Visie op 'Kunst en Cultuur' - Gemeente Hardenberg

VISIENOTA
KUNST EN CULTUUR
GEMEENTE
HARDENBERG
Cultuur
# Hardenberg
2012-2015

VOORWOORD 3
INLEIDING 5
LEESWIJZER 5
HOOFDSTUK 1 ONS CULTURELE KLIMAAT 7
1.1 MODEL VAN COR WIJN 7
1.2 HET CULTURELE KLIMAAT IN GROTE LIJNEN 8
1.3 STERKTE / ZWAKTE ANALYSE 8
HOOFDSTUK 2 VISIE OP KUNST EN CULTUUR 11
2.1 DEFINITIE 11
2.2 DE WAARDE VAN KUNST EN CULTUUR 11
2.3 VISIE 11
2.4 DE DOELEN 12
HOOFDSTUK 3 VERBINDEN MET BELEID 15
3.1 RIJKSBELEID 15
3.2 PROVINCIAAL BELEID 15
3.3 BELEID GEMEENTE HARDENBERG 16
3.4 BELEID GEMEENTE OMMEN 16
HOOFDSTUK 4 DE ROL VAN DE GEMEENTE 17
HOOFDSTUK 5 UITWERKING IN MEERJARENUITVOERINGSPROGRAMMA 19
5.1 CULTURELE PARTNERS 19
5.2 FINANCIËN 19
5.3 CULTURELE AGENDA GEMEENTE HARDENBERG 2012-2015 21
nhoud
Bijlagen 1. Overzicht van de culturele infrastructuur van de gemeente Hardenberg 33
2. Cultuureducatie in het Primair Onderwijs gemeente Hardenberg 35

Geachte lezer,
Voor u ligt de eerste visienota Kunst en Cultuur met als titel Cultuur#Hardenberg 2012-2015.
Het verbindingsteken # is niet voor niets gekozen, want cultuur slaat een brug tussen organisaties en mensen, geeft
vorm en (lokale) kleur aan activiteiten en evenementen en biedt een podium voor talenten. Bovendien is cultuur niet
leeftijdgebonden; sterker nog we willen dat jongeren al vanaf de basisschool kennis maken met het brede aanbod van
kunst en cultuur. Daarom zetten we cultuureducatie in het primair onderwijs de komende jaren opnieuw hoog op de
agenda.
Ook stimuleren we het particulier initiatief, niet alleen vanuit kostenoverwegingen, maar vooral op basis van
kwaliteitsverbetering en continuïteit. De totstandkoming van de stichting Hafabra (Harmonieorkesten, Fanfares en
Brassbands) is hiervan een mooi voorbeeld. De muziekverenigingen in de gemeente hebben gezamenlijk een stichting
gevormd om jonge muziektalenten ‘in eigen huis’ op te leiden en te behouden.
De diversiteit van de structuur (landschap/kernen) die onze gemeente kenmerkt, keert ook terug in de beschrijving van ons
culturele klimaat, dat past bij de schaal van Hardenberg. Bijvoorbeeld de nabijheid van een bibliotheek, theater en bioscoop,
maar ook het grote aanbod van zang en muziekverenigingen. Dat betekent niet dat we tevreden achterover kunnen leunen.
We blijven voortdurend in de spiegel kijken en zien op basis van de sterkte -zwakte analyse ook verbeterpunten en dus
kansen. Bijvoorbeeld als het gaat om het stimuleren van cultuureducatie in het voortgezet onderwijs en het ontwikkelen van
arrangementen in samenwerking met de sector recreatie en toerisme (cultuurtoerisme).
Tenslotte proberen ook grensoverschrijdend onze ambities in te vullen, niet alleen regionaal met onze culturele buren in het
Vechtdal, maar ook met de Duitse kunstliefhebbers zoals in het internationale project Kunstwegen
3

Deze visienota sluit af met een culturele agenda die alle culturele activiteiten en organisaties op een rij heeft gezet, met een overzicht van de
budgettaire ruimte voor de komende jaren en met een beschrijving van de rollen van de betrokken partijen. Ik hoop dat deze nota zowel
overzicht als richting geeft, uitdaagt en vooral verbindt. Dank aan alle culturele organisaties die aan deze eerste visienota Kunst en Cultuur
hebben meegewerkt.
Hardenberg, 21 januari 2013.
René de Vent, wethouder.
René de Vent
wethouder Kunst en Cultuur
4

Voor u ligt de eerste nota van de gemeente Hardenberg waarin de visie op ‘Kunst en Cultuur’ wordt beschreven. Een eerste nota
wil uiteraard niet zeggen, dat de gemeente op dit terrein weinig gedaan of gerealiseerd heeft. Integendeel: Hardenberg heeft in
veel opzichten een breed cultureel klimaat bestaande uit o.a. ca. zeventig zang-, muziek- en toneelverenigingen, De Voorveghter,
de KNSTspr, vijf historische verenigingen en een zomertheater. Deze eerste visienota op ‘Kunst en Cultuur’ houdt in, dat de
gemeente Hardenberg de visie in een document vastlegt. En op basis van deze visie wordt de ambitie voor de komende jaren
bepaald.
De gemeente Hardenberg heeft een gunstig cultureel klimaat en
is aantrekkelijk om te verblijven en te recreëren. De gemeente
Hardenberg kent een grote diversiteit in landschappen met
bijvoorbeeld de Vecht en de Reest. Daarnaast heeft Hardenberg
veel te bieden vanwege een aantal evenementen, (zomer)
activiteiten, een breed winkelaanbod en diverse mogelijkheden
om uit te gaan. Dit kan in de vorm van het bezoeken van het
theater, de bioscoop, een kunstmarkt of het bezoeken van een
museum waar men kennis kan maken met de lokale historie.
In zo’n omgeving en met een gevarieerd aanbod is het reëel te
stellen, dat er voldoende basis is om in de komende jaren een
kwaliteitsslag te maken.
Maar wat verstaan we onder een kwaliteitsslag? En hoe gaan we
dit bereiken? En wie heeft daarin welke rol?
Een kwaliteitsslag maken staat niet los van de euro’s die
beschikbaar zijn. In de notitie ‘De toekomst tegemoet’ is
beschreven hoe en waarop de gemeente Hardenberg in de
komende jaren gaat bezuinigen. Kunst en cultuur is hierin zeker
niet ontzien.
Een bezuinigingsronde kan tot gevolg hebben, dat de kwaliteit
en het aantal activiteiten afneemt. De ambitie van de gemeente
Hardenberg is, dat we dit niet alleen willen voorkomen! We zien
het juist als een uitdaging om samen met de verenigingen en
organisaties het woon- en leefklimaat voor de eigen bewoners te
vergroten en om de gemeente Hardenberg voor de bezoekers
aantrekkelijker te maken.
Om de ambitie vast te stellen is het nodig om eerst een visie te
formuleren. Deze visie is geformuleerd binnen de door het
college en de raad vastgestelde kaders. Dit betreft de
toekomstvisie van de gemeente Hardenberg 2004-2019, het
collegeprogramma ‘Meer met minder’ 2010-2014 en het
bezuinigings-programma ‘De toekomst tegemoet!’ 2011-2014.
Om te komen tot een visie op kunst en cultuur heeft een tweetal
brainstormsessie plaats-gevonden. Tijdens deze sessies is
toegewerkt naar het visualiseren van de visie door in een rijke
culturele omgeving foto’s te maken. A.d.h.v. deze foto’s hebben
de medewerkers van het cluster cultuur de waarde van kunst en
cultuur benoemd. Daarna is in een kleiner team de visie verder
uitgewerkt. Het resultaat van de brainstormsessies is
gerubriceerd waardoor een 4-tal thema’s zijn ontstaan. Vanuit
deze 4 thema’s is de Hardenbergse ambitie en zijn de
doelstellingen beschreven.
Hierna is de visie voorgelegd aan een aantal culturele partijen.
Dit betreft de bibliotheek, de Voorveghter en
5

vertegenwoordigers van de Stichting cultuur Basisonderwijs
Hardenberg en de Culturele commissie voor de schooljeugd
Avereest. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met o.a. het bestuur
van de KNSTspr. Daarbij is met name ingegaan op toekomstige
huisvesting in relatie tot de doelstelling ‘het stimuleren van de
samenwerking met overige culturele partijen ter versterking van de
culturele infrastructuur’. De in dit document verwoorde
doelstellingen zijn mede uitgangspunt geweest voor het opstellen
van de nieuwe prestatieovereenkomst 2012-2014 met
kunstencentrum Muzerie.
Tijdens het hele proces van visieontwikkeling is het accent gelegd op
het leggen van de verbinding tussen kunst / cultuur en recreatie /
toerisme. Dit vanuit de visie, dat kunst/cultuur en recreatie/toerisme
elkaar kunnen versterken waardoor de ambities van de gemeente
Hardenberg voor wat betreft ‘de kwaliteit van wonen, werken,
verblijven en recreëren’ gerealiseerd kunnen worden.
Deze nota heeft de volgende opbouw:
Allereerst wordt een beeld geschetst van de huidige culturele
infrastructuur van de gemeente Hardenberg. Hiervoor is gebruik
gemaakt van het model van Cor Wijn. De sterkten / zwakten en
kansen / bedreigingen zijn in een overzicht geplaatst.
Daarna is de waarde van kunst en cultuur beschreven. Deze zijn
gerubriceerd in 4 thema’s, namelijk: identiteit, vitaliteit,
maatschappelijk en economisch.
Vanuit deze 4 thema’s is onze visie op kunst en cultuur beschreven.
Hierna volgende de algemene doelstellingen. Eveneens
geformuleerd vanuit de 4 thema’s.
Deze algemene doelstellingen zijn geconcretiseerd in de ‘Culturele
agenda 2012 – 2015’.
6

ONS CULTURELE KLIMAAT
De gemeente Hardenberg vindt kunst en cultuur belangrijk en van hoge waarde. Dit blijkt uit o.a. de toekomstvisie en de
contacten die de gemeente heeft met de verenigingen en organisaties. Vanuit deze betrokkenheid is een helder beeld ontstaan
van o.a. het culturele klimaat en het aanbod in de gemeente Hardenberg. Hierdoor is het mogelijk geweest om in het verleden
verantwoorde beleidskeuzes te maken waarbij er door de jaren heen geïnvesteerd is in meerdere projecten en in voorzieningen.
Dit betreft o.a.:
- kunst in openbare ruimte;
- cultuureducatie;
- cultureel erfgoed (Gashouder);
- De Voorveghter;
- ondersteuning van de KNST SPR;
- Vechtpark;
- LOC+.
In dit hoofdstuk wordt een beeld gegeven van het huidige culturele klimaat.
1.1 Model van Cor Wijn
Om de ambitie van de gemeente Hardenberg voor de komende
periode te bepalen, is het eerst nodig om in beeld te brengen hoe
het culturele klimaat van de gemeente Hardenberg er voor staat.
Van het culturele klimaat in de gemeente zijn de kwantitatieve
gegevens bekend. Er zijn goede contacten tussen de gemeente
Hardenberg en de sector waardoor er een goed beeld is van de
culturele organisaties, verenigingen, activiteiten en
evenementen. Maar de kwaliteit van het klimaat is lastig te
omschrijven en is moeilijk meetbaar.
Daarnaast zijn er gegevens beschikbaar uit de Culturele atlas
(uitgave april 2009) waarin een beeld wordt geschetst van de
gemeente Hardenberg in vergelijk tot overige gemeenten in de
provincie Overijssel. Aangezien het subsidiebeleid en de
gemeentelijke investeringen in kunst en cultuur in 2011 weinig is
veranderd t.o.v. van 2008 is het mogelijk om voor een deel deze
gegevens te gebruiken.
Om de culturele infrastructuur van de gemeente Hardenberg in
beeld te brengen is gebruik gemaakt van het door de VNG
gepubliceerd boek Gemeentelijk cultuurbeleid - een handleiding.
De auteur (Cor Wijn) gaat uit van het model, dat de grootte van
de gemeente van invloed is op de omvang van de lokale culturele
infrastructuur. Hierbij wordt uitgegaan van de volgende indeling:
1. Kernachtig gemeentelijk cultuurbeleid (bij gemeenten met
minder dan 30.000 inwoners);
2. Uitgebreid cultuurbeleid (bij gemeenten met een
inwonersaantal tussen de 30.000 en 90.000 inwoners);
7

3. Alomvattend kunst- en cultuurbeleid (bij gemeente met meer
dan 90.000 inwoners).
Hoe het staat met de culturele omgeving van Hardenberg is op basis
van deze indeling weergegeven in bijlage 1.
1.2. Het culturele klimaat in grote lijnen
1. Uit de gemeentelijke investeringen blijkt, dat de gemeente
Hardenberg in de periode 2004 -2008 op het terrein van kunst en
cultuur een stevige ontwikkeling heeft doorgemaakt. De
financiële inzet op kunst en cultuur is in deze periode behoorlijk
toegenomen van in totaal € 38,- per inwoner in 2004 naar €
57,- per inwoner in 2008.
2. In de periode 2009-2010 is het subsidiebeleid niet veranderd en
zijn de structurele budgetten marginaal toegenomen. Wel zijn
door incidentele investeringen diverse projecten gerealiseerd
waaronder Kunst in de Kernen en de Gashouder in Dedemsvaart.
3. De investeringen in Cultuur & Erfgoed en Cultuur & Economie
zijn relatief zeer laag.
4. De gemeente Hardenberg kent een grote landschappelijke en
cultuurhistorische rijkdom.
5. Overeenkomstig de toekomstvisie van de gemeente Hardenberg
spelen particuliere initiatieven een grote rol. Van particuliere
initiatieven is sprake in actieve kunst- en cultuurbeoefening en de
organisatie van diverse activiteiten en bij de inzet voor het
behoud van cultureel erfgoed.
6. In vergelijk tot andere gemeenten (in relatieve zin) scoort
Hardenberg iets onder het gemiddelde op het
voorzieningenniveau. Dit betreft met
7 Name de nabijheid van een bioscoop en bibliotheek (bron: De
Culturele atlas)
7. Het aantal amateurkunstverenigingen is daarentegen
gemiddeld; dit betreft veelal zang- en muziekverenigingen.
8. Het aandeel professionele kunstenaars en het aandeel personen
en bedrijven werkzaam in de creatieve sector is laag.
9. Uit bijlage 1 (culturele infrastructuur model Cor Wijn) blijkt, dat
de culturele infrastructuur van de gemeente Hardenberg voor
het overgrote deel past bij een gemeente met een inwoneraantal
van 60.000 inwoners. Items die ontbreken en die dus mogelijke
kansen bieden zijn opgenomen in de sterkten/zwakten analyse.
1.3 Sterkten / zwakten analyse
Het overzicht op de volgende pagina geeft een beeld van de sterkten
/ zwakten en de kansen / bedreigingen van de culturele infrastructuur
van de gemeente Hardenberg. Uit het overzicht blijkt, dat er diverse
kansen liggen die benut kunnen worden om op het culturele terrein
een volgende stap te zetten. Vanzelfsprekend is het niet reëel en
haalbaar om in te zetten op alle kansen. Daarnaast is het niet direct
noodzakelijk om te investeren in alle zwakten of bedreigingen.
De items die in de doelstellingen zijn opgenomen zijn in dit overzicht
gearceerd.
8

STERKTEN
zWAKTEN
- Landschappelijk rijkdom; - Gering aantal professionele kunstenaars;
- Cultuurhistorische rijkdom; - Werkgelegenheid in creatieve sector is zeer laag;
- Particulier initiatief in de vorm van actieve kunst- en - Weinig aandacht voor cultuurtoerisme;
cultuurbeoefening;
- Cultuureducatie in het VO;
- Hoog aantal vrijwilligers; - Verouderd subsidiebeleid;
- Verenigingsleven in een groot aantal kernen; - Weinig literaire activiteiten.
- Voorzieningen (bijv. de bibliotheek, De Voorveghter,
Muzerie, Gashouder, KNSTspr en LOC+);
- Kunst in de openbare ruimte;
- Cultuureducatie in PO.
Kansen
Bedreigingen
- Cultuureducatie te beginnen bij jongeren; - Individuele belang boven groepsbelang;
- LOC+; - Bezuinigingen in algemene zin.
- Actieve inwoners;
- Sociale vitaliteit in groot aantal (kleinere) kernen;
- Behoefte aan culturele voorzieningen in eigen kern;
- Samenwerking muziekverenigingen;
- Herziening subsidiebeleid;
- Ligging aan de Vecht;
- Samenwerking met (grote) organisaties;
- Planologische ontwikkelingen (Ruimte voor de Vecht);
- Samenwerking Fundatie;
- Percentageregeling voor beeldende kunst*.
*Percentageregeling voor beeldende kunst: bij nieuwbouw, verbouw of aankoop van een overheidsgebouw wordt op basis van een
vastgesteld percentage van de (bouw)kosten een budget beschikbaar gesteld ter realisatie van een kunstwerk.
9

VISIE OP KUNST EN CULTUUR
In dit hoofdstuk wordt weergegeven wat we onder kunst en cultuur verstaan en is de waarde van kunst en cultuur beschreven in
een 4-tal thema’s. Vanuit deze thema’s is een visie op kunst en cultuur geformuleerd. Deze visie vormt de basis voor de doelen
die we in de komende vier jaren wensen te realiseren.
2.1 Definitie
In deze nota hanteren we de volgende definitie voor kunst en
cultuur:
Kunst/cultuur omvat alle uitingen en bronnen op het gebied van
podiumkunsten (muziek, theater en dans), de beeldende
kunsten, de film, de audiovisuele media, architectuur, de
bibliotheken, het cultureel erfgoed (musea, monumenten,
archeologische vondsten, archieven), de amateurkunst en de
kunst- en cultuureducatie.
2.2 De waarde van kunst en cultuur
Uit diverse onderzoeken en studies blijkt, dat kunst/ cultuur een
opwaarderende functie heeft voor de omgeving en de
herkenbaarheid van de omgeving verhoogt (>identiteit).
Daarnaast zorgt het voor ontwikkeling en beweging en is kunst/
cultuur van positieve invloed op de cognitieve ontwikkeling
(>vitaliteit). Deelname aan culturele activiteiten verhoogt de
maatschappelijke betrokkenheid. (>maatschap-pelijk).
Investeringen in kunst/cultuur stimuleert de lokale economie en
resulteert in een aantrekkelijk vestigingsklimaat (>economisch).
gekregen in de omgeving en maken daardoor onderdeel uit van
onze samenleving. Sommige facetten zijn niet meer weg te
denken en zijn volkomen geïntegreerd in onze omgeving.
Hierdoor komen jong en oud bewust of onbewust in aanraking
met kunst en cultuur. Kunst en cultuur vormt een brug tussen
mensen onderling, tussen jong en oud, tussen de mens en zijn
omgeving en tussen het heden en het verleden.
Kunst en cultuur is niet ‘iets’ wat een op zichzelf staande status
heeft en dus los staat van de rest. Of om een vergelijk te maken
met een gerecht: ‘het is ook niet het sausje, dat smaak, geur en
kleur geeft aan het gerecht’. Het maakt onderdeel uit van onze
identiteit en van de Hardenbergse samenleving.
‘Kunst en cultuur is van en voor iedereen’.
Vanuit de 4 thema’s (identiteit, vitaliteit, maatschappelijk en
economisch) is de visie verder uitgewerkt.
2.3 Visie
Uit de definitie blijkt, dat kunst en cultuur een heel breed terrein
betreft. Diverse facetten van cultuur hebben een goede plaats
11

2.4 De doelen
Zoals in hoofdstuk 1 al genoemd, zijn er in het verleden
verantwoorde beleidskeuzes gemaakt. Het in het verleden ingezette
beleid vraagt in de komende jaren niet om een bijstelling of een
omslag in beleid. Ook niet in het maken van andere keuzes. In de
ambitie wensen we bestaand beleid als uitgangspunt te nemen met
de intentie om dit beleid juist aan te scherpen waarbij een aantal
accenten worden gelegd.
Dit houdt het volgende in:
- In de komende jaren wordt de burgerparticipatie en het nemen
van particulier initiatief bevorderd.
- Er zal een zwaarder accent gelegd worden op cultuureducatie in
het onderwijs.
- Kunst en cultuur wordt niet alleen gezien als een vorm van vrije
tijdsbesteding. Maar kunst en cultuur wordt ingezet als een
instrument om andere doelstellingen te realiseren.
- Kunst en cultuur wordt ingezet in het verhogen van de
herkenbaarheid van de gemeente Hardenberg.
Kortom: de relatie met andere terreinen wordt versterkt en het
integrale werken wordt op een hoger niveau getild.
In het volgend overzicht staat de visie en de daaraan gekoppelde
doelstellingen weer-gegeven.
12

Onze visie Doelen: Wat Doelen: Hoe
Identiteit
Kunst en cultuur is overal, is divers en Kunst en cultuur maakt ons Kunst en cultuur krijgt een plek in de
kleurrijk en het geeft ons een eigen ‘smoel’. als gemeente herkenbaar. promotie en marketing gemeente
Hardenberg.
Vitaliteit
Kunst en cultuur is herkenbaar, Kunst, cultuur en cultuurhistorie Prestatieafspraken met PO.
laagdrem-pelig en toegankelijk. maakt deel uit van het onderwijs. Opzetten overlegstructuur in het VO.
Deze educatie begint in het PO en
Herijken van het subsidiebeleid:
wordt voortgezet in het VO.
In de educatie wordt een accent
gelegd op de aanwezige lokale
landschappelijke en
cultuur-historische rijkdom.
Het particulier initiatief en de inzet
van vrijwilligers wordt
gestimuleerd.
PI, Evenementenfonds.
Maatschappelijk
Kunst en cultuur is een deel van ons leven, Het stimuleren van de samenwerking Zwaarder accent op educatie
van onze omgeving en van onze samenleving van culturele organisaties en partijen. in overeenkomst met Muzerie,
en bevordert de samen-hang. Het vergroten van de participatie aan Bibliotheek en Culturele Commissie
culturele activiteiten met daarbij
speciale aandacht voor de doelgroepen
Primair Onderwijs en Voortgezet
Onderwijs. De betrokkenheid van de
inwoners wordt verhoogd waardoor
kunst en cultuur dichter bij de
inwoners van de gemeenteHardenberg
wordt gebracht.
Basis-onderwijs. Kunst en
cultuur meer inzetten als participatiemiddel
in Wmo.
Economisch
Kunst en cultuur heeft een economische Kunst, cultuur en cultuurhistorie Versterken van samenwerken
waarde en werkt verster-kend voor de wordt ingezet in promotie- recreatie, toerisme en ondernemers
recreatieve en toeristische sector. activiteiten waardoor Hardenberg bij grote culturele projecten
op de kaart wordt gezet.
(zoals het Zomer-theater en het
Het ondersteunen van initiatieven
Vechtpark).
die kunst en cultuur middels nieuwe
media toegankelijker maken.
14

VERBINDEN MET BELEID
Het verbinden van kunst & cultuur met andere beleidssectoren heeft een versterkend effect. De gemeente heeft integrale
beleidsontwikkeling hoog in het vaandel. Dit heeft niet alleen betrekking op het leggen van verbindingen met andere
beleidssectoren. Maar ook wordt gezocht naar overeenkomsten met het beleid van andere overheden en de mogelijkheid om
hier bij aan te sluiten.
3
3.1. Rijksbeleid
In het visiedocument ‘Meer dan kwaliteit: een nieuwe visie op
cultuur’ zijn de uitgangspunten voor het rijksbeleid in de periode
2013-2016 geschetst. Deze uitgangspunten hebben onder andere
betrekking op kwaliteit, onder-nemerschap, eigen
verantwoordelijkheid en rangorde. In de taakverdeling zijn de
gemeenten verantwoordelijk voor de podiumkunsten en voor de
financiering van het beheer van gemeentelijke collecties en
musea.
In dit visiedocument zijn diverse speerpunten benoemd
waaronder Cultuureducatie. Het kabinet wil kinderen en
jongeren op het gebied van cultuur een stevig fundament
bieden. Voorwaarden daarvoor zijn een goede verankering van
cultuureducatie in het onderwijs en aandacht voor
cultuureducatie bij alle culturele instellingen, zowel landelijk als
lokaal. Gemeenten en provincies worden uitgenodigd
programma’s op te stellen die scholen en instellingen
ondersteunen bij de versterking van de kwaliteit van
cultuureducatie. Als voorbeeld wordt genoemd: ‘het werken met
doorgaande lijnen’. Daarnaast wordt als succes genoemd, dat in
de afgelopen jaren de samenwerking tussen scholen en
instellingen is versterkt. Hierbij wordt opgemerkt, dat m.b.t.
samenwerking nog veel winst te behalen valt.
15
De visie van het kabinet komt op meerdere onderdelen overeen
met onze visie. De doelen ‘het versterken van cultuureducatie in
het Primair Onderwijs en in het Voortgezet Onderwijs’ en ‘het
stimuleren van de samenwerking’ maken deel uit van onze
doelstellingen.
3.2. Provinciaal beleid
In het najaar van 2011 en voorjaar 2012 treft de provincie
Overijssel voorbereidingen voor de nieuwe beleidsperiode
2013-2016. Duidelijk is, dat t.z.t. vanuit de hiervoor beschreven
visie (en de doelstellingen) de door de provincie geboden
(subsidie)mogelijkheden worden onderzocht en maximaal
worden benut.
Ter bevordering van het particulier initiatief is het vereist
culturele instellingen, verenigingen en organisaties te
ondersteunen door hen regelmatig te informeren over eventuele
provinciale subsidie mogelijkheden.
Wanneer er in de nieuwe beleidsperiode sprake zal zijn van het
verstrekken van arrangementen gaan we ons volledig inzetten
om in aanmerking te komen voor een arrangement. De
planontwikkeling dient plaats te vinden op basis van de visie op
kunst / cultuur en recreatie / toerisme. Daarnaast zal in de
planvorming ook de mogelijke samenwerking met o.a. de
gemeente Ommen worden gezocht waarbij bijvoorbeeld De

Vecht ‘de ketting’ kan zijn waaraan de ‘culturele en recreatieve
parels’ worden gehangen.
3.3. Beleid gemeente Hardenberg
Het realiseren van ‘meer met minder’ is haalbaar door op zoek te
gaan naar meer samenhang en samenwerking. Bestaande
programma’s en/of activiteiten dienen meer op elkaar afgestemd te
worden.
Een voorbeeld hiervan is cultuureducatie in het Primair Onderwijs; in
plaats van een versnipperd aanbod zal meer toegewerkt worden
naar één totaalaanbod. Het zoeken van samenhang en het leggen
van de verbindingen heeft niet alleen betrekking op voorzieningen
en activiteiten op het culturele terrein. Gezocht wordt naar de relatie
met andere beleidsterreinen waaronder met name recreatie en
toerisme. Kunst, cultuur en cultuurhistorie kan mede worden ingezet
om de toeristische aantrekkelijkheid van de gemeente Hardenberg
te versterken. Een goede culturele infrastructuur is hierin van groot
belang. Voorstaande geldt uiteraard ook voor andere terreinen.
Het bevorderen van de samenwerking en samenhang zal dus ook in
de beleidsontwikkeling (meer) aandacht moeten krijgen.
Uitgangspunt hierbij is, dat kunst en cultuur mede ingezet kan
worden als middel om doelstellingen op het
gebied van welzijn, maatschappij, ruimte en economie te realiseren.
De bibliotheek als informatiecentrum speelt bijvoorbeeld een
belangrijke rol bij zelfredzaamheid van burgers en kan een plek zijn
voor ontmoeting voor diverse doelgroepen.
Het nemen van het eigen initiatief door de inwoners van de
gemeente Hardenberg zal worden gestimuleerd. Dit begint door het
cultureel bewustzijn van de inwoners te vergroten.
Culturele organisaties worden hiertoe uitgedaagd en er zal aandacht
moeten zijn voor een laagdrempelig aanbod.
Om meer sturing te kunnen geven aan integraal cultuurbeleid zal er
sprake moeten zijn van eenvoudig, concreet en doeltreffend
subsidiebeleid.
Om bovenstaande te realiseren is het wenselijk om het huidige
subsidiebeleid te herzien en te herijken.
3.4. Beleid gemeente Ommen
In november 2011 heeft de gemeenteraad van de gemeente Ommen
het beleidsplan Maatschappelijke Ondersteuning, Sport en Cultuur
gemeente Ommen met als titel ‘Meedoen in Ommen’ vastgesteld. In
dit beleidsplan zijn de beleidsvelden Sport en Cultuur geïntegreerd
en worden de beleidsvoornemens voor de periode 2012 – 2015
geschetst.
Met betrekking tot cultuur is in dit plan opgenomen, dat de
gemeente burgers wil ondersteunen deel te nemen aan het
maatschappelijk leven. Cultuurparticipatie is daar een vorm van. Dit
wordt gerealiseerd door de culturele activiteiten meer onder de
aandacht te brengen en te streven naar een laagdrempelig aanbod.
Daarnaast wordt de jeugd als specifieke doelgroep genoemd.
Vanwege de mogelijke ambtelijk fusie in 2012 zal (op termijn)
gezocht worden naar de overeenkomsten in het beleid van beide
gemeenten. Daar waar mogelijk zal in het realiseren van de
doelstellingen de samenwerking worden gezocht.
16

DE ROL VAN DE GEMEENTE
Vanwege het autonome karakter van dit beleidsterrein is belangrijk aan te geven wat in het realiseren van de doelstellingen en
bij het particulier initiatief de rol van de gemeente is. Hieronder staan de rollen beschreven waarna bij de uitwerking van de
concrete doelen per aandachtsgebied is aangegeven hoe de gemeentelijk rol haar rol ziet.
4
Gemeentelijk cultuurbeleid onderscheidt zich van andere
beleidsterreinen omdat er relatief weinig wet- en regelgeving is
die voorschrijft wat gemeenten moeten doen. Het nadeel
hiervan is, dat de gemeente weinig houvast heeft aan
voorgeschreven wet- en regelgeving. Het voordeel is, dat de
gemeente een relatief grote autonome rol heeft. Of met andere
woorden: de gemeente kan voor het overgrote deel zelf bepalen
hoe ze invulling geeft aan het kunst- en cultuurbeleid.
In de beleidskeuzes houdt de gemeente rekening met trends en
ontwikkelingen die naar verwachting gaan plaatsvinden. Ook
houdt de gemeente er rekening mee of een voorziening wordt
gezien als een basisvoorziening of als een voorziening die minder
noodzakelijk is. Uitgangspunt is, dat culturele en commerciële
voorzieningen niet tot de basisvoorzieningen behoren. Dat wil
niet zeggen, dat dergelijke voorzieningen niet belangrijk zijn en
dat de gemeente hierin geen rol wil innemen! Wanneer een
voorziening, bijvoorbeeld de bibliotheek vanuit publiek belang
wenselijk is of wanneer het een voorziening betreft die wordt
gezien als een voorwaarde voor goed wonen, werken, leven en
recreëren kan de gemeente het voortouw nemen of een sterk
sturende rol innemen. De gemeente zal hierin bereid zijn om een
specifieke inzet te willen plegen.
Daarnaast wordt veel ontwikkeld doordat derden / particulieren
het initiatief nemen. De gemeente waardeert het particulier
initiatief en wenst dit ook te stimuleren. Wel worden dergelijke
initiatieven afgewogen. Afhankelijk van het belang en de kansen
wordt bepaald of de gemeente juist kartrekker wil of moet zijn.
Of dat de gemeente kan volstaan met het faciliteren en/of
ondersteunen van dit initiatief.
Het is ook mogelijk, dat de gemeente een initiatief niet of
minder ondersteunt en faciliteert. Om reden, dat de gemeente
op basis van de visie deze voorziening van minder belang vindt.
De gemeentelijke rol is afhankelijk van de doelstelling als volgt:
- initiërend;
- sturend;
- coördinerend;
- faciliterend / ondersteunend.
In de ‘Culturele agenda 2012-2015’ is per aandachtsgebied
aangegeven hoe de gemeente haar rol ziet.
17

UITWERKING IN MEERJARENUITVOERINGSPROGRAMMA
In het vorige hoofdstuk zijn binnen de vier waarden de algemene doelstellingen geformuleerd. In dit hoofdstuk wordt ingegaan
op de onderwerpen van kunst en cultuur. Kort en kernachtig wordt hieronder beschreven waar we ons in de komende tijd op
gaan richten.
5
5.1. Culturele partners
In het vorige hoofdstuk zijn op basis van de 4 waarden de
algemene doelstellingen beschreven. Deze algemene
doelstellingen zijn hieronder verder uitgewerkt in concrete
doelstellingen waarbij (voor zover mogelijk en van toepassing)
deze doelstellingen zijn geformuleerd op basis van de in
hoofdstuk 2 beschreven thema’s (identiteit, vitaliteit,
maatschappelijk en economisch).
In deze agenda staat eveneens opgenomen wat de rol van de
gemeente dient te zijn en wie eventueel medetrekker is. De
volgende partijen zijn hierbij vermeld:
1. Gemeente Hardenberg
2. Combinatiefunctionaris
3. Stichting cultuur Basisonderwijs gemeente Hardenberg
4. Culturele commissie voor de schooljeugd Avereest
5. Kunstencentrum Muzerie
6. Stichting openbare Bibliotheken Hardenberg
7. Amateurverenigingen
8. Historische verenigingen
9. KNSTspr
10. KCO (kunst & cultuur Overijssel)
11. Provincie Overijssel
12. De Voorveghter
13. Platform Recreatie &Toerisme
14. Stichting Centrummanagement stad Hardenberg (SCSH)
19
Daarnaast staat per jaar aangegeven hoe groot het jaarlijks
budget is zoals opgenomen in de gemeente begroting. Deze
bedragen zijn overeenkomstig het definitieve
bezuinigingsvoorstel zoals vastgesteld door de gemeenteraad op
14 juni 2011.
5.2 Financiën
In ‘De toekomst tegemoet!’ is beschreven hoe in de periode 2011
t/m 2014 concreet invulling wordt gegeven aan de
bezuinigingstaakstelling. De bezuinigingstaakstelling voor
kunst& cultuur houdt het volgende in:
1. Een vermindering van de subsidie voor Kunstencentrum
Muzerie. In totaal € 230.000,-.
2. Een vermindering van de subsidie voor Stichting Openbare
bibliotheken Hardenberg. In totaal € 80.000,-.
3. Een vermindering van € 5.000,- op overige subsidies. Dit
houdt in, dat de subsidies in 2012 ca. 3% worden verlaagd.

De volgende tabel geeft een overzicht van de begrotingen 2012 –
2015. In dit overzicht is geen rekening gehouden met jaarlijkse
indexeringen. Tevens is de gemeentelijke bijdrage voor De
Voorveghter niet meegenomen.
X 1.000 (€)
2012 2013 2014 2015
Muzerie 834 675 595 575
St.Bibliotheken 1255 1225 1205 1205
Educatie PO 23 23 23 23
Amateurkunst:
- hafabra educatie 40 103 103 103
- verordening 65 65 65 65
Cultuurcafé 5 5 5 5
KNSTspr 5 5 5 5
Programmaraad 14
Aaltje Kraak 5 5 5 5
Historische ver. 29 29 29 29
Mediabeleid 32 32 32 32
Kunst id keren 40 40
Zomertheater 20
Kunstwegen 13 13 13 13
Verordeningen 23 23
- Part. Initiatief 12 12
- Evenementen 21 21
Totaal 2413 2253 2103 2083
20

5.3 Culturele agenda gemeente Hardenberg 2012-2015
1
Onderwerp
Cultuureducatie in het
Primair Onderwijs
(PO)
Doelen
- Leerlingen op jonge leeftijd de kunst en culturele aspecten in de eigen omgeving laten ontdekken en leren waarderen.
- Leerlingen op jonge leeftijd in aanraking brengen met kunst, cultuur en cultureel erfgoed waarbij zoveel mogelijk gebruik wordt
gemaakt van het lokale aanbod of lokale mogelijkheden. Deze educatie bestaat uit vier vormen, namelijk receptief, reflectief,
actief kennismakend met en productief.
- SCBH (3) en CCvdsA (4) werken meer samen met de combinatiefunctionarissen en culturele organisaties en verenigingen.
- Het versterken van de relatie tussen binnen- en buitenschoolse cultuureducatie.
- Leerlingen betrekken in de promotie van de gemeente Hardenberg.
2
Cultuureducatie in het
Voortgezet Onderwijs
(VO)
- Leerlingen van het 2e en 3e leerjaar van het VO worden in aanraking gebracht met kunst- en culturele activiteiten en projecten
die aansluiten bij nieuwe ontwikkelingen en trends.
- Kunst- en cultuureducatieve activiteiten worden planmatig opgenomen in het onderwijsprogramma van het VO.
- Het ontdekken van en ontwikkelen van talenten in de doelgroep.
- De samenwerking van het VO met culturele partijen en aanbieders stimuleren.
- De participatie van jongeren aan culturele activiteiten vergroten.
3
Kunstencentrum
Muzerie
- Het garanderen van een goed en gevarieerd aanbod van kunstzinnige vorming in de gemeente Hardenberg.
- Het stimuleren van met name kinderen en jongeren om kunsteducatie te volgen.
- Kinderen en jongeren ontdekken hun talenten en krijgen de mogelijkheid om deze talenten te ontwikkelen.
- Het stimuleren van de samenwerking van kunstencentrum Muzerie met andere culturele aanbieders. In het onderdeel
‘cultuurmix’ is dit verder uitgewerkt.
21

Activiteiten / opmerkingen
- In 2011 is in samenwerking met 3 en 4 een visie ontwikkeld
op cultuureducatie in het Primair Onderwijs. De
doelstellingen sluiten aan bij de Kerndoelen Primair
onderwijs. Deze visie is als bijlage 2 bijgevoegd.
- 1e kwartaal 2012: Opstellen prestatieovereenkomst. Doelen
worden als prestaties opgenomen in de overeenkomst met
Stichting Cultuur basisonderwijs Hardenberg en Culturele
commissie voor de schooljeugd Avereest.
- Jaarlijks ontvangen 3 en 4 op basis van een prestatieovereenkomst
een bedrag van € 3,50 per leerling PO.
Rol van de
gemeente
Faciliterend /
ondersteunend
Initiator
Faciliterend /
ondersteunend
Medetrekker
2,3,4,5,
6,7,8,9
Omvang gemeentelijk budget (€)
2012 2013 2014 2015
23.000 23.000 23.000 23.000
Gevraagde
cofinanciering
€10,90 per leerling
PO (Versterking
cultuureducatie PO
Ministeriële
Regeling)
- In de overeenkomst met Kunstencentrum Muzerie
(2012-2014) is opgenomen, dat Kunstencentrum Muzerie
deze activiteiten ontwikkelt, coördineert en aanbiedt v.w.b.
‘het planmatig opnemen van kunst- en cultuureducatieve
activiteiten’. Kunstencentrum
is initiator en voert hierin de regierol.
- Het aanbod wordt in samenwerking met andere partijen en
/ of aanbieders (waaronder de participanten van het project
Cultuurmix in het LOC gebouw) ontwikkeld en aangeboden.
- Het beschikbare budget maakt onderdeel uit van
het jaarlijkse subsidiebedrag voor Kunstencentrum Muzerie.
Faciliterend
(financieel)
6,12
30.000 30.000 30.000
Cofinanciering
Voortgezet
Onderwijs: P.M.
- De gemeente Hardenberg heeft een subsidierelatie met
Kunstencentrum Muzerie. De jaarlijkse subsidie wordt
verstrekt op basis van een budgetover-eenkomst +
uitvoeringsovereenkomst. Deze overeenkomst heeft
betrekking op 2012-2014. In 2014 zal een nieuwe
overeenkomst worden voorbereid.
- In het tweede kwartaal van 2012 en 2013 worden ter
voorbereiding op het nieuwe cursusjaar de
uitvoeringsovereenkomsten op- / bijgesteld.
- In 2014 wordt een nieuwe overeenkomst voorbereid met de
intentie, dat er met ingang van 2015 sprake is van een
meerjarige overeenkomst.
- Het gemeentelijk budget is indicatief vanwege jaarlijkse
indexeringen.
Faciliterend
(financieel)
Initiator
Initiator
2,3,4,
7,9
834.000 675.000 595.000 575.000
De door
kunstencentrum
Muzerie
aangevraagd
subsidies.
22

VERVOLG 5.3 Culturele agenda gemeente Hardenberg 2012-2015
4
Onderwerp
Stichting Openbare
bibliotheken
Hardenberg
Doelen
- Het aanbieden van specifieke informatie m.b.t. eigen cultureel erfgoed en lokale en regionale historische thema’s.
- De bibliotheekfunctie dicht bij de inwoners blijven aanbieden.
- Het ontwikkelen en aanbieden van structurele taal- en leesstimuleringsprojecten voor het PO en VO waaronder het starten van
de pilot Biebsearch in een van de brede schoolontwikkelingsgebieden en in het VO.
- De functie van kennis- en informatiecentrum voor het PO en VO wordt uitgebreid.
- Verhogen van burgerparticipatie door het ontwikkelen van maatschappelijke en culturele activiteiten voor diverse doelgroepen
waaronder de kwetsbare groepen.
- Intensivering van de samenwerking met andere culturele en recreatieve / toeristische partijen.
- In het LOC en in de MFC’s fungeert de bibliotheek als ontmoetingsruimte.
- De bibliotheek Hardenberg fungeert als informatiecentrum voor R&T.
5
Amateur
kunst
- Het vergroten van de jeugdparticipatie.
- Het verhogen van het aantal gesubsidieerde lesplaatsen (quotum).
- Kinderen en jongeren ontdekken hun talenten en krijgen de mogelijkheid om deze talenten te ontwikkelen.
- Het stimuleren van culturele initiatieven voor en door amateurkunstenaars (minimaal één productie per jaar).
- Intensievere samenwerking van verenigingen op meerdere terreinen.
23

Activiteiten / opmerkingen
- De gemeente Hardenberg heeft een subsidierelatie met de
Stichting Openbare Bibliotheken. De jaarlijkse subsidie
wordt verstrekt op basis van een budgetovereenkomst +
uitvoeringsovereenkomst. Deze overeenkomst heeft
betrekking op de periode 2012 – 2015. In 2015 zal een
nieuwe meerjarige overeenkomst worden voorbereid.
- De betrokkenheid van de inwoners wordt t.b.v. de realisatie
van diverse doelstellingen verhoogd o.a. door inzet van
vrijwilligers.
- De bibliotheek is het centrum voor ‘lezen, leren en
informeren’.
- De functie van de bibliotheek als kenniscentrum voor zowel
het PO als voor het VO wordt onderzocht en gestimuleerd.
- In 2012 wordt de mogelijkheid onderzocht om een aantal
culturele en R&T functies te koppelen aan de bibliotheek.
- In 2012 wordt een ‘lange termijn spreidingsbeleidsplan’
opgesteld.
- Het gemeentelijk budget is indicatief vanwege jaarlijkse
indexeringen.
Rol van de
gemeente
Faciliterend
(financieel)
Sturend
Sturend
Initiator
Initiator
Medetrekker
2,3,4,
5,9
Omvang gemeentelijk budget (€)
2012 2013 2014 2015
1.255.000 1.225.000 1.205.000 1.205.000
Gevraagde
cofinanciering
- M.i.v. augustus 2012 worden de muziekverenigingen
gesubsidieerd t.b.v. educatie aan jeugdleden (tot 18 jaar).
De muziekverenigingen ontwikkelen hiertoe een nieuwe
organisatie(structuur).
- De gemeente heeft een kaderstellende rol m.b.t. het
muziekonderwijs voor jeugdleden.
- 2e kwartaal 2012: opstellen van een prestatieovereenkomst
met de Hafabra muziekverenigingen.
- Samenwerking: zie cultuurcafé.
* Het gemeentelijk budget is indicatief vanwege jaarlijkse
indexeringen.
** Betreft jaarlijkse subsidie voor muziek- en
amateurverenigingen op basis van subsidieverordening
Amateurkunstbeoefening 2002.
Faciliterend
(financieel) en
ondersteunend
Initiator
5, 10
*40.000 *103.000 *103.000 *103.000
**65.000 **65.000 **65.000 **65.000
24

VERVOLG 5.3 Culturele agenda gemeente Hardenberg 2012-2015
6
Onderwerp
Cultuur- / beleefcafé
Doelen
- Inwoners in aanraking brengen met lokale kunst- en cultuuruitingen.
- Informatie- en kennisoverdracht aan culturele organisaties en muziekverenigingen.
- Het vergroten van de samenwerking van culturele organisaties en verenigingen.
- Het bieden van een podium voor jong en nieuw talent.
- Het stimuleren van (een intensievere) samenwerking tussen kunst / cultuur en recreatie en toerisme (R&T).
7
Cultuurmix
- Het aanbieden van culturele en maatschappelijke activiteiten aan zoveel mogelijk doelgroepen in de gemeente Hardenberg.
- Het vergroten van de synergie binnen het LOC.
- De functie van het LOC als ontmoetings- en activiteitenruimte versterken.
8
KNSTspr
- Het aanbieden van een programma aan de bevolking van Hardenberg waardoor actief en passief beeldende kunst en
kunsteducatie beleefd kan worden.
- Beeldende kunst op meerdere locaties onder de aandacht brengen van een breed publiek.
- KNSTspr vervult de spilfunctie tussen kunstenaar en publiek.
- Het versterken van het educatieve aspect o.a. door intensieve samenwerking met andere partijen.
25

Activiteiten / opmerkingen
- In 2012 wordt cultuurcafé gekoppeld aan 650 jaar
Hardenberg.
- Het organiseren van een bijeenkomst met daarin de
volgende onderdelen:
- bieden van een podium;
- informatie- en kennisoverdracht aan culturele
organisaties:
- informatie- en kennisoverdracht aan R&T sector;
- activiteit gericht op afstemming en mogelijke
samenwerking tussen beide sectoren.
- Bekostiging vindt plaats uit de 1% regeling (vermindering
van het budget Kunstencentrum Muzerie en St.
Bibliotheken Hardenberg).
Rol van de
gemeente
Initiator
Medetrekker
10,12,13
Omvang gemeentelijk budget (€)
2012 2013 2014 2015
5.500 5.500 5.500 5.500
Gevraagde
cofinanciering
- De gemeente heeft t/m 2011 het project gefaciliteerd
middels inzet van de combinatiefunctionaris.
- In 2012 krijgt het project mogelijk een vervolg, waarbij
Cultuurmix meer gericht zal zijn op partijen die niet in LOC
gehuisvest zijn. Een vervolg van cultuurmix is afhankelijk
van de bereidheid van de in het LOC gehuisveste partijen.
Ondersteunend
5, 6, 9
Partijen dragen
zelf voor de
financiering van
het project.
- Kunstencentrum bestaande uit 4 participanten: Grafisch
Atelier, Programmaraad, Fotogroep en Artcrew. In 2012
wordt de mogelijkheid onderzocht om KNSTspr na 2013 te
continueren.
- Onderlinge samenwerking tussen de 4 participanten is
essentieel. De samenwerking met andere organisaties
wordt gestimuleerd.
- In 2012 wordt de mogelijkheid van huisvesting (in het LOC)
onderzocht.
- Uitbreiden van het aanbod o.a. door gebruik te maken van
expositieruimte in het nieuwe gemeentehuis.
* Betreft de structurele subsidie voor Stichting
Programmaraad Beeldende Kunst.
** Subsidie is beschikbaar t/m 2012.
Faciliterend
Ondersteunend
Initiator
Initiator
5, 6
4.500 * 4.500 4.500 4.500
14.000 **
M.i.v. 2013 dient
de KNSTsuper
voor een groter
deel
verantwoordelijk
te zijn voor de
exploitatie.
26

VERVOLG 5.3 Culturele agenda gemeente Hardenberg 2012-2015
9
Onderwerp
Aaltje Kraak
Doelen
- De inwoners van de gemeente Hardenberg, waaronder met name de leerlingen in het Primair onderwijs, bewust maken van
historische gebeurtenissen in de stad Hardenberg.
- Jaarlijks de grote brand van Hardenberg (1708) als historisch feit markeren.
- Het bevorderen van de samenwerking van de historische vereniging en Stad Hardenberg promotie met andere (culturele)
partijen.
10
Cultureel historisch
erfgoed
- Het behouden van én levendig houden van de geschiedenis van de gemeente Hardenberg en omstreken.
- Het aanbieden van educatieve activiteiten voor o.a. leerlingen in het Primair Onderwijs.
- Inwoners bewust maken van aanwezige cultuurhistorische rijkdommen.
- Het stimuleren van de inzet van vrijwilligers en het vergroten van de betrokkenheid van de inwoners.
- Zorgdragen voor het behoud van gebouwen, bruggen e.d. die ons aan het verleden herinneren.
11
Mediabeleid
- Het bevorderen van de samenwerking met andere partijen (voor zover dit mogelijk is binnen de wettelijke kaders).
27

Activiteiten / opmerkingen
- In 2012 wordt aangesloten bij 650 jaar Hardenberg.
- Jaarlijks wordt aandacht geschonken aan deze historische
gebeurtenis.
- De gemeente heeft in 2008 het initiatief genomen. Op
termijn behoren andere partijen (bijv. de historische
vereniging) zorg te dragen voor de uitvoering van het
project. Miv 2013 wordt jaarlijks het subsidiebedrag
toegekend aan een culturele organisatie t.b.v. de
organisatie en coördinatie.
- Bekostiging vindt plaats uit de 1% regeling (vermindering
van het budget Kunstencentrum Muzerie en St.
Bibliotheken Hardenberg).
Rol van de
gemeente
Van initiator naar
op termijn
ondersteunend
en faciliterend
Medetrekker
14
Omvang gemeentelijk budget (€)
2012 2013 2014 2015
5.000 5.000 5.000 5.000
Gevraagde
cofinanciering
P.M.
- De Historische verenigingen zijn samen vertegenwoordigd
in een Platform Historische Verenigingen.
- De Historische Verenigingen exploiteren een ‘eigen’
museum.
- De jaarlijkse subsidie voor een Historische vereniging bedraagt
€ 5.000,- per jaar. Dit betreft een waarderingssubsidie.
Faciliterend
2,3,4
29.000 29.000 29.000 29.000
- Daarnaast wordt jaarlijks een beschikking afgegeven van
€ 5.000,-. Dit betreft een gezamenlijk activiteitenbudget
die evenredig wordt verdeeld over alle Historische
Verenigingen.
Faciliterend
32.000 32.000 32.000 32.000
- De publieke lokale omroep heeft de wettelijke taak om
programma’s te maken die gericht zijn op de culturele en
maatschappelijke behoefte van de eigen gemeente.
- Een samenwerking van de omroep met andere partijen is
mogelijk. Hierbij is de rol die de gemeente kan en mag
vervullen met betrekking tot het functioneren van de
omroep een marginale.
- In de mediawet is vastgelegd, dat sinds 2010 de gemeente
verplicht is de lokale omroep te bekostigen. Hierbij wordt
het bedrag van €1,30 per wooneenheid gehanteerd.
28

VERVOLG 5.3 Culturele agenda gemeente Hardenberg 2012-2015
12
Onderwerp
Kunst in de openbare
ruimte
Doelen
- Het vergroten van de herkenbaarheid en de aantrekkelijkheid van de gemeente en de diverse kernen.
- Het versterken van de (regionale) identiteit van Hardenberg door het landschap en het verleden aan elkaar te verbinden.
- Kunst in de openbare ruimte fungeert als locatie die zorgen voor ontmoeting met het verleden, de omgeving en met elkaar.
- Het stimuleren van de burgerparticipatie in de te realiseren kunstprojecten.
- Het verhogen van de aantrekkelijkheid van de gemeente Hardenberg en specifiek een aantal kernen.
13
14
15
16
De Voorveghter
Zomer-theater
Kunstwegen
Herijken van
subsidie-beleid in
2012
- Als gemeentelijke voorziening en vanuit de streekfunctie verzorgt het theater jaarlijks een veelzijdig en betaalbaar programma.
- De Voorveghter dient een laagdrempelige professionele voorziening te zijn voor amateurkunstenaars, het Primair Onderwijs,
het Voortgezet Onderwijs en overige particuliere initiatieven.
- De Voorveghter vormt een podium voor talentontwikkeling van kinderen en jongeren.
- De Voorveghter vormt een levendige ontmoetingsplek en is een presentatieplek voor culturele, maatschappelijke en
commerciële organisaties in de regio.
- De Voorveghter stimuleert de samenwerking tussen culturele organisaties, particuliere initiatieven, recreatie en toerisme en
het bedrijfsleven.
- De Voorveghter vormt voor Hardenberg en de regio een unieke locatie voor het geven van symposia, congressen en seminars
waarbij de beschikbare ruimte in commerciële zin optimaal wordt benut.
- Kunst en cultuur wordt ingezet als instrument om de naamsbekendheid van Hardenberg te vergroten.
- Het stimuleren van de samenwerking van culturele organisaties en partijen onderling.
- Het stimuleren van de samenwerking van kunst en culturele organisaties met de sector recreatie en toerisme.
- Kunstwegen wordt ingezet om de naamsbekendheid van Hardenberg en de regio te vergroten.
- Het bevorderen van de samenwerking van de gemeente met de lokale bevolking, culturele partijen, overige gemeenten en
Provincie.
- Het leggen van de verbinding tussen cultuur, kunst en het landschap.
- Het in toeristisch opzicht verhogen van de aantrekkelijkheid van de gemeente Hardenberg en het Vechtdal.
- Het verhogen van de toegankelijkheid van kunstwegen middels nieuwe media.
- Het stimuleren van het particulier initiatief en de inzet van vrijwilligers.
- Het verhogen van de betrokkenheid van de inwoners.
- Het stimuleren van de samenwerking van culturele organisaties en partijen.
- Het toegankelijker maken van kunst en cultuur middels het gebruik van nieuwe media.
29

Activiteiten / opmerkingen
- In 2007 heeft het college € 225.000 beschikbaar gesteld voor
Kunst in de kernen. Voor de jaren 2011-2013 is nogmaals
€ 40.000 per jaar beschikbaar gesteld. Over een vervolg na
2013 is nog geen besluit genomen. In 2012 wordt een notitie
opgesteld over ‘kunst in de openbare ruimte’ 2012 en 2015.
- www.kunstinhardenberg.nl geeft een overzicht van de
kunstwerken in de openbare ruimte.
Rol van de
gemeente
Initiator
Medetrekker
Omvang gemeentelijk budget (€)
2012 2013 2014 2015
40.000 40.000
Gevraagde
cofinanciering
P.M.
- Het theater is als gemeentelijke voorziening en vanwege de
streekfunctie cruciaal voor een aantrekkelijk woon- en
vestigingsklimaat. Het aantal voorstelling bedraagt op
jaarbasis gemiddeld 90 waarbij ca. 65% van de bezoekers
afkomstig is uit de gemeente Hardenberg en ca. 35% van
buiten de gemeente.
- De aanwezigheid van een bioscoop geeft het complex nog
meer uitstraling als gemeenschapsvoorziening.
- De betrokkenheid van de eigen inwoners is hoog vanwege
de inzet van ca. 30 vrijwilligers.
Initiator
1,3,4,7,
10,11
20.000
Initiërend en
faciliterend.
12.500 12.500 12.500 12.500
- Het (toekomstig) beleid m.b.t. Kunst in de openbare ruimte
(waaronder het Vechtpark) werkt versterkend voor
Kunstwegen.
Faciliterend
10 en
overige
gemeenten
33.000 * 33.000 * 23.000 * 23.000 *
Andere Vechtdalgemeenten
(Ommen, Dalfsen
en Zwolle) en
provincie
Overijssel.
- Betreft budget Evenementenverordening € 12.000,- en
budget Verordening Particulier Initiatief € 21.000,-. In 2014
vindt een bezuiniging van € 10.000,- plaats.
Initiator
30

VERVOLG 5.3 Culturele agenda gemeente Hardenberg 2012-2015
17
Onderwerp
Een jaarlijks
evenement
Doelen
- Kunst en cultuur wordt ingezet als instrument om de naamsbekendheid van Hardenberg te vergroten.
- Het stimuleren van de samenwerking van culturele organisaties en partijen onderling.
- Het stimuleren van de samenwerking van kunst en culturele organisaties met de sector recreatie en toerisme.
18
19
Fundatie
Cultuurprijs
- Het bevorderen van de samenwerking met grote(re) musea in de Provincie Overijssel en Drenthe.
- Het verbreden en het toegankelijker maken van het aanbod professionele beeldende kunst waardoor actief en passief deze
kunstuitingen beleefd kan worden.
- Het bevorderen en stimuleren van kunstzinnige activiteiten en/of uitingen.
- Het verhogen van het culturele klimaat in de gemeente Hardenberg.
20
Inhuur kunst
Nieuwe gemeentehuis
- Het verbreden en het toegankelijker maken van het aanbod beeldende kunst waardoor actief en passief beeldende kunst en
kunsteducatie beleefd kan worden.
- Beeldende kunst op meerdere locaties onder de aandacht brengen van een breed publiek.
- Kunst in de openbare ruimte fungeert als locatie die zorgen voor ontmoeting met het verleden, de omgeving en met elkaar.
31

Activiteiten / opmerkingen
- In 2012 vinden diverse activiteiten plaats vanwege 650 jaar
Hardenberg. De ambitie is om met ingang van 2013 een
vergelijkbaar evenement te doen plaatsvinden.
Samenwerking, het bevorderen van burgerparticipatie en
het vergroten van de naamsbekendheid van Hardenberg
staat centraal.
Rol van de
gemeente
Initiërend
Medetrekker
allen
Omvang gemeentelijk budget (€)
2012 2013 2014 2015
p.m p.m p.m p.m
Gevraagde
cofinanciering
- De samenwerking met de Fundatie wordt opgestart in 2012
(bij de opening en ingebruikname van het nieuwe
gemeentehuis).
Initiërend
p.m p.m p.m p.m
- Het toekennen van een prijs aan personen of organisaties
die zich in de gemeente Hardenberg op een bijzondere
manier verdienstelijk hebben gemaakt voor kunst en
cultuur. Deze prijs wordt eenmaal per twee jaar toegekend.
In 2012 wordt een organisatie benaderd die zijn naam wil
verbinden aan deze prijs.
- In 2013 wordt de prijs voor de eerste keer uitgereikt.
Initërend
p.m p.m p.m p.m
Cofinanciering
wordt gevraagd
van een in de
gemeente
Hardenberg
gevestigde
organisatie.
- Het huren van beeldende kunst ter verrijking en verfraaiing
van het interieur van het nieuwe gemeentehuis. Hiertoe
wordt met een aantal partijen een overeenkomst gesloten
waarbij de voorkeur uitgaat naar een tweetal in Hardenberg
gevestigde organisaties, te weten: KNSTspr en IQ.
- Kosten: € 5.000,- per jaar. Dit bedrag is niet structureel
opgenomen in de begroting. In het 1e kwartaal van 2012
wordt toegewerkt naar bestuurlijke besluitvorming.
Initiërend en
coördinerend
5.000 5.000 5.000 5.000
32

Bijlage 1. Overzicht van de culturele infrastructuur van de gemeente Hardenberg
festivals Straattheater; zomertheater;
Tatptoe;
Open monumentendag;
Druma festival;
Kunstmarkt Hardenberg;
Kunstmarkt Gramsbergen; Dancing an de Voart;
Aaltje Kraak;
Hardenberg proeft.
kernachtig cultuurbeleid
90.000 inwoners
podiumkunsten
film
Uitvoeringen voor de jeugd
schoolvoorstellingen opgenomen in de
programma’s v/d/ culturele cie Avereest en
St. cultuur basisonderwijs Hardenberg,
Kleintje Kunstkring,
Jeugdtoneelvereniging De Krim,
Programmering De Voorveghter
Kamermuziek
Niet aanwezig
Oefenruimten
amateurverenigingsgebouwen en LOC+
Incidentele filmvertoningen
n.v.t.
Multifunctionele accommodatie
LOC+, KNSTspr, gashouder.
MFC ontwikkeling in diverse kernen.
Jazz/poppodium
Maakt onderdeel uit van de
programmering Voorveghter, Gashouder,
podium De Bezantijn
Kleine filmvertoners
Movieskoop Hardenberg
Kernpodium/jazzmuziek
programmering Voorveghter, Gashouder
Kernpodium/popmuziek
programmering Voorveghter, Gashouder
Danstheater
programmering Voorveghter
Concertzaal
Voorveghter
Kleine zaal
Voorveghter, Gashouder
Schouwburg
niet aanwezig
Theaterwerkplaats
niet aanwezig
Theatergezelschappen
Vakk Hardenberg
Muziekensembles
incidenteel
Kleine filmvertoners
Movieskoop Hardenberg
incidenteel
33

kernachtig cultuurbeleid
90.000 inwoners
media en
letteren
cultureel
erfgoed
beeldende
kunst
en bouwkunst
amateurkunst
en
kunsteducatie
Bibliotheek
Stichting openbare bibliotheek
Hardenberg met vestigingen in diverse
kernen
Lokale radio omroep
RTV Hardenberg
Monumenten
ca. 90 rijksmonumenten en ca. 90
gemeentelijke monumenten (zie:
Monumentaal Hardenberg)
Oudheidkamer
6 musea
Archieven
gemeentearchief, diverse musea
Archeologie
Diverse musea
Architectuur
LOC, De Matrix, Nieuw gemeentehuis,
centrum Hardenberg
Vormgeving van de openbare ruimte
kunst in de openbare ruimte, Vechtpark,
Kunstwegen
Tentoonstellingsruimte
KNSTspr, Gashouder, Nieuw gemeentehuis
A.K. verenigingen
13 stuks + ca. 55 overige muziek- en
zangverenigingen
Lespunt kunsteducatie
Kunstencentrum Muzerie, aanbod
muziekverenigingen, KNSTspr
Cultuur en school
Kunstencentrum Muzerie, Cult. Cie en St.
cultuur, combinatiefunctionaris
Literaire activiteiten
Incidenteel (Hardenbergs
dictee),Boekenbal
Natuur- of cultuurhistorisch museum
6 musea, natuuractiviteitencentrum De
Koppel, Tuinen Muys, Tuinen Ada Hofman
Percentageregeling
niet aanwezig
Kunstuitleen
KNSTspr, IQ
Gemeentelijke kunstcollectie
BKR (ca 220 stuks), Kunstwegen en Kunst
in de openbare ruimte (ca 80 stuks )
Aankoopfonds
niet aanwezig
Instituut voor kunsteducatie
Kunstencentrum Muzerie
Lokale televisie
RTV Hardenberg
Beurzen/opdrachten/
prijzen voor schrijvers
n.v.t.
Rijksmuseum
n.v.t.
Kunstenaarsbeleid
niet aanwezig
Individuele subsidies
niet aanwezig
Kunstenaarsinitiatieven
14 galeries, KNSTspr, Kunstmarkten
Opdrachten
Kunst in de kernen, Vechtpark
Pluriform cursusaanbod
Kunstencentrum Muzerie
34

Bijlage 2. Cultuureducatie in het Primair Onderwijs gemeente Hardenberg
Visie:
Cultuur maakt het verschil voor de beleving van het kind. De
cultuurhistorische en kunstzinnige oriëntatie draagt bij aan de
ontwikkeling van het gevoel voor schoonheid, aan zingeving,
waardering en respect voor de omgeving, de (leef)wereld en het
verleden. Cultuur biedt de mogelijkheid om je te uiten, creativiteit
te ontwikkelen, actief te zijn en om op ontdekkingsreis te gaan.
Daarnaast draagt de kunstzinnige oriëntatie bij aan de taal- en
sociaal / emotionele ontwikkeling van het kind.
Doelen:
Cultuureducatie betreft een van de leerdoelen in het primair
onderwijs.
De volgende doelen worden nagestreefd:
- De leerlingen maken kennis met én doen kennis op van de
kunstzinnige en culturele aspecten van de omgeving, de
(leef)wereld en het verleden.
- De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging
te gebruiken om er gevoelens en ervaringen mee uit te
drukken en om er mee te communiceren.
- De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te
reflecteren.
- De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen
waardering voor aspecten van cultureel erfgoed.
Realisatie:
Jaarlijks wordt een programma samengesteld en aangeboden
aan alle scholen voor Primair onderwijs. In het programma zijn
activiteiten opgenomen die door alle scholen kunnen worden
afgenomen. De Culturele Commissie voor de schooljeugd
Avereest en de Stichting Cultuur Basisonderwijs Hardenberg
monitoren de afname per school en zien er op toe, dat alle
scholen voldoende activiteiten afnemen.
In dit programma zijn alle vier vormen en de zeven aspecten van
kunst en cultuur in samenhang opgenomen.
Deze vier vormen zijn:
1. Receptief: Leerlingen kijken of luisteren naar (professionele)
kunstproducten.
2. Beschouwend / reflectief: Leerlingen denken, lezen, praten
over (professionele) kunstproducten en wisselen van
gedachten hierover.
3. Actief kennismakend met: leerlingen maken kennis met
(professionele) kunstproducten en beoefenen zelf een
kunstdiscipline
4. Systematisch actief en productief: Volgens een doorgaande
lijn leren leerlingen zich kunstzinnig uit te drukken,
ontwikkelen kennis van materialen, gereedschappen en
instrumenten en verwerven hiernaast vaardigheden en
technieken.
35

Volgens bovenstaande werkvormen wordt aandacht geschonken aan
de volgende zeven aspecten:
1. Audio-visueel
2. Beeldend
3. Dansant
4. Dramatisch
5. Literair
6. Muzikaal
7. Cultureel erfgoed
Eén keer per jaar vindt een bijeenkomst plaats voor alle
coördinatoren van alle scholen voor PO in de gemeente Hardenberg.
A.d.h.v. een thema of onderwerp wordt ingegaan op de behoefte van
informatieoverdracht, scholing en deskundigheidsbevordering.
Contactpersoon Cultuureducatie (CC-er):
Op elke school is een CC-er aanwezig. De CC-er heeft een
coördinerende taak en is verantwoordelijk voor het uitdragen van de
visie in de school. Daarnaast zorgt de CC-er ervoor, dat
cultuureducatie een goede plek krijgt in het onderwijs.
Samenwerking:
De Culturele Commissie voor de schooljeugd Avereest, de Stichting
Cultuur Basisonderwijs Hardenberg en de combinatiefunctionarissen
cultuur vergaderen minimaal 2 x per jaar. De gemeente Hardenberg
neemt hierin het initiatief. Tijdens dit overleg wordt gesproken over
de voortgang van de activiteiten. Daarnaast wordt de voorbereiding
van het programma-aanbod geagendeerd. De intentie is, dat er
sprake is van meer afstemming en daar waar mogelijk (inhoudelijke)
samenwerking.
38