235 178 590 2.003<br />
2009<br />
Materiële vaste activa 207
208<br />
Materiële vaste activa<br />
Terreinen en Verbeteringen<br />
gebouwen voor gehuurde Bedrijfs- Gebouwen<br />
eigen gebruik objecten middelen in aanbouw Totaal<br />
Kostprijs per 1 januari 2.314 738 1.641 56 4.749<br />
Kostprijs van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 129 261 345 735<br />
Kostprijs van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2.185 477 1.296 56 4.014<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen ( 38 ) ( 4 ) ( 12 ) ( 54 )<br />
Toevoegingen 106 67 237 10 420<br />
Terugname door desinvesteringen ( 72 ) ( 16 ) ( 141 ) ( 229 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 10 ) ( 26 ) 7 ( 29 )<br />
Overige ( 1 ) 6 ( 43 ) ( 38 )<br />
Kostprijs per 31 december 2.170 498 1.393 23 4.084<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 1 januari ( 858 ) ( 344 ) ( 824 ) ( 2.026 )<br />
Cumulatieve afschrijvingen van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari ( 33 ) ( 119 ) ( 259 ) ( 411 )<br />
Cumulatieve afschrijvingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteitenper<br />
1 januari ( 825 ) ( 225 ) ( 565 ) ( 1.615 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 4 ( 1 ) 8 11<br />
Afschrijvingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten ( 93 ) ( 50 ) ( 151 ) ( 294 )<br />
Terugname afschrijving door desinvesteringen 32 15 80 127<br />
Omrekeningsverschillen 1 8 6 15<br />
Overige ( 1 ) 1 1 1<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december ( 882 ) ( 252 ) ( 621 ) ( 1.755 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 1 januari ( 7 ) ( 1 ) ( 8 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari<br />
Bijzondere waardeverminderingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten-<br />
( 4 ) ( 4 )<br />
per 1 januari<br />
Verkoop van dochterondernemingen<br />
( 3 ) ( 1 ) ( 4 )<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten ( 28 ) ( 18 ) ( 46 )<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen door desinvesteringen<br />
Overige<br />
2 2<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 31 december ( 29 ) ( 19 ) ( 48 )<br />
Materiële vaste activa 1.259 246 753 23 2.281<br />
Van bovenstaande materiële vaste activa is voor een bedrag<br />
van EUR 0 miljoen (2008: EUR 0 miljoen) aan Materiële<br />
vaste activa als zekerheid gesteld voor leningen.<br />
In de Materiële vaste activa is per 31 december 2009 EUR 0<br />
miljoen (2008: EUR 0 miljoen) begrepen inzake geactiveerde<br />
financieringskosten.<br />
Reële waarde van terreinen en gebouwen voor eigen<br />
gebruik<br />
De afschrijvingen op gebouwen worden berekend volgens<br />
de lineaire methode, waarbij de kosten over de geschatte<br />
levensduur worden afgeschreven tot de restwaarde. De<br />
vastgoedbeleggingen worden gesplitst in de volgende<br />
componenten: ruwbouw, deuren en ramen, technische<br />
uitrusting, ruwe afwerking en detailafwerking.<br />
Terreinen hebben een ongelimiteerde levensduur en worden<br />
derhalve niet afgeschreven. IT en bureaubenodigdheden<br />
worden afgeschreven over hun respectievelijke levensduur<br />
die individueel is vastgesteld. Als algemene regel worden de<br />
restwaarden nihil verondersteld.<br />
2008
21. Goodwill en overige immateriële<br />
vaste activa<br />
Per 31 december is de samenstelling van goodwill en overige immateriële vaste activa als volgt:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Goodwill 292 1.706 1.609<br />
Gekochte software 40 56 82<br />
Zelf ontwikkelde software 12 17 16<br />
Overige immateriële vaste activa 5 56 285<br />
Totaal 349 1.835 1.992<br />
Voor goodwill wordt ten minste jaarlijks beoordeeld of een bijzondere waardevermindering<br />
dient plaats te vinden door de boekwaarde met de opbrengstwaarde te vergelijken. De overige<br />
immateriële vaste activa worden afgeschreven naargelang de verwachte levensduur van de activa.<br />
Overige immateriële vaste activa omvatten immateriële vaste activa met een bepaalde<br />
economische levensduur, zoals concessies, octrooien, licenties, handelsmerken en vergelijkbare<br />
rechten. Over het algemeen wordt software afgeschreven over maximaal vijf jaar en hebben<br />
overige immateriële vaste activa een verwachte economische levensduur van maximaal 10 jaar.<br />
Afgezien van goodwill, heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> geen immateriële vaste activa met een onbepaalde<br />
economische levensduur.<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 209
Wijzigingen in goodwill en overige immateriële vaste activa<br />
De wijzigingen in goodwill en overige immateriële vaste activa kunnen voor 2008 en 2009 als volgt worden weergegeven:.<br />
210<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa<br />
Zelf Overige<br />
Gekochte ontwikkelde immateriële<br />
2009<br />
Goodwill software software vaste activa Totaal<br />
Kostprijs per 1 januari 3.019 308 407 759 4.493<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 7 7<br />
Toevoegingen 8 28 9 6 51<br />
Terugname door desinvesteringen ( 17 ) ( 10 ) ( 69 ) ( 96 )<br />
Overheveling vanwege wijziging in consolidatiemethode 920 ( 1 ) 919<br />
Omrekeningsverschillen 56 ( 1 ) 10 65<br />
Overige ( 8 ) ( 6 ) 17 3<br />
Kostprijs per 31 december inclusief activa aangehouden voor verkoop 4.002 311 406 723 5.442<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 3.411 103 11 553 4.078<br />
Kostprijs per 31 december exclusief activa aangehouden voor verkoop 591 208 395 170 1.364<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 1 januari ( 183 ) ( 23 ) ( 240 ) ( 446 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 1 1<br />
Afschrijvingskost ( 44 ) ( 4 ) ( 66 ) ( 114 )<br />
Terugname afschrijving door desinvesteringen 15 10 24 49<br />
Omrekeningsverschillen 1 ( 5 ) ( 4 )<br />
Overige ( 22 ) ( 22 )<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december inclusief activaaangehouden<br />
voor verkoop ( 210 ) ( 18 ) ( 309 ) ( 537 )<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december exclusief activa-<br />
( 86 ) ( 1 ) ( 169 ) ( 256 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 124 ) ( 17 ) ( 140 ) ( 281 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 1 januari<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
( 1.410 ) ( 43 ) ( 368 ) ( 234 ) ( 2.055 )<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen verantwoord in de resulatenrekening<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen verantwoord in de resulatenrekening<br />
( 218 ) ( 4 ) ( 3 ) ( 165 ) ( 390 )<br />
Overheveling vanwege wijziging in consolidatiemethode ( 648 ) ( 648 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 38 ) ( 2 ) ( 40 )<br />
Overige<br />
Bijzondere waardevermindering per 31 december inclusief activa-<br />
18 2 43 63<br />
aangehouden voor verkoop ( 2.296 ) ( 45 ) ( 371 ) ( 358 ) ( 3.070 )<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Bijzondere waardevermindering per 31 december exclusief activa-<br />
( 1.997 ) ( 1 ) ( 5 ) ( 333 ) ( 2.336 )<br />
aangehouden voor verkoop ( 299 ) ( 44 ) ( 366 ) ( 25 ) ( 734 )<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa inclusief activaaangehouden<br />
voor verkoop 1.706 56 17 56 1.835<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa exclusief activa-<br />
1.414 16 5 51 1.486<br />
aangehouden voor verkoop 292 40 12 5 349<br />
De op overige immateriële vaste activa toegepaste bijzondere waardevermindering van EUR 165 miljoen betreft in<br />
hoofdzaak immateriële vaste activa van Fo<strong>rtis</strong> Investments met betrekking tot klantrelaties die verwo<strong>rve</strong>n zijn bij de<br />
overname van ABN AMRO Asset Management (nieuwe naam: Fo<strong>rtis</strong> Investment NL Holding N.V.), in april 2008 (EUR 116<br />
miljoen).
Zelf Overige<br />
Gekochte ontwikkelde immateriële<br />
2008<br />
Goodwill software software vaste activa Totaal<br />
Kostprijs per 1 januari 1.025 304 272 209 1.810<br />
Kostprijs van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 54 49 21 124<br />
Kostprijs van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 971 255 251 209 1.686<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 3.309 8 2 538 3.857<br />
Toevoegingen 6 54 191 12 263<br />
Terugname door desinvesteringen ( 2 ) ( 44 ) ( 46 )<br />
Omrekeningsverschillen ( 328 ) ( 6 ) ( 8 ) ( 342 )<br />
Overige ( 939 ) ( 1 ) 7 8 ( 925 )<br />
Kostprijs per 31 december 3.019 308 407 759 4.493<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 1 januari ( 163 ) ( 3 ) ( 86 ) ( 252 )<br />
Cumulatieve afschrijvingen van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari ( 40 ) ( 40 )<br />
Cumulatieve afschrijvingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten per 1 januari ( 123 ) ( 3 ) ( 86 ) ( 212 )<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen ( 7 ) ( 30 ) ( 37 )<br />
Afschrijvingskost van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten ( 51 ) ( 11 ) ( 78 ) ( 140 )<br />
Terugname afschrijving door desinvesteringen<br />
Omrekeningsverschillen 3 7 10<br />
Overige ( 5 ) ( 9 ) ( 53 ) ( 67 )<br />
Cumulatieve afschrijvingen per 31 december ( 183 ) ( 23 ) ( 240 ) ( 446 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen per 1 januari<br />
Bijzondere waardeverminderingen van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari<br />
Bijzondere waardeverminderingen van gecontinueerde bedrijfsactiviteitenper<br />
1 januari<br />
Verkoop van dochterondernemingen<br />
Toename bijzondere waardeverminderingen verantwoord in de resulatenrekeningvan<br />
gecontinueerde bedrijfsactiviteiten<br />
Terugname bijzondere waardeverminderingen verantwoord in de resulatenrekeningvan<br />
gecontinueerde bedrijfsactiviteiten<br />
( 1.441 ) ( 43 ) ( 412 ) ( 236 ) ( 2.132 )<br />
Omrekeningsverschillen 30 30<br />
Overige 1 44 2 47<br />
Bijzondere waardevermindering per 31 december ( 1.410 ) ( 43 ) ( 368 ) ( 234 ) ( 2.055 )<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 1.609 82 16 285 1.992<br />
Bijzondere waardevermindering van goodwill<br />
Goodwill wordt jaarlijks aan het eind van het jaar getoetst<br />
op bijzondere waardevermindering door vergelijking van de<br />
realiseerbare waarde van kasstroomgenererende eenheden<br />
(CGU) met hun boekwaarde. De realiseerbare waarde wordt<br />
bepaald door het hoogste bedrag te nemen van enerzijds de<br />
gebruikswaarde en anderzijds de reële waarde verminderd<br />
met verkoopkosten. Het type van overgenomen activa of<br />
onderneming is bepalend voor de definiering van een CGU.<br />
Binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn alle CGU’s gedefinieerd op het<br />
niveau van een (juridische) entiteit.<br />
De realiseerbare waarde van een kasstroomgenererende<br />
eenheid wordt bepaald met het ‘discounted cash-flow’<br />
model van de verwachte toekomstige kasstromen die<br />
de kasstroomgenererende eenheden (CGU) gebruikt.<br />
De belangrijkste veronderstellingen die zijn gebruikt in<br />
het kasstroommodel, zijn afha<strong>nk</strong>elijk van de gegevens<br />
die verschillende financiële en economische variabelen<br />
weerspiegelen, zoals de risicovrije rente in een land en<br />
een premie voor het inherente risico van de betreffende<br />
entiteit. Deze variabelen worden bepaald op basis van<br />
een beoordeling door het management. Een eventuele<br />
beursnotering wordt hierbij eveneens als factor<br />
meegenomen.<br />
De reële waarde verminderd met verkoopkosten wordt<br />
bepaald op basis van de beste prijsindicatie, voor zover<br />
deze beschikbaar is.<br />
Voor alle entiteiten die zijn verantwoord onder ‘Activa<br />
aangehouden voor verkoop’ en waarvoor de gebruikswaarde<br />
niet meer van toepassing is, werd de voorkeur gegeven aan<br />
reële waarde verminderd met verkoopkosten.<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 211
Hieronder volgt een overzicht van de goodwill en de bijzondere waardeverminderingen per 31 december 2009 voor de<br />
belangrijkste kasstroomgenererende eenheden:<br />
212<br />
Goodwill Waarde- Cumulatieve Gebruikte methode<br />
bedrag vermindering Waarde- Netto voor waardebepaling<br />
(bruto) 2009 vermindering bedrag Segment in 2009<br />
Kasstroom genererende eenheid (CGU)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investments 2.256 ( 86 ) ( 1.070 ) 1.186 Asset Management Reële waarde<br />
Alpha Credit 22 22 Retail Ba<strong>nk</strong>ing Waarde in gebruik<br />
Artemis 896 ( 96 ) ( 694 ) 202 Asset Management Reële waarde<br />
Fo<strong>rtis</strong> Energy 131 ( 131 ) - Merchant Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Captive Finance Limited 18 ( 18 ) ( 18 ) - Merchant Ba<strong>nk</strong>ing Reële waarde<br />
Dominet S.A. 206 ( 206 ) - Retail Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> AS (Turkey) 246 246 Multi-segment Ba<strong>nk</strong>ing Waarde in gebruik<br />
Fundamentum Asset Management 28 ( 28 ) - Private Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Montag & Caldwell 102 ( 102 ) - Asset Management<br />
Von Essen KG Ba<strong>nk</strong> 28 ( 28 ) - Retail Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Overige 69 ( 18 ) ( 19 ) 50 Waarde in gebruik en<br />
reële waarde<br />
Totaal 4.002 ( 218 ) ( 2.296 ) 1.706<br />
In het vierde kwartaal van 2009 werd goodwill getoetst op<br />
bijzondere waardevermindering, zoals vereist door IFRS.<br />
Voor entiteiten waarvoor de gebruikswaarde relevant is<br />
heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de tests uitgevoerd door vergelijking van<br />
de contante waarde van de te verwachten toekomstige<br />
kasstromen met hun boekwaarde van de veschillende<br />
entiteiten. De uitkomst voor sommige entiteiten vereiste een<br />
bijzondere waardevermindering.<br />
De verschillende elementen van de disconteringsvoet die<br />
in het ‘discounted cash-flow’-model wordt gehanteerd,<br />
zijn bepaald aan de hand van gedifferentieerde parameters<br />
die, voor zover beschikbaar, weergeven hoe de markt<br />
het specifieke risico van de soort activiteit of de entiteit<br />
beoordeelt. De doelstelling is een rendementspercentage<br />
te hanteren dat beleggers zouden verlangen indien zij een<br />
belegging zouden kiezen die qua timing, risico en bedrag<br />
dezelfde kasstroom zou genereren als de kasstromen die de<br />
Ba<strong>nk</strong> van de entiteit verwacht te krijgen.<br />
Om deze doelstelling te kunnen verwezenlijken, worden<br />
de disconteringsvoeten opgebouwd op basis van drie<br />
elementen, waarbij ieder element per entiteit afzonderlijk<br />
wordt beoordeeld:<br />
• De risicovrije rente wordt per valuta en land<br />
gedifferentieerd en is gebaseerd op de marktbeoordeling<br />
op de datum waarop de toetsing op bijzondere<br />
waardevermindering werd uitgevoerd.<br />
• De risicopremie op aandelen vertegenwoordigt het<br />
rendement boven de risicovrije rente dat een belegger<br />
verwacht te ontvangen als compensatie voor het<br />
aanvaarden van een groter risico. Deze risicopremie<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa<br />
wordt per land en valuta gedifferentieerd.<br />
• De bèta is gebaseerd op marktgegevens van<br />
gespecialiseerde informatieleveranciers en op<br />
vergelijkingen met sectorgenoten. De bèta tracht de<br />
gevoeligheid van de aandele<strong>nk</strong>oers voor mutaties ten<br />
opzichte van de bredere markt weer te geven.<br />
De verwachte kasstromen werden door iedere entiteit<br />
ingediend en vertegenwoordigen de best mogelijke<br />
schatting van het management. De groeiratio gebruikt om<br />
de verwachte kasstromen te bepalen is voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Turkije gebaseerd op de groeiratio van leningen in de lokale<br />
sector, en voor Alpha Credit op de verwachtingen van<br />
het management met betrekking tot de portefeuille van<br />
persoonlijke leningen.<br />
Voor entiteiten verantwoord volgens IFRS 5, Vaste<br />
activa aangehouden voor verkoop en beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten (zie Noot 4, Vaste activa aangehouden<br />
voor verkoop en beëindigde bedrijfsactiviteiten), is de reële<br />
waarde verminderd met verkoopkosten gebruikt om het<br />
realiseerbare bedrag en de daarmee corresponderende<br />
(potentiële) bijzondere waardevermindering te bepalen.<br />
Deze entiteiten zijn onderworpen aan verkooptransacties<br />
en de reële waarde is afgestemd op de voor de entiteiten te<br />
ontvangen prijs.<br />
De opgenomen bijzondere waardeverminderingen zijn<br />
te verklaren door een combinatie van externe factoren<br />
(inclusief de algemene verslechtering van het economisch<br />
klimaat en de onzekerheid over de groeiperspectieven)<br />
en interne factoren (die vooral te maken hebben met de<br />
reorganisatie van de structuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>).
22. Overlopende rente en overige activa<br />
De overlopende rente en overige activa per 31 december zijn als volgt samengesteld:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Overlopende overige kosten 204 266 550<br />
Overlopende rentebaten 15.324 16.004 44.635<br />
Overlopende overige baten 112 469 812<br />
Derivaten aangehouden voor afdekkingsdoeleinden 323 323 296<br />
Gebouwen bestemd voor verkoop 28 28 46<br />
Activa voor plannen met vaste toezeggingen 2.554 2.572 301<br />
Overige 27.667 28.694 44.296<br />
Totaal bruto 46.212 48.356 90.936<br />
Bijzondere waardeverminderingen ( 472 ) ( 812 ) ( 34 )<br />
Totaal overlopende rente en overige activa 45.740 47.544 90.902<br />
Derivaten aangehouden voor afdekkingsdoeleinden bevatten de positieve reële waarde van alle<br />
derivaten die in aanmerking komen als afdekkingsinstrumenten. EUR 308 miljoen (2008: 296<br />
miljoen) is gerelateerd aan reële-waarde afdekkingen. De hedgingstrategieën worden in noot 7<br />
‘Risicomanagement’ nader beschreven.<br />
Voor meer informatie over pensioenplannen en pensioengerelateerde activa wordt verwezen<br />
naar noot 9 ‘Vergoedingen na uitdiensttreding, andere langetermijn personeelsvoordelen en<br />
ontslagvergoedingen’.<br />
Alle aan- en verkopen van financiële activa met verplichte levering binnen een tijdsbestek dat is<br />
voorgeschreven door regelgeving of marktconventie, worden opgenomen op de transactiedatum,<br />
zijnde de datum waarop Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> toetreedt tot de contractuele bepalingen van het instrument.<br />
De lijn ‘Overige’ bevat het saldo van de tijdelijke verschillen tussen de bedragen op de transactie-<br />
en leveringsdatum.<br />
De lijn ‘Overige’ omvat ook de activapools van Scaldis (2009: EUR 842 miljoen; 2008: EUR 4.141<br />
miljoen). De activapools bevatten de voortgezette financiering van activa van externe klanten,<br />
zoals consumenten- en autoleningen, handelsvorderingen, hypotheken en leasevorderingen.<br />
Bijkomende informatie over Scaldis is terug te vinden in noot 18.4.<br />
Overlopende rente en overige activa 213
214<br />
23. Activa en verplichtingen<br />
geclassificeerd als aangehouden<br />
voor verkoop<br />
31 december 2009<br />
Activa en verplichtingen geclassificeerd als aangehouden voor verkoop<br />
Vaste activa Verplichtingen met<br />
aangehouden betrekking tot vaste activa<br />
voor verkoop aangehouden<br />
voor verkoop<br />
Transacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Azië 9.668 7.604<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord Amerika 15.971 15.138<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> UK 7.616 9.035<br />
Asset Management 3.409 4.333<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fra<strong>nk</strong>rijk 8.925 3.984<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Italië 3.173 544<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland 2.581 1.581<br />
Transacties met niet-verbonden partijen<br />
Niet-kern Asset Management entiteiten 436 65<br />
Overige entiteiten 46 20<br />
Totaal activa en verplichtingen aangehouden voor verkoop 51.825 42.304<br />
31 december 2008<br />
Transacties met niet-verbonden partijen<br />
Niet-kern Asset Management entiteiten 727 101<br />
Overige entiteiten 11 4<br />
Totaal activa en verplichtingen aangehouden voor verkoop 738 105
24. Schulden aan ba<strong>nk</strong>en<br />
De schulden aan ba<strong>nk</strong>en zijn als volgt samengesteld:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Ba<strong>nk</strong>deposito's:<br />
Direct opeisbare deposito's 5.194 5.334 9.491<br />
Termijndeposito's 18.354 24.108 39.262<br />
Deposito's van centrale ba<strong>nk</strong>en 202 202 9.205<br />
Totaal deposito's 23.750 29.644 57.958<br />
Terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 20.810 20.811 44.940<br />
Geleende effecten 2.313<br />
Voorschotten met onderpand 10.100 11.834 27.783<br />
Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 41 41 315<br />
Overige 478 478 608<br />
Totaal schulden aan ba<strong>nk</strong>en 55.179 62.808 133.917<br />
De gemiddeld uitstaande schulden aan ba<strong>nk</strong>en gedurende het jaar bedroegen voor 2009 EUR<br />
94.889 miljoen (2008: EUR 202.210 miljoen). Het gemiddelde rentepercentage bedroeg 0,97%<br />
over 2009 (2008: 4,36%). De niet-rentedragende deposito’s van ba<strong>nk</strong>en bedroegen in 2009 EUR<br />
226 miljoen (2008: EUR 199 miljoen). Het terug te betalen contractuele bedrag voor leningen<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening bedroeg EUR 42 miljoen<br />
(2008: EUR 314 miljoen), daarom is er geen significant verschil tussen de boekwaarde van de<br />
verplichtingen gehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening<br />
en de nominale waarde van deze verplichtingen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft in het segment Merchant Ba<strong>nk</strong>ing bepaalde financiële verplichtingen<br />
geclassificeerd als schulden aan ba<strong>nk</strong>en tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening. Binnen de gedefinieerde beleggingsstrategieën van Merchant Ba<strong>nk</strong>ing zijn<br />
financiële activa en financiële verplichtingen, inclusief derivaten, samengebracht in specifieke<br />
portefeuilles waarvan de prestatie wordt beheerd en geëvalueerd op basis van de reële waarde.<br />
Contractuele looptijd van deposito’s van ba<strong>nk</strong>en<br />
De contractuele looptijd van door ba<strong>nk</strong>en aangehouden deposito’s is per 31 december als volgt<br />
verdeeld:<br />
2009 2008<br />
2009 55.570<br />
2010 24.886 1.044<br />
2011 1.221 1.027<br />
2012 1.416 31<br />
2013 21 15<br />
2014 381<br />
Later 1.719 271<br />
Totaal deposito's 29.644 57.958<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 215
216<br />
Schulden aan klanten<br />
25. Schulden aan klanten<br />
De samenstelling van schulden aan klanten is als volgt:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Direct opeisbare deposito's 40.125 51.262 58.823<br />
Spaardeposito's 50.612 51.138 35.506<br />
Termijndeposito's 31.298 36.220 47.374<br />
Overige deposito's 58 88 50<br />
Totaal deposito's 122.093 138.708 141.753<br />
Terugkoopoveree<strong>nk</strong>omsten 47.203 50.859 73.635<br />
Geleende effecten 943<br />
Overige financieringen 186 321 378<br />
Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 1.297 1.297 1.106<br />
Totaal schulden aan klanten 170.779 191.185 217.815<br />
De gemiddeld uitstaande schulden aan klanten gedurende het jaar bedroegen voor 2009 EUR<br />
195.476 miljoen (2008: EUR 268.692 miljoen). Het gemiddelde rentepercentage bedroeg 1.48%<br />
over 2009 (2008: 3,37%). Het terug te betalen contractuele bedrag voor leningen tegen reële<br />
waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening bedroeg EUR 1.298 miljoen (2008: EUR<br />
1.098 miljoen), daarom is er geen significant verschil tussen de boekwaarde van de verplichtingen<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening en de nominale waarde<br />
van deze verplichtingen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft financiële verplichtingen geclassificeerd als schulden aan klanten tegen<br />
reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening. Binnen de gedefinieerde<br />
beleggingsstrategieën worden financiële activa en verplichtingen, inclusief derivaten,<br />
samengebracht in specifieke portefeuilles waarvan de prestatie wordt beheerd en geëvalueerd op<br />
basis van de reële waarde.<br />
Deposito’s van klanten<br />
De gewogen gemiddelde rente die over het jaar op deposito’s is betaald, is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Rentedragende direct opeisbare deposito's 0,2% 1,3%<br />
Spaardeposito's 2,1% 2,4%<br />
Termijndeposito's 2,7% 5,6%<br />
Het gemiddeld gedurende het jaar uitstaande bedrag aan deposito’s van klanten bedroeg EUR<br />
141.849 miljoen (2008: EUR 196.939 miljoen).
Contractuele looptijd deposito’s van klanten<br />
De contractuele looptijd van de per 31 december uitstaande deposito’s van klanten is als volgt:<br />
2009 2008<br />
2009 129.820<br />
2010 110.675 1.719<br />
2011 1.506 1.117<br />
2012 1.292 1.450<br />
2013 1.656 2.140<br />
2014 1.640<br />
Later 21.939 5.507<br />
Totaal deposito's van klanten 138.708 141.753<br />
Schulden aan klanten 217
218<br />
Schuldbewijzen<br />
26. Schuldbewijzen<br />
De volgende tabel toont de verschillende schuldbewijzen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft uitgegeven en de<br />
bedragen die per 31 december uitstaan:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Kasbons 8.350 8.359 6.864<br />
Commercieel paper 31.205 39.475 28.609<br />
Overige 5.874 6.074 7.491<br />
Totaal tegen geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs 45.429 53.908 42.964<br />
Tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 5.148 5.207 6.653<br />
Totaal schuldbewijzen 50.577 59.115 49.617<br />
Het gemiddeld uitstaande bedrag aan schuldbewijzen bedroeg voor 2009 EUR 53.710 miljoen<br />
(2008: EUR 89.130 miljoen). Het gemiddelde rentepercentage bedroeg 2,48% over 2009 (2008:<br />
4,20%).<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft geselecteerde schuldbewijzen met besloten derivaten en corresponderende<br />
beleggingen geboekt tegen reële waarde in de resultatenrekening, waardoor een mogelijke<br />
boekhoudkundige mismatch wordt uitgesloten.<br />
De nominale waarde van de schuldbewijzen die tegen reële waarde met waardeveranderingen in<br />
de resultatenrekening worden gehouden bedraagt op 31 december 2009 EUR 5.581 miljoen (2008:<br />
EUR 7.662 miljoen).<br />
De reële waarde van verplichtingen die tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening worden gehouden, houdt rekening met veranderingen die zijn toe te schrijven<br />
aan het emittentenrisico met betrekking tot Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zelf, voor zover deze veranderingen van<br />
materieel belang worden geacht voor de emissievoorwaarden van de ba<strong>nk</strong>.<br />
De reële waarde van verplichtingen die tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening worden gehouden, werd beïnvloed door de wereldwijde verruiming van de<br />
creditspreads en de wijziging in de eigendomsverhoudingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2009.<br />
De stijging van de eigen creditspread resulteerde in een wijziging in de reële waarde van<br />
schuldbewijzen van EUR (21) miljoen cumulatief sedert aanvang.<br />
De contractuele looptijdverdeling van de schuldbewijzen die per 31 december uitstonden, is als<br />
volgt:<br />
2009 2008<br />
2009 33.065<br />
2010 44.219 5.428<br />
2011 1.929 2.771<br />
2012 4.474 2.315<br />
2013 2.707 1.440<br />
2014 3.101<br />
Later 2.685 4.598<br />
Totaal schuldbewijzen 59.115 49.617
27. Achtergestelde schulden<br />
De achtergestelde schulden kunnen per 31 december als volgt gespecificeerd worden:<br />
Het gemiddeld uitstaande bedrag aan achtergestelde<br />
schulden bedroeg EUR 18.866 miljoen in 2009 (2008: EUR<br />
23.632 miljoen). Het gemiddelde rentepercentage bedroeg<br />
5,00% over 2009 (2008: 5,97%).<br />
De totale nominale waarde van hybride Tier-1 nietinnovatieve<br />
(gehouden tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening) en andere<br />
achtergestelde schulden gehouden tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening bedroeg EUR<br />
5.472 miljoen per jaareinde 2009 (2008: EUR 5.792 miljoen).<br />
De wijziging in de reële waarde van deze achtergestelde<br />
schulden (exclusief CASHES) die toe te schrijven is aan het<br />
eigen kredietrisico, bedroeg EUR (119) miljoen cumulatief<br />
sedert aanvang.<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Hybride Tier 1 niet-innovatieve (aangehouden tegen reële waarde -<br />
met waardeveranderingen in de resultatenrekening) 1.541 1.541 1.725<br />
Hybride Tier 1 innovatieve (aan geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs) 1.995 1.995 1.993<br />
Overige achtergestelde schulden aan geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs<br />
Overige achtergestelde schulden tegen reële waarde met waardeveranderingen-<br />
9.449 9.454 16.068<br />
in de resultatenrekening 2.725 2.725 1.948<br />
Reële waarde aanpassingen ten gevolge van hedge accounting 251 251 198<br />
Totaal achtergestelde schulden 15.961 15.966 21.932<br />
Achtergestelde schulden 219
27.1. Hybride niet-innovatieve Tier 1-leningen<br />
27.1.1. Achtergestelde converteerbare obligatieleningen: CASHES<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV heeft op 19 december 2007 ‘Floating<br />
Rate Convertible and Subordinated Hybrid Equity-li<strong>nk</strong>ed<br />
Securities’ (‘CASHES’) zonder afloopdatum uitgegeven voor<br />
een nominaal bedrag van EUR 3 miljard in coupures van<br />
EUR 250.000. De coupons zijn per kwartaal betaalbaar, op<br />
het einde van de periode, tegen een variabele rentevoet<br />
gelijk aan driemaands-Euribor + 2%.<br />
De CASHES worden door de toezichthouders beschouwd als<br />
onderdeel van het Tier 1-vermogen en vormen een directe,<br />
door zekerheid gedekte en achtergestelde obligatie van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV, Fo<strong>rtis</strong> SA/NV en Fo<strong>rtis</strong> N.V., hoofdelijk en<br />
solidair als mededebiteuren.<br />
Houders van de CASHES zijn achtergesteld ten opzichte van<br />
houders van alle overige leningen, achtergestelde leningen<br />
en preferente aandelen, maar hebben voorrang op houders<br />
van gewone aandelen. De hoofdsom van de obligatielening<br />
zal nooit in contanten worden terugbetaald. De enige<br />
terugbetalingsmogelijkheid die de houders van de CASHES<br />
hebben tegenover de mededebiteuren met betrekking tot de<br />
hoofdsom van de CASHES betreft de 125.313.283 Fo<strong>rtis</strong>aandelen<br />
die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in onderpand heeft gegeven<br />
ten gunste van de houders van de CASHES.<br />
Vanaf 19 december 2014 zullen de obligaties automatisch<br />
worden ingewisseld tegen Fo<strong>rtis</strong> aandelen als de<br />
aandelenprijs gelijk of hoger is dan EUR 35,91 gedurende<br />
twintig opeenvolgende dagen. De CASHES hebben geen<br />
vervaldatum, maar mogen worden ingewisseld tegen Fo<strong>rtis</strong><br />
aandelen voor een prijs van EUR 23,94 per aandeel naar<br />
gelang de discretie van de houder.<br />
Op het moment van uitgifte van de CASHES-instrumenten,<br />
zijn Fo<strong>rtis</strong> SA/NV en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een Relative Performance<br />
Note (‘RPN’) overeengekomen. De reële waarde van deze<br />
RPN moest de impact op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> neutraliseren van de<br />
verschillen in de waardeveranderingen in de CASHES en de<br />
waardeveranderingen in de gerelateerde Fo<strong>rtis</strong>-aandelen<br />
die verantwoord worden op de balans van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en<br />
dus haar resultatenrekening beïnvloeden.<br />
In 2009 zijn enige voorwaarden uit de initiële overee<strong>nk</strong>omst<br />
door ‘Avenant 3’ van het ‘Protocole d’Accord’ tussen Fo<strong>rtis</strong><br />
Holding, de Belgische Staat en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> gewijzigd. Er<br />
220<br />
Achtergestelde schulden<br />
werd overeengekomen om de RPN te behouden en een<br />
rentebetalingsmechanisme in te stellen tussen Fo<strong>rtis</strong> en<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, gebaseerd op het referentiebedrag van de RPN<br />
en met rentebetalingen vanaf het derde kwartaal van 2009.<br />
De Belgische Staat heeft een staatswaarborg uitgegeven<br />
met betrekking tot de door Fo<strong>rtis</strong> te betalen RPN-interesten<br />
indien Fo<strong>rtis</strong> in gebreke zou blijven op haar rentebetalingen<br />
met betrekking tot de RPN (en de Belgische Staat zou afzien<br />
van de mogelijkheid om in de plaats te treden van Fo<strong>rtis</strong>),<br />
dan kan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een einde maken aan de RPN. In een<br />
dergelijk geval zou Fo<strong>rtis</strong> de verplichting hebben om Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> het volgens de RPN verschuldigde bedrag te betalen,<br />
maar met een maximum van EUR 2,35 miljard.<br />
Afha<strong>nk</strong>elijk van de evolutie in de reële waarde van de<br />
CASHES en van de Fo<strong>rtis</strong>-aandelen, heeft een van beide<br />
partijen – Fo<strong>rtis</strong> of Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> – een verplichting ten<br />
opzichte van de andere volgens de RPN. De partij die het<br />
referentiebedrag verschuldigd is, heeft ook de verplichting<br />
om hierop elk kwartaal rente te betalen die bepaald wordt<br />
als driemaands-Euribor verhoogd met 20 basispunten.<br />
Eind 2009 bedroeg de basis voor de berekening van<br />
de verschuldigde rente op de RPN EUR 641 miljoen,<br />
verschuldigd door Fo<strong>rtis</strong> aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Dit bedrag<br />
zal mettertijd evolueren op basis van de reële<br />
waardeveranderingen van de CASHES-instrumenten<br />
en de reële waardeveranderingen van de gerelateerde<br />
Fo<strong>rtis</strong>-aandelen.<br />
Sinds de start van de transactie heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
de schuldcomponent van de CASHES-instrumenten,<br />
inclusief een besloten derivaat, steeds gerapporteerd als<br />
‘Aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening’. Deze boekhoudbenadering<br />
vermijdt de afsplitsing van het besloten derivaat van het<br />
hoofdcontract.<br />
Om volatiliteit als gevolg van een boekhoudkundige<br />
mismatch in de resultatenrekening te voorkomen, werd<br />
er in 2007 beslist om ook de gerelateerde Fo<strong>rtis</strong>-aandelen<br />
en de RPN te verantwoorden tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening.<br />
De reële waarde van de CASHES-instrumenten (schuld) en
de reële waarde van de gerelateerde Fo<strong>rtis</strong>-aandelen zijn gebaseerd op marktprijzen, beschikbaar<br />
op het einde van de rapporteringsperiode. Net zoals vorig jaar heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op consistente<br />
wijze de waardering bepaald van de RPN op 31 december 2009, gebaseerd op het verschil tussen<br />
de verandering in reële waarde van de CASHES-instrumenten sinds de start en de verandering in<br />
reële waarde van de gerelateerde Fo<strong>rtis</strong>-aandelen sinds de start.<br />
De waardering van de CASHES, de gerelateerde Fo<strong>rtis</strong>-aandelen en de RPN zijn gebaseerd op de<br />
oorspro<strong>nk</strong>elijke veronderstellingen van de transactie, namelijk dat de hoofdsom van de CASHES<br />
niet zal worden terugbetaald in contanten en dat de enige terugbetalingsmogelijkheid van de<br />
houders van de CASHES de 125 miljoen Fo<strong>rtis</strong>-aandelen zijn die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in hun voordeel heeft<br />
verpand. Per 31 december 2009 is de schuldcomponent van de CASHES gewaardeerd op EUR 1.620<br />
miljoen, de Fo<strong>rtis</strong> aandelen op EUR 328 miljoen en de RPN op EUR 641 miljoen.<br />
27.1.2. Hybride niet-innovatieve Tier 1-leningen aangegaan<br />
door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (gerelateerd aan Nitsh I & II)<br />
In 2006 heeft Fo<strong>rtis</strong> de Luxemburgse vennootschap met beperkte aansprakelijkheid ‘Fo<strong>rtis</strong> Hybrid<br />
Financing S.A.’ opgericht. Deze vennootschap heeft uitsluitend tot doel solvabiliteitsvermogen<br />
aan te trekken voor Fo<strong>rtis</strong> SA/NV, Fo<strong>rtis</strong> N.V. en de entiteiten van de vroegere Fo<strong>rtis</strong>-groep<br />
door de uitgifte van effecten die onderling gelijkgesteld zijn en de opbrengst daarvan te<br />
beleggen in instrumenten (andere dan gewone aandelen) die zijn uitgegeven door een<br />
ba<strong>nk</strong>- of verzekeringsbedrijf van de vroegere Fo<strong>rtis</strong>-groep en worden aangemerkt als<br />
solvabiliteitsvermogen voor die entiteit.<br />
Als gevolg hiervan en steunend op de hybride Tier1-effecten uitgegeven door Fo<strong>rtis</strong> Hybrid<br />
Financing in de loop van 2008, is Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> twee achtergestelde hybride Tier-1 leningen<br />
aangegaan met Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing:<br />
• Een eeuwigdurende lening met een nominaal bedrag van USD 750 miljoen, uitgegeven op 27<br />
februari 2008, tegen een rentevoet van 8,28% (een doorgeeflening van Nitsh I uitgegeven op<br />
27 februari 2008 door Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing). Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan deze lening op eigen initiatief<br />
terugkopen vanaf 27 augustus 2013.<br />
• Een eeuwigdurende lening met een nominaal bedrag van EUR 375 miljoen, uitgegeven op 2 juni<br />
2008, tegen een rentevoet van 8,03% (een doorgeeflening van Nitsh II uitgegeven op 2 juni 2008<br />
door Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing). Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan deze lening op eigen initiatief terugkopen vanaf 2<br />
juni 2013.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft beide achtergestelde eeuwigdurende leningen gerubriceerd als ‘Aangehouden<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening’ en dit om een<br />
boekhoudkundige mismatch te vermijden. Het renterisico verbonden aan de vaste rente die<br />
betaald moet worden op de leningen, alsook de mogelijkheid dat de leningen door de emittent<br />
vanaf het vijfde jaar kunnen worden teruggekocht, worden ingedekt via derivaten die geboekt<br />
worden aan reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening.<br />
Deze achtergestelde eeuwigdurende leningen zijn leningen tussen Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing en<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en zijn dus niet de Nitsh I en Nitsh II die uitgegeven werden door Fo<strong>rtis</strong> Hybrid<br />
Financing. Zodoende hebben de leningen tussen Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de<br />
Nitsh I en Nitsh II een verschillend risicoprofiel omwille van een verschillend kredietrisicoprofiel<br />
Achtergestelde schulden 221
222<br />
Achtergestelde schulden<br />
van de schuldenaar, namelijk Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> of Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing. De reële waarde van de<br />
achtergestelde eeuwigdurende leningen tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Hybrid Financing wordt<br />
bepaald door een ‘mark-to-model’-methode die is gebaseerd op de volgende elementen:<br />
• de structuur van het renterisico dat verband houdt met de mogelijkheid de vastrentende schuld<br />
op te vragen;<br />
• de prijsontwikkeling in verhouding tot de ontwikkeling van de creditspreads op achtergestelde<br />
kredietinstrumenten en rekening houdend met het eigen kredietrisico van de uitgever.<br />
27.2. Hybride innovatieve Tier 1-leningen<br />
rechtstreeks door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> uitgegeven<br />
In 2001 en 2004 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> rechtstreeks eeuwigdurende hybride obligatieleningen uitgeven,<br />
beide keren voor een nominaal bedrag van EUR 1.000 miljoen. Beide leningen hebben sterk<br />
vergelijkbare kenmerken. Na tien jaar mag de uitgevende instelling overgaan tot volledige (niet<br />
gedeeltelijke) aflossing. De leningen vallen onder een Support Agreement aangegaan door Fo<strong>rtis</strong><br />
SA/NV en Fo<strong>rtis</strong> N.V.<br />
• een afkoopbare eeuwigdurende cumulatieve obligatielening van nominaal EUR 1.000 miljoen<br />
uitgegeven door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2001 met een coupon van 6,50% tot 26 september 2011 en<br />
daarna driemaands Euro Reference Rate + 2,37%.<br />
• een rechtstreeks uitgegeven eeuwigdurende lening van nominaal EUR 1.000 miljoen uitgegeven<br />
door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2004, met een coupon van 4,625% tot 27 oktober 2014 en daarna<br />
driemaands Euro Reference Rate + 1,70%.<br />
27.3. Overige achtergestelde schulden<br />
De overige achtergestelde schulden hebben betrekking op:<br />
• obligaties in diverse valuta’s<br />
• eeuwigdurende leningen in diverse valuta’s.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft beslist om bepaalde achtergestelde schulden en gerelateerde investeringen te<br />
rapporteren tegen reële waarde in de resultatenrekening om een boekhoudkundige mismatch te<br />
voorkomen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dekt het renterisico van achtergestelde schulden met vaste rente op portefeuillebasis<br />
(macro hedging) af met gebruik van renteswaps. De afgedekte schulden zijn achtergestelde<br />
uitgiften met de volgende kenmerken:<br />
• in lokale valuta (euro)<br />
• vaste looptijd<br />
• vaste hoofdsommen<br />
• vaste rentebetalingsdata<br />
• zonder renteopties of besloten derivaten<br />
• verantwoord op basis van geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs
Van de achtergestelde schulden met deze kenmerken wordt een portefeuille gevormd waaraan<br />
het afgedekte item wordt gerelateerd. Achtergestelde schulden opgenomen in een portefeuilleafdekking<br />
voor renterisico moeten het risico dat wordt afgedekt delen. De kasstromen worden<br />
gealloceerd aan maandelijkse intervallen op basis van de contractuele vervaldata.<br />
De afdekkingsinstrumenten zijn ‘plain vanilla’-renteswaps gesloten met externe tegenpartijen<br />
tegen de marktarieven op de datum van de transactie.<br />
Veranderingen in de reële waarde van de achtergestelde schulden die het gevolg zijn van het<br />
afgedekte renterisico worden verantwoord als ‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van hedge<br />
accounting’ teneinde de boekwaarde van achtergestelde schulden te corrigeren. Het verschil<br />
tussen de reële waarde en de boekwaarde van de afgedekte achtergestelde schulden ten tijde van<br />
de eerste verantwoording van de afdekking wordt afgeschreven over de resterende looptijd van de<br />
afgedekte post en wordt eveneens verantwoord als ‘reële-waardeaanpassingen ten gevolge van<br />
hedge accounting’.<br />
Sinds 12 mei 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> haar methode voor het toetsen van de effectiviteit van<br />
hedge accounting geharmoniseerd met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Een aantal hedgerelaties werd op die datum<br />
beëindigd en er werden nieuwe opgezet. Het effect van de harmonisering van methodologie<br />
bestaat uit twee elementen:<br />
• aanpassingen van de reële waarde van de afgedekte posten in de oude hedgerelaties werden<br />
gestopt.<br />
• een nieuw startverschil deed zich voor tussen de reële waarde en de boekwaarde van de<br />
afgedekte achtergestelde schulden op het moment waarop de nieuwe hedgerelatie werd<br />
aangegaan. Dit verschil wordt tezamen met het startverschil van de oude hedgerelatie<br />
met terugwerkende kracht geamo<strong>rtis</strong>eerd over de resterende looptijd van de afgedekte<br />
achtergestelde schulden en zijn verantwoord op de regel ‘reële-waarde aanpassingen ten<br />
gevolge van hedge accounting’.<br />
27.4. Overige achtergestelde<br />
verplichtingen tegen reële waarde<br />
met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft e<strong>nk</strong>ele achtergestelde verplichtingen met besloten derivaten en de hieraan<br />
gerelateerde beleggingen aangemerkt als gehouden tegen reële waarde waardeveranderingen in<br />
de resultatenrekening om een boekhoudkundige mismatch te voorkomen.<br />
De reële waarde van verplichtingen die tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening worden gehouden, houdt rekening met veranderingen die zijn toe te schrijven<br />
aan het emittentenrisico met betrekking tot Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zelf, voor zover deze veranderingen<br />
van betekenis worden geacht voor de emissievoorwaarden van de ba<strong>nk</strong>. De reële waarde van<br />
verplichtingen die tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening<br />
worden gehouden, is beïnvloed door de wereldwijde verruiming van de creditspreads en de<br />
eigendomsverandering van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2009.<br />
Achtergestelde schulden 223
28. Overige financieringen<br />
De overige financieringen zijn per 31 december als volgt:<br />
224<br />
Overige financieringen<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Verplichting tot teruggave van effecten 61<br />
Financiële leaseverplichtingen 1 2 17<br />
Onderhandse leningen 163 163 172<br />
Deposito's dienende als onderpand 185 185 170<br />
Overige 207 218 145<br />
Totaal overige financieringen 556 568 565<br />
De looptijdverdeling van de overige financieringen is als volgt:<br />
2009 2008<br />
Tot 3 maanden 4 489<br />
3 maanden tot 1 jaar 564 73<br />
1 jaar tot 5 jaar 2<br />
Langer dan 5 jaar 1<br />
Totaal 568 565<br />
Financiële leaseverplichtingen<br />
De verplichtingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> inzake financiële leaseoveree<strong>nk</strong>omsten kunnen als volgt worden weergegeven:<br />
Contante waarde<br />
Minimum van minimum<br />
leasebetalingen leasebetalingen<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Tot 3 maanden 12 12<br />
3 maanden tot 1 jaar 1 1<br />
1 jaar tot 5 jaar 2 3 2 3<br />
Langer dan 5 jaar 1 1<br />
Totaal 2 17 2 17<br />
Toekomstige financieringslasten
29. Voorzieningen<br />
De voorzieningen over het jaar eindigend op 31 december zijn als volgt samengesteld:<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Verbintenissen tot kredietverstrekking 434 491 773<br />
Herstructurering 5 15 87<br />
Overige 595 723 471<br />
Totaal voorzieningen 1.034 1.229 1.331<br />
Voorzieningen voor verbintenissen tot kredietverstrekking zijn voorzieningen die het kredietrisico af te dekken voor<br />
de verbintenissen tot kredietverstrekking van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> opgenomen in de buitenbalansrekeningen en die individueel<br />
of op portefeuillebasis onderhevig zijn aan een bijzondere waardevermindering. Het bedrag van de bijzondere<br />
waardevermindering is de contante waarde van de kasstromen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verwacht nodig te hebben om de<br />
verbintenissen tot kredietverstrekking op te heffen.<br />
De voorzieningen voor herstructurering hebben betrekking op de kosten van een door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
aangekondigd herstructureringsplan. Deze voorzieningen hangen samen met de integratie van verwo<strong>rve</strong>n entiteiten en<br />
met het verder stroomlijnen van de wereldwijde organisatie en infrastructuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. In de Voorziening voor<br />
herstructurering zijn mede begrepen voorzieningen voor personeel en andere operationele kosten.<br />
De overige voorzieningen bestaan uit voorzieningen voor fiscale en juridische geschillen.<br />
De voorziening voor fiscale en juridische geschillen is gebaseerd op de best mogelijke schattingen zoals beschikbaar<br />
op jaareinde waarbij rekening wordt gehouden met de adviezen van juridische en fiscale adviseurs. Het tijdstip van de<br />
uitgaande kasstromen die samenhangen met deze voorzieningen is per definitie onzeker, gezien de onvoorspelbaarheid van<br />
de uitkomst van en de tijd die gemoeid is met het afwikkelen van geschillen.<br />
Het verloop van de voorzieningen gedurende het jaar is als volgt:<br />
Verbintenissen tot<br />
kredietverstrekking Herstructurering Overige Totaal<br />
Per 1 januari 2008 447 43 352 842<br />
Balans van beëindigde bedrijfsactiviteiten per 1 januari 2008 6 5 36 47<br />
Balans van gecontinueerde activiteiten per 1 januari 2008 441 38 316 795<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen 74 4 78<br />
Toename voorzieningen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten 340 68 251 659<br />
Terugname niet-gebruikte voorzieningen van gecontinueerde bedrijfsactiviteiten ( 50 ) ( 95 ) ( 33 ) ( 178 )<br />
Aanwendingen in de loop van het jaar<br />
Impact disconteringsvoet<br />
( 7 ) ( 41 ) ( 48 )<br />
Omrekeningsverschillen 2 ( 6 ) ( 4 )<br />
Overige 40 9 ( 20 ) 29<br />
Balans per 31 december 2008 773 87 471 1.331<br />
Aan- en verkoop van dochterondernemingen<br />
Toename voorzieningen 251 14 410 675<br />
Terugname niet-gebruikte voorzieningen ( 96 ) ( 42 ) ( 57 ) ( 195 )<br />
Aanwendingen in de loop van het jaar<br />
Impact disconteringsvoet<br />
( 114 ) ( 52 ) ( 123 ) ( 289 )<br />
Omrekeningsverschillen 7 9 16<br />
Overige ( 330 ) 22 ( 308 )<br />
Per 31 december 2009 inclusief activa aangehouden voor verkoop 491 15 723 1.229<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 57 10 128 195<br />
Per 31 december 2009 exclusief activa aangehouden voor verkoop 434 5 595 1.034<br />
Voorzieningen 225
30. Actuele en uitgestelde belastingen<br />
vorderingen en verplichtingen<br />
De belastingpositie per 31 december kan als volgt worden samengevat:<br />
226<br />
Actuele en uitgestelde belastingen vorderingen en verplichtingen<br />
2009 2009<br />
Actueel Uitgesteld Totaal Actueel Uitgesteld Totaal<br />
exclusief beëindigde bedrijfsactiviteiten inclusief beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Activa 76 3.617 3.693 112 4.192 4.304<br />
Verplichtingen 81 273 354 125 303 428<br />
2008<br />
Actueel Uitgesteld Totaal<br />
Activa 365 2.089 2.454<br />
Verplichtingen 363 162 525<br />
De componenten van de uitgestelde belastingvorderingen en uitgestelde belastingschulden per 31 december worden hierna<br />
getoond.<br />
Balans<br />
Resultatenrekening<br />
2009 2008 2009 2008<br />
Uitgestelde belastingvorderingen op:<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden (handelsportefeuille effecten/afgeleidefinanciële<br />
instrumenten / overige activa aangehouden voor handelsdoeleinden)<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden (verkochte effecten/afgeleide-<br />
264 149 117 114<br />
financiële instrumenten / overige handelsschulden) 310 523 ( 211 ) 250<br />
Beleggingen (tot einde looptijd aangehouden / beschikbaar voor verkoop) ( 1 ) 1.531 ( 17 ) ( 54 )<br />
Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 772 57<br />
Immateriële vaste activa (exclusief goodwill) 112 7 105 2<br />
Vorderingen op klanten 82 34 51 ( 134 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen op leningen 938 369 570 229<br />
Schuldbewijzen en achtergestelde schulden 89 70 19 23<br />
Voorzieningen voor pensioenen en uitkeringen na uitdiensttreding 878 10 868 ( 4 )<br />
Overige voorzieningen 233 294 ( 56 ) 93<br />
Overlopende kosten en vooruit ontvangen opbrengsten 49 54 ( 4 ) 32<br />
Niet-aangewende compensabele verliezen 2.486 3.437 317 1.974<br />
Overige 422 686 ( 375 ) 612<br />
Bruto uitgestelde belastingvorderingen 6.634 7.164 1.441 3.137<br />
Niet-erkende uitgestelde belastingvorderingen ( 309 ) ( 3.592 ) 1.045 ( 2.548 )<br />
Netto uitgestelde belastingvorderingen 6.325 3.572 2.486 589<br />
Uitgestelde belastingverplichtingen op:<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden (handelsportefeuille effecten/afgeleidefinanciële<br />
instrumenten / overige activa aangehouden voor handelsdoeleinden) 368 237 ( 132 )<br />
Beleggingen (tot einde looptijd aangehouden / beschikbaar voor verkoop) 425 ( 20 ) ( 80 ) ( 47 )<br />
Materiële vaste activa 107 122 15 5<br />
Immateriële vaste activa (exclusief goodwill) 8 42 33 231<br />
Vorderingen op klanten 184 135 ( 49 ) ( 115 )<br />
Bijzondere waardeverminderingen op leningen 2<br />
Schuldbewijzen en achtergestelde schulden<br />
Voorzieningen voor pensioenen en uitkeringen na uitdiensttreding<br />
81 599 518 ( 582 )<br />
Fondsbeleggingen van pensioenplannen 897 36 ( 862 ) ( 24 )<br />
Overige 366 494 103 ( 28 )<br />
Totaal uitgestelde belastingverplichtingen 2.436 1.645 ( 454 ) ( 558 )<br />
Uitgestelde belastinglasten 2.031 31<br />
Netto uitgestelde belastingen 3.889 1.927
Uitgestelde belastingvorderingen en belastingverplichtingen worden gesaldeerd wanneer er<br />
sprake is van een wettelijk afdwingbaar recht om actuele belastingvorderingen te salderen<br />
met actuele belastingverplichtingen en de uitgestelde belastingen dezelfde belastingautoriteit<br />
betreffen. De volgende salderingen zijn toegepast:<br />
2009 2008<br />
Uitgestelde belastingvorderingen 4.192 2.089<br />
Uitgestelde belastingverplichtingen 303 162<br />
Netto uitgestelde belastingen 3.889 1.927<br />
Per 31 december 2009 bedraagt het totaal van de uitgestelde belastingvorderingen EUR<br />
4.192 miljoen waarvan EUR 3.412 miljoen betrekking heeft op Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV, de<br />
moedermaatschappij van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in België.<br />
Het totaal van uitgestelde en actuele belasting met betrekking tot bedragen die begrepen zijn in<br />
het eigen vermogen bedraagt respectievelijk EUR 439 miljoen en EUR 2 miljoen (2008: EUR 575<br />
miljoen en EUR 2 miljoen).<br />
Uitgestelde belastingvorderingen worden en blijven verantwoord voor zover het waarschijnlijk is<br />
dat er voldoende toekomstige resultaten zullen zijn waarmee de uitgestelde belastingvordering<br />
verrekend kan worden.<br />
Er werden geen uitgestelde belastingvorderingen verantwoord met betrekking tot nietgecompenseerde<br />
belastingverliezen en ongebruikte fiscaal verrekenbare tegoeden ten belope van<br />
EUR 1.130 miljoen verantwoord (2008: EUR 4.479 miljoen) die onbeperkt in de tijd kunnen worden<br />
doorgeschoven en op niet-gecompenseerde belastingverliezen ten belope van EUR 60 miljoen<br />
(2008: 3.185 miljoen) die over een periode van vijf jaar verlopen.<br />
Uitgestelde belastingvorderingen welke afhangen van toekomstige belastbare winsten<br />
die de winsten die voortvloeien uit het terugboeken van bestaande belastbare tijdelijke<br />
verschillen overtreffen, bedragen EUR 334 miljoen (2008: EUR 39 miljoen). De uitgestelde<br />
belastingvorderingen zijn verantwoord op basis van de verwachting dat in de toekomst voldoende<br />
belastbare winsten zullen worden gegenereerd om deze belastingvorderingen te innen.<br />
Tijdens de beoordeling of uitgestelde belastingvorderingen kunnen verantwoord worden, werd er<br />
rekening gehouden met de geschatte financiële impact van het Industriële Plan van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
alsook met de lopende herstructurering van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en het resultaat van de budgetprojecties.<br />
Aangezien verliezen in België onbeperkt in de tijd kunnen overgedragen worden kan er<br />
aangetoond worden dat belastingverliezen en andere tijdelijke verschillen die aan de basis<br />
liggen van uitgestelde belastingvorderingen volledig afgezet zullen kunnen worden tegenover<br />
belastingwinsten in de toekomst.<br />
Actuele en uitgestelde belastingen vorderingen en verplichtingen 227
31. Overlopende rente en overige<br />
verplichtingen<br />
De samenstelling van de overlopende rente en overige verplichtingen is per 31 december als volgt:<br />
228<br />
Overlopende rente en overige verplichtingen<br />
31 december 2009 31 december 2009 31 december 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Uitgestelde baten 169 233 404<br />
Overlopende rente 14.593 15.314 43.967<br />
Overlopende lasten 259 596 930<br />
Derivaten gehouden voor afdekkingsdoeleinden 1.058 1.058 857<br />
Verplichtingen voor pensioenplannen met vaste toezeggingen 2.560 2.582 260<br />
Overige personeelsvoordelen 868 1.037 1.043<br />
Handelsschulden 554 687 821<br />
Schulden aan agenten, polishouders en tussenpersonen 10 11 7<br />
BTW en overige te betalen belastingen 104 119 131<br />
Te betalen dividenden 4 4 4<br />
Overige verplichtingen 8.416 9.278 11.094<br />
Totaal 28.595 30.919 59.518<br />
Onder derivaten aangehouden voor afdekkingsdoeleinden<br />
worden de negatieve reële waarde van alle derivaten die<br />
in aanmerking komen als afdekkingsinstrument in reëlewaardeafdekkingen<br />
en kasstroomafdekkingen verantwoord.<br />
Het bedrag dat samenhangt met reële waarde afdekkingen<br />
bedraagt EUR 1.028 miljoen (2008: EUR 856 miljoen) en<br />
voor de kasstroomafdekkingen is het bedrag EUR 30 miljoen<br />
(2008: EUR 1 miljoen). De afdekkingstrategieën worden<br />
nader toegelicht in noot 7 ‘Risicomanagement’.<br />
Nadere details over de pensioenverplichtingen zijn te<br />
vinden in noot 9 ‘Vergoedingen na uitdiensttreding, andere<br />
lange-termijn personeelsvoordelen en ontslagvergoedingen.<br />
Andere verplichtingen in verband met personeelsvoordelen<br />
hebben onder andere betrekking op andere vergoedingen<br />
na uitdiensttreding, sociale zekerheidslasten,<br />
ontslagvergoedingen en opgenomen vakantiedagen.<br />
Alle aan- en verkopen van financiële activa met verplichte<br />
levering binnen een tijdsbestek dat is voorgeschreven<br />
door regelgeving of marktconventie worden opgenomen<br />
op de transactiedatum, zijnde de datum waarop Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> toetreedt tot de contractuele bepalingen van het<br />
instrument.<br />
De regel overige verplichtingen bevat de boekwaarde<br />
van niet-afgeleide financiële instrumenten die dienen als<br />
afdekkingsinstrumenten voor afdekkinggen van nettoinvesteringshedges<br />
ten bedrage van EUR 2.174 miljoen<br />
(2008: EUR 2.532 miljoen). Een bedrag van EUR 26<br />
miljoen (2008: EUR 246 miljoen) behoort tot niet-afgeleide<br />
financiële verplichtingen die als indekkingsinstrument<br />
dienen voor reële-waarde-afdekkingen. Het overige deel<br />
van de regel ‘overige verplichtingen’ bevat hoofdzakelijk het<br />
saldo van de tijdelijke verschillen tussen de bedragen op de<br />
transactie - en leveringsdatum.<br />
De voorbije jaren heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> opties op aandelen van<br />
Fo<strong>rtis</strong> aangeboden aan de seniormanagers. De door Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> toegekende opties betreffen 10-jarige American atthe-money<br />
call opties met een 5-jarige vestigingsperiode.<br />
Op basis van de uitoefenprijzen en de huidige koers van het<br />
aandeel van Fo<strong>rtis</strong> zijn alle opties ruim out-of-the-money.
32. Derivaten<br />
Derivaten zijn forwards, futures, swaps en optiecontracten<br />
waarvan waarde word afgeleid uit onderliggende<br />
rentetarieven, valutakoersen, goederenprijzen,<br />
aandele<strong>nk</strong>oersen of kredietinstrumenten.<br />
Een derivatencontract kan op een beurs of onderhands<br />
(over the counter / OTC) worden verhandeld. Op een<br />
beurs verhandelde derivaten, zoals futures en opties, zijn<br />
gestandaardiseerd en brengen door de margeverplichtingen,<br />
die door de verschillende beurzen opgelegd worden, over<br />
het algemeen geen significant tegenpartijrisico met zich<br />
mee. Onderhands verhandelde derivatencontracten worden<br />
onderling door contractpartijen overeengekomen. Onder<br />
overige derivaten zijn begrepen de in sommige contracten<br />
besloten (embedded) derivaten, waarbij bijvoorbeeld<br />
het hybride (gecombineerd) instrument tevens een nietderivaatbasiscontract<br />
(host contract) bevat. Dit heeft tot<br />
gevolg dat bepaalde kasstromen van het gecombineerde<br />
instrument op dezelfde wijze variëren als een afgescheiden<br />
derivaat.<br />
De notionele bedragen worden niet als activa of<br />
verplichtingen in de balans opgenomen en zijn geen<br />
afspiegeling van de potentiële winst of het verlies waarmee<br />
een dergelijke transactie gepaard kan gaan. Het risico<br />
dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> loopt wanneer een tegenpartij haar<br />
verplichtingen niet kan nakomen, is beperkt tot de positieve<br />
reële waarde van de derivatencontracten.<br />
Renteswaps zijn contractuele overee<strong>nk</strong>omsten tussen<br />
twee partijen op grond waarvan rentekasstromen in<br />
dezelfde valuta worden uitgewisseld. Deze verplichtingen<br />
worden berekend op basis van verschillende rentetypen.<br />
Bij de meeste renteswaps vindt een netto-uitwisseling<br />
van kasstromen plaats. Dit bestaat uit het verschil<br />
tussen de vaste en variabele rentebetalingen. Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> maakt onder meer gebruik van renteswaps om de<br />
rentekenmerken van bepaalde activa en verplichtingen te<br />
wijzigen. Zo kan bijvoorbeeld uit hoofde van langlopende<br />
schulden een renteswap worden aangegaan om een<br />
rente-instrument met een vast rentetarief om te zetten in<br />
een rente-instrument met een variabel tarief, teneinde de<br />
rentemismatch te verminderen. Daarnaast gebruikt Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> renteswaps om het risico van koersfluctuaties van de<br />
effectenhandelsportefeuille af te dekken.<br />
Rentefutures worden op een beurs verhandeld en betreffen<br />
een verplichting om effecten of een geldmarktinstrument<br />
te kopen of verkopen op een vastgestelde datum in de<br />
toekomst tegen een voorafbepaalde prijs.<br />
Renteforwards worden onderhands verhandeld en zijn<br />
afgeleide instrumenten waarbij twee partijen een rentetarief<br />
en periode overee<strong>nk</strong>omen die als referentiepunt worden<br />
gebruikt voor de berekening van een nettobetaling die door<br />
de ene partij aan de andere partij moet worden gedaan,<br />
afha<strong>nk</strong>elijk van de marktrente die geldt op een bepaald<br />
moment in de toekomst.<br />
Renteopties worden gebruikt als bescherming tegen<br />
het renterisico en zijn opties waarbij de verkoper zich<br />
verplicht aan de koper een renteverschil te betalen<br />
in ruil voor een door de koper betaalde premie. Dit<br />
renteverschil is het verschil tussen de huidige rente en een<br />
afgesproken rentetarief voor een notioneel bedrag. Bij alle<br />
rentecontracten is het risico van een verlies gedurende de<br />
looptijd afha<strong>nk</strong>elijk van de rentestand.<br />
Valutaswaps zijn, in hun eenvoudigste vorm, contractuele<br />
overee<strong>nk</strong>omsten op grond waarvan zowel periodieke als<br />
eenmalige betalingen in verschillende valuta worden<br />
geruild. De waarde van deze contracten is afha<strong>nk</strong>elijk van<br />
de vervaldatum, de rentetarieven, valutakoersen en het<br />
tijdstip van de betalingen.<br />
Valutacontracten, waaronder spot , forward en<br />
futurecontracten, zijn overee<strong>nk</strong>omsten om betalingen in<br />
verschillende valuta’s op een bepaalde datum te ruilen<br />
tegen een vooraf overeengekomen wisselkoers. Deze<br />
contracten hebben tot doel de netto investerings- en<br />
valutaposities af te dekken.<br />
Valutaoptiecontracten lijken op renteoptiecontracten maar<br />
zijn gebaseerd op valutakoersen in plaats van rentetarieven.<br />
De waarde van deze contracten wordt gedurende de<br />
looptijd groter of kleiner naarmate de valutakoersen en<br />
rente fluctueren.<br />
Voor op een beurs verhandelde rentefutures, opties en<br />
valutacontracten geldt dat het buitenbalanskredietrisico<br />
voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beperkt is, aangezien deze transacties<br />
tot stand komen op georganiseerde beurzen die de<br />
verplichting van de tegenpartij overnemen en over het<br />
algemeen eisen dat er zekerheden worden gestort en dat<br />
margeverplichtingen dagelijks worden afgerekend.<br />
Grondstoffenforwards en -futures (commodity<br />
forwards, commodity futures) zijn contracten waarbij<br />
de onderliggende waarde een bepaalde grondstof is.<br />
Een grondstoffenswap (commodity swap) is een swap<br />
waarbij kasstromen worden uitgewisseld op basis<br />
Derivaten 229
230<br />
Derivaten<br />
van de onderliggende grondstof. Een grondstoffenoptie (commodity option) is het recht om<br />
grondstoffencontracten te kopen of verkopen tegen een vaste prijs tot een specifiek tijdstip.<br />
Kredietderivaten bieden de mogelijkheid om kredietrisico af te zonderen van de andere risico’s<br />
alsmede van het instrument waaraan het derivaat verbonden is. Hierdoor kan het kredietrisico<br />
worden overgedragen aan een andere partij. Bij een credit default swap betaalt de koper/<br />
begunstigde een premie voor het recht om een obligatie terug te verkopen aan de verkoper/<br />
garantiegever indien een bepaalde kredietgebeurtenis plaatsvindt.<br />
Een total return swap is een contract waarbij de begunstigde ermee instemt om de garantiegever<br />
de totale opbrengst van de onderliggende activa, welke bestaat uit alle contractuele betalingen<br />
alsook elke waardevermeerdering van de reële waarde in de onderliggende activa, te vergoeden.<br />
Aandelenderivaten hebben betrekking op aandelenswaps, -opties, -forwards en -futures. Een<br />
aandelenswap is een swap waarbij de kasstromen die uitgewisseld worden, gebaseerd zijn op de<br />
totale opbrengst van een bepaalde beursindex of individuele aandelen en een rentetarief (vast of<br />
variabel). Aandelenopties geven het recht tot aa<strong>nk</strong>oop (in geval van een call optie) of verkoop (in<br />
het geval van een put optie) van een vaste hoeveelheid aandelen, tegen een voorafbepaalde prijs,<br />
voor of op een bepaalde datum.
32.1. Derivaten aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
De derivaten aangehouden voor handelsdoeleinden waren per 31 december als volgt samengesteld:<br />
Activa Verplichtingen<br />
Notioneel Notioneel<br />
Reële waarden bedrag Reële waarden bedrag<br />
2009<br />
Valutacontracten<br />
Forwards en futures 313 53.343 338 53.097<br />
Rente- en valutaswaps 494 14.205 515 14.125<br />
Opties 199 17.531 193 17.371<br />
Totaal 1.006 85.079 1.046 84.593<br />
Rentecontracten<br />
Forwards en futures 128 298.165 299 355.570<br />
Swaps 26.612 1.514.015 27.142 1.514.038<br />
Opties 15.264 1.087.805 15.339 1.064.529<br />
Totaal 42.004 2.899.985 42.780 2.934.137<br />
Commodity contracten<br />
Forwards en futures 27 14.311 22 14.706<br />
Swaps 633 6.940 559 7.070<br />
Opties 67 3.324 43 3.352<br />
Totaal 727 24.575 624 25.128<br />
Aandelen-/Indexcontracten<br />
Forwards en futures 1 320 1 457<br />
Swaps 18 871 137 911<br />
Opties en warrants 719 6.737 1.666 12.719<br />
Totaal 738 7.928 1.804 14.087<br />
Kredietderivaten<br />
Swaps 1.894 20.753 1.421 23.589<br />
Totaal 1.894 20.753 1.421 23.589<br />
Overige 235 388 228 210<br />
Balans per 31 december 2009 46.604 3.038.708 47.903 3.081.744<br />
Niet op een beurs verhandeld (OTC) 46.190 3.004.104 47.675 3.059.918<br />
Beursgenoteerde derivaten 414 34.604 228 21.826<br />
Totaal inclusief activa aangehouden voor verkoop 46.604 3.038.708 47.903 3.081.744<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop 3.308 3.099<br />
Totaal exclusief activa aangehouden voor verkoop 43.296 44.804<br />
Derivaten 231
232<br />
Derivaten<br />
Activa Verplichtingen<br />
Notioneel Notioneel<br />
Reële waarden bedrag Reële waarden bedrag<br />
2008<br />
Valutacontracten<br />
Forwards en futures 1.468 146.089 1.618 145.299<br />
Rente- en valutaswaps 741 18.567 744 18.023<br />
Opties 1.022 35.940 1.027 35.869<br />
Totaal 3.231 200.596 3.389 199.191<br />
Rentecontracten<br />
Forwards en futures 34 42.408 165 201.069<br />
Swaps 42.043 2.110.867 43.582 2.110.869<br />
Opties 20.267 1.657.144 20.846 1.609.000<br />
Totaal 62.344 3.810.419 64.593 3.920.938<br />
Commodity contracten<br />
Forwards en futures 380 29.315 72 30.013<br />
Swaps 1.284 10.865 1.457 11.762<br />
Opties 95 8.598 339 8.170<br />
Totaal 1.759 48.778 1.868 49.945<br />
Aandelen-/Indexcontracten<br />
Forwards en futures 2 415 1 546<br />
Swaps 7 41<br />
Opties en warrants 957 9.265 2.440 20.573<br />
Totaal 966 9.680 2.441 21.160<br />
Kredietderivaten<br />
Swaps 3.429 21.834 2.994 20.374<br />
Totaal 3.429 21.834 2.994 20.374<br />
Overige 406 768 284 924<br />
Balans per 31 december 2008 72.135 4.092.075 75.569 4.212.532<br />
Niet op een beurs verhandeld (OTC) 71.280 3.910.049 74.864 4.060.627<br />
Beursgenoteerde derivaten 855 182.026 705 151.905<br />
Totaal 72.135 4.092.075 75.569 4.212.532
32.2. Derivaten aangehouden voor afdekking (‘hedging’)<br />
De derivaten aangehouden voor afdekking (hedging) bestaan voornamelijk uit reële waarde afdekkingen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
gebruikt derivaten, met name renteswaps, voor het afdekken van posities bij het beheer van de eigen activa- en<br />
verplichtingenportefeuilles en voor het afdekken van structurele posities. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan hierdoor het marktrisico beperken<br />
dat anders zou ontstaan door structurele ongelijkheden tussen de looptijden en andere kenmerken van haar activa en<br />
verplichtingen.<br />
De derivaten aangehouden voor afdekking zijn per 31 december als volgt samengesteld.<br />
Activa Verplichtingen<br />
Notioneel Notioneel<br />
Reële waarden bedrag Reële waarden bedrag<br />
2009<br />
Valutacontracten<br />
Forwards en futures<br />
Rente- en valutaswaps 72 3 68<br />
Totaal 72 3 68<br />
Rentecontracten<br />
Forwards en futures<br />
Swaps 323 27.569 1.055 27.569<br />
Totaal 323 27.569 1.055 27.569<br />
Aandelen/Index contracten<br />
Forwards en futures<br />
Totaal<br />
Balans per 31 december 2009 323 27.641 1.058 27.637<br />
Niet op een beurs verhandeld (OTC) 323 27.641 1.058 27.637<br />
Genoteerde derivaten<br />
Totaal inclusief activa aangehouden voor verkoop 323 27.641 1.058 27.637<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop<br />
Totaal exclusief activa aangehouden voor verkoop 323 1.058<br />
Derivaten 233
234<br />
Derivaten<br />
Activa Verplichtingen<br />
Notioneel Notioneel<br />
Reële waarden bedrag Reële waarden bedrag<br />
2008<br />
Valutacontracten<br />
Forwards en futures 2 2<br />
Rente- en valutaswaps 78 14 297<br />
Totaal 2 78 16 297<br />
Rentecontracten<br />
Forwards en futures 1 11<br />
Swaps 293 22.272 841 22.272<br />
Totaal 294 22.283 841 22.272<br />
Aandelen/Index contracten<br />
Forwards en futures 2 2<br />
Totaal 2 2<br />
Balans per 31 december 2008 296 22.363 857 22.571<br />
Niet op een beurs verhandeld (OTC) 296 22.361 857 22.569<br />
Genoteerde derivaten 2 2<br />
Totaal 296 22.363 857 22.571
33. Reële waarde van financiële activa en<br />
financiële verplichtingen<br />
33.1. Reële waarde van activa gewaardeerd tegen<br />
geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs<br />
In de volgende tabel zijn de boekwaarde en de reële waarde weergegeven van de financiële activa en financiële<br />
verplichtingen, die op de geconsolideerde balans van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet tegen hun reële waarde zijn gewaardeerd. De tabel is<br />
aangevuld met een beschrijving van de gebruikte methodes om de reële waarde van de financiële instrumenten te bepalen.<br />
2009 2008<br />
Boek Reële Boek Reële<br />
waarde waarde waarde waarde<br />
Activa<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 27.673 27.685 22.644 22.645<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 19.251 19.586 47.043 47.332<br />
Vorderingen op klanten 175.900 179.122 213.536 214.753<br />
Beleggingen tot einde looptijd aangehouden 3.439 3.575 3.851 4.085<br />
Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 23.231 24.293<br />
He<strong>rve</strong>rzekering en overige vorderingen 2.716 2.716 5.680 5.625<br />
Totaal financiële activa 252.210 256.977 292.754 294.440<br />
Verplichtingen<br />
Schulden aan ba<strong>nk</strong>en 62.767 63.663 133.602 133.682<br />
Schulden aan klanten 189.888 190.956 216.709 216.111<br />
Schuldbewijzen 53.908 53.649 42.964 43.062<br />
Achtergestelde schulden 11.449 11.449 18.061 19.009<br />
Overige financieringen 568 568 565 565<br />
Totaal financiële verplichtingen 318.580 320.285 411.901 412.429<br />
33.2. Waarderingstechnieken toegepast voor de bepaling van<br />
de reële waarde<br />
Financiële instrumenten worden geclassificeerd op drie<br />
niveaus in afnemende volgorde van de waarneembaarheid<br />
van hun waarde en van de gegevens die worden gebruikt<br />
voor de waardebepaling ervan:<br />
• Niveau 1 – Financiële instrumenten met genoteerde<br />
marktprijzen:<br />
Dit niveau omvat financiële instrumenten met in een<br />
actieve markt genoteerde prijzen die direct kunnen worden<br />
gebruikt. Hiertoe worden met name gerekend liquide<br />
aandelen en obligaties, het lenen en ongedekt verkopen van<br />
deze instrumenten, op gereguleerde markten verhandelde<br />
derivaten (futures en opties, enz.), en participaties in<br />
fondsen waarvan de intrinsieke waarde dagelijks wordt<br />
berekend.<br />
• Niveau 2 – Financiële instrumenten waarvan de waarde<br />
wordt bepaald met gebruik van waarderingstechnieken<br />
op basis van waarneembare gegevens:<br />
Dit niveau omvat financiële instrumenten waarvan de<br />
waarde wordt bepaald op basis van de prijs van soortgelijke<br />
instrumenten genoteerd op een actieve markt of op basis<br />
van identieke of soortgelijk instrumenten genoteerd op een<br />
niet-actieve markt waarvoor echter regelmatige transacties<br />
kunnen worden waargenomen of, in de laatste plaats, op<br />
basis van instrumenten waarvan de waarde wordt bepaald<br />
met gebruik van waarderingstechnieken op basis van<br />
waarneembare gegevens.<br />
Hiertoe worden met name gerekend aandelen en obligaties<br />
met een geringe liquiditeit, het lenen en ongedekt verkopen<br />
van deze instrumenten, participaties in fondsen waarvoor<br />
regelmatig liquiditeit wordt verstrekt, derivaten verhandeld<br />
op OTC-markten waarvan de waarde wordt bepaald met<br />
gebruik van technieken op basis van waarneembare<br />
gegevens en gestructureerde schuldbewijzen waarvan<br />
de waarde uitsluitend wordt bepaald met gebruik van<br />
waarneembare gegevens.<br />
Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen 235
236<br />
• Niveau 3 – Financiële instrumenten waarvan de waarde wordt bepaald met gebruik van<br />
waarderingstechnieken op basis van niet-waarneembare gegevens:<br />
Dit niveau omvat financiële instrumenten waarvan de waarde wordt bepaald met gebruik van<br />
waarderingstechnieken die geheel of gedeeltelijk zijn gebaseerd op niet-waarneembare gegevens.<br />
Een niet-waarneembaar gegeven wordt gedefinieerd als een parameter waarvan de waarde wordt<br />
afgeleid van veronderstellingen of correlaties die niet gebasserd zijn op ofwel waarneembare<br />
transactieprijzen van het identieke instrument op de waardebepalingsdatum ofwel waarneembare<br />
marktgegevens die op diezelfde datum beschikbaar zijn.<br />
Een instrument wordt geclassificeerd op niveau 3 als de waardebepaling ervan voor een<br />
aanzienlijk deel is gebaseerd op niet-waarneembare gegevens.<br />
Hiertoe worden met name gerekend niet-beursgenoteerde aandelen, obligaties waarvan de<br />
waarde wordt bepaald met gebruik van waarderingsmodellen die ten minste één significant<br />
gegeven gebruiken dat niet-waarneembaar is of afgeleid is van prijsgegevens in een niet-actieve<br />
markt (zoals CDO-, CLO- en ABS-effecten), participaties in fondsen die in liquidatie zijn of waarvan<br />
de notering is opgeschort, complexe derivaten met meerdere onderliggende waarden (hybride<br />
instrumenten, synthetische CDO’s, enz.) en de gestructureerde schuld waarop deze derivaten zijn<br />
gebseerd.<br />
33.3. Waarderingsmethodes van financiële<br />
instrumenten die gewaardeerd worden<br />
tegen reële waarde<br />
Met ingang van 31 december 2009 past Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de in maart 2009 gepubliceerde wijziging<br />
op IFRS 7, Verbetering van de informatieverschaffing over financiële instrumenten, toe. Deze<br />
wijziging introduceert een hiërarchie voor de classificatie van financiële instrumenten op basis<br />
van de door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gehanteerde methoden om de reële waarde te bepalen. Daarmee werd<br />
het begrip ‘actieve markt’ losgelaten, dat leidend was in IAS 39 en waarop tot 31 december 2008<br />
de gepresenteerde classificatie van financiële instrumenten was gebaseerd. De inhoud van de<br />
drie in IFRS 7 gedefinieerde niveaus is daarom niet meer vergeljkbaar met de inhoud van de drie<br />
categorieën financiële instrumenten waarover in voorgaande ve<strong>rsla</strong>gen informatie werd verschaft.<br />
Aldus werden bepaalde in actieve markten verhandelde maar niet genoteerde instrumenten die in<br />
het ve<strong>rsla</strong>g van 31 december 2008 werden gepresenteerd onder categorie 1, in de vergelijkende<br />
presentatie van de jaarrekening voor 2008 geclassificeerd onder niveau 2. In overeenstemming<br />
met IFRS 7 werden op 31 december 2009 alle financiële instrumenten waarvan de waardebepaling<br />
per ve<strong>rsla</strong>gdatum in aanzienlijke mate was gebaseerd op niet-waarneembare parameters,<br />
opgenomen onder niveau 3.<br />
De financiële instrumenten die gewaardeerd worden tegen reële waarde, bestaan uit<br />
‘Financiële activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden’, ‘Financiële<br />
activa en verplichtingen aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen in de<br />
resultatenrekening’, ‘Derivaten gebruikt voor afdekkingsdoeleinden’ en ‘Beleggingen beschikbaar<br />
voor verkoop’.<br />
Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen
De reële waarde die getoond wordt is de reële waarde exclusief overlopende rente (‘clean fair value’). Overlopende rente<br />
wordt apart verantwoord.<br />
Onderstaande tabel geeft een opsplitsing naar de waarderingsmethoden die zijn gebruikt voor tegen reële waarde<br />
opgenomen financiële instrumenten. De posten worden in overeenstemming met de laatste aanbevelingen van IFRS 7<br />
gepresenteerd.<br />
31 december 2009<br />
Genoteerde Waarderingstechnieken Waarderingstechnieken<br />
marktprijzen op basis van op basis van<br />
waarneembare niet-waarneembare<br />
gegevens gegevens<br />
(Niveau 1) (Niveau 2) (Niveau 3) Totaal<br />
Financiële activa<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Activa aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen -<br />
7.029 47.812 986 55.827<br />
in de resultatenrekening 414 2.671 1.136 4.221<br />
Derivaten aangehouden voor afdekking (hedging) 1 322 323<br />
Activa aangehouden voor verkoop beschikbaar 39.879 23.326 710 63.915<br />
Financiële verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Verplichtingen aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen-<br />
6.314 46.319 1.734 54.367<br />
in de resultatenrekening 10.277 534 10.811<br />
Derivaten aangehouden voor afdekking (hedging) 1.058 1.058<br />
31 december 2008<br />
Financiële activa<br />
Activa aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Activa aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen -<br />
7.117 78.840 2.475 88.432<br />
in de resultatenrekening 641 1.801 2.041 4.483<br />
Derivaten aangehouden voor afdekking (hedging) 296 296<br />
Activa aangehouden voor verkoop beschikbaar 43.048 56.629 1.691 101.368<br />
Financiële verplichtingen<br />
Verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Verplichtingen aangehouden tegen reële waarde met waardeveranderingen-<br />
11.008 72.637 2.664 86.309<br />
in de resultatenrekening 1.473 10.244 30 11.747<br />
Derivaten aangehouden voor afdekking (hedging) 857 857<br />
Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen 237
Voor financiële instrumenten van niveau 3 vonden tussen 1 januari en 31 december 2009 de volgende mutaties plaats.<br />
238<br />
Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen<br />
Activa aangehouden Activa aangehouden Activa aangehouden<br />
voor handelsdoeleinden tegen reële waarde voor verkoop<br />
met waardeveranderingen beschikbaar<br />
in de resultatenrekening<br />
Financiële activa<br />
Balans per 1 januari<br />
- Aa<strong>nk</strong>oop<br />
2.475 2.041 1.691 6.207<br />
- Emissies 183 183<br />
- Verkoop ( 1.523 ) ( 795 ) ( 2.318 )<br />
- Uitkeringen ( 1.623 ) 1 ( 49 ) ( 1.671 )<br />
Mutaties naar niveau 3<br />
Mutaties van niveau 3<br />
9 9<br />
Winsten of verliezen: 125 617 ( 320 ) 422<br />
- opgenomen in de resultatenrekening 125 617 ( 48 ) 694<br />
- opgenomen in het eigen vermogen ( 272 ) ( 272 )<br />
Balans per 31 december 986 1.136 710 2.832<br />
Totale winsten of verliezen van de periode<br />
opgenomen in de resultatenrekening voor de<br />
uitstaande instrumenten aan het einde van de periode ( 157 ) 46 ( 48 ) ( 360 )<br />
2009<br />
Verplichtingen Verplichtingen<br />
aangehouden aangehouden<br />
voor tegen reële waarde<br />
handelsdoeleinden met waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening<br />
Financiële verplichtingen<br />
Balans per 1 januari 2.664 30 2.694<br />
- Aa<strong>nk</strong>oop 338 338<br />
- Emissies<br />
- Verkoop<br />
55 55<br />
- Uitkeringen ( 242 ) 13 ( 229 )<br />
Mutaties naar niveau 3<br />
Mutaties van niveau 3<br />
35 35<br />
Winsten of verliezen: ( 731 ) 98 ( 633 )<br />
- opgenomen in de resultatenrekening ( 731 ) 98 ( 633 )<br />
- opgenomen in het eigen vermogen<br />
Balans per 31 december 1.726 534 2.260<br />
Totale winsten of verliezen van de periode<br />
opgenomen in de resultatenrekening voor de<br />
uitstaande instrumenten aan het einde van de periode ( 264 ) ( 4 ) ( 268 )<br />
2009
Financiële instrumenten van niveau 3 kunnen worden<br />
afgedekt door andere instrumenten van niveau 1 en/<br />
of niveau 2. Daaruit voortvloeiende winsten en verliezen<br />
worden niet getoond in deze tabel. De in deze tabel<br />
getoonde winsten en verliezen zijn dus niet representatief<br />
voor de winsten en verliezen die ontstaan uit het beheer<br />
van het nettorisico op al deze instrumenten.<br />
Gevoeligheid van modelwaarden voor redelijkerwijs<br />
waarschijnlijke veranderingen in veronderstellingen<br />
Instrumenten in de handelsportefeuille, over het algemeen<br />
complexe derivaten die worden beheerd via dynamische<br />
risicoafdekking, worden onderworpen aan globale<br />
gevoeligheidsberekeningen op basis van aanpassingen<br />
voor de waarderisico’s van het portefeuillemodel. Via deze<br />
aanpassingen kan rekening worden gehouden met risico’s<br />
die niet in het model zijn meegenomen en de onzekerheid<br />
die inherent is aan de schatting van de gegevens. Zij zijn<br />
onderdeel van de reële waarde van deze portefeuilles.<br />
Bij het meten van de gevoeligheid van de reële<br />
waarde van de portefeuille voor een verandering in<br />
de aannames, werden de volgende twee scenario’s in<br />
aanmerking genomen: een gunstig scenario waarin geen<br />
e<strong>nk</strong>ele waardering waardeaanpassingen vereist voor<br />
niveau 3-risico’s en een ongunstig scenario waarin alle<br />
waarderingen een dubbele aanpassing van de modelwaarde<br />
noodzakelijk maken voor niveau 3-risico’s.<br />
Op basis van deze methode is elke positie (portefeuilles<br />
van gezamenlijk beheerde instrumenten met koppeling van<br />
risico’s) afzonderlijk bekeken, zonder rekening te houden<br />
met diversificatie-effecten tussen niet-waarneembare<br />
gegevens van een andere soort.<br />
De gevoeligheid van de reële waarde van effectenposities,<br />
ongeacht of het gaat om effecten in de handelsportefeuille,<br />
voor verkoop beschikbare activa of instrumenten<br />
aangewezen voor opname tegen reële waarde met<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening, is<br />
gebaseerd op een verandering van 1% in de reële waarde.<br />
Voor instrumenten van dubieuze tegenpartijen wordt de<br />
gevoeligheid berekend op basis van het scenario van een<br />
verandering van 1% in het aangenomen verhaalpercentage.<br />
Mogelijke impact op de resultatenrekening Mogelijke impact op het eigen vermogen<br />
Financiële activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleindenen<br />
tegen reële waarde met waardeveranderingen in de resultatenrekening 223 223<br />
Gunstig Ongunstig Gunstig Ongunstig<br />
effect effect effect effect<br />
Financiële activa aangehouden voor verkoop beschikbaar 11 11<br />
Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen 239
240<br />
Reële waarde van financiële activa en financiële verplichtingen
Toelichting op de<br />
resultatenrekening<br />
241
Geconsolideerde resultatenrekening<br />
242<br />
Geconsolideerde resultatenrekening<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in afzonderlijk in<br />
Noot de toelichting vermeld (1) de toelichting vermeld (1)<br />
Baten<br />
Rentebaten 34 52.574 56.252 96.045 103.470<br />
Rentelasten 35 ( 48.814 ) ( 51.577 ) ( 93.021 ) ( 99.507 )<br />
Rentemarge 3.760 4.675 3.024 3.963<br />
Commissiebaten 36 1.347 3.073 1.640 3.375<br />
Commissielasten 37 ( 464 ) ( 1.087 ) ( 588 ) ( 1.167 )<br />
Commissiebaten, netto 883 1.986 1.052 2.208<br />
Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerdedeelnemingen<br />
en joint ventures en overige beleggingsbaten 38 152 171 267 281<br />
Gerealiseerde winsten (verliezen) op beleggingen 39 25 61 ( 260 ) ( 278 )<br />
Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 40 223 167 ( 1.591 ) ( 1.483 )<br />
Overige baten 41 298 383 231 321<br />
Totale baten na aftrek van interestlasten 5.341 7.443 2.723 5.012<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen 42 ( 2.744 ) ( 4.250 ) ( 7.164 ) ( 10.052 )<br />
Nettobaten 2.597 3.193 ( 4.441 ) ( 5.040 )<br />
Lasten<br />
Personeelskosten 43 ( 2.357 ) ( 3.064 ) ( 2.569 ) ( 3.373 )<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa 44 ( 334 ) ( 435 ) ( 348 ) ( 458 )<br />
Overige lasten 45 ( 1.695 ) ( 2.226 ) ( 1.800 ) ( 2.361 )<br />
Totale lasten ( 4.386 ) ( 5.725 ) ( 4.717 ) ( 6.192 )<br />
Winst voor belastingen ( 1.789 ) ( 2.532 ) ( 9.158 ) ( 11.232 )<br />
Winstbelastingen 46 1.640 1.822 812 ( 184 )<br />
Nettowinst over de periode ( 149 ) ( 710 ) ( 8.346 ) ( 11.416 )<br />
Nettowinst op beëindigde bedrijfsactiviteiten 47 ( 561 ) ( 12.197 ) ( 9.127 )<br />
Nettowinst (verlies) over de periode ( 710 ) ( 710 ) ( 20.543 ) ( 20.543 )<br />
Nettowinst toewijsbaar aan de minderheidsbelangen ( 45 ) ( 45 ) 13 13<br />
Nettowinst (verlies) toewijsbaar aan de aandeelhouders ( 665 ) ( 665 ) ( 20.556 ) ( 20.556 )<br />
1) De lijnen in de kolommen ‘beëindigde bedrijfsactiviteiten afzonderlijk vermeld’ bevatten geen baten en lasten betreffende beëindigde bedrijfsactiviteiten,<br />
die zijn immers gegroepeerd op de lijn ‘Nettowinst (verlies) op beëindigde bedrijfsactiviteiten’.
34. Rentebaten<br />
De verdeling van de rentebaten per product is per 31 december als volgt:<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Rentebaten<br />
Rentebaten op kasequivalenten 198 235 941 1.125<br />
Rentebaten uit vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 488 575 4.811 5.509<br />
Rentebaten op beleggingen 2.947 2.986 4.758 5.061<br />
Rentebaten op beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 298 298<br />
Rentebaten uit vorderingen op klanten 6.142 7.213 9.512 11.893<br />
Rentebaten uit derivaten aangehouden voor handelsdoeleinden 41.775 44.199 73.938 77.730<br />
Overige rentebaten 726 746 2.085 2.152<br />
Totaal rentebaten 52.574 56.252 96.045 103.470<br />
De interest op leningen die een bijzondere waardevermindering hebben ondergaan, bedroeg in 2009 EUR 168 miljoen (2008:<br />
EUR 135 miljoen). Omwille van technische redenen is het niet mogelijk om de interest op beleggingen met bijzondere<br />
waardeverminderingen afzonderlijk te tonen.<br />
Rentebaten 243
35. Rentelasten<br />
De onderstaande tabel toont de rentelasten naar product voor het boekjaar per 31 december.<br />
244<br />
Rentelasten<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Rentelasten<br />
Rentelasten verschuldigd aan ba<strong>nk</strong>en 817 923 7.067 7.838<br />
Rentelasten verschuldigd aan klanten 2.766 2.901 6.035 7.031<br />
Rentelasten op schuldbewijzen 1.265 1.331 2.267 2.936<br />
Rentelasten op achtergestelde schulden 943 944 1.276 1.276<br />
Rentelasten op overige financieringen 19 32 36 84<br />
Rentelasten op passiva aangehouden voor handelsdoeleinden en derivaten 42.106 44.546 75.256 79.260<br />
Rentelasten op overige schulden 898 900 1.084 1.082<br />
Totaal rentelasten 48.814 51.577 93.021 99.507
36. Commissiebaten<br />
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de commissiebaten per 31 december:<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Commissiebaten<br />
Effectenbedrijf 284 521 321 622<br />
Verzekeringen 296 314 266 278<br />
Vermogensbeheer 172 1.428 347 1.510<br />
Betalingsverkeer 321 375 371 437<br />
Garanties en verbintenissen 158 253 173 288<br />
Overige 116 182 162 240<br />
Totaal commissiebaten 1.347 3.073 1.640 3.375<br />
Commissiebaten 245
37. Commissielasten<br />
De samenstelling van de commissielasten per 31 december is als volgt:<br />
246<br />
Commissielasten<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Commissielasten<br />
Effectenbedrijf 48 162 73 229<br />
Tussenpersonen 180 186 143 150<br />
Vermogensbeheer 25 458 42 386<br />
Betalingsverkeer 98 104 115 122<br />
Bewaarneming 10 18 11 15<br />
Overige 103 159 204 265<br />
Totaal commissielasten 464 1.087 588 1.167
38. Dividenden, aandeel in het resultaat van<br />
geassocieerde deelnemingen en joint<br />
ventures<br />
De onderstaande tabel geeft een specificatie van de dividenden en de overige beleggingsbaten per 31 december.<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Dividenden en overige beleggingsbaten<br />
Dividenden op aandelen 31 32 146 153<br />
Huurbaten uit vastgoedbelegging<br />
Aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingen -<br />
66 68 74 75<br />
en Joint ventures (noot 18.7) 54 70 46 52<br />
Overige baten op beleggingen 1 1 1 1<br />
Totaal dividenden en overige beleggingsbaten 152 171 267 281<br />
Dividenden, aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingen en joint ventures 247
39. Gerealiseerde winsten en verliezen op<br />
beleggingen<br />
De gerealiseerde winsten en verliezen op beleggingen per 31 december kunnen als volgt worden gespecificeerd:<br />
248<br />
Gerealiseerde winsten en verliezen op beleggingen<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Obligaties ( 37 ) ( 17 ) 209 212<br />
Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen ( 4 ) 1<br />
Aandelen 12 14 ( 788 ) ( 780 )<br />
Vastgoed 8 3 100 102<br />
Dochterondernemingen, geassocieerde deelnemingen en joint ventures 32 46 43 9<br />
Overige 14 14 176 179<br />
Totaal gerealiseerde winsten (verliezen) op beleggingen 25 61 ( 260 ) ( 278 )
40. Overige gerealiseerde en ongerealiseerde<br />
winsten en verliezen<br />
Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen zoals per 31 december verantwoord in de resultatenrekening<br />
hebben betrekking op:<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Activa en verplichtingen aangehouden voor handelsdoeleinden<br />
Activa en verplichtingen tegen reële waarde met waardeveranderingen-<br />
678 683 ( 2.235 ) ( 2.067 )<br />
in de resultatenrekening ( 315 ) ( 361 ) 448 383<br />
Afdekkingsresultaten ( 46 ) ( 46 ) 235 239<br />
Netto resultaat op afdekkingsinstrumenten gewaardeerd op reële waarde<br />
Netto resultaat op afdekkingsinstrumenten gewaardeerd op reële waarde-<br />
45 45 ( 943 ) ( 942 )<br />
(toegekend aan afdekkingsrisico) ( 91 ) ( 91 ) 1.178 1.181<br />
Overige ( 94 ) ( 109 ) ( 39 ) ( 38 )<br />
Totaal overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 223 167 ( 1.591 ) ( 1.483 )<br />
Alle winsten en verliezen die zich voordoen door wijzigingen<br />
in de reële waarde van financiële activa of verplichtingen,<br />
met uitzondering van overlopende rente zoals opgenomen<br />
onder rentebaten en rentelasten, zijn verantwoord onder<br />
‘overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en<br />
verliezen’.<br />
Activa en verplichtingen, met inbegrip van derivaten,<br />
welke voor handelsdoeleinden worden aangehouden,<br />
zijn hoofdzakelijk aangekocht om een winst te<br />
realiseren door middel van kortetermijnfluctuaties in<br />
de prijs of de handelsmarge. De eerste waardering is de<br />
aanschaffingsprijs van het financiële instrument, waarbij<br />
de transactiekosten onmiddellijk worden opgenomen<br />
in de resultatenrekening. Na eerste opname vindt<br />
waardering plaats tegen reële waarde met verwerking van<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening.<br />
Alle veranderingen in de reële waarde van de activa en<br />
verplichtingen met verwerking van waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening worden hierboven verantwoord.<br />
Inbegrepen zijn zowel ongerealiseerde winsten en<br />
verliezen door herwaardering als gerealiseerde winsten en<br />
verliezen bij het verkopen van activa of het voldoen van<br />
verplichtingen.<br />
De resultaten van afdekking bevatten de wijzigingen in<br />
de reële waarde die kan worden toegerekend aan het<br />
afgedekte risico; in de meeste gevallen het renterisico van<br />
afgedekte activa en verplichtingen en de wijzigingen in<br />
de reële waarde van de afdekkingsinstrumenten. In 2009<br />
bedraagt de nettowinst van de activa met verwerking van<br />
waardeveranderingen in de resultatenrekening EUR 50<br />
miljoen (in 2008: nettoverlies van EUR 658 miljoen). Voor<br />
verplichtingen met verwerking van waardeveranderingen<br />
in de resultatenrekening bedraagt het nettoverlies in<br />
2009 EUR 411 miljoen (in 2008: nettowinst van EUR 1.041<br />
miljoen).<br />
Bij een reële-waardeafdekking van het renterisico van<br />
een portefeuille van financiële activa of financiële<br />
verplichtingen (macro hedging) geldt dat het initiële<br />
verschil tussen de reële waarde en de boekwaarde van de<br />
afgedekte posities bij het toewijzen van de afdekkingsrelatie<br />
wordt geamo<strong>rtis</strong>eerd over de resterende looptijd van de<br />
afgedekte posities. Deze bedragen zijn in bovenstaande<br />
tabel opgenomen onder ‘afdekkingsresultaten’.<br />
Vanaf 12 mei 2009 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> haar methode<br />
voor het toetsen van de effectiviteit van hedge<br />
accounting geharmoniseerd met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Een aantal<br />
hedgerelaties werd op die datum beëindigd, terwijl er<br />
nieuwe hedgerelaties werden opgezet. Het effect van de<br />
harmonisering van methodologie is tweeledig:<br />
• het aanpassen van de reële waarde van de afgedekte<br />
posten in de oude hedgerelaties werd stopgezet.<br />
• een nieuw startverschil deed zich voor tussen de<br />
reële waarde en de boekwaarde van de afgedekte<br />
posten op het moment waarop de nieuwe hedgerelatie<br />
werd aangegaan. Dit verschil wordt tezamen met<br />
het startverschil van de oude hedgerelatie met<br />
terugwerkende kracht geamo<strong>rtis</strong>eerd over de resterende<br />
looptijd van de afgedekte posten en worden verantwoord<br />
op de regel ‘Netto resultaat op afdekkingsinstrumenten<br />
gewaardeerd op reële waarde’; zie bovenstaande tabel.<br />
Overige gerealiseerde en ongerealiseerde winsten en verliezen 249
41. Overige baten<br />
De overige baten per 31 december bestaan uit de volgende componenten:<br />
250<br />
Overige baten<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Overige baten<br />
Operationele-lease baten 83 90 73 79<br />
Overige 215 293 158 242<br />
Totaal overige baten 298 383 231 321
42. Wijzigingen in de bijzondere<br />
waardeverminderingen<br />
De Wijzigingen in bijzondere waardeverminderingen per 31 december kunnen als volgt worden gespecificeerd:<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Wijzigingen in bijzondere waardeverminderingen op:<br />
Geldmiddelen en kasequivalenten 3 2 113 204<br />
Vorderingen op ba<strong>nk</strong>en 77 111 99 104<br />
Vorderingen op klanten 2.188 2.864 534 1.061<br />
Verbintenissen tot kredietverstrekking - klanten 109 156 118 290<br />
Beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen 273 273<br />
Beleggingen in obligaties ( 302 ) ( 290 ) 5.398 6.052<br />
Beleggingen in aandelen en overige beleggingen 64 64 108 97<br />
Vastgoedbeleggingen 10 10 6 6<br />
Beleggingen in geassocieerde deelnemingen en joint ventures 22 112 20<br />
Overige vorderingen 10 14 15 17<br />
Materiële vaste activa 63 63 44 45<br />
Goodwill en overige immateriële vaste activa 86 391 703 2.132<br />
Overlopende rente en overige activa 141 480 26 24<br />
Totaal wijzigingen in bijzondere waardeverminderingen 2.744 4.250 7.164 10.052<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> past een tweestappenaanpak toe bij het proces<br />
om financiële instrumenten te toetsen op bijzondere<br />
waardeverminderingen. Eerst wordt er een beoordeling<br />
gedaan of er objectieve aanwijzingen zijn dat een financieel<br />
actief een bijzondere waardevermindering dient te<br />
ondergaan, gevolgd door de opname en waardering van het<br />
bijzondere waardeverminderingsverlies. De beoordeling van<br />
de objectieve aanwijzingen zijn gebaseerd op waarneembare<br />
gegevens (‘triggers’) met betrekking tot verliesgevende<br />
gebeurtenissen. Bijzondere waardeverminderingen worden<br />
berekend als het verschil tussen de boekwaarde van het<br />
financieel actief en de contante waarde van geschatte<br />
toekomstige kasstromen.<br />
De bijzondere waardeverminderingsverliezen op de<br />
beleggingen in obligaties in 2008 hebben hoofdzakelijk<br />
betrekking op de gestructureerde kredietinstrumenten en<br />
vooral op de hypotheekgerelateerde activa in de Verenigde<br />
Staten. De verkoop van een deel van de gestructureerde<br />
kredietinstrumentenportefeuille (Portefeuille OUT) aan<br />
Royal Park Investments SA/NV (RPI) heeft geleid tot<br />
een daling van de bijzondere waardeverminderingen in<br />
2009. Wijzigingen in boekhoudkundige schattingen en<br />
waarderingen hebben ook bijgedragen tot de daling van het<br />
niveau van bijzondere waardeverminderingen in 2009.<br />
De kredietexposure van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> inzake<br />
gestructureerde kredietinstrumenten en de toegepaste<br />
waarderingsmethoden zijn nader toegelicht in noot 18.4<br />
‘Gestructureerde kredietinstrumenten’. De lijn ‘beleggingen<br />
in obligaties’ bevat een terugname van een bijzonder<br />
waardeverminderingsverlies van EUR 397 miljoen op de<br />
gestructureerde kredietinstrumenten (2008: EUR 5.891<br />
miljoen).<br />
De belangrijke stijging van bijzondere<br />
waardeverminderingsverliezen op vorderingen op klanten<br />
in 2009 is hoofdzakelijk toe te wijzen aan de globale<br />
kredietverslechtering van commerciële leningen.<br />
De totale wijzigingen in bijzondere waardeverminderingen<br />
(inclusief beëindigde bedrijfsactiviteiten) in 2009<br />
met betrekking tot geldmiddelen en kasequivalenten,<br />
vorderingen op ba<strong>nk</strong>en, vorderingen op klanten,<br />
verbintenissen tot kredietverstrekking (klanten),<br />
beleggingen geherclassificeerd als leningen en vorderingen,<br />
beleggingen in obligaties bedroegen EUR 3.116 miljoen<br />
en bevatte EUR 2.034 miljoen aan specifieke bijzondere<br />
waardeverminderingen en EUR 1.082 miljoen aan<br />
collectieve bijzondere waardeverminderingen.<br />
Wijzigingen in de bijzondere waardeverminderingen 251
43. Personeelskosten<br />
De personeelskosten zijn per 31 december als volgt te specificeren:<br />
252<br />
Personeelskosten<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Personeelskosten<br />
Salarissen 1.595 2.130 1.702 2.369<br />
Sociale lasten 385 467 397 498<br />
Pensioe<strong>nk</strong>osten met betrekking tot pensioenplannen met vaste toezeggigen 90 116 129 132<br />
Lasten pensioenregelingen op basis van beschikbare premies 25 50 25 56<br />
Op aandelen gebaseerde beloning 1 2 6 7<br />
Overige 261 299 310 311<br />
Totaal personeelskosten 2.357 3.064 2.569 3.373<br />
De kosten van niet-monetaire voordelen zoals medische<br />
kosten, ontslagvergoedingen en herstructureringskosten<br />
zijn opgenomen in de post ‘overige’.<br />
Noot 9 geeft nadere informatie over vergoedingen na<br />
uitdiensttreding, andere langetermijnpersoneelsvoordelen<br />
en ontslagvergoedingen, met inbegrip van pensioenlasten<br />
inzake pensioenregelingen op basis van vaste toezeggingen<br />
en pensioenregelingen op basis van beschikbare premies.
44. Afschrijving van materiële en immateriële<br />
vaste activa<br />
De afschrijving van materiële en immateriële vaste activa per 31 december kan als volgt worden gespecificeerd:<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Afschrijving van materiële vaste activa<br />
Gebouwen voor eigen gebruik 99 100 92 93<br />
Verbeteringen aan gehuurde objecten 42 54 36 50<br />
Vastgoedbeleggingen 22 23 24 24<br />
Bedrijfsmiddelen<br />
Afschrijving van immateriële vaste activa<br />
115 144 124 151<br />
Gekochte software 27 44 32 51<br />
Zelf ontwikkelde software 3 4 10 11<br />
Overige immateriële vaste activa 26 66 30 78<br />
Totaal afschrijving van materiële en immateriële vaste activa 334 435 348 458<br />
Afschrijving van materiële en immateriële vaste activa 253
45. Overige lasten<br />
De overige lasten kunnen per 31 december als volgt worden gespecificeerd:<br />
254<br />
Overige lasten<br />
2009 2009 2008 2008<br />
beëindigde beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
afzonderlijk in de afzonderlijk in de<br />
toelichting vermeld toelichting vermeld<br />
Overige lasten<br />
Lasten op operationele lease en gerelateerde lasten 125 225 130 213<br />
Huurlasten en overige directe kosten uit hoofde van vastgoedbeleggingen 2 2 2 2<br />
Advieskosten 169 220 221 330<br />
Marketing en public relations 96 119 124 146<br />
IT-kosten 329 421 388 502<br />
Overige beleggingslasten 1 1 1 1<br />
Onderhouds- en reparatiekosten 77 89 82 94<br />
Overige 896 1.149 852 1.073<br />
Totaal overige lasten 1.695 2.226 1.800 2.361<br />
Onder ‘overige’ is onder meer begrepen: reis- en verblijfkosten, post en telefonie, uitzendkrachten en opleidingskosten van<br />
het personeel.
46. Winstbelastingen<br />
De details van de actuele en uitgestelde belastinglasten per 31 december zijn hieronder weergegeven.<br />
2009 2008<br />
Belasting over het boekjaar 234 223<br />
Aanpassing belastingen voorgaande jaren ( 22 ) ( 7 )<br />
Voorheen niet erkende belastingverliezen, belastingfaciliteiten en overige tijdelijke -<br />
verschillen die uitgestelde winstbelastingen vermeerderen (verminderen) ( 2 ) ( 2 )<br />
Totaal actuele belastinglast 210 214<br />
Uitgestelde belastingen van het boekjaar ( 884 ) ( 2.592 )<br />
Invloed belastingtariefwijzigingen op uitgestelde belastingen<br />
Uitgestelde belastingen voortvloeiend uit de afschrijving of de terugname van-<br />
( 1 ) 3<br />
een afschrijving van een uitgestelde belastingvordering<br />
Voorheen niet erkende belastingverliezen, belastingfaciliteiten-<br />
( 1.044 ) 2.548<br />
en overige tijdelijke verschillen die uitgestelde winstbelastingen verminderen ( 102 ) 11<br />
Totaal uitgestelde belastinglasten ( 2.031 ) ( 30 )<br />
Belastinglasten (-baten) met betrekking tot wijzigingen in de grondslagen voor<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving en fouten opgenomen in de resultatenrekening<br />
Totaal belastingen inclusief activa aangehouden voor verkoop ( 1.822 ) 184<br />
Minus: geclassificeerd als activa aangehouden voor verkoop ( 182 ) 996<br />
Totaal belastingen exclusief activa aangehouden voor verkoop ( 1.640 ) ( 812 )<br />
Hieronder is een reconciliatie van de verwachte winstbelastingen met de werkelijke winstbelastingen.<br />
2009 2008<br />
Winst voor belastingen ( 2.532 ) ( 11.232 )<br />
Van toepassing zijnde belastingpercentage 33,99% 33,99%<br />
Verwachte winstbelastingen ( 861 ) ( 3.818 )<br />
Verhoging (verlaging) van belastingen door:<br />
Belastingvrije baten en niet - aftrekbare kosten 52 369<br />
Aandeel in het resultaat van geassocieerde deelnemingen en joint ventures ( 15 ) 87<br />
Niet-aftrekbare lasten 17 746<br />
Voorheen niet erkende belastingverliezen en tijdelijke verschillen ( 86 ) 11<br />
Afschrijving en terugname van afschrijving van uitgestelde belastingvorderingen ( 1.045 ) 2.548<br />
Invloed van wijziging belastingtarief op tijdelijke verschillen ( 1 ) 3<br />
Invloed van afwijkende buitenlandse belastingtarieven ( 6 ) 223<br />
Aanpassingen voor verschuldigde belastingen van voorgaande boekjaren ( 22 ) ( 7 )<br />
Overige 145 22<br />
Werkelijke winstbelastingen ( 1.822 ) 184<br />
Winstbelastingen 255
256<br />
47. Nettoresultaat van beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten<br />
Het resultaat met betrekking tot de vaste activa aangehouden voor verkoop en verplichtingen<br />
met betrekking tot vaste activa aangehouden voor verkoop wordt in de resultatenrekening<br />
verantwoord onder beëindigde bedrijfsactiviteiten. Het resultaat op de verkopen die hebben<br />
plaatsgevonden tijdens het afgelopen jaar worden in de resultatenrekening ook verantwoord<br />
onder ‘nettowinst (verlies) op beëindigde bedrijfsactiviteiten’. Dit resultaat kan als volgt verder<br />
worden uitgesplitst.<br />
Nettoresultaat van beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Netto resultaat Netto resultaat<br />
van beëindigde van beëindigde<br />
bedrijfsactiviteiten bedrijfsactiviteiten<br />
Transacties met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Azië ( 23 ) 113<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Noord Amerika ( 537 ) ( 2.130 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> UK 168 ( 388 )<br />
Asset Management 10 ( 960 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Fra<strong>nk</strong>rijk ( 71 ) 206<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Italië ( 55 ) 130<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland 49<br />
Transacties met niet-verbonden partijen<br />
Niet-kern Asset Management entiteiten ( 27 ) ( 736 )<br />
Overige entiteiten ( 10 ) ( 10 )<br />
Totaal verkocht in 2009 ( 16 ) ( 79 )<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding) ( 8.391 )<br />
Totaal netto resultaat van beëindigde bedrijfsactiviteiten ( 561 ) ( 12.197 )<br />
De vergelijkende cijfers voor 2008 bevatten het resultaat van de beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
met betrekking tot Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding) – FBN(H). Op de datum van de afsplitsing kon<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> niet alle informatie verkrijgen, of niet zonder buitensporige kosten en inspanningen,<br />
die nodig is voor het bepalen van de winst of verlies na belastingen van FBN(H) op 3 oktober 2008,<br />
de datum waarop de controle van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> over FBN(H) werd beëindigd. Daarnaast was het niet<br />
mogelijk om de informatie te verkrijgen om de kasstromen van de beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
te specificeren in het geconsolideerde kasstroomoverzicht. Het totale nettoverlies van EUR<br />
8.391 miljoen van de beëindigde bedrijfsactiviteiten betreffende FBN(H) voor 2008 werd echter<br />
niet beïnvloed door het gebrek aan informatie zoals hiervoor vermeld. Meer details over deze<br />
transactie is beschikbaar in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2008 van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.
Toelichting op<br />
transacties buiten<br />
de balans<br />
257
258<br />
Verbintenissen en garanties<br />
48. Verbintenissen en garanties<br />
Tot de verbintenissen en garanties worden accepten, verbintenissen tot kredietverstrekking,<br />
documentaire kredieten (accreditieven), borgstellingen en financiële garanties gerekend. Het<br />
potentiële kredietverlies dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> kan lijden indien de tegenpartij haar verplichtingen niet<br />
nakomt, bestaat uit de contractuele notionele bedragen van die instrumenten. Commissies uit<br />
hoofde van deze activiteiten worden in de resultatenrekening verantwoord op het moment dat de<br />
dienst wordt verleend.<br />
Accepten worden door klanten gebruikt om betalingen te verrichten voor handelsgoederen die<br />
worden verkocht via import/exporttransacties.<br />
Verbintenissen tot kredietverstrekking betreffen toezeggingen om aan een klant krediet<br />
te verstrekken zolang de in de overee<strong>nk</strong>omst vastgelegde voorwaarden niet worden<br />
geschonden. De overee<strong>nk</strong>omsten hebben in het algemeen een vaste vervaldatum of een andere<br />
beëindigingsclausule. De spreiding van de verbintenissen tot kredietverstrekking naar geografisch<br />
gebied en tegenpartij is vergelijkbaar met de spreiding van uitstaande kredieten. In de meeste<br />
gevallen zijn de verbintenissen ongedekt. Indien nodig kan onderpand worden gevraagd.<br />
Documentaire kredieten (accreditieven) worden gebruikt als garantie dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een betaling<br />
aan derden zal verrichten in het kader van een binnen of buitenlandse handelstransactie van<br />
een klant of als garantie dat een klant zijn verplichting jegens een derde zal nakomen. Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> beoordeelt de kredietwaardigheid van elke klant op individuele basis. De waarde van het<br />
onderpand is gebaseerd op de beoordeling van de kredietwaardigheid van de tegenpartij. Het<br />
onderpand kan bestaan uit de gefinancierde goederen of gelddeposito’s. De meeste documentaire<br />
kredieten worden opgenomen, in veel gevallen echter gevolgd door onmiddellijke betaling.<br />
Borgstellingen en garanties dienen als garantie voor het nakomen van een verplichting van<br />
een klant. Het kredietrisico waarmee de afgifte van deze waarborgen gepaard gaat, is in wezen<br />
gelijk aan het risico dat verbonden is aan het verstrekken van kredietfaciliteiten aan klanten.<br />
Borgstellingen en garanties kunnen worden afgegeven zonder dat er zekerheden worden verlangd.<br />
De niet in de balans opgenomen verbintenissen tot kredietverstrekking zijn als volgt<br />
samengesteld:<br />
2009 2008<br />
Verbintenissen tot verlening van kredieten<br />
Kredietverplichtingen 515 1.018<br />
Leningen aan overheid en publieke sector 2.176 2.289<br />
Hypothecaire leningen 2.095 1.660<br />
Leningen aan particulieren 3.100 3.138<br />
Leningen aan ondernemingen 47.614 54.901<br />
Overige 5.668 7.313<br />
Totaal beschikbaar op toegestane kredietlimieten 61.168 70.319<br />
Verbintenissen tot kredietverstrekking<br />
Garanties en beschikbare kredietbrieven 16.406 18.763<br />
Handelskredietbrieven 201 282<br />
Documentaire kredieten 5.725 5.369<br />
Totaal andere verbintenissen tot kredietverstrekking 22.332 24.414<br />
Totaal buiten balans kredietverplichtingen 83.500 94.733
Van deze verplichtingen heeft circa EUR 22.538 miljoen een looptijd van meer dan een jaar (2008:<br />
EUR 24.914 miljoen). De liquiditeitsvereisten voor beroepen op afgegeven garanties en toegezegde<br />
kredieten zijn aanzienlijk lager dan de contractueel uitstaande bedragen, aangezien veel van deze<br />
toezeggingen vervallen of aflopen zonder dat hierop een beroep wordt gedaan.<br />
De volgende tabel geeft de bijzondere waardeverminderingen weer op krediettoezeggingen per 31<br />
december.<br />
2009 2009 2008<br />
exclusief inclusief<br />
beëindigde bedrijfsactiviteiten beëindigde bedrijfsactiviteiten<br />
Specifieke bijzondere waardeverminderingen 361 385 695<br />
Collectieve bijzondere waardeverminderingen 73 106 78<br />
Totaal bijzondere waardeverminderingen 434 491 773<br />
In juni 1999 gaf Fo<strong>rtis</strong> Capital Company Limited, een dochter van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding)<br />
N.V., niet-cumulatieve preferente aandelen uit voor een totaalbedrag van EUR 650 miljoen.<br />
Deze preferente aandelen zijn gegarandeerd door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, Fo<strong>rtis</strong> SA/NV en Fo<strong>rtis</strong> NV. In<br />
2004 werd een schijf van EUR 200 miljoen terugbetaald. In 2009 werd een bedrag van EUR<br />
362 miljoen contant afgelost, waardoor het openstaande saldo nog EUR 88 miljoen bedraagt.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV is met betrekking tot deze aandelen tegenover de<br />
Belgische Commissie voor het Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en Assurantiewezen de volgende verplichting<br />
aangegaan: Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> mag geen dividend uitkeren tenzij de beschikbare rese<strong>rve</strong>s toereikend<br />
zijn om te voldoen aan alle verplichtingen die voortkomen uit de hierboven genoemde uitgifte<br />
van niet-cumulatieve preferente aandelen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> moet deze toezegging vermelden in het<br />
jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Daarnaast moet Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> overleg plegen met de Commissie voor<br />
het Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en Assurantiewezen alvorens over te gaan tot het voorstellen van een<br />
dividenduitkering. Daarbij moet worden aangetoond dat de beschikbare rese<strong>rve</strong>s voldoende zijn en<br />
de solvabiliteitsratio, berekend op basis van het vermogen en de rese<strong>rve</strong>s van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in enge<br />
zin, voldoet aan het vereiste minimum van 5%.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding), Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV, Fo<strong>rtis</strong> SA/NV en Fo<strong>rtis</strong> N.V. hebben op 7<br />
december 2007 een Verplicht Converteerbare Obligatielening (‘MCS’) uitgegeven ten bedrage van<br />
EUR 2 miljard. De obligaties hebben een nominale waarde van elk EUR 250.000. De coupons zijn<br />
per halfjaar achteraf betaalbaar tegen een rentevoet van 8,75% per jaar. De MCS wordt geboekt op<br />
de balans van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding).<br />
De MCS wordt door de toezichthouder beschouwd als onderdeel van het Tier-1 vermogen van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding). De MCS vormt een ongedekte en achtergestelde obligatie<br />
hoofdelijk en solidair van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding), Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV, Fo<strong>rtis</strong> SA/NV<br />
en Fo<strong>rtis</strong> N.V. De MCS zijn achtergesteld bij alle overige leningen, achtergestelde leningen en<br />
preferente aandelen, maar hebben voorrang ten opzichte van gewone aandelen.<br />
De MCS wordt verplicht geconverteerd op 7 december 2010 in een aantal Fo<strong>rtis</strong> aandelen dat op<br />
basis van het prospectus wordt bepaald. De emittenten en de houders hebben de mogelijkheid om<br />
de MCS vóór de einddatum te converteren in aandelen van Fo<strong>rtis</strong> in de gevallen zoals bepaald in<br />
het prospectus en mits voldaan is aan de specifieke voorwaarden.<br />
Verbintenissen en garanties 259
260<br />
Voorwaardelijke activa en verplichtingen<br />
49. Voorwaardelijke activa en<br />
verplichtingen<br />
Juridische procedures<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (en haar geconsolideerde dochterondernemingen) is gedaagde met betrekking tot<br />
een aantal claims, geschillen en rechtszaken in België en een aantal buitenlandse jurisdicties die<br />
een gevolg zijn van de normale bedrijfsuitoefening van het ba<strong>nk</strong>bedrijf en die verband houden<br />
met onder meer de activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als kredietverstrekker, werkgever, belegger en<br />
belastingbetaler.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> neemt hiervoor voorzieningen op indien het management, na overleg met de juridisch<br />
adviseurs, het waarschijnlijk acht dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een vergoeding dient te betalen en deze<br />
vergoeding redelijkerwijs geschat kan worden.<br />
Hoewel het vaak niet mogelijk is de uiteindelijke uitkomst van alle lopende of dreigende juridische<br />
en door toezichthouders ingestelde procedures te voorspellen of te bepalen, is het management,<br />
na beraadslaging op basis van ingewonnen professioneel advies, van mening dat deze claims<br />
en juridische procedures tegen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (en haar geconsolideerde dochterondernemingen)<br />
waarmee het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bekend is (en waarvoor, in overeenstemming met de<br />
hiervoor vermelde richtlijn, geen voorziening is gevormd) elke grond missen, hiertegen met succes<br />
verweer kan worden gevoerd of de uitkomst hiervan naar verwachting niet zal resulteren in een<br />
significant verlies in de geconsolideerde jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Deze juridische procedures betreffen onder meer:<br />
• In Nederland is Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> betrokken bij een aantal juridische procedures met betrekking<br />
tot een aantal (aandelenlease-) producten van Groeivermogen, een dochteronderneming van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investments, dat weer een dochteronderneming van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is, die individueel dan<br />
wel door consumentenorganisaties tegen bepaalde werkmaatschappijen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn<br />
aangespannen. De claims zijn gebaseerd op één of meer van de volgende beschuldigingen:<br />
overtreding van de zorgplicht, het ontbreken van een tweede handtekening dan wel het<br />
ontbreken van een vergunning voor het verkopen van de betreffende producten. De beoordeling<br />
van het huidige juridische risico met betrekking tot deze zaken geeft geen aanleiding tot het<br />
treffen van belangrijke voorzieningen binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
• Fo<strong>rtis</strong> Securities LLC en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn betrokken bij een juridische procedure voor het gerecht<br />
van de Staat New York. In deze zaak, met een claim van USD 175 miljoen, voert de aa<strong>nk</strong>lager<br />
onder andere vorderingen aan met betrekking tot contractbreuk, misleidende inmenging in<br />
contracten en frauduleus gecreëerde verwachtingen en eist een schadevergoeding voor het<br />
verzuimen om een warehouse-faciliteit te waarborgen. Fo<strong>rtis</strong> Securities LLC en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
betwisten deze eis die geen aanleiding vormt voor bijkomende provisies per 31 december 2009.<br />
• Voorts hebben, na de herstructurering van Fo<strong>rtis</strong> (dat verwijst naar zowel Fo<strong>rtis</strong><br />
SA/NV als Fo<strong>rtis</strong> NV) eind september en begin oktober 2008, diverse groepen die<br />
minderheidsaandeelhouders vertegenwoordigen, juridische stappen ondernomen (of daarmee<br />
gedreigd) tegen verschillende entiteiten van de voormalige Fo<strong>rtis</strong> Groep en/of bepaalde leden<br />
van de Raad van Bestuur en het management. Deze betreffen onder andere:<br />
- Tegen onder meer Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en een voormalig bestuurslid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is bij<br />
het US District Court van het Southern District of New York een collectieve eis voor<br />
schadevergoeding ingediend op grond van vermeende effectenfraude gedurende de periode<br />
17 september 2007 - 14 oktober 2008. Deze eis is afgewezen middels een uitspraak van 18<br />
februari 2010 waartegen de eiser in beroep gegaan is.
- Op 27 april 2009 is voorts een dagvaarding betekend aan onder meer de Nederlandse<br />
Staat, Fo<strong>rtis</strong> N.V., Fo<strong>rtis</strong> SA/NV, Fo<strong>rtis</strong> Insurance N.V., Fo<strong>rtis</strong> Insurance International N.V. en<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> door VEB (Vereniging van Effectenbezitters) en Deminor International CVBA. De<br />
eisers baseren hun vordering voor de rechtba<strong>nk</strong> van Amsterdam op onrechtmatige daad<br />
(dwz. de Staat heeft onrechtmatig gehandeld tegenover de twee vennootschappen Fo<strong>rtis</strong><br />
N.V. en Fo<strong>rtis</strong> SA/NV alsook tegenover Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, door de verkoop van de Nederlandse<br />
ba<strong>nk</strong>- en verzekeringsactiviteiten aan de Staat op 3 oktober 2008 af te dwingen). De<br />
eisers vorderen dat de rechtba<strong>nk</strong> verklaart voor recht dat (i) de Nederlandse Staat bij<br />
de verkoop misbruik heeft gemaakt van de omstandigheden en aldus onrechtmatig heeft<br />
gehandeld, (ii) de Staat onrechtmatig handelde tegenover de toenmalige aandeelhouders,<br />
(iii) de Staat schadevergoeding verschuldigd is aan die aandeelhouders, (iv) subsidiair,<br />
indien de vorderingen onder (i) en (ii) worden afgewezen, aan Fo<strong>rtis</strong> N.V. en Fo<strong>rtis</strong> SA/<br />
NV de verplichting op te leggen om rechtsmaatregelen tegen de Staat te nemen teneinde<br />
schadevergoeding te bekomen vanaf zes maand na betekening van het vonnis.<br />
Hoewel niet kan worden uitgesloten dat deze eisen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> daadwerkelijk leiden tot de<br />
betaling van schadevergoeding, wordt op grond van een inschatting van de huidige situatie op<br />
31 december 2009 de kans hierop zeer gering geacht.<br />
Er lopen nog andere procedures en onderzoeken met betrekking tot de herstructurering van de<br />
Fo<strong>rtis</strong> groep maar Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is hierbij op dit moment geen partij. Het kan evenwel niet worden<br />
uitgesloten dat de uitkomst van deze procedures en/of onderzoeken ook gevolgen geeft voor Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong>. Het kan niet worden uitgesloten dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, als een voormalig lid van de Fo<strong>rtis</strong> groep,<br />
bij andere procedures betrokken raakt. Het is niet mogelijk om de uiteindelijke uitkomst van<br />
dergelijke procedures of de mogelijke gevolgen hiervan voor de geconsolideerde jaarrekening van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> te voorspellen of te bepalen.<br />
Evenals veel andere ondernemingen die actief zijn op het gebied van ba<strong>nk</strong>diensten,<br />
beleggen, beleggingsfondsen en effectenhandel, heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (en haar geconsolideerde<br />
dochterondernemingen) van toezichthouders, overheidsinstanties of zelfregulerende instanties<br />
verzoeken gekregen om informatie of zal zij deze verzoeken mogelijk krijgen. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
reageert op dergelijke verzoeken en werkt samen met de betreffende toezichthouders en andere<br />
partijen om een oplossing te vinden voor eventuele kwesties. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is van mening dat<br />
de vastgestelde kwesties geen materieel of systemisch probleem vormen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> of<br />
bedrijfsonderdelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
Overige voorwaardelijke activa en verplichtingen<br />
Na de verkoop en afsplitsing van FBN(H) van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> conform de verkoopoveree<strong>nk</strong>omst van 3<br />
oktober 2008 werd een splitsingsoveree<strong>nk</strong>omst tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en FBN(H) getekend op 30 maart<br />
2009.<br />
Onderhandelingen over sommige resterende wederzijdse blootstellingen zijn nog gaande, alsook<br />
over sommige belangrijke financierings- en risico-aspecten, met inbegrip van buiten-balans<br />
instrumenten, de beëindiging van een verzekeringspolis voor dewelke vorderingen, indien ze betaald<br />
zouden moeten worden, ten koste zullen zijn van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV, het beëindigen van bepaalde<br />
diensten en bepaalde Nederlandse securitisatie-instrumenten.<br />
Voorwaardelijke activa en verplichtingen 261
262<br />
Lease-overee<strong>nk</strong>omsten<br />
50. Lease-overee<strong>nk</strong>omsten<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is lease-overee<strong>nk</strong>omsten aangegaan voor het verkrijgen van kantoorruimte,<br />
kantoorapparatuur en voertuigen. Hieronder volgen gegevens over de toekomstige verplichtingen<br />
uit hoofde van niet opzegbare operationele lease overee<strong>nk</strong>omsten per 31 december.<br />
2009 2008<br />
Tot 3 maanden 5 5<br />
3 maanden tot 1 jaar 14 11<br />
1 jaar tot 5 jaar 61 51<br />
Meer dan 5 jaar 103 152<br />
Totaal 183 219<br />
<strong>Ja</strong>arlijkse huurlasten:<br />
Leasebetalingen 167 194
51. Vermogen onder beheer<br />
Vermogen onder beheer heeft zowel betrekking op beleggingen voor eigen rekening als op voor<br />
klanten beheerd vermogen. Onder voor ‘Klanten beheerd vermogen’ worden de beleggingen voor<br />
klanten, particulier dan wel institutioneel, verantwoord waar Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een beheers- of een<br />
adviescommissie voor ontvangt. Discretionair vermogen (vermogen dat actief beheerd wordt door<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>) alsook adviserend vermogen is inbegrepen in het voor klanten beheerd vermogen.<br />
De lijn ‘eliminaties’ in de verschillende tabellen heeft betrekking op het voor klanten beheerd<br />
vermogen, dat geïnvesteerd is in door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beheerde beleggingsfondsen, die anders dubbel<br />
zouden worden geteld.<br />
De volgende tabel geeft een overzicht van het Vermogen onder beheer naar beleggingstype en<br />
herkomst.<br />
31 december 2009 31 december 2008<br />
Beleggingen voor eigen rekening:<br />
- Obligaties 90.258 105.605<br />
- Aandelen 1.694 2.001<br />
- Vastgoed 693 672<br />
- Overige 2.759 703<br />
Totaal beleggingen voor eigen rekening 95.404 108.981<br />
Voor klanten beheerd vermogen:<br />
- Obligaties 112.250 130.118<br />
- Aandelen 91.746 85.888<br />
- Vastgoed 4.262 280<br />
- Eliminaties ( 5.870 ) ( 7.537 )<br />
Totaal voor klanten beheerd vermogen 202.388 208.749<br />
Totaal vermogen onder beheer 297.792 317.730<br />
De veranderingen in het voor klanten beheerd vermogen per segment zijn als volgt:<br />
Retail Asset Private Merchant Eliminaties Totaal<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Management Ba<strong>nk</strong>ing Ba<strong>nk</strong>ing<br />
Balans per 31 december 2008 3.461 169.660 43.062 103 ( 7.537 ) 208.749<br />
In-/uitstroom ( 292 ) ( 20.673 ) ( 5.463 ) ( 4 ) 2.090 ( 24.342 )<br />
Markt winsten/verliezen 405 15.697 6.818 ( 5 ) ( 419 ) 22.496<br />
Overige 45 ( 4.137 ) ( 419 ) ( 4 ) ( 4.515 )<br />
Balans per 31 december 2009 3.619 160.547 43.998 94 ( 5.870 ) 202.388<br />
De lijn Overige omvat overdrachten tussen segmenten, het effect van acquisities en<br />
desinvesteringen en omrekeningsverschillen.<br />
Vermogen onder beheer 263
264<br />
Vermogen onder beheer
Overige informatie<br />
met betrekking tot de<br />
geconsolideerde cijfers<br />
265
266<br />
Gebeurtenissen na de ve<strong>rsla</strong>gperiode<br />
Gebeurtenissen na de ve<strong>rsla</strong>gperiode<br />
Er hebben geen materiële gebeurtenissen plaatsgevonden sinds de balansdatum die aanpassingen<br />
vereisen aan de geconsolideerde jaarrekening per 31 december 2009.<br />
In 2010 zullen, als onderdeel van het globale integratieproject tussen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>,<br />
andere integratieverrichtingen dan deze vermeld in noot 4 van de geconsolideerde jaarrekening<br />
overwogen worden.<br />
In uitvoering van het industrieel plan, dat op 25 november 2009 door de Raad van Bestuur van<br />
BGL is goedgekeurd, is BGL op 25 februari 2010 de enige aandeelhouder geworden van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Luxemburg.<br />
Onder andere de lease activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Lease groep zullen in <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease groep<br />
geïntegreerd worden.<br />
Op 1 maart 2010 hebben de aandeelhouders van Postba<strong>nk</strong> Ireland Limited (An Post en BGL)<br />
besloten om de Postba<strong>nk</strong> joint venture verder te zetten tot ten laatste eind 2010. Als gevolg van<br />
deze beslissing werd de Postba<strong>nk</strong> opgedragen een plan op te stellen voor een vakkundige en<br />
vlotte afbouw van de ba<strong>nk</strong> tegen het einde van het jaar. De financiële toezichthouder is op de<br />
hoogte gesteld van de beslissing van de aandeelhouders.
Consolidatiekring<br />
Criteria voor de integrale consolidatie,<br />
voor de opneming volgens de<br />
vermogensmutatiemethode en de gevallen<br />
waarin van deze criteria wordt afgeweken.<br />
De geconsolideerde jaarrekening wordt opgesteld volgens de bepalingen van het koni<strong>nk</strong>lijk<br />
besluit van 23 september 1992 op de niet-geconsolideerde en geconsolideerde jaarrekening van<br />
de kredietinstellingen, gewijzigd door het koni<strong>nk</strong>lijk besluit van 5 december 2004. Dit besluit<br />
bepaalt dat, voor vennootschappen waarvan het financiële jaar begint op of na 1 januari 2006,<br />
de geconsolideerde jaarrekeningen moeten opgemaakt worden volgens de bepalingen van de<br />
internationale standaard (IAS/IFRS), zoals bepaald door de Europese Unie.<br />
In de geconsolideerde jaarrekening zijn de jaarrekeningen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en haar<br />
dochterondernemingen begrepen. Dochterondernemingen zijn die ondernemingen waarin Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong>, direct of indirect, het financiële en operationele beleid kan sturen teneinde voordelen uit<br />
deze activiteiten te verwe<strong>rve</strong>n (‘zeggenschap’). Dochterondernemingen worden geconsolideerd<br />
vanaf de datum waarop de effectieve zeggenschap aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> wordt overgedragen en worden<br />
van consolidatie uitgesloten vanaf de datum waarop een einde komt aan die zeggenschap.<br />
De geconsolideerde jaarrekening wordt opgesteld overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van IAS-<br />
27 Geconsolideerde en E<strong>nk</strong>elvoudige jaarrekeningen, IAS-28 Investeringen in Geassocieerde<br />
Ondernemingen, IAS-31 Belangen in Joint Ventures alsook SIC-12 Consolidatie-Special Purpose<br />
Entities (SPE). SPE’s worden geconsolideerd indien de economische werkelijkheid van de realiteit<br />
aangeeft dat Fo<strong>rtis</strong> zeggenschap heeft over de SPE’s.<br />
Belangen in joint ventures worden verantwoord op basis van de proportionele methode. Joint<br />
ventures zijn contractuele afspraken waarbij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en andere partijen een economische<br />
activiteit aangaan waarover zij gezamenlijk en evenredig zeggenschap hebben. Investeringen<br />
in geassocieerde deelnemingen worden verantwoord op basis van ‘equity’-methode. Dit zijn<br />
investeringen waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> invloed van betekenis heeft, maar geen zeggenschap, en over het<br />
algemeen een belang aanhoudt van tussen de 20% en 50% van de stemrechten.<br />
Afwijkingen op deze criteria zijn de volgende:<br />
1 Op basis van artikel 107,2°, koni<strong>nk</strong>lijk besluit van 30 januari 2001, waarbij beperkingen de<br />
effectieve controle, dan wel de aanwending van het vermogen bemoeilijken, worden de<br />
beheersmaatschappijen van vastgoed en vastgoedcertificaten buiten de consolidatie gelaten:<br />
Certificat Etoile, Certifimmo II, Distri-Invest, Finest, Immo Beaulieu, Immo Kolonel Bourgstraat<br />
2 Volgens het IASB Framework-30 en op basis van artikel 107,1°, koni<strong>nk</strong>lijk besluit van<br />
30 januari 2001, rekening houdend met de te verwaarlozen betekenis worden volgende<br />
dochterondernemingen buiten de consolidatie gelaten: A.M.B. – West Africa, Antilope Invest,<br />
ASLK-CGER Services, BPC Developpement, Colfridis Invest, Coppefis, Decom Services Ltd,<br />
Discontokantoor van Turnhout, Dis Globus Malta Ltd, , Elimmo, Fagus, Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Escritorio<br />
de Representacao Ltda, Fo<strong>rtis</strong> Foreign Fund Services AG, Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Arkimedes N.V.,<br />
Fo<strong>rtis</strong> Services Monétiques, Fo<strong>rtis</strong> Trustee (India) Private Ltd, FP Consult (Guernsey), FPIM<br />
Nominees, Generale Branch Nominees Ltd., Geneve Credit & Leasing SA, Geschäftsführungs<br />
GmbH der Generale Ba<strong>nk</strong>, Hewett’s Island CLO VII Ltd, I.D.B.P.International Building Materials<br />
Consolidatiekring 267
268<br />
Consolidatiekring<br />
Retail Organisation, Novy Holding N.V., OB Invest, Packing Invest, Par 3, Parisienne d’Acquisition<br />
Fonçière, Penne International, RNPC Rail, Rothesay, SCI Norlum, Shinnecock CLO II Ltd, Sofistik,<br />
Velleman International, VIA-Zaventem N.V., Von Essen GmbH, Wa Pei Nominees Ltd, The<br />
Strategic Alpha Fund Management Company Limited.<br />
3. Gezien hun gering belang in de geconsolideerde staten worden volgende<br />
dochterondernemingen opgenomen volgens de vermogensmutatiemethode: Belgolaise,<br />
Comptoir Agricole de Wallonie, Credissimo, Credissimo Hainaut, Crédit pour Habitations<br />
Sociales, Demetris, Euro-Fashion Center SCA, Fintrimo, Immolouneuve, Landbouwkantoor<br />
Vlaanderen, Prestibel Left Village, PT ABN AMRO Manajemen Investasi, RFH Ltd<br />
4. Volgende joint ventures worden, rekening houdend met de te verwaarlozen betekenis voor het<br />
getrouw beeld, opgenomen volgens de vermogensmutatiemethode: CF Leasing, ACG Capital<br />
Partner, Postba<strong>nk</strong> Ireland, KIT FIM Holding, Ostara Partners Inc Korea, Ostara Partners, Euro-<br />
Scribe, Marie Lease.<br />
5. Op volgende geassocieerde ondernemingen en joint ventures wordt de<br />
vermogensmutatiemethode niet toegepast, rekening houdend met de te verwaarlozen betekenis<br />
voor het getrouw beeld (artikel 157n van het koni<strong>nk</strong>lijk besluit van 30 januari 2001: A2IA Group,<br />
Alpha Card Merchant Services, Altsys, Antwerps Innovatie Centrum, Arets International, Baby<br />
Gift International, Baekeland Fonds, Banque International Afrique au Niger, Bedrijvencentrum<br />
Zaventem, Brussels I3 Fund, Coöperatieve H2 Equity Partners Fund III U.A., Cronos, Dolnoslaska<br />
Szkola Ba<strong>nk</strong>owa Sp.z.o.o., Etna, Fo<strong>rtis</strong> Agency Limited, Fo<strong>rtis</strong> Asia Limited, Fo<strong>rtis</strong> China<br />
Limited, Fo<strong>rtis</strong> Far East Limited, Fo<strong>rtis</strong> Futures Limited, Fo<strong>rtis</strong> Greater China, Fo<strong>rtis</strong> Group Ltd,<br />
Fo<strong>rtis</strong> Insurance Limited, Fo<strong>rtis</strong> International Limited, Fo<strong>rtis</strong> L Capital, Fo<strong>rtis</strong> Limited, Fo<strong>rtis</strong><br />
Management Limited, Fo<strong>rtis</strong> Services Limited, Gemma Frisius-Fonds K.U. Leuven NV, Gudrun<br />
Xpert, Immo Regenboog, Metropolitan Buildings, Middle East Ba<strong>nk</strong> Kenya Ltd, MIR, Nova Electro<br />
International, Sophis System, Studio 100.<br />
Globaal gezien is het effect van het niet consolideren van immateriële dochterondernemingen niet<br />
materieel in de jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.
B.T.W. BE 403.199.702<br />
Lijst van de volledig in de consolidatie<br />
opgenomen dochterondernemingen<br />
Naam Zetel BTW-nummer of Gehouden<br />
identificatie- aandeel<br />
nummer (%)<br />
3D Güvenlik Sistemleri ve Org. Tic. A.S. Gayrettepe 93,17<br />
ABN AMRO Asset Management (Asia) Ltd Hong Kong 92,33<br />
ABN AMRO Asset Management (Asia) Ltd.<br />
Korea Representative Office<br />
ABN AMRO Asset Management (Asia) Ltd.<br />
Seoul 92,33<br />
Shanghai Representative Office<br />
ABN AMRO Asset Management (Netherlands) B.V.,<br />
Shanghai 92,33<br />
Dubai Representative Office Dubai 92,33<br />
ABN AMRO Asset Management (Singapore) Ltd. Singapore 92,33<br />
ABN AMRO Asset Management Investments (Asia) Limited Grand Cayman 92,33<br />
ABN AMRO Asset Management Real Estate (Asia) George Town 92,33<br />
ABN AMRO Asset Management Real Estate, Korea (Cayman) Grand Cayman 92,33<br />
ABN AMRO Emerging Europe Private Equity (Curaçao) N.V. Curaçao 92,33<br />
ABN AMRO Investment Trust Company Chicago 92,33<br />
Ace Equipment Leasing Sint-Agatha-Berchem BE 440.910.431 50,00<br />
Ace Leasing Sint-Agatha-Berchem BE 435.610.370 50,00<br />
Ace Leasing B.V. s Hertogenbosch 50,00<br />
AFL Lease B.V. Den Bosch 50,00<br />
Agrilease B.V. s-Hertogenbosch 50,00<br />
Alandes B.V. Amsterdam 100,00<br />
Alfred Berg Administration A/S Kopenhagen 92,33<br />
Alfred Berg Asset Management AB Stockholm 92,33<br />
Alfred Berg Asset Management Finland Helsi<strong>nk</strong>i 92,33<br />
Alfred Berg Fonder AB Stockholm 92,33<br />
Alfred Berg Fondsmaeglerselskab A/S Kopenhagen 92,33<br />
Alfred Berg Forvaltning AS Oslo 92,33<br />
Alfred Berg Funds Helsi<strong>nk</strong>i 92,33<br />
Alfred Berg Kapitalförvaltning AB Stockholm 92,33<br />
Alfred Berg Kapitalforvaltning AS Oslo 92,33<br />
Alfred Berg Services AB Stockholm 92,33<br />
Alleray Luxemburg 50,00<br />
Alpha Crédit S.A. Brussel BE 445.781.316 100,00<br />
Argance Luxemburg 50,00<br />
Artemis Asset Management Ltd Edinburgh 100,00<br />
Artemis Fund Managers Limited Londen 100,00<br />
Artemis Investment Management Limited Edinburgh 100,00<br />
Artemis Ocean Racing 2 Ltd Edinburgh 100,00<br />
Artemis Ocean Racing Limited Edinburgh 100,00<br />
Artemis Strategic Asset Management Limited Edinburgh 100,00<br />
Artemis Unit Trust Managers Limited Edinburgh 100,00<br />
Astir B.V. Amsterdam 100,00<br />
BASS Master Issuer NV Brussel BE 898.307.694 100,00<br />
BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxemburg 50,00<br />
<strong>BNP</strong>P Fo<strong>rtis</strong> Factor Leuven BE 819.568.044 99,98<br />
CA Motor Finance Limited Londen 50,00<br />
Camomile Alzette Investments (UK) Limited George Town 100,00<br />
Camomile Asset Finance (No5) Partnership Londen 100,00<br />
Camomile Canopia Trading (UK) Limited George Town 100,00<br />
Camomile Investments UK Limited Londen 100,00<br />
Camomile Pearl (UK) Limited George Town 100,00<br />
Camomile Ulster Investments (UK) Ltd. George Town 100,00<br />
Captive Finance Limited Wanchai 50,00<br />
Captive Finance Taiwan Co. Ltd Taipei City 50,00<br />
Consolidatiekring 269
270<br />
Consolidatiekring<br />
Certifimmo V S.A. Brussel BE 450.355.261 100,00<br />
Cofhylux S.A. Luxemburg 50,00<br />
Continuing Care Retirement Community N.V. Brussel BE 875.844.672 99,96<br />
Dalgarno Luxemburg 50,00<br />
Delvino Luxemburg 50,00<br />
Dikodi B.V. Amsterdam 100,00<br />
Dominet Finanse S.A. Piaseczno 100,00<br />
Dominet S.A. Piaseczno 100,00<br />
Dominet SPV-II Sp. z.o.o. Piaseczno 100,00<br />
Dreieck One Limited George Town 50,00<br />
EISER Infrastructure Capital Management Limited Londen 92,33<br />
ELFA-AUTO Luxemburg 50,00<br />
ERIS INVESTISSEMENTS Luxemburg 50,00<br />
ES-Finance Sint-Agatha-Berchem BE 430.506.289 50,00<br />
Esmée Master Issuer Brussel BE 820.094.121 100,00<br />
Euro-Fashion-Center S.A. Brussel BE 884.178.556 100,00<br />
F.A.M. Fund Advisory Luxemburg 50,00<br />
F.L. Zeebrugge Sint-Agatha-Berchem BE 865.778.250 37,50<br />
FB Energy Canada Corp. Calgary 100,00<br />
FB Energy Holdings LLC New York 100,00<br />
FB Energy Trading S.à R.L. Luxemburg 100,00<br />
FB Holdings Canada Corp. Calgary 100,00<br />
FB Transportation Capital LLC New York 100,00<br />
FBC Ltd Hamilton 100,00<br />
FCM Private Equity S.L. Madrid 100,00<br />
Fimagen Holding S.A. Parijs 100,00<br />
Fimapierre Parijs 92,33<br />
Finalia Brussel BE 878.920.562 51,00<br />
Flexifund Associates Luxemburg 92,33<br />
Folea Grundstucksverwaltungs- und -Vermietungs<br />
GmbH & Co. Objekt Burtenbach KG<br />
Folea Grundstucksverwaltungs und Vermietungs<br />
Düsseldorf 3,00<br />
GmbH & Co. Objekt Leverkusen KG<br />
Folea Grundstucksverwaltungs-und Vermietungs<br />
Düsseldorf 3,00<br />
GmbH & CO Objekt Thalfingen Düsseldorf 50,00<br />
Folea II Verwaltungs GmbH Düsseldorf 50,00<br />
Folea III Verwaltungs GmbH Düsseldorf 50,00<br />
Folea Verwaltungs GmbH Düsseldorf 50,00<br />
Fondo Nazca I, F.C.R. Madrid 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Asset Management <strong>Ja</strong>pan Co.,Ltd Tokyo 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Anonim Sirketi Gayrettepe 94,11<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Malta Ltd Gzira 94,11<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Polska S.A. Warschau 99,87<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Reinsurance S.A. en abrégé FB Re S.A. Luxemburg 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque (Suisse) S.A. Geneva 4 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque France Puteaux 99,98<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque S.A. / Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> N.V. Brussel BE 403.199.702 0,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Capital (Canada) Ltd Whitehorse 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Capital Corp. New York 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Clean Energy Fund GP Ltd Londen 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Direct Real Estate Management S.A. Luxemburg 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Energy Leasing X 2 s-Hertogenbosch 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Energy Leasing XI s-Hertogenbosch 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Energy Leasing X3 BV s Hertogenbosch 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Energy Leasing XIV BV Den Bosch 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Energy Marketing & Trading GP Houston 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Epargne Retraite Parijs 67,68<br />
Fo<strong>rtis</strong> Film Fund S.A. Brussel BE 893.587.655 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Finance Belgium S.C.R.L. Brussel BE 879.866.412 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Finansal Kiralama A.S. Istanbul 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Funding LLC New York 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Funds (Nederland) N.V.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Gesbeta,Sociedad Gestora de<br />
Amsterdam 92,33<br />
Instituciones de Inversion Colectiva<br />
Fo<strong>rtis</strong> Gestão de Investimentos<br />
Madrid 100,00<br />
(Investment Management) Brasil Ltda São Paulo 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Gestion Privée Parijs 99,97<br />
Fo<strong>rtis</strong> Holding Malta B.V. Amsterdam 94,11<br />
Fo<strong>rtis</strong> Holding Malta Ltd Gzira 94,11<br />
Fo<strong>rtis</strong> International Finance (Dublin) Dublin 1 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> International Finance Luxembourg S.A.R.L. Luxemburg 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Finance Parijs 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management "FIM" Brussel BE 462.748.891 92,33
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management (Cayman) Ltd. George Town 92,32<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management (India) Ltd. Mumbai 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management (Schweiz) A.G. Zurich 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Argentina Soc.<br />
Gerente de FCI S.A. Buenos Aires 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Australia Holdings Pty Limited Sydney 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Australia Limited Sydney 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Belgium, en abrégé FIM Belgium Brussel BE 882.221.433 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Canada Limited Toronto 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Chile S.A. Santiago 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management France Parijs 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Holdings UK Limited Londen 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Hong Kong Limited Hong Kong 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Luxembourg S.A. Luxemburg 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Netherlands N.V. Amsterdam 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management UK Limited Londen 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management USA, Inc. Boston 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment NL Holding N.V. Amsterdam 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Sint-Agatha-Berchem BE 403.269.481 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease (China) Co. Ltd Beijing 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease (France) Puteaux 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease (Malaysia) Sdn. Bhd Kuala Lumpur 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Car & Truck Sint-Agatha-Berchem BE 401.108.064 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Czech Praag 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Danmark A/S Ballerup 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Deutschland AG Düsseldorf 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Group S.A. Luxemburg 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Group Services Brussel BE 870.741.482 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Holding Norge AS Oslo 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Holdings UK Limited Londen 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Hong Kong Limited<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Hungaria Eszközfinanszírozási Pénzügyi<br />
Wanchai 50,00<br />
Lízing Zárkörüen Müködö Részvénytársaság<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Hungaria Real estate, Ingatlanfinanszirosási<br />
Budapest 50,00<br />
Pénzügyi Lízing Zártkörúen Múködö Részvénytársaság<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Hungaria Vehicle Financing<br />
Budapest 50,00<br />
Financial Leasing Company Budapest 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Iberia Barcelona 60,69<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Immobilier Suisse Lausanne 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Luxembourg Luxemburg 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Nederland N.V. s-Hertogenbosch 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Norge AS<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Operativ Lízing Zártkörüen<br />
Oslo 50,00<br />
Múködö Részvénytársaság Budapest 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Polska Sp.z.o.o. Warschau 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Portugal Lissabon 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Romania IFN SA Bucharest 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease S.p.A. Treviso 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Singapore Pte Ltd Singapore 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Suisse Lausanne 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Sweden AB Li<strong>nk</strong>ôping 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK (1) Ltd Glasgow 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK (2) Ltd Glasgow 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK (3) Ltd Glasgow 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK (4) Ltd Glasgow 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK (5) Ltd Glasgow 45,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK Ltd Londen 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease UK Retail Limited Glasgow 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Luxembourg Finance S.A. Luxemburg 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Mediacom Finance Parijs 99,97<br />
Fo<strong>rtis</strong> Money Short Term Fund Parijs 96,86<br />
Fo<strong>rtis</strong> Park Lane Ireland Limited Dublin 1 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> PF Investments (UK) Limited Londen 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Portföy Yönetimi A.S. Istanbul 92,33<br />
Consolidatiekring 271
272<br />
Consolidatiekring<br />
Fo<strong>rtis</strong> Prime Fund Solutions (USA) LLC New York 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Asia Fund S.A. Brussel BE 866.161.894 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Belgium N.V. Brussel BE 421.883.286 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Expansion Belgium N.V. Brussel BE 425.499.309 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity France Fund Straatsburg 99,91<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity France S.A.S. Straatsburg 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Management N.V. Brussel BE 438.091.788 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Venture Belgium S.A. Brussel BE 431.044.244 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Euro-Fashion-Center Luxemburg 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Investment Management Ltd Londen 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Investments Polska Spólka Akcyjna Warschau 99,87<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Real Estate Holding S.A. Luxemburg 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Proprietary Capital Inc. New York 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Proprietary Investment (Ireland) Ltd. Dublin 1 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Securities Investment Consultant Co. Ltd. Taipei 92,33<br />
Fo<strong>rtis</strong> Securities LLC New York 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Vastgoedlease B.V. s-Hertogenbosch 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Wealth Management Hong Kong Limited Hong Kong 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Wealth Management Taiwan Co. Ltd Taipei 100,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Yatirim Me<strong>nk</strong>ul Degerler A.S. Etiler 94,11<br />
FPRE Management (Belgium) SA Brussel BE 871.937.750 100,00<br />
FPRE Second Residences Sint-Joost-ten-Noode BE 895.730.266 100,00<br />
Friedland Participation et Gestion Puteaux 50,00<br />
Frynaco Brussel BE 418.940.129 100,00<br />
FSI Holdings Inc New York 100,00<br />
Fundamentum Asset Management (FAM) Luxemburg 50,00<br />
G I Finance Dublin 1 100,00<br />
G.I.E. Services Groupe Fo<strong>rtis</strong> France Puteaux 78,73<br />
GeneralCorp10 Luxemburg 100,00<br />
Generale Belgian Finance Company Limited Hong Kong 100,00<br />
Genfinance International S.A. Brussel BE 421.429.267 100,00<br />
Gesellschaft für Capital & Vermögensverwaltung GmbH Essen 100,00<br />
GIE Immobilier Groupe Fo<strong>rtis</strong> France Puteaux 89,71<br />
Global Management Services Bucharest 50,00<br />
Groeivermogen N.V. Amsterdam 92,33<br />
Immobilière Sauvenière S.A. Brussel BE 403.302.739 100,00<br />
Industrifinans Forskningsparken Eiendom AS Oslo 92,33<br />
I<strong>nk</strong>asso Kodat GmbH & Co. KG Essen 100,00<br />
Kota <strong>Ja</strong>ya Limited Hong Kong 50,00<br />
Kota Juta Limited Hong Kong 50,00<br />
Lisia I Ltd Guernsey 100,00<br />
MeesPierson Private Belgian Offices NV Brussel BE 870.332.104 100,00<br />
Merconter S.A. Buenos Aires 92,33<br />
Merkur Beteiligungs- und Verwaltungsgesellschaft<br />
mit beschrä<strong>nk</strong>ter Haftung Essen 100,00<br />
Mermoz Jet Finance Madrid 100,00<br />
Money Alpha Parijs 100,00<br />
Money Beta Parijs 100,00<br />
Montag & Caldwell, Inc. Atlanta 100,00<br />
Nazca Inversiones S.A. Madrid 100,00<br />
Nissan Finance Belgium N.V. Brussel BE 445.305.917 87,50<br />
Park Mountain SME 2007-I B.V. Amsterdam 100,00<br />
Pattison Luxemburg 50,00<br />
PT. Fo<strong>rtis</strong> Investments <strong>Ja</strong>karta 91,41<br />
Quainton Funding S.à.R.L. Luxemburg 50,00<br />
SA FPRE Second Residences Sint-Joost-ten-Noode BE 887.281.467 100,00
Scaldis Capital (Ireland) Ltd Dublin 2 100,00<br />
Scaldis Capital Limited Jersey 100,00<br />
SCI Champvernier Puteaux 50,00<br />
SCI FLIF-Azur Puteaux 50,00<br />
SCI FLIF-Château Landon Puteaux 50,00<br />
SCI FLIF-Evry 2 Puteaux 50,00<br />
SCI FLIF-Le Gallo Puteaux 50,00<br />
SCI FLIF-Le Port Puteaux 50,00<br />
SCI FLIF-Sainte Marie Puteaux 50,00<br />
Sethys Aarschot Ternat 50,98<br />
Société Alsacienne de développement<br />
et d'Expansion Straatsburg 50,00<br />
Sowo Invest S.A. / N.V. Brussel BE 877.279.282 87,50<br />
Tabor Funding Luxemburg 50,00<br />
TCG Fund I, L.P. Grand Cayman 99,66<br />
Upper Hatch Securities Ltd Dublin 100,00<br />
Von Essen GmbH & Co. KG Ba<strong>nk</strong>gesellschaft Essen 100,00<br />
Wa Pei Finance Company LTD Hong Kong 100,00<br />
Wa Pei Properties Limited Hong Kong 100,00<br />
Consolidatiekring 273
274<br />
Consolidatiekring<br />
B.T.W. BE 403.199.702<br />
Lijst van de niet volledig geconsolideerde<br />
dochterondernemingen<br />
Naam Zetel BTW-nummer of Gehouden Reden van<br />
identificatie- aandeel de exclusie<br />
nummer (%)<br />
A.M.B.- West Africa Abidjan 100,00 Gering belang<br />
Antilope Invest Lier BE 887.200.008 57,75 Gering belang<br />
ASLK-CGER Services Brussel BE 458.523.354 100,00 In liquidatie<br />
Atrialis Dublin 100,00 Gering belang<br />
B.P.C. Développement Puteaux 99,97 Gering belang<br />
Certifimmo II S.A. Brussel BE 431.434.224 51,20 Vastgoedcertificaat<br />
Colfridis Invest Londerzeel BE 888.183.072 74,47 Gering belang<br />
Company For Promotion And Processing of<br />
Electronic Financial Services, afgekort " Coppefis " Brussel BE 453.987.813 100,00 Gering belang<br />
Decom Services Ltd Gzira 94,10 In liquidatie<br />
Dis Globus Malta Ltd Gzira 94,11 In liquidatie<br />
Discontokantoor van Turnhout Turnhout BE 404.154.755 100,00 In liquidatie<br />
DISTRI-INVEST S.A. Brussel BE 431.242.105 51,00 Vastgoedcertificaat<br />
Elimmo Luxemburg 50,00 Vastgoedcertificaat<br />
Fagus Brussel BE 475.207.255 55,00 Gering belang<br />
Finest S.A. Brussel BE 449.082.680 99,99 Vastgoedcertificaat<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Escritorio de Representacao Ltda. São Paulo 75,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Foreign Fund Services AG Zürich 49,85 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Arkimedes N.V. Brussel BE 878.499.603 50,10 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Services Monétiques Puteaux 99,90 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Trustee (India) Private Ltd. Mumbai 92,33 Gering belang<br />
FP Consult (Guernsey) Ltd St. Peter Port 92,33 Gering belang<br />
FPIM Nominees Ltd Londen 100,00 Gering belang<br />
Generale Branch (Nominees) limited Londen 100,00 Gering belang<br />
Genève Crédit & Leasing S.A. Genève 51,00 Gering belang<br />
Geschäftsführungs GmbH der Generale Ba<strong>nk</strong> Köln 100,00 Gering belang<br />
Hewett's Island CLO VII Ltd George Town 100,00 Gering belang<br />
I.D.B.P. SA Parijs 98,00 Vastgoedcertificaat<br />
International Building Materials Retail Organisation NV Puurs BE 806.187.784 60,00 Gering belang<br />
Novy Holding N.V. Kuurne BE 436.260.369 53,69 Gering belang<br />
OB Invest N.V. Rotselaar BE 880.203.635 95,00 Gering belang<br />
Packing Invest Boom BE 871.096.028 91,11 Gering belang<br />
Par Trois Luxemburg 38,29 Gering belang<br />
Parisienne d'Acquisition Foncières SAS Puteaux 99,98 Gering belang<br />
Penne International Aalst BE 887.229.207 74,90 Gering belang<br />
Renoir CDO Amsterdam 100,00 Gering belang<br />
RNPC Rail Parijs 64,99 Gering belang<br />
Rothesay Luxemburg 50,00 Gering belang<br />
SCI Norlum Rijsel 99,98 Gering belang<br />
Shinnecock CLO II Ltd Grand Cayman 100,00 Gering belang<br />
Sofistik S.A. Geneva 4 50,00 Gering belang<br />
The Strategic Alpha Fund Management Company Limited Dublin 1 50,00 Gering belang<br />
Velleman International N.V. Gavere BE 866.481.994 69,95 Gering belang<br />
VIA-ZAVENTEM N.V. Brussel BE 892.742.765 51,00 Gering belang<br />
Von Essen GmbH Essen 100,00 Gering belang<br />
Wa Pei (Nominees) Ltd Wanchai 100,00 Gering belang
B.T.W. BE 403.199.702<br />
Lijst van de ondernemingen waarop de<br />
vermogensmutatie wordt toegepast<br />
Naam Zetel BTW-nummer Gehouden<br />
of aandeel<br />
identificatie- (%)<br />
nummer<br />
ACG Capital Partners LLC Newport Beach 50,00<br />
ACG Investment Capital Partners LLC Dover 50,00<br />
AG Insurance Brussel BE 404.494.849 25,00<br />
Alpha Card S.C.R.L. Watermaal-Bosvoorde BE 463.926.551 50,00<br />
Alsabail Straatsburg 20,34<br />
Aramea Asset Management AG Hamburg 27,70<br />
ASPIS International Mutual Funds<br />
Management Company S.A. Athene 41,55<br />
Association de Frais Fo<strong>rtis</strong> Real Estate Brussel NA 32,69<br />
Athymis Gestion S.A. Parijs 31,39<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Funding Company S.A. Brussel BE 884.525.182 33,47<br />
BCC Corporate Brussel BE 883.523.807 50,00<br />
Belgolaise S.A. Brussel BE 403.200.294 100,00<br />
Brand & Licence Company S.A. Brussel BE 884 499 250 20,00<br />
CF Leasing Limited Hamilton 69,30<br />
Comptoir Agricole de Wallonie Namen BE 400.364.530 100,00<br />
Credissimo Seraing BE 403.977.482 100,00<br />
Credissimo Hainaut S.A.<br />
Crédit pour Habitations Sociales - Krediet<br />
Doornik BE 402.495.065 99,72<br />
voor Sociale Woningen Watermaal-Bosvoorde BE 402.204.461 81,66<br />
Demetris N.V. Groot-Bijgaarden BE 452.211.723 100,00<br />
Eos Aremas Belgium S.A./N.V. Brussel BE 466.301.368 49,97<br />
Euro-Fashion-Center SCA Brussel BE 884.303.765 51,34<br />
Europay Belgium Brussel BE 434.197.536 39,88<br />
Euro-Scribe SAS Parijs 25,00<br />
Fastnet Nederland Amsterdam 23,92<br />
Fintrimo S.A. Sint-Joost-Ten-Noode BE 874.308.807 62,50<br />
Fo<strong>rtis</strong> Haitong Investment Management Co., LTD Pudong (Shanghai) 45,24<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Partners Pty Ltd Sydney 36,93<br />
Fo<strong>rtis</strong>/KFH SCOF Advisor Limited Road town, Tortola 50,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Luxembourg - Vie S.A. Luxemburg 25,00<br />
Fo<strong>rtis</strong> Real Estate Shared Services Brussel BE 472.969.525 26,07<br />
Fund Admin. Service & Techno. Network Belgium<br />
Fund Administration Services &<br />
Brussel BE 460.019.728 23,90<br />
Technology Network Luxembourg Luxemburg 23,90<br />
FV HOLDING N.V. Etterbeek BE 810.422.825 40,00<br />
Haitong - Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Fund Management Co. Ltd Shanghai 30,47<br />
Het Werkmanshuis N.V. Tongeren BE 400.986.518 41,04<br />
Immolouneuve Brussel BE 416.030.426 62,50<br />
Internaxx Ba<strong>nk</strong> Luxemburg 12,50<br />
Isabel S.A./N.V. Brussel BE 455.530.509 25,33<br />
KIT Fo<strong>rtis</strong> Investment Consulting, LLC Sint-Petersburg 46,17<br />
KIT Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Sint-Petersburg 46,17<br />
KIT Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Almaty 46,17<br />
KIT Fo<strong>rtis</strong> Investment Management Holding B.V. Amsterdam 46,17<br />
La Propriété Sociale de Binche-Morlanwelz S.A. Binche BE 401.198.136 21,48<br />
Landbouwkantoor van Vlaanderen N.V. Kortrijk BE 405.460.889 100,00<br />
Marie Lease SARL Luxemburg 25,00<br />
Nieuwe Maatscahppij Rond den Heerd N.V. Marke BE 426.351.028 23,26<br />
Ostara Partners Inc. Grand Cayman 46,17<br />
Ostara Partners Inc. Korea Grand Cayman 46,17<br />
Otis Vehicle Rentals Limited West Midlands 20,00<br />
Postba<strong>nk</strong> Ireland LTD Dublin 2 25,00<br />
Prestibel Left Village Antwerpen BE 448.693.888 70,06<br />
PT ABN AMRO Manajemen Investasi <strong>Ja</strong>karta 78,48<br />
RFH Ltd. Hamilton 66,15<br />
Textainer Marine Containers Ltd. Hamilton 25,00<br />
Versiko AG Hilden 20,68<br />
Visa Belgium SRCL Brussel BE 435.551.972 25,14<br />
Consolidatiekring 275
276<br />
Consolidatiekring<br />
B.T.W. BE 403.199.702<br />
Lijst van de ondernemingen waarop de<br />
vermogensmutatie niet wordt toegepast<br />
Naam Zetel BTW-nummer Gehouden Reden van<br />
of identificatie- aandeel de exclusie<br />
nummer (%)<br />
A2IA Group Parijs 31,16 Gering belang<br />
ABN AMRO Teda Fund Management Co. Ltd Beijing 45,24 Gering belang<br />
Alpha Card Merchant Services Watermaal-Bosvoorde BE 475.933.171 50,00 Gering belang<br />
Alternative Systems en abrégé "ALTSYS" Louvain-La-Neuve BE 436.528.704 21,44 In liquidatie<br />
Antwerps Innovatie Centrum Edegem BE 472.386.634 21,30 Gering belang<br />
Arets International Niel BE 890.356.466 49,90 Gering belang<br />
Baby Gift International Villedieu La Blouère 34,59 Gering belang<br />
Baekelandfonds R.U. Gent N.V. Gent BE 465.509.235 33,33 Gering belang<br />
Banque Internationale Afrique au Niger S.A. Niamey 35,00 Gering belang<br />
Bedrijvencentrum Zaventem N.V. Zaventem BE 426.496.726 24,98 Gering belang<br />
Brussels I³ Fund Elsene BE 477.925.433 36,37 Gering belang<br />
Certificat Etoile S.A. Luxemburg 25,00 Vastgoedcertificaat<br />
Coöperatieve H2 Equity Partners Fund III U.A. Amsterdam 24,07 Gering belang<br />
Cronos Ltd Hamilton 38,60 Gering belang<br />
Dolnoslaska Szkola Ba<strong>nk</strong>owa Sp. z.o.o. Lubin 24,72 Gering belang<br />
Etna Erembodegem BE 419.508.766 20,97 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Agency Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Asia Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> China Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Far East Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Futures Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Greater China Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Group Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Insurance Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> International limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> L Capital Luxemburg 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Management Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Fo<strong>rtis</strong> Services Limited Wanchai 50,00 Gering belang<br />
Gemma Frisius-Fonds K.U.Leuven Leuven BE 477.960.372 40,00 Gering belang<br />
Gudrun Xpert N.V. Brussel BE 477.315.422 26,00 Gering belang<br />
Immo Kolonel Bourgstraat Brussel BE 461.139.879 50,00 Vastgoedcertificaat<br />
Immo Regenboog N.V. Mechelen BE 448.859.481 30,01 Gering belang<br />
Immo-Beaulieu Brussel BE 450.193.133 25,00 Vastgoedcertificaat<br />
Metropolitan Buildings S.A. Brussel BE 432.742.734 28,75 Gering belang<br />
Middle East Ba<strong>nk</strong> Kenya LTD. Naïrobi 25,03 Gering belang<br />
MIR Brecht BE 475.137.177 25,04 Gering belang<br />
Nova Electro International Tongeren BE 441.210.537 26,84 Gering belang<br />
Sophis Systems Wevelgem BE 424.871.975 27,25 In liquidatie<br />
Studio 100 Schelle BE 457.622.640 32,56 Gering belang
B.T.W. BE 403.199.702<br />
Lijst van de niet geconsolideerde ondernemingen<br />
en van de ondernemingen waarop geen vermogensmutatie wordt<br />
toegepast waarin de Groep tenminste 10% van het kapitaal bezit<br />
Naam Zetel BTW-nummer Gehouden Munt Netto- Eigen<br />
of aandeel resultaat Vermogen<br />
identificatie- (%) per 31/12/08 per 31/12/08<br />
nummer (in duizend) (in duizend)<br />
Anticlee Finance Rillieux La Pape 15,16 EUR 446 2344<br />
Bacton Agency Services Luxembourg S.A. Luxemburg 12,86 EUR 135 416<br />
Baekeland Fonds II Gent BE 876.424.296 18,02 EUR -458 3227<br />
Bapar SAS Horbourg-Wihr 17,22 EUR 209 1672<br />
BBOF III Investors B.V. Amsterdam 12,13 EUR -2658 6682<br />
Bedrijvencentrum Dendermonde N.V. Dendermonde BE 438.558.081 19,61 EUR 34 1051<br />
Bedrijvencentrum Regio Aalst N.V. Erembodegem BE 428.749.502 14,23 EUR 4 659<br />
Bedrijvencentrum Vilvoorde N.V. Vilvoorde BE 434.222.577 11,02 EUR 56 1213<br />
Bedrijvencentrum Waasland N.V. Sint-Niklaas BE 427.264.214 16,03 EUR -115 774<br />
Belnep Production Kaïn (Tournai) BE 437.121.095 14,71 EUR - -<br />
BEM-Flemish Construction and Investment Company N.V. Brussel BE 461.612.904 12,05 EUR 522 5890<br />
China-Belgium Direct Equity Investment Fund Beijing 10,00 CNY -7036 986433<br />
Clarisse Paris 10,12 EUR 925 24570<br />
Crédit social de la Province du Brabant Wallon Nijvel BE 400.351.068 12,18 EUR 103 4286<br />
Domus Flandria N.V. Antwerpen BE 436.825.642 11,22 EUR 2374 26773<br />
Europay Luxembourg SC Munsbach 16,50 EUR 918 4342<br />
European Carbon Fund Luxembourg 10,53 EUR 18051 0<br />
Euroscreen Anderlecht BE 453.325.639 13,05 EUR -807 11239<br />
Financière Saint-Nicolas Dombasle sur Meurthe 11,18 EUR 2312 5609<br />
Fo<strong>rtis</strong> Intertrust Group Holding S.A. Geneva 12,52 CHF 62357 729082<br />
Gemidis Zwijnaarde BE 866.667.482 12,63 EUR - -<br />
GIMV Czech Ventures Vlaardingen 14,63 EUR - -<br />
Groupe Editor S.A. Aix-en-Provence 13,91 EUR -2853 23865<br />
Haco Rumbeke BE 405.568.183 13,64 EUR 1609 33172<br />
Heracles S.C. Charleroi BE 427.178.892 13,55 EUR 97 724<br />
Horeca Se<strong>rve</strong> Zedelgem BE 432.000.980 11,93 EUR - -<br />
Immobilière Distri-Land N.V. Brussel BE 436.440.909 12,48 EUR 12 210<br />
Innovation et Développement en Brabant Wallon, Centre<br />
Européen d'Entreprise et d'Innovation, en abrégé "ID, CEEI "<br />
Tubeke BE 460.658.938 16,32 EUR 57 795<br />
Le Crédit Andennais Andenne BE 401.370.756 10,00 EUR - -<br />
Le Crédit Social de Tubize S.A. Tubeke BE 400.344.140 11,43 EUR 7 306<br />
Le Crédit Social et les Petits Propriétaires Réunis Chatelet BE 401.609.593 12,38 EUR 104 2587<br />
Le Petit Propriétaire S.A. Sint-Lambrechts-Woluwe BE 403.290.366 11,60 EUR 4 771<br />
Marfil Hulshout BE 458.805.248 16,94 EUR - -<br />
Metalogic A.I. Technologies & Engineering Heverlee BE 444.184.576 18,04 EUR 312 446<br />
Net Fund Europe Groot-Bijgaarden BE 465.995.423 11,06 EUR 1542 2215<br />
Park De Haan N.V. Brussel BE 438.533.436 15,00 EUR 191 259<br />
PharmaDM Leuven BE 473 394 147 18,59 EUR 1 -405<br />
Prestosid Industries Villerupt 15,95 EUR 332 2025<br />
PSF Weyersheim 11,93 EUR -877 9130347<br />
S.A. Berlaymont 2000 N.V. Brussel BE 441.629.617 14,85 EUR 220 14375<br />
Shenergy Groupe Finance Company Limited Shanghai 10,00 CNY 70633 582015<br />
Sint-Jozefskredietmaatschappij N.V. Beringen BE 401.349.970 11,93 EUR 111 20383<br />
Société Belge d'Investissement International S.B.I. -<br />
Belgische Maatschappij voor Internationale Investeringen<br />
B.M.I<br />
Brussel BE 411.892.088 19,51 EUR 404 33172<br />
Start-IT Angleur BE 466.790.625 16,67 EUR -1164 4761<br />
Tous Propriétaires S.A. Erquelinnes BE 401.731.339 16,82 EUR 428 5699<br />
Triodos Venture Capital Fund Zeist 11,29 EUR -48 2207<br />
TRIP Rail Holdings LLC Dallas 16,33 USD 4100 119500<br />
Ultragenda Destelbergen BE 458.951.936 12,38 EUR 1069 4179<br />
Visalux Munsbach 14,59 EUR 9549 13024<br />
Vives SA Louvain-La-Neuve BE 862.398.591 14,70 EUR -1536 5269<br />
Xenics Heverlee (Leuven) BE 473.044.848. 18,77 EUR 1126 4527<br />
Consolidatiekring 277
278<br />
Consolidatiekring<br />
B.T.W. BE 403.199.702<br />
Lijst van de ondernemingen die volgens de proportionele<br />
methode worden opgenomen in de consolidatie<br />
Naam Zetel BTW-nummer of Gehouden<br />
identificatienummer aandeel (%)<br />
Banque de la Poste Brussel BE 456.038.471 50,00
Aanvullende informatie over Bass en Esmée<br />
securitisatie- transacties<br />
Securitisaties<br />
BASS Master Issuer NV.SA, institutionele vennootschap voor belegging in<br />
schuldvorderingen naar Belgisch recht.<br />
Beschrijving van de transactie<br />
Bass Master Issuer NV/SA is een ‘special purpose vehicle’ dat opgericht is voor de securitisatie van hypothecaire leningen,<br />
oorspro<strong>nk</strong>elijk toegestaan door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV in België.<br />
De hypothecaire leningen worden gesecuritiseerd op basis van de volgende structuur:<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv<br />
Constructie<br />
depot<br />
Verkoop van<br />
hypotheekleningen<br />
Opname van beschikbaar<br />
deel van de lening<br />
Initiële aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Interest/Deviezen<br />
Swap Tegenpartij<br />
BASS<br />
Master Issuer<br />
Rese<strong>rve</strong><br />
Rekening<br />
Opbrengst van<br />
klasse E obligaties<br />
Opbrengst verkoop van de<br />
Klasse A, B, C, D en E obligaties<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv<br />
Klasse A - SO<br />
Klasse B - SO<br />
Klasse C - SO<br />
Klasse D - SO<br />
Klasse E - SO<br />
Investeerders<br />
Klasse A<br />
Klasse B<br />
Klasse C<br />
Klasse D<br />
Klasse E<br />
Op maandelijkse basis worden de interestbetalingen en de betalingen in kapitaal op de gesecuritiseerde leningen, door Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV overgemaakt aan BASS Master Issuer NV/SA. Voor zover toegelaten binnen de bepalingen van het programma worden<br />
de kapitaalsontvangsten door BASS Master Issuer NV/SA gebruikt om nieuwe hypothecaire leningen aan te kopen van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV. De interestbetalingen die BASS Master Issuer NV/SA ontvangt, worden op driemaandelijkse basis uitgewisseld tegen<br />
de interesten die moeten betaald worden op de uitgegeven obligaties plus de gegarandeerde ‘excess spread’ van 0,20% per<br />
jaar.<br />
Onderstaande tabel geeft de uitgegeven obligaties binnen het BASS Master Issuer-programma weer per 31/12/2009.<br />
Tranche ISIN Initieel notioneel Notioneel Step up Wettelijke Coupon Step up Fitch Moodys S&P<br />
in EUR per<br />
31 december 2009<br />
datum vervaldatum coupon<br />
Bass 2009-1 A0 BE0002364363 15.750.000.000 20.250.000.000 15/07/2010 15/07/2052 3-m Euribor + 25 3-m Euribor + 25 AAA Aaa NR<br />
Bass 2009-1 B0 BE0002365378 525.000.000 675.000.000 15/07/2010 15/07/2052 3-m Euribor + 45 3-m Euribor + 45 AA Aa3 NR<br />
Bass 2009-1 C0 BE0002366384 525.000.000 675.000.000 15/07/2010 15/07/2052 3-m Euribor + 60 3-m Euribor + 60 A A2 NR<br />
Bass 2009-1 D0 BE0002367390 700.000.000 900.000.000 15/07/2010 15/07/2052 3-m Euribor + 120 3-m Euribor + 120 BBB NR NR<br />
Bass 2009-1 E0 BE0002368406 157.500.000 202.500.000 15/07/2010 15/07/2052 3-m Euribor + 600 3-m Euribor + 600 NR NR NR<br />
Totaal Bass 22.702.500.000<br />
Per 31/12/2009 zijn er voor EUR 22.377.116.164,84 hypothecaire leningen door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV overgedragen aan BASS<br />
Master Issuer NV/SA.<br />
Additional information on the Bass and Esmée securisation transactions 279
Overzicht van de betrokken partijen<br />
Binnen de securitisatietransactie worden een aantal rollen vervuld door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en een aantal rollen door partijen<br />
extern aan de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV-perimeter.<br />
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de betrokken partijen:<br />
280<br />
Uitgever van de obligaties BASS Master Issuer NV/SA, institutionele vennootschap voor belegging in<br />
schuldvorderingen naar Belgisch recht. De vennootschap is geen rechtstreekse<br />
dochteronderneming van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en wordt vertegenwoordigd door twee<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke directeurs.<br />
Verkoper van de leningen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV. Onder bepaalde voorwaarden kunnen rechtstreekse of onrechtstreekse<br />
dochterondernemingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV toetreden tot het programma, mits<br />
publicatie van een supplement bij de prospectus<br />
Leninggever Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV of elke dochter of voorganger van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV.<br />
Servicer van de leningen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Administrateur van<br />
BASS Master Issuer NV/SA<br />
Intertrust (Nederland) B.V.<br />
GIC-tegenpartij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Interest swap tegenpartij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Security Agent Stichting Security Agent BASS, stichting onder Nederlands recht. De stichting wordt<br />
vertegenwoordigd door een onafha<strong>nk</strong>elijk directeur.<br />
Aandeelhouders van BASS<br />
Master Issuer<br />
Domiciliary Agent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Listing Agent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Reference Agent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Stichting Holding BASS, stichting naar Belgisch recht, en Genfinance NV/SA. Stichting<br />
Holding BASS wordt vertegenwoordigd door twee onafha<strong>nk</strong>elijke directeurs.<br />
Andere rechten en verplichtingen<br />
Gezien het securitisatievehikel volledig geconsolideerd wordt bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, zijn ook alle onderlinge relaties tussen<br />
beide entiteiten geconsolideerd.<br />
Additional information on the Bass and Esmée securisation transactions
Esmée Master Issuer NV.SA, institutionele vennootschap voor belegging in<br />
schuldvorderingen naar Belgisch recht.<br />
Beschrijving van de transactie<br />
Esmée Master Issuer NV/SA is een tweede ‘special purpose vehicle’ dat opgericht is voor de securitisatie van leningen aan<br />
zelfstandigen en kleine en middelgrote ondernemingen, oorspro<strong>nk</strong>elijk toegestaan door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV in België.<br />
De leningen worden gesecuritiseerd op basis van de volgende structuur:<br />
Interest en<br />
afbetaling op<br />
Kredietnemers<br />
Verkoop van de SME<br />
leningen<br />
Initiële en uitgestelde<br />
aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Interest op leningen<br />
minus marge en kosten<br />
Swap<br />
Tegenpartij<br />
Interest op<br />
obligaties<br />
leningen Interest en<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv<br />
Opbrengst van klass<br />
E, F en G obligaties<br />
ESMEE<br />
Master Issuer<br />
Rese<strong>rve</strong><br />
Rekening<br />
Tekortkomingen op<br />
interest en<br />
afbetalingen<br />
afbetalingen op<br />
obligaties<br />
Uitgifte<br />
opbrengst<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv<br />
Klasse A - SO<br />
Klasse B - SO<br />
Klasse C - SO<br />
Klasse D - SO<br />
Klasse E - SO<br />
Klasse F - SO<br />
Klasse G - SO<br />
Investeerders<br />
Klasse A<br />
Klasse B<br />
Klasse C<br />
Klasse D<br />
Klasse E<br />
Klasse F<br />
Klasse G<br />
Op maandelijkse basis worden de interestbetalingen en de betalingen in kapitaal op de gesecuritiseerde leningen door<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV overgemaakt aan Esmée Master Issuer NV/SA. Voor zover toegelaten binnen de bepalingen van het<br />
programma worden de kapitaalsontvangsten door Esmée Master Issuer NV/SA gebruikt om nieuwe leningen aan te kopen<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, op basis van vooraf bepaalde criteria waaraan de leningen moeten voldoen. De interestbetalingen<br />
die Esmée Master Issuer NV/SA ontvangt, worden op driemaandelijkse basis uitgewisseld tegen de interesten die moeten<br />
betaald worden op de uitgegeven obligaties plus de gegarandeerde ‘excess spread’ van 0,75% per jaar.<br />
Onderstaande tabel geeft de uitgegeven obligaties binnen het Esmée Master Issuer-programma weer per 31/12/2009.<br />
Esmée Master Issuer werd opgestart in december 2009.<br />
Tranche ISIN Initieel notioneel Notioneel Step up Wettelijke Coupon Step up Fitch Moodys S&P<br />
in EUR per<br />
31 december 2009<br />
datum vervaldatum coupon<br />
Esmee 2009-1 A0 BE0002387596 6.040.000.000 6.040.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 35 3-m Euribor + 35 AAA Aaa NR<br />
Esmee 2009-1 B0 BE0002388602 1.400.000.000 1.400.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 75 3-m Euribor + 75 NR A2 NR<br />
Esmee 2009-1 C0 BE0002389618 320.000.000 320.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 100 3-m Euribor + 100 NR Baa2 NR<br />
Esmee 2009-1 D0 BE0002390624 240.000.000 240.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 150 3-m Euribor + 150 NR Ba2 NR<br />
Esmee 2009-1 E0 BE0002391630 96.000.000 96.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 300 3-m Euribor + 300 NR NR NR<br />
Esmee 2009-1 F0 BE0002392646 96.000.000 96.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 400 3-m Euribor + 400 NR NR NR<br />
Esmee 2009-1 G0 BE0002393651 88.000.000 88.000.000 25/10/2011 25/10/2045 3-m Euribor + 500 3-m Euribor + 500 NR NR NR<br />
Totaal Esmée 8.280.000.000<br />
Per 31/12/2009 zijn er voor EUR 7.765.724.706,86 leningen aan zelfstandigen en kleine en middelgrote ondernemingen door<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV overgedragen aan Esmée Master Issuer NV/SA.<br />
Additional information on the Bass and Esmée securisation transactions 281
Overzicht van de betrokken partijen<br />
Binnen de securitisatietransactie worden een aantal rollen vervuld door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en een aantal rollen door partijen<br />
extern aan de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV-perimeter.<br />
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de betrokken partijen:<br />
282<br />
Uitgever van de obligaties Esmée Master Issuer NV/SA, institutionele vennootschap voor belegging in<br />
schuldvorderingen naar Belgisch recht. De vennootschap is geen rechtstreekse<br />
dochteronderneming van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV en wordt vertegenwoordigd door twee<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke directeurs.<br />
Verkoper van de leningen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV. Onder bepaalde voorwaarden kunnen rechtstreekse of onrechtstreekse<br />
dochterondernemingen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA toetereden tot het programma, mits<br />
publicatie van een supplement bij de prospectus<br />
Leninggever Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV of elke dochter of voorganger van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV.<br />
Servicer van de leningen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Administrateur van Esmée<br />
Master Issuer NV/SA<br />
Intertrust (Nederland) B.V.<br />
GIC-tegenpartij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Interest swap tegenpartij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Security Agent Stichting Security Agent Esmée, stichting onder Nederlands recht. De stichting wordt<br />
vertegenwoordigd door een onafha<strong>nk</strong>elijk directeur.<br />
Aandeelhouders van Esmée<br />
Master Issuer<br />
Domiciliary Agent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Listing Agent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Reference Agent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
Stichting Holding Esmée, stichting naar Belgisch recht, en Genfinance NV/SA.<br />
Stichting Holding Esmée wordt vertegenwoordigd door twee onafha<strong>nk</strong>elijke directeurs.<br />
Andere rechten en verplichtingen<br />
Gezien het securitisatievehikel volledig geconsolideerd wordt bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV, zijn ook alle onderlinge relaties tussen<br />
beide entiteiten geconsolideerd.<br />
Additional information on the Bass and Esmée securisation transactions
Ve<strong>rsla</strong>g van het<br />
college van erkende<br />
commissarissen<br />
283
284<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN<br />
COMMISSARISSEN AAN DE ALGEMENE<br />
VERGADERING DER AANDEELHOUDERS VAN<br />
DE VENNOOTSCHAP FORTIS BANK NV OVER DE<br />
GECONSOLIDEERDE JAARREKENING OVER HET<br />
BOEKJAAR AFGESLOTEN OP 31 DECEMBER 2009<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de wettelijke en statutaire bepalingen, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit in het kader<br />
van ons mandaat van commissaris. Dit ve<strong>rsla</strong>g omvat ons oordeel over de geconsolideerde<br />
jaarrekening evenals de vereiste bijkomende vermelding.<br />
Verklaring over de geconsolideerde jaarrekening zonder<br />
voorbehoud met toelichtende paragraaf, met uitzondering van<br />
de vergelijkende cijfers die het voorwerp uitmaken van een<br />
verklaring met voorbehoud<br />
Wij hebben de controle uitgevoerd van de geconsolideerde jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV<br />
(de “Vennootschap”) en haar dochterondernemingen (de “Groep”) over het boekjaar afgesloten<br />
op 31 december 2009, opgesteld in overeenstemming met International Financial Reporting<br />
Standards (IFRS), zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met de in België van toepassing<br />
zijnde wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften. Deze geconsolideerde jaarrekening omvat<br />
de geconsolideerde balans op 31 december 2009 en de geconsolideerde resultatenrekening, het<br />
geconsolideerd overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten, het geconsolideerd<br />
overzicht van wijzigingen in het eigen vermogen en het geconsolideerd kasstroomoverzicht<br />
voor het boekjaar afgesloten op die datum, evenals de samenvatting van de voornaamste<br />
waarderingsregels en andere toelichtingen. Het geconsolideerde balanstotaal bedraagt EUR<br />
(000.000) 435.038 en de geconsolideerde resultatenrekening sluit af met een verlies van het<br />
boekjaar (aandeel Groep) van EUR (000.000) 665.<br />
Het opstellen van de geconsolideerde jaarrekening valt onder de verantwoordelijkheid van de<br />
raad van bestuur. Deze verantwoordelijkheid omvat: het opzetten, implementeren en in stand<br />
houden van een interne controle met betrekking tot het opstellen en de getrouwe weergave van<br />
de geconsolideerde jaarrekening die geen afwijkingen bevat van materieel belang als gevolg van<br />
fraude of van fouten, alsook het kiezen en toepassen van geschikte waarderingsregels en het<br />
maken van boekhoudkundige ramingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.<br />
Het is onze verantwoordelijkheid een oordeel te geven over deze geconsolideerde jaarrekening<br />
op basis van onze controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de wettelijke<br />
bepalingen en volgens de in België geldende controlenormen, zoals uitgevaardigd door het<br />
Instituut der Bedrijfsrevisoren. Deze controlenormen vereisen dat onze controle zo wordt<br />
georganiseerd en uitgevoerd dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de<br />
geconsolideerde jaarrekening geen afwijkingen bevat van materieel belang.<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig deze normen, hebben wij controlewerkzaamheden uitgevoerd ter staving van<br />
de in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen bedragen en inlichtingen. De keuze van de<br />
uitgevoerde werkzaamheden is afha<strong>nk</strong>elijk van onze beoordeling en van de inschatting van<br />
het risico op materiële afwijkingen in de geconsolideerde jaarrekening als gevolg van fraude of<br />
van fouten. Bij het maken van deze risico-inschatting, hebben wij rekening gehouden met de<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen
interne controle van de Groep met betrekking tot het opstellen en de getrouwe weergave van<br />
de geconsolideerde jaarrekening om controleprocedures vast te leggen die geschikt zijn in de<br />
gegeven omstandigheden, maar niet om een oordeel te geven over de doeltreffendheid van die<br />
interne controle. Wij hebben tevens een beoordeling gemaakt van het passende karakter van de<br />
waarderingsregels, de redelijkheid van de door de Groep gemaakte boekhoudkundige ramingen<br />
en de voorstelling van de geconsolideerde jaarrekening in haar geheel. Tenslotte hebben wij van<br />
de raad van bestuur en de verantwoordelijken van de Groep de voor onze controle noodzakelijke<br />
verduidelijkingen en inlichtingen bekomen. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen<br />
informatie een redelijke basis vormt voor het uitbrengen van ons oordeel.<br />
Met betrekking tot de vergelijkende cijfers wensen wij op te merken dat op 3 oktober 2008 de<br />
Vennootschap haar aandelen in Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland Holding N.V. (FBN (H)) heeft verkocht aan<br />
de Nederlandse Staat. Zoals aangegeven in toelichting 47 van de geconsolideerde jaarrekening<br />
werd met betrekking tot de vergelijkende cijfers evenwel geen analyse van het “Netto resultaat<br />
van beëindigde bedrijfsactiviteiten” verstrekt welke toelaat een onderscheid te maken tussen<br />
de netto resultaten van de bedrijfsactiviteiten van FBN (H) tot de dag van haar verkoop en de<br />
netto winst of verlies gerealiseerd op deze verkoop. Bovendien heeft de Vennootschap voor de<br />
kasstromen van de beëindigde bedrijfsactiviteiten geen details met betrekking tot het jaar 2008<br />
meegedeeld in het geconsolideerde kasstroomoverzicht. Deze beide weglatingen vormen een<br />
afwijking op de International Financial Reporting Standard 5, “Niet-courante Activa Aangehouden<br />
met het oog op Verkoop en Beëindigde Bedrijfsactiviteiten”.<br />
Naar ons oordeel geeft de geconsolideerde jaarrekening afgesloten op 31 december 2009, onder<br />
voorbehoud van het effect van hogergenoemde weglatingen met betrekking tot de vergelijkende<br />
cijfers zoals beschreven in de voormelde paragraaf, een getrouw beeld van het vermogen en de<br />
financiële toestand van de Groep evenals van haar resultaten en kasstromen voor het boekjaar<br />
dan eindigend, in overeenstemming met International Financial Reporting Standards (IFRS),<br />
zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met de in België van toepassing zijnde wettelijke en<br />
bestuursrechtelijke voorschriften.<br />
Zonder afbreuk te doen aan ons oordeel, vestigen wij de aandacht op toelichting 49 van de<br />
geconsolideerde jaarrekening waarin is uiteengezet dat als gevolg van de gebeurtenissen van<br />
2008 die de Fo<strong>rtis</strong> groep (waartoe de Vennootschap behoorde) hebben getroffen, een aantal<br />
eisers juridische procedures hebben geïnitieerd tegen de voormalige Fo<strong>rtis</strong> groep, inclusief de<br />
Vennootschap en/of bepaalde leden van de raad van bestuur en management. Het uiteindelijk<br />
resultaat van deze procedures en de mogelijke gevolgen voor de Vennootschap en haar<br />
bestuurders kunnen momenteel niet worden bepaald. Bijgevolg werden tot op heden geen<br />
voorzieningen opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen 285
286<br />
Bijkomende vermelding<br />
Het opstellen en de inhoud van het geconsolideerde jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g vallen onder de<br />
verantwoordelijkheid van de raad van bestuur (Het ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur).<br />
Het is onze verantwoordelijkheid om in ons ve<strong>rsla</strong>g de volgende bijkomende vermelding op te<br />
nemen die niet van aard is om de draagwijdte van onze verklaring over de geconsolideerde<br />
jaarrekening te wijzigen:<br />
• Het geconsolideerde jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g behandelt de door de wet vereiste inlichtingen en stemt<br />
overeen met de geconsolideerde jaarrekening. Wij kunnen ons echter niet uitspreken over<br />
de beschrijving van de voornaamste risico’s en onzekerheden waarmee de Groep wordt<br />
geconfronteerd, alsook van haar positie, haar voorzienbare evolutie of de aanmerkelijke invloed<br />
van bepaalde feiten op haar toekomstige ontwikkeling. Wij kunnen evenwel bevestigen dat de<br />
verstrekte gegevens geen onmiskenbare inconsistenties vertonen met de informatie waarover<br />
wij beschikken in het kader van ons mandaat.<br />
Brussel, 29 maart 2010<br />
Het college van commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Bedrijfsrevisor Bedrijfsrevisor<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Bedrijfsrevisor Bedrijfsrevisor<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g 2009<br />
(niet-geconsolideerd)<br />
287
288<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Het Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur bevat een overzicht van de gebeurtenissen in het jaar<br />
2009, gevolgd door een beschrijving van de kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Vervolgens gaat dit<br />
rapport verder met een toelichting bij de ontwikkeling van de balans en de ontwikkeling van de<br />
resultatenrekening.<br />
Inleiding door de Voorzitter en de CEO<br />
Het afgelopen jaar was er één van grote veranderingen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. De eerste maanden<br />
was er voortdurend onzekerheid over wie de eigenaar van de ba<strong>nk</strong> zou worden, die toen nog<br />
steeds opereerde onder de merknaam Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, en dit tijdens moeilijke markt- en economische<br />
omstandigheden. Sinds 12 mei maakt de ba<strong>nk</strong>, met de nieuwe merknaam <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>,<br />
deel uit van de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep. <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is volop bezig met het uitrollen van zijn<br />
nieuwe strategie en ambities om de belangrijkste ba<strong>nk</strong>partner van zijn klanten, een aantrekkelijke<br />
werkgever en een maatschappelijk verantwoorde ondernemer te worden. Er werden meer dan<br />
1.000 integratieprojecten op stapel gezet en nieuwe bestuursprocedures ingevoerd.<br />
Tijdens de tweede helft van 2009 werd <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> gereorganiseerd rond vier<br />
kernactiviteiten: Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing, Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing Belgium, Corporate &<br />
Investment Ba<strong>nk</strong>ing en Investment Solutions.<br />
Daarnaast zullen vier competence centers een reeks wereldwijde ba<strong>nk</strong>diensten aanbieden, die een<br />
belangrijke rol spelen bij het ondersteunen van de uitgebreide <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep. Deze diensten<br />
zullen Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe (CTBE), Global Cash Management, Trade Services<br />
en Global Factoring bestrijken, en zullen middelgrote en grote, internationaal actieve bedrijven<br />
bedienen met hun ba<strong>nk</strong>activiteiten. Op het gebied van Investment Solutions zal Fo<strong>rtis</strong> Investments<br />
sterker uit dit verhaal komen door de krachten te bundelen met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners.<br />
Het volledige jaar 2009 stond in het teken van goede commerciële prestaties en sterke resultaten<br />
op de kapitaalmarkt, hoewel deze ongunstig werden beïnvloed door een hoog niveau van<br />
waardeverminderingen, die de gevolgen van de economische crisis weerspiegelden. Daardoor is het<br />
onderliggende resultaat, met EUR 56 miljoen, lichtjes positief. Zoals verderop zal worden toegelicht<br />
hadden uitzonderlijke gebeurtenissen die geen verband hielden met de dagelijkse ba<strong>nk</strong>werkzaamheden<br />
en –verrichtingen uitgevoerd in 2008 en 2009, ook een negatieve invloed op de winst van 2009.<br />
In 2010 is onze eerste prioriteit het volledig implementeren van de nieuwe businessmodellen en<br />
ons nieuwe aanbod tot bij de klanten brengen. De ba<strong>nk</strong> concentreert zich op haar kernactiviteiten,<br />
het verzekeren van haar huidige marktpositie en het vergroten van de klantentevredenheid. Retail<br />
Ba<strong>nk</strong>ing zal een tandje bijsteken, door te investeren in werknemers, distributiekanalen en locaties.<br />
De ‘multichannel’ distributiestrategie blijft de hoeksteen van de klantenbenadering.<br />
Wij da<strong>nk</strong>en de 18.500 werknemers van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> die in 2009 hard hebben gewerkt om de<br />
ba<strong>nk</strong> om te vormen en ze tot een onderdeel van een internationale groep te maken. Wij grijpen deze<br />
gelegenheid ook aan om onze klanten te da<strong>nk</strong>en voor hun vertrouwen en loyaliteit tijdens het hele<br />
afgelopen jaar. Wij kijken de toekomst tegemoet met vertrouwen in wat wij doen en trots op wat wij<br />
verwezenlijkt hebben. Naar onze aandeelhouders toe willen wij ons engagement benadrukken om<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> te vestigen als de grootste Belgische ba<strong>nk</strong> met een internationale dimensie. Dat<br />
zal ze worden door aan de behoeften van haar klanten tegemoet te komen.<br />
Jean-Laurent Bonnafé Herman Daems<br />
Chief Executive Officer (CEO) Voorzitter van de Raad van Bestuur
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> herpakt zich<br />
In 2009 werd de Belgische economie getroffen door de sterkste daling van de economische<br />
activiteit sinds de Tweede Wereldoorlog. Het hoogtepunt van de recessie kwam er in het begin<br />
van het jaar, toen de financiële crisis nog volop woedde. Een uitgebreide overheidstusse<strong>nk</strong>omst<br />
stabiliseerde de situatie en tijdens de tweede helft van het jaar groeide de Belgische economie aan<br />
ongeveer hetzelfde tempo als in de rest van de wereld. De crisis heeft de Belgische bedrijven en<br />
consumenten echter zware klappen toegebracht, en dat heeft geleid tot een forse toename van<br />
het aantal faillissementen van bedrijven en van de werkloosheidscijfers. Verwacht wordt dat de<br />
gevolgen daarvan nog lang voelbaar zullen zijn.<br />
De resultaten in de Belgische ba<strong>nk</strong>sector weerspiegelden deze economische trends. De winst was<br />
voornamelijk te da<strong>nk</strong>en aan een steilere rentecu<strong>rve</strong> en aan het algemene herstel van de financiële<br />
markten. De voorzieningen voor leningverliezen en andere risico’s bleven hoog.<br />
Het afgelopen jaar was er ook één van grote veranderingen voor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>. De eerste<br />
maanden was er voortdurend onzekerheid over wie de eigenaar van de ba<strong>nk</strong> zou worden, die<br />
toen nog steeds actief was onder de merknaam Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, en dit tijdens moeilijke markt- en<br />
economische omstandigheden. In dezelfde periode werd de afscheiding van de Nederlandse Fo<strong>rtis</strong><br />
activiteiten, Fo<strong>rtis</strong> Holding en AG Insurance, voltrokken na het uiteenvallen van de Fo<strong>rtis</strong> Groep in<br />
oktober 2008. Onda<strong>nk</strong>s alles is de ba<strong>nk</strong> erin geslaagd haar miljoenen klanten een onberispelijke<br />
service te blijven aanbieden gedurende deze hele periode.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> nam op 12 mei 2009 de controle over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> over en trok op 13 mei 2009<br />
zijn aandeel in Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op naar 74,93%. De Belgische staat is nu, via zijn participatie- en<br />
investeringsarm, FPIM (de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij), voor 25% eigenaar<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, terwijl de resterende aandelen in handen zijn van de bevolking.<br />
Onder de nieuwe eigenaar hebben Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, die verder werkt onder de merknaam <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>, en haar werknemers allemaal het beste van zichzelf gegeven om van de ba<strong>nk</strong> de<br />
grootste financiële dienstverlener in de Eurozone te maken. Onder leiding van een Integration<br />
Team werden meer dan 1.000 geslaagde integratieprojecten uitgevoerd, en werden er nieuwe<br />
bestuursprocedures uitgewerkt en maatregelen genomen. Dat alles heeft nieuw vertrouwen in<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> ingeboezemd en ook de performance in alle businesses verbeterd. Een greep<br />
uit de genomen maatregelen:<br />
• totstandbrenging van nieuw bestuur, met de benoeming van e<strong>nk</strong>ele nieuwe bestuurders en<br />
leidinggevenden, verfijning van de businesses-segmentatie en integratie van risicobeheer<br />
• verbetering van het risicoprofiel met verminderde blootstelling aan risico’s (controle van naar<br />
risico gewogen activa – krediet- en marktrisico) en liquiditeitsrisico, waarbij de financiering<br />
volledig naar de normale toestand terugkeert<br />
• heropbouw van de handelsfranchise met een herstel van de netto-instroom van activa van<br />
klanten naar retailnetwerken, de stabilisatie van activa in beheer, geslaagde rebranding- en<br />
commerciële campagnes<br />
• versterking van maatregelen voor operationele efficiëntie<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 289
290<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Al deze maatregelen samen leiden tot synergieën en hebben voornamelijk betrekking op<br />
kostensynergieën als gevolg van maatregelen op het vlak van organisatie, IT, facility en i<strong>nk</strong>oop,<br />
en human resources. De personeelsi<strong>nk</strong>rimping zal voornamelijk het gevolg zijn van natuurlijke<br />
afvloeiing en vrijwillig ontslag.<br />
Tijdens de tweede helft van 2009 werd een begin gemaakt met de reorganisatie van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Fo<strong>rtis</strong>, rond vier kernactiviteiten: Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing, Corporate & Public Ba<strong>nk</strong> Belgium,<br />
Corporate & Investment Ba<strong>nk</strong>ing en Investment Solutions. Ook de rebranding van aanzienlijke<br />
delen van de business in België ging in de tweede helft van 2009 van start.<br />
In het verzekeringswezen ging <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> een strategisch partnerschap aan met de<br />
Belgische marktleider AG Insurance, waarin het een aandeel van 25% heeft. De overee<strong>nk</strong>omst<br />
die bepaalt dat de AG Insurance-producten uitsluitend worden verdeeld door de filialen van <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> en Fintro-tussenpersonen zal ten vroegste in 2020 verstrijken.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> biedt nu een allesomvattend pakket van financiële diensten aan aan retail-,<br />
professionele en vermogende klanten in België. De ba<strong>nk</strong> verstrekt ook oplossingen op maat aan<br />
bedrijven en aan overheids- en financiële instellingen. Daarvoor kan ze een beroep doen op de<br />
know-how en het internationale netwerk van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Vanaf 2010 zullen de activiteiten van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> CIB en Investment Solutions worden samengevoegd met die van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
CIB en Investment Solutions. De Retail Ba<strong>nk</strong>ing-activiteiten, inclusief Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing en<br />
Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing België zullen dan weer een specifieke operationele entiteit vormen.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV zal aan de <strong>Ja</strong>arlijkse Algemene Vergadering in april<br />
2010 voorstellen geen dividend uit te keren voor het jaar 2009.<br />
De rest van dit gedeelte “Kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> ba<strong>nk</strong>” bevat een beschrijving van de<br />
activiteiten van elke business line van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>. De volgende hoofdstukken zullen dit<br />
aanvullen door de niet- geconsolideerde financiële resultaten van 2009 te beschrijven.
Kernactiviteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing Belgium<br />
De afdeling Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> bekleedt een leidinggevende<br />
positie in België, met 9.700 personeelsleden die 3,6 miljoen klanten bedienen (een derde van<br />
de Belgische bevolking). De 1.023 filialen die opereren onder de merknaam <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong><br />
worden aangevuld met 322 franchises onder de merknaam Fintro en met 650 verkooppunten<br />
van de 50/50-joint venture met de Ba<strong>nk</strong> van de Post. Een netwerk van 2.297 ATM’s (afhalingen<br />
en stortingen van contant geld) plus 1.217 non-cashtoestellen (ba<strong>nk</strong>overschrijvingen) en<br />
646 toestellen voor het afdrukken van ba<strong>nk</strong>afschriften, voorzieningen voor onlineba<strong>nk</strong>ieren<br />
(1,3 miljoen gebruikers) en telefonisch ba<strong>nk</strong>ieren zijn verbonden met het client relationship<br />
management (CRM) –platform van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong>. Op die manier kunnen alle systemen langs<br />
alle kanalen worden ontplooid. Het langetermijnpartnerschap met AG Insurance optimaliseert de<br />
distributiekracht van het retailnetwerk en bouwt verder op de ervaring die doorheen de jaren is<br />
opgebouwd op het gebied van ba<strong>nk</strong>verzekering.<br />
De economische omgeving waarin Retail Ba<strong>nk</strong>ing actief is, is sinds het begin van de crisis sterk<br />
veranderd. Tegelijkertijd blijft de concurrentie in het Belgische ba<strong>nk</strong>landschap bikkelhard, met<br />
lage rentevoeten, een agressieve prijszetting op spaarproducten, veranderde verwachtingen van<br />
de klant en een overvloed aan nicheba<strong>nk</strong>en. De zaken in Retail Ba<strong>nk</strong>ing gingen in 2009 opnieuw<br />
beter na de zeer moeilijke tweede helft van 2008. De uitstroom van fondsen werd in april 2009<br />
omgekeerd en de verbetering van de netto-opname (+ EUR 3,17 miljard) bracht de netto-opname<br />
voor het volledige jaar op EUR 1,47 miljard. Dat was voornamelijk te da<strong>nk</strong>en aan het aanbod van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> op spaarrekeningen en terugwinacties.<br />
Retail Ba<strong>nk</strong>ing komt zijn klanten tegemoet door middel van een ‘multichannel’ distributiestrategie<br />
waarvan het Focus Project, dat in 2007 werd gelanceerd, de hoeksteen blijft. Focus combineert<br />
een gesegmenteerde benadering van de markt met een prestatiegerichte verkooporganisatie.<br />
Het filialennetwerk is opgesplitst in 82 markten, die elk gemiddeld 12 filialen omvatten. Filialen<br />
die actief zijn op dezelfde markt werken nauw samen. De noden van de klant moeten daarbij de<br />
doo<strong>rsla</strong>ggevende factor zijn: als het nodig is worden er specialisten bijgeroepen, ongeacht de<br />
grootte van het filiaal. Alle bekwaamheden zijn beschikbaar voor klanten overal in het netwerk en<br />
aan alle retailklanten wordt dezelfde service aangeboden, ongeacht het kanaal waarlangs zij met<br />
de ba<strong>nk</strong> communiceren.<br />
Verder bouwend op de sterkte en steun van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Group streeft Retail Ba<strong>nk</strong>ing ernaar<br />
marktaandeel terug te winnen dat het tijdens de crisis is kwijtgespeeld, en de klantentevredenheid<br />
te verhogen door te investeren in werknemers, distributiekanalen en locaties. De prioriteiten op<br />
lange termijn omvatten:<br />
• verbetering van het filialennetwerk (investering van EUR 150 miljoen tot 2012), waarbij het<br />
filiaal dienst doet als het enige plaatselijke toegangspunt voor alle diensten, en dat nabijheid<br />
en deskundigheid combineert<br />
• betere kennis van de klant en betere informatiedeling via CRM, wat leidt tot de volledige<br />
toepassing van het ‘multichannel’ model<br />
• tijd vrijmaken voor de adviserende rol en maximalisatie van persoonlijke contacten om het<br />
vertrouwen en een duurzame rendabiliteit te onderbouwen<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 291
Met EUR 44 miljard aan beheerde activa, is de nieuwe<br />
Private Ba<strong>nk</strong> de grootste aanbieder van private<br />
ba<strong>nk</strong>diensten op de Belgische markt. De huidige<br />
reorganisatie van de Private Ba<strong>nk</strong> leidt tot een verbeterde<br />
dienstverlening aan de klant da<strong>nk</strong>zij de ingebedde<br />
samenwerking tussen Retail Ba<strong>nk</strong>ing en Private Ba<strong>nk</strong>ing, en<br />
brengt een nieuwe segmentatie met zich mee. Individuele<br />
klanten met activa van meer dan EUR 250.000 komen nu in<br />
aanmerking voor Private Ba<strong>nk</strong>ing-diensten, waardoor een<br />
bredere klantenbasis ontstaat. Een uitgebreid netwerk van<br />
35 Private Ba<strong>nk</strong>ing-centra die in 2010 en 2011 de deuren<br />
zullen openen, zullen de 65.000 klanten in dit segment<br />
gemakkelijke toegang geven tot gepersonaliseerde diensten.<br />
Wealth Management bedient zo’n 1.000 klanten met<br />
potentiële activa van meer dan EUR 4 miljoen. Deze klanten<br />
maken gebruik van een servicemodel dat speciaal voor<br />
hen in het leven werd geroepen en hebben toegang tot<br />
het internationale netwerk van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Groep. Ze<br />
worden voornamelijk bediend via twee Wealth Management<br />
Centers, één in Antwerpen en één in Brussel.<br />
De belangrijkste commerciële hoogtepunten van<br />
Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing voor 2009 zijn:<br />
• ‘<strong>Ja</strong>mes—Direct Personal Ba<strong>nk</strong>ing’, een dienst die klanten<br />
buiten de normale kantooruren toegang geeft tot een<br />
personal ba<strong>nk</strong>er via telefoon, e-mail en webcam.<br />
‘<strong>Ja</strong>mes’ is gericht op rijke klanten die op zoek zijn naar<br />
flexibiliteit in wanneer —en hoe—zij met de ba<strong>nk</strong><br />
communiceren. De personal ba<strong>nk</strong>ers die het <strong>Ja</strong>mes-team<br />
vormen, bieden met name deskundigheid op gebieden als<br />
belastingen en verzekeringen, realtime marktinformatie<br />
en proactief portefeuillebeheer.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is de grootste ba<strong>nk</strong> voor het<br />
jeugdsegment in België (marktaandeel van 32%), een<br />
markt waar de concurrentie op het scherp van de snee<br />
wordt gevoerd. Om de concurrentie voor te blijven heeft<br />
de ba<strong>nk</strong> in september 2009 “Mine Pack” gelanceerd. Dat<br />
is een rekeningpakket voor jonge mensen waarin een<br />
elektronische nieuwsbrief en een magazine zitten. De<br />
website Mine.be kreeg ook een opknapbeurt, met nieuwe<br />
interactieve eigenschappen zoals een ‘Money Coach’, die<br />
jonge mensen helpt hun geld te beheren.<br />
• De grootschalige reclamecampagne ‘Een miljard euro’<br />
werd op 1 juni 2009 in België gelanceerd. Ze was<br />
gericht op zelfstandigen, professionals en bedrijven.<br />
In plaats van te kiezen voor een campagne rond het<br />
bedrijfsimago werd in de advertenties en in de tv- en<br />
radiospots de nadruk gelegd op een concreet voorstel,<br />
werd het engagement en de toegewijdheid van <strong>BNP</strong><br />
292<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> bij zijn klanten en zijn betrokkenheid bij<br />
het financieren van de reële economie in de verf gezet en<br />
werd meegedeeld dat er één miljard euro ter beschikking<br />
was om deze doelgroep te helpen hun activiteiten te<br />
ontwikkelen.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> heeft zijn sponsoring van de Belgische<br />
eersteklasser RSC Anderlecht verlengd tot het seizoen<br />
2013/2014. De ba<strong>nk</strong> is al sponsor van de club sinds 1981.<br />
• Lancering van de nieuwe <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Private Ba<strong>nk</strong>ing op<br />
10 december 2009, vergezeld van een groots opgezette<br />
mediacampagne met een nieuwe website, brochures en<br />
evenementen.<br />
Corporate & Public Ba<strong>nk</strong> Belgium<br />
<strong>BNP</strong>P Fo<strong>rtis</strong> Corporate & Public Ba<strong>nk</strong> Belgium biedt een<br />
allesomvattend gamma plaatselijke en internationale<br />
financiële diensten aan aan Belgische ondernemingen,<br />
overheidsinstellingen en plaatselijke overheden. Met 457<br />
bedrijfsklanten en 34.100 ‘midcap’-klanten is de ba<strong>nk</strong> de<br />
marktleider in deze categorieën, en is ze ook een belangrijke<br />
speler in Public Ba<strong>nk</strong>ing (1.300 klanten). Het aanbod<br />
omvat binnenlandse ba<strong>nk</strong>producten, gespecialiseerde<br />
financiële vaardigheden, en effecten-, verzekerings- en<br />
vastgoeddiensten. Vaardigheden omvatten gespecialiseerde<br />
vaardigheden zoals handelsdiensten, cash management,<br />
factoring en leasing, en ook M&A- en kapitaalmarkten.<br />
Een centraal team van meer dan 60 bedrijfsba<strong>nk</strong>iers, 200<br />
relatiebeheerders in 24 business centers, en kaderleden<br />
die zich bezighouden met vaardigheden, zorgen ervoor<br />
dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> dicht bij de markt blijft. Dit team,<br />
gecombineerd met het Europese netwerk van business<br />
centers dat beheerd wordt binnen Corporate & Investment<br />
Ba<strong>nk</strong>ing, stelt <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> in staat zijn Belgische<br />
klanten, plaatselijk en in het buitenland, een ééngemaakt<br />
commercieel beheer te bieden.<br />
Het competence center Global Factoring zal Retail,<br />
Commercial Ba<strong>nk</strong>ing en Corporate-klanten bedienen door<br />
hen binnenlandse en multi-domestic factoringoplossingen<br />
aan te bieden in heel Europa, inclusief financiering, incasso<br />
van schuldvorderingen en debiteurenbeheer.<br />
Corporate & Investment Ba<strong>nk</strong>ing<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> Corporate & Investment Ba<strong>nk</strong>ing biedt<br />
zijn klanten (in België en in Europa) een volledige toegang<br />
tot de productportefeuille van CIB van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> CIB bestaat uit zes business lines: Global<br />
Markets, Structured Finance, Corporate Finance & Equity
Capital Markets, Private Equity, Institutional Ba<strong>nk</strong>ing Group<br />
Europe, en Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe.<br />
Global Markets, een duurzaam Capital Markets-platform<br />
dat gericht is op klantgedreven activiteiten, is gevestigd in<br />
Brussel, met de doelstelling een uitgebreid productgamma<br />
aan te bieden via toegang tot <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>-platforms.<br />
In het onderdeel Fixed Income bedient Global Markets<br />
voornamelijk Belgische klanten, waarbij Fixed Income<br />
Trading-desks ook stromen van Europese Midcaps noteren<br />
(klanten van Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe). Bij<br />
Equity Derivatives ligt de nadruk op het bedienen van de<br />
Belgische klanten, terwijl er enige handelsactiviteit wordt<br />
behouden.<br />
Structured Finance groepeert de activiteiten van Corporate<br />
Acquisition Finance, Leveraged Finance, Export Finance en<br />
Project Finance. Een nieuw regionaal platform voor CIB<br />
wordt opgezet in België, om klanten in de Beneluxlanden,<br />
Noord- en Midden-Europa (met inbegrip van Griekenland)<br />
en Turkije (BNCET-platform) te bedienen. Het team in<br />
Brussel beheert ook de financiering van publiek-private<br />
partnerschappen voor heel Europa, waarbij het de<br />
deskundigheid van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> op dit gebied ten<br />
volle benut.<br />
Corporate Finance is actief in Merger & Acquisition<br />
Advisory en in Equity Capital Markets. Corporate Finance is<br />
toegespitst op Belgische klanten.<br />
Private Equity blijft de Belgische economie steunen door<br />
aan kapitaal- en mezzaninefinanciering te doen, waardoor<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> zijn klanten kan helpen bij hun externe<br />
ontwikkeling.<br />
Institutional Ba<strong>nk</strong>ing Group Europe is verantwoordelijk<br />
voor het beheer van de relaties met financiële instellingen.<br />
Deze afdeling promoot ba<strong>nk</strong>- en plain vanilla-producten.<br />
Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe is een<br />
geïntegreerd ba<strong>nk</strong>netwerk dat gericht is op het bedienen<br />
van grote midcaps en internationale klanten, en met name<br />
dochterondernemingen van CIB-klanten over heel Europa.<br />
CTBE levert dagelijkse ba<strong>nk</strong>producten en –diensten (plain<br />
vanilla-leningen, Cash Management, Trade-diensten, Flowhedging-producten<br />
en, wanneer beschikbaar, Leasing-,<br />
Factoring- en Investment Solutions- products) aan bekende<br />
bedrijfsklanten en financiële instellingen op 16 markten<br />
buiten de vier thuismarkten in Europa, via een netwerk van<br />
meer dan 30 business centers voor nabijheid met klanten.<br />
Corporate & Transaction Ba<strong>nk</strong>ing Europe zal opereren<br />
in nauwe samenwerking met twee in België gevestigde<br />
competence centers en actief zijn voor de hele <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>groep:<br />
Cash Management en Global Trade Solutions. Cash<br />
Management verleent diensten inzake liquiditeitsbeheer<br />
aan bedrijven. Die zijn immers steeds meer op zoek<br />
naar globale en homogene oplossingen op Europees<br />
niveau (bijv., SEPA-oplossingen, cash pooling, payment<br />
factories). Ondertussen blijven deze bedrijven behoefte<br />
hebben aan een allesomvattend plaatselijk aanbod. Global<br />
Trade Solutions helpt bedrijven bij hun internationale<br />
handelsactiviteiten, en verstrekken bijvoorbeeld<br />
internationale garanties voor commerciële overee<strong>nk</strong>omsten<br />
tussen partijen in verschillende landen<br />
Belangrijke deals die in 2009 door Corporate &<br />
Investment Ba<strong>nk</strong>ing en Corporate & Public Ba<strong>nk</strong><br />
Belgium werden gesloten:<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> trad op als Joint Mandated Lead<br />
Arranger met een club van ba<strong>nk</strong>en, om met succes<br />
de 690 miljoen EUR aan senior secured facilities te<br />
onderschrijven die vereist zijn om de aa<strong>nk</strong>oop door<br />
CVC van de Midden- en Oost-Europese activiteiten<br />
van StarBev, Anheuser-Busch InBev (ABInBev) te<br />
ondersteunen. De transactie staat voor één van de<br />
grootste buyouts in Europa in 2009.<br />
• In België tekende <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> voor de grootste<br />
leveraged buyouttransactie die in de loop van 2009<br />
werd uitgevoerd; de ba<strong>nk</strong> trad op als mandated lead<br />
arranger voor de senior club deal van EUR 73 miljoen,<br />
om de overname van de ADB Group door Montagu<br />
Private Equity en management te financieren. ADB<br />
Group is de belangrijkste wereldwijde fabrikant van<br />
grondverlichtingssystemen voor luchthavens.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> was één van slechts drie<br />
deelnemende ba<strong>nk</strong>en en de enige niet-Britse ba<strong>nk</strong><br />
in het bemiddeld leningschema van de Europese<br />
Investeringsba<strong>nk</strong> (EIB) voor windenergie langs de<br />
kust, die streeft naar het lenen van een bedrag tot<br />
1 miljard GBP voor windmolenparken langs de kust<br />
de komende drie jaar. Dit is een programma dat door<br />
de Britse regering wordt gesponsord om windenergie<br />
te ontwikkelen. Het feit dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> werd<br />
geselecteerd, toont aan dat wij consequent de leider<br />
van het topsegment zijn voor de Britse en internationale<br />
markten voor hernieuwbare energie.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> werd door Aquafin uitgekozen als<br />
de enige bookrunner voor de uitgifte van een Belgische<br />
retailobligatie van EUR 150 miljoen, rechtstreeks<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 293
gericht op de investeerdersbasis van Retail en Private<br />
Ba<strong>nk</strong>ing. Door te kiezen voor de uitgifte van zo’n<br />
retailobligatie heeft Aquafin een aanzienlijk voordeel<br />
gerealiseerd op het gebied van de diversifiëring en<br />
de kost van de financieringsbasis. Aquafin ontwerpt,<br />
financiert, bouwt en exploiteert de supragemeentelijke<br />
infrastructuur die nodig is om huishoudelijk afvalwater<br />
te behandelen en optimaliseert belangrijke riolen en<br />
afvalwaterbehandelingsinstallaties in Vlaanderen.<br />
• Fluxys, de onafha<strong>nk</strong>elijke exploitant van zowel<br />
het aardgasvervoer, het doorvoernet en de<br />
opslaginfrastructuur in België, heeft <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong><br />
aangesteld als enige bookrunner en co-leidende ba<strong>nk</strong><br />
voor zijn uitgifte van een retailobligatie. Het mandaat<br />
van enige bookrunner werd toegewezen aan <strong>BNP</strong> Paris<br />
Fo<strong>rtis</strong>, omwille van zijn deskundigheid en duidelijke<br />
marktleiderschap inzake de uitgifte van retailobligaties.<br />
Deze deal benadrukt het langetermijnengagement voor<br />
Fluxys en onze positie als kernba<strong>nk</strong> voor Fluxys – die<br />
Fluxys al sinds 1971 bijstaat.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> trad op als co-bookrunner bij de<br />
obligatie-emissie met dubbele tranche van Elia voor EUR<br />
1 miljard. Elia, de monopoliehouder met vaste tarieven<br />
die het Belgische hoogspanningsnet exploiteert, besliste<br />
EUR 1 miljard in te zamelen door zijn pijlen te richten<br />
op de markt van de institutionele benchmarkobligaties<br />
om korte termijnleningen te herfinancieren en<br />
langetermijnleningen te voltooien en te anticiperen op de<br />
verwachte tarieftekorten. Na een uitgebreide roadshow<br />
was de emissie met dubbele tranche een overdonderend<br />
succes.<br />
• <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> is een cruciale partner geweest<br />
van het vooraanstaande biofarmaceutische bedrijf<br />
UCB dat zijn kredietfaciliteit, aangegaan om Schwarz<br />
Pharma in 2006 over te nemen, wilde herschikken. <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> trad in het vierde kwartaal van 2009<br />
voor UCB op als joint bookrunner van een in aandelen<br />
omzetbare obligatielening van EUR 500 miljoen en<br />
van een obligatielening voor het publiek van EUR 750<br />
miljoen, en als co-manager van een institutionele<br />
obligatie van EUR 500 miljoen. Het succes van deze<br />
drie kapitaalmarkttransacties voor een totaal bedrag<br />
van EUR 1,75 miljard met verschillende looptijden<br />
laat UCB toe zijn kredietverstrekkers te diversifiëren<br />
en de terugbetalingstermijn te verlengen. De rest<br />
van de schuld werd geherfinancierd met een nieuwe<br />
gesyndiceerde wentelfaciliteit (revolving facility) van<br />
EUR 1,5 miljard waarvoor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Fo<strong>rtis</strong> optrad als<br />
joint coordinator en bookrunner.<br />
294<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
Aangezien Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> als geïntegreerd geheel bestuurd<br />
wordt, verwijzen we naar het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g voor verdere toelichting bij de belangrijkste<br />
ontwikkelingen en gebeurtenissen met betrekking tot haar<br />
kernactiviteiten en operaties.<br />
Toekomstgerichte uitspraken<br />
Het dient opgemerkt dat elke uitspraak over<br />
toekomstverwachtingen en andere toekomstgerichte<br />
elementen gebaseerd is op de huidige standpunten en<br />
veronderstellingen van het bedrijf en een zekere mate van<br />
risico en onzekerheid inhouden, vooral gezien de huidige<br />
algemene economische en marktomstandigheden.<br />
Voornaamste risico’s en onzekerheden<br />
De activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn blootgesteld aan<br />
een aantal risico’s zoals kredietrisico, marktrisico,<br />
liquiditeitsrisico en operationeel risico. Om ervoor te zorgen<br />
dat deze risico’s geïdentificeerd en naar behoren beheerst<br />
en beheerd worden, past de ba<strong>nk</strong> een aantal interne<br />
controleprocedures toe en verwijst ze naar een hele reeks<br />
risico-indicatoren, die nader worden beschreven in Noot 7<br />
Risicomanagement van de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> 2009.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is als verweerder betrokken bij verscheidene<br />
claims, geschillen en rechtszaken in België en in e<strong>nk</strong>ele<br />
rechtsgebieden in het buitenland, die zijn ontstaan<br />
tijdens de gewone bedrijfsvoering van de ba<strong>nk</strong> en na<br />
de herstructurering van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Groep<br />
eind september en begin oktober 2008. Dit wordt nader<br />
beschreven in Noot 49 van de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> 2009.<br />
De gebeurtenissen na de ve<strong>rsla</strong>gperiode worden nader<br />
beschreven in het hoofdstuk “Overige informatie over de<br />
Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening”.<br />
Het gebruik en de impact van financiële instrumenten op<br />
de balans en de resultatenrekening wordt getoond in de<br />
toelichting op de balans en de resultatenrekening.<br />
Toelichting bij de ontwikkeling van de<br />
balans<br />
De totaal activa op 31 december 2009 bedragen EUR 370<br />
miljard, een vermindering ten opzichte van het vorige<br />
boekjaar met EUR 107 miljard of 22 %. Algemeen beschouwd<br />
is dit het gevolg van het verder risicovrij maken van de
alans en de significante fluctuaties van de interbancaire<br />
activiteiten.<br />
De vorderingen op kredietinstellingen dalen met EUR 23<br />
miljard of 33%. Eind 2009 komt het relatieve gewicht van de<br />
interbancaire vorderingen neer op 12 % van de totale activa<br />
ten opzichte van 15% een jaar eerder.<br />
De daling van de interbancaire activiteit, gestart in 2008<br />
en voortgezet in 2009, wordt weerspiegeld in de afname<br />
van de cessie-retrocessieverrichtingen (EUR 6 miljard),<br />
de interbancaire leningen (EUR 7 miljard), alsook in de<br />
zichtrekeningen bij andere financiële instellingen (EUR 6<br />
miljard).<br />
De vorderingen op cliënten nemen af met EUR 37 miljard<br />
of 22%. Net zoals eind 2008 vertegenwoordigen zij 35% van<br />
de totale activa.<br />
Zonder het deel van de hypothecaire leningen (EUR 5<br />
miljard) en van de termijnleningen (EUR 8 miljard) die<br />
geëffectiseerd werden, verminderen de leningen op<br />
cliënten met EUR 24 miljard. Deze daling is voornamelijk<br />
te merken aan een vermindering van de leningen op<br />
cliënten van onze buitenlandse bijkantoren (EUR 15<br />
miljard, waarvan een deel gerelateerd is aan de activiteiten<br />
met onze dochterondernemingen) en aan de cessieretrocessieverrichtingen<br />
(EUR 6 miljard). Een termijnlening<br />
(EUR 5 miljard) toegekend aan Fo<strong>rtis</strong> Brussels werd in 2009<br />
vroegtijdig terugbetaald en is gelieerd aan de terugbetaling<br />
van onze achtergestelde schuld.<br />
De portefeuille obligaties en andere vastrentende<br />
effecten gaat achteruit met EUR 15 miljard of 12%. Deze<br />
vertegenwoordigt 29% van de totale activa, ten opzichte van<br />
25% eind 2008.<br />
Deze daling is met name te verklaren door een vermindering<br />
van de handelsportefeuille (EUR 6 miljard) en door de<br />
verkoop van de gestructureerde kredietenportefeuille<br />
(Portfolio Uit) aan de SPV Royal Park Investments, krachtens<br />
het Protocole d’Accord tussen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>, de Belgische<br />
Staat, FPIM, Fo<strong>rtis</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> (EUR 8 miljard).<br />
De vermindering van de aandelen en andere nietvastrentende<br />
effecten met EUR 5 miljard of 83 % is<br />
voornamelijk te verklaren door een transfer van aandelen<br />
van de handelsportefeuille naar de financiële vaste activa.<br />
De financiële vaste activa stijgen met EUR 5 miljard. Naast<br />
de transfer van aandelen van de handelsportefeuille,<br />
heeft de Ba<strong>nk</strong> 25% van het kapitaal van AG Insurance<br />
(EUR 1,4 miljard) verwo<strong>rve</strong>n krachtens overee<strong>nk</strong>omsten<br />
getekend tussen <strong>BNP</strong>P en de Belgische Staat. In 2009<br />
bedroegen de waardeverminderingen EUR 1 miljard en<br />
betreffen voornamelijk de als niet-strategische beschouwde<br />
participaties in het integratieproces met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
De overige activa nemen af met EUR 3 miljard, met name<br />
wegens de vermindering van betaalde premies op afgeleide<br />
producten.<br />
De daling van de overlopende rekeningen met EUR 29<br />
miljard betreft voornamelijk de proratas op afgeleide<br />
producten en is gelieerd aan de i<strong>nk</strong>rimping van de volumes<br />
van renteopties en renteswaps, alsook aan de algemene<br />
daling van de rentevoeten.<br />
Aan passiva kant dalen de schulden aan<br />
kredietinstellingen met EUR 64 miljard of 51%. Eind 2009<br />
komt het relatieve gewicht van de interbancaire schulden<br />
neer op 17 % van het totaal van de passiva ten opzichte van<br />
26% een jaar eerder.<br />
De aanhoudende vermindering van de interbancaire<br />
schulden is gelieerd aan de wil van de Ba<strong>nk</strong> om haar activa<br />
te reduceren, die bijgevolg haar financieringsbehoeften<br />
sterk vermindert. Deze daling doet zich voornamelijk voor<br />
ter hoogte van de cessie-retrocessieverrichtingen (EUR 17<br />
miljard), de voorschotten door aanbesteding bij de NBB<br />
(EUR 16 miljard) en de andere voorschotten van de NBB<br />
(EUR 9 miljard).<br />
De schulden aan cliënten nemen af met EUR 14 miljard of<br />
8 %. Ze vertegenwoordigen 45 % van de totale passiva ten<br />
opzichte van 38% eind 2008.<br />
De daling vloeit vooral voort uit de cessieretrocessieverrichtingen<br />
(EUR 8 miljard) en uit de<br />
termijnrekeningen (EUR 10 miljard). Overigens stijgen<br />
de spaarrekeningen ten opzichte van 2008 (EUR 10<br />
miljard), met name ten gevolge van een transfer van<br />
termijnrekeningen en een daling van effectenrekeningen<br />
van de cliënten.<br />
De in schuldbewijzen belichaamde schulden stijgen met<br />
EUR 11 miljard of 40 %. De evolutie is te verklaren door<br />
de groei van de uitgegeven depositocertificaten (EUR 12<br />
miljard) en dit als gevolg van de wil van de Ba<strong>nk</strong> om haar<br />
financieringsmiddelen te versterken door het aantrekken<br />
van kapitaal op een langere termijn.<br />
De overige schulden dalen met EUR 4 miljard, met name<br />
wegens de afname van de ontvangen premies op de<br />
afgeleide producten.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 295
Zoals bij de activa heeft de afname van de overlopende<br />
rekeningen met EUR 28 miljard hoofdzakelijk betrekking<br />
op de proratas op afgeleide producten en is gelieerd aan<br />
de daling van de volumes van renteopties en renteswaps,<br />
alsook aan de algemene daling van de rentevoeten.<br />
Het fonds voor algemene ba<strong>nk</strong>risico’s blijft zo goed als<br />
onveranderd, met uitzondering van een lichte daling<br />
in het bijkantoor van Hong Kong, te verklaren door<br />
wisselkoersverschillen.<br />
De achtergestelde schulden dalen met EUR 7 miljard<br />
of 29%. De Ba<strong>nk</strong> is in 2009 overgegaan tot terugbetaling<br />
van haar schuld (EUR 6 miljard) ten opzichte van Fo<strong>rtis</strong><br />
Brussels, die gelieerd is aan de terugbetaling van hun<br />
termijnlening.<br />
Het eigen vermogen na resultaatsverwerking daalt met EUR<br />
1,3 miljard. Deze daling is te verklaren door het verlies van<br />
het boekjaar (EUR 1,3 miljard).<br />
Toelichting bij de ontwikkeling van de<br />
resultatenrekening<br />
Het resultaat van het boekjaar, vóór onttrekking aan de<br />
belastingsvrije rese<strong>rve</strong>s, is een verlies van EUR 1.315 miljoen,<br />
tegenover een verlies van EUR 20.224 miljoen in 2008.<br />
De niet-geconsolideerde resultaten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in 2009<br />
werden beïnvloed door verscheidene eenmalige elementen<br />
gelieerd aan de economische situatie en de transacties<br />
afgesloten in de loop van 2009. Niettemin lag de focus dit<br />
jaar op het herstellen van de commerciële stabiliteit, alsook<br />
de financiële stabiliteit, getuige hiervan de verbeterde<br />
liquiditeits- en solvabiliteitspositie van de Ba<strong>nk</strong>.<br />
Het resultaat van 2008 werd negatief beïnvloed door de<br />
verkoop van de Nederlandse ba<strong>nk</strong>activiteiten, inclusief de<br />
verwo<strong>rve</strong>n ABN AMRO activiteiten, en de verslechtering van<br />
de toestand op de financiële markten vanaf de tweede helft<br />
van 2008.<br />
De intrestmarge bedraagt EUR 2.796 miljoen, een toename<br />
met EUR 350 miljoen in vergelijking met 2008. Deze<br />
toename is te verklaren door de lagere financieringskost, in<br />
het bijzonder na de verkoop van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland in<br />
het vierde kwartaal van 2008 en de kapitaalsverhoging in<br />
2008.<br />
296<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur<br />
De intrestmarge van Retail Ba<strong>nk</strong>ing krimpt tengevolge<br />
van e<strong>nk</strong>ele producten die weinig gevoelig zijn aan de<br />
vermindering van de marktrentevoeten, voornamelijk de<br />
zicht- en spaarrekeningen.<br />
De intrestmarge wordt eveneens beïnvloed door het volume<br />
van toegestane kredieten, in stijgende lijn in België, maar in<br />
dalende lijn in de buitenlandse bijkantoren.<br />
Zowel de rente-opbrengsten en soortgelijke opbrengsten<br />
als de rentekosten en soortgelijke kosten verminderen<br />
aanzienlijk en dit als gevolg van de vermindering van<br />
interbancaire transacties en van markactiviteiten (niet<br />
alleen in België, maar ook in de buitenlandse bijkantoren),<br />
alsook door de sterk dalende rentevoeten vanaf het vierde<br />
kwartaal van 2008.<br />
De daling met EUR 553 miljoen aan opbrengsten uit nietvastrentende<br />
effecten is te wijten aan lagere i<strong>nk</strong>omsten<br />
uit dividenden tengevolge van de vermindering van de<br />
aandelenportefeuille en de verkoop van de participatie in<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland in het vierde kwartaal van 2008.<br />
De ontvangen provisies verminderen met EUR 120 miljoen<br />
of 9 %.<br />
De ontvangen commissies op de effectentransacties en<br />
op het beheer van fondsen gaan achteruit tengevolge de<br />
geringere bedrijvigheid van de cliënten op de financiële<br />
markten. De commissies op verbinteniskredieten en<br />
betalingsverrichtingen nemen af ten gevolge van de<br />
vermindering van deze activiteiten. Daarentegen stijgen<br />
de commissies op de verkoop van verzekeringsproducten,<br />
da<strong>nk</strong>zij de verbetering van de verkoop van<br />
levensverzekerings- producten.<br />
De betaalde provisies dalen met EUR 160 miljoen of 30 %.<br />
De activiteiten van de marktenzaal, gecentraliseerd in<br />
België, voor rekening van verschillende entiteiten van<br />
de groep Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> namen in sterke mate af in 2009,<br />
resulterend in minder retrocessies onder de vorm van<br />
betaalde commissies.<br />
Het verlies uit financiële transacties vermindert met EUR<br />
1.691 miljoen.<br />
Het verlies uit het wissel- en handelsbedrijf in effecten<br />
en andere financiële instrumenten bedraagt EUR 108<br />
miljoen in 2009 tegenover EUR 1.170 miljoen in 2008. De<br />
bedrijfsresultaten in de marktactiviteiten waren fors negatief<br />
in 2008, door de inwerking van de aanhoudende wereldwijde<br />
financiële crisis. Betere prestaties zijn in 2009 gerealiseerd,<br />
met name ter hoogte van de operaties gekoppeld aan de<br />
rentevoet, da<strong>nk</strong>zij een progressieve normalisering van de
markten en een gemakkelijkere toegang tot liquiditeit.<br />
De minderwaarden uit de realisatie van beleggingseffecten<br />
bedragen EUR 111 miljoen in 2009 tegen EUR 740 miljoen<br />
in 2008. In 2009 hebben de minderwaarden voornamelijk<br />
betrekking op vastrentende effecten en in 2008 op nietvastrentende<br />
effecten.<br />
De algemene beheerskosten nemen af met EUR 363 miljoen<br />
of 11 %. De bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen<br />
dalen met EUR 130 miljoen of 6 %, voornamelijk door een<br />
lager gemiddeld personeelsbestand.<br />
De daling van de personeelskosten is bijna gelijkmatig verdeeld<br />
tussen België, waar het gemiddelde personeelsbestand daalt<br />
met 4 % en de buitenlandse bijkantoren, waar de vermindering<br />
van de activiteiten geleid hebben tot een daling van het<br />
gemiddelde personeelsbestand met 14 %.<br />
De overige beheerskosten dalen met EUR 233 miljoen of 19<br />
%. In 2008 waren er de integratiekosten voor ABN Amro en<br />
de transacties in verband met het garanderen van de<br />
continuïteit van de activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. In 2009<br />
werden de kosten onder controle gehouden, met een<br />
belangrijke daling van de consultancykosten en de kosten<br />
voor extern personeel.<br />
De daling met EUR 14 miljoen of 7 % van afschrijvingen<br />
en waardeverminderingen op oprichtingskosten, op<br />
immateriële en materiële vaste activa heeft voornamelijk<br />
betrekking op de gebouwen en op de informatica-uitrusting.<br />
De waardeverminderingen op de vorderingen en op de<br />
beleggingsportefeuille (rubrieken IX en X) bedragen EUR<br />
770 miljoen in 2009. De waardeverminderingen blijven<br />
hoog in 2009, als gevolg van het moeilijke economische<br />
klimaat, wat heeft geleid tot de verslechtering van<br />
de kredietportfolio, vooral in de metiers Real Estate,<br />
Commercial Ba<strong>nk</strong>ing en Institutional Ba<strong>nk</strong>ing.<br />
In 2008 bedroegen de waardeverminderingen EUR 6.798<br />
miljoen, hoofdzakelijk te wijten aan waardeverminderingen<br />
op de gestructureerde kredietenportefeuille en de<br />
investeringsportefeuille.<br />
De (besteding en terugneming van) voorzieningen voor<br />
risico’s en kosten (rubrieken XI en XII) leiden tot een kost<br />
van EUR 258 miljoen in 2009 ten opzichte van een kost van<br />
EUR 61 miljoen in 2008.<br />
De daling van de overige bedrijfsopbrengsten met EUR 216<br />
miljoen is voornamelijk te wijten aan de niet-recurrente<br />
diensten gefactureerd aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland in 2008,<br />
met name in het kader van ABN AMRO.<br />
De overige bedrijfskosten stijgen met EUR 39 miljoen, met<br />
name ten gevolge van de gedeeltelijke annulering in 2009<br />
van geherfactureerde kosten aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland in<br />
2008.<br />
De uitzonderlijke opbrengsten stijgen met EUR<br />
158 miljoen, voornamelijk wegens terugnames van<br />
waardeverminderingen op financiële vaste activa. Deze<br />
terugnames hebben hoofdzakelijk betrekking op de<br />
aandelen Fo<strong>rtis</strong> SA/NV verwo<strong>rve</strong>n in het kader van de<br />
CASHES transactie (EUR 212 miljoen).<br />
De uitzonderlijke kosten bedragen EUR 1.345 miljoen in<br />
2009 tegen 12.746 miljoen in 2008. In 2009 betreffen de<br />
waardeverminderingen op financiële vaste activa (EUR<br />
1.267 miljoen) voornamelijk participaties die als niet<br />
strategisch beschouwd worden in het integratieproces<br />
met <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. In 2008 genereerde de verkoop van<br />
de participatie in Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland (Holding)<br />
een verlies van EUR 6.491 miljoen. Daarnaast werden<br />
waardeverminderingen op participaties vooral voor de<br />
activiteiten van Asset Management (EUR 3.709 miljoen) en<br />
op aandelen Fo<strong>rtis</strong> SA/NV verwo<strong>rve</strong>n in het kader van de<br />
CASHES operatie (EUR 2.233 miljoen) geboekt.<br />
De belastingen op het resultaat van het jaar zijn negatief<br />
(EUR 97 miljoen) (rubrieken XIXbis en XX), terwijl ze<br />
positief waren voor EUR 34 miljoen in het vorige boekjaar.<br />
Het belastingsniveau wordt beïnvloed door de fiscale<br />
behandeling van de resultaten op participaties en op<br />
aandelen, alsook door regularisaties van vorige boekjaren.<br />
Bovendien verschilt het fiscaal regime van het ene<br />
bijkantoor tot het andere. De Belgische boekhoudnormen<br />
laten het boeken van uitgestelde belastingen op verliezen<br />
niet toe.<br />
De 22 buitenlandse bijkantoren, die gesitueerd zijn<br />
in Athene, Boekarest, Boedapest, Keulen, Kopenhagen,<br />
Guangzhou, Hong Kong, Lissabon, Londen, Madrid, Milaan,<br />
New York, Parijs, Praag, Shanghai, Singapore, Stockholm,<br />
Sydney, Taipei, Tokio, Wenen en Zurich leiden een<br />
gezamenlijk verlies van EUR 458 miljoen in 2009 tegenover<br />
EUR 915 miljoen in 2008.<br />
Rekening houdend met de onttrekking aan de belastingvrije<br />
rese<strong>rve</strong>s, bedraagt het te verwerken verlies van het<br />
boekjaar EUR 1.313 miljoen.<br />
Brussel, 23 maart 2010<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de Raad van Bestuur 297
298<br />
Bericht van de Raad van Bestuur<br />
Bericht van de Raad van Bestuur<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> is verantwoordelijk voor het opstellen van de<br />
Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009 in overeenstemming<br />
met de International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie<br />
en de <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31 december 2009 in overeenstemming met de regels<br />
vastgelegd in het (Belgisch) Koni<strong>nk</strong>lijk Besluit van 23 september 1992 op de jaarrekening van de<br />
kredietinstellingen.<br />
De Raad van Bestuur heeft op 23 maart 2010 de Geconsolideerde en Niet-Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> beoordeeld en goedgekeurd voor publicatie.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verklaart dat, naar zijn beste weten, de Geconsolideerde<br />
<strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een getrouw en juist beeld geven<br />
van de activa, verplichtingen, financiële positie en de resultatenrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de<br />
in de consolidatie opgenomen verbintenissen, en dat de informatie die in deze jaarrekening is<br />
opgenomen geen tekortkomingen bevat die het noodzakelijk maken om significant de reikwijdte<br />
van enige berichtgeving aan te passen.<br />
Zoals vereist door de Belgische vennootschapswet, en bij het opstellen van de jaarrekeningen<br />
van 2009, hebben het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> management , het Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Audit Comité en de Raad van<br />
Bestuur een analyse gemaakt van de mogelijkheden van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> om verder te functioneren als<br />
‘going concern’, waarbij rekening is gehouden met alle mogelijke informatie over de afzienbare<br />
toekomst. Na afweging van een breed scala factoren in verband met de huidige en verwachte<br />
winstgevendheid en uitgaande van het nieuwe Industriële Plan voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de invloed<br />
daarvan op de ontwikkeling van de liquiditeit en de solvabiliteitspositie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, heeft<br />
de Raad van Bestuur geconcludeerd dat de jaarrekeningen over 2009 op ‘going concern’ basis<br />
kunnen worden opgesteld. Het dient vermeld te worden dat alle verklaringen met betrekking<br />
tot vooruitzichten gebaseerd zijn op de huidige visies en assumpties van de onderneming en dat<br />
deze een zekere mate van onzekerheid inhouden, in het bijzonder gezien de huidige algemene<br />
economische- en markt omstandigheden zodat feitelijke resultaten of prestaties materieel kunnen<br />
afwijken van diegenen die vermeld zijn in zulke verklaringen.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> verklaart tevens dat, naar zijn beste weten, het jaaroverzicht<br />
een juist beeld geeft van de ontwikkeling, resultaten en positie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en van de<br />
verbintenissen die in de consolidatie zijn opgenomen, samen met een beschrijving van de<br />
belangrijkste risico’s en onzekerheden waarmee zij worden geconfronteerd.<br />
De Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en de <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> per 31<br />
december 2009 zullen ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van<br />
Aandeelhouders op 22 april 2010.<br />
Brussel, 23 maart 2010<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV
Corporate Governance<br />
Raad van Bestuur<br />
Rol en verantwoordelijkheden<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de wet- en regelgeving in verband met kredietinstellingen die in België van kracht<br />
is, is de Raad van Bestuur verantwoordelijk voor het definiëren van het algemene beleid van de<br />
Ba<strong>nk</strong> (‘beleidsfunctie’), toezicht te houden op de activiteiten van het Directiecomité, de leden<br />
van het Directiecomité aan te stellen en te revoceren en toezicht te houden op de Onafhakelijke<br />
Controlefuncties (‘toezichtsfunctie’).<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig artikel 26 van de Ba<strong>nk</strong>wet en artikel 22 van de statuten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
(‘Statuten’) hebben de leden van de Raad van Bestuur uit hun midden een Directiecomité<br />
verkozen, waarvan de leden “Uitvoerend Bestuurder” worden genoemd. Het Directiecomité<br />
heeft een algemene delegatie van bevoegdheden gekregen om alle handelingen te stellen die<br />
noodzakelijk of relevant zijn om de ba<strong>nk</strong>activiteiten te beheren binnen het algemene beleidskader<br />
dat door de Raad van Bestuur is uiteengezet (‘managementfunctie’).<br />
Omvang en lidmaatschapscriteria<br />
De Raad van Bestuur zal samengesteld zijn uit niet minder dan vijf en niet meer dan vijfendertig<br />
Bestuurders.<br />
Leden van de Raad van Bestuur kunnen al dan niet aandeelhouders zijn, en worden benoemd voor<br />
een termijn van maximaal vier jaar.<br />
De leden van de Raad beschikken over de kwaliteiten die noodzakelijk zijn om hun functie op<br />
objectieve en onafha<strong>nk</strong>elijke wijze uit te oefenen, teneinde de belangen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> ten allen<br />
tijde te behartigen.<br />
Het beleid van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bepaalt dat de samenstelling van de Raad van Bestuur bestaat uit een<br />
gepaste en evenwichtige mix tussen de Uitvoerend Bestuurders en de niet-Uitvoerend Bestuurders,<br />
die al dan niet onafha<strong>nk</strong>elijk zijn.<br />
Uitvoerend Bestuurders mogen niet de meerderheid van de Raad uitmaken.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> streeft er voorts naar een gepast evenwicht van vaardigheden en bekwaamheden in<br />
stand te houden binnen de Raad van Bestuur, overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van de Ba<strong>nk</strong>wet.<br />
Corporate Governance 299
Samenstelling<br />
De Raad van Bestuur is nu als volgt samengesteld:<br />
DAEMS Herman Voorzitter van de Raad van Bestuur. Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad<br />
van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
CHODRON de COURCEL Georges Vicevoorzitter van de Raad van Bestuur. Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de<br />
Raad van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
BONNAFÉ Jean-Laurent Uitvoerend Bestuurder. Voorzitter van het Directiecomité. Lid van de Raad van<br />
Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
DIERCKX Filip Uitvoerend Bestuurder. Vicevoorzitter van het Directiecomité.Lid van de Raad<br />
van Bestuur sinds 28.10.1998.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 26.04.2010.<br />
FOHL Camille Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité<br />
sinds 01.01.2008.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 23.04.2011.<br />
MENNICKEN Thomas Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité<br />
sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
RAYNAUD Eric Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur en van het Directiecomité<br />
sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
BOOGMANS Dirk Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
1.10.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
300<br />
Corporate Governance
COUMANS Wim Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 27.01.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
LAMARCHE Gérard Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
LAVENIR Frédéric Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur van 14.05.2009 tot<br />
01.10.2009 en opnieuw sinds 10.12.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
PAPIASSE Alain Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
PRUVOT Jean-Paul Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 27.01.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
STÉPHENNE Jean Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
26.04.2001.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 26.04.2010.<br />
VANSTEENKISTE Luc Onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds<br />
26.04.2001.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt op 26.04.2010.<br />
VARÈNE Thierry Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 14.05.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
WIBAUT Serge Niet-Uitvoerend Bestuurder. Lid van de Raad van Bestuur sinds 27.01.2009.<br />
Het mandaat van het lid van de Raad verstrijkt tijdens de Gewone <strong>Ja</strong>arlijkse<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 2012.<br />
Corporate Governance 301
De samenstelling van de Raad van Bestuur is in 2009 als volgt gewijzigd:<br />
DAEMS Herman Voorzitter van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
VAN BROEKHOVEN Emiel Voorzitter van de Raad van Bestuur (van 27.01.2009 tot 14.05.2009)<br />
VERWILST Herman Voorzitter van de Raad van Bestuur (tot 27.01.2009)<br />
CHODRON de COURCEL Georges Vicevoorzitter van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
BONNAFÉ Jean-Laurent Voorzitter van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
DIERCKX Filip Voorzitter van het Directiecomité (tot 14.05.2009)<br />
Vicevoorzitter van het Directiecomité (sinds 14.05.2009)<br />
BOONE Brigitte Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
DEBOECK Michel Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
FOHL Camille Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur<br />
MACHENIL Lars Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
MENNICKEN Thomas Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
MOSTREY Lieve Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
RAYNAUD Eric Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (sinds 14.05.2009)<br />
VANDEKERCKHOVE Peter Uitvoerend Bestuurder, lid van de Raad van Bestuur (tot 14.05.2009)<br />
BECKERS Lode Bestuurder (tot 14.05.2009)<br />
BOOGMANS Dirk Bestuurder (sinds 01.10.2009)<br />
CLIJSTERS Jos Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
COUMANS Wim Bestuurder (sinds 27.01.2009)<br />
DE MEY Jozef Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
DESCHÊNES Alain Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
FEILZER Joop Bestuurder (tot 14.05.2009)<br />
LAMARCHE Gérard Bestuurder (sinds 14.05.2009)<br />
LAVENIR Frédéric Bestuurder (van 14.05.2009 tot 01.10.2009 en opnieuw sinds 10.12.2009)<br />
MEYER Jean Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
PAPIASSE Alain Bestuurder (sinds 14.05.2009)<br />
PRUVOT Jean-Paul Bestuurder (van 27.01.2009 tot 14.05.2009 en opnieuw sinds 14.05.2009)<br />
STÉPHENNE Jean Bestuurder<br />
VAN HARTEN Peer Bestuurder (tot 27.01.2009)<br />
VAN OORDT Robert Bestuurder (tot 14.05.2009)<br />
VANSTEENKISTE Luc Bestuurder<br />
VARÈNE Thierry Bestuurder (sinds 14.05.2009)<br />
WIBAUT Serge Bestuurder (sinds 27.01.2009)<br />
302<br />
Corporate Governance
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> heeft zijn samenstelling veranderd op 27 januari 2009,<br />
teneinde de nieuwe eigendomsstructuur te weerspiegelen en zijn bestuur te versterken.<br />
Op die dag nam de Raad van Bestuur kennis van het ontslag van de volgende bestuurders die<br />
werden benoemd door de vorige aandeelhouders: Herman Verwilst, Jos Clijsters, Jozef De Mey,<br />
Alain Deschênes, Jean Meyer en Peer van Harten.<br />
Nog op die dag werden de volgende bestuurders die de Belgische Staat vertegenwoordigden<br />
benoemd bij coöptatie: Emiel Van Broekhoven (Voorzitter van de Raad van Bestuur), Wim<br />
Coumans, Jean-Paul Pruvot en Serge Wibaut.<br />
Na de overname door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> op 14 mei 2009 veranderde de Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> zijn samenstelling opnieuw, teneinde zijn nieuwe eigendomsstructuur te weerspiegelen.<br />
Op die dag nam de Raad van Bestuur kennis van het ontslag van de volgende bestuurders die<br />
werden benoemd door de vorige aandeelhouders: Emiel Van Broekhoven, Jean-Paul Pruvot,<br />
Lode Beckers, Joop Feilzer, Robert van Oordt, Lars Machenil, Lieve Mostrey, Brigitte Boone, Peter<br />
Vandekerckhove en Michel Deboeck.<br />
Nog op die dag werden de volgende bestuurders benoemd bij coöptatie: Herman Daems, Georges<br />
Chodron de Courcel, Jean-Laurent Bonnafé, Thomas Mennicken, Eric Raynaud, Gérard Lamarche,<br />
Frédéric Lavenir, Alain Papiasse, Jean-Paul Pruvot en Thierry Varène. Hun benoeming werd nadien<br />
goedgekeurd door de Algemene Vergadering van aandeelhouders. De heer G. Lamarche werd<br />
benoemd tot Onafha<strong>nk</strong>elijk Bestuurder, terwijl alle andere benoemde Bestuurders, behalve de<br />
heer J.P. Pruvot, de belangrijkste aandeelhouder van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> vertegenwoordigen of Uitvoerend<br />
Bestuurders zijn.<br />
De samenstelling van de Raad van Bestuur veranderde een derde keer op 1 oktober 2009. Op die<br />
dag werd de heer Dirk Boogmans als Onafha<strong>nk</strong>elijk Bestuurder benoemd om de heer Frédéric<br />
Lavenir te vervangen, die op die dag ontslag nam, en om het aantal onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders op<br />
vier te brengen.<br />
De heer Frédéric Lavenir werd op 10 december 2009 opnieuw tot Bestuurder benoemd door<br />
de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Tijdens diezelfde Buitengewone<br />
Algemene Vergadering van Aandeelhouders werd de heer Dirk Boogmans bevestigd als<br />
onafha<strong>nk</strong>elijk Niet-Uitvoerend Bestuurder.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, die verantwoordelijk is voor het uitstippelen van het<br />
algemene beleid en voor het houden van toezicht op de activiteiten van de Uitvoerend Bestuurder,<br />
is nu samengesteld uit 17 Bestuurders, onder wie 12 Niet-Uitvoerend Bestuurders (van wie er 4<br />
zijn benoemd tot Onafha<strong>nk</strong>elijk Bestuurder overee<strong>nk</strong>omstig de criteria vastgelegd in artikel 526ter<br />
van het Wetboek van Vennootschappen) en 5 Uitvoerend Bestuurders.<br />
Informatie betreffende de totale bezoldiging voor 2009, inclusief de voordelen in natura en<br />
pensioe<strong>nk</strong>osten, van uitvoerende en niet-uitvoerende leden van de Raad van Bestuur, betaald en<br />
betaalbaar door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, zijn te vinden in Noot 10 “Bezoldiging van de Raad van Bestuur en<br />
Executive Committee” van de Geconsolideerde <strong>Ja</strong>arrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>.<br />
De Raad van Bestuur hield 41 vergaderingen in 2009, waarvan 12 sinds 12 mei 2009.<br />
Corporate Governance 303
304<br />
Corporate Governance<br />
Commissies van de Raad<br />
Teneinde op doeltreffende wijze zijn rol te vervullen en aan zijn verplichtingen te voldoen<br />
heeft de Raad van Bestuur een Audit and Risk Committee en een Governance, Nomination and<br />
Remuneration Committee opgericht. Het bestaan van deze commissies heeft geen invloed op<br />
de mogelijkheid van de Raad om nog meer ad-hoc-commissies op te richten om specifieke<br />
aangelegenheden aan te pakken als daartoe behoefte ontstaat.<br />
Elke commissie van de Raad heeft een adviesfunctie met betrekking tot de Raad.<br />
De benoeming van commissieleden is gebaseerd op (i) hun specifieke bekwaamheid en ervaring,<br />
naast de algemene vereisten voor leden van de Raad, en (ii) de vereiste dat elke commissie, als<br />
groep, over de bekwaamheden en ervaring beschikt die nodig zijn om zijn taken uit te voeren.<br />
Audit and Risk Committee (“ARC”)<br />
De rol van het ARC is de Raad bij te staan bij het nakomen van zijn toezichtsverplichtingen met<br />
betrekking tot interne controle in de ruimste zin binnen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, inclusief interne controle over<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving en risico.<br />
Rol en verantwoordelijkheden<br />
Het ARC zal toezicht houden, doorlichten en aanbevelingen doen aan de Raad van Bestuur<br />
betreffende:<br />
Audit<br />
• de integriteit van jaarrekeningen en van elke schriftelijke, officiële, externe communicatie in<br />
verband met de financiële prestaties van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Dit omvat de consequente toepassing van<br />
boekhoudkundige principes (en veranderingen daaraan) en de kwaliteit van de interne controle<br />
over financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving;<br />
• de prestaties van het externe auditproces: het ARC houdt toezicht op het werk dat wordt<br />
uitgevoerd door de externe auditeurs, licht hun auditplan door, evalueert hun prestaties<br />
minstens één maal om de drie jaar aan de hand van criteria, en doet aanbevelingen aan de<br />
Raad betreffende hun benoeming of herbenoeming, verlenging van mandaat en bezoldiging.<br />
Het ARC geeft gevolg aan vragen of aanbevelingen van de externe auditeurs. Het ARC houdt<br />
ook toezicht op de onafha<strong>nk</strong>elijkheid van externe auditkantoren, inclusief de doorlichting en<br />
goedkeuring van niet-auditdiensten verleend aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>;<br />
• de prestaties van het interne auditproces: het ARC houdt toezicht op het werk dat is<br />
uitgevoerd door de interne auditafdeling en bekrachtigt het jaarlijkse auditplan, inclusief<br />
belangrijke auditopdrachten, draagwijdte en auditbudget. Het houdt toezicht op het gevolg<br />
dat het management geeft aan de aanbevelingen van de interne audit en neemt deel aan de<br />
externe kwaliteitsbeoordeling van de interne auditafdeling die minstens om de vijf jaar wordt<br />
georganiseerd en samenvalt met de benoeming of het ontslag van de Algemeen Auditeur.
Risico<br />
• de belangrijkste blootstelling aan risico van de Ba<strong>nk</strong><br />
en de werking van het interne risicobeheer en de<br />
controlesystemen, inclusief toezicht op de naleving van<br />
de desbetreffende wet- en regelgeving. Dit impliceert<br />
dat het ARC belangrijke risicogebieden identificeert en<br />
erkent, zoals beleggingsrisico, kredietrisico, marktrisico,<br />
liquiditeitsrisico en operationeel risico;<br />
• de doeltreffendheid van de Onafha<strong>nk</strong>elijke<br />
Controlefuncties. Dit omvat toezicht op de uitvoering en<br />
het regelmatig herzien van de regels die van toepassing<br />
zijn op de oprichting, samenstelling en werking van<br />
de Onafha<strong>nk</strong>elijke Controlefuncties op het niveau van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en zijn operationele dochterondernemingen,<br />
rekening houdende met specifieke wetten en reglementen<br />
die van toepassing zijn op de betrokken entiteiten en hun<br />
relaties met het ARC. Het ARC stemt in met de benoeming<br />
of het ontslag van de Compliance Officer.<br />
Samenstelling<br />
Het ARC is samengesteld uit minstens drie Niet-Uitvoerend<br />
Bestuurders. Minstens de helft van de leden ervan<br />
moeten onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurders zijn. In geval van een<br />
staking der stemmen heeft de Voorzitter van het ARC een<br />
doo<strong>rsla</strong>ggevende stem.<br />
Leden van het ARC moeten over de noodzakelijke<br />
vaardigheden en bekwaamheden beschikken op het gebied<br />
van boekhouding, audit en financiële bedrijfsvoering.<br />
De aanwezigheid van de noodzakelijke vaardigheden en<br />
bekwaamheden wordt ook beoordeeld op het niveau van het<br />
ARC, niet alleen op individuele basis.<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig artikel 526bis, §2 van het Wetboek van<br />
Vennootschappen is minstens één lid van het ARC een<br />
onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurder die ook beschikt over de vereiste<br />
deskundigheid en competenties op het vlak van accounting,<br />
audit en financiële activiteiten. Alle onafha<strong>nk</strong>elijke<br />
bestuurders in het ARC van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voldoen aan deze<br />
regelgeving.<br />
Huidige samenstelling<br />
De leden van het ARC zijn:<br />
VANSTEENKISTE Luc, Voorzitter<br />
BOOGMANS Dirk<br />
COUMANS Wim<br />
DAEMS Herman<br />
STEPHENNE Jean<br />
Het ARC vergaderde 15 keer in 2009, waarvan 5 keer sinds<br />
12 mei 2009.<br />
Governance, Nomination and Remuneration<br />
Committee (“GNRC”)<br />
De rol van het GNRC is de Raad bij te staan bij<br />
aangelegenheden in verband met:<br />
• de benoeming van leden van de Raad en de leden van<br />
het Directiecomité (de “Uitvoerend Bestuurders”);<br />
• de bezoldiging van Bestuurders, Uitvoerend Bestuurder<br />
en kaderleden;<br />
• het bestuur van de Ba<strong>nk</strong> waarover de Raad of de<br />
Voorzitter van de Raad het advies van de commissie<br />
wenst te ontvangen<br />
Rol en verantwoordelijkheden<br />
Het GNRC zal toezicht houden, doorlichten en<br />
aanbevelingen doen aan de Raad van Bestuur betreffende:<br />
Benoemingen<br />
• regelmatig doorlichten van het beleid en de criteria<br />
(onafha<strong>nk</strong>elijkheidsvereisten, bekwaamheden en<br />
kwalificaties,) die de selectie en benoeming van leden<br />
van de Raad, leden van commissies van de Raad en van<br />
het Directiecomité regelen, en waar nodig wijzigingen<br />
aan de Raad aanbevelen;<br />
• ervoor zorgen dat het benoemings- en<br />
he<strong>rve</strong>rkiezingsproces objectief en professioneel wordt<br />
georganiseerd;<br />
• toezicht houden, doorlichten en aanbevelingen doen aan<br />
de Raad met betrekking tot de omvang van de Raad, de<br />
benoeming of he<strong>rve</strong>rkiezing van leden van de Raad en<br />
met betrekking tot de benoeming of het ontslag van de<br />
Uitvoerend Bestuurder.<br />
Bezoldiging<br />
• regelmatig doorlichten van het beleid dat van toepassing<br />
is op de bezoldiging van Niet-Uitvoerend Bestuurders<br />
enerzijds en van de Uitvoerend Bestuurders anderzijds,<br />
met het oog op het aanbevelen van veranderingen waar<br />
nodig.<br />
• elk jaar doorlichten van de bezoldiging van de<br />
Uitvoerend Bestuurders en het bezoldigingsbeleid en<br />
de bezoldigingsprincipes die van toepassing zijn op het<br />
kader, en aanbevelingen doen aan de Raad.<br />
• elk jaar de doelstellingen voor de Voorzitter van de<br />
Raad bespreken en vastleggen, en, op basis van een<br />
voorstel van de Voorzitter van de Ba<strong>nk</strong>, voor de andere<br />
Uitvoerend Bestuurders. Voor het kader licht het GNRC<br />
de belangrijkste principes door die worden toegepast<br />
en die vervolgens zal dienen als benchmarks in hun<br />
prestatiebeoordelingen;<br />
• evalueren van de prestaties van leden van de Raad en de<br />
Uitvoerend Bestuurders.<br />
Corporate Governance 305
306<br />
Corporate Governance<br />
Bestuur<br />
• doorlichten en beoordelen van de geschiktheid van de praktijken en regels inzake<br />
bedrijfsbestuur van het Bedrijf en evalueren van de naleving door het Bedrijf van zijn regels<br />
inzake bedrijfsbestuur;<br />
• problemen die zich voordoen met het bedrijfsbestuur of belangrijke ontwikkelingen in de<br />
toepasselijke wetten en/of praktijken van bedrijfsbestuur identificeren en de Raad erover<br />
adviseren;<br />
• aanbevelingen doen aan de Raad over alle aangelegenheden van bedrijfsbestuur en over alle te<br />
nemen corrigerende maatregelen, inclusief advies geven over de organisatie van de Raad en de<br />
commissies van de Raad, lidmaatschappen, functies, plichten en verantwoordelijkheden;<br />
• aanverwante insider-transacties en transacties van verwante partijen en/of zaken van<br />
belangenconflicten waarbij leden van de Raad en leden van het Directiecomité betrokken zijn,<br />
doorlichten en de Raad erover adviseren;<br />
• aan de Raad de (her)verkiezing van de Compliance Officer aanbevelen, op voorstel van de<br />
Voorzitter van de Ba<strong>nk</strong>;<br />
• doorlichten van de onthullingen in het <strong>Ja</strong>a<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g over de bezoldiging van de leden van de<br />
Raad en Uitvoerend Bestuurders, over de processen die hun benoeming en bezoldiging regelen,<br />
en over de activiteiten van het GNRC.<br />
Samenstelling<br />
Het GNRC is samengesteld uit minstens drie Niet-Uitvoerend Bestuurders. Minstens de helft van<br />
de leden ervan moeten Onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurders zijn.<br />
Huidige samenstelling<br />
De leden van het GNRC zijn:<br />
DAEMS Herman, Voorzitter<br />
STÉPHENNE Jean<br />
VANSTEENKISTE Luc<br />
WIBAUT Serge<br />
Het GNRC vergaderde 8 keer in 2009, waarvan 5 keer sinds 12 mei 2009.
Executive Committee<br />
Het Executive Committee heeft een adviesrol ten overstaan van het Directiecomité en faciliteert de<br />
uitvoering van de strategie en het operationele beheer van de Ba<strong>nk</strong>.<br />
Sinds 14 mei 2009 telt het Executive Committee 11 leden, samengesteld uit de 5 Uitvoerende<br />
Bestuurders (die samen het Directiecomité vormen) en de volgende verantwoordelijken van de<br />
Businesses en Ondersteunende functies:<br />
DEBOECK Michel, Chief Human Resources Officer<br />
JADOT Maxime, Head of Corporate & Public Ba<strong>nk</strong>ing<br />
MACHENIL Lars, Chief Financial Officer<br />
MOSTREY Lieve, Head of TOPS (Technology, Operations & Property Services)<br />
VAN DE KERCKHOVE Peter, Head of Retail & Private Ba<strong>nk</strong>ing<br />
VAN GHELUWE Frédéric, Head of Capital Markets<br />
College van geaccrediteerde statutaire auditeurs<br />
• PricewaterhouseCoopers Reviseurs d’Entreprises BV CVBA ; vertegenwoordigd door de heren<br />
Josy STEENWINCKEL en Roland JEANQUART<br />
• Deloitte Bedrijfsrevisoren / Reviseurs d’Entreprises BV CVBA ; vertegenwoordigd door de heren<br />
Philip MAEYAERT en Fra<strong>nk</strong> VERHAEGEN.<br />
Corporate Governance 307
308<br />
Voorstel tot bestemming van het<br />
resultaat van het boekjaar<br />
Te verwerken verlies van het boekjaar EUR ( 1.313,2 ) miljoen<br />
Overgedragen verlies van het vorige boekjaar EUR ( 18.732,4 ) miljoen<br />
Te verwerken verliessaldo EUR ( 20.045,6 ) miljoen<br />
Over te dragen verlies EUR ( 20.045,6 ) miljoen<br />
Conform de hierboven beschreven bestemming van het resultaat van het boekjaar 2009 zal de<br />
Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voorstellen<br />
om geen dividend uit te keren.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Capital Company Limited, filiaal van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Nederland heeft in 1999 niet cumuleerbare<br />
preferente aandelen uitgegeven voor een totaal bedrag van EUR 650 miljoen, waarvan EUR 200<br />
miljoen terugbetaald in 2004, onder waarborg van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, Fo<strong>rtis</strong> SA/NV en Fo<strong>rtis</strong> NV. In 2009<br />
was er een terugbetaling voor een bedrag van EUR 362 miljoen waardoor het openstaand saldo<br />
EUR 88 miljoen bedraagt. In dat kader heeft de Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de verbintenis<br />
tegenover de Commissie voor het Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en Assurantiewezen aangegaan om geen<br />
dividend te zullen uitkeren tenzij de beschikbare rese<strong>rve</strong>s voldoende zijn om alle verplichtingen<br />
in het kader van de hierboven vermelde uitgifte van niet cumuleerbare preferente aandelen na<br />
te komen, om die verbintenis in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g van de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> te zullen opnemen en om de<br />
Commissie voor het Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en Assurantiewezen te raadplegen vóór een voorstel tot<br />
dividenduitkering zal worden gedaan, ten einde aan te tonen dat de beschikbare rese<strong>rve</strong>s volstaan<br />
en de solvabiliteitsratio op basis van het eigen vermogen sensu stricto van de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan een<br />
vereist minimum van 5% beantwoordt.<br />
In het kader van het proces tot het bekomen van voordeliger eigen vermogen heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op<br />
26 september 2001 innovatieve financiële schuldinstrumenten (‘Redeemable Perpetual Cumulative<br />
Coupon Debt Securities’) op de internationale markt uitgegeven voor een totaal bedrag van EUR<br />
1 miljard. Deze uitgifte had tot doel om de solvabiliteit van de ba<strong>nk</strong> op een proactieve wijze te<br />
verstevigen en aldus de verdere ontwikkeling van de ba<strong>nk</strong>activiteiten te ondersteunen, zowel<br />
wat de bedrijfs- en privé-kredietverlening betreft, alsook wat de marktactiviteiten betreft. Verder<br />
werd hiermee reeds geanticipeerd op nieuwe reglementaire solvabiliteitsvereisten, onder meer<br />
voor de dekking van bijkomende risicocategorieën zoals de operationele risico’s. Vermits deze<br />
schuldinstrumenten naar hun aard zeer achtergestelde passiva zijn, heeft de Commissie voor het<br />
Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en Assurantiewezen ermee ingestemd om ze gelijk te stellen met eigen vermogen<br />
sensu stricto (tier one capital). Daartoe moest aan een aantal voorwaarden worden voldaan,<br />
zoals in de mogelijkheid voorzien om onder bepaalde voorwaarden deze schuldinstrumenten<br />
in winstbewijzen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> te kunnen omzetten. Om de uitgifte van winstbewijzen tegen<br />
inbreng van deze schuldinstrumenten mogelijk te maken voegde de Buitengewone Algemene<br />
Vergadering van Aandeelhouders van 23 november 2001 een artikel 5bis toe aan de statuten.<br />
Voorstel tot bestemming van het resultaat van het boekjaar
Daarnaast werd het toegestane kapitaal aangepast om de Raad van Bestuur onder meer de<br />
mogelijkheid te bieden om zo nodig de interesten op deze schuldinstrumenten te betalen<br />
door uitgifte van nieuwe aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Artikel 5bis van de statuten somt verder<br />
de omstandigheden op waarin zulke winstbewijzen worden uitgegeven, de kenmerken van de<br />
winstbewijzen, de hieraan gekoppelde dividendbeperkingen en diverse andere bepalingen. De Raad<br />
van Bestuur heeft zich er ook toe verbonden om de volgende reglementaire limieten na te leven:<br />
de winstbewijzen, indien ze effectief worden uitgegeven, zullen samen met andere innovatieve<br />
kapitaalinstrumenten uitgegeven door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> die vallen onder Tier 1, niet meer dan 15% van<br />
het Tier 1-kapitaal van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> vertegenwoordigen en de winstbewijzen, indien ze effectief<br />
worden uitgegeven, zullen samen met andere winstbewijzen of aandelen zonder stemrecht<br />
uitgegeven door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, niet meer dan 1/3 van het maatschappelijk kapitaal van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>,<br />
inclusief uitgiftepremies, uitmaken.<br />
Op 27 oktober 2004 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> door effecten belichaamde schulden (‘Directly Issued<br />
Perpetual Securities’) uitgegeven ter waarde van EUR 1 miljard met een doelstelling en kenmerken<br />
die te vergelijken zijn met die van de ‘Redeemable Perpetual Cumulative Coupon Debt Securities’<br />
uit 2001. De reglementaire limieten die hierboven werden beschreven gelden tevens voor deze<br />
uitgifte. Ten einde de uitgifte van de Directly Issued Perpetual Securities mogelijk te maken<br />
wijzigde de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 28 april 2005 de<br />
statuten. Een nieuw artikel 5c werd toegevoegd. Dit artikel 5c preciseert de omstandigheden<br />
waarin zulke winstbewijzen worden uitgegeven, hun kenmerken, de hieraan gekoppelde<br />
dividendbeperkingen en diverse andere bepalingen.<br />
Op 19 december 2007 heeft Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> de ‘Convertible and Subordinated Hybrid Equity-li<strong>nk</strong>ed<br />
Securities’ (CASHES) uitgegeven met een nominale waarde van EUR 3 miljard en een coupure<br />
van EUR 250,000 elk, als een deel van het financieringsplan voor de overname van een aantal<br />
ABN AMRO-activa. De coupons van de effecten zijn trimestrieel betaalbaar met een jaarlijks<br />
variabele rentevoet van 3 maand Euribor + 2,0%. Voor wettelijke doeleinden worden de CASHES<br />
effecten behandeld als deel van het Tier 1 vermogen. De coupons van de CASHES waardepapieren<br />
vertegenwoordigen rechtstreekse en achtergestelde verplichtingen voor elk Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> S.A./N.V.,<br />
Fo<strong>rtis</strong> S.A./N.V. en Fo<strong>rtis</strong> N.V. als mede-schuldenaars. De coupons van de CASHES zijn achtergesteld<br />
tegenover alle andere leningen, achtergestelde leningen en bevoorrechte aandelen, maar krijgen<br />
een ‘senior’ ra<strong>nk</strong>ing ten opzichte van de gewone aandelen. Het hoofdbedrag van de effecten<br />
zal niet terugbetaald worden in cash. Het enige verhaalrecht van de effectenhouders van de<br />
CASHES tegenover de mede-schuldenaars met betrekking tot het hoofdbedrag zijn de 125.313.283<br />
aandelen die Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aanhoudt als onderpand, in het voordeel van de CASHES. Deze aandelen<br />
hebben geen recht op dividend of stemrecht tot op het moment van conversie. De CASHES effecten<br />
hebben geen vervaldag, maar kunnen omgewisseld worden in Fo<strong>rtis</strong> aandelen op vraag van<br />
de houder van de effecten, tegen de prijs van EUR 23,94 per aandeel. Vanaf 19 december 2014<br />
worden de effecten automatisch omgewisseld in aandelen Fo<strong>rtis</strong> wanneer de aandeelprijs van<br />
Fo<strong>rtis</strong> gelijk of groter is dan EUR 35,91 gedurende twintig opeenvolgende handelsdagen.<br />
Voorstel tot bestemming van het resultaat van het boekjaar 309
310<br />
Bedrijfsrevisoren: speciale opdrachten<br />
Bedrijfsrevisoren: speciale<br />
opdrachten<br />
Het college van Erkende Commissarissen en de vennootschappen waarmee ze een professionele<br />
relatie aanhoudt, hebben speciale opdrachten uitgevoerd in 2009. Deze betreffen voornamelijk<br />
auditopdrachten in de bijba<strong>nk</strong>en, het uitvoeren van ‘limited review’ opdrachten, de audit van IFRSconsolidatiebundels<br />
voor de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> -consolidatie, assistentie in verband met aanschaf van<br />
nieuwe deelnemingen en verscheidene technische consultingopdrachten.<br />
De vergoedingen betaald voor deze opdrachten aan Het College van Erkende Commissarissen<br />
bedroegen EUR 5,5 miljoen in 2009.<br />
De audit fees die betaald werden aan de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> statutaire auditors zijn toegelicht in noot 12<br />
van de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> geconsolideerde jaarrekening.
Informatie met betrekking tot Artikel 523<br />
van het wetboek van vennootschappen<br />
Schadeloosstelling van bestuurders – Strijdig belang<br />
Op 21 januari 2009 werd een vergadering van de Raad van Bestuur van de vennootschap<br />
gehouden om te oordelen over een voorstel om in bepaalde gevallen schadeloosstelling door de<br />
vennootschap te verlenen aan de bestuurders voor de aansprakelijkheid die ze lopen. Hierna volgt<br />
de tekst van de beraadslaging en de beslissing over dit voorstel, zoals die zijn opgenomen in de<br />
notulen van de vergadering.<br />
1. Volgend op de bespreking die heeft plaatsgevonden tijdens de vergaderingen van de Raad<br />
van Bestuur van 3 en 12 december 2008, zette de Voorzitter uiteen dat de vennootschap de<br />
wenselijkheid diende te onderzoeken om schadeloosstelling te verlenen aan al haar huidige<br />
bestuurders om hen te beschermen tegen de aansprakelijkheid die zij zouden kunnen oplopen<br />
als bestuurders van de vennootschap. Hoewel de belangrijkheid van de aansprakelijkheid<br />
van bestuurders van grote ondernemingen is toegenomen, laat de verzekeringsmarkt niet<br />
toe om de risico’s van bestuurdersaansprakelijkheid voldoende en tegen een betaalbare prijs<br />
te dekken. De Voorzitter benadrukte verder de uitzonderlijke omstandigheden waaronder de<br />
bestuurders sinds eind september 2008 hun taken dienden te vervullen en het feit dat dit<br />
voor de bestuurders in de nabije toekomst zo zou blijven onder onzekere omstandigheden.<br />
Om de vennootschap toe te laten om de nodige steun te verlenen die elke bestuurder mag<br />
verwachten in de uitoefening van zijn/haar mandaat, en daardoor ervoor te zorgen dat de<br />
vennootschap kan blijven vertrouwen op en genieten van de bijdrage van topbestuurders,<br />
stelde de Voorzitter voor dat de vennootschap er zich toe verbindt om al haar bestuurders<br />
schadeloosstelling te verlenen in alle gevallen waarin zij te goeder trouw handelden en<br />
handelden op een wijze waarvan zij meenden dat deze in het belang van de vennootschap<br />
was, met uitzondering van de gevallen waarin de aansprakelijkheid van de bestuurder zou<br />
voortvloeien uit bedrog of opzettelijke fout of de gevallen waarin deze aansprakelijkheid zou<br />
gedekt worden door een verzekeringspolis (al dan niet door de vennootschap afgesloten) in<br />
het voordeel van de bestuurder.<br />
De Voorzitter benadrukt dat de Société Fédérale de Participation et d’Investissement/Federale<br />
Participatie –en Investeringsmaatschappij SA/NV (SFPI/FPIM) volledig op de hoogte werd<br />
gebracht van de besprekingen met betrekking tot de schadeloosstellingsverbintenis en er<br />
geen bezwaar tegen maakt, rekening houdend met alle omstandigheden, zoals blijkt uit haar<br />
brief van 19 januari 2009.<br />
2. De Voorzitter stelde vast dat, overee<strong>nk</strong>omstig artikel 523 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, elke op deze vergadering aanwezige of vertegenwoordigde bestuurder vóór<br />
enige beraadslaging aan de andere bestuurders en de commissarissen heeft medegedeeld<br />
dat hij/zij diende beschouwd te worden als hebbende een belang dat strijdig is met de<br />
beslissingen die de Raad dient te nemen met betrekking tot dit agendapunt omdat hij/zij<br />
persoonlijk zou genieten van de hierboven beschreven schadeloosstelling.<br />
3. De Voorzitter stelde voor dat met het oog op artikel 523 van het Wetboek van<br />
vennootschappen de Raad eerst de schadeloosstelling zou goedkeuren van de Niet-<br />
Uitvoerende Bestuurders (de heren H. Verwilst, L. Beckers, J. Clijsters, J. De Mey, A.<br />
Deschênes, J. Feilzer, J. Meyer, J. Stéphenne, P. van Harten, R. van Oordt en L. Vanstee<strong>nk</strong>iste),<br />
en vervolgens van de Uitvoerende Bestuurders (de heren F. Dierckx, M. Deboeck, C. Fohl,<br />
L. Machenil, P. Vandekerckhove, Mevr. B. Boone en Mevr. L. Mostrey). De Raad keurde met<br />
eenparigheid van stemmen dit voorstel goed.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen 311
4. De Niet-Uitvoerende Bestuurders verlieten de<br />
vergaderzaal en namen geen deel aan de beraadslaging<br />
en beslissing van de Raad opgenomen in paragrafen 5<br />
en 6 hieronder.<br />
5. De Uitvoerende Bestuurders erkenden dat de hierboven<br />
beschreven schadeloosstelling overeenstemt met<br />
de marktpraktijken in België rekening houdende<br />
met de specifieke kenmerken van de vennootschap.<br />
Sommige bestuurders meenden bovendien dat<br />
dergelijke schadeloosstelling reeds bestond.<br />
Deze schadeloosstelling zou in het belang van de<br />
vennootschap zijn aangezien zij in staat moet zijn om<br />
bestuurders aan te trekken, te behouden en te genieten<br />
van hun waardevolle bijdragen, niettegenstaande<br />
het feit dat de verzekeringsdekking in het voordeel<br />
van de bestuurders bijna gehalveerd is. Bovendien<br />
wordt verwacht dat na het afsluiten van de <strong>BNP</strong>P<br />
transactie (indien die er zou komen) de bestuurders<br />
van een gelijkaardige schadeloosstelling zouden<br />
kunnen genieten. De huidige bestuurders een dergelijke<br />
schadeloosstelling niet verlenen zou een verschil<br />
in behandeling uitmaken die niet gerechtvaardigd<br />
kan worden en die het moeilijk zou maken om in de<br />
toekomst bestuurders aan te trekken en te behouden.<br />
De aan de beraadslaging deelnemende bestuurders<br />
erkenden bovendien dat er geen gevolgen van<br />
vermogensrechtelijke aard van deze schadeloosstelling<br />
voor de Vennootschap zijn, andere dan deze als gevolg<br />
van enige betaling die door de vennootschap daaronder<br />
wordt gedaan.<br />
6. De Uitvoerende Bestuurders gingen vervolgens over tot<br />
de beraadslaging overee<strong>nk</strong>omstig artikel 18, 6de lid van<br />
de statuten van de vennootschap. Deze bestuurders<br />
bespraken de schadeloosstellingsverbintenis en<br />
beslisten met eenparigheid van stemmen dat<br />
de vennootschap alle huidige Niet-Uitvoerende<br />
Bestuurders van de vennootschap schadeloos zal<br />
stellen en vrijwaren in de grootst mogelijke mate<br />
toegelaten door de toepasselijke wetgeving, voor<br />
en van alle aansprakelijkheden, kosten, schade of<br />
andere bedragen die redelijkerwijze door hen werden<br />
opgelopen of gedragen in verband met enige procedure<br />
of vordering die een derde partij (met inbegrip van,<br />
maar niet beperkt tot, een aandeelhouder van de<br />
vennootschap die handelt voor eigen rekening) tegen<br />
hen instelt in hun hoedanigheid van bestuurder<br />
van de vennootschap met betrekking tot enige<br />
beslissing, handeling of verzuim genomen of gesteld<br />
312<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen<br />
(of beweerdelijk genomen of gesteld) vóór, op of na<br />
de datum van deze vergadering, met dien verstande<br />
echter dat: (a) de bestuurder handelde te goeder trouw<br />
en op een wijze waarvan hij/zij meende dat deze in<br />
het belang van de vennootschap was ; en (b) deze<br />
schadeloosstellingsverbintenis niet van toepassing zal<br />
zijn (i) op aansprakelijkheden, kosten, schade of andere<br />
bedragen die voortvloeien uit bedrog of opzettelijke<br />
fout van een bestuurder; noch (ii) indien, en voor zover,<br />
dergelijke aansprakelijkheden, kosten, schade of andere<br />
bedragen gedekt worden door een verzekeringspolis<br />
(al dan niet door de vennootschap afgesloten) in het<br />
voordeel van de betrokken bestuurder.<br />
7. Onmiddellijk na de beraadslaging en beslissing<br />
opgenomen in paragrafen 5 en 6 hierboven werden<br />
de Niet-Uitvoerende Bestuurders terug uitgenodigd<br />
in de vergaderzaal en namen terug deel aan de<br />
beraadslaging en beslissing van de Raad opgenomen<br />
in paragrafen 8 en 9 hieronder, terwijl de Uitvoerende<br />
Bestuurders de vergaderzaal verlieten en niet<br />
deelnamen aan deze beraadslaging en beslissing.<br />
8. De Niet-Uitvoerende Bestuurders wisselden<br />
standpunten uit met betrekking tot de hierboven<br />
beschreven schadeloosstelling en erkenden het bestaan<br />
van omstandigheden die gelijkaardig zijn aan de in<br />
paragraaf 5 hierboven uiteengezette omstandigheden.<br />
9. De Niet-Uitvoerende Bestuurders gingen vervolgens<br />
over tot de beraadslaging overee<strong>nk</strong>omstig<br />
artikel 18, 6de lid van de statuten van de<br />
vennootschap. Deze bestuurders bespraken de<br />
schadeloosstellingsverbintenis en beslisten met<br />
eenparigheid van stemmen dat de vennootschap alle<br />
huidige Uitvoerende Bestuurders van de vennootschap<br />
schadeloos zal stellen en vrijwaren in de grootst<br />
mogelijke mate toegelaten door de toepasselijke<br />
wetgeving, voor en van alle aansprakelijkheden, kosten,<br />
schade of andere bedragen die redelijkerwijze door<br />
hen werden opgelopen of gedragen in verband met<br />
enige procedure of vordering die een derde partij (met<br />
inbegrip van, maar niet beperkt tot, een aandeelhouder<br />
van de vennootschap die handelt voor eigen rekening)<br />
tegen hen instelt in hun hoedanigheid van bestuurder<br />
van de vennootschap met betrekking tot enige<br />
beslissing, handeling of verzuim genomen of gesteld<br />
(of beweerdelijk genomen of gesteld) vóór, op of na<br />
de datum van deze vergadering, met dien verstande<br />
echter dat: (a) de bestuurder handelde te goeder trouw
en op een wijze waarvan hij/zij meende dat deze in<br />
het belang van de vennootschap was; en (b) deze<br />
schadeloosstellingsverbintenis niet van toepassing zal<br />
zijn (i) op aansprakelijkheden, kosten, schade of andere<br />
bedragen die voortvloeien uit bedrog of opzettelijke<br />
fout van een bestuurder; noch (ii) indien, en voor zover,<br />
dergelijke aansprakelijkheden, kosten, schade of andere<br />
bedragen gedekt worden door een verzekeringspolis<br />
(al dan niet door de vennootschap afgesloten) in het<br />
voordeel van de betrokken bestuurder.<br />
10. Na de beraadslaging en beslissing uiteengezet in<br />
paragrafen 8 en 9 hierboven werden de Uitvoerende<br />
Bestuurders terug uitgenodigd in de vergaderzaal.<br />
SFPI/FPIM heeft nota genomen van het feit dat de<br />
schadeloosstellingsverbintenis werd goedgekeurd en<br />
heeft het management uitgenodigd om pro-actief de<br />
mogelijkheden te blijven onderzoeken om te komen tot<br />
een passende verzekeringsdekking voor de bestuurders.<br />
Op 27 januari 2009 ging een vergadering van de Raad van<br />
Bestuur van de onderneming door. Op die vergadering<br />
werd een voorstel in overweging genomen waardoor de<br />
bestuurders in bepaalde gevallen door de onderneming<br />
schadeloos zouden moeten worden gesteld voor de<br />
verbintenissen die ze uit hoofde van hun aansprakelijkheid<br />
op zich nemen. Hieronder vindt u de tekst van de<br />
beraadslagingen en de resoluties in verband met dit<br />
voorstel zoals deze werden opgenomen in de notulen van<br />
deze vergadering.<br />
‘De Raad bespreekt verder de toekenning van een belofte<br />
tot schadeloosstelling aan de volgende personen die op<br />
voorstel van de Belgische staat als nieuwe bestuurders<br />
van de Ba<strong>nk</strong> worden benoemd: de heren W. Coumans,<br />
J-P. Pruvot, E. Van Broekhoven en S. Wibaut. Op aanraden<br />
van het hoofd van de juridische afdeling van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
verlaten de vier hoger genoemde personen de vergadering<br />
van de Raad van Bestuur.<br />
De Raad bespreekt de volgende overwegingen met<br />
betrekking tot de toekenning van een belofte tot<br />
schadeloosstelling aan de aan te stellen bestuurders om<br />
hen te beschermen tegen de verbintenissen die ze uit<br />
hoofde van hun aansprakelijkheid als bestuurders van de<br />
onderneming eventueel aangaan.<br />
• Hoewel de aansprakelijkheid van bestuurders van<br />
belangrijke ondernemingen almaar aanzienlijker is<br />
geworden, staat de verzekeringsmarkt niet toe om<br />
het aansprakelijkheidsrisico van bestuurders op een<br />
bevredigende wijze en tegen een aanvaardbare prijs te<br />
dekken;<br />
• De Raad onderstreepte verder de uitzonderlijke<br />
omstandigheden waarin de bestuurders hun<br />
verplichtingen moesten vervullen sinds eind september<br />
2008 en het feit dat de bestuurders in de nabije toekomst<br />
nog verder zullen moeten blijven werken onder onzekere<br />
omstandigheden;<br />
• Om de onderneming de kans te geven om aan elke<br />
bestuurder het comfort te verlenen dat hij bij de<br />
uitvoering van zijn/haar bestuursmandaat mag<br />
verwachten en de nodige garanties aan de onderneming<br />
te bieden om te blijven steunen op en genieten van de<br />
bijdrage van bestuurders van het hoogste niveau, stelde<br />
de Voorzitter voor dat de onderneming belooft om de vier<br />
aan te stellen bestuurders schadeloos te stellen in alle<br />
gevallen waarbij ze te goeder trouw handelen en op een<br />
wijze die ze als in het beste belang van de onderneming<br />
beschouwen, behalve wanneer de aansprakelijkheid van<br />
een bestuurder zou voortvloeien uit fraude of opzettelijk<br />
wangedrag of wanneer deze aansprakelijkheid gedekt<br />
zou worden door een verzekeringspolis (al dan niet<br />
onderschreven door de onderneming) in het voordeel<br />
van deze bestuurder;<br />
• SFPI/FPIM werd volledig op de hoogte gebracht van deze<br />
schadeloosstellingclausule en heeft hiertegen, rekening<br />
houdend met alle omstandigheden, geen bezwaar.<br />
De bestuurders erkennen dat de hoger beschreven<br />
schadeloosstelling, gelet op de specifieke bijzonderheden<br />
van de onderneming, aansluit bij de gangbare<br />
marktpraktijken in België. Deze schadeloosstelling zou<br />
eveneens passen bij de schadeloosstelling waarvan de<br />
huidige bestuurders genieten krachtens een beslissing<br />
van de Raad van 21 januari. Deze schadeloosstelling zou<br />
in het beste belang zijn van de onderneming omdat de<br />
onderneming bestuurders moet kunnen aantrekken en<br />
behouden en van hun waardevolle bijdrage moet kunnen<br />
genieten onda<strong>nk</strong>s het feit dat de verzekeringsdekking die<br />
de bestuurders kunnen krijgen, nagenoeg gehalveerd werd.<br />
Het niet toekennen van een dergelijke schadeloosstelling<br />
aan de nieuwe bestuurders zou leiden tot een verschil<br />
in behandeling dat niet kan worden gerechtvaardigd en<br />
waardoor het bijzonder moeilijk zou worden om in de<br />
toekomst nog waardevolle bestuurders aan te trekken en te<br />
behouden. De bestuurders die aan het overleg deelnamen,<br />
erkennen verder ook dat deze schadeloosstelling geen<br />
financiële gevolgen heeft voor de onderneming behalve dan<br />
bij betalingen door de onderneming uit hoofde van deze<br />
belofte tot schadeloosstelling.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen 313
Na overleg heeft de Raad besloten dat de onderneming<br />
de vier op voorstel van de Belgische staat aan te stellen<br />
bestuurders (de heren W. Coumans, J-P. Pruvot, E. Van<br />
Broekhoven and S. Wibaut)) schadeloos zal stellen en<br />
zal vrijwaren zoals maximaal toegelaten wordt door<br />
de relevante wet, voor alle verbintenissen, uitgaven,<br />
schadevergoedingen of andere bedragen die ze<br />
redelijkerwijs hebben aangegaan of die door hen werden<br />
gedragen in verband met een procedure of vordering<br />
die werd ingesteld door een derde partij (waaronder,<br />
zonder enige beperking, een aandeelhouder van de<br />
onderneming die voor eigen rekening handelt) tegen hen<br />
in hun hoedanigheid van bestuurder van de onderneming<br />
met betrekking tot een besluit, handeling of verzuim dat/<br />
die werd genomen, werd gesteld of zich voordeed (of dat<br />
zogenaamd werd genomen, werd gesteld of zich voordeed)<br />
op of na de datum van deze vergadering, op voorwaarde<br />
echter dat: (a) deze bestuurder te goeder trouw handelde<br />
en op een manier die hij/zij als in het beste belang van<br />
de onderneming beschouwde; en dat (b) deze belofte tot<br />
schadeloosstelling niet van toepassing zal zijn (i) met<br />
betrekking tot verbintenissen, uitgaven, schadevergoedingen<br />
of andere bedragen die voortvloeien uit fraude of<br />
opzettelijk wangedrag van een bestuurder; en evenmin<br />
(ii) als, en voor zover, dergelijke verbintenissen, uitgaven,<br />
schadevergoedingen of andere bedragen worden gedekt<br />
door een verzekeringspolis (al dan niet onderschreven<br />
door de onderneming) in het voordeel van de betreffende<br />
bestuurder.<br />
Onmiddellijk na deze beraadslaging betraden de heren W.<br />
Coumans, J-P. Pruvot, E. Van Broekhoven en S. Wibaut de<br />
vergaderruimte opnieuw.<br />
SFPI/FPIM merkt op dat er een vrijwaringsclausule werd<br />
vastgelegd ten gunste van de vier nieuwe bestuurders<br />
en nodigt het management uit om verder actief de<br />
mogelijkheden te blijven onderzoeken om te zorgen voor<br />
een gepaste verzekeringsdekking voor alle bestuurders.’<br />
Op 28 juli 2009 werd een vergadering van de Raad<br />
van Bestuur van de vennootschap gehouden om te<br />
oordelen over een voorstel om in bepaalde gevallen<br />
schadeloosstelling te verlenen aan de bestuurders voor de<br />
aansprakelijkheid die ze lopen. Hierna volgt de tekst van de<br />
beraadslaging en de beslissing over dit voorstel, zoals die<br />
zijn opgenomen in de notulen van de vergadering.<br />
1. Dhr. Chodron de Courcel, Vice-Voorzitter van de Raad<br />
van Bestuur en dienstdoend voorzitter verwijst naar<br />
de beslissingen van de Raad van Bestuur van de<br />
314<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen<br />
Vennootschap op 21 en 27 januari 2009 om in bepaalde<br />
gevallen schadeloosstelling door de Vennootschap<br />
te verlenen aan de bestuurders voor de mogelijke<br />
aansprakelijkheid die ze lopen in de uitoefening van<br />
hun mandaat.<br />
2. De Dienstdoende Voorzitter zet uiteen dat de<br />
Vennootschap de wenselijkheid dient te onderzoeken<br />
om ook schadeloosstelling te verlenen aan Dhr.<br />
Herman DAEMS en Dhr. Gérard LAMARCHE om<br />
hen te beschermen tegen de aansprakelijkheid<br />
die zij zouden kunnen oplopen als bestuurders<br />
van de Vennootschap. De Dienstdoende Voorzitter<br />
verwijst naar de overwegingen onderliggend aan de<br />
beslissingen van de Raad van Bestuur van 21 en 27<br />
januari 2009, die op vandaag nog steeds relevant zijn.<br />
De Dienstdoende Voorzitter stelt daarom voor dat de<br />
Vennootschap er zich toe verbindt om Dhr. Herman<br />
DAEMS en Dhr. Gérard LAMARCHE schadeloosstelling<br />
te verlenen in alle gevallen waarin zij te goeder trouw<br />
handelden en handelden op een wijze waarvan zij<br />
meenden dat deze in het belang van de Vennootschap<br />
was, met uitzondering van de gevallen waarin de<br />
aansprakelijkheid van de bestuurder zou voortvloeien<br />
uit bedrog of opzettelijke fout of de gevallen of de<br />
mate waarin deze aansprakelijkheid zou gedekt<br />
worden door een verzekeringspolis (al dan niet door<br />
de Vennootschap afgesloten) in het voordeel van de<br />
bestuurder.<br />
3. De Dienstdoende Voorzitter stelde vast dat,<br />
overee<strong>nk</strong>omstig artikel 523 van het Wetboek van<br />
Vennootschappen, zowel Dhr. Herman DAEMS als<br />
Dhr. Gérard LAMARCHE vóór enige beraadslaging<br />
aan de andere bestuurders heeft medegedeeld dat<br />
hij diende beschouwd te worden als hebbende een<br />
belang dat strijdig is met de beslissingen die de Raad<br />
dient te nemen met betrekking tot dit agendapunt<br />
omdat hij persoonlijk zou genieten van de hierboven<br />
beschreven schadeloosstelling. Ook de commissarissen<br />
van de Vennootschap werden hieromtrent voor deze<br />
vergadering ingelicht.<br />
4. Dhr. Herman DAEMS en Dhr. Gérard LAMARCHE namen<br />
geen deel aan de beraadslaging en beslissing van de<br />
Raad opgenomen in paragrafen 6 en 7 hieronder.<br />
5. De andere bestuurders erkenden dat de hierboven<br />
beschreven schadeloosstelling overeenstemt met<br />
de marktpraktijken in België rekening houdende
met de specifieke kenmerken van de Vennootschap.<br />
Deze schadeloosstelling zou in het belang van de<br />
Vennootschap zijn aangezien zij in staat moet zijn<br />
om bestuurders aan te trekken, te behouden en te<br />
genieten van hun waardevolle bijdragen. Bovendien<br />
genieten de overige bestuurders van een gelijkaardige<br />
schadeloosstelling en zou het niet verlenen van een<br />
dergelijke schadeloosstelling aan deze bestuurders<br />
een verschil in behandeling uitmaken die niet<br />
gerechtvaardigd kan worden en die het moeilijk<br />
zou maken om in de toekomst bestuurders aan te<br />
trekken en te behouden. De aan de beraadslaging<br />
deelnemende bestuurders erkenden bovendien dat er<br />
geen gevolgen van vermogensrechtelijke aard van deze<br />
schadeloosstelling voor de Vennootschap zijn, andere<br />
dan deze als gevolg van enige betaling die door de<br />
Vennootschap daaronder wordt gedaan.<br />
6. De overige bestuurders gingen vervolgens over tot<br />
de beraadslaging. Deze bestuurders bespraken de<br />
schadeloosstellingverbintenis en beslisten met<br />
eenparigheid van stemmen dat de Vennootschap Dhr.<br />
Herman DAEMS en Dhr. Gérard LAMARCHE schadeloos<br />
zal stellen en vrijwaren in de grootst mogelijke mate<br />
toegelaten door de toepasselijke wetgeving, voor<br />
en van alle aansprakelijkheden, kosten, schade of<br />
andere bedragen die redelijkerwijze door hen werden<br />
opgelopen of gedragen in verband met enige procedure<br />
of vordering die een derde partij (met inbegrip van,<br />
maar niet beperkt tot, een aandeelhouder van de<br />
Vennootschap die handelt voor eigen rekening) tegen<br />
hen instelt in hun hoedanigheid van bestuurder<br />
van de Vennootschap met betrekking tot enige<br />
beslissing, handeling of verzuim genomen of gesteld<br />
(of beweerdelijk genomen of gesteld) vóór, op of na de<br />
datum van deze vergadering, met dien verstande echter<br />
dat:<br />
(a) de bestuurder handelde te goeder trouw en op een<br />
wijze waarvan hij meende dat deze in het belang<br />
van de Vennootschap was; en<br />
(b) deze schadeloosstellingverbintenis niet van<br />
toepassing zal zijn (i) op aansprakelijkheden, kosten,<br />
schade of andere bedragen die voortvloeien uit<br />
bedrog of opzettelijke fout van een bestuurder;<br />
noch (ii) indien, en voor zover, dergelijke<br />
aansprakelijkheden, kosten, schade of andere<br />
bedragen gedekt worden door een verzekeringspolis<br />
(al dan niet door de Vennootschap afgesloten) in het<br />
voordeel van de betrokken bestuurder.<br />
Op 5 november 2009 werd een vergadering van de<br />
Raad van Bestuur van de vennootschap gehouden om<br />
te oordelen over een voorstel om in bepaalde gevallen<br />
schadeloosstelling te verlenen aan de bestuurders voor de<br />
aansprakelijkheid die ze lopen. Hierna volgt de tekst van de<br />
beraadslaging en de beslissing over dit voorstel, zoals die<br />
zijn opgenomen in de notulen van de vergadering<br />
1. Op 21 en 27 januari 2009 en op 28 juli 2009 besliste de<br />
Raad van Bestuur van de Vennootschap om in bepaalde<br />
gevallen schadeloosstelling door de Vennootschap<br />
te verlenen aan de bestuurders voor de mogelijke<br />
aansprakelijkheid die ze lopen in de uitoefening van<br />
hun mandaat.<br />
2. De Voorzitter zet uiteen dat de Vennootschap<br />
de wenselijkheid dient te onderzoeken om ook<br />
schadeloosstelling te verlenen aan Dhr. Dirk<br />
BOOGMANS om hem te beschermen tegen de<br />
aansprakelijkheid die hij zouden kunnen oplopen als<br />
bestuurder van de Vennootschap. De Voorzitter verwijst<br />
naar de overwegingen onderliggend aan de beslissingen<br />
van de Raad van Bestuur van 21 en 27 januari 2009 en<br />
28 juli 2009, die op vandaag nog steeds relevant zijn.<br />
De Voorzitter stelt daarom voor dat de Vennootschap<br />
er zich toe verbindt om Dhr. Dirk BOOGMANS<br />
schadeloosstelling te verlenen in alle gevallen waarin<br />
hij te goeder trouw handelde en handelde op een wijze<br />
waarvan hij meende dat deze in het belang van de<br />
Vennootschap was, met uitzondering van de gevallen<br />
waarin de aansprakelijkheid van de bestuurder zou<br />
voortvloeien uit bedrog of opzettelijke fout of de<br />
gevallen of de mate waarin deze aansprakelijkheid zou<br />
gedekt worden door een verzekeringspolis (al dan niet<br />
door de Vennootschap afgesloten) in het voordeel van<br />
de bestuurder.<br />
3. De Voorzitter stelde vast dat, overee<strong>nk</strong>omstig artikel<br />
523 van het Wetboek van vennootschappen, Dhr. Dirk<br />
BOOGMANS vóór enige beraadslaging aan de andere<br />
bestuurders en de commissarissen heeft medegedeeld<br />
dat hij diende beschouwd te worden als hebbende een<br />
belang dat strijdig is met de beslissingen die de Raad<br />
dient te nemen met betrekking tot dit agendapunt<br />
omdat hij persoonlijk zou genieten van de hierboven<br />
beschreven schadeloosstelling.<br />
4. Dhr. Dirk BOOGMANS verliet de vergaderzaal en nam<br />
geen deel aan de beraadslaging en beslissing van de<br />
Raad opgenomen in paragrafen 5 en 6 hieronder.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen 315
316<br />
5. De andere Bestuurders erkenden dat de hierboven beschreven schadeloosstelling<br />
overeenstemt met de marktpraktijken in België rekening houdende met de specifieke<br />
kenmerken van de Vennootschap. Deze schadeloosstelling zou in het belang van de<br />
Vennootschap zijn aangezien zij in staat moet zijn om bestuurders aan te trekken, te<br />
behouden en te genieten van hun waardevolle bijdragen. Bovendien genieten de overige<br />
Bestuurders van een gelijkaardige schadeloosstelling en zou het niet verlenen van een<br />
dergelijke schadeloosstelling aan deze Bestuurder een verschil in behandeling uitmaken<br />
die niet gerechtvaardigd kan worden en die het moeilijk zou maken om in de toekomst<br />
bestuurders aan te trekken en te behouden. De aan de beraadslaging deelnemende<br />
Bestuurders erkenden bovendien dat er geen gevolgen van vermogensrechtelijke aard van<br />
deze schadeloosstelling voor de Vennootschap zijn, andere dan deze als gevolg van enige<br />
betaling die door de Vennootschap daaronder wordt gedaan.<br />
6. De overige Bestuurders gingen vervolgens over tot de beraadslaging. Deze Bestuurders<br />
bespraken de schadeloosstellingverbintenis en beslisten met eenparigheid van stemmen<br />
dat de Vennootschap Dhr. Dirk BOOGMANS schadeloos zal stellen en vrijwaren in de<br />
grootst mogelijke mate toegelaten door de toepasselijke wetgeving, voor en van alle<br />
aansprakelijkheden, kosten, schade of andere bedragen die redelijkerwijze door hem werden<br />
opgelopen of gedragen in verband met enige procedure of vordering die een derde partij (met<br />
inbegrip van, maar niet beperkt tot, een aandeelhouder van de Vennootschap die handelt voor<br />
eigen rekening) tegen hem instelt in zijn hoedanigheid van bestuurder van de Vennootschap<br />
met betrekking tot enige beslissing, handeling of verzuim genomen of gesteld (of beweerdelijk<br />
genomen of gesteld) vóór, op of na de datum van deze vergadering, met dien verstande echter<br />
dat:<br />
(a) de bestuurder handelde te goeder trouw en op een wijze waarvan hij meende dat deze in<br />
het belang van de Vennootschap was; en<br />
(b) deze schadeloosstellingverbintenis niet van toepassing zal zijn (i) op aansprakelijkheden,<br />
kosten, schade of andere bedragen die voortvloeien uit bedrog of opzettelijke fout van de<br />
bestuurder; noch (ii) indien, en voor zover, dergelijke aansprakelijkheden, kosten, schade<br />
of andere bedragen gedekt worden door een verzekeringspolis (al dan niet door de<br />
Vennootschap afgesloten) in het voordeel van de betrokken bestuurder.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 523 van het wetboek van vennootschappen
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van<br />
het wetboek van vennootschappen<br />
Inleiding<br />
1.1. Achtergrond.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA besliste op<br />
2 juli 2009 een comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders<br />
aan te stellen, bestaande uit de heren Luc Vanstee<strong>nk</strong>iste<br />
(die de activiteiten van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke<br />
bestuurders coördineert), Jean Stéphenne en Gérard<br />
Lamarche, om een schriftelijk gemotiveerd advies uit te<br />
brengen overee<strong>nk</strong>omstig artikel 524 §1 van het Wetboek<br />
van Vennootschappen (“Advies”) over een aantal overwogen<br />
verbonden partijen transacties tussen diverse verbonden<br />
vennootschappen van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. (“<strong>BNP</strong>P”) en Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV/SA (“de Vennootschap”) in het kader van de<br />
integratie van bepaalde activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA<br />
met bepaalde activiteiten van <strong>BNP</strong>P.<br />
De Raad van Bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA stelde op 1<br />
oktober 2009 de heer Dirk Boogmans aan als onafha<strong>nk</strong>elijk<br />
bestuurder (door coöptatie) en voegde hem toe aan het<br />
comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders.<br />
1.2. Draagwijdte van het Advies.<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig artikel 524 §1 van het Wetboek<br />
van Vennootschappen moeten beslissingen of<br />
verrichtingen ter uitvoering van een beslissing van<br />
een genoteerde vennootschap aangaande (i) relaties<br />
tussen de genoteerde vennootschap en een van haar<br />
verbonden vennootschappen, met uitzondering van<br />
haar dochte<strong>rve</strong>nnootschappen, of (ii) relaties tussen een<br />
dochte<strong>rve</strong>nnootschap van de genoteerde vennootschap<br />
en een verbonden vennootschap van een dergelijke<br />
dochte<strong>rve</strong>nnootschap die geen dochte<strong>rve</strong>nnootschap is van<br />
de betreffende dochte<strong>rve</strong>nnootschap, worden onderworpen<br />
aan een voorafgaande beoordeling door een comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders voordat daarover een beslissing<br />
wordt genomen door de raad van bestuur.<br />
Ingevolge artikel 524 §2 van het Wetboek van<br />
Vennootschappen moet het comité in een schriftelijk<br />
gemotiveerd advies (i) de aard van het beslissing of de<br />
verrichting omschrijven; (ii) een beoordeling geven van<br />
het bedrijfsmatige voor- of nadeel van de verrichting voor<br />
de vennootschap en voor haar aandeelhouders; (iii) de<br />
vermogensrechtelijke gevolgen van de transactie voor de<br />
vennootschap begroten en (iv) beoordelen of de beslissing<br />
of de verrichting al dan niet zodanig is dat daardoor de<br />
onderneming mogelijk nadeel wordt berokkend dat in<br />
het licht van het beleid van de vennootschap kennelijk<br />
onrechtmatig is. Indien het comité de beslissing of<br />
verrichting niet kennelijk onrechtmatig bevindt, doch meent<br />
dat zij de vennootschap benadeelt, verduidelijkt het comité<br />
welke voordelen de beslissing of verrichting in rekening<br />
brengt ter compensatie van de vermelde nadelen.<br />
1.3. Samenstelling van het Comité van<br />
Onafha<strong>nk</strong>elijke Bestuurders.<br />
Zoals hiervoor uiteengezet, bestaat het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders uit de heren Luc Vanstee<strong>nk</strong>iste,<br />
Dirk Boogmans, Gérard Lamarche en Jean Stéphenne (het<br />
“Comité”). De leden van het Comité bevestigen allen dat zij<br />
onafha<strong>nk</strong>elijk bestuurder zijn in de zin van artikel 524 van<br />
het Wetboek van Vennootschappen.<br />
1.4. Onafha<strong>nk</strong>elijke expert aangewezen<br />
overee<strong>nk</strong>omstig artikel 524 §2 van het<br />
Wetboek van Vennootschappen.<br />
Het Comité heeft UBS Limited, 1 Finsbury Avenue,<br />
Londen, EC2M 2PP, Verenigd Koni<strong>nk</strong>rijk, aangewezen als<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke expert overee<strong>nk</strong>omstig artikel 524 §2 van<br />
het Wetboek van Vennootschappen om het Comité bij te<br />
staan in de uitvoering van zijn taak en bij het afgeven<br />
van zijn schriftelijk advies (de “Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert”<br />
of “UBS”). De precieze draagwijdte van de opdracht en<br />
verantwoordelijkheid van UBS werd vastgelegd in een<br />
engagement letter tussen UBS en het Comité van 17<br />
september 2009 (inclusief alle mogelijke amendementen,<br />
de “Engagement Letter”). In de Engagement Letter heeft<br />
UBS bevestigd dat zij kan optreden als onafha<strong>nk</strong>elijke<br />
expert in de zin van artikel 524 §2 van het Wetboek van<br />
Vennootschappen en zij ontvangt een vergoeding van de<br />
Vennootschap. Zoals uiteengezet in de Engagement Letter, is<br />
het de taak van UBS om:<br />
• het Comité bij te staan bij zijn toetsing van de financiële<br />
voorwaarden van de door het managementteam van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voorgestelde Transacties, met inbegrip van<br />
een toetsing van de door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Corporate Finance<br />
opgestelde waarderingen;<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 317
• het Comité bij te staan bij zijn toetsing en analyse<br />
van het door het managementteam opgestelde<br />
informatiememorandum en de schriftelijke voorstellen van<br />
het Directiecomité van de Vennootschap over elk van de<br />
[Integratie] Transacties (zoals hieronder gedefinieerd); en<br />
• een fairness opinion af te leveren over de redelijkheid<br />
van de voorgestelde financiële voorwaarden van elke<br />
[Integratie] Transactie (elk afzonderlijk een “Fairness<br />
Opinion” en alle tezamen de “Fairness Opinions”).<br />
1.5. Basis voor dit Advies – Activiteiten<br />
van het Comité.<br />
Deze Adviezen zijn gevormd op basis van, onder andere, de<br />
door het management van de Vennootschap en door het<br />
management van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA verstrekte informatie<br />
en op basis van de Fairness Opinions.<br />
Zowel het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA als het<br />
management van <strong>BNP</strong>P heeft aan het Comité bevestigd<br />
dat de business plans die aan het Comité en aan de<br />
Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert zijn voorgelegd, en die gediend<br />
hebben als basis voor de waardering van de Transactie en<br />
de beoordeling ervan door het Comité, zijn goedgekeurd<br />
door respectievelijk het Directiecomité van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en<br />
het bevoegde orgaan van <strong>BNP</strong>P, en dat er momenteel geen<br />
andere relevante business plans aangaande de relevante<br />
entiteit bestaan.<br />
Het Comité heeft tevens bevestiging gekregen van het<br />
management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> en het management van<br />
<strong>BNP</strong>P (elk slechts voor de entiteiten/activa die zij verkopen)<br />
dat naar hun beste weten alle materiële risico’s die de<br />
Transactie met zich mee kan brengen voor de Vennootschap<br />
naar behoren zijn geïdentificeerd en ter kennis van het<br />
Comité zijn gebracht.<br />
Het Comité heeft een beroep gedaan op het<br />
advocate<strong>nk</strong>antoor Eubelius, vertegenwoordigd door<br />
Koen Geens en Marieke Wyckaert om hem bij te staan in<br />
juridische kwesties.<br />
Het Comité heeft diverse malen vergaderd en regelmatig<br />
overleg gevoerd, informatie uitgewisseld en visies<br />
gedeeld met het bestuur van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA, <strong>BNP</strong>P<br />
management, de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert en de commissaris<br />
van de Vennootschap, onder meer tijdens (telefonische)<br />
vergaderingen gehouden op:<br />
318<br />
• 7 oktober 2009<br />
• 14 oktober 2009<br />
• 21 oktober 2009<br />
• 25 oktober 2009<br />
• 26 oktober 2009<br />
• 28 oktober 2009<br />
• 29 oktober 2009<br />
• 1 november 2009<br />
• 10 november 2009<br />
• 16 november 2009<br />
• 19 november 2009<br />
• 20 november 2009<br />
• 23 november 2009<br />
• 24 november 2009<br />
• 7 december 2009.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen<br />
GLOBAAL INTEGRATIEPROJECT<br />
2.1. Beschrijving van de algemene<br />
achtergrond van het Globaal<br />
Integratieproject.<br />
Op 12 mei 2009 en 13 mei 2009 verwierf <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
de controle over Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA door de overname<br />
van 74,93% van de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA<br />
en 16,57% van de aandelen van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A.<br />
(“BGL”) (Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA zelf houdt 50% plus één van de<br />
aandelen van de laatstgenoemde). Federale Participatie-<br />
en Investeringsmaatschappij / Société Fédérale de<br />
Participations et d’Investissement (“FPM/SFP”), een<br />
holding waarvan de eigendom berust bij de Belgische Staat,<br />
bezit 25% van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. De resterende 0,07%<br />
van de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA is in handen van<br />
particuliere beleggers.<br />
Onmiddellijk nadat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> de controle over<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV had verwo<strong>rve</strong>n, werd een globaal<br />
integratieproject (bekend als Project Knight) opgestart<br />
voor de integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA en de <strong>BNP</strong>P<br />
Groep (het “Globaal Integratieproject”). Het management<br />
van <strong>BNP</strong>P en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA hebben het Comité en<br />
de raad van bestuur aangegeven dat de hoofddoelen<br />
van het Globaal Integratieproject erin bestaan beide<br />
groepen na de verwerving van 74,93% van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/<br />
SA te consolideren en te integreren, de groepsstructuur<br />
te stroomlijnen en te vereenvoudigen, synergieën te
ealiseren tussen de diverse activiteiten van elke groep<br />
en mogelijkheden voor waardecreatie te identificeren.<br />
De onderliggende veronderstelling van het Globaal<br />
Integratieproject, zoals gecommuniceerd aan het Comité,<br />
is dat er een aanzienlijke mate van overlapping en<br />
complementariteit bestaat tussen de activiteiten van <strong>BNP</strong>P<br />
en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA qua product- en dienstenaanbod,<br />
geografische aanwezigheid, ondersteunende diensten en ITinfrastructuur,<br />
alsook in back- en middle office functies.<br />
Er is een groepsintegratiecomité opgericht, bestaande<br />
uit dertien leden waarvan twaalf lid zijn van de<br />
managementteams van <strong>BNP</strong>P en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA, om<br />
het Globaal Integratieproject aan te sturen. Er zijn zes<br />
domeinintegratiecomités opgericht in overeenstemming<br />
met de diverse businesses en segmenten, bestaande<br />
uit managers van die verschillende businesses. Er zijn<br />
bovendien 61 task forces gevormd om het nieuwe imago<br />
en de nieuwe strategie van de groep te bepalen en<br />
actieplannen voor te bereiden. Circa 320 werkgroepen<br />
(ofwel zo’n 2.500 medewerkers) hebben de opdracht<br />
gekregen om de via dit proces geïnventariseerde opties<br />
te valideren en deze opties in een financieel plaatje te<br />
vertalen.<br />
Aan het Comité is gerapporteerd dat als resultaat van deze<br />
oefening meer dan 1.000 projecten vanaf 1 december 2009<br />
van start gaan om de integratie van beide groepen ten<br />
uitvoer te brengen (zoals de integratie van de IT-platforms,<br />
de reorganisatie van de juridische entiteiten, de herallocatie<br />
van klanten, marketingstrategieën en diverse andere<br />
zaken).<br />
In het kader van dit Globaal Integratieproject werd<br />
tevens voorgesteld bepaalde activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV/SA en <strong>BNP</strong>P te integreren door bepaalde activa en<br />
activiteiten over te dragen naar en opnieuw toe te wijzen<br />
aan de diverse groepsentiteiten. Als onderdeel van deze<br />
oefening heeft een aantal transacties plaatsgevonden (de<br />
“Integratietransacties”).<br />
De economische overdrachtsdatum voor de<br />
Integratietransacties is vastgesteld op 1 januari 2010.<br />
Afha<strong>nk</strong>elijk van de goedkeuring van de toezichthouders<br />
en andere organisatorische beperkingen in de diverse<br />
betrokken rechtsgebieden zal de closing van deze<br />
Integratietransacties naar verwachting uiterlijk op 31<br />
december 2010 plaatsvinden.<br />
2.2. Grondslagen van de prijsbepaling<br />
voor de Integratietransacties zoals<br />
overeengekomen tussen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV/SA en <strong>BNP</strong>P.<br />
De initiële aa<strong>nk</strong>oopprijs is gelijk aan de geschatte<br />
materiële netto boekwaarde per 31 december 2009 plus<br />
waardeaanpassingen aan fair value van vastgoed plus<br />
goodwill of min badwill, volgens de volgende formule:<br />
Netto Boekwaarde<br />
- Goodwill en overige immateriële activa<br />
+ Raming nettoresultaat 2e hj 2009<br />
= Materiële Netto Boekwaarde (geschat per<br />
31/12/2009)<br />
+ Aanpassingen aan fair value van Vastgoed<br />
+/- Goodwill / Badwill<br />
= Initiële Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Na closing zal de finale aa<strong>nk</strong>oopprijs worden bepaald<br />
door deze initiële prijs te corrigeren voor het (positieve<br />
of negatieve) verschil tussen de geschatte materiële<br />
netto boekwaarde en de geauditeerde materiële netto<br />
boekwaarde, de aanpassingen aan fair value van vastgoed<br />
en de goodwill of badwill blijven constant. [...].<br />
Er is een procedure uitgewerkt om geschillen over de<br />
prijsaanpassingen te beslechten. Zodra redelijkerwijs<br />
mogelijk na oplevering van de noodzakelijke documenten<br />
om de prijsaanpassing te kunnen bepalen, en in geen<br />
geval meer dan 30 dagen daarna, dienen partijen<br />
overeenstemming te bereiken over de prijsaanpassing.<br />
Als de partijen geen overeenstemming bereiken over de<br />
prijsaanpassing vóór het verstrijken van de termijn van<br />
30 dagen, zullen de posten waarover onenigheid bestaat<br />
worden voorgelegd aan een onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige die<br />
in onderlinge overeenstemming is geselecteerd door (i)<br />
de partijen, of (ii), bij ontstentenis van overeenstemming<br />
tussen de partijen, door een rechtba<strong>nk</strong> of een andere<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke instelling. De onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige<br />
zal de prijsaanpassing slechts corrigeren met betrekking<br />
tot de posten waarover nog onenigheid bestaat en zal<br />
dergelijke correcties aanbrengen in overeenstemming met<br />
de principes voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving die tussen de<br />
partijen zijn overeengekomen. De onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige<br />
zal zijn besluit ten aanzien van de posten waarover<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 319
onenigheid bestaat schriftelijk afleveren binnen 30 dagen<br />
gerekend vanaf de datum waarop de posten waarover<br />
onenigheid bestaat aan hem werden voorgelegd en<br />
voldoende details geven die zijn besluit onderbouwen. Elke<br />
partij zal met de onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige samenwerken<br />
en hem in redelijkheid toegang verlenen tot de boeken,<br />
dossiers, medewerkers en vertegenwoordigers van haarzelf<br />
en haar dochterondernemingen, en hem alle overige<br />
informatie verstrekken die de onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige<br />
kan opvragen om tot zijn besluit te kunnen komen. Het<br />
besluit van de onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige is definitief en<br />
bindend voor de partijen. De vergoeding en kosten van de<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige zullen door de partijen gelijk<br />
worden gedragen.<br />
Dit is een gebruikelijke werkwijze om geschillen over<br />
prijsaanpassingen te beslechten.<br />
Als de aa<strong>nk</strong>oopprijs minder dan nul is, zal de verkopende<br />
entiteit een hoeveelheid liquide middelen inbrengen in<br />
de betreffende onderneming of business (door middel<br />
van herkapitalisatie of een andere techniek met een<br />
gelijkwaardig effect) gelijk aan de absolute waarde van de<br />
aa<strong>nk</strong>oopprijs.<br />
320<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen<br />
INTEGRATIETRANSACTIES<br />
In zijn vergaderingen van 5 november, 26 november en 9<br />
december 2009 nam de Raad van Bestuur een besluit over<br />
de volgende Transacties, steeds op basis van het Voorstel<br />
van het management en het Advies van het Comité. De<br />
commissarissen leverden per transactie een ve<strong>rsla</strong>g af [als<br />
hierboven bedoeld]. In zijn vergadering van 23 maart 2010<br />
werd de Raad van Bestuur geïnformeerd over de geschatte<br />
Prijsaanpassing en de daaruit voortvloeiende Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
voor [elke transactie].
3.1. Vermogensbeheer.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners S.A. (“<strong>BNP</strong>P IP”) alle aandelen van<br />
Fo<strong>rtis</strong> Investment Management NV (“FIM”) koopt die momenteel worden aangehouden door Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV/SA en BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA en BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. zullen vervolgens een<br />
bedrag gelijk aan de ontvangen aa<strong>nk</strong>oopprijs gebruiken om in te schrijven op een kapitaalverhoging<br />
van <strong>BNP</strong>P IP, met als resultaat dat het bezit aan aandelen <strong>BNP</strong>P IP van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA en BGL <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> 33,33% plus één aandeel (d.w.z. een blokkeringsminderheid) zou zijn van het totale uitstaande<br />
aandele<strong>nk</strong>apitaal van <strong>BNP</strong>P IP (de “Vermogensbeheertransactie”). Van de aandelen <strong>BNP</strong>P IP zou dan<br />
28,23% worden aangehouden door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en 5,11% door BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>. Hiertoe wordt<br />
FIM gewaardeerd op EUR 1.775 mln en <strong>BNP</strong>P IP op EUR 3.550 mln, vóór PPA-aanpassing. De ratio en<br />
structuur van en de vergoeding voor de Vermogensbeheertransactie zijn samengevat in het advies dat<br />
het Comité van Onafha<strong>nk</strong>elijke Bestuurders (COB) dienaangaande heeft opgesteld. Dit oordeel en de<br />
bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Deze transactie werd reeds goedgekeurd door de Raad van Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van de<br />
Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat de voorgestelde<br />
Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk onrechtmatig nadeel zal<br />
berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens onwaarschijnlijk dat de Transactie<br />
negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Vermogensbeheertransactie unaniem goed te keuren, onder de voorwaarden<br />
zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het Advies van<br />
het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop aan de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners SA van de participatie<br />
van de groep Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in de groep Fo<strong>rtis</strong> Investment Management («FIM») (met uitzondering van bepaalde<br />
duidelijk geïdentificeerde entiteiten), waarvan 85% van de maatschappelijke aandelen worden aangehouden<br />
door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en waarvan 15% wordt aangehouden door de vennootschap naar Luxemburgs recht<br />
Banque Générale du Luxembourg SA, tegen een vergoeding in speciën en een verhoging van het kapitaal van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Investment Partners SA, die volledig zal worden onderschreven door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en Banque<br />
Générale du Luxembourg SA. Deze verkoop zal worden uitgevoerd onder voorbehoud van de goedkeuring door<br />
Banque Générale du Luxembourg SA die 15% van het kapitaal van FIM aanhoudt.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 321
322<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige waarde<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de waarde van FIM volgens huidige<br />
ramingen EUR 1.806 mln zou bedragen, en de waarde van <strong>BNP</strong>P IP volgens huidige ramingen EUR<br />
3.574 mln.<br />
Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij afsluiting wezenlijk zullen afwijken van<br />
deze ramingen en passende kapitaalstoewijzingen zullen uitgevoerd worden om het bovenvermelde<br />
deelnemingspercentage van 33,33% + 1 aandeel voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> in <strong>BNP</strong>P<br />
IP te bereiken.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.2. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Italië<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat Banca Nazionale del Lavoro SpA, een 100-procent dochter van<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en de zesde grootste ba<strong>nk</strong> van Italië, de activa en passiva van het Italiaanse<br />
bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong> (op ‘going concern’ basis) tegen contanten verwerft en dat de registratie<br />
van dit bijkantoor vervolgens wordt ingetrokken (de “Transactie Italiaans Bijkantoor”). Momenteel<br />
wordt geraamd dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> EUR 58 mln zal moeten inbrengen in het Italiaanse Bijkantoor, een<br />
bedrag dat na PPA-aanpassing naar verwachting verder zal toenemen. De ratio en structuur van<br />
en de vergoeding voor de Transactie Italiaans Bijkantoor zijn samengevat in het Advies dat het<br />
COB dienaangaande heeft opgesteld, met inbegrip van (onder voorbehoud van de PPA-aanpassing)<br />
de mogelijke inbreng van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in liquide middelen in het Italiaanse bijkantoor voorafgaand<br />
aan de Transactie. Dit Advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan<br />
de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Transactie Italiaans bijkantoor unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop van de meerderheid van activa en passiva van het bijkantoor te Milaan van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV aan<br />
de vennootschap naar Italiaans recht Banca Nazionale del Lavoro SpA (BNL) tegen een vergoeding in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verficatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 323
324<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de inbreng door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in het<br />
Italiaanse Bijkantoor als gevolg van de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige ramingen EUR -79 mln zou<br />
bedragen.<br />
Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze<br />
ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro aanpassingen die kapitaalverhogingen en een<br />
winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de<br />
afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig<br />
de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2 hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.3. <strong>BNP</strong>P CIB Belgisch Bijkantoor.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA de activa en passiva van het Belgisch Bijkantoor<br />
van <strong>BNP</strong>P CIB (op ‘going concern’ basis) verwerft tegen contanten door middel van de verkoop<br />
van bedrijfstak in de zin van artikel 770 van het Wetboek van Vennootschappen (de “Transactie<br />
Belgisch Bijkantoor <strong>BNP</strong>P CIB”). Momenteel wordt geraamd dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
van EUR 207 mln, vóór PPA-aanpassing, zal betalen. De ratio en structuur van en de vergoeding<br />
voor de Transactie Belgisch Bijkantoor <strong>BNP</strong>P CIB zijn samengevat in het advies dat het COB<br />
dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter<br />
overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van de<br />
Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat de voorgestelde<br />
Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk onrechtmatig nadeel zal<br />
berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens onwaarschijnlijk dat de Transactie<br />
negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/<br />
SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Transactie Belgisch bijkantoor <strong>BNP</strong>P CIB unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verwerving door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV van de meerderheid van activa en passiva van het bijkantoor te Brussel<br />
van de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA tegen een vergoeding in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verficatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 325
326<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 205 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.4. <strong>BNP</strong>P WM Belgisch Bijkantoor.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA de activa en passiva van het Belgisch Bijkantoor<br />
van <strong>BNP</strong>P WM (op ‘going concern’ basis) verwerft tegen contanten door middel van de verkoop<br />
van bedrijfstak in de zin van artikel 770 van het Wetboek van Vennootschappen (de “Transactie<br />
Belgisch Bijkantoor <strong>BNP</strong>P WM”). Momenteel wordt geraamd dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
van EUR 16 mln, vóór PPA-aanpassing, zal betalen. De ratio en structuur van en de vergoeding<br />
voor de Transactie Belgisch Bijkantoor <strong>BNP</strong>P WM zijn samengevat in het advies dat het COB<br />
dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter<br />
overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van de<br />
Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat de voorgestelde<br />
Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk onrechtmatig nadeel zal<br />
berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens onwaarschijnlijk dat de Transactie<br />
negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Transactie Belgisch bijkantoor <strong>BNP</strong>P WM unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verwerving door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV van de meerderheid van activa en passiva van het bijkantoor te Brussel<br />
van de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Wealth Management SA tegen een vergoeding in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële voorwaarden<br />
van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verficatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 327
328<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 15 mln zou bedragen.<br />
Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze<br />
ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een<br />
winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de<br />
afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig<br />
de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2 hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.5. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> VS.<br />
Voorstel van het management<br />
De transactie, zoals gestructureerd in de VS en zoals voorgesteld door het management,<br />
wordt gestructureerd als een verkoop door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA aan <strong>BNP</strong>P of een van haar<br />
dochterondernemingen of bijkantoren van (i) enerzijds, bepaalde ba<strong>nk</strong>activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV/SA in een aantal van haar Noord-Amerikaanse bijkantoren, en (ii) anderzijds, de aandelen die<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA (of bepaalde verbonden ondernemingen) in bepaalde dochterondernemingen<br />
bezit (tezamen aangeduid als de “VS Transactie”). Momenteel wordt geraamd dat de prijs voor<br />
de Amerikaanse activiteiten EUR 228 mln zal zijn, maar na PPA-aanpassingen zal dit bedrag naar<br />
verwachting veranderen in een bijdrage van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan de Amerikaanse activiteiten van ca.<br />
EUR 101 mln. De ratio en structuur van en de vergoeding voor de VS Transactie zijn samengevat in<br />
het advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld, met inbegrip van (onder voorbehoud van<br />
de PPA-aanpassing) de mogelijke inbreng van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in contanten aan de Noord-Amerikaanse<br />
business voorafgaand aan deze Transactie. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze<br />
vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van de<br />
Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, heeft het Comité momenteel geen redenen<br />
om te aan te nemen dat de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap,<br />
een kennelijk onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité gaat er echter<br />
vanuit dat het afsplitsingproces en de bepaling van de uiteindelijke perimeter van de transactie<br />
worden gebaseerd op oordeelkundige technische en commerciële overwegingen, waarbij de algemene<br />
uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de structuur van de transactie en de belangen van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV/SA op een evenwichtige wijze in acht worden genomen. Het Comité gaat er tevens vanuit<br />
dat gepaste aandacht wordt gegeven aan de potentieel negatieve gevolgen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA<br />
van bepaalde afsplitsingen en van het gegeven dat een aantal activa en passiva bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/<br />
SA zou blijven (ook op het punt van risico en solvabiliteit). Het Comité dient in elk geval op de hoogte<br />
te worden gesteld van substantiële wijzigingen in de perimeter van de Transactie (ook indien deze het<br />
gevolg zijn van het afsplitsen van bepaalde passiva, al naargelang het geval). Het Comité dient tevens<br />
te worden geïnformeerd over andere substantiële wijzigingen in de structuur of de voorwaarden van<br />
de Transactie zoals deze momenteel wordt voorgesteld, voor zover er redelijkerwijs van kan worden<br />
uitgegaan dat deze van grote betekenis zijn voor de beoordeling van de Transactie.<br />
Onder deze voorwaarden acht het Comité het onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve<br />
gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.<br />
Echter, met het oog op de onzekerheden over de definitieve structuur van de Transactie, wenst het<br />
Comité op de hoogte te worden gehouden van de implementatie van het afsplitsingproces zoals<br />
uiteengezet in het protocol (met bijzondere nadruk op passiva die bij FBB zouden blijven).”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de VS Transactie unaniem goed te keuren, onder de voorwaarden zoals in<br />
essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het advies van het COB<br />
dienaangaande.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 329
330<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop van de meerderheid van activa en passiva van de bijkantoren te New York en op de Cayman<br />
eilanden van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV aan de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA; de verkoop van alle<br />
participaties van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in een aantal filialen in Noord Amerika aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA en de verkoop<br />
van bepaalde participaties van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Transportation Capital LLC aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA. Deze verkopen<br />
zullen worden vergoed in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 239 mln zou bedragen. De uiteindelijke Aa<strong>nk</strong>oopprijs zal, bijkomend, ook de netto<br />
boekwaarde bevatten van de 6 Principal Finance equity investeringen die aan <strong>BNP</strong> Parisbas<br />
verkocht zijn als onderdeel van deze transactie.<br />
Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze<br />
ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een<br />
winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de<br />
afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig<br />
de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2 hierboven).<br />
.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 331
332<br />
3.6. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> VK.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor de investment ba<strong>nk</strong>ing activiteiten van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA Londen,<br />
de private ba<strong>nk</strong>ing activiteiten en de activa en passiva van het Londense Bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> NV/SA die hierop betrekking hebben, tezamen met haar dochtermaatschappijen, over te<br />
dragen aan <strong>BNP</strong>P. Deze transactie bestaat uit een aantal subtransacties, zoals omschreven in<br />
het advies van het COB (tezamen aangeduid als de “VK Transactie”). Momenteel wordt geraamd<br />
dat <strong>BNP</strong>P een aa<strong>nk</strong>oopprijs van EUR 859 mln, vóór PPA-aanpassingen, zal betalen. Een deel van<br />
deze aa<strong>nk</strong>oopprijs zal worden voldaan in de vorm van een lening. De ratio en structuur van en<br />
de vergoeding voor de VK Transactie zijn samengevat in het advies dat het COB dienaangaande<br />
heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de<br />
Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Oordeel van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, heeft het Comité momenteel geen<br />
redenen om te aan te nemen dat de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de<br />
Vennootschap, een kennelijk onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het<br />
Comité verwacht echter dat de implementatie (inclusief de juridische documentatie) van de<br />
Transactie zal geschieden met evenwichtige inachtneming van de belangen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.<br />
Het Comité gaat er tevens vanuit dat gepaste aandacht wordt gegeven aan de potentieel negatieve<br />
gevolgen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA van het gegeven dat een aantal activa en passiva bij Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
NV/SA zou blijven (ook op het punt van risico’s en solvabiliteit). Het Comité dient in elk geval op<br />
de hoogte te worden gesteld van substantiële wijzigingen in de perimeter van de Transactie (ook<br />
indien deze het gevolg zijn van het afsplitsen van bepaalde passiva, al naargelang het geval). Het<br />
Comité dient tevens te worden geïnformeerd over andere substantiële wijzigingen in de structuur<br />
of de voorwaarden van de Transactie zoals deze momenteel wordt voorgesteld, voor zover ervan<br />
kan worden uitgegaan dat deze van grote betekenis zijn voor de beoordeling van de Transactie.<br />
Onder deze voorwaarden acht het Comité het onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve<br />
gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de VK Transactie unaniem goed te keuren, onder de voorwaarden zoals in<br />
essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het advies van het COB<br />
dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop van de meerderheid van activa en passiva van het bijkantoor te London van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV<br />
aan het bijkantoor te London van de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA en de verkoop van activa<br />
en passiva van de vennootschap naar Engels recht Fo<strong>rtis</strong> Private Investment Management Limited aan het<br />
bijkantoor te London van de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Wealth Management SA tegen een<br />
vergoeding in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 333
334<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 846 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.7. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> – Azië.<br />
Voorstel van het management<br />
De transactie, zoals gestructureerd in Azië en zoals voorgesteld door het management bestaat<br />
uit 5 subtransacties in de vorm van activatransacties en 2 subtransacties in de vorm van<br />
aandelentransacties (tezamen aangeduid als de “Aziatische Transactie”). Deze subtransacties<br />
zijn nodig omdat de diverse activa van Fo<strong>rtis</strong> Asia Merchant Ba<strong>nk</strong>ing zich in verschillende<br />
rechtsgebieden bevinden (China, Taiwan, Singapore, Hong Kong en <strong>Ja</strong>pan). Momenteel wordt<br />
geraamd dat <strong>BNP</strong>P een aa<strong>nk</strong>oopprijs van EUR 686 mln, vóór PPA-aanpassingen, zal betalen. De<br />
ratio en structuur van en de vergoeding voor de Aziatische Transactie zijn samengevat in het<br />
advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze<br />
vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Aziatische Transactie unaniem goed te keuren, onder de voorwaarden zoals<br />
in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het advies van het<br />
COB dienaangaande<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop van de meerderheid van activa en passiva van de bijkantoren van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV te Hong Kong,<br />
China, Taiwan, Singapore en <strong>Ja</strong>pan aan de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA en de verkoop van<br />
de meerderheid van activa en passiva van de filialen private ba<strong>nk</strong>ing en real estate van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in<br />
Azië aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA. Deze verkopen zullen worden vergoed in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 335
336<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie;<br />
en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 709 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.8. Fo<strong>rtis</strong> Banque France.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. de aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Banque France<br />
S.A. koopt van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA en daarmee indirect de controle verwerft over een aantal<br />
dochterondernemingen van Fo<strong>rtis</strong> Banque France S.A., terwijl de andere juridische entiteiten<br />
waarover Fo<strong>rtis</strong> Banque France S.A. de controle heeft of die zij heeft opgericht, buiten deze<br />
transactie zullen worden gehouden. Fo<strong>rtis</strong> Banque France S.A. zou vervolgens via een fusie<br />
opgaan in <strong>BNP</strong>P (de “Fo<strong>rtis</strong> Banque France Transactie”). Momenteel wordt geraamd dat <strong>BNP</strong>P een<br />
aa<strong>nk</strong>oopprijs van EUR 328 mln, vóór PPA-aanpassingen, zal betalen. De ratio en structuur van en<br />
de vergoeding voor de Fo<strong>rtis</strong> Banque France Transactie zijn samengevat in het advies dat het COB<br />
dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter<br />
overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit van de Raad van Bestuur<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Fo<strong>rtis</strong> Banque France Transactie unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop aan de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA van de participatie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA in<br />
de vennootschap naar Frans recht Fo<strong>rtis</strong> Banque France SA tegen een vergoeding in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 337
338<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie;<br />
en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 267 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.9. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> – Frans Bijkantoor.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. tegen contanten de activiteiten van het Franse<br />
Bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> koopt. De overdracht via een “cession de fonds de commerce” naar<br />
Frans recht zou de activa, passiva, klanten, teams en operationele organisatie van het bijkantoor<br />
omvatten. Het Franse Bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zou vervolgens worden gesloten (de “Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> Frans Bijkantoor Transactie”). Momenteel wordt geraamd dat de prijs voor de activiteiten<br />
van het bijkantoor EUR 22 mln zal zijn, maar na PPA-aanpassingen zal dit bedrag naar<br />
verwachting veranderen in een bijdrage van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> aan het Franse Bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> van ca. EUR 13 mln. De ratio en structuur van en de vergoeding voor de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Frans<br />
Bijkantoor Transactie zijn samengevat in het advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld,<br />
met inbegrip van (onder voorbehoud van de PPA-aanpassing) de mogelijke inbreng van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> in contanten in het Franse Bijkantoor van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> voorafgaand aan deze Transactie. Dit<br />
advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter<br />
beschikking gesteld.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd<br />
worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte<br />
aanvullende informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte<br />
meningen, besluiten de Bestuurders om de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Frans Bijkantoor unaniem goed te keuren,<br />
onder de voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en<br />
uitgedrukt in het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
COMMISSARISVERSLAG OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET WETBOEK VAN<br />
VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR VAN 5 NOVEMBER<br />
2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop<br />
betrekking hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissaris van<br />
de Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De verkoop van de meerderheid van activa en passiva van het bijkantoor te Parijs van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV aan<br />
de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA tegen een vergoeding in speciën.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 339
340<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters en van de waarderingsmethodologieën die vermeld zijn<br />
in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld<br />
dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare relevante informatie<br />
en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte<br />
toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn<br />
waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 20 november 2009<br />
De commissaris<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 36 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij<br />
closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.10. <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. alle aandelen van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg<br />
S.A. koopt die momenteel in handen zijn van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> International B.V. (de<br />
“<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg Transactie”). Daartoe wordt de initiële aa<strong>nk</strong>oopprijs voor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Luxembourg S.A. geraamd op EUR 2.851 mln. Voor deze transactie zouden geen PPA-aanpassingen<br />
nodig zijn. De ratio en structuur van en de vergoeding voor de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg Transactie<br />
zijn samengevat in het advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de<br />
bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking<br />
gesteld. Deze transactie werd reeds goedgekeurd door de Raad van Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van<br />
de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, en gezien de specifieke voorwaarden<br />
bij dit punt opgenomen in de Fairness Opinion, is het Comité thans nog niet in de positie om te<br />
bevestigen dat de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen<br />
kennelijk onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Evenzo kan het Comité<br />
thans niet bevestigen dat het onwaarschijnlijk is dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben<br />
die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.<br />
Het Comité wacht de gevraagde ‘second opinion’ over het grootste procesrisico voor <strong>BNP</strong>P<br />
Luxembourg af. Als deze ‘second opinion’ een bevestiging inhoudt van het positieve oordeel van<br />
het advocate<strong>nk</strong>antoor dat de zaak voor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg S.A. behandelt, verliest het door<br />
het Comité gemaakte voorbehoud zijn grond. In dat geval zal het Comité weer bij elkaar komen om<br />
de ‘second opinion’ te bespreken en het zal de Raad van Bestuur dan laten weten of deze ‘second<br />
opinion’ voldoende vertrouwen geeft om een gunstig advies af te geven.<br />
Als het Comité inderdaad tot het besluit zou komen dat de gevraagde ‘second opinion’ voldoende<br />
vertrouwen geeft, zal de conclusie van het Comité als volgt luiden: “Op basis van de bovenstaande<br />
overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van de Transactie met de<br />
Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat de voorgestelde Transactie, in<br />
het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk onrechtmatig nadeel zal berokkenen<br />
aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.<br />
Als de ‘second opinion’ echter niet voldoende vertrouwen geeft, zal het Comité zijn advies over de<br />
Transactie moeten heroverwegen.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg S.A. Transactie unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
De Raad van Bestuur neemt er kennis van dat de aanbeveling van het COB afha<strong>nk</strong>elijk is van de<br />
vraag of de gevraagde juridische ‘second opinion’ voldoende vertrouwen geeft, zoals toegelicht<br />
door de heer Vanstee<strong>nk</strong>iste.<br />
De Raad van Bestuur zal zijn besluit in zijn komende vergadering bevestigen in het licht van deze<br />
juridische ‘second opinion’.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 341
342<br />
Derhalve, op basis van het aanvullende ve<strong>rsla</strong>g van het Comité:<br />
In zijn vergadering van 26 november 2009 besloot de Raad van Bestuur om op 9 december<br />
zijn besluit te bevestigen om de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg Transactie goed te keuren in het<br />
licht van een juridische ‘second opinion’ die door het Comité van Onafha<strong>nk</strong>elijke Bestuurders<br />
was opgevraagd over een grote rechtszaak. Na analyse van de ‘second opinion’ van het<br />
advocate<strong>nk</strong>antoor Brédin Prat over de grootste afzonderlijke claim (EUR 152 mln), concludeerde<br />
het COB dat het maximumbedrag van EUR 35 mln, mits geïndexeerd, redelijk is en dat de periode<br />
na verstrijken waarvan BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> helemaal geen claims meer kan indienen, is verlengd van<br />
2 naar 10 jaar. Het kwam het COB voor dat, voor wat betreft deze specifieke schadeloosstellingen<br />
(een maximumbedrag van in totaal EUR 35 mln voor een 2-jarige periode), vooral de potentieel<br />
lange duur van deze belangrijkste procedure problematisch was en niet zozeer het bedrag op<br />
het spel. Meer in het bijzonder lijkt de door de eisende partijen in deze rechtszaak voorgestelde<br />
schatting van de lucrum cessans (‘manque à gagner’) ten bedrage van EUR 118 mln inderdaad<br />
niet erg realistisch. Zowel de indexering van het maximumbedrag van EUR 35 mln als de<br />
verlenging van de garantieperiode tot 10 jaar werden door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> geaccepteerd.<br />
besloot de Raad van Bestuur in zijn vergadering van 9 december 2009 als volgt:<br />
Op basis van het bovenstaande en de instemming van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> met de door het COB<br />
gesuggereerde wijzigingen, is de Raad van Bestuur in de positie om zijn besluit te bevestigen,<br />
met inbegrip van de wijzigingen in de modaliteiten van de schadeloosstelling: in plaats van een<br />
totaallimiet van EUR 35 mln en een garantieperiode van 2 jaar, wordt besloten een limiet van EUR<br />
35 mln met indexatie toe te passen en voor deze rechtszaak de garantieperiode te verlengen van<br />
2 jaar tot 10 jaar.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN COMMISSARISSEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET<br />
WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR<br />
VAN 26 NOVEMBER 2009 EN 9 DECEMBER 2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop betrekking<br />
hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissarissen van de<br />
Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De overdracht aan de vennootschap naar Luxemburgs recht BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA van de participatie<br />
aangehouden door de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA in de vennootschap naar Luxemburgs<br />
recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Luxembourg SA met als tegenprestatie een vergoeding in geld.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters (“trading multiples” en “cost of equity”) en van de<br />
waarderingsmethodologieën die vermeld zijn in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking<br />
met de in de markt beschikbare relevante informatie en met de praktijken die in dat verband algemeen<br />
erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door<br />
het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en<br />
vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 19 maart 2010<br />
Het College van Commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 2.877 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 343
344<br />
3.11. BGL Securities Services.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Securities Services (“BP2S”) de BGL Securities Services<br />
activiteit van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. overneemt (de “BGL Securities Services Transactie”). De door<br />
BP2S te betalen vergoeding zal EUR 52 mln bedragen. Voor deze transactie zou geen PPA-aanpassing<br />
nodig zijn. De ratio en structuur van en de vergoeding voor de BGL Securities Services Transactie<br />
zijn samengevat in het adviesdat het COB dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen<br />
daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld. Deze<br />
Transactie werd reeds goedgekeurd door de Raad van Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden van de<br />
Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat de voorgestelde<br />
Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk onrechtmatig nadeel<br />
zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité verwacht echter dat partijen gepaste zorg<br />
zullen besteden aan het afsplitsingproces zelf. Bovendien dient het Comité in elk geval te worden<br />
geïnformeerd als geopteerd zou worden voor een alternatieve structuur die efficiënter zou blijken,<br />
voor zover er in redelijkheid van kan worden uitgegaan dat dit van grote betekenis is voor zijn<br />
beoordeling van de Transactie.<br />
Onder deze voorwaarden acht het Comité het ook onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve<br />
gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.<br />
Niettemin verzoekt het Comité op de hoogte te worden gehouden van eventuele veranderingen van<br />
betekenis in de structuur van de Transactie, zo die zich al voordoen.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de BGL Securities Services Transactie unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het<br />
advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN COMMISSARISSEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET<br />
WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR<br />
VAN 26 NOVEMBER 2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop betrekking<br />
hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissarissen van de<br />
Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De overdracht aan de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Securities Services SA van de activiteit<br />
BGL Securities Services opgenomen in de vennootschap naar Luxemburgs recht BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA met als<br />
tegenprestatie een vergoeding in geld.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameter (“cost of equity”) en van de waarderingsmethodologieën<br />
die vermeld zijn in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en<br />
hebben vastgesteld dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking met de in de markt beschikbare<br />
relevante informatie en met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige<br />
hebben wij de correcte toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
SA/NV in zijn waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 19 maart 2010<br />
Het College van Commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 52 mln zou bedragen.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 345
346<br />
3.12. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (Suisse) S.A. alle aandelen in Fo<strong>rtis</strong> Banque (Suisse)<br />
S.A. verwerft van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. (de “Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland Transactie”). Momenteel<br />
wordt geraamd dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (Suisse) S.A. een aa<strong>nk</strong>oopprijs van EUR 382 mln, vóór PPAaanpassing,<br />
zal betalen. Rekening houdend met de huidige schatting van de PPA-aanpassingen,<br />
zou de definitieve prijs EUR 364 mln bedragen. De ratio en structuur van en de vergoeding voor<br />
de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland Transactie zijn samengevat in het advies dat het COB dienaangaande<br />
heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de<br />
Bestuurders ter beschikking gesteld. Deze Transactie werd reeds goedgekeurd door de Raad van<br />
Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Zwitserland Transactie unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN COMMISSARISSEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET<br />
WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR<br />
VAN 26 NOVEMBER 2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop betrekking<br />
hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissarissen van de<br />
Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De overdracht aan de vennootschap naar Zwitsers recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> (Suisse) SA van de participatie<br />
aangehouden door de vennootschap naar Luxemburgs recht BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA in de vennootschap naar<br />
Zwitsers recht Fo<strong>rtis</strong> Banque Suisse SA met als tegenprestatie een vergoeding in geld.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters (“trading multiples” en “cost of equity”) en van de<br />
waarderingsmethodologieën die vermeld zijn in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking<br />
met de in de markt beschikbare relevante informatie en met de praktijken die in dat verband algemeen<br />
erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door<br />
het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en<br />
vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 19 maart 2010<br />
Het College van Commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 359 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven)..<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 347
348<br />
3.13. Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Monaco.<br />
Voorstel van het management<br />
De door het management voorgestelde transactie is gestructureerd als een verkoop door BGL<br />
<strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Monaco S.A.M. van alle aandelen in Fo<strong>rtis</strong> Banque (Monaco)<br />
S.A.M. (tezamen aangeduid als de “Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Monaco Transactie”). Momenteel wordt geraamd<br />
dat de initiële aa<strong>nk</strong>oopprijs voor de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Monaco Transactie EUR 3,3 mln zal zijn. Ten<br />
aanzien van deze transactie zou geen PPA-aanpassing hoeven te worden toegepast. De ratio en<br />
structuur van en de vergoeding voor de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Monaco Transactie zijn samengevat in het<br />
advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze<br />
vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld. Deze Transactie werd<br />
reeds goedgekeurd door de Raad van Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Monaco Transactie unaniem goed te keuren, onder de<br />
voorwaarden zoals in essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in<br />
het advies van het COB dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN COMMISSARISSEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET<br />
WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR<br />
VAN 26 NOVEMBER 2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop betrekking<br />
hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissarissen van de<br />
Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De overdracht aan de vennootschap naar Monegaskisch recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Wealth Management Monaco SAM<br />
van de participatie aangehouden door de vennootschap naar Luxemburgs recht BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA in de<br />
vennootschap naar Monegaskisch recht Fo<strong>rtis</strong> Banque Monaco SAM met als tegenprestatie een vergoeding in<br />
geld.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters (“trading multiples” en “cost of equity”) en van de<br />
waarderingsmethodologieën die vermeld zijn in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking<br />
met de in de markt beschikbare relevante informatie en met de praktijken die in dat verband algemeen<br />
erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door<br />
het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en<br />
vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 19 maart 2010<br />
Het College van Commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 3 mln zou bedragen.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 349
350<br />
Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze<br />
ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een<br />
winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de<br />
afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig<br />
de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2 hierboven).<br />
3.14. Leasing.<br />
Voorstel van het management<br />
Het management stelt voor dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en Omnium de Gestion et de Développement<br />
Immobilier elk al hun aandelen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group inbrengen in Fo<strong>rtis</strong> Lease Group S.A. (de<br />
“Leasing Transactie”). Als vergoeding voor de inbreng van hun <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group aandelen<br />
in Fo<strong>rtis</strong> Lease Group, zal Fo<strong>rtis</strong> Lease Group aandelen uitgeven die proportioneel met het aantal<br />
door hen overgedragen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group aandelen zullen worden toegewezen aan <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> S.A. en Omnium de Gestion et de Développement Immobilier.<br />
Als resultaat van de Transactie zou BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. 33,33% plus één van de aandelen Fo<strong>rtis</strong><br />
Lease Group aanhouden en zouden <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. en Omnium de Gestion et de Développement<br />
Immobilier de resterende aandelen Fo<strong>rtis</strong> Lease Group aanhouden (proportioneel met het aantal<br />
aandelen aandelen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group dat elk van hen heeft ingebracht in Fo<strong>rtis</strong> Lease<br />
Group).<br />
Ten einde deze ruilverhouding en de allocatie van aandelen Fo<strong>rtis</strong> Lease Group over <strong>BNP</strong><br />
<strong>Paribas</strong> S.A., Omnium de Gestion et de Développement Immobilier en BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. na<br />
de transactie te realiseren zoals toegelicht, is de vereiste transactiewaarde voor <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong><br />
Lease Group EUR 1.526 mln en voor Fo<strong>rtis</strong> Lease Group EUR 763 mln. Om deze transactiewaarden<br />
te realiseren (alsmede vanwege een verwacht verschil tussen de geschatte materiële netto<br />
boekwaarde en de eigenlijke geauditeerde materiële netto boekwaarde) zal, naar het zich nu<br />
laat aanzien, Fo<strong>rtis</strong> Lease Group op of vóór de datum van inbreng moeten overgaan tot een<br />
kapitaalverhoging van naar schatting EUR 257 mln en zal <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group op of vóór de<br />
datum van inbreng moeten overgaan tot een uitkering van naar schatting EUR 50 mln. Er dient<br />
tevens nota van te worden genomen dat in de initiële aa<strong>nk</strong>oopprijs zoals deze momenteel wordt<br />
geraamd al rekening is gehouden met PPA- of andere aanpassingen of voorzieningen.<br />
De ratio en structuur van en de vergoeding voor de Leasing Transactie zijn samengevat in het<br />
advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen daarbij zijn vóór deze<br />
vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld. Deze Transactie werd<br />
reeds goedgekeurd door de Raad van Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Leasing Transactie unaniem goed te keuren, onder de voorwaarden zoals in<br />
essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het advies van het COB<br />
dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN COMMISSARISSEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET<br />
WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR<br />
VAN 26 NOVEMBER 2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop betrekking<br />
hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissarissen van de<br />
Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De fusie van de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group SA en van de vennootschap naar<br />
Luxemburgs recht Fo<strong>rtis</strong> Lease Group SA door de inbreng van de aandelen <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group SA in<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Group SA in ruil voor aandelen Fo<strong>rtis</strong> Lease Group SA.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de parameters (“trading multiples” en “cost of equity”) en van de<br />
waarderingsmethodologieën die vermeld zijn in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g opgesteld door het management<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld dat deze geen inconsistenties bevatten in vergelijking<br />
met de in de markt beschikbare relevante informatie en met de praktijken die in dat verband algemeen<br />
erkend zijn. Voor het overige hebben wij de correcte toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door<br />
het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in zijn waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en<br />
vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 351
352<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 19 maart 2010<br />
Het College van Commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Raming huidige waarde<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de waarde van Fo<strong>rtis</strong> Lease Group<br />
volgens huidige ramingen EUR 753 mln zou bedragen, na een kapitaalverhoging van EUR 398<br />
mln, en dat de waarde van <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> Lease Group volgens huidige ramingen EUR 1.507 mln<br />
zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden bij closing wezenlijk zullen<br />
afwijken van deze ramingen.<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
3.15. Fimagen.<br />
Voorstel van het management<br />
De Transactie betreft de verkoop door Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. van haar aandelen<br />
in Fimagen Holding S.A. (de “Fimagen Transactie’). De door <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> S.A. te betalen prijs<br />
voor de verkoop van het 96,85% belang van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA in Fimagen is gebaseerd op de<br />
netto boekwaarde van Fimagen op 31 december 2009, zonder enige goodwill of badwill en<br />
zonder andere aanpassingen dan een aanpassing die afha<strong>nk</strong>elijk is van het verschil tussen de<br />
geschatte materiële boekwaarde en de geauditeerde materiële boekwaarde per 31 december<br />
2009. De initiële aa<strong>nk</strong>oopprijs voor Fimagen komt overeen met 96,85% van EUR 1.288,8 mln ofwel<br />
EUR 1.248,2 mln. De ratio en structuur van en de vergoeding voor de Fimagen Transactie zijn<br />
samengevat in het advies dat het COB dienaangaande heeft opgesteld. Dit advies en de bijlagen<br />
daarbij zijn vóór deze vergadering ter overweging aan de Bestuurders ter beschikking gesteld.<br />
Deze Transactie werd reeds goedgekeurd door de Raad van Bestuur van BGL <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Advies van het Comité<br />
“Op basis van de bovenstaande overwegingen en na toetsing van de financiële voorwaarden<br />
van de Transactie met de Onafha<strong>nk</strong>elijke Expert, UBS Limited, is het Comité van oordeel dat<br />
de voorgestelde Transactie, in het licht van het beleid van de Vennootschap, geen kennelijk<br />
onrechtmatig nadeel zal berokkenen aan Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA. Het Comité acht het tevens<br />
onwaarschijnlijk dat de Transactie negatieve gevolgen zal hebben die niet gecompenseerd worden<br />
door voordelen voor Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV/SA.”<br />
Besluit<br />
Op basis van het voorgaande, de door de Voorzitter tijdens de vergadering verstrekte aanvullende<br />
informatie en de door de leden van de Raad van Bestuur kenbaar gemaakte meningen, besluiten<br />
de Bestuurders om de Fimagen Transactie unaniem goed te keuren, onder de voorwaarden zoals in<br />
essentie beschreven in het voorstel van het management en uitgedrukt in het advies van het COB<br />
dienaangaande.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van de commissaris<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN COMMISSARISSEN OVEREENKOMSTIG ARTIKEL 524 VAN HET<br />
WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN VOLGEND OP DE BESLISSING VAN DE RAAD VAN BESTUUR<br />
VAN 26 NOVEMBER 2009<br />
Geachte heren,<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van artikel 524 van het Wetboek van vennootschappen en de daarop betrekking<br />
hebbende opdracht die U aan ons heeft toevertrouwd in onze hoedanigheid van commissarissen van de<br />
Vennootschap, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit over de specifieke verificaties die wij hebben uitgevoerd inzake de<br />
gegevens opgenomen in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur met betrekking tot de hierna volgende verrichting voorzien in het kader van het project ter<br />
integratie van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> groep (“de Voorgestelde Verrichting”):<br />
De overdracht aan de vennootschap naar Frans recht <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA van de participatie aangehouden door de<br />
vennootschap naar Belgisch recht Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV in de vennootschap naar Frans recht Fimagen Holding SA<br />
met als tegenprestatie een vergoeding in geld.<br />
Het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders heeft een onafha<strong>nk</strong>elijk deskundige verzocht om de financiële<br />
voorwaarden van de Voorgestelde Verrichting, alsmede het waarderingsve<strong>rsla</strong>g dat daaruit voortvloeit, te<br />
beoordelen.<br />
In het kader van de hierboven beschreven transactie, zijn de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden<br />
en de daaruit voortvloeiende conclusies als volgt:<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen 353
354<br />
a. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de gegevens opgenomen in het advies van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders overeenstemmen met de gegevens opgenomen in het ve<strong>rsla</strong>g van de door het<br />
comité aangestelde onafha<strong>nk</strong>elijke deskundige;<br />
b. In de mate dat de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in de notulen van de<br />
raad van bestuur opgenomen gegevens afgeleid zijn van de boekhoudkundige informatie die betrekking<br />
heeft op de financiële situatie per 30 juni 2009 of op een vroegere datum, en waarop door ons, of door een<br />
andere commissaris of persoon die in het buitenland een gelijksoortige functie als commissaris uitoefent,<br />
een volkomen controle of een beperkt nazicht werd uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de van toepassing zijnde<br />
normen voor de beroepsuitoefening, hebben wij geverifieerd dat deze gegevens overeenstemmen met de<br />
gegevens opgenomen in de hierboven vermelde boekhoudkundige informatie;<br />
c. Wij hebben geverifieerd en vastgesteld dat de in de notulen van de raad van bestuur opgenomen conclusie<br />
overeenstemt met de in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders opgenomen conclusie; en<br />
d. Wij hebben kennis genomen van de waarderingsmethodologie die vermeld is in het waarderingsve<strong>rsla</strong>g<br />
opgesteld door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV en hebben vastgesteld dat deze geen inconsistentie<br />
bevat in vergelijking met de praktijken die in dat verband algemeen erkend zijn. Voor het overige hebben<br />
wij de correcte toepassing van de reke<strong>nk</strong>undige formules die door het management van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> SA/NV<br />
in zijn waarderingsve<strong>rsla</strong>g zijn weerhouden, geverifieerd en vastgesteld.<br />
Wij houden eraan op te merken dat de uitgevoerde specifieke verificatiewerkzaamheden, zoals hierboven<br />
beschreven, ons niet in staat stellen om, bij gebrek aan door de wet vastgestelde relevante, objectieve<br />
en exhaustieve beoordelingscriteria met betrekking tot de getrouwheid van de gegevens, op basis van de<br />
algemeen erkende normen voor de beroepsuitoefening, eender welke vorm van attestatie te verstrekken met<br />
betrekking tot de conclusies die door het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders in zijn gemotiveerd advies<br />
zijn opgenomen. Voor het overige achten wij het nuttig in herinnering te brengen dat onze opdracht er niet in<br />
bestaat ons uit te spreken over de rechtmatigheid en billijkheid van de Voorgestelde Verrichting.<br />
Wij vestigen uw aandacht op het voorwaardelijke en niet-definitieve karakter van de voorwaarden van de<br />
Voorgestelde Verrichting, zoals aangegeven in het advies van het comité van onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en in<br />
de notulen van de raad van bestuur.<br />
Ons ve<strong>rsla</strong>g kan e<strong>nk</strong>el worden gebruikt in het kader van de toepassing van artikel 524 van het Wetboek van<br />
vennootschappen, en kan niet worden gebruikt voor andere doeleinden. Dit ve<strong>rsla</strong>g is bestemd om te worden<br />
gehecht aan de notulen van de raad van bestuur die over de Voorgestelde Verrichting beraadslaagt, en om<br />
in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g te worden hernomen, net zoals dit het geval is voor de beslissing van het comité van<br />
onafha<strong>nk</strong>elijke bestuurders en voor het uittreksel uit de notulen van de raad van bestuur.<br />
Sint-Stevens-Woluwe, 19 maart 2010<br />
Het College van Commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren bcvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Raming huidige Aa<strong>nk</strong>oopprijs<br />
Op 23 maart 2010 is de Raad van Bestuur geïnformeerd dat de Aa<strong>nk</strong>oopprijs volgens huidige<br />
ramingen EUR 1.250 mln zou bedragen. Er wordt niet verwacht dat de uiteindelijke waarden<br />
bij closing wezenlijk zullen afwijken van deze ramingen, uitgezonderd voor (a) Euro voor Euro<br />
aanpassingen die kapitaalsverhogingen en een winstuitkering vertegenwoordigen en (b) rente op<br />
de Aa<strong>nk</strong>oopprijs tussen 1 januari 2010 en de afsluiting en onderhevig aan mogelijke onenigheden<br />
die opgelost moeten worden overee<strong>nk</strong>omstig de hierboven beschreven procedure (zie punt 2.2<br />
hierboven).<br />
Informatie met betrekking tot Artikel 524 van het wetboek van vennootschappen
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong><br />
<strong>Ja</strong>arrekening 2009<br />
(niet-geconsolideerde)<br />
355
356<br />
Balans na resultaatbestemming<br />
B.T.W. BE 403.199.702 2.<br />
1. BALANS NA WINSTVERDELING<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
ACTIVA<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
(in duizenden EUR)<br />
Codes 05 10<br />
I. Kas, tegoeden bij centrale ba<strong>nk</strong>en, postcheque- en 101.000 450.001 606.929<br />
girodiensten<br />
II. Bij de centrale ba<strong>nk</strong> herfinancierbaar overheidspapier 102.000 1.407.911 1.059.768<br />
III. Vorderingen op kredietinstellingen 103.000 46.080.468 69.255.477<br />
A. Onmiddellijk opvraagbaar 103.100 13.426.442 18.408.090<br />
B. Overige vorderingen (op termijn of met opzegging) 103.200 32.654.026 50.847.387<br />
IV. Vorderingen op cliënten 104.000 127.441.852 164.907.852<br />
V. Obligaties en andere vastrentende effecten 105.000 106.948.112 121.630.941<br />
A. Van publiekrechtelijke emittenten 105.100 45.938.138 54.396.395<br />
B. Van andere emittenten 105.200 61.009.974 67.234.546<br />
VI. Aandelen en andere niet-vastrentende effecten 106.000 995.648 5.892.115<br />
VII. Financiële vaste activa 107.000 16.452.954 11.840.675<br />
A. Deelnemingen in verbonden ondernemingen 107.100 14.443.466 11.434.727<br />
B. Deelnemingen in ondernemingen waarmee een 107.200 1.467.223 81.141<br />
deelnemingsverhouding bestaat<br />
C. Andere aandelen die tot de financiële vaste 107.300 341.355 132.236<br />
activa behoren<br />
D. Achtergestelde vorderingen op verbonden ondernemingen 107.400 200.910 192.571<br />
en ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding<br />
bestaat<br />
VIII. Oprichtingskosten en immateriële vaste activa 108.000 33.210 49.287<br />
IX. Materiële vaste activa 109.000 973.285 972.937<br />
X. Eigen aandelen 110.000 0 0<br />
XI. Overige activa 111.000 7.890.040 10.494.687<br />
XII. Overlopende rekeningen 112.000 61.598.306 90.303.973<br />
TOTAAL ACTIVA 199.000 370.271.787 477.014.641
B.T.W. BE 403.199.702 3.<br />
PASSIVA<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
Codes 05 10<br />
I. Schulden aan kredietinstellingen 201.000 62.104.255 126.230.362<br />
A. Onmiddellijk opvraagbaar 201.100 9.203.975 17.905.979<br />
B. Mobiliseringsschulden wegens herdiscontering 201.200 0 0<br />
van handelspapier<br />
(in duizenden EUR)<br />
C. Overige schulden op termijn of met opzegging 201.300 52.900.280 108.324.383<br />
II. Schulden aan cliënten 202.000 167.814.377 181.738.070<br />
A. Spaargelden / spaardeposito's 202.100 43.712.394 33.364.839<br />
B. Andere schulden 202.200 124.101.983 148.373.231<br />
1. onmiddellijk opvraagbaar 202.201 37.313.693 41.727.923<br />
2. op termijn of met opzegging 202.202 86.788.290 106.645.308<br />
3. wegens herdiscontering van handelspapier 202.203 0 0<br />
III. In schuldbewijzen belichaamde schulden 203.000 40.477.111 28.993.695<br />
A. Obligaties en andere vastrentende effecten in omloop 203.100 21.734.161 22.699.981<br />
B. Overige schuldbewijzen 203.200 18.742.950 6.293.714<br />
IV. Overige schulden 204.000 11.223.306 15.718.977<br />
V. Overlopende rekeningen 205.000 58.744.312 86.911.750<br />
VI. A. Voorzieningen voor risico's en kosten 206.100 956.275 499.516<br />
1. Pensioen- en soortgelijke verplichtingen 206.101 43 1.049<br />
2. Belastingen 206.102 11.320 17.530<br />
3. Overige risico's en kosten 206.103 944.912 480.937<br />
B. Uitgestelde belastingen 206.200 224 1.212<br />
VII. Fonds voor algemene ba<strong>nk</strong>risico's 207.000 872.088 872.103<br />
VIII. Achtergestelde schulden 208.000 16.613.461 23.267.634<br />
EIGEN VERMOGEN 290.000 11.466.378 12.781.322<br />
IX. Kapitaal 209.000 9.374.878 9.374.878<br />
A. Geplaatst kapitaal 209.100 9.374.878 9.374.878<br />
B. Niet opgevraagd kapitaal (-) 209.200 0 0<br />
X. Uitgiftepremies 210.000 20.276.054 20.276.054<br />
XI. Herwaarderingsmeerwaarden 211.000 1.008.723 1.008.723<br />
XII. Rese<strong>rve</strong>s 212.000 852.302 854.076<br />
A. Wettelijke rese<strong>rve</strong> 212.100 311.184 311.184<br />
B. Onbeschikbare rese<strong>rve</strong>s 212.200 36.987 36.987<br />
1. voor eigen aandelen 212.201 0 0<br />
2. andere 212.202 36.987 36.987<br />
C. Belastingvrije rese<strong>rve</strong>s 212.300 151.433 153.528<br />
D. Beschikbare rese<strong>rve</strong>s 212.400 352.698 352.377<br />
XIII. Overgedragen winst (overgedragen verlies(-)) 213.000 (20.045.579) (18.732.409)<br />
TOTAAL PASSIVA 299.000 370.271.787 477.014.641<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 357
358<br />
B.T.W. BE 403.199.702 4.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
POSTEN BUITEN-BALANSTELLING<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
Codes 05 10<br />
I. Eventuele passiva 301.000 50.819.943 52.523.535<br />
A. Niet genegocieerde accepten 301.100 63.701 157.996<br />
B. Kredietvervangende borgtochten 301.200 6.559.593 8.208.205<br />
C. Overige borgtochten 301.300 37.546.272 38.344.248<br />
D. Documentaire kredieten 301.400 6.650.377 5.812.947<br />
E. Activa bezwaard met zakelijke zekerheden voor 301.500 0 139<br />
II. Verplichtingen met een potentieel kredietrisico 302.000 74.625.053 86.200.592<br />
A. Vaste verplichtingen tot fondsenverstrekking 302.100 5.768.621 4.395.215<br />
B. Verplichtingen wegens contantaa<strong>nk</strong>open van effecten 302.200 340.852 391.577<br />
en andere waarden<br />
C. Beschikbare marge op betekende kredietlijnen 302.300 68.515.580 81.413.800<br />
D. Verplichtingen tot vaste opneming en plaatsing 302.400 0 0<br />
van effecten<br />
E. Verplichtingen tot i<strong>nk</strong>oop wegens onvolkomen 302.500 0 0<br />
cessie-retrocessie<br />
(in duizenden EUR)<br />
III. Aan de kredietinstelling toevertrouwde waarden 303.000 117.615.108 136.796.802<br />
A. Waarden gehouden onder fiducieregeling 303.100 0 0<br />
B. Open bewaring en gelijkgestelde 303.200 117.615.108 136.796.802<br />
IV. Te storten op aandelen 304.000 530.686 794.763
Schema van de Resultatenrekening<br />
B.T.W. BE 403.199.702 5.<br />
2. SCHEMA VAN DE RESULTATENREKENING<br />
(voorstelling in staffelvorm)<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
(in duizenden EUR)<br />
Codes 05 10<br />
I. Rente-opbrengsten en soortgelijke opbrengsten 401.000 8.307.088 20.427.184<br />
waaronder : uit vastrentende effecten 401.001 3.090.359 5.586.341<br />
II. Rentekosten en soortgelijke kosten (-) 502.000 (5.511.577) (17.981.353)<br />
III. Opbrengsten uit niet-vastrentende effecten 403.000 550.188 1.102.888<br />
A. Aandelen en andere niet-vastrentende effecten 403.100 36.696 148.755<br />
B. Deelnemingen in verbonden ondernemingen 403.200 498.412 939.989<br />
C. Deelnemingen in ondernemingen waarmee een 403.300 11.956 8.915<br />
deelnemingsverhouding bestaat<br />
D. Andere aandelen die tot de financiële vaste activa behoren 403.400 3.124 5.229<br />
IV. Ontvangen provisies 404.000 1.207.313 1.326.928<br />
V. Betaalde provisies (-) 505.000 (373.465) (533.039)<br />
VI. Winst (verlies(-)) uit financiële transacties 506.000 (218.827) (1.909.446)<br />
A. Uit het wissel- en handelsbedrijf in effecten en 506.100 (108.224) (1.169.558)<br />
andere financiële instrumenten<br />
B. Uit de realisatie van beleggingseffecten 506.200 (110.603) (739.888)<br />
VII. Algemene beheerskosten (-) 507.000 (2.884.026) (3.247.164)<br />
A. Bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen 507.100 (1.908.670) (2.039.122)<br />
B. Overige beheerskosten 507.200 (975.356) (1.208.042)<br />
VIII. Afschrijvingen en waardeverminderingen (-) 508.000 (182.201) (196.099)<br />
op oprichtingskosten, op immateriële<br />
en materiële vaste activa<br />
IX. Terugneming van waardeverminderingen (Waardeverminderingen(-))<br />
op vorderingen en terugneming van voorzieningen (voorzieningen(-))<br />
voor de posten buiten-balanstelling "I. Eventuele passiva" en<br />
"II. Verplichtingen met een potentieel kredietrisico"<br />
509.000 (544.796) (2.421.769)<br />
X. Terugneming van waardeverminderingen (Waardeverminderingen(-))<br />
op de beleggingsportefeuille in obligaties, aandelen<br />
en andere vastrentende of niet-vastrentende effecten<br />
510.000 (225.001) (4.375.797)<br />
XI. Besteding en terugneming van voorzieningen voor andere<br />
risico's en kosten dan bedoeld in de posten buitenbalanstelling<br />
"I. Eventuele passiva" en<br />
"II. Verplichtingen met een potentieel kredietrisico"<br />
411.000 36.566 33.343<br />
XII. Voorzieningen voor andere risico's en kosten dan bedoeld<br />
in de posten buiten-balanstelling "I. Eventuele passiva" en<br />
"II. Verplichtingen met een potentieel kredietrisico" (-)<br />
512.000 (294.732) (94.576)<br />
XIII. Onttrekking (Toevoeging(-)) aan het fonds<br />
voor algemene ba<strong>nk</strong>risico's<br />
513.000 0 0<br />
XIV. Overige bedrijfsopbrengsten 414.000 184.403 400.119<br />
XV. Overige bedrijfskosten (-) 515.000 (241.260) (202.151)<br />
XVI. Winst (Verlies(-)) uit de gewone bedrijfsuitoefening vóór belasting 416.000 (190.327) (7.670.932)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 359
360<br />
B.T.W. BE 403.199.702 6.<br />
2. SCHEMA VAN DE RESULTATENREKENING<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(voorstelling in staffelvorm)<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
Codes 05 10<br />
XVII. Uitzonderlijke opbrengsten 417.000 318.175 160.156<br />
A. Terugneming van afschrijvingen en van waardeverminderingen 417.100 0 0<br />
op oprichtingskosten, immateriële en materiële vaste activa<br />
B. Terugneming van waardeverminderingen op financiële 417.200 222.370 0<br />
vaste activa<br />
C. Terugneming van voorzieningen voor uitzonderlijke risico's en kosten 417.300 5.585 0<br />
D. Meerwaarden bij de realisatie van vaste activa 417.400 83.567 155.465<br />
E. Andere uitzonderlijke opbrengsten 417.500 6.653 4.691<br />
XVIII. Uitzonderlijke kosten (-) 518.000 (1.345.338) (12.746.483)<br />
A. Uitzonderlijke afschrijvingen en waardeverminderingen op 518.100 (5.862) (57.888)<br />
oprichtingskosten, op immateriële en materiële vaste activa<br />
B. Waardeverminderingen op financiële vaste activa 518.200 (1.267.042) (5.985.147)<br />
C. Voorzieningen voor uitzonderlijke risico's en kosten 518.300 (16.972) (155.173)<br />
D. Minderwaarden bij de realisatie van vaste activa 518.400 (26.444) (6.524.243)<br />
E. Andere uitzonderlijke kosten 518.500 (29.018) (24.032)<br />
XIX. Winst (Verlies(-)) van het boekjaar vóór belastingen 419.000 (1.217.490) (20.257.259)<br />
XIXbis. A. Overboeking naar de uitgestelde belastingen (-) 519.100 0 0<br />
B. Onttrekking aan de uitgestelde belastingen 419.200 989 1.094<br />
XX. Belastingen op het resultaat 520.000 (98.443) 32.513<br />
A. Belastingen (-) 520.100 (104.218) (47.354)<br />
B. Regularisering van belastingen en terugneming van 420.200 5.775 79.867<br />
belastingvoorzieningen<br />
XXI. Winst (Verlies(-)) van het boekjaar 421.000 (1.314.944) (20.223.652)<br />
XXII. Overboeking naar de belastingvrije rese<strong>rve</strong>s (-) 522.000 0 0<br />
Onttrekking aan de belastingvrije rese<strong>rve</strong>s 422.000 1.774 1.912<br />
XXIII. Te bestemmen winst (te verwerken verlies(-)) 423.000 (1.313.170) (20.221.740)<br />
van het boekjaar<br />
(in duizenden EUR)
B.T.W. BE 403.199.702 7.<br />
RESULTAATVERWERKING<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
Codes 05 10<br />
A. Te bestemmen winstsaldo (Te verwerken verliessaldo(-)) 600.100 20.045.579 18.732.409<br />
1. Te bestemmen winst (Te verwerken verlies(-)) van het boekjaar 600.101 (1.313.170) (20.221.740)<br />
2. Overgedragen winst (Overgedragen verlies(-)) van het vorige boekjaar 600.102 (18.732.409) 1.489.331<br />
B. Onttrekking aan het eigen vermogen 600.200 0 0<br />
1. aan het kapitaal en de uitgiftepremies 600.201 0 0<br />
2. aan de rese<strong>rve</strong>s 600.202 0 0<br />
C. Toevoeging aan het eigen vermogen (-) 600.300 (0) (0)<br />
1. aan het kapitaal en de uitgiftepremies 600.301 0 0<br />
2. aan de wettelijke rese<strong>rve</strong> 600.302 0 0<br />
3. aan de overige rese<strong>rve</strong>s 600.303 0 0<br />
D. Over te dragen resultaat 600.400 (20.045.579) (18.732.409)<br />
1. Over te dragen winst (-) 600.401 0 0<br />
2. Over te dragen verlies 600.402 20.045.579 18.732.409<br />
E. Tusse<strong>nk</strong>omst van de vennoten in het verlies 600.500 0 0<br />
F. Uit te keren winst (-) 600.600 (0) (0)<br />
1. Vergoeding van het kapitaal (a) 600.601 0 0<br />
2. Bestuurders of zaakvoerders (a) 600.602 0 0<br />
3. Andere rechthebbenden (a) 600.603 0 0<br />
(a) alleen voor de vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid naar Belgisch recht<br />
(in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 361
362<br />
Toelichtingen<br />
B.T.W. BE 403.199.702 8.<br />
3. TOELICHTING<br />
I. STAAT VAN DE VORDERINGEN OP KREDIETINSTELLINGEN (in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(actiefpost III) Codes 05 10<br />
A. Voor de post in zijn geheel<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
1. l vorderingen op verbonden ondernemingen 010 2.780.321 9.813.003<br />
l vorderingen op ondernemingen waarmee 020 0 0<br />
een deelnemingsverhouding bestaat<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
2. l achtergestelde vorderingen 030 0 0<br />
B. Overige vorderingen (op termijn of met opzegging) op kredietinstellingen<br />
(actiefpost III B.) Boekjaar Vorig boekjaar<br />
1. Handelspapier dat voor herfinanciering in aanmerking komt bij 040 1.738.583 3.916.208<br />
de centrale ba<strong>nk</strong> van het (de) land(en) van vestiging van<br />
de kredietinstelling<br />
2. Uitsplitsing van deze vorderingen naar hun resterende looptijd<br />
l tot drie maanden 050<br />
Boekjaar<br />
23.561.097<br />
l meer dan drie maanden tot één jaar 060 2.651.612<br />
l meer dan één jaar tot vijf jaar 070 2.935.610<br />
l meer dan vijf jaar 080 3.505.708<br />
l met onbepaalde looptijd 090 0
B.T.W. BE 403.199.702 9.<br />
II. STAAT VAN DE VORDERINGEN OP CLIENTEN (in duizenden EUR)<br />
(actiefpost IV) Codes 05 10<br />
1. Vorderingen<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l op verbonden ondernemingen 010 13.134.666 17.730.536<br />
l op ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding 020 45.000 49.500<br />
bestaat<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
2. Achtergestelde vorderingen 030 0 0<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
3. Handelspapier dat voor herfinanciering in aanmerking komt bij de 040 508.890 942.045<br />
centrale ba<strong>nk</strong> van het (de) land(en) van vestiging van de<br />
kredietinstellling<br />
4. Uitsplitsing van de vorderingen naar hun resterende looptijd<br />
l tot drie maanden 050<br />
Boekjaar<br />
43.619.700<br />
l meer dan drie maanden tot één jaar 060 21.855.270<br />
l meer dan één jaar tot vijf jaar 070 24.054.650<br />
l meer dan vijf jaar 080 30.106.926<br />
l met onbepaalde looptijd 090 7.805.306<br />
5. Uitsplitsing van de vorderingen naar hun aard<br />
l handelspapier (inclusief eigen accepten) 100<br />
Boekjaar<br />
507.139<br />
l vorderingen uit leasing en soortgelijke vorderingen 110 44.924<br />
l leningen tegen forfaitair lastenpercentage 120 574.155<br />
l hypotheekleningen 130 7.546.620<br />
l andere leningen op termijn van meer dan één jaar 140 49.634.724<br />
l overige vorderingen 150 69.134.290<br />
6. Geografische uitsplitsing van de vorderingen<br />
l vorderingen op België 160<br />
Boekjaar<br />
53.148.482<br />
l vorderingen op het buitenland 170 74.293.370<br />
7. Analytische gegevens in verband met de hypotheekleningen met reconstitutie<br />
bij de instelling of waaraan levensverzekerings- en kapitalisatieoveree<strong>nk</strong>omsten<br />
zijn gekoppeld<br />
Boekjaar<br />
a) l aanva<strong>nk</strong>elijk geleende kapitalen 180 0<br />
b) l reconstitutiefonds en wiskundige rese<strong>rve</strong>s<br />
in verband met deze leningen<br />
190 0<br />
c) l netto-omloop van deze leningen (a - b) 200 0<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 363
364<br />
B.T.W. BE 403.199.702 10.<br />
III. STAAT VAN DE OBLIGATIES EN ANDERE VASTRENTENDE EFFECTEN (in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(actiefpost V) Codes 05 10<br />
1. Obligaties en effecten uitgegeven door<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l verbonden ondernemingen 010 46.082 1.116.782<br />
l ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding 020 5.178 0<br />
bestaat<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
2. Obligaties en effecten die achtergestelde vorderingen 030 0 0<br />
vertegenwoordigen<br />
3. Geografische uitsplitsing van de volgende posten<br />
België Buitenland<br />
V.A. l publiekrechtelijke emittenten 040 10.604.773 35.333.365<br />
V.B. l andere emittenten 050 30.820.030 30.189.944<br />
4. Noteringen en looptijden<br />
Boekwaarde Marktwaarde<br />
a) l Genoteerde effecten 060 34.871.456 35.679.499<br />
l Niet-genoteerde effecten 070 72.076.656<br />
Boekjaar<br />
b) l Resterende looptijd tot één jaar 080 17.004.945<br />
l Resterende looptijd van meer dan één jaar 090 89.943.167<br />
5. Uitsplitsing naargelang de obligaties en effecten behorende tot de<br />
Boekjaar<br />
a) l handelsportefeuille 100 8.514.639<br />
b) l beleggingsportefeuille 110 98.433.473<br />
6. Voor de handelsportefeuille<br />
Boekjaar<br />
l het positieve verschil tussen de hogere marktwaarde en de 120 86.462<br />
aanschaffingswaarde van de obligaties en effecten die<br />
tegen marktwaarde worden gewaardeerd<br />
l in voorkomend geval, het positieve verschil tussen de<br />
hogere marktwaarde en de boekwaarde van de obligaties<br />
en effecten die worden gewaardeerd<br />
overee<strong>nk</strong>omstig artikel 35 ter, § 2, tweede lid<br />
130 79.683<br />
7. Voor de beleggingsportefeuille<br />
l het positieve verschil van alle effecten waarvan de<br />
terugbetalingswaarde groter is dan hun boekwaarde<br />
140<br />
Boekjaar<br />
278.890<br />
l het negatieve verschil van alle effecten waarvan de<br />
terugbetalingswaarde kleiner is dan hun boekwaarde<br />
150 612.746
B.T.W. BE 403.199.702 11.<br />
8. Gedetailleerde opgave van de boekwaarde van de beleggingsportefeuille<br />
Codes 05<br />
a) AANSCHAFFINGSWAARDE Boekjaar<br />
Per einde van het vorige boekjaar 010 111.746.292<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l aanschaffingen 020 17.926.555<br />
l overdrachten 030 (30.498.102)<br />
l aanpassingen met toepassing van artikel 35 ter § 4 en 5 040 (296.035)<br />
l wisselkoersverschillen 050 618.990<br />
Per einde van het boekjaar 099 99.497.700<br />
b) OVERDRACHTEN TUSSEN PORTEFEUILLES<br />
1. Overdrachten<br />
l van de beleggingsportefeuille naar de handelsportefeuille 110<br />
l van de handelsportefeuille naar de beleggingsportefeuille 120<br />
2. Wee<strong>rsla</strong>g op het resultaat 130<br />
c) WAARDEVERMINDERINGEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar 200 4.357.858<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l geboekt 210 1.314.799<br />
l teruggenomen want overtollig 220 (1.254.268)<br />
l afgeboekt 230 (3.482.820)<br />
l overgeboekt van een post naar een andere 240 314.209<br />
l wisselkoersverschillen 250 (185.551)<br />
Per einde van het boekjaar 299 1.064.227<br />
d) NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR 399 98.433.473<br />
[ a) + b)1. - c]<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 365
366<br />
B.T.W. BE 403.199.702 12.<br />
IV. STAAT VAN DE AANDELEN EN ANDERE NIET-VASTRENTENDE EFFECTEN (in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(actiefpost VI)<br />
1. Geografische uitsplitsing van de emittenten van effecten Codes 05<br />
Boekjaar<br />
10<br />
l Belgische emittenten 010 21.102<br />
l buitenlandse emittenten 020 974.546<br />
2. Noteringen<br />
Boekwaarde Marktwaarde<br />
l Genoteerde effecten 030 337.896 308.519<br />
l Niet-genoteerde effecten 040 657.752<br />
3. Uitsplitsing naargelang de aandelen en effecten behorende tot de<br />
l handelsportefeuille 050<br />
Boekjaar<br />
337.896<br />
l beleggingsportefeuille 060 657.752<br />
4. Voor de handelsportefeuille<br />
Boekjaar<br />
l het positieve verschil tussen de marktwaarde en de<br />
aanschaffingswaarde van de effecten die tegen<br />
marktwaarde worden gewaardeerd<br />
070 38.549<br />
l het positieve verschil tussen de marktwaarde en de<br />
boekwaarde van de effecten die worden gewaardeerd<br />
overee<strong>nk</strong>omstig artikel 35 ter, § 2, tweede lid<br />
080 0<br />
5. Gedetailleerde opgave van de boekwaarde van de beleggingsportefeuille<br />
a) AANSCHAFFINGSWAARDE Boekjaar<br />
Per einde van het vorige boekjaar<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
100 1.109.632<br />
l aanschaffingen 110 285.134<br />
l overdrachten 120 (444.702)<br />
l andere wijzigingen 130 138<br />
l wisselkoersverschillen 140 (4.758)<br />
Per einde van het boekjaar 199 945.444<br />
b) OVERDRACHTEN TUSSEN PORTEFEUILLES<br />
1. Overdrachten<br />
l van de beleggingsportefeuille naar de handelsportefeuille 200<br />
l van de handelsportefeuille naar de beleggingsportefeuille 210<br />
2. Wee<strong>rsla</strong>g op het resultaat 220<br />
c) WAARDEVERMINDERINGEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
300 181.809<br />
l geboekt 310 174.725<br />
l teruggenomen want overtollig 320 (10.254)<br />
l afgeboekt 330 (56.701)<br />
l overgeboekt van een post naar een andere 340 0<br />
l wisselkoersverschillen 350 (1.887)<br />
Per einde van het boekjaar 399 287.692<br />
d) NETTOBOEKWAARDE PER EINDE VAN HET BOEKJAAR<br />
[ a) + b)1. - c) ]<br />
499 657.752
B.T.W. BE 403.199.702 13.<br />
V. STAAT VAN DE FINANCIËLE VASTE ACTIVA (in duizenden EUR)<br />
(actiefpost VII)<br />
A.1. Uitsplitsing van de actiefposten VII.A, B, C Codes 05 10 15 20<br />
Kredietinstellingen Andere ondernemingen<br />
a) economische sector van de volgende posten Boekjaar Vorig boekjaar Boekjaar Vorig boekjaar<br />
A. Deelnemingen in verbonden ondernemingen 010 5.587.137 6.041.598 8.856.329 5.393.129<br />
B. Deelnemingen in ondernemingen waarmee 020 16.747 16.632 1.450.476 64.509<br />
een deelnemingsverhouding bestaat<br />
C. Andere aandelen die tot de financiële 030 1.424 1.425 339.931 130.811<br />
vaste activa behoren<br />
b) notering : Genoteerd Niet genoteerd<br />
A. Deelnemingen in verbonden ondernemingen 040 1.382.186 13.061.280<br />
B. Deelnemingen in ondernemingen waarmee 050 47.701 1.419.522<br />
een deelnemingsverhouding bestaat<br />
C. Andere aandelen die tot de financiële 060 328.885 12.470<br />
vaste activa behoren<br />
A.2. Gedetailleerde opgave van de boekwaarde per einde<br />
van het boekjaar van de actiefposten VII.A, B en C<br />
a) AANSCHAFFINGSWAARDE<br />
Ondernemingen<br />
verbonden waarmee een deel- andere<br />
(VII.A.) nemingsverhouding (VII.C.)<br />
bestaat (VII.B.)<br />
Per einde van het vorige boekjaar 100 14.123.555 126.931 2.372.016<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l aanschaffingen 110 5.161.682 1.395.238 47<br />
l overdrachten en buitengebruikstellingen 120 (939.783) (760) (2.710)<br />
l overboekingen van een post naar een 130<br />
l wisselkoersverschillen 140 3<br />
Per einde van het boekjaar 199 18.345.454 1.521.409 2.369.356<br />
b) MEERWAARDEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar 200 1.121.745<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l geboekt 210<br />
l verwo<strong>rve</strong>n van derden 220<br />
l afgeboekt 230<br />
l overgeboekt van een post naar een 240 (190)<br />
andere<br />
Per einde van het boekjaar 299 1.121.745 (190) 0<br />
c) WAARDEVERMINDERINGEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar 300 3.810.573 45.790 2.239.780<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l geboekt 310 1.248.245 18.797<br />
l teruggenomen want overtollig 320 (10.591) (211.779)<br />
l verwo<strong>rve</strong>n van derden 330<br />
l afgeboekt 340 (35.086)<br />
l overgeboekt van een post naar een 350<br />
l wisselkoersverschillen 360<br />
Per einde van het boekjaar 399 5.023.732 53.996 2.028.001<br />
d) NETTO-BOEKWAARDE PER 499 14.443.466 1.467.223 341.355<br />
EINDE VAN BOEKJAAR [ a) + b) - c) ]<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 367
368<br />
B.T.W. BE 403.199.702 14.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
B. Uitsplitsing van de actiefpost VII D. (in duizenden EUR)<br />
Codes 05 10 15 20<br />
1. Achtergestelde vorderingen op Kredietinstellingen Andere ondernemingen<br />
Boekjaar Vorig boekjaar Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l verbonden ondernemingen 010 200.910 192.571 0 0<br />
l andere ondernemingen waarmee een deel- 020 0 0 0 0<br />
nemingsverhouding bestaat<br />
2. Bedrag van de door genoteerde effecten 030 0<br />
vertegenwoordigde achtergestelde vorderingen<br />
3. Gedetailleerde opgave van de achtergestelde vorderingen<br />
Verbonden<br />
ondernemingen<br />
NETTO-BOEKWAARDE PER EINDE VAN<br />
verhouding bestaat<br />
HET VORIGE BOEKJAAR 100 192.571 0<br />
Mutaties tijdens het boekjaar :<br />
l toevoegingen 110 12.834 0<br />
l terugbetalingen 120 (6.675) 0<br />
l geboekte waardeverminderingen 130 0<br />
l teruggenomen waardeverminderingen 140 0<br />
l wisselkoersverschillen 150 2.180 0<br />
l overige 160 0<br />
NETTO-BOEKWAARDE PER EINDE VAN HET<br />
BOEKJAAR<br />
199 200.910 0<br />
GECUMULEERDE WAARDEVERMINDERINGEN 200 0 0<br />
PER EINDE VAN HET BOEKJAAR 9706880<br />
Ondernemingen waarmee<br />
een deelnemings
T.V.A. BE 403.199.702 15.<br />
VI § 1 LIJST VAN DE ONDERNEMINGEN WAARIN DE KREDIETINSTELLING EEN DEELNEMING BEZIT.<br />
Hieronder worden de ondernemingen vermeld waarin de kredietinstelling een deelneming bezit in de zin van het koni<strong>nk</strong>lijk besluit van 23 september 1992<br />
alsook de andere ondernemingen waarin de kredietinstelling maatschappelijke rechten bezit ten belope van ten minste 10 % van het geplaatste kapitaal.<br />
Maatschappelijke rechten Gegevens over het laatste boekjaar<br />
Naam, zetel, B.T.W.-nummer of nationaal waarvoor de jaarrekening beschikbaar is<br />
identificatienummer<br />
in duizenden<br />
rechtstreeks<br />
door dochter- <strong>Ja</strong>ar- Total Eigen<br />
onderneming rekening actief\passief vermogen<br />
Soort Aantal % % op (+) of (-)<br />
AG Insurance 157.822 25,00 31/12/2008 EUR 1.841.733 59.750<br />
Brussel<br />
BE 404.494.849<br />
Alpha Card<br />
Watermael-Bosvoorde<br />
BE 463.926.551<br />
735.000 50,00 31/12/2008 EUR 7.632<br />
Alpha Credit<br />
Brussel<br />
BE 445.781.316<br />
1.146.937 100,00 31/12/2008 EUR 146.095<br />
Artemis Asset Management Ltd<br />
Edingburgh<br />
452.750.000 100,00 31/12/2008 GBP 4.155<br />
ASLK-CGER Services (In liquidatie) 100 100,00<br />
Brussel<br />
BE 458.523.354<br />
In liquidation<br />
Ba<strong>nk</strong>ing Funding Company S.A.<br />
Brussel<br />
BE 884.525.164<br />
20.586 33,47 31/12/2008 EUR 682<br />
Ba<strong>nk</strong> van de post N.V.<br />
Brussel<br />
BE 456.038.471<br />
300.000 50,00 31/12/2008 EUR 179.735<br />
BBOF III Investors B.V.<br />
Amsterdam<br />
24.300 12,13 31/12/2008 EUR 6.682 -<br />
Bedrijvencentrum Dendermonde N.V. 500 19,61 31/12/2008 EUR 1.051<br />
Dendermonde<br />
BE 438.558.081<br />
Bedrijvencentrum Regio Aalst N.V.<br />
Erembodegem<br />
BE 428.749.502<br />
80 14,23 31/12/2008 EUR 659<br />
Bedrijvencentrum Vilvoorde N.V.<br />
Vilvoorde<br />
BE 434.222.577<br />
400 11,02 31/12/2008 EUR 1.213<br />
Bedrijvencentrum Waasland N.V.<br />
Sint-Niklaas<br />
BE 427.264.214<br />
400 16,03 31/12/2008 EUR 774<br />
Bedrijvencentrum Zaventem N.V.<br />
Zaventem Zuid 8<br />
BE 426.496.726<br />
751 24,98 31/12/2008 EUR 180<br />
Belgolaise N.V. (1) 449.999 100,00 31/12/2008 EUR 28.971<br />
Brussel<br />
BE 403.200.294<br />
(2) 119.250<br />
BEM-Flemish Construction & Investment Company N.V.<br />
Brussel<br />
BE 461 612 904<br />
2.793 12,05 31/12/2008 EUR 5.890<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
997<br />
17.606<br />
185<br />
94<br />
204<br />
2.658<br />
3<br />
4<br />
56<br />
115<br />
4<br />
446<br />
522<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 369
370<br />
BGL 13.989.568 50,00 31/12/2008 EUR 5.210.300<br />
Luxemburg<br />
<strong>BNP</strong>P Fo<strong>rtis</strong> Factor 4.999 99,98<br />
Leuven<br />
BE 819.568.044<br />
Starting phase<br />
Brand & Licence Company<br />
Brussel<br />
BE 884.499.250<br />
123 20,00 31/12/2008 EUR 130<br />
Camomile Investments UK Limited<br />
Great-Britain<br />
2.000.000 100,00 31/12/2008 GBP 4.114<br />
Camomile Ulster Investments 30 96,77 3,23 31/12/2008 GBP 16.999<br />
Cayman Islands<br />
Certificat Etoile 1.250 25,00 30/06/2008 EUR 124<br />
Luxemburg<br />
Certifimmo II (in liquidatie) 64 51,20 27/09/2008 EUR 112<br />
Brussel<br />
BE 431.434.224<br />
Certifimmo V S.A.<br />
Brussel<br />
BE 450.355.261<br />
12.261 99,99 0,01 31/12/2008 EUR 3.646<br />
China-Belgium Direct Equity investment Fund<br />
Beijing<br />
10.000.000 10,00 31/12/2008 CNY 986.433<br />
Coppefis 74 98,67 1,33 31/12/2008 EUR 493<br />
Brussel<br />
BE 453.987.813<br />
Comptoir Agricole de Wallonie<br />
Nivelles<br />
BE 400.364.530<br />
2.499 99,96 0,04 31/12/2008 EUR 1.664<br />
Coöperatieve H2 Equity Pratners Fund III U.A.<br />
Amsterdam<br />
5.454.970 24,07 31/12/2008 EUR 10.178<br />
Credissimo 124.999 100,00 31/12/2008 EUR 12.766<br />
Seraing<br />
BE 403.977.482<br />
Credissimo Hainaut<br />
Tournai<br />
BE 402.495.065<br />
465.570 99,72 31/12/2008 EUR 3.120<br />
112<br />
Crédit Social de la Province du Brabant Wallon<br />
Nivelles<br />
BE 400.351.068<br />
11.013 12,10 0,08 31/12/2008 EUR 4.286<br />
103<br />
Demetris<br />
Groot-Bijgaarden<br />
BE 452.211.723<br />
9.999 99,99 0,01 31/12/2008 EUR 2.800<br />
18<br />
Dikodi<br />
Amsterdam<br />
42 100,00 31/12/2008 EUR - 16.498 - 501<br />
Discontokantoor van Turnhout !!! In vereffening!!! 10.000 100,00 31/12/2008 EUR 37<br />
Turnhout<br />
BE 404.154.755<br />
Distri-Invest S.A.<br />
Brussel<br />
BE 431. 242.105<br />
102 51,00 20/04/2008 EUR 112<br />
Dominet S.A.<br />
Piaseczno<br />
25.615 100,00 31/12/2008 PLN 279.367<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
-<br />
-<br />
-<br />
30.600<br />
25<br />
178<br />
22.075<br />
12<br />
1.269<br />
7.036<br />
386<br />
188<br />
2.197<br />
538<br />
-<br />
4<br />
13.936<br />
-
Domus Flandria N.V. 22.500 11,22 31/12/2008 EUR 26.773<br />
Antwerpen<br />
BE 436.825.642<br />
Europay Belgium S.C.<br />
Brussel<br />
BE 434.197.536<br />
13.618 39,73 0,15 31/12/2008 EUR 1.354 13.594<br />
European Carbon Fund<br />
Luxemburg<br />
15.000.000 10,53 31/12/2008 EUR - 18.051<br />
FB Energy Trading S.à.r.l. 10.434.106 100,00 31/12/2008 USD 37.411<br />
Luxemburg<br />
FB Holdings Canada Corp. 26.000.000 100,00 31/12/2008 USD 10.000<br />
Calgary, Canada<br />
FB Transportation Capital LLC 5.000.000 100,00 31/12/2008 USD 101.817<br />
Wilmington, USA<br />
FCM Private Equity, S.L. 314.830 100,00 31/12/2008 EUR 3.644<br />
Spanje<br />
Fimagen Holding 2.933.314 96,85 3,15 31/12/2008 EUR 1.286.392<br />
Parijs<br />
Finest 14.793 99,99 31/12/2008 EUR 1.289<br />
Brussel<br />
BE 449.082.680<br />
Fintrimo S.A.<br />
Sint-Joost-ten-Noode<br />
BE 0874.308.807<br />
300 50,00 12,50 31/12/2008 EUR 273<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> A.S.<br />
Gayrettepe<br />
988.169.379 94,11 31/12/2008 YTL 1.805.009<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Escritorio de Representacao Ltda 450.000 75,00 31/12/2008 BRL 885.090<br />
Sao Paulo<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Polska 18.848.593 78,13 21,74 31/12/2008 PLN 1.216.912<br />
Warszawa<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> Reinsurance S.A. en abrégé FB Re S.A. 25.000 100,00 31/12/2008 EUR 7.762<br />
Luxemburg<br />
Fo<strong>rtis</strong> Banque France 2.832.102 99,98 31/12/2008 EUR 337<br />
Parijs<br />
Fo<strong>rtis</strong> Capital (Canada) Ltd. 100 40,00 60,00 31/12/2008 USD 12.950<br />
White Horse<br />
Fo<strong>rtis</strong> Capital Corporation Inc 1.000 100,00 31/12/2008 USD 827.090<br />
Stamford<br />
Fo<strong>rtis</strong> Film Fund S.A. 99 99,00 1,00 31/12/2008 EUR 99<br />
Brussel<br />
Fo<strong>rtis</strong> Finance Belgium S.C.R.L. 599.998 100,00 31/12/2008 EUR 646.594<br />
Brussel<br />
BE 879.866.412<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
2.374<br />
394.409<br />
10.000<br />
21.929<br />
24<br />
1.093.450<br />
47<br />
136<br />
144.671<br />
352<br />
78.191<br />
-<br />
7.555<br />
1.914<br />
73<br />
1<br />
356.256<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 371
372<br />
Fo<strong>rtis</strong> Funding LLC 100.000 100,00 31/12/2008 USD - 425 - 714<br />
New York<br />
Fo<strong>rtis</strong> Gesbeta SGIIC 75.000 100,00 31/12/2008 EUR 20.437<br />
Madrid, Spain<br />
Fo<strong>rtis</strong> Int'l Finance Dublin 959.368.065 94,62 5,38 31/12/2008 EUR 791.171<br />
Dublin<br />
Fo<strong>rtis</strong> Lease Iberia 1.170.000 21,39 39,30 31/12/2008 EUR 24.705<br />
Barcelona<br />
Spain<br />
Fo<strong>rtis</strong> investment Management "FIM"<br />
Brussel<br />
BE 462.748.891<br />
1.693.327 84,67 7,66 31/12/2008 EUR 1.969.710<br />
Fo<strong>rtis</strong> Luxemburg Finance<br />
Luxemburg<br />
19.999 100,00 31/12/2008 EUR 44.237<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Asia Fund 22.199 100,00 31/12/2008 EUR 16.828<br />
Brussel<br />
BE 0866.161.894<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity Belgium<br />
Brussel<br />
BE 421.883.286<br />
557.866 100,00 31/12/2008 EUR 151.916<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity France Fund<br />
Straatsburg<br />
50.000.000 99,90 0,01 31/12/2008 EUR 24.977<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Equity France S.A.S. 200.000 100,00 31/12/2008 EUR 508<br />
Straatsburg<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Investment Management Limited 64.993.419 100,00 31/12/2008 GBP 16.533<br />
Londen<br />
Fo<strong>rtis</strong> Private Real Estate Holding 700 100,00 31/12/2008 EUR 3.061<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
900<br />
58.836<br />
326<br />
1.177.358<br />
Fo<strong>rtis</strong> Proprietary Investments 762.506.366 100,00 31/12/2008 USD - 956.899 - 1.303.551<br />
Dublin, Ireland<br />
Fo<strong>rtis</strong> Wealth Management Hong Kong Ltd 550.000 100,00 31/12/2008 HKD 278.432<br />
Hong Kong<br />
Fo<strong>rtis</strong> Wealth Management Taiwan Ltd 20.000.000 100,00 31/12/2008 TWD 323.776<br />
Taiwan<br />
FPRE Management (Belgium) 148.501 99,58 0,42 31/12/2008 EUR 410<br />
Brussel<br />
BE 871.937.750<br />
FV Holding 17.504.600 40,00<br />
Etterbeek<br />
BE 810.422.825<br />
Starting phase<br />
G I Finance<br />
Dublin 2<br />
54.600.001 100,00 31/12/2008 GBP 54.638 1<br />
Geschäftsführung GmbH der Generale Ba<strong>nk</strong> 1 100,00 31/12/2008 EUR 29<br />
Germany<br />
Generale Belgian Finance Company Ltd. 100.000 100,00 31/12/2008 USD 9012 206<br />
Hong Kong<br />
-<br />
-<br />
18.894<br />
282<br />
43.587<br />
686<br />
23<br />
1.748<br />
2.253<br />
37.008<br />
8.046<br />
63<br />
-
Generale Branch Nominees Ltd. 100 100,00 31/12/2008 GBP -<br />
London<br />
GenFinance International N.V. 19.999 100,00 31/12/2008 EUR 1.302<br />
Brussel<br />
BE 421.429.267<br />
GIE Immobilier Groupe Fo<strong>rtis</strong> Parijs<br />
Puteaux<br />
186.013.302 12,61 77,10 31/12/2008 EUR -<br />
Gudrun Xpert 5.200 26,00 31/12/2008 EUR 730<br />
Brussel<br />
BE 477.315.422<br />
Heracles S.C.R.L.<br />
Charleroi<br />
BE 427.178.892<br />
4.500 13,55 31/12/2008 EUR 724<br />
Het Werkmanshuis<br />
Tongeren<br />
BE 400.986.518<br />
1.095 41,04 31/12/2008 EUR 1.360<br />
Hewitt's Island CLO VII 1 100,00<br />
George Town<br />
Sleeping<br />
I.D.P.B. SA 145 96,67 1,33 31/12/2008 EUR 772<br />
Parijs<br />
Immo Kolonel Bourgstraat 1.250 50,00 31/12/2008 EUR 76<br />
Brussel<br />
BE 461.139.879<br />
Immo-Beaulieu<br />
Brussel<br />
BE 450.193.133<br />
500 25,00 16/06/2008 EUR 68<br />
Immobilière Distri-Land N.V.<br />
Brussel<br />
BE 436.440.909<br />
156 12,48 31/12/2008 EUR 210<br />
Immobilière Sauvenière N.V.<br />
Brussel<br />
BE 403.302.739<br />
15.741 99,99 0,01 31/12/2008 EUR 30.354<br />
Immolouneuve S.A.<br />
Brussel<br />
BE 416.030.426<br />
1.000 50,00 12,50 31/12/2008 EUR 87<br />
Innovation et Développement en Brabant Wallon<br />
Tubize (Saintes)<br />
BE 460.658.938<br />
3.500 16,32 31/12/2008 EUR 795<br />
Isabel N.V.<br />
Brussel<br />
BE 455.530.509<br />
253.322 25,33 31/12/2008 EUR 9.287<br />
Krediet voor Sociale Woningen<br />
Brussel<br />
BE 402.204.461<br />
70.629 77,56 4,10 31/12/2008 EUR 12.654<br />
La Propriété Sociale de Binche - Morlanwelz<br />
Binche<br />
BE 401.198.136<br />
23.520 20,81 0,67 31/12/2008 EUR 1.293<br />
Landbouwkantoor Vlaanderen<br />
Wevelgem<br />
BE 405.460.889<br />
499 99,80 0,20 31/12/2008 EUR 3.805<br />
Le Crédit Social de Tubize<br />
Tubize<br />
BE 400.344.140<br />
400 11,43 31/12/2008 EUR 306<br />
Le Crédit Social et les petits Propriétaires Réunis<br />
Chatelet<br />
BE 401.609.593<br />
3.347 12,38 31/12/2008 EUR 2.587<br />
-<br />
-<br />
46<br />
-<br />
12<br />
97<br />
42<br />
39<br />
4<br />
96<br />
12<br />
1.669<br />
1<br />
57<br />
4.213<br />
1.172<br />
17<br />
525<br />
7<br />
104<br />
-<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 373
374<br />
Le Petit Propriétaire 690 11,60 31/12/2008 EUR 771<br />
Brussel<br />
BE 403.290.366<br />
Mermoz Jet Finance<br />
Madrid<br />
3.006 100,00 31/12/2008 EUR 3<br />
Metropolitan Buildings N.V. 15 15,00 13,75 31/12/2008 EUR 168<br />
Brussel<br />
BE 434.742.734<br />
Montag & Caldwell, Inc<br />
Atlanta<br />
500 100,00 31/12/2008 USD 158.557<br />
Nazca Inversiones 13.907.870 95,00 5,00 31/12/2008 EUR 66.845<br />
Madrid, Spain<br />
Nieuwe Maatschappij Rond Den Heerd 2.000 23,26 31/12/2008 EUR 253<br />
Kortrijk<br />
BE 426.351.028<br />
Park De Haan N.V.<br />
Brussel<br />
BE 438.533.436<br />
300 15,00 31/12/2008 EUR 259<br />
S.A. Berlaymont 2000 N.V.<br />
Brussel<br />
BE 441.629.617<br />
150 14,85 31/12/2008 EUR 14.375<br />
Shenergy Groupe Finance Company Limited<br />
Shanghai<br />
50.000.000 10,00 31/12/2008 CNY 582.015<br />
Shinnecock CLO II 250 100,00<br />
Grand Cayman<br />
St.-Jozefs Kredietmaatschappij Beringen 522 11,93 31/12/2008 EUR 20.383<br />
Beringen<br />
BE 401.349.970<br />
S.B.I. - B.M.I.<br />
Brussel<br />
BE 411.892.088<br />
2.595 19,51 31/12/2008 EUR 33.172<br />
SOWO Invest<br />
Brussel<br />
BE 877 279 282<br />
875 87,50 31/12/2008 EUR 356<br />
Tous Propriétaires SA<br />
Erquelinnes<br />
BE 401.731.339<br />
43.425 16,82 31/12/2008 EUR 5.699<br />
Via-Zaventem N.V.<br />
Brussel<br />
BE 892.742.765<br />
5.100 51,00 31/12/2008 EUR 116<br />
Visa Belgium SRCL<br />
Brussel<br />
BE 435.551.972<br />
44 24,58 0,56 30/09/2009 EUR 15.796<br />
Von Essen GmbH<br />
Essen<br />
1 100,00 31/12/2008 EUR 71<br />
Von Essen GmbH & Co. KG Ba<strong>nk</strong> 1 100,00 31/12/2007 EUR 31.745<br />
Essen<br />
Wa Pei Finance Company Ltd 340.997 100,00<br />
Hong Kong<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
Sleeping<br />
Sleeping<br />
-<br />
-<br />
4<br />
-<br />
36<br />
57.511<br />
351<br />
87<br />
191<br />
220<br />
70.633<br />
111<br />
404<br />
85<br />
428<br />
16<br />
39.593<br />
2<br />
134
B.T.W.<br />
BE 403.199.702 16.<br />
VI. § 2 LIJST VAN DE ONDERNEMINGEN WAARVOOR DE KREDIETINSTELLING ONBEPERKT AANSPRAKELIJK IS IN HAAR<br />
HOEDANIGHEID VAN ONBEPERKT AANSPRAKELIJKE VENNOOT OF LID<br />
Eventuele<br />
Naam, volledig adres van de zetel en indien het om een onderneming naar Belgisch recht gaat, BTW-nummer of nationaal identificatienummer codes (*)<br />
Codes 05 10<br />
ASLK-CGER Services, wolvengracht 48, 1000 Brussel BE 458.523.354<br />
(*) De jaarrekening van de onderneming<br />
A. wordt openbaar gemaakt door neerlegging door de onderneming bij de Nationale Ba<strong>nk</strong> van België;<br />
B. wordt daadwerkelijk openbaar gemaakt door de onderneming in een andere Lid-Staat van de EG, zoals voorgeschreven door artikel 3 van richtlijn 68/151/EEG;<br />
C. wordt door integrale of evenredige consolidatie opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van de kredietinstelling die is opgesteld, gecontroleerd<br />
en openbaar gemaakt overee<strong>nk</strong>omstig het koni<strong>nk</strong>lijk besluit van 23 september 1992 op de geconsolideerde jaarrekening van de kredietinstellingen.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 375
376<br />
B.T.W. BE 403.199.702 17.<br />
VII. STAAT VAN DE OPRICHTINGSKOSTEN EN IMMATERIËLE VASTE ACTIVA (in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(actiefpost VIII)<br />
A. Gedetailleerde opgave van de oprichtingskosten Codes 05<br />
Boekjaar<br />
10 15<br />
Netto-boekwaarde per einde van het vorige boekjaar 010 745<br />
Mutaties tijdens het boekjaar :<br />
l nieuwe kosten 020 0<br />
l afschrijvingen 030 (463)<br />
l andere 040 (9)<br />
l wisselkoersverschillen 050 (3)<br />
Netto-boekwaarde per einde van het boekjaar<br />
waarvan<br />
099 270<br />
l kosten van oprichting of kapitaalverhoging,<br />
kosten bij uitgifte van leningen en andere<br />
oprichtingskosten<br />
110 270<br />
l herstructureringskosten 120 0<br />
goodwill overige waaronder provisies ter<br />
B. Immateriële vaste activa immateriële vergoeding van aanbreng<br />
vaste activa van verrichtingen<br />
art. 27 Bis *<br />
a) AANSCHAFFINGSWAARDE<br />
Per einde van het vorige boekjaar<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
210 23.803 123.987 0<br />
l aanschaffingen, met inbegrip van de geproduceerde<br />
vaste activa<br />
220 0 1.107 0<br />
l overdrachten en buitengebruikstellingen 230 (268) (2.293) 0<br />
l overboekingen van een post naar een andere 240 0 80 0<br />
l wisselkoersverschillen 250 572 149 0<br />
Per einde van het boekjaar 299 24.107 123.029 0<br />
b) AFSCHRIJVINGEN EN WAARDEVERMINDERINGEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
310 20.408 78.840 0<br />
l geboekt 320 1.842 15.462 0<br />
l teruggenomen want overtollig 330 0 0 0<br />
l verwo<strong>rve</strong>n van derden 340 0 550 0<br />
l afgeboekt 350 (268) (1.978) 0<br />
l overgeboekt van een post naar een andere 360 0 0 0<br />
l wisselkoersverschillen 370 (564) (97) 0<br />
Per einde van het boekjaar 399 21.418 92.778 0<br />
c) NETTO-BOEKWAARDE PER EINDE VAN HET<br />
BOEKJAAR [ a) - b) ]<br />
499 2.689 30.251 0<br />
* Indien onder deze post een belangrijk bedrag voorkomt
B.T.W. BE 403.199.702 18.<br />
VIII. STAAT VAN DE MATERIËLE VASTE ACTIVA Terreinen en Installaties, machi- Meubilair en Leasing en Overige materiële Activa in aanbouw<br />
(actiefpost IX) gebouwen nes en uitrusting rollend materieel soortgelijke rechten vaste activa en vooruitbetalingen<br />
a) AANSCHAFFINGSWAARDE<br />
Codes 05 10 15 20 25 30<br />
Per einde van het vorige boekjaar 010 1.537.731 306.176 145.087 0 405.214 0<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l aanschaffingen, met inbegrip van de 020 101.812 31.016 5.830 0 63.587 0<br />
geproduceerde vaste activa<br />
l overdrachten en buitengebruikstellingen 030 (55.500) (47.231) (13.342) 0 (95.488) 0<br />
l overboekingen van een post naar een andere 040 (843) 159 (3.493) 0 (896) 0<br />
l wisselkoersverschillen 050 61 27 0 0 2.174 0<br />
Per einde van het boekjaar 099 1.583.261 290.146 134.082 0 374.591 0<br />
b) MEERWAARDEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar 110 261.350 0 50 0 10.117 0<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l geboekt 120 0 0 0 0 0 0<br />
l verwo<strong>rve</strong>n van derden 130 0 0 0 0 0 0<br />
l afgeboekt 140 (2.181) 0 0 0 (1.620) 0<br />
l overgeboekt van een post naar een andere 150 0 0 (25) 0 0 0<br />
l wisselkoersverschillen 160 0 0 (1) 0 0 0<br />
Per einde van het boekjaar 199 259.169 0 24 0 8.497 0<br />
c) AFSCHRIJVINGEN EN WAARDEVERMINDERINGEN<br />
Per einde van het vorige boekjaar 210 1.184.318 216.282 75.334 0 216.855 0<br />
Mutaties tijdens het boekjaar<br />
l geboekt 220 70.533 43.262 19.745 0 34.054 0<br />
l teruggenomen want overtollig 230 0 0 0 0 (17) 0<br />
l verwo<strong>rve</strong>n van derden 240 0 0 (6.346) 0 0 0<br />
l afgeboekt 250 (51.446) (42.961) (16.375) 0 (62.381) 0<br />
l overgeboekt van een post naar een andere 260 (19) (2.201) (1.142) 0 (1.651) 0<br />
l wisselkoersverschillen 270 8 95 0 540 0<br />
Per einde van het boekjaar 299 1.203.393 214.383 71.311 0 187.399 0<br />
d) NETTO-BOEKWAARDE PER EINDE VAN HET 399 639.038 75.763 62.795 0 195.689 0<br />
BOEKJAAR [ a) + b) - c) ]<br />
waarvan<br />
l terreinen en gebouwen 410 0<br />
l installaties, machines en uitrusting 420 0<br />
l meubilair en rollend materieel 430 0<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 377
378<br />
B.T.W. BE 403.199.702 19.<br />
IX. OVERIGE ACTIVA (in duizenden EUR)<br />
(actiefpost XI)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
Codes 05<br />
Uitsplitsing indien onder deze post een belangrijk Boekjaar<br />
bedrag voorkomt<br />
l betaalde premies op opties 010 5.777.672<br />
l uitstaand bedrag in afwachting van affectatie 020 1.910.280<br />
l schuldvorderingen op facturen 030 125.779<br />
l terug te vorderen vennootschapbelasting 040 42.838<br />
l caution en espèce 050 12.234<br />
l waarborg in speciëen 060 11.207<br />
l BTW lopend 070 10.031<br />
X. OVERLOPENDE REKENINGEN (in duizenden EUR)<br />
(actiefpost XII)<br />
Boekjaar<br />
1. Over te dragen kosten 110 118.705<br />
2. Verwo<strong>rve</strong>n opbrengsten 120 61.479.601
B.T.W. BE 403.199.702 20.<br />
XI. STAAT VAN DE SCHULDEN AAN KREDIETINSTELLINGEN (in duizenden EUR)<br />
(passiefpost I)<br />
A. Voor de post in zijn geheel Codes 05 10<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l schulden aan verbonden ondernemingen 010 568.450 11.220.705<br />
l schulden aan andere ondernemingen waarmee een 020 0 0<br />
deelnemingsverhouding bestaat<br />
B. Voor de schulden die niet onmiddellijk opeisbaar zijn, uitsplitsing<br />
naar hun resterende looptijd (passiefposten I.B. en C.) Boekjaar<br />
l tot drie maanden 110 36.553.774<br />
l meer dan drie maanden tot één jaar 120 12.159.545<br />
l meer dan één jaar tot vijf jaar 130 3.659.358<br />
l meer dan vijf jaar 140 527.602<br />
l met onbepaalde looptijd 150 0<br />
XII. STAAT VAN DE SCHULDEN AAN CLIËNTEN<br />
(passiefpost II)<br />
1. Schulden aan<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l verbonden ondernemingen 210 9.169.542 6.998.186<br />
l andere ondernemingen waarmee een deelnemings- 220 11.949 0<br />
verhouding bestaat<br />
2. Geografische uitsplitsing van de schulden<br />
Boekjaar<br />
l aan België 310 91.528.655<br />
l aan het buitenland 320 76.285.722<br />
3. Uitsplitsing naar resterende looptijd<br />
Boekjaar<br />
l onmiddellijk opeisbaar 410 37.313.693<br />
l tot drie maanden 420 58.140.784<br />
l meer dan drie maanden tot één jaar 430 7.512.347<br />
l meer dan één jaar tot vijf jaar 440 9.825.635<br />
l meer dan vijf jaar 450 10.831.373<br />
l met onbepaalde looptijd 460 44.190.544<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 379
380<br />
B.T.W. BE 403.199.702 21.<br />
XIII. STAAT VAN DE IN SCHULDBEWIJZEN BELICHAAMDE SCHULDEN<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(passiefpost III) (in duizenden EUR)<br />
1. Schuldbewijzen die, naar weten van de Codes 05 10<br />
kredietinstelling, schulden zijn Boekjaar Vorig boekjaar bal353<br />
l aan verbonden ondernemingen 010 0 3.827.553<br />
l aan ondernemingen waarmee een 020 0 0<br />
deelnemingsverhouding bestaat<br />
2. Uitsplitsing naar resterende looptijd<br />
Boekjaar<br />
l tot drie maanden 110 13.558.824<br />
l meer dan drie maanden tot één jaar 120 15.312.601<br />
l meer dan één jaar tot vijf jaar 130 10.064.235<br />
l meer dan vijf jaar 140 1.383.870<br />
l met onbepaalde looptijd 150 157.580<br />
XIV. STAAT VAN DE OVERIGE SCHULDEN (in duizenden EUR)<br />
(passiefpost IV)<br />
1. Vervallen schulden met betrekking tot belastingen,<br />
Boekjaar<br />
bezoldigingen en sociale lasten ten aanzien van<br />
a) het belastingbestuur 210 2.744<br />
b) de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid 220 140.172<br />
2. Belastingen<br />
a) te betalen belastingen 230 53.259<br />
b) geschatte belastingschulden 240 0<br />
3. Overige schulden<br />
Uitsplitsing indien onder deze post een belangrijk<br />
bedrag voorkomt<br />
Boekjaar<br />
l ontvangen premies op opties 310 8.720.964<br />
l uitstaand bedrag in afwachting van affectatie 320 1.340.224<br />
l bezoldigingen en sociale zekerheid 330 540.850<br />
l réévaluation de participation en devises 340 256.348<br />
l leverancier schulden 350 164.807<br />
l schulden voortvloeind uit de affectatie van het resultaat 360 3.939
B.T.W. BE 403.199.702 22.<br />
XV. OVERLOPENDE REKENINGEN (in duizenden EUR)<br />
(passiefpost V)<br />
Codes 05<br />
Boekjaar<br />
1. Toe te rekenen kosten 010 58.531.597<br />
2. Over te dragen opbrengsten 020 212.715<br />
XVI. VOORZIENINGEN VOOR OVERIGE RISICO'S EN KOSTEN (in duizenden EUR)<br />
(passiefpost VI. A. 3.)<br />
Uitsplitsing indien onder deze post een Boekjaar<br />
belangrijk bedrag voorkomt<br />
l voorzieningen voor verbinteniskredieten 110 343.322<br />
l voorzieningen voor geschillen 120 176.189<br />
l voorzieningen met betrekking op personeel 130 54.841<br />
l voorzieningen voor watch rekeningen 140 30.220<br />
XVII. STAAT VAN DE ACHTERGESTELDE SCHULDEN<br />
(passiefpost VIII)<br />
A. Voor de post in zijn geheel (in duizenden EUR)<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l schulden aan verbonden ondernemingen 210 0 3.091.033<br />
l schulden aan andere ondernemingen 220 0 0<br />
waarmee een deelnemingsverhouding bestaat<br />
Boekjaar<br />
B. l kosten verbonden aan 310 913.889<br />
achtergestelde schulden<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 381
382<br />
B.T.W. BE 403.199.702 23.<br />
XVIII. STAAT MET BETREKKING TOT HET KAPITAAL Codes 05 10<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
A. MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL bedragen aantal aandelen<br />
1. Geplaatst kapitaal<br />
(passiefpost IX. A.)<br />
(in duizenden EUR)<br />
l per einde van het vorige boekjaar 010 9.374.878 483.241.153<br />
l wijzigingen tijdens het boekjaar<br />
020 0 0<br />
Kapitaalverhoging.............................................. 030 0 0<br />
.......................................................................... 040 0 0<br />
.......................................................................... 050 0 0<br />
.......................................................................... 060 0 0<br />
l per einde boekjaar 099 9.374.878 483.241.153<br />
2. Samenstelling van het kapitaal<br />
2.1 Soorten aandelen<br />
gewone 110 9.374.878 483.241.153<br />
.......................................................................... 120 0 0<br />
.......................................................................... 130 0 0<br />
.......................................................................... 140 0 0<br />
.......................................................................... 150 0 0<br />
2.2 Aandelen op naam of aan toonder<br />
Op naam 160 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx 482.999.005<br />
Aan toonder 170 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx 242.148<br />
B. NIET GESTORT KAPITAAL niet opgevraagde opgevraagde, niet<br />
bedragen gestorte bedragen<br />
(in duizenden EUR) (in duizenden EUR)<br />
Aandeelhouders die nog moeten volstorten<br />
.......................................................................... 210 0 0<br />
.......................................................................... 220 0 0<br />
.......................................................................... 230 0 0<br />
.......................................................................... 240 0 0<br />
..........................................................................<br />
(eventueel vervolg blz .............)<br />
250 0 0<br />
TOTAAL 299 0 0<br />
bedrag van het overeenstemmend<br />
kapitaal in bezit<br />
(in duizenden EUR)<br />
aantal aandelen<br />
C. EIGEN AANDELEN GEHOUDEN DOOR<br />
l de kredietinstelling zelf 310 0 0<br />
l haar dochters 320 0 0<br />
D. VERPLICHTINGEN TOT UITGIFTE VAN AANDELEN<br />
1. Als gevolg van de uitoefening van conversierechten<br />
l bedrag van de lopende converteerbare<br />
leningen<br />
410 0 0<br />
l bedrag van het te plaatsen kapitaal 420 0 0<br />
l maximum aantal uit te geven aandelen 430 0 0<br />
2. Als gevolg van de uitoefening van<br />
inschrijvingsrechten<br />
l aantal inschrijvingen in omloop 440 0 0<br />
l bedrag van het te plaatsen kapitaal 450 0 0<br />
l maximum aantal uit te geven aandelen 460 0 0<br />
E. TOEGESTAAN, NIET GEPLAATST KAPITAAL 510 9.374.000 0<br />
aantal aandelen daaraan verbonden<br />
F. AANDELEN BUITEN KAPITAAL waarvan stemrecht<br />
l aandelen gehouden door de kredietinstelling zelf 610 0 0<br />
l aandelen gehouden door haar dochters 620 0 0
B.T.W. BE 403.199.702 24.<br />
XIX. UITSPLITSING BALANS EUR - VREEMDE MUNTEN<br />
(in duizenden EUR)<br />
Codes 05 10<br />
in EUR in vreemde munt<br />
(tegenwaarde EUR)<br />
010 TOTAAL ACTIEF 287.448.406 82.823.381<br />
020 TOTAAL PASSIEF 294.049.636 76.222.151<br />
XX. FIDUCIAIRE VERRICHTINGEN ALS BEDOELD IN ARTIKEL 27TER, § 1, DERDE LID<br />
(in duizenden EUR)<br />
Codes 05<br />
Betrokken actief- en passiefposten Boekjaar<br />
...................................................................... 110 0<br />
...................................................................... 120 0<br />
...................................................................... 130 0<br />
...................................................................... 140 0<br />
...................................................................... 150 0<br />
...................................................................... 160 0<br />
...................................................................... 170 0<br />
...................................................................... 180 0<br />
...................................................................... 190 0<br />
...................................................................... 200 0<br />
...................................................................... 210 0<br />
...................................................................... 220 0<br />
...................................................................... 230 0<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 383
384<br />
B.T.W. BE 403.199.702 25.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
(1) Bedrag van de inschrijving of boekwaarde van de<br />
XXI. Staat van de gewaarborgde schulden en verplichtingen (in duizenden EUR) bezwaarde gebouwen, wanneer deze lager ligt<br />
(2) Bedrag van de inschrijving<br />
Zakelijke zekerheden die door de instelling werden gesteld of onherroepelijk beloofd op haar eigen activa (3) Boekwaarde van de verpande activa<br />
a) als waarborg voor schulden en verplichtingen<br />
van de kredietinstelling<br />
1. Passiefposten<br />
(4) Bedrag van de betrokken activa<br />
Hypotheken Panden op het Panden op Zekerheden gevestigd<br />
handelsfonds andere activa op toekomstige activa<br />
(1) (2) (3) (4)<br />
Codes 05 10 15<br />
l schulden als gevolg van mobiliseringen en voorschotten 010 0 0 151.736.750 0<br />
l ................................................................... 020 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 030 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 040 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 050 0 0 0 0<br />
2. Posten buiten-balanstelling<br />
l ................................................................... 110 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 120 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 130 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 140 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 150 0 0 0 0<br />
b) als waarborg voor schulden en verplichtingen van derden<br />
1. Passiefposten<br />
l schulden als gevolg van mobiliseringen en voorschotten 210 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 220 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 230 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 240 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 250 0 0 0 0<br />
2. Posten buiten-balanstelling<br />
l ................................................................... 310 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 320 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 330 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 340 0 0 0 0<br />
l ................................................................... 350 0 0 0 0
B.T.W. BE 403.199.702 26.<br />
XXII. STAAT VAN DE EVENTUELE PASSIVA EN VAN DE VERPLICHTINGEN (in duizenden EUR)<br />
MET EEN POTENTIEEL KREDIETRISICO<br />
(posten I en II van de buiten-balanstelling) Codes 05 10<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
l Totaal van de eventuele passiva voor rekening<br />
van verbonden ondernemingen<br />
010 0 10.948.302<br />
l Totaal van de eventuele passiva voor rekening van<br />
ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat<br />
020 0 0<br />
l Totaal van de verplichtingen ten aanzien van verbonden<br />
ondernemingen<br />
030 294.149 8.034.301<br />
l Totaal van de verplichtingen ten aanzien van<br />
ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat<br />
040 95 0<br />
XXIII. GEGEVENS MET BETREKKING TOT DE BEDRIJFSRESULTATEN<br />
(posten I tot XV van de resultatenrekening)<br />
A. 1. Staat van de werknemers opgenomen in het Boekjaar Vorig boekjaar<br />
personeelsregister<br />
a) Aantal op de afsluitingsdatum ingeschreven personen 101 20.414 21.194<br />
b) Gemiddeld aantal ingeschreven personen in<br />
voltijdse equivalenten<br />
102 18.827 19.683<br />
c) Aantal gepresteerde uren 103 25.040.424 26.403.309<br />
1.bis Uitzendkrachten en werknemers die ter beschikking<br />
zijn gesteld van de onderneming<br />
a) Aantal op de afsluitingsdatum tewerkgestelde personen 200 97 42<br />
b) Gemiddeld aantal tewerkgestelde personen in<br />
voltijdse equivalenten<br />
201 60 99<br />
c) Aantal gepresteerde uren 202 111.835 185.650<br />
d) Hieraan verbonden personeelskosten (in duizenden EUR) 203 3.800 6.362<br />
2. Personeelskosten (in duizenden EUR)<br />
a) Bezoldigingen en rechtstreekse sociale voordelen 210 1.370.596 1.432.074<br />
b) Patronale bijdragen voor sociale verzekeringen 220 351.375 366.782<br />
c) Patronale premies voor bovenwettelijke verzekeringen 230 131.396 181.606<br />
d) Andere personeelskosten 240 54.101 57.468<br />
e) Pensioenen 250 1.201 1.192<br />
3. Voorzieningen voor pensioenen<br />
a) toevoegingen 310 27 279<br />
b) bestedingen en terugnemingen 320 1.026 460<br />
B. 1. Overige bedrijfsopbrengsten<br />
Uitsplitsing van post XIV van de resultatenrekening indien<br />
onder deze post een belangrijk bedrag voorkomt<br />
l huuropbrengsten 410 17.876 21.399<br />
l diverses recuperaties 420 111.265 335.679<br />
l inventariskosten 430 20.349 12.967<br />
l portkosten van rekeningen 440 12.450 12.380<br />
l I<strong>nk</strong>omsten uit schuldvorderingen 450 12.621 17.418<br />
l overige 460 9.842 276<br />
2. Overige bedrijfskosten<br />
(post XV van de resultatenrekening)<br />
l belastingen en taksen 510 138.833 131.523<br />
l overige bedrijfskosten<br />
Uitsplitsing van de overige bedrijfskosten indien onder<br />
deze post een belangrijk bedrag voorkomt<br />
520 102.426 70.628<br />
l inventariskosten 610 0<br />
l kosten verbonden aan achtergestelde lening 620 0<br />
630 0<br />
C. Bedrijfsresultaten met betrekking tot verbonden ondernemingen<br />
Opbrengsten 710 2.130.993 4.124.294<br />
Kosten 720 961.324 2.995.113<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 385
386<br />
B.T.W. BE 403.199.702 27.<br />
XXIII. GEGEVENS MET BETREKKING TOT DE BEDRIJFSRESULTATEN (in duizenden EUR)<br />
(VERVOLG)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
D. Uitsplitsing van de bedrijfsopbrengsten volgens Codes 05 10 15 20<br />
hun oorsprong Boekjaar Vorig boekjaar<br />
Belgische Buitenlandse Belgische Buitenlandse<br />
vestigingen vestigingen vestigingen vestigingen<br />
I. Rente-opbrengsten en soortgelijke opbrengsten 010 7.303.403 1.001.097 18.026.888 2.400.296<br />
III. Opbrengsten uit niet-vastrentende effecten<br />
l Aandelen en andere niet-vastrentende 110 37.319 (623) 150.264 (1.509)<br />
effecten<br />
l Deelnemingen in verbonden ondernemingen 120 498.412 903.266 36.723<br />
l Deelnemingen in ondernemingen waarmee 130 11.956 8.915 0<br />
een deelnemingsverhouding bestaat<br />
l Andere aandelen die tot de financiële vaste 140 3.116 2.595 2.907 2.322<br />
activa behoren<br />
IV. Ontvangen provisies 210 1.071.189 136.124 1.074.262 252.666<br />
VI. Winst uit financiële transacties<br />
l uit het wissel- en handelsbedrijf in effecten 310 (207.677) 99.453 (1.121.111) (48.447)<br />
en andere financiële instrumenten<br />
l uit de realisatie van beleggingseffecten 320 (84.481) (26.122) (394.887) (345.001)<br />
XIV.Overige bedrijfsopbrengsten 410 108.720 75.683 299.066 101.053<br />
Opmerkingen :<br />
1) Voor buitenlandse vestigingen moet in de bijlage bij het standaardformulier een uitsplitsing voorkomen per categorie van<br />
werkzaamheden en per geografische markt voor zover deze markten, vanuit het oogpunt van de organisatie van de verkoop van produkten<br />
en de dienstverlening die tot de gewone werkzaamheden van de kredietinstelling behoren, onderling aanzienlijk verschillen.<br />
2) Posten III B. en C. van de resultatenrekening moeten in de bijlage bij het standaardformulier geografisch worden uitgesplitst onder<br />
verwijzing naar de plaats van de hoofdzetel van de betrokken ondernemingen<br />
Uitsplisting van de dividenden (posten III B en C van de resultatenrekening) onder verwijzing naar de plaats van de hoofdzetel<br />
land van de EU 377.975<br />
land buiten de EU 132.393
B.T.W. BE 403.199.702<br />
28.<br />
XXIV. OPGAVE VAN DE BUITEN-BALANSTELLINGVERRICHTINGEN OP TERMIJN OP EFFECTEN, DEVIEZEN EN ANDERE FINANCIËLE<br />
INSTRUMENTEN DIE GEEN VERPLICHTINGEN MET ZICH BRENGEN MET EEN POTENTIEEL KREDIETRISICO IN DE ZIN VAN POST II<br />
VAN DE BUITEN-BALANSTELLING<br />
(in duizenden EUR)<br />
SOORTEN VERICHTINGEN (a) BEDRAG OP DE<br />
WAARVAN<br />
NIET ALS DEKKING<br />
AFSLUITINGSDATUM BESTEMDE<br />
VERRICHTINGEN<br />
Codes 05 10<br />
1. OP EFFECTEN<br />
l termijnaa<strong>nk</strong>open en -verkopen van effecten<br />
en waardepapier<br />
010 415.090 415.090<br />
2. OP DEVIEZEN (b)<br />
l termijnwisselverrichtingen 110 54.002.124 44.642.062<br />
l valuta- en renteswaps 120 13.645.405 13.262.632<br />
l futures op valuta 130 35.690 35.690<br />
l opties op valuta 140 16.973.081 16.973.081<br />
l contracten op termijnwisselkoersen 150 2.543.486 2.543.486<br />
3. OP ANDERE FINANCIËLE INSTRUMENTEN<br />
1. TERMIJNRENTEVERRICHTINGEN (c)<br />
l renteswap-overee<strong>nk</strong>omsten 210 1.585.017.284 1.547.415.615<br />
l interest-future-verrichtingen 220 17.101.908 17.101.908<br />
l rentecontracten op termijn 230 635.847.618 635.847.618<br />
l opties op rente 240 2.153.187.466 2.152.493.916<br />
2. ANDERE AAN- EN VERKOPEN OP TERMIJN (d)<br />
l andere optieverrichtingen 310 65.616.039 65.224.656<br />
l andere future-verrichtingen 320 1.006.541 1.006.541<br />
l andere termijnaa<strong>nk</strong>open en -verkopen 330 927.623 838.229<br />
(a) Voor de definitie van de verrichtingen : zie de waarderingsregels<br />
(b) Bedragen die moeten worden geleverd<br />
(c) Nominaal/notioneel refertebedrag<br />
(d) Aa<strong>nk</strong>oop-/verkoopprijs overeengekomen tussen de partijen<br />
XXIVbis. OPGAVE VAN DE BUITEN-BALANSTELLINGVERRICHTINGEN OP TERMIJN OP EFFECTEN, DEVIEZEN EN ANDERE FINANCIËLE<br />
INSTRUMENTEN DIE GEEN VERPLICHTINGEN MET ZICH BRENGEN MET EEN POTENTIEEL KREDIETRISICO IN DE ZIN VAN POST II<br />
VAN DE BUITEN-BALANSTELLING (vervolg)<br />
(in duizenden EUR)<br />
Becijfering van de impact op de resultaten van een derogatie op de waarderingsregel van art 36 bis § 2 met betrekking tot de termijnrenteverrichtingen<br />
Categorieën Bedrag op de afsluitingsdatum<br />
Verschil tussen de marktwaarde en de<br />
termijnrenteverrichtingen van de rekeningen (a)<br />
boekwaarde (b)<br />
a) in het kader van het 44.836.357 (41)<br />
thesauriebeheer<br />
b) in het kader van het<br />
ALM beheer<br />
35.361.964 (316.892)<br />
c) Niet-risico reducerende<br />
verrichtingen (LOCOM)<br />
Nihil Nihil<br />
(a) nominaal / notioneel refertbedrag<br />
(b) + : positief verschil tussen markwaarde en reeds geboekte resultaten<br />
- : negatief verschil tussen markwaarde en reeds geboekte resultaten<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 387
388<br />
B.T.W. BE 403.199.702 29.<br />
XXV. UITZONDERLIJKE RESULTATEN (in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
Codes 05<br />
A. Boekjaar<br />
l Meerwaarden bij de overdracht van vaste activa 010 3.955<br />
aan verbonden ondernemingen<br />
l Minderwaarden bij de overdracht van vaste activa 020 0<br />
aan verbonden ondernemingen<br />
B. Andere uitzonderlijke opbrengsten Boekjaar<br />
(post XVII. E. van de resultatenrekening)<br />
Uitsplitsing indien onder deze post een belangrijk<br />
bedrag voorkomt<br />
l Plus-values sur réalisation de participation 110 3.955<br />
l ................................................................................. 120 0<br />
l ................................................................................. 130 0<br />
l ................................................................................. 140 0<br />
l ................................................................................. 150 0<br />
Andere uitzonderlijke kosten<br />
(post XVIII. E. van de resultatenrekening)<br />
Uitsplitsing indien onder deze post een belangrijk<br />
bedrag voorkomt<br />
l Herstructureringsplan 210 23.854<br />
l ................................................................................. 220 0<br />
l ................................................................................. 230 0<br />
l ................................................................................. 240 0<br />
l ................................................................................. 250 0<br />
XXVI. BELASTINGEN OP HET RESULTAAT (in duizenden EUR)<br />
A. Uitsplitsing van post XX.A. van de resultatenrekening<br />
1. Belastingen op het resultaat van het boekjaar Boekjaar<br />
a. Verschuldigde of betaalde belastingen en voorheffingen 310 111.641<br />
b. Geactiveerde overschotten van betaalde belastingen<br />
en voorheffingen<br />
320 (1.213)<br />
c. Geraamde belastingsupplementen (opgenomen onder<br />
passiefpost IV) als belastingschulden<br />
330 0<br />
2. Belastingen op het resultaat van vorige boekjaren<br />
a. Verschuldigde of betaalde belastingsupplementen 410 0<br />
b. Geraamde belastingsupplementen (opgenomen onder<br />
passiefpost IV) of belastingsupplementen waarvoor een<br />
voorziening werd gevormd (opgenomen onder<br />
passiefpost VI. A.2.)<br />
420 (6.210)<br />
B. BELANGRIJKSTE VERSCHILLEN TUSSEN DE WINST VÓÓR BELASTINGEN<br />
zoals deze blijkt uit de jaarrekening EN DE GERAAMDE BELASTBARE WINST, met afzonderlijke vermelding<br />
van deze die voortspruiten uit het tijdsverschil tussen de vaststelling van de boekhoudkundige<br />
winst en de fiscale winst (in de mate waarin het resultaat van het boekjaar op belangrijke wijze werd beïnvloed op<br />
het stuk van belastingen) Boekjaar<br />
l Niet aanvaarde uitgaven 510 0<br />
l Rese<strong>rve</strong>bewegingen 520 0<br />
l Meer/minderwaarden op aandelen en deelnemingen 530 0<br />
l Definitieve belaste i<strong>nk</strong>omen 540 0<br />
l ................................................................................. 550 0
B.T.W. BE 403.199.702 30.<br />
XXVI. BELASTINGEN OP HET RESULTAAT (in duizenden EUR)<br />
(VERVOLG)<br />
C. INVLOED VAN DE UITZONDERLIJKE RESULTATEN OP DE BELASTINGEN OP<br />
HET RESULTAAT VAN HET BOEKJAAR<br />
Codes 05 10<br />
............................................................................. 010 12.437 (46.025)<br />
............................................................................. 020 0<br />
............................................................................. 030 0<br />
D. BRONNEN VAN BELASTINGLATENTIES<br />
1. Actieve belastinglatenties<br />
Codes 05 10<br />
Boekjaar<br />
l voor de lopende herstructureringsplannen 110 37.835 128.375<br />
worden actieve belastinglatenties geboekt 120 0<br />
130 0<br />
140 0<br />
............................................................................. 150 0<br />
2. Passieve belastinglatenties<br />
l voor de potentiële fiscale last met betrekking tot 210 658 1.174<br />
de herwaarderingsmeerwaarden op<br />
gebouwen ex-Krediet aan de Nijverheid worden<br />
uitgestelde belastingen geboekt<br />
l voor in de tijd gespreide belastingen op gerealiseerde<br />
meerwaarden<br />
220 0 2.393<br />
XXVII. ANDERE TAKSEN EN BELASTINGEN TEN LASTE VAN DERDEN (in duizenden EUR)<br />
Boekjaar Vorig boekjaar<br />
A. Belasting over de toegevoegde waarde, egalisatiebelasting en<br />
speciale taks in rekening gebracht tijdens het boekjaar<br />
1. Aan de onderneming (aftrekbaar) 310 358.341 729.361<br />
2. Door de onderneming 320 396.994 76.878<br />
B. Ingehouden bedragen ten laste van derden bij wijze van<br />
1. Bedrijfsvoorheffing 410 376.131 413.196<br />
2. Roerende voorheffing 420 305.343 325.955<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 389
390<br />
B.T.W. BE 403.199.702 31.<br />
XXVIII. NIET IN DE BALANS OPGENOMEN RECHTEN EN VERPLICHTINGEN (in duizenden EUR)<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
DIE NIET IN VOORMELDE AFDELING NOCH IN DE POSTEN<br />
BUITEN-BALANSTELLING WORDEN BEDOELD Codes 05<br />
Boekjaar<br />
A. Belangrijke verplichtingen tot aa<strong>nk</strong>oop van vaste activa<br />
................................................................................. 010 0<br />
................................................................................. 020 0<br />
................................................................................. 030 0<br />
................................................................................. 040 0<br />
Belangrijke verplichtingen tot verkoop van vaste activa<br />
................................................................................. 110 0<br />
................................................................................. 120 0<br />
................................................................................. 130 0<br />
................................................................................. 140 0<br />
B. Belangrijke geschillen en andere belangrijke verplichtingen<br />
................................................................................. 210 0<br />
................................................................................. 220 0<br />
................................................................................. 230 0<br />
................................................................................. 240 0<br />
C. In voorkomend geval, een beknopte beschrijving van het aanvullend rust- of overlevingspensioen ten behoeve<br />
van de personeels- of directieleden met opgave van de maatregelen om de daaruit voortvloeiende kosten te dekken<br />
310 Zie tekst in bijlage<br />
320 ...........................................................................................................................................................................<br />
330 ...........................................................................................................................................................................<br />
340 ...........................................................................................................................................................................<br />
Pensioenen die door de kredietinstelling zelf<br />
worden gedragen<br />
Boekjaar<br />
l Geschat bedrag van de verplichtingen die voor de kredietinstelling<br />
voortvloeien uit reeds gepresteerd werk<br />
410 0<br />
l Grondslag van dit bedrag en wijze waarop het wordt berekend<br />
.................................................................................<br />
.................................................................................<br />
.................................................................................<br />
420 0<br />
XXIX. FINANCIËLE RELATIES MET<br />
A. DE BESTUURDERS EN ZAAKVOERDERS<br />
B. DE NATUURLIJKE OF RECHTSPERSONEN DIE DE INSTELLING RECHTSTREEKS OF ONRECHTSTREEKS CONTROLEREN<br />
MAAR GEEN VERBONDEN ONDERNEMINGEN ZIJN<br />
C. DE ANDERE ONDERNEMINGEN DIE DE ONDER B. VERMELDE PERSONEN RECHTSTREEKS OF ONRECHTSTREEKS<br />
CONTROLEREN Boekjaar<br />
A. 1. Vorderingen op bovenvermelde personen 510 1.390<br />
2. Passiva in hun voordeel 520 0<br />
3. Andere betekenisvolle verplichtingen aangegaan in hun voordeel 530 0<br />
Belangrijkste voorwaarden met betrekking tot A1, A2 en A3.<br />
............................................................................................................................................................................<br />
............................................................................................................................................................................<br />
............................................................................................................................................................................<br />
B. 1. Bedrag van de rechtstreekse en onrechtstreekse bezoldigingen en van de ten<br />
laste van de resultatenrekening toegekende pensioenen, voor zover deze<br />
vermelding niet uitsluitend of hoofdzakelijk betrekking heeft<br />
op de toestand van één e<strong>nk</strong>el identificeerbaar persoon<br />
Boekjaar<br />
l aan bestuurders en zaakvoerders 610 7.899<br />
l aan voormalige bestuurders en zaakvoerders 620 5.638
B.T.W. BE 403.199.702 32.<br />
4. SOCIALE BALANS<br />
Nummers van de paritaire comités<br />
die bevoegd zijn voor de onderneming : 310<br />
I. STAAT VAN DE TEWERKGESTELDE PERSONEN<br />
A. WERKNEMERS INGESCHREVEN IN HET PERSONEELSREGISTER<br />
Codes 1. Voltijds 2. Deeltijds 3. Totaal (T) of 4. Totaal (T) of<br />
totaal in voltijdse totaal in voltijdse<br />
equivalenten equivalenten<br />
1. Tijdens het boekjaar en het vorige boekjaar (VTE) (VTE)<br />
(boekjaar) (boekjaar) (boekjaar) (vorig boekjaar)<br />
Gemiddeld aantal werknemers 100 14.912 5.723 18.827,0 (FTE) 19.683,3 (FTE)<br />
Aantal daadwerkelijk gepresteerde uren 101 20.758.495 4.281.929 25.040.424 (T) 26.403.309 (T)<br />
Personeelskosten (in duizenden EUR)<br />
Voordelen bovenop het loon<br />
102 1.300.540 347.247 1.647.787 (T) 1.739.222 (T)<br />
(in duizenden EUR) 103 xxxxxx xxxxxx 0 (T) 0 (T)<br />
Codes 1. Voltijds 2. Deeltijds 3. Totaal in<br />
2. Op de afsluitingsdatum van het boekjaar voltijdse<br />
equivalenten<br />
a. Aantal werknemers ingeschreven<br />
in het personeelsregister<br />
105 14.567 5.847 18.496,1<br />
b. Volgens de aard van de arbeidsoveree<strong>nk</strong>omst<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een onbepaalde tijd 110 13.950 5.839<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een bepaalde tijd 111 617 8<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een duidelijk omschreven werk 112 0 0<br />
Vervangingsoveree<strong>nk</strong>omst 113 0 0<br />
c. Volgens het geslacht<br />
Mannen 120 8.904 1.601<br />
lager onderwijs 1200 0 0<br />
secundair onderwijs 1201 2.506 1.055<br />
hoger niet-universitair onderwijs 1202 3.287 375<br />
universitair onderwijs 1203 3.111 171<br />
Vrouwen 121 5.663 4.246<br />
lager onderwijs 1210 0 0<br />
secundair onderwijs 1211 1.421 1.970<br />
hoger niet-universitair onderwijs 1212 2.394 1.537<br />
universitair onderwijs 1213 1.848 739<br />
d. Volgens de beroepscategorie<br />
Directiepersoneel 130 1.822 102<br />
Bedienden 131 12.721 5.745<br />
Arbeiders 132 0 0<br />
Andere 133 24 0<br />
B. UITZENDKRACHTEN EN TER BESCHIKKING VAN DE ONDERNEMING GESTELDE PERSONEN<br />
Codes 1. Uitzend- 2. Ter beschikking<br />
Tijdens het boekjaar krachten van de onderneming<br />
gestelde<br />
personen<br />
Gemiddeld aantal tewerkgestelde personen 150 59,7 0<br />
Aantal daadwerkelijk gepresteerde uren 151 111.835 0<br />
Kosten voor de onderneming (in duizenden EUR) 152 3.800 0<br />
17.873,6<br />
622,5<br />
0,0<br />
0,0<br />
9.873,8<br />
0,0<br />
3.122,4<br />
3.527,3<br />
3.224,0<br />
8.622,4<br />
0,0<br />
2.721,0<br />
3.506,5<br />
2.394,9<br />
1.893,8<br />
16.578,3<br />
0,0<br />
24,0<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 391
392<br />
B.T.W. BE 403.199.702 33.<br />
II. TABEL VAN HET PERSONEELSVERLOOP TIJDENS HET BOEKJAAR<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
Codes 1. Voltijds 2. Deeltijds 3. Totaal in<br />
A. INGETREDEN voltijdse<br />
a. Aantal werknemers die tijdens het boekjaar in het personeels-<br />
register werden ingeschreven<br />
b. Volgens de aard van de arbeidsoveree<strong>nk</strong>omst<br />
205<br />
equivalenten<br />
756 11 764,7<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een onbepaalde tijd 210 230 8 236,3<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een bepaalde tijd 211 526 3 528,4<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een duidelijk omschreven werk 212 0 0 0,0<br />
Vervangingsoveree<strong>nk</strong>omst 213 0 0 0,0<br />
Codes 1. Voltijds 2. Deeltijds 3. Totaal in<br />
B. UITGETREDEN voltijdse<br />
a. Aantal werknemers met een in het personeelsregister<br />
equivalenten<br />
opgetekende datum waarop hun overee<strong>nk</strong>omst tijdens<br />
het boekjaar een einde nam 305 895 667 1.248,0<br />
b. Volgens de aard van de arbeidsoveree<strong>nk</strong>omst<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een onbepaalde tijd 310 647 663 997,0<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een bepaalde tijd 311 248 4 251,0<br />
Overee<strong>nk</strong>omst voor een duidelijk omschreven werk 312 0 0 0,0<br />
Vervangingsoveree<strong>nk</strong>omst 313 0 0 0,0<br />
c Volgens de reden van beëindiging van de overee<strong>nk</strong>omst<br />
Pensioen 340 120 549 401,1<br />
Brugpensioen 341 0 0 0,0<br />
Afda<strong>nk</strong>ing 342 94 9 100,6<br />
Andere reden<br />
waarvan : het aantal werknemers dat als zelfstandige<br />
ten minste op halftijdse basis diensten blijft verlenen<br />
343 681 109 746,4<br />
aan de onderneming 350 0 0 0,0
B.T.W. BE 403.199.702 34.<br />
III INLICHTINGEN OVER DE OPLEIDINGEN VOOR DE WERKNEMERS TIJDENS HET BOEKJAAR<br />
Formele voortgezette beroepsopleidingsintiatieven ten laste Codes 1. Mannen Codes<br />
van de werkgever<br />
1. Aantal betrokken werknemers 5801 6.847 5811<br />
2. Aantal gevolgde opleidingsuren 5802 207.013 5812<br />
3. Nettokosten voor de onderneming 5803 27.465 5813<br />
waarvan : brutokosten rechstreeks verbonden met de opleiding 58031 27.166 58131<br />
waarvan : betaalde bijdragen en stortingen ten gunste van collectieve fondsen 58032 299 58132<br />
waarvan : ontvangen subsidies en andere financiële voordelen 58033 0 58133<br />
(af te trekken)<br />
Minder formele or informele voortgezette beroepsopleidingsintiatieven Codes 1. Mannen Codes<br />
ten laste van de werkgever<br />
1. Aantal betrokken werknemers 5821 270 5831<br />
2. Aantal gevolgde opleidingsuren 5822 9.889 5832<br />
3. Nettokosten voor de onderneming 5823 685 5833<br />
Initiële beroepsopleidingsingsinitiatieven ten laste van de werkgever Codes 1. Mannen Codes<br />
1. Aantal betrokken werknemers 5841 0 5851<br />
2. Aantal gevolgde opleidingsuren 5842 0 5852<br />
3. Nettokosten voor de onderneming 5843 0 5853<br />
2. Vrouwen<br />
6.692<br />
211.444<br />
26.843<br />
26.551<br />
292<br />
0<br />
2. Vrouwen<br />
2. Vrouwen<br />
250<br />
8.774<br />
608<br />
0<br />
0<br />
0<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 393
394<br />
B.T.W. BE 403.199.702 35.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
NIET OPGEVRAAGDE BEDRAGEN OP DEELNEMINGEN EN AANDELEN (in duizenden EUR)<br />
(in uitvoering van art. 29 § 1)<br />
Rubriek Naam van de vennootschap Niet opgevraagd<br />
schema B bedrag<br />
VII. A SOWO INVEST N.V. 73<br />
FINTRIMO S.A. 75<br />
FORTIS PRIVATE EQUITY BELGIUM 32.438<br />
Totaal 32.586<br />
VII. B CREDIT SOC. DE BRABANT WALLON 16<br />
CRED SOC PROPR REUNI CHATELET 4<br />
VIA ZAVENTEM NV 144<br />
Totaal 164<br />
MAISON DE L'ENTREPRISE LIB 25 PC 6<br />
VII. C MAISON DE L'ENTREPRISE LIB 25 PC 9<br />
LANDWAARTS SOC WOONKREDIET (VOOR EIGEN WOON GENK) 80<br />
LE CREDIT HYPOTH BRICOULT CHATELET 4<br />
CREDIT TRAVAILLEURS LIB 50 PC 1<br />
EIGEN HUIS DURMESTR LOKEREN 2<br />
UW EIGEN HUIS VLAAND ZOTTEGEM 6<br />
EIGEN HUIS - THUIS BEST 3<br />
ONS EIGEN HUIS NEERPELT 1<br />
LEENMIJ ARR. ROESELARE 12<br />
Totaal 124
T.V.A. BE 403.199.702 36.<br />
XXVIII. NIET IN DE BALANS OPGENOMEN RECHTEN EN VERPLICHTINGEN DIE NIET IN VOORVERMELDE AFDELING NOCH<br />
IN DE POSTEN BUITEN-BALANSTELLING WORDEN BEDOELD<br />
C. In voorkomend geval, een beknopte beschrijving van het aanvullend rust- en overlevingspensioen ten behoeve van de<br />
personeels- of directieleden met opgave van de maatregelen om de daaruit voortvloeiende kosten te dekken.<br />
I. Beknopte beschrijving van de pensioenstelsels<br />
Binnen de Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> zijn er vier pensioenstelsels van kracht.<br />
A. Het eerste pensioenstelsel is van toepassing op de personeelsleden die in dienst getreden zijn vóór 01.01.2002 en<br />
die geen statuut van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-Directiekader hebben (categorieën ex-ASLK, ex-Generale Ba<strong>nk</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>).<br />
Dit stelsel omvat :<br />
1) Een basisplan van het type “te bereiken doel”, dat voorziet in de verzekering van:<br />
- een waarborg ouderdom op de pensioenleeftijd (60 jaar), waarbij rekening wordt gehouden met het werkelijk<br />
wettelijk pensioen van de aangeslotene;<br />
- een waarborg overlijden vóór de pensioenleeftijd en een waarborg wezen;<br />
- een waarborg invaliditeit.<br />
2) Een aanvullend plan (e<strong>nk</strong>el voor categorie ex-ASLK) van het type “vaste lasten”, met verplichte stortingen door<br />
de aangeslotenen, dat voorziet in de verzekering van een bijkomende waarborg ouderdom en overlijden.<br />
B. Het tweede stelsel is van toepassing op de personeelsleden die in dienst getreden zijn vanaf 01.01.2002 en die geen<br />
statuut van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-Directiekader hebben (e<strong>nk</strong>el categorie Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>). Dit stelsel, met verplichte stortingen door<br />
de aangeslotenen, is van het type “vaste lasten” voor de waarborg ouderdom en van het type “te bereiken doel” voor<br />
de waarborgen overlijden, wezen en invaliditeit.<br />
C. Het derde stelsel is van toepassing op de personeelsleden van de categorie ex-KN. Dit stelsel is van het type<br />
“vaste lasten” voor de waarborg ouderdom en van het type “te bereiken doel” voor de waarborgen overlijden, wezen<br />
en invaliditeit.<br />
D. Het vierde stelsel is van toepassing op de personeelsleden die het statuut van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>-Directiekader hebben.<br />
Dit stelsel is van het type “te bereiken doel” en voorziet in de verzekering van :<br />
- een waarborg ouderdom op de pensioenleeftijd (65 jaar), waarbij het pensioe<strong>nk</strong>apitaal afha<strong>nk</strong>elijk is van het<br />
functieniveau;<br />
- een waarborg overlijden vóór de pensioenleeftijd en een waarborg wezen;<br />
- een waarborg invaliditeit.<br />
II. Beknopte beschrijving van de door de onderneming getroffen maatregelen om de daaruit voortvloeiende lasten te dekken<br />
A. De last van het eerste pensioenstelsel is gedekt door :<br />
- een pensioenfonds onder vorm van een OFP, voor de verwo<strong>rve</strong>n rechten (m.b.t. de patronale financiering) op<br />
31.12.2001 voor de categorieën ex-Generale Ba<strong>nk</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>; de financiering van het pensioenfonds gebeurt<br />
integraal door de werkgever;<br />
- een groepsverzekering afgesloten bij AXA en AGF, voor de verwo<strong>rve</strong>n rechten (m.b.t. de persoonlijke financiering)<br />
op 31.12.2001 voor de categorieën ex-Generale Ba<strong>nk</strong> en Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>;<br />
- een groepsverzekering afgesloten bij Fo<strong>rtis</strong> Insurance Belgium (ex FB-Verzekeringen nv), voor de andere waarborgen.<br />
1) Voor de verbintenissen met betrekking tot I.A.1) stort de werkgever maandelijkse dotaties in het Financieringsfonds<br />
van de groepsverzekering (berekend als vast percentage van de bezoldigingen), maandelijkse dotaties in het<br />
Pensioenfonds, alsook de enige premies in het kader van de diverse regimes inzake vervroegd vertrek.<br />
2) Voor de verbintenissen met betrekking tot I.A.2) gebeurt de financiering voor de helft door de werknemers en voor<br />
de andere helft door de werkgever.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde) 395
396<br />
B.T.W. BE 403.199.702 36.<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> <strong>Ja</strong>arrekening 2009 (niet-geconsolideerde)<br />
B. Voor de last van het tweede stelsel werd een groepsverzekering afgesloten bij Fo<strong>rtis</strong> Insurance Belgium (ex FB<br />
Verzekeringen nv).<br />
De werknemers betalen maandelijks een persoonlijke bijdrage in functie van hun bezoldiging. Anderzijds stort de werkgever<br />
maandelijkse dotaties in het Financieringsfonds van de groepsverzekering.<br />
C. Voor de last van het derde stelsel werd een groepsverzekering afgesloten bij Fo<strong>rtis</strong> insurance Belgium (ex Fo<strong>rtis</strong> AG nv).<br />
De wekgever stort hiervoor maandelijks een groepsverzekeringspremie, evenals enige premies in het kader<br />
van de diverse regimes inzake vervroegd vertrek.<br />
D. Voor de last van het vierde stelsel werd een groepsverzekering afgesloten bij AXA. De werkgever stort hiervoor<br />
maandelijks een groepsverzekeringspremie in het Financieringsfonds van de groepsverzekering.
Samenvatting van de grondslagen voor<br />
financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de nietgeconsolideerde<br />
jaarrekening<br />
Algemene principes<br />
De grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> zijn opgesteld in overeenstemming met de bepalingen<br />
van het K.B. van 23 september 1992 op de jaarrekening van<br />
de kredietinstellingen.<br />
De grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving van Fo<strong>rtis</strong><br />
Ba<strong>nk</strong> zijn identiek aan deze van vorig jaar.<br />
De grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de<br />
meest kenmerkende elementen van de balans en de<br />
resultatenrekening worden hierna toegelicht.<br />
Activa<br />
Vorderingen op kredietinstellingen en op cliënten<br />
De vorderingen op kredietinstellingen en op cliënten<br />
worden verantwoord voor het bedrag dat ter<br />
beschikking werd gesteld na aftrek van de inmiddels<br />
verrichte terugbetalingen en van de desbetreffende<br />
waardeverminderingen. Alle kosten in verband met de<br />
aanbreng van vorderingen worden integraal ten laste<br />
genomen in het boekjaar waarin ze gemaakt zijn.<br />
Indien de nominale waarde van dergelijke vorderingen<br />
verschilt van de oorspro<strong>nk</strong>elijke ter beschikking gestelde<br />
gelden, wordt dit verschil pro rata temporis verwerkt als<br />
renteopbrengst of rentekost.<br />
De overige vorderingen worden gewaardeerd tegen de<br />
nominale waarde.<br />
Op dubieuze vorderingen en vorderingen met onzeker<br />
verloop worden inventariscorrecties verantwoord voor het<br />
gedeelte waarvoor geen met objectieve gegevens gestaafde<br />
zekerheid van inning bestaat. Van zodra een krediet als<br />
onzeker gerangschikt wordt, worden geen interesten meer<br />
in resultaat genomen.<br />
De grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voorzien dat<br />
een intern zekerheidsfonds kan aangelegd worden met als<br />
doel welomschreven risico’s te dekken die zich mogelijk<br />
in de toekomst zouden kunnen voordoen maar die bij de<br />
aanleg nog niet kunnen geïndividualiseerd worden.<br />
Obligaties en aandelen<br />
Effecten of vorderingen in de vorm van verhandelbare<br />
effecten behoren tot de tradingportefeuille indien deze<br />
verwo<strong>rve</strong>n werden met de bedoeling ze door te verkopen<br />
om redenen van hun rendement op een termijn die normaal<br />
gezien niet langer is dan zes maanden.<br />
Effecten die deel uitmaken van de tradingportefeuille<br />
worden gewaardeerd tegen marktwaarde indien de markt<br />
liquide is. Indien geen liquide markt bestaat, gebeurt de<br />
waardering tegen aanschaffingswaarde (met inbegrip van<br />
alle kosten en na aftrek van de ontvangen provisies) of<br />
tegen marktwaarde op balansdatum indien lager.<br />
Vastrentende effecten die behoren tot de<br />
beleggingsportefeuille worden gewaardeerd op basis<br />
van hun actuarieel rendement bij aa<strong>nk</strong>oop, waarbij het<br />
verschil tussen de aanschaffingsprijs (met inbegrip van<br />
alle kosten en na aftrek van de ontvangen provisies) en de<br />
terugbetalingswaarde gespreid in de resultatenrekening<br />
wordt verantwoord.<br />
De meer- of minwaarden gerealiseerd bij de verkoop van<br />
vastrentende beleggingseffecten worden onmiddellijk<br />
in resultaat verantwoord. Indien ze echter tot stand zijn<br />
gekomen in het kader van arbitrageverrichtingen, kunnen ze<br />
gespreid in resultaat worden verantwoord overee<strong>nk</strong>omstig<br />
de bepalingen van artikel 35 ter § 5 van het K.B. van 23<br />
september 1992.<br />
Niet-vastrentende effecten die behoren tot de<br />
beleggingsportefeuille worden verantwoord tegen<br />
aanschaffingswaarde (met inbegrip van alle kosten en na<br />
aftrek van de ontvangen provisies) of realisatiewaarde<br />
indien deze lager is. Alle aldus bekomen verschillen worden<br />
in de resultatenrekening verantwoord.<br />
Indien de kwaliteit van de debiteur een risico van nietterugbetaling<br />
inhoudt, worden waardeverminderingen<br />
toegepast, overee<strong>nk</strong>omstig de bepalingen van toepassing<br />
bij oninbare of dubieuze vorderingen of vorderingen<br />
geïdentificeerd als risico’s met onzeker verloop.<br />
Financiële vaste activa<br />
Financiële vaste activa worden tegen aanschaffingswaarde<br />
verantwoord. In geval van duurzame minwaarde worden<br />
waardeverminderingen aangelegd. Wanneer financiële vaste<br />
activa gefinancierd worden met vreemd vermogen dan<br />
worden ook voor de funding geen omrekeningsverschillen in<br />
resultaat verantwoord.<br />
De bijkomende aanschaffingskosten worden onmiddellijk in<br />
de resultatenrekening verantwoord.<br />
Samenvatting van de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de niet-geconsolideerde jaarreken 397
Oprichtingskosten en immateriële vaste activa<br />
Kosten van eerste inrichting worden geactiveerd en lineair<br />
over 5 jaar afgeschreven.<br />
Kosten voor kapitaalverhoging worden onmiddellijk in<br />
resultaat verantwoord.<br />
De kosten voor uitgifte van achtergestelde leningen worden<br />
lineair afgeschreven over de looptijd van de lening. De<br />
kosten voor uitgifte van eeuwigdurende leningen worden<br />
lineair afgeschreven over 5 jaar, behalve indien de<br />
datum van eerste call vroeger valt. In dat geval loopt de<br />
afschrijving tot die datum.<br />
Kosten voor zowel zelf ontwikkelde als bij derden<br />
aangekochte courante en specifieke software worden<br />
rechtstreeks in resultaat (algemene kosten) verantwoord.<br />
Indien voor bij derden aangekochte specifieke software<br />
vaststaat dat de economische levensduur, hoofdzakelijk<br />
bepaald door het risico op technologische verandering of als<br />
gevolg van evoluties op commercieel vlak, langer is dan één<br />
jaar, kan deze software geactiveerd en lineair afgeschreven<br />
worden in functie van de verwachte gebruiksduur met een<br />
maximum van 5 jaar.<br />
De overige immateriële vaste activa worden lineair<br />
afgeschreven over maximum 10 jaar.<br />
De Ba<strong>nk</strong> maakt geen gebruik van de mogelijkheid om de<br />
bedragen betaald voor de aanbreng door derden van<br />
cliëntenverrichtingen met een contractuele termijn van<br />
meer dan één jaar te activeren.<br />
Materiële vaste activa<br />
Materiële vaste activa worden verantwoord tegen<br />
aanschaffingswaarde, met inbegrip van alle bijkomende<br />
kosten en niet-terugvorderbare indirecte belastingen,<br />
verminderd met de afschrijvingen.<br />
De afschrijvingen gebeuren op lineaire wijze over de<br />
geschatte economische levensduur.<br />
Herwaardering is e<strong>nk</strong>el mogelijk indien de waarde<br />
op vaststaande en duurzame wijze uitstijgt boven de<br />
boekwaarde.<br />
398<br />
Overige activa<br />
Deze rubriek omvat onder meer actieve belastingslatenties.<br />
Actieve latenties kunnen niet worden erkend. De CBFA heeft<br />
evenwel een afwijking toegestaan aangaande de erkenning<br />
van een actieve latentie inzake herstructureringskosten,<br />
met inbegrip van deze betreffende de sociale plannen.<br />
Passiva<br />
Schulden aan kredietinstellingen en aan cliënten<br />
Schulden aan kredietinstellingen en aan cliënten worden<br />
verantwoord voor het bedrag dat ter beschikking van de<br />
ba<strong>nk</strong> zijn gesteld na aftrek van de inmiddels verrichte<br />
terugbetalingen. De betaalde provisies voor de aanbreng<br />
van deposito’s worden integraal ten laste genomen in het<br />
boekjaar waarin ze gemaakt zijn.<br />
In schuldbewijzen belichaamde schulden<br />
In schuldbewijzen belichaamde schulden met verplichte<br />
kapitalisatie worden verantwoord voor het oorspro<strong>nk</strong>elijke<br />
bedrag vermeerderd met de reeds gekapitaliseerde<br />
interesten.<br />
Overige schulden<br />
Deze rubriek omvat onder meer alle schulden tegenover<br />
het personeel met betrekking tot bezoldigingen en de<br />
bijbehorende sociale lasten die ontstaan zijn in het boekjaar<br />
waarop de jaarrekening betrekking heeft maar pas in het<br />
volgende boekjaar betaald worden.<br />
Voorzieningen voor risico’s en kosten<br />
Voorzieningen voor pensioenen en gelijkaardige sociale<br />
verplichtingen worden aangelegd op basis van de Belgische<br />
wettelijke verplichtingen.<br />
Voorzieningen voor latente belastingen kunnen<br />
e<strong>nk</strong>el worden erkend zoals voorzien in de Belgische<br />
boekhoudwetgeving en Koni<strong>nk</strong>lijke Besluiten.<br />
Fonds voor algemene ba<strong>nk</strong>risico’s<br />
Het aanleggen van een fonds voor algemene ba<strong>nk</strong>risico’s<br />
gaat uit van een vaste methode, goedgekeurd door de Raad<br />
van Bestuur, die stelselmatig wordt toegepast, en gebaseerd<br />
is op het gewogen krediet- en marktrisicovolume van de<br />
ba<strong>nk</strong>activiteiten.<br />
.<br />
Samenvatting van de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de niet-geconsolideerde jaarreken
Resultatenrekening<br />
Renteopbrengsten en rentekosten<br />
Alle renteopbrengsten en rentekosten worden verantwoord van zodra ze verwo<strong>rve</strong>n of<br />
verschuldigd zijn. Opbrengsten waarvan de inning onzeker of dubieus is worden in principe<br />
gerese<strong>rve</strong>erd en dus niet in resultaat genomen. De renteopbrengsten bevatten ook de opbrengsten<br />
voortvloeiend uit de actuariële spreiding van het verschil tussen de aanschaffingsprijs en de<br />
terugbetalingsprijs van de vastrentende effecten uit de beleggingsportefeuille.<br />
Opbrengsten uit niet-vastrentende effecten<br />
Opbrengsten van aandelen en deelnemingen worden verantwoord van zodra de ba<strong>nk</strong> van de<br />
toekenning van het dividend in kennis werd gesteld.<br />
Afgeleide producten<br />
De resultaten op afgeleide producten worden op een verschillende manier verwerkt naargelang de<br />
aard van de verrichting.<br />
a) Dekkingsverrichtingen<br />
Zijn verrichtingen die een bescherming beogen tegen koers-, rentevoet- of prijsfluctuaties. De<br />
winsten en verliezen worden in de resultatenrekening verantwoord op symmetrische wijze met<br />
de resultaten op de gedekte bestanddelen, met als doel de wee<strong>rsla</strong>g geheel of gedeeltelijk te<br />
neutraliseren.<br />
Om als dekking beschouwd te worden, dienen verrichtingen aan de volgende voorwaarden te<br />
voldoen :<br />
- Het gedekte bestanddeel of het gedekte homogene geheel moet de ba<strong>nk</strong> blootstellen aan<br />
een koers, rentevoet- of prijsschommelingsrisico.<br />
- De dekkingsverrichtingen dienen specifiek als zodanig te worden bestempeld bij het aangaan<br />
ervan, net als de gedekte bestanddelen.<br />
- Er dient een voldoende correlatie te bestaan tussen de waardeschommelingen van het<br />
gedekte bestanddeel en het dekkingscontract (of van het onderliggende instrument).<br />
Van zodra een transactie niet meer voldoet aan de voorwaarden om als dekking te worden<br />
beschouwd, dient zij te worden gewaardeerd tegen marktwaarde.<br />
b) Tradingverrichtingen<br />
Verrichtingen in het kader van courante tradingactiviteiten die niet aan de<br />
dekkingsvoorwaarden voldoen worden tegen de marktprijs gewaardeerd, waarbij zowel de<br />
waarderingswinsten als -verliezen in de resultatenrekening worden verantwoord. Indien voor<br />
een product evenwel geen liquide markt bestaat, komen e<strong>nk</strong>el de waarderingsverliezen in<br />
resultaat.<br />
c) Voor een aantal termijnrenteverrichtingen wordt een andere waarderingsmethode toegepast,<br />
op basis van een afwijking toegestaan door de CBFA, conform art. 18 van het K.B. van 23<br />
september 1992 op de geconsolideerde jaarrekening van de kredietinstellingen :<br />
- Verrichtingen in het kader van het thesauriebeheer met een initiële looptijd van maximum 1<br />
jaar ;<br />
- Verrichtingen in het kader van balans- en buitenbalansverrichtingen met<br />
renterisicoreducerend karakter en als dusdanig ook gedocumenteerd ;<br />
- Verrichtingen afgesloten in het kader van strategische ALM-verrichtingen in euro of een<br />
munt die tot de Europese Muntunie behoort ;<br />
Samenvatting van de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de niet-geconsolideerde jaarreken 399
400<br />
Voor deze 3 categorieën worden de resultaten op proratabasis in resultaat genomen.<br />
- Verrichtingen in het kader van een globaal beheer zonder renterisicoreducerend karakter ;<br />
- Voor deze verrichtingen gaat de inresultaatname op proratabasis gepaard met het<br />
verantwoorden van eventuele verliezen uit de waardering tegen marktwaarde.<br />
Vreemde valuta<br />
Voor de waardering van de vreemde munten dient een onderscheid te worden gemaakt tussen<br />
monetaire en niet-monetaire posten.<br />
Monetaire posten zijn de activa, passiva, inclusief de overlopende rekeningen, de rechten<br />
en verplichtingen die betrekking hebben op een bepaald bedrag in vreemde munt, evenals<br />
de aandelen en andere niet-vastrentende effecten in de tradingportefeuille. De monetaire<br />
posten worden omgerekend op basis van de midde<strong>nk</strong>oers tussen de representatieve aan- en<br />
verkoopkoers op de contantmarkt op balansdatum. Bestanddelen die, gezien hun aard, worden<br />
afgewikkeld tegen specifieke koersen, worden omgerekend tegen de specifieke midde<strong>nk</strong>oers. De<br />
eruit voortvloeiende koersverschillen worden in de resultatenrekening verantwoord (behalve<br />
koerswinsten op vreemde valuta waarvoor er geen liquide markt bestaat).<br />
De materiële, immateriële en financiële vaste activa worden als niet-monetaire posten beschouwd<br />
en verantwoord tegen de aanschaffingswaarde berekend op basis van de wisselkoers bij aanschaf.<br />
Wanneer niet-monetaire bestanddelen met wisselrisico blijvend gefinancierd worden met<br />
ontleningen in de overeenstemmende munt, worden de omrekeningsverschillen op de ontleningen<br />
niet in resultaat verantwoord.<br />
Kosten en opbrengsten in vreemde valuta worden in de resultatenrekening verantwoord voor<br />
hun tegenwaarde in euro, berekend op basis van de contantwisselkoers op het tijdstip van hun<br />
erkenning als kost en opbrengst.<br />
Samenvatting van de grondslagen voor financiële ve<strong>rsla</strong>ggeving voor de niet-geconsolideerde jaarreken
Ve<strong>rsla</strong>g van het<br />
college van erkende<br />
commissarissen<br />
401
402<br />
VERSLAG VAN HET COLLEGE VAN<br />
COMMISSARISSEN AAN DE ALGEMENE<br />
VERGADERING DER AANDEELHOUDERS VAN<br />
DE VENNOOTSCHAP FORTIS BANK NV OVER<br />
DE JAARREKENING OVER HET BOEKJAAR<br />
AFGESLOTEN OP 31 DECEMBER 2009<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig de wettelijke en statutaire bepalingen, brengen wij U ve<strong>rsla</strong>g uit in het kader van<br />
ons mandaat van commissaris. Dit ve<strong>rsla</strong>g omvat ons oordeel over de jaarrekening evenals de<br />
vereiste bijkomende vermeldingen en inlichtingen<br />
Verklaring over de jaarrekening zonder voorbehoud met<br />
toelichtende paragraaf<br />
Wij hebben de controle uitgevoerd van de jaarrekening van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV (de “Vennootschap”)<br />
over het boekjaar afgesloten op 31 december 2009, opgesteld op basis van het in België van<br />
toepassing zijnde boekhoudkundig referentiestelsel, met een balanstotaal van EUR (000)<br />
370.271.787 en waarvan de resultatenrekening afsluit met een verlies van het boekjaar van<br />
EUR (000) 1.313.170.<br />
Het opstellen van de jaarrekening valt onder de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur.<br />
Deze verantwoordelijkheid omvat: het opzetten, het implementeren en het in stand houden<br />
van een interne controle met betrekking tot de opstelling en de getrouwe weergave van de<br />
jaarrekening, die geen afwijkingen bevat die van materieel belang zijn als gevolg van fraude of van<br />
fouten, alsook het kiezen en het toepassen van geschikte waarderingsregels en het maken van<br />
boekhoudkundige ramingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.<br />
Het is onze verantwoordelijkheid een oordeel te geven over deze jaarrekening op basis van onze<br />
controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd overee<strong>nk</strong>omstig de wettelijke bepalingen en volgens<br />
de in België geldende controlenormen, zoals uitgevaardigd door het Instituut der Bedrijfsrevisoren.<br />
Deze controlenormen vereisen dat onze controle zo wordt georganiseerd en uitgevoerd dat een<br />
redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen bevat van<br />
materieel belang.<br />
Overee<strong>nk</strong>omstig deze normen, hebben wij controlewerkzaamheden uitgevoerd ter staving<br />
van de in de jaarrekening opgenomen bedragen en inlichtingen. De keuze van de uitgevoerde<br />
werkzaamheden is afha<strong>nk</strong>elijk van onze beoordeling en van de inschatting van het risico op<br />
materiële afwijkingen in de jaarrekening als gevolg van fraude of van fouten. Bij het maken<br />
van die risico-inschatting, hebben wij rekening gehouden met de interne controle van de<br />
Vennootschap met betrekking tot de opstelling en de getrouwe weergave van de jaarrekening<br />
om controleprocedures vast te leggen die geschikt zijn in de gegeven omstandigheden, maar niet<br />
om een oordeel te geven over de doeltreffendheid van die interne controle. Wij hebben tevens<br />
een beoordeling gemaakt van het passend karakter van de waarderingsregels, de redelijkheid<br />
van de door de Vennootschap gemaakte boekhoudkundige ramingen en de voorstelling<br />
van de jaarrekening in haar geheel. Ten slotte hebben wij van de raad van bestuur en de<br />
verantwoordelijken van de Vennootschap de voor onze controle noodzakelijke verduidelijkingen<br />
en inlichtingen bekomen. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen informatie een redelijke<br />
basis vormt voor het uitbrengen van ons oordeel.<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening afgesloten op 31 december 2009 een getrouw beeld van<br />
het vermogen, de financiële toestand en de resultaten van de Vennootschap, in overeenstemming<br />
met het in België van toepassing zijnde boekhoudkundig referentiestelsel.<br />
Zonder afbreuk te doen aan ons oordeel, vestigen wij de aandacht op het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g van de<br />
raad van bestuur waarin is uiteengezet dat als gevolg van de gebeurtenissen van 2008 die de<br />
Fo<strong>rtis</strong> groep (waartoe de Vennootschap behoorde) hebben getroffen, een aantal eisers juridische<br />
procedures hebben geïnitieerd tegen de voormalige Fo<strong>rtis</strong> groep, inclusief de Vennootschap<br />
en/of bepaalde leden van de raad van bestuur en management. Het uiteindelijk resultaat van<br />
deze procedures en de mogelijke gevolgen voor de Vennootschap en haar bestuurders kunnen<br />
momenteel niet worden bepaald. Bijgevolg werden tot op heden geen voorzieningen opgenomen in<br />
de jaarrekening.<br />
Bijkomende vermeldingen en inlichtingen<br />
De opstelling en de inhoud van het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g, alsook het naleven door de Vennootschap van het<br />
Wetboek van vennootschappen en van de statuten, vallen onder de verantwoordelijkheid van de<br />
raad van bestuur.<br />
Het is onze verantwoordelijkheid om in ons ve<strong>rsla</strong>g de volgende bijkomende vermeldingen en<br />
inlichtingen op te nemen die niet van aard zijn om de draagwijdte van onze verklaring over de<br />
jaarrekening te wijzigen<br />
• Het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g behandelt de door de wet vereiste inlichtingen en stemt overeen met de<br />
jaarrekening. Wij kunnen ons echter niet uitspreken over de beschrijving van de voornaamste<br />
risico’s en onzekerheden waarmee de Vennootschap wordt geconfronteerd, alsook van haar<br />
positie, haar voorzienbare evolutie of de aanmerkelijke invloed van bepaalde feiten op haar<br />
toekomstige ontwikkeling. Wij kunnen evenwel bevestigen dat de verstrekte gegevens geen<br />
onmiskenbare inconsistenties vertonen met de informatie waarover wij beschikken in het kader<br />
van ons mandaat.<br />
• Onverminderd formele aspecten van ondergeschikt belang, werd de boekhouding gevoerd<br />
overee<strong>nk</strong>omstig de in België van toepassing zijnde wettelijke en bestuursrechtelijke<br />
voorschriften.<br />
• Zoals aangegeven in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g, heeft de raad van bestuur op 28 juli 2009 en op 5<br />
november 2009 (a) beslist om schadeloosstelling door de Vennootschap te verlenen aan de<br />
bestuurders H. Daems (28 juli 2009), G. Lamarche (28 juli 2009) en D. Boogmans (5 november<br />
2009) voor de aansprakelijkheid die ze lopen in alle gevallen waarin zij te goeder trouw en<br />
op een manier waarvan zij menen dat die in het belang van de Vennootschap is, hebben<br />
gehandeld, behoudens wanneer de aansprakelijkheid van een bestuurder het gevolg zou zijn<br />
van bedrog of opzettelijke fout of behoudens wanneer de aansprakelijkheid zou worden gedekt<br />
door een verzekeringspolis en (b) het artikel 523 van het Vennootschapswetboek toegepast<br />
ten gevolge van een belangenconflict. Daar voornoemde bestuurders bij dit belangenconflict<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen 403
404<br />
betrokken zijn begrijpen wij dat zij niet hebben deelgenomen aan de beraadslaging en<br />
beslissing van de raad van bestuur. Rekening houdend met het feit dat de vergoeding van<br />
de schadeloosstelling onbeperkt is en afha<strong>nk</strong>elijk is van het zich voordoen van toekomstige<br />
evenementen verkeren wij in de onmogelijkheid om de eventuele financiële gevolgen van een<br />
dergelijke beslissing op de financiële toestand van de Vennootschap in te schatten.<br />
• Wij hebben geen kennis gekregen van verrichtingen of beslissingen die in overtreding met de<br />
statuten of het Wetboek van vennootschappen zijn gedaan of genomen. De verwerking van het<br />
resultaat die aan de Algemene Vergadering wordt voorgesteld, stemt overeen met de wettelijke<br />
en statutaire bepalingen.<br />
Brussel, 29 maart 2010<br />
Het college van commissarissen<br />
PricewaterhouseCoopers Bedrijfsrevisoren cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
R. Jeanquart J. Steenwinckel<br />
Bedrijfsrevisor Bedrijfsrevisor<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren bv o.v.v.e. cvba<br />
Vertegenwoordigd door<br />
F. Verhaegen Ph. Maeyaert<br />
Bedrijfsrevisor Bedrijfsrevisor<br />
Ve<strong>rsla</strong>g van het college van erkende commissarissen
Overige informatie<br />
405
406<br />
Overige informatie<br />
1. Aandeelhouderschap<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> NV houdt haar maatschappelijke zetel te 1000 Brussel, Warandeberg 3.<br />
Per 1 januari 2009 bezat de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij NV, met zetel te<br />
1050 Brussel, Louizalaan 54, bus 1, 482.926.067 van de 483.241.153 aandelen van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Dit<br />
vertegenwoordigde ongeveer 99,93% van het kapitaal. De oorsprong van deze participatie werd<br />
beschreven in vorige jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>gen.<br />
Overdracht door de Federale Participatie- en<br />
Investeringsmaatschappij NV aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> SA.<br />
Op 12 mei 2009 heeft de Federale Participatie- en Investeringsmaatschapij 263.586.083<br />
nominatieve aandelen overgedragen aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Op 13 mei 2009, nadat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> het kapitaal van zijn vennootschap verhoogd had, werden er<br />
door de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij nog 98.529.695 nominatieve aandelen<br />
overgedragen aan <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong>.<br />
Uit het bovenstaande volgt dat <strong>BNP</strong> <strong>Paribas</strong> op 31 december 2009 eigenaar was van 362.115.778<br />
van de 483.241.153 aandelen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Dit vertegenwoordigt 74,93 %.<br />
De Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij was op 31 december 2009 eigenaar van<br />
120.810.289 aandelen Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>. Dit vertegenwoordigt 25 %.<br />
De resterende 315.086 aandelen (dit vertegenwoordigt 0.07%) worden gehouden door andere<br />
minderheidsaandeelhouders.
2. Uiterste koersen per maand van het<br />
aandeel Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> op de wekelijkse<br />
veilingen in 2009<br />
De hoogste en laagste koersen per maand, door het aandeel Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> bereikt op de wekelijkse<br />
veilingen van Euronext Brussel in 2009 zijn de volgende (in EUR):<br />
Maand Laagste Hoogste<br />
<strong>Ja</strong>nuari<br />
Februari<br />
Maart<br />
April<br />
Mei<br />
Juni<br />
Juli<br />
Augustus<br />
September<br />
Oktober<br />
November<br />
December<br />
10,69<br />
12,94<br />
14,23<br />
15,00<br />
16,50<br />
20,01<br />
22,11<br />
26,75<br />
35,61<br />
38,07<br />
30,85<br />
29,00<br />
13,20<br />
12,94<br />
14,23<br />
15,00<br />
19,97<br />
20,01<br />
24,32<br />
32,37<br />
47,40<br />
50,00<br />
34,26<br />
30,55<br />
Overige informatie 407
3. Externe functies uitgeoefend door de<br />
bestuurders en effectieve leiders, waarvan<br />
de openbaarmaking wettelijk verplicht is<br />
408<br />
Overige informatie<br />
Conform artikel 27 van de wet van 22 maart 1993 op het statuut van en het toezicht op de<br />
kredietinstellingen en het overee<strong>nk</strong>omstige reglement van de Commissie voor het Ba<strong>nk</strong>-, Financie-<br />
en Assurantiewezen met betrekking tot de uitoefening van externe functies door leiders van<br />
kredietinstellingen en beleggingsondernemingen, heeft de Raad van Bestuur van de Ba<strong>nk</strong> ‘Interne<br />
regels betreffende de uitoefening van externe functies door de bestuurders en effectieve leiders<br />
van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv/sa’ ingevoerd.<br />
Die regels bepalen onder meer dat de externe functies die door de bestuurders en effectieve<br />
leiders van de Ba<strong>nk</strong> worden uitgeoefend in andere vennootschappen dan die bedoeld bij artikel 27,<br />
§ 3, derde lid van de wet van 22 maart 1993, in het jaa<strong>rve</strong><strong>rsla</strong>g moeten worden vermeld.<br />
Onder ‘effectieve leiders’ worden de leden van het Directiecomité verstaan alsook de personen van<br />
wie de functie hiërarchisch net onder dit comité ligt, met inbegrip van de leiders van bijkantoren<br />
in het buitenland.<br />
Met ‘externe functies’ - dit zijn vooral mandaten in vennootschappen - die het voorwerp van<br />
een vermelding uitmaken, worden de functies bedoeld die elders worden uitgeoefend dan in<br />
patrimoniumvennootschappen, beheersvennootschappen, instellingen voor collectieve belegging<br />
of vennootschappen waarmee de Ba<strong>nk</strong> nauwe banden heeft in een groepscontext.
Naam, voornaam (Functie) Activiteiten (Functie) Notering<br />
Vennootschap (zetel)<br />
Herman DAEMS<br />
(Voorzitter van de Raad van Bestuur)<br />
- GIMV N.V. Investeringsmaatschappij -<br />
(Voorzitter van de Raad van Bestuur)<br />
- Barco N.V. Technologie Euronext Brussel<br />
(Voorzitter van de Raad van Bestuur)<br />
- CoWare Inc IT industrie -<br />
(Director)<br />
- Vanbreda Risk and Benefits N.V. Verzekeringen -<br />
(Bestuurder)<br />
- Domo Chemicals N.V. Chemische industrie -<br />
(Als vaste vertegenwoordiger van Crossbow BVBA)<br />
- Vlaamse Participatiemaatschappij N.V./S.A. Portefeuillemaatschappij -<br />
Georges CHODRON de COURCEL<br />
(Ondervoorzitter van de Raad van Bestuur)<br />
(Voorzitter van de Raad van Bestuur)<br />
- Alstom S.A. Transport en Energie Euronext Parijs<br />
(Bestuurder)<br />
- Bouygues S.A. Bouw en Telecom sector Euronext Parijs<br />
(Bestuurder)<br />
- F.P.F. (Société Foncière, Financière et de Participations) S.A. Portefeuillemaatschappij -<br />
(Bestuurder)<br />
- Lagardère SCA Media Euronext Parijs<br />
(Lid van de Toezichtsraad)<br />
- Nexans S.A. Bekabeling Euronext Parijs<br />
(Bestuurder)<br />
- Safran S.A. Technologie Euronext Parijs<br />
(Censor)<br />
- Scor S.A. Verzekeringen Euronext Parijs<br />
(Censor)<br />
- Erbé S.A. Vastgoed -<br />
(Bestuurder)<br />
- Scor Holding (Switzerland) AG Holding -<br />
(Bestuurder)<br />
- Scor Global Life Rückversicherung Schweiz AG He<strong>rve</strong>rzekeraar -<br />
(Bestuurder)<br />
- Scor Switzerland AG Verzekeringen -<br />
(Bestuurder)<br />
- Groupe Bruxelles Lambert S.A. Portefeuillemaatschappij Euronext Brussel<br />
(Bestuurder)<br />
Jean-Laurent BONNAFÉ<br />
(Voorzitter van het Directiecomité)<br />
Carrefour S.A. Distributie<br />
(Bestuurder)<br />
Euronext Parijs<br />
Overige informatie 409
410<br />
Filip DIERCKX<br />
(Ondervoorzitter van het Directiecomité)<br />
- SD Worx for Society cvba Beheerdiensten<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- IVD N.V. Administratieve diensten<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- SD Diensten N.V.<br />
Dirk BOOGMANS<br />
(Bestuurder)<br />
Opleidings- en beheerdiensten<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- P&V Verzekeringen cvba Verzekeringen<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Vivium N.V. Verzekeringen<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Caesar Real Estate Fund N.V. Beleggingen in Vastgoed<br />
(Voorzitter van de Raad van Bestuur via DAB Management)<br />
-<br />
- Ethias Finance N.V./S.A. Verzekeringen<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Collibra NV Softwarebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Lijninvest N.V. Openbaar vervoer<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Global Lifting Partners N.V. Holding<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Vinçotte Inspectie- controle- en certificatiediensten<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- THV Noriant<br />
Wim COUMANS<br />
(Bestuurder)<br />
Industriële Bouw<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- De Post N.V.<br />
Gérard LAMARCHE<br />
(Director)<br />
Postdiensten<br />
(Regeringscommissaris)<br />
-<br />
- GDF Suez S.A. Energiebedrijf<br />
(Director – Vice Chairman)<br />
Euronext Parijs<br />
- Suez- Electrabel S.A. Energiebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Electrabel S.A. Energiebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Suez Environnement Company S.A. Energiebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Suez Environnement North America Inc Energiebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- GDF Suez Energie Services Energiebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Sociedad General de Aguas de Barcelona S.A. Watervoorziening<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Legrand Energiebedrijf<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
Overige informatie
Jean-Paul PRUVOT<br />
(Bestuurder)<br />
- L’Ardenne Prévoyante S.A.<br />
Jean STEPHENNE<br />
(Bestuurder)<br />
Verzekeringen<br />
(Afgevaardigd Bestuurder)<br />
-<br />
- Aseptic Technologies S.A. Farmaceutische industrie<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- BESIX Group S.A./N.V. Bouw<br />
(Voorzitter Raad van Bestuur)<br />
-<br />
- GlaxoSmithKline Biologicals S.A. Farmaceutische industrie<br />
(Voorzitter Raad van Bestuur & Directeur Generaal)<br />
-<br />
- GlaxoSmithKline Biologicals Manufacturing S.A. Farmaceutische industrie<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Groupe Bruxelles Lambert S.A./N.V. Portefeuillemaatschappij<br />
(Bestuurder)<br />
Euronext Brussel<br />
- Ion Beam Applications S.A. Technologie<br />
(Bestuurder)<br />
Euronext Brussel<br />
- Nanocyl S.A. Chemie<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Vesalius Biocapital I S.A., SICAR Risicokapitaal -<br />
(Luxemburg )<br />
Luc VANSTEENKISTE<br />
(Bestuurder)<br />
(Voorzitter Raad van Bestuur)<br />
- Compagnie Mobilière et Foncière du Bois Sauvage S.A./N.V. Portefeuillemaatschappij<br />
(Bestuurder)<br />
Euronext Brussel<br />
- Delhaize Group S.A./N.V. Distributie<br />
(Bestuurder)<br />
Euronext Brussel, NYSE<br />
- Recticel S.A./N.V. Chemie<br />
(Gedelegeerd bestuurder) (1)<br />
Euronext Brussel<br />
- Rec-Hold S.A./N.V. Holding<br />
(Bestuurder) (1)<br />
-<br />
- Sioen Industries N.V. Textiel<br />
(Bestuurder) (2)<br />
Euronext Brussel<br />
- Spector Photo Group N.V. Photo-finishing<br />
(Bestuurder) (1)<br />
Euronext Brussel<br />
- Telindus Group S.A./N.V. Telecommunicaties<br />
(Voorzitter Raad van Bestuur) (2)<br />
-<br />
- Ter Beke N.V.<br />
Serge WIBAUT<br />
(Bestuurder)<br />
Voeding<br />
(Bestuurder) (2)<br />
(1) Through Vean S.A.<br />
(2) Through LMCL S.C.A.<br />
Euronext Brussel<br />
- ReacFin S.A. Consulting<br />
(Bestuurder)<br />
-<br />
- Gambit Financial Solutions Portefeuillemaatschappij<br />
(Voorzitter van de raad van Bestuur)<br />
- Eurinvest SA Fondsenbeheer (Bestuurder) -<br />
Overige informatie 411
Per 31 december 2009 had Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> geen belang van 5% of meer in de hierboven vermelde ondernemingen.<br />
412<br />
Peter FOO<br />
(Directeur-generaal Bijba<strong>nk</strong> Singapore)<br />
- Cityspring Infrastructure Management Pte Ltd Infrastructuur Singapore<br />
(Singapore)<br />
Edit SZIRAKI<br />
(Directeur-generaal Bijba<strong>nk</strong> Boedapest)<br />
(Bestuurder)<br />
- Celestica Likvidtas Menedzsment Magyarorszag Kft. Thesauriebeheerdiensten -<br />
(Boedapest - Hungarije) (Bestuurder)<br />
Overige informatie
Begrippenlijst en afkortingen<br />
Achtergestelde schuld (lening)<br />
Een lening (of effect) dat lager staat in de rangorde van<br />
schulden die aanspraak kunnen maken op activa en<br />
i<strong>nk</strong>omsten.<br />
Basispunt (bp)<br />
Eén honderdste van een procent (0.01%).<br />
Besloten derivaat (in een contract)<br />
Een component van een hybride(samengesteld) instrument<br />
dat tevens een niet-afgeleid basiscontract omvat. Het<br />
basiscontract kan een obligatie of aandeel, een leaseoveree<strong>nk</strong>omst,<br />
een verzekeringscontract of een aan- of<br />
verkoopcontract zijn.<br />
Borgstelling<br />
Een verbintenis gesteld ten gunste van een tegenpartij die<br />
aan een derde de waarborg biedt dat de tegenpartij aan zijn<br />
verplichtingen zal kunnen voldoen. Indien de tegenpartij in<br />
gebreke blijft kan de derde beroep doen op deze verbintenis<br />
om zijn verliezen te vergoeden.<br />
Capital at Risk (CaR)<br />
In de context van operationeel risico wordt dit begrip<br />
gedefinieerd als het bedrag van het potentieel verlies<br />
dat niet gebudgetteerd is. Dit potentiële bedrag kan<br />
de solvabiliteit van de ba<strong>nk</strong> beïnvloeden en stemt<br />
overeen met het betrouwbaarheidsinterval van 99.9%<br />
dat gebruikt wordt voor de berekening van de wettelijke<br />
eigenvermogensvereisten.<br />
Cash flow hedge<br />
Een afdekking van het risico op schommelingen in de<br />
kasstromen van een actief of een verplichting of van een<br />
verwachte toekomstige transactie en die voortkomen uit<br />
variabele koersen of prijzen.<br />
Clean fair value<br />
De reële waarde, exclusief het ongerealiseerde deel van de<br />
gelopen rente.<br />
Clearing<br />
De administratieve vereffening van effecten, futures<br />
en opties via een verrekeningsagentschap en de eraan<br />
verbonden financiële instellingen (clearing members).<br />
Contantewaardeberekening (Discounted cash flow<br />
method)<br />
Een waarderingsmethode waarbij de verwachte toekomstige<br />
kasstromen verdisconteerd worden tegen een rentevoet<br />
die de tijdswaarde van het geld uitdrukt alsook een<br />
risicopremie die een weerspiegeling vormt van de extra<br />
opbrengst die beleggers verlangen om het risico te<br />
compenseren op lagere kasstromen dan verwacht.<br />
Credit Default Swap (CDS)<br />
Een kredietderivaat tussen twee partijen. De koper van een<br />
credit default swap ontvangt kredietbescherming, terwijl<br />
de verkoper van een CDS de kredietwaardigheid van een<br />
onderliggend financieel instrument garandeert.<br />
Credit spread<br />
Het renteverschil tussen een risicovrije rentevoet of<br />
referentierentevoet (met name overheidsobligaties) en<br />
bedrijfsobligaties of -kredieten.<br />
Custody (bewaarneming)<br />
Overee<strong>nk</strong>omst, meestal tussen een belegger en een ba<strong>nk</strong><br />
(maar eventueel ook een agent of een trustbedrijf), waarbij<br />
de belegger effecten, goud of andere kostbaarheden tegen<br />
betaling in bewaring geeft bij de ba<strong>nk</strong>.<br />
Deelneming<br />
Een entiteit waarin Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> invloed van betekenis heeft<br />
en die geen dochteronderneming of belang in een joint<br />
venture is.<br />
Derivaat<br />
Een financieel instrument (op of buiten beurs<br />
verhandeld) waarvan de koers direct afhangt (‘afgeleid<br />
is van’) de waarde van een of meer onderliggende<br />
waarden, bijvoorbeeld aandelenindexen, schuldpapier,<br />
goederenprijzen, andere afgeleide instrumenten, een andere<br />
overeengekomen prijsindex of regeling.<br />
Dirty fair value<br />
De reële waarde, inclusief het ongerealiseerde deel van de<br />
gelopen rente.<br />
Dochteronderneming<br />
Dochterondernemingen zijn die ondernemingen waarin<br />
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong>, direct of indirect, het financiële en operationele<br />
beleid kan sturen teneinde voordelen uit deze activiteiten te<br />
verwe<strong>rve</strong>n (‘zeggenschap’).<br />
Duration<br />
Een algemene maat van de sensititiveit van de prijs<br />
(de waarde van het hoofdbedrag) van een vastrentend<br />
instrument, uitgedrukt als een veranderingspercentage<br />
met 100 basispunten verandering in opbrengst. In de<br />
Begrippenlijst en afkortingen 413
erekening van ‘duration van eigen vermogen’ refereert het<br />
begrip eveneens naar de gewogen gemiddelde timing van<br />
kasstromen van een portefeuille van activa of passiva. Het<br />
wordt berekend op basis van netto contante waarde van de<br />
kasstromen (hoofdbedrag en rente).<br />
Durfkapitaal<br />
In het algemeen, de financiering van startende of kleine<br />
ondernemingen met een sterk groeipotentieel.<br />
Earnings at Risk<br />
Een maat voor de sensitiviteit van toekomstig nettoi<strong>nk</strong>omen<br />
aan hypothetische ongunstige veranderingen in<br />
rentevoeten of aandelenprijzen. Earnings at Risk schat<br />
de impact in van stress tests op het netto-i<strong>nk</strong>omen voor<br />
belastingen. EaR vertegenwoordigd een mogelijke afwijking<br />
van verwachte i<strong>nk</strong>omen voor belastingen bij een ongunstige<br />
gebeurtenis over de komende 12 maanden binnen een<br />
gekozen betrouwbaarheidsinterval. EaR dekt zowel de<br />
totstandbrenging van een verlies als het er niet in slagen<br />
om opbrengsten te maken<br />
Economisch kapitaal (ECAP)<br />
Het eigen vermogen dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> dient aan te houden<br />
om ervoor te zorgen dat de waarde van haar nettoactiva<br />
niet onder nul te laten vallen in het ongunstigste<br />
scenario over een jaar. Het ongunstigste scenario wordt<br />
hierbij geassocieerd met een probabiliteit van 0.03%, wat<br />
overee<strong>nk</strong>omt met een gewenst betrouwbaarheidsinterval<br />
voor een economische solvabiliteit van 99.97%. Het<br />
betrouwbaarheidsinterval werd gecalibreerd op<br />
basis van het niveau van AA-ondernemingen van<br />
ratingagentschappen.<br />
Effectenleentransacties<br />
Een lening van een effect van de ene partij aan de andere,<br />
die op zijn beurt het effect dient terug te bezorgen op de<br />
eindvervaldag van de transactie. Een dergelijke lening is<br />
veelal gewaarborgd. Dit type van transacties geeft aan de<br />
eigenaar van het effect de mogelijkheid om een bijkomend<br />
rendement te behalen.<br />
Employee benefits<br />
Het geheel van niet-verplichte verzekeringen en andere<br />
voorzieningen die werknemers, inclusief hun salaris,<br />
ontvangen in ruil voor door hen verrichte diensten.<br />
Factoring<br />
Een vorm van bedrijfsfinanciering waarbij een<br />
bedrijf uitstaande vorderingen tegen een vergoeding<br />
414<br />
Begrippenlijst en afkortingen<br />
overdraagt aan een factoringmaatschappij die de<br />
debiteurenadministratie, risicodekking en financiering van<br />
vorderingen voor haar rekening neemt.<br />
Financiële lease<br />
Een leaseoveree<strong>nk</strong>omst die vrijwel alle aan de eigendom<br />
van een actief verbonden risico’s en beloningen overdraagt.<br />
De eigendom kan uiteindelijk wel of niet worden<br />
overgedragen.<br />
Geamo<strong>rtis</strong>eerde kostprijs<br />
Bedrag waarvoor het financieel actief of de financiële<br />
verplichting bij de eerste opname in de balans wordt<br />
opgenomen, verminderd met aflossingen op de hoofdsom,<br />
vermeerderd of verminderd met de via de effectieverentemethode<br />
bepaalde geaccumuleerde afschrijving<br />
van het verschil tussen dat eerste bedrag en het<br />
aflossingsbedrag, en verminderd met eventuele afboekingen<br />
wegens bijzondere waardeverminderingen of oninbaarheid.<br />
Gestructureerde kredietinstrumenten<br />
Effecten die gecreëerd worden op basis van kasstromen<br />
van financiële contracten. Deze instrumenten omvatten<br />
schuldbewijzen gedekt door activa (ABS), schuldbewijzen<br />
gedekt door hypotheken (MBS) en schuldbewijzen<br />
gedekt door schuldinstrumenten (CDO). ABS zijn uitgiften<br />
gedekt door leningen (andere dan hypotheken), te<br />
ontvangen bedragen of leases, MBS zijn uitgiften gedekt<br />
door hypotheken en CDO zijn een klasse van gedekte<br />
schuldbewijzen en een synoniem voor obligaties gedekt<br />
door een groep obligaties (CBO), leningen (CLO) en andere<br />
activa zoals swaps (CSO). Betaling van het hoofdbedrag<br />
en rente van de CDO is gefinancierd met de kasstromen<br />
gegenereerd door de onderliggende activa.<br />
Goodwill<br />
Goodwill vertegenwoordigt het positieve verschil tussen<br />
enerzijds de reële waarde van de activa, passiva en<br />
uitgegeven eigenvermogensinstrumenten, en anderzijds het<br />
belang van Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> in de reële waarde van de activa,<br />
passiva en voorwaardelijke verplichtingen.<br />
Hedge accounting<br />
Verantwoording van de compenserende effecten<br />
van veranderingen in de reële waarde van het<br />
afdekkingsinstrument en de reële waarde van het afgedekte<br />
instrument in de resultatenrekening van dezelfde periode.<br />
IFRS<br />
Afkorting voor International Financial Reporting Standards
(voorheen International Accounting Standards (IAS)). De standaard internationale boekhoudregels<br />
voor het opstellen van jaarrekeningen per 1 januari 2005 voor alle beursgenoteerde<br />
ondernemingen binnen de Europese Unie, die de jaarcijfers beter vergelijkbaar maken en beter<br />
inzicht in de financiële positie en resultaten verschaffen.<br />
Immaterieel vast actief<br />
Een identificeerbaar, niet-monetair actief zonder fysieke vorm dat slechts verantwoord wordt op<br />
de balans als het toekomstige economische voordelen genereert en de kost van het actief op een<br />
betrouwbare manier kan gemeten worden.<br />
ISO Valutalijst<br />
AUD Australië, Dollars<br />
CAD Canada, Dollars<br />
CHF Zwitserland, Francs<br />
CNY China, Yuan Renminbi<br />
DKK Denemarken, Kroner<br />
GBP Verenigd Koni<strong>nk</strong>rijk , Pounds<br />
JPY <strong>Ja</strong>pan, Yen<br />
MYR Maleisië, Ringgits<br />
SEK Zweden, Kronor<br />
THB Thailand, Baht<br />
TRY Turkije, New Lira<br />
TWD Taiwan, New Dollars<br />
USD Verenigde Staten, Dollars<br />
ZAR Zuid-Afrika, Rand<br />
Koers per Gemiddelde<br />
jaareinde koers<br />
2009 2008 2009 2008<br />
1 EURO =<br />
Pond sterling (GBP) 0,89 0,95 0,89 0,80<br />
US dollar (USD) 1,44 1,39 1,39 1,47<br />
Poolse Zloty (PLN) 4,10 4,15 4,33 3,51<br />
Turkse Lira (TRY) 2,15 2,15 2,16 1,91<br />
Begrippenlijst en afkortingen 415
Joint venture<br />
Een strategische samenwerking tussen twee of meer<br />
partijen, die vermogen en kennis inbrengen maar<br />
anderszins onafha<strong>nk</strong>elijk blijven opereren.<br />
Kans op wanbetaling (PD)<br />
de kans dat een wederpartij over een periode van een<br />
jaar in gebreke blijft. PD is een parameter gebruikt in de<br />
berekening van het verwachte verlies (EL).<br />
Ker<strong>nk</strong>apitaal<br />
Totaal beschikbaar kapitaal op groepsniveau (gebaseerd op<br />
de bancaire definitie van Tier 1 kapitaal).<br />
Kern Tier-1 kapitaal<br />
De passivacomponenten die erkend worden als Tier-1<br />
kapitaal onder het reglement op het eigen vermogen van<br />
de kredietinstellingen, na aftrek van innovatieve hybride<br />
leningen.<br />
Macro hedge<br />
Een afdekking van een specifiek risico voor een portefeuille<br />
van tegoeden of activa.<br />
Marktkapitalisatie<br />
Beurswaarde. Marktkapitalisatie is gelijk aan het aantal<br />
uitstaande aandelen vermenigvuldigd met de geldende<br />
koers van het aandeel.<br />
Netto investeringshedge<br />
Een afdekking van het financieel risico van een netto<br />
investering in een buitenlandse entiteit door een transactie<br />
met een compenserend risicoprofiel af te sluiten.<br />
Notioneel bedrag<br />
Een uitdrukking van een aantal eenheden van een valuta,<br />
een financieel instrument, een bepaald volume of gewicht<br />
dat gespecificeerd wordt in een transactie met derivaten.<br />
Omgekeerde terugkoopoveree<strong>nk</strong>omst<br />
De aa<strong>nk</strong>oop van een effect waaraan een overee<strong>nk</strong>omst<br />
gekoppeld wordt om het terug te verkopen op een<br />
vastgelegde datum en tegen een hogere prijs.<br />
Operationele lease<br />
Een overee<strong>nk</strong>omst die het gebruik van een goed toelaat<br />
tegen periodieke betalingen, maar geen overdracht inhoudt<br />
van een eigendomstitel. Het financiële risico blijft bij de<br />
schuldeiser of leasinggever.<br />
416<br />
Begrippenlijst en afkortingen<br />
Optie<br />
Het recht, maar niet de verplichting, om een effect<br />
gedurende een bepaalde periode of op een bepaalde datum<br />
tegen een bepaalde prijs te kopen (calloptie) of verkopen<br />
(putoptie).<br />
Private equity<br />
Effecten van bedrijven die niet aan een beurs zijn<br />
genoteerd. De verkoop van private equity is aan strenge<br />
regels gebonden. Omdat een markt ontbreekt moet een<br />
belegger zelf een koper vinden als hij zijn aandeel in een<br />
dergelijk bedrijf wil verkopen.<br />
Reële waarde (fair value)<br />
Het bedrag waarvoor een actief (verplichting) kan worden<br />
verkregen (aangegaan) of verkocht (vereffend) in een<br />
marktconforme (‘at arm’s length’) transactie, tussen<br />
bewuste en bereidwillige partijen.<br />
Reële waarde afdekking (Fair value hedge)<br />
Een afdekking om de risicopositie te beperken aan<br />
schommelingen in de reële waarde van een actief,<br />
een verplichting, of een vaststaande verbintenis. De<br />
schommeling van de reële waarde is verbinden aan een<br />
specifiek risico en heeft een invloed op de gerapporteerde<br />
nettowinst.<br />
Risicopositie bij in gebreke blijven (EAD)<br />
Risicopositie bij ingebreke blijven geeft een schatting van<br />
het bedrag waaraan de ba<strong>nk</strong> blootstaat in het geval dat een<br />
lener in gebreke blijft. EAD is een van de parameters nodig<br />
om het verwachte verlies (EL) te berekenen.<br />
Schuldbewijs gedekt door activa (ABS)<br />
Een obligatie of een effect dat gewaarborgd wordt door<br />
activa . Het begrip ‘ABS’ wordt over het algemeen gebruikt<br />
om te verwijzen naar effecten waarbij de onderliggende<br />
garantie bestaat uit activa, die niet bestaan uit residentiële<br />
eerste hypotheken, zoals kredietkaarten en ‘home equity’leningen,<br />
leases of commerciële hypotheken.<br />
Schuldbewijs gedekt door schuldinstrumenten (CDO)<br />
Een type activa gedekt door effecten en gestructureerde<br />
kredietproducten dat resulteert in een risicopositie in een<br />
portefeuille van vastrentende activa en het kredietrisico<br />
verdeelt over meerdere tranches met elk een verschillende<br />
credit rating. CDO kunnen schuldbewijzen gedekt door<br />
leningen (CLO), schuldbewijzen gedekt door obligaties (CBO)<br />
en schuldbewijzen gedekt door synthetische obligaties<br />
(CSO) omvatten.
Subprime<br />
Kredietverlening aan leners die niet voldoen aan de beste<br />
garantierichtlijnen. Subprime-leners hebben een verhoogd<br />
vermeend risico op wanbetaling, zoals deze die een<br />
historiek hebben van leningnalatigheid of wanbetaling, deze<br />
met een vastgesteld faillissement, of deze met een beperkte<br />
schuldhistoriek.<br />
Synthetische schuldbewijzen<br />
Een schuldbewijs gedekt door schuldinstrumenten (CDO)<br />
waarin de onderliggende kredietrisicopositie genomen<br />
wordt door een credit default swap aan te gaan in plaats<br />
van door het kopen van werkelijke financiële activa.<br />
Terugkoopoveree<strong>nk</strong>omst<br />
De verkoop van een effect waaraan een overee<strong>nk</strong>omst<br />
gekoppeld wordt aan een bepaalde prijs om het terug te aan<br />
te kopen op een vastgelegde datum en tegen een andere<br />
bepaalde prijs.<br />
Tier 1 kapitaal<br />
Ker<strong>nk</strong>apitaal van een ba<strong>nk</strong> uitgedrukt als percentage van<br />
het risicogewogen balanstotaal.<br />
Transactiedatum<br />
De datum waarop Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> toetreedt tot de contractuele<br />
bepalingen van het instrument.<br />
VaR<br />
Afkorting van Value at Risk: een techniek op basis van de<br />
statistische analyse van historische marktontwikkelingen<br />
en fluctuaties. De VaR bepaalt de kans dat het verlies op<br />
een portefeuille een bepaald bedrag zal overschrijden.<br />
Voor de bepaling van de marktrisico’s gerelateerd aan<br />
haar marktzaalactiviteiten, berekent Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> een VaR<br />
gebruik makend van een 99% betrouwbaarheidsinterval over<br />
een horizon van 1 dag. Deze calibratie heeft tot doel het<br />
risico van tradingactiviteiten te reflecteren onder normale<br />
liquiditeitsomstandigheden.<br />
Vastgoedbelegging<br />
Vastgoed dat wordt aangehouden omwille van<br />
huuropbrengsten of een stijging van de kapitaalwaarde.<br />
Verlies bij wanbetaling (LGD)<br />
Het verlies bij wanbetaling is het gemiddelde verlies bij het<br />
in gebreke blijven van de tegenpartij. LGD is een parameter<br />
nodig voor de berekening van het verwachte verlies (EL).<br />
Verwachte verlies (EL)<br />
Het verwachte verlies is het verwachte jaarlijks niveau<br />
van kredietverliezen binnen een economische cyclus. De<br />
werkelijke verliezen voor een bepaald jaar zullen afwijken<br />
van het verwachte verlies, maar het verwachte verlies is<br />
het bedrag dat Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> gemiddeld mag verwachten te<br />
verliezen binnen een economische cyclus. Het verwachte<br />
verlies dient eerder te worden beschouwd als een kost van<br />
bedrijfsvoering dan als een risico op zichzelf. Het verwachte<br />
verlies wordt als volgt berekend: EL = EAD x PD x LGD<br />
Voorziening<br />
Een verplichting van een onzekere omvang of met een<br />
onzeker tijdstip. Voorzieningen worden opgenomen als<br />
verplichtingen wanneer het waarschijnlijk is dat een<br />
uitstroom van middelen die economische voordelen in<br />
zich bergen vereist zal zijn om deze verplichtingen af te<br />
wikkelen en in de veronderstelling er dat een betrouwbare<br />
schatting kan worden gemaakt.<br />
Waardevermindering<br />
Het bedrag waarmee de boekwaarde van een actief zijn<br />
realiseerbare waarde overtreft. In dergelijke gevallen zal<br />
de boekwaarde via de resultatenrekening teruggebracht<br />
worden tot zijn reële waarde.<br />
Begrippenlijst en afkortingen 417
Afkortingen<br />
ABS Asset backed security<br />
AFS Available for sale<br />
ALM Asset and liability management<br />
BCM Business Continuity Management<br />
BGL Banque Générale de Luxembourg<br />
CaR Capital at Risk<br />
CASHES Convertible and subordinates hybrid<br />
equity-li<strong>nk</strong>ed securities<br />
CBFA Commissie voor Ba<strong>nk</strong>-, Financie- en<br />
Assurantiewezen<br />
CBO Collateralised bond obligation<br />
CDS Credit default swap<br />
CDO Collateralised debt obligation<br />
CLO Collateralised loan obligation<br />
CP Commercial paper<br />
CRE Commercial Real Estate<br />
CRM Central Risk Management<br />
CSO Collateralised swap obligation<br />
CGU Cash generating unit<br />
DAC Deferred Acquisition costs<br />
EAD Exposure At Default<br />
EaR Earnings at Risk<br />
ECAP Economic Capital<br />
ECB European Central Ba<strong>nk</strong><br />
EL Expected Loss<br />
Euribor Euro inter ba<strong>nk</strong> offered rate<br />
418<br />
Begrippenlijst en afkortingen<br />
HTM Held to maturity<br />
IASB International Accounting Standards Board<br />
IFRIC International Financial Reporting<br />
Interpretations Committee<br />
IFRS International Financial Reporting Standards<br />
FV Fair Value<br />
LAT Liability adequacy test<br />
LGD Loss Given Default<br />
MBS Mortgage-backed security<br />
MtM Mark to Market<br />
NBB Nationale Ba<strong>nk</strong> van België<br />
NAV Net asset value<br />
NPV Net present value<br />
OCI Other comprehensive income<br />
OTC Over the counter<br />
PD Probability of Default<br />
RMBS Residential mortgage-backed securities<br />
RPN Relative Performance Note<br />
SCI Structured Credit Instruments<br />
SFPI/FPIM Société Fédérale de Participations et<br />
d’Investissement /Federale Participatie- en<br />
Investeringsmaatschappij<br />
SLA Service Level Agreement<br />
SPE Special purpose entity<br />
SPV Special purpose vehicle<br />
VaR Value at Risk
Fo<strong>rtis</strong> Ba<strong>nk</strong> nv, Warandeberg 3 - B-1000 Brussel