JUBILEUM 30UWSTUK - the Aceh Books website

JUBILEUM
30UWSTUK
opgeleverd bij de
gelegenheid van net
50-JARIG BESTAAN DER
„LOGE D EL T
loor
W^m. S. B. Klooster
(Br.'.
Reaenaar)
op 22 Octooer 1938

BIBLIOTHEEK KITLV
0219 2977

)Gf O] 'l fl^-twS'
JUB ILEUM
BOUWSTUK

JUBILEUM
BOUWSTUK
opgeleverd bij de
gelegenheid van het
50-JARIG BESTAAN DER
„LOGE D EL T
loor
AV^n. S. B. Klooster
(Jjr.'.
.Redenaar)
op 22 Octoter 1938

Achtbare
Meester,
Zeer Achtbare, Zeer Waarde Brs.'.
1 oen in dit land meer dan een halve eeuw geleden de
bijlslag der pioniers klonk, die alles scheen te overstemmen,
klonk in het hart van enkele mannen, her en der door het
gewest verspreid, plotseling luider nog de drieslag van hun
maçonnieke wezen, zochten stoere handen de handen van
broeders in een greep, die tintelde van kracht en verlangen
om óók hier in Deli tezamen geestelijk te beleven, wat hun
ziel reeds in het Moederland had beroerd, en om tezamen
de lichten brandende te houden, die zij in hun binnenst
meedroegen toen zij vol ondernemingslust naar dit nauwelijks
ontgonnen, jonge gebied ten arbeid waren gegaan.
Handen en harten vonden elkaar, en in het eind van het
jaar 1886 waren er zes Brs.-., die een klein maar sterk deel
vormden van den keten, welke de aarde omspant.
Zij besloten een oproep te plaatsen in het Medansch dagblad,
de „Deli Courant", teneinde andere Brs/. V. - . M/.,
mogelijk nog in de Residentie der Oostkust van Sumatra
elders verspreid, uit te noodigen voor het bijwonen eener
bijeenkomst, waar men zou kunnen komen tot de oprichting
van een Maçonnieke Sociëteit. De oproep is te vinden in
de „Deli Courant" van 16 November 1886. Hij was onderteekend
door de Brs. 1 . Scherer, Gransberg, Fischer, van der
Hout, Bakkers en Pabst. Éere zij hun nagedachtenis! En
op 29 November van dat jaar had ten huize van Br/. Seherer,
des avonds te negen uur, de eerste vergadering van
Delische Brs/. V/. M/. plaats.
Het eerste jaarverslag vermeldt, dat een twintigtal Brs/.
aan den oproep gehoor gaf. Met de Deli zoo kenmerkende
voortvarendheid werd in de „comparitie" ten huize van

— 4 —
Br/. Scherer op dien 29sten November, nu 52 jaar geleden,
aanstonds het besluit geslagen, dat men niet zou volstaan
met de oprichting van een Maçonnieke Sociëteit, doch dat
men streven zou naar de oprichting van een Loge, ter
voorbereiding van welk doel eene commissie werd samengesteld.
Deze commissie wijdde zich allereerst aan het ontwerpen
eener begrooting voor den bouw van een eigen huis.
Br/. Wijnhoff teekende een ontwerp voor een klein,
bescheiden, maar voor dien tijd toch nog zeer voldoende,
Loge-gebouw en een „kapitalist", zooals het in de oude stukken
heet, doch van wien wij niet vermeld vinden of hij al
dan niet een Br/, was, bleek bereid het huis te doen zetten
en aan de Loge te verhuren op zoodanige wijze, dat zij
binnen weinig jaren eigenaresse van het pand worden kon.
Terstond ving men aan den Serdangweg aan met den
bouw, en op 20 October 1888 kon de Loge, die inmiddels
haar constitutiebrief, no. 66, verkregen had, haar eigen
huis inwijden. Door giften van de Brs. . in Deli, doch ook
van Brs/. op Java en den Overwal, waren de gelden voor
de versierselen en de verdere stoffeering bijeengebracht.
De inwijding der Loge Deli — die toen 24 leden telde —
had plaats in tegenwoordigheid van den Ged/. van den
Gr/. Nat/., die den Tempel wijdde en de L/. L/. ontstak.
Na deze plechtigheid vereenigden de Brs/. zich aan een
Tafelloge, waarbij van vele zijden diepe vreugde en voldoening
uitgesproken werd over het bereikte resultaat, terwijl
aan een drietal Brs/. het Meesterschap van Eer werd
aangeboden, namelijk:
aan Br/, F. H. Gottlieb, Deputy of the United Grand
Lodges of England, Deputy of the Royal Prince of Wales
Lodge in the East of Penang;
aan Br. . E. A. Thompson, Grand Master of the Lodge
Zettland in the East of Singapore;
en aan Br/. J. H. F. Zimmerman, afgevaardigde van de
Loge „De Ster in het Oosten".
Het was eerstgenoemde Br/., die de jonge Loge Deli een
der grooteL/. schonk.

— 5 —
Vermelding verdient nog, dat Br/. Pabst de inwijdings-
Loge als V/. Mr/, heeft geleid.
Aldra verheugde de Loge Deli zich in een goeden groei.
Hoewel uiteraard in een maçonnieke gemeenschap het
accent, wat het ledental betreft, eerstopdequaliteit
en dan pas op de quantiteit vallen mag, stemde de
groote belangstelling voor de Vrijmetselarij tot voldoening.
Het leden-tal bevond zich gedurig in een stijgende lijn, totdat
het tenslotte de ruim honderd benaderde, om welk
aantal het bijna steeds, tot'nu toe, geschommeld heeft.
Toen de Loge in 1913 haar vijf-en-twintig jarig bestaan
vierde, kon men dan ook reeds spreken van een opgewekt
maçonniek leven ter Oostkust. Er zijn nog enkele oudere
Brs/. in ons midden aanwezig, die bij dat zilveren jubileum
tegenwoordig waren. Zij behouden de herinnering aan
een schoon en harmonisch feest. De plechtigheid der herdenking
in den T/. werd door de Zusters bijgewoond, en na
afloop van dit gedeelte begaf men zich gezamenlijk naar
Hôtel de Boer, waar men zich aan een buitengewoon geanimeerd
feestdiner vereenigde, dat met de muziek van het
Elite Trio werd opgeluisterd en dat tot vroeg in den ochtend
moet hebben voortgeduurd.
»
Maar er wachtte ernstig en moeilijk werk. Meer en meer
werd de behoefte gevoeld aan de oprichting van een nieuwen
T/. De oude was te klein voor het groeiend ledental.
Echter, de geldmiddelen waren niet van dien aard, dat dit
alles gemakkelijk ging. De bouw werd opgedragen aan Br/.
Lachner, die groote zuinigheid betrachtte en er, ondanks
de minder ruime beurs der Loge, in slaagde een gebouw te
plaatsen, dat aan redelijke eischen zeer goed voldeed. Het
is het gebouw, waarin wij thans nog samen zijn.
De datum der inwijding viel op 15 Juli 1916. De ritueele
opening had des avonds om zeven uur plaats. Te half negen

kwamen de Zusters in den Voorhof bijeen, om daar te worden
toegesproken. Vervolgens werd de T/. bezichtigd en
daarop vereenigde men zich in den Voorhof aan een gezamenlijk
souper.
Het lied, dat bij deze inwijdings-plechtigheid door den
Tempel klonk, was dat bekende Vrij metselaars-vers, door
Br/. W. A. Mozart gecomponeerd:
In diesen heiligen Hallen
Kennt man die Rache nicht.
Und ist der Mensch gefallen
Führt Liebe ihn zur Pflicht.
Dan wandelt er, an Freundes Hand,
Geschütz und froh in 's bessere Land.
*
De schepping van onzen bouwmeester Br/. Lachner
voldeed door de jaren heen zeer goed. Weliswaar heeft men,
toen de geldmiddelen wat ruimer vloeiden, in den loop der
tijden hier en daar nog verbeteringen en uitbreidingen aangebracht,
maar als geheel zijn toch niet veel veranderingen
noodig gebleken. Toen ons Loge-gebouw in 1916 gereed
gekomen was trok het, mede door zijn bijzondere architectuur,
uiteraard zeer de publieke aandacht, Medan telde nog
niet vele fraaie en groote gebouwen; ons Logegebouw werd
dan ook in de plaatselijke pers uitvoerig beschreven.
Zoo wijdde de „Sum. Post" van 14 Juni 1916 er een artikel
aan dat aldus begon: ,
„Het nieuwe gebouw der Vrij metselaar sloge wordt,
niet alleen wat de uiterlijke architectuur, doch ook
wat de constructie en de versiering van het inwendige
betreft, een zeer merkwaardig Delisch bouwwerk, te
danken aan den architect Lachner. De opdracht tot
het ontwerpen van een nieuw Loge-gebouw was, gezien
de bestemming van dit bouwwerk, natuurlijk iets

._ 7 —
zeer bijzonders. En de heer Lachner, die met bijzondere
voorliefde dit werk ondernam, is daarin dermate
geslaagd, dat — naar wij vernamen — dit loge-gebouw
waarschijnlijk het model zal worden voor verderen
logebouw in Nederlandsch-Indië.
De heer Lachner is niet alleen architect, doch werkt
zelf practisch mede, waarbij hij blijk geeft van zeer
artistieke gaven. Er zijn dingen, die hij onmogelijk aan
toekangs kon overlaten, en zoo is bijvoorbeeld het
beeldhouwwerk arbeid zijner eigene handen".
Aan het einde van dit artikel merkt de schrijver in de
„Sumatra Post" dan nog op:
„Uit het hier medegedeelde zal de lezer, hopen wij,
den indruk behouden, dat het nieuwe logegebouw een
stuk architectuur van eigenaardige beteekenis wordt,
een Medansche merkwaardigheid. Is het niet mogelijk
dat de T.\, vóór hij in gebruik wordt genomen of ingewijd,
des avonds ter bezichtiging wordt gesteld voor
het publiek? Of is dat niet vereenigbaar met den ritus
der Vrijmetselarij? 't Zou jammer zijn! In alle geval
hopen wij, dat foto's en teekeningen zullen worden toegezonden
aan een of ander bouwkundig tijdschrift in
Nederland, opdat men in patria kunne zien, dat ook
hier in Indië de architectuur de nieuwe paden bewandelt
en bouwwerken van aesthetische waarde vermag
voort te brengen".
Het was mijn collega Vierhout, die dit schreef. Ik geloof
niet, dat aan zijn wensch tot openstelling van den Tempel
voor het publiek gevolg is gegeven. In ieder geval blijkt uit
dit perscommentaar van een niet-Vrij metselaar al wel voldoende,
hoezeer ook buiten onzen kring de oprichting van
het nieuwe Loge-gebouw als een zeer bijzondere gebeurtenis
werd beschouwd.
Toen de T.\ gereed was werd besloten den naam van
Br/. Lachner in het gebouw te vereeuwigen, terwijl hem

— 8 —
later een oorkonde zou worden uitgereikt, de gevoelens
van dankbaarheid der Loge Deli vertolkend jegens den
bouwmeester. Voorts ontving Br.-. Lachner als herinnering
een gouden horloge, dat hem echter ontstolen werd,
waarop hem, bij het veertigjarig bestaan der Loge, een
nieuw horloge ten geschenke gegeven is, waarin eene
inscriptie was gegraveerd.
De dochter van den V. . Mr. . in 1916, Erna Lusink, heeft
den eersten steen voor dit gebouw gelegd.
Er werden bij de inwijding vele geschenken gegeven, zoowel
door Brs.'. als van de zijde der Zrs. Het waren onze Zrs.,
die het vaandel schonken. De M. . d.\ G.\ was een geschenk
der Brs.'., evenals de looper en de beide sfinxen in den T.\,
terwijl een der Brs. - . een groot bedrag beschikbaar stelde
voor de meubileering van ons gebouw.
Zoo heerschte er algemeen een groote mate van samenwerking
en offervaardigheid; zoo droeg ieder zijn steen tot
den opbouw van dezen T.\ bij.
* *
#
Kwamen die eigenschappen in 1916, bij deze gewichtige
gebeurtenis voor de Loge Deli, wel bijzonder krachtig tot
uiting, gelukkig zijn zij ook in andere jaren gedurende de
halve eeuw van haar bestaan immer'aanwezig geweest.
Wie de inwendige, de geestelijke historie onzer Werkplaats
over de afgeloopen vijftig jaren in beschouwing
neemt, kan dit met voldoening constateeren.
En zonder twijfel is zulks voor een belangrijk deel te
danken aan het voordeel, dat de Loge in àl dien tijd geleid
werd door V.-. Mrs.-., die met vele gaven van hoofd en hart
de Broederschap naar hunne beste krachten op voortreffelijke
wijze hebben geleid.
Het is dan ook met gedachten van groote erkentelijkheid,
dat wij hier op dezen jubileumdag hunne namen memoreeren.
Onze beste gevoelens reizen naar hen toe, voor zoover
zij hier te lande of in het Moederland toeven, en wij

— 9 —
eereh met weemoed de nagedachtenis van diegenen onder
hen, die ons naar het E.'. O. - , zijn voorgegaan.
Onze W.'. werd in de afgeloopen jaren door twee-entwintig
V.:. Mrs.:, geleid, namelijk de Brs.'. Pabst, A. S. Siewertsz
van Reesema, G. J. A. Schotman, S. de la Parra, W. I.
Hubers van Assenraad, C. I. L. van Schmid, Stemport, G. C.
Klerk de Reus, H. J. Stoof. J. Gaster, G. J. A. Meesters, R.
Römer, H. Ph. Kuyp, M. J. Lusink, P. C. Woudsma, J. J. van
der Laan, A. L. A. van Unen, P. van Loo, M. de Wolff, J. F.
Poser, P. de Haan en A. Pakvis.
Verschillende dezer Brs . hanteerden twee niet opvolgende
keeren den M.', d. - . G.\ Den längsten tijd, namelijk
niet minder dan acht jaren, is Br.'. Lusink V.". Mr.'.
geweest. Br/. Woudsma volgt met vijf jaren op de Brs.-.
Meesters en Römer, die zes jaren de leiding hadden.
Zij allen zijn in hun arbeid bijgestaan door een lange
reeks Bestuursleden en Officieren, die eveneens veel in het
belang der W. . en de door haar in het leven geroepen instellingen
hebben gedaan. Ook zij mogen hier dankbaar
worden herdacht.
Was hun taak in den aanvang moeilijk, de arbeid der
W.\ nam in den loop der jaren steeds in omvang toe. In
het begin werden slechts weinig comparities gehouden. Er
zijn jaren met slechts drie comparities. Later werd dit aantal
vrij geregeld gesteld op één comparitie per maand. De
omstandigheid, dat men toen zooveel minder bijeenkwam
dan thans het geval pleegt te zijn, valt niet te wijten aan
mindere belangstelling voor het maçonnieke samenzijn. De
meeste Brs.". waren in dien tijd in de cultures werkzaam,
en deze planters konden toen nog niet altijd zóó gemakkelijk
en veelvuldig naar Medan komen, als thans voor velen
gelukkig is weggelegd, nu men over automobielen en goede
wegen beschikt, die de afstanden korter hebben gemaakt.
Met de ontwikkeling van het gewest ziet men dus ook het

— 10 —
aantal comparities groeien. Meer en meer wordt de Loge
een geestelijk centrum, waar intensieve kracht van uit
gaat, meer en meer ook wijdt men zich, in de laatste vijfentwintig
jaren, aan maatschappelijk werk.
Talloos zijn de instellingen ter Oostkust, die door de Loge
werden opgericht, tot de oprichting waarvan zij als zoodanig
den stoot gaf of die haar ontstaan te danken hebben aan
de activiteit van Brs.-. persoonlijk, waarbij zeer vaak —
ja, men kan wel zeggen meestal — samenwerking gezocht
en verkregen werd met belangstellenden uit andere geestelijke
richtingen in dit land, volgens de beginselen van
verdraagzaamheid, die ons streven behooren te sieren, en
met het oog voortdurend gericht op het algemeen belang.
Als voorbeelden van vruchten van het maatschappelijk
werk, uit onzen maçonnieken kring gesproten, noem ik: de
Openbare Bibliotheek, het Hulpfonds voor Behoeftige
Europeanen, Pro Juventute, de Arbeidsbeurs, de Fröbelschool,
het Hüttenbach-studiefonds, de Medansche Schoolvereeniging,
de afdeeling Medan van het Alg. Ned. Verbond,
de Anti Woeker Vereeniging, de Hoogere Burger School. En
er zouden nog tientallen andere vereenigingen of instellingen
hier ter kuste te noemen zijn, tot de oprichting
waarvan maçons het initiatief namen of waarbij zij in de
leiding zaten, soms nóg zitting hebben, en al hun krachten
wijden aan het goede werk.
Zoo werden den loop der vijftig jaren door het arbeiden
van Brs.'. buiten den Getanden Rand veel zegen verspreid.
De activiteit ontwikkelde zich in gelijke, ja wellicht nog
sterker mate, b i n n e n den Getanden Rand, in de oplevering
van bouwstukken over geestelijke onderwerpen,
waaraan in verdraagzaamheid belangwekkende besprekingen
werden vastgeknoopt. Bij het nagaan der notulen
treft het, dat het scala van opvattingen en meeningen
vroeger vaak nog veelkleuriger was dan thans. Mogelijk
vond dit mede zijn oorzaak in het feit, dat tot enkele jaren
vóór het veertigjarig bestaan der Loge Deli vele en velerlei
nationaliteiten in onzen broederkring vertegenwoordigd
waren. Wij tellen nu nög wel buitenlandsche Brs.'. in ons

— 11 —
midden, maar niet meer in zóó uitgebreiden getale als voorheen.
Een veertien-tal jaren geleden kwam daarin eene beperking,
toen de Engelsche Brs.-., ter kuste aanwezig, een eigen
Loge konden oprichten, de Lodge Ionic, met welke jongere
zuster nog altijd een buitengewoon hartelijke en waarlijk
broederlijke verstandhouding bestaat.
Jammer genoeg heeft de aansluiting van Inheemschen
of Chineezen slechts uiterst zelden plaats gehad. Een Chineesch
lid heeft de Loge nimmer gekend. Tot voor kort
telde zij nog slechts één Inheemsch lid. Gelukkig prijzen
wij ons de vorige maand een tweeden Inheemschen Br.-, te
hebben mogen inwijden. De aansluiting van Inheemsche of
Chineesche Brs.-., altijd gaarne gewenscht, vond blijkens
vroegere uitspraken, die wij in het archief konden nagaan,
steeds bezwaar in de minder rijpe geestelijke ontwikkeling
van eventueele candidaten, een bezwaar dat in de tegenwoordige
tijden van een toenemend aantal intellectueelen
bij dien groep, ook hier ter Oostkust, intusschen hoe langer
hoe meer verdwijnen zal.
Meermalen is deze aangelegenheid onderwerp van bespreking
in de comparities geweest. Trouwens, organisatorische
problemen, waarmede wij ons thans eveneens nog
vaak in de bijeenkomsten moeten bezighouden, zooals de
toelating van Zrs. tot den Tempel bij speciale gelegenheden,
de quaestie der contributie-regeling etcetera, — daar is,
blijkens de vergeelde papieren van de Loge Deli, in dit opzicht
niets nieuws onder de zon. Deze zaken komen met
de regelmaat van een klok weer terug.
Laat ik daar niet langer bij stil staan, want hoe gewichtig
dergelijke vraagstukken van organisatorischen aard ook
mogen zijn, zij maken niet het wezen der Loge Deli uit,
en nauwelijks de historie want zij worden immers nimmer
geschiedenis, omdat men er nooit over uitgepraat
raakt!
* #
*

— 12 —
Wijden wij nog een oogenblik onze aandacht aan de geschiedenis
van onze W.\ dan naderen wij thans tot het
hoogtepunt, dat twaalf jaar na den bouw van den nieuwen
T.'. plaats had, de herdenking van het veertigjarig bestaan.
Verschillende der thans hier aanwezige Brs/. hadden
het voordeel, daar getuige van te zijn. Zij zullen zich herinneren
dat zoowel de plechtigheid in den T/. als het daarop
volgende feestmaal bijzonder geslaagd verliepen en zich
vooral kenmerkten door een geest van groot vertrouwen in
de toekomst der Vrijmetselarij.
De toenmalige Br. . Redenaar kon toen dan ook getuigen
dat de Loge Deli „krachtiger staat dan ooit". „Die kracht",
aldus deze Br/., „die van haar uitgaat zoowel naar binnen
als naar buiten, blijve onverzwakt. Laat een ieder op dezen
herdenkingsdag in zijn binnenste de plechtige belofte afleggen,
dat ook hij daartoe zijn steen zal bijdragen".
Zoo sprak de Br/. Redenaar tien jaar geleden, in een jubileum-bouwstuk
dat voorts hoofdzakelijk aan de ritualistiek
en de symboliek was gewijd, twee facetten der Vrijmetselarij,
die vooral in d i e n tijd de bijzondere belangstelling
genoten en waarvan toen, naar het mij voorkomt, méér
studie werd gemaakt dan thans bij vele der jongere Brs/.
het geval pleegt te zijn.
Hoezeer zulks ook te betreuren valt, omdat de ritualistiek
en de symboliek, als men er dieper in delft, een allerrijkst
complek mij naderen blijkt, waaruit stoffen van groote
wijsheid en schoonheid worden geput, — begrijpelijk en verklaarbaar
schijnt mij dit wel.
Iedere tijd heeft zijn eigen problemen, en de onze is
zoozeer van groote, benauwende en soms verwarrende
geestelijke en maatschappelijke vraagstukken overstelpt,
dat men in zijn nerveuzen drang naar de hervinding van
het evenwicht dikwijls tijd noch lust gevoelt tot diepe en
gezette studie naar de herkomst en de vele beduidenissen
der symbolen en ritualen, doch eerder geneigd wordt ze
slechts te aanvaarden en te ondergaan — uitsluitend
om door de intuïtieve inspiratie van handeling en teeken,
en het in die gewijde, verstilde sfeer beluisteren van het

— 13 —
eigen hart, de innerlijke harmonie te zoeken, die ons nader
brengt tot het Licht.
Hier kom ik op het moeilijke onderwerp der geestelijke
historie van onze Loge. Van haar uitwendige historie
heb ik U hiervoren getracht een vluchtige schets te
geven, de meest opvallende geschiedkundige feiten memoreerend,
vermijdend het détail, dat dit bouwstuk te uitvoerig
maken zou.
Data en feiten liggen vast, zij zijn onveranderlijk en niet
vatbaar voor subjectieve beoordeeling, zoolang het commentaar
er buiten gehouden is.
De geestelijke geschiedenis der Loge valt minder gemakkelijk
aan de hand van objectief historisch materiaal na
te gaan, en indien men zich hier al toe zet, dan ontkomt
men toch nimmer geheel aan een persoonlijken toets in de
waardemeting van zulk een in menig opzicht abstract
begrip als de wendingen des geestes in een broedergemeenschap
over het verloop van een halve eeuw.
Ook zijnerpractische bezwaren. De geestelijke
welstand van de Loge zou voor een aanzienlijk deel moeten
worden nagegaan uit de opgeleverde bouwstukken, en daarvan
vindt men in ons archief helaas zeer weinig uit den
vroegeren tijd.
Maar wat daar dan nog aanwezig is geeft toch alle aanleiding
om met voldoening te spreken over een geestelijken
groei, die uiteraard zijn perioden van inzinking heeft
gekend, doch waarvan de curve gestadig
opwaartswijst.
De hier, in onze comparities, besproken onderwerpen
waren van vele en velerlei aard, maar altijd stonden zij op
een goed peil, altijd blijken zij ingeleid door een Br/., die
met ernst en toewijding aan zijn werkstuk gearbeid had.
Waren het vroeger zeer vaak zaken van maatschappel
ij k e n aard, die de aandacht vroegen, later bewoog

— lernen
zich meer op het gebied van symboliek en ritua-
1 i s t i e k, terwijl het mij toeschijnt dat in de laatste tien
jaar wijsgeerige en religieuze problemen in het
centrum der belangstelling hebben gestaan, hetgeen natuurlijk
niet zeggen wil, dat toen aan onderwerpen van
anderen aard in het geheel geen bouwstukken zijn gewijd.
Altijd was er groote afwisseling en variatie in de zaken,
die van achter den G/. K/. werden voorgebracht. Niettemin
merkt men in bepaalde perioden eene speciale voorliefde
voor zekere facetten van ons geestelijk leven op,
gelijk ik daareven nader heb aangeduid.
Dit houdt natuurlijk ten nauwste verband met de omstandigheden,
door welke wij in het profane leven worden
beinvloed.
Toen het jonge Deli nog zulk een braak terrein was
voor sociaal werk, waaraan anderen zich destijds weinig
gelegen lieten liggen, ging de dadendrift van den practischen
planter-V/. M/. als vanzelve sterk die richting uit.
De veelvuldige arbeid naar buiten schiep de behoefte aan
bezinning op het werk i n de Loge en de schoonheden van
de Vrijmetselarij binnen den Getanden Rand, hetwelk
leidde tot diepere bestudeering van symbolen en ritualen.
In de derde geestelijke periode, welke wij t h a n s nog
beleven, werden de Brs/. als het ware opgeschrikt door luid
gerucht buiten de Tempelpoort: het gerucht van moreelen
en materieelen nood in het profane bestel, het gerucht van
toenemende verwarring, het dof gebulder van kanonnen
ook, en het sabelgekletter op het werkelijke slagveld en in
de politiek zoowel als in het oeconomisch leven, terwijl als
gevolg daarvan zich in de wereld een groote geestelijke
verbijstering voltrok, die e e r s t tot diep verval en ernstige
verwording leidde, om later langzaam, en in velerlei vorm,
regeneratie te zoeken en ten deele te vinden. Ten d e e 1 e!
Want nog steeds tasten honderdduizenden in het duister
rond, vervreemd van hun geloof of vervolgd om hun geloof,
vervreemd van zichzelf soms in een wereld, die van dringende
vragen vervuld is maar nergens een antwoord schijnt
te kunnen geven, dat de klank heeft van harmonie.

— 15 —
Men zou geneigd zijn te meenen dat deze periode van
geestelijke reactie in de Loge kort na 1914 reeds aangevangen
zou moeten zijn, toen de wereldbrand uitbrak. Dit
echter is niet het geval; en zulks ligt ook weer voor de hand
als men bedenkt, hoe deze ontzettende feiten van den oorlog
Gode zij dank aan Nederland voorbij gingen.
En hoewel weemoed en droefenis de Vrijmetselaren toen
ook hier hebben vervuld, de overtuiging in de eenmaal
veroverde geestelijke idealen bleef hecht en stevig; het
zoeken van nieuwe wegen tot diepere bezinning was geen
behoefte, wijl men wél de verschrikking maar niet
den t w ij f e 1 kende, en — biddend om vrede — de verzekerdheid
in zich droeg van een toekomstigen, beteren grond
van internationale harmonie.
Eerst de bittere teleurstelling, die wij daaromtrent later
hebben ervaren, het wankelen en in elkander storten van
waarden die ons eeuwenlang lief zijn geweest, de algemeene,
nog immer voortdurende, steeds ernstiger geworden
geestelijke crisis hebben ons, ook in de Loge Deli,
gedurende de laatste tien jaren merkbaar geleid tot een
krachtige her-oriëntatie en een steeds weer opnieuw toetsen
onzer beginselen aan de wereld, maar vooral ook aan onszelf.
Moet men dit nu zien als een teruggang: die drie perioden
in onze geestelijke historie van éérst sterke activiteit, opbouw
in de maatschappij, daarna maconnieke studie en
levendige belangstelling voor de schoonheid onzer symbolen
en ritualen, en tenslotte: een nieuw tasten en zoeken, een
ons wenden tot wijsgeerige of religieuze beschouwingen en
disputen, een ons oriënteeren omtrent geestelijke stroomingen
van allerlei richting en aard?
Ik heb het antwoord al gegeven toen ik daarstraks zeide,
dat de curve van onze geestelijke historie, ondanks hare
incidenteele inzinkingen, gedurig opwaarts wijst.

— 16 —
Naar mijne persoonlijke gevoelens is er geen sprake van
een teruggang, van een vermindering of verzwakking van
ons geestelijk peil.
Integendeel.
Het zoeken en tasten, het her-waardeeren onzer maconnieke
idealen, heeft ons juist dieper bewust gemaakt
van hun b ij zondere schoonheid en
onvergankelijkheid.
De stroomingen, in onze Loge merkbaar geworden, van
wrjsgeerigen of van religieuzen aard, hebben elkander tenslotte
niet de bedding betwist, om schuimend en kolkend
tot een maalstroom te worden, waarin de Waarheid, die wij
allen zoeken, voor goed verloren en ten onder zou gaan. Zijhebben
elkander gevoed tot een krachtigen breeden
stroom, die zich juist in den laatsten tijd merkbaar afteekent,
van opgewekt geestelijk leven, gericht op de onaangetast
gebleven groote idealen en tradities der Vrijmetselarij,
als daar zijn: broederlijke verdraagzaamheid, arbeid
aan ons zelf om een beter mensch te worden, en vooral het
onophoudelijk gezamenlijk ons oriënteeren op het Licht,
dat is, was en komen zal: het Licht van de Zielekracht, de
geheiligde Wijsheid en de hemelsche Schoonheid, dat ons
een eeuwige inspiratie vormt voor het werk aan den
ruwen steen in ons binnenste, voor het betrachten van de
hoogste levenskunst, de Koninklijke Kunst van den Vrijmetselaar.
Dat wij vele malen hebben gefaald, en nog dikwijls falen
— het is ons allen maar àl te goed bekend, wij zijn het
ons diep en ernstig bewust.
Maar struikelende in het duister hebben wij het Licht
zien schijnen en aan moed of overtuigingskracht om dat
nader te komen ontbreekt het ons niet, h o e z e e r wij soms
nog mogen twijfelen of bedroefd terneer gezeten zijn. Want
wij g e 1 o o v e n in dat Licht. En in dat geloof vinden wij
immer de bezieling om onversaagd verder te gaan op het
dikwijls moeilijke maar naar edel doel gewende pad.
Dit overwegende op den dag van ons gouden jubileum,
Brs/., meen ik dat de Loge Deli met dankbaarheid en'

— 17 —
voldoening mag terug zien op de periode, die achter haar
ligt en die zoowel wat de uiterlijke als de innerlijke historie
betreft ons een lichtend spoor doet aanschouwen, een spoor
dat nooit meer kan worden uitgewischt.
* *
Nu wenkt de toekomst.
Rondom ons heen ziend in de profane wereld zijn de omstandigheden
onder welke wij moeten arbeiden zwaarder
dan ooit.
Wij zullen deswege krachtig voort moeten gaan met de
bezinning op onze geestelijke maçonnieke waarden, en de
bewustwording van het feit wat het zeggen wil: V r ijmetselaar
te zijn; welke persoonlijke, broederlijke en
maatschappelijke verplichtingen zulks medebrengt; hoe wij
die geestelijke waarden het best kunnen aanwenden voor
de bereiking van innerlijke harmonie, die vanzelve haar
goede afstraling vinden zal in onze profane omgeving, opdat
wij op deze wijze er toe medewerken, dat de mensen
zichzelve terugvindt in Hooger Licht, en — tot bezinning
komend — in eene zuivere levenshouding streeft naar de
goede dingen, ieder op zijn wijze en in edele verdraagzaamheid.
Dit Brs.\ is een moeilijke, maar schoone taak: een taak
van uitstraling onzer eeuwige idealen.
Wij kunnen haar alléén vervullen, wanneer in onszelf het
Licht der liefde en offervaardigheid brandt, indien wij
onzen plicht als Vrijmetselaar altijd-door, onder iedere omstandigheid
en in elk milieu, indachtig zijn.
Eerst dan kunnen wij, door ons voorbeeld in de uitoefening
van de Levenskunst, ook anderen stemmen tot harmonie.
Laat ons, Brs. , op dezen Jubileumdag, terugziende op en
inspiratie puttend uit het lichtend spoor van ons verleden,
de toekomst moedig en sterk tegemoet gaan.
Laat ons den blik onafgewend houden van het Licht.

— 18 —
Laat ons Kracht, Wijsheid en Schoonheid putten uit dit
Licht.
Laat ons onzen plicht indachtig zijn en getuigen van
het Licht, dat door de duisternis nooit kan worden overwonnen.
Laat ons, Brs.'., beloven dat wij er ernstig naar zullen
streven altijd en overal waarachtige Vrijmetselaars te zijn.
Laat ons in verdraagzaamheid tezamen bouwen aan den
T.'. der Menschheid!
Zoo moge het zijn.
Achtb. :. Mr. , het houn>stul( is opgeleverd.
O. van Medan.
October 1938.

TYP DELI COURANT