Uw sociale zekerheid wanneer u zich verplaatst in de Europese Unie

grenzpendler.nrw.de

Uw sociale zekerheid wanneer u zich verplaatst in de Europese Unie

Herziene

uitgave 2002

Sociale zekerheid en maatschappelijke integratie

Uw sociale zekerheid

wanneer u zich verplaatst

in de Europese Unie

Werkgelegenheid sociale zaken

Europese Commissie


Uw sociale zekerheid

wanneer u zich verplaatst

in de Europese Unie

Herziene uitgave 2002


De inhoud van deze publicatie geeft niet noodzakelijk de mening of het standpunt weer van de

Europese Commissie, directoraat-generaal Werkgelegenheid en sociale zaken.

Europe Direct helpt u antwoord te vinden op uw

vragen over de Europese Unie

Een nieuw gratis nummer:

00 800 6 7 8 9 10 11

Manuscript laatst bijgewerkt op 1 januari 2001.

Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op Internet via de Europaserver (http://europa.eu.int).

Bibliografische gegevens bevinden zich aan het einde van deze publicatie.

Luxemburg: Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen, 2003

ISBN 92-894-2100-2

Europese Gemeenschappen, 2003

Overneming met bronvermelding toegestaan.

Printed in Belgium

GEDRUKT OP CHLOORVRIJ GEBLEEKT PAPIER


DE SOCIALEZEKERHEIDSSTELSELS

IN DE LIDSTATEN

Wanneer u als burger van één van de lidstaten van de Europese Unie

in een andere lidstaat gaat werken, wonen of gewoon tijdelijk

verblijven, zorgen de communautaire rechtsinstrumenten, en in het

bijzonder Verordening (EEG) nr. 1408/71, ervoor dat u uw socialezekerheidsrechten

niet verliest. Deze wetgeving stelt zich evenwel

niet in de plaats van de socialezekerheidsstelsels van de lidstaten: ze

coördineert de verschillende stelsels alleen.

Deze handleiding geeft een korte beschrijving van de wijze waarop de

socialezekerheidsstelsels van de verschillende lidstaten georganiseerd

zijn en functioneren. Ze vermeldt ook de voorwaarden waaronder u

recht hebt op de verschillende verstrekkingen en bespreekt de

formaliteiten die u moet vervullen.

De uitleg bij de socialezekerheidsstelsels van de verschillende

lidstaten wordt afgesloten met een hoofdstukje over hoe u indien

nodig verdere informatie kunt verkrijgen.

Sinds de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte

(EER) van kracht is geworden, worden burgers van IJsland, Liechtenstein

en Noorwegen die in de Europese Unie werken of verblijven

voortaan behandeld alsof ze burgers van een EU-lidstaat waren. Zo

ook genieten EU-burgers die in IJsland, Liechtenstein of Noorwegen

werken dezelfde socialezekerheidsrechten als de burgers van die

landen.

Deze handleiding bevat geen informatie over de communautaire

bepalingen inzake sociale zekerheid die zijn opgenomen in Verordeningen

(EEG) nr. 1408/71 en (EEG) nr. 574/72 betreffende de

toepassing van de socialezekerheidsregelingen op loontrekkenden,

zelfstandigen en hun gezinnen, die zich binnen de Gemeenschap

verplaatsen. Deze informatie kunt u vinden in een handleiding die het

Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen in

1999 heeft gepubliceerd. De titel van deze handleiding is: Communautaire

bepalingen inzake sociale zekerheidUw rechten als u zich

verplaatst binnen de Europese Unie (ISBN 92-894-0210-5).

Deze handleiding is normaal gezien beschikbaar bij de nationale

socialezekerheidsorganisaties. Zo niet kan ze op het volgende adres

worden verkregen:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Werkgelegenheid en sociale zaken

Sociale bescherming en sociale integratie

Vrij verkeer van werknemers en coördinatie van socialezekerheidsstelsels

B-1049 Brussel


INHOUD

BELGIË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

Hoofdstuk I — WERKNEMERS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

1. Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

4. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

5. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

6. Overlijdensuitkering en uitkeringen aan nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

7. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

8. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

Hoofdstuk II — ZELFSTANDIGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

3. Invaliditeitsverzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

4. Pensioenverzekering (overlevingspensioen, ouderdomspensioen) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

5. Pensioen van de gewezen echtgenoot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

6. Kinderbijslag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

7. Sociale verzekering tegen faillissement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

8. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

DENEMARKEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

4. Vervroegd pensioen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

5. Ouderdomspensioenen (folkepension) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

6. Uitkering bij overlijden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

7. Werkloosheidsverzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

8. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

9. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

DUITSLAND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

2. Organen van de sociale zekerheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

3. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36

4. Uitkering voor personen die langdurig zorgbehoevend zijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

5. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

6. Invaliditeitspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

7. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

8. Uitkeringen aan nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

9. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

10. Gezinsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

INHOUD

5


11. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

GRIEKENLAND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

4. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

5. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

6. Nabestaandenpensioenen en vergoeding van de begrafeniskosten . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

7. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

8. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

9. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

SPANJE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

4. Blijvende invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

5. Rustpensioenen en ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

6. Uitkering bij overlijden en nabestaandenpensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

7. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

8. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

9. Sociale diensten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65

10. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

FRANKRIJK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

Hoofdstuk I — WERKNEMERS IN LOONDIENST . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74

4. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

5. Uitkering bij ouderdom en voor nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

6. Uitkering bij overlijden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

7. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

8. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79

9. Aanvullende pensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

Hoofdstuk II — ZELFSTANDIGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

3. Uitkeringen bij ouderdom, invaliditeit en aan nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

4. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

IERLAND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

2. Ziekte en zwangerschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

6 INHOUD


3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90

4. Arbeidsongeschiktheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

5. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91

6. Weduwe-/weduwnaarspensioenen en wezenpensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93

7. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94

8. Gezinstoelagen (Family Benefits) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95

9. Niet-premiegebonden uitkeringen (Non-contributory payments) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96

10. Beslissingen betreffende aanspraken (Decisions on claims) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97

11. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97

ITALIË . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

2. Socialezekerheidsorganen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

3. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

4. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104

5. Invaliditeits- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

6. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

7. Pensioenen voor nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107

8. Werkloosheidsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

9. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110

10. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111

LUXEMBURG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

1. Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

3. Hulpbehoevendheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

4. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

5. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118

6. Ouderdom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119

7. Nabestaandenpensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119

8. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

9. Gezinstoelagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

10. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

NEDERLAND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

2. Ziekte en zwangerschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

4. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

5. Ouderdomsverzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

6. Uitkeringen voor nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

7. Aanvullende pensioenstelsels voor werknemers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132

8. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

9. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

10. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

OOSTENRIJK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135

2. Organen van de sociale verzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135

INHOUD

7


3. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

4. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138

5. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139

6. Leeftijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140

7. Nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141

8. Verzorgingsuitkering (Pflegegeld) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141

9. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142

10. Gezinsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142

11. Nadere informatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144

PORTUGAL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145

2. Organisatie, inschrijving en financiering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145

3. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

4. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149

5. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150

6. Uitkeringen bij ouderdom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

7. Uitkeringen bij overlijden en pensioenen voor nabestaanden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

8. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152

9. Gezinsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153

10. Premievrij stelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154

11. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155

FINLAND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157

2. Gezondheidszorg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160

4. Revalidatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161

5. Wettelijke pensioenstelsels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162

6. Werkloosheidsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165

7. Ouderschapstoelagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166

8. Gezinsbijslagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167

9. Nuttige adressen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168

ZWEDEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172

4. Uitkeringen bij invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173

5. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175

6. Nabestaandenpensioen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176

7. Werkloosheidsverzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177

8. Gezinsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179

9. Verdere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180

VERENIGD KONINKRIJK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186

8 INHOUD


4. Invaliditeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

5. Ouderdomspensioen (Retirement Pension) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

6. Uitkeringen aan weduwen en wezen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190

7. Werkloosheidsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191

8. Kinderbijslag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192

9. Beroep . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

10. Gibraltar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

11. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

IJSLAND . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

2. Ziekteverzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

3. Moederschaps- en vaderschapsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197

4. Arbeidsongevallenverzekering en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197

5. Invaliditeitspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198

6. Invaliditeitsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199

7. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200

8. Overlijdensuitkeringen en kinderpensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200

9. Werkloosheidsverzekering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

10. Gezinsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

11. Aanvullende bedrijfspensioenregeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201

12. Nadere inlichtingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202

LIECHTENSTEIN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203

2. Ziekte en moederschap . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

4. Arbeidsongeschiktheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

5. Ouderdom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206

6. Overlijden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207

7. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207

8. Gezinsuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208

9. Aanvullende uitkeringen in het kader van de ouderdoms-, de nabestaanden- en de

arbeidsongeschiktheidsverzekeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208

10. Tegemoetkomingen wegens hulpbehoevendheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208

11. Moederschapstoelagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208

12. Steunbedragen voor blinden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

13. Nadere informatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

NOORWEGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211

2. Ziekte, moederschap en adoptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212

3. Arbeidsongevallen en beroepsziekten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214

4. Ouderdomspensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214

5. Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en -pensioenen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

6. Uitvaartvergoedingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

7. Nabestaandenuitkeringen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

8. Werkloosheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217

9. Kinderbijslag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218

10. Uitkeringen voor gezinnen met kleine kinderen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218

11. Nadere informatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219

INHOUD

9


BELGIË

Het Belgische socialezekerheidsstelsel valt grosso

modo uiteen in een stelsel voor werknemers en een

voor zelfstandigen. Omdat ze zo verschillend zijn,

worden die twee stelsels afzonderlijk behandeld.

Hoofdstuk I heeft betrekking op de sociale zekerheid

van de loontrekkende werknemers, terwijl het stelsel

voor de zelfstandigen in hoofdstuk II wordt

uiteengezet.

Hoofdstuk I

WERKNEMERS

1. Algemeen

De Belgische sociale zekerheid bestaat uit de

volgende takken:

— ziekte- en moederschapsverzekering (zie

punt 2);

— verzekering tegen arbeidsongevallen en beroepsziekten

(punt 3);

invaliditeitsverzekering (punt 4);

— ouderdomsverzekering (punt 5);

— pensioenen voor nabestaanden en uitkeringen

bij overlijden (punt 6);

— werkloosheidsverzekering (punt 7);

— gezinsbijslagen (punt 8).

Hoe aansluiten?

Zodra u als werknemer in België werkt, zal uw

werkgever de nodige formaliteiten vervullen voor

uw aansluiting bij de sociale zekerheid. U hoeft

zich niet zelf tot een bepaalde instelling te

wenden.

De enige uitzondering is de ziektekosten- en

ziekengeldverzekering: u kiest ofwel een van de

verzekeringsfondsen (ziekenfonds/mutualiteit), of

u laat zich inschrijven bij een regionaal bureau

van de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering

(CAAMI, Caisse auxiliaire d’assurance

maladie-invalidité). In België bestaan er neutrale

ziekenfondsen, beroepsgebonden ziekenfondsen,

christelijke, socialistische en liberale ziekenfondsen.

U mag uw lidmaatschap opzeggen en tot een

ander verzekeringsorgaan toetreden op de eerste

dag van elk kalenderkwartaal. Indien u evenwel

nog geen twaalf maanden verzekerd was bij uw

vorig verzekeringsorgaan, heeft het nieuwe verzekeringsorgaan

van uw keuze het recht deze

overschrijving te weigeren. Voor nadere inlichtingen

hierover kunt u zich tot uw nieuw verzekeringsfonds

wenden.

Als u vroeger al bij de ziekteverzekering van een

andere lidstaat van de EU was aangesloten, moet u

de door het ziekenfonds van het land dat u verliet

afgegeven formulieren E 104 en E 105 overhandigen

aan uw Belgisch ziekenfonds.

Zowel de ziekenfondsen (mutualiteiten) als de

regionale bureaus van de Hulpkas worden hieronder

„ziekenfondsen” genoemd.


Premies (bijdragen)

Uw werkgever houdt een bepaald percentage van

uw loon of wedde in als socialezekerheidspremie,

en stort dit bedrag aan de Rijksdienst voor Sociale

Zekerheid (RSZ) (Office national de sécurité

sociale — ONSS). De enige premie die u zelf

betaalt, is de eventuele ziekenfondspremie voor

de vrijwillige aanvullende verzekering. Aanvullende

premies zijn niet verschuldigd als u zich

aansluit bij de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering,

want die biedt alleen een verplichte

verzekering.


Recht van beroep

Als u niet akkoord gaat met een beslissing van een

socialezekerheidsinstelling, kunt u beroep aantekenen

binnen een maand na de datum van de

kennisgeving van die beslissing. Wanneer u in

België woont, moet u het bezwaarschrift per

aangetekende brief toezenden aan, of persoonlijk

afgeven bij, de griffie van de Arbeidsrechtbank

(Tribunal du travail) van het arrondissement waar

u woont. Wanneer u in het buitenland woont,

zendt u uw bezwaarschrift aan de Arbeidsrecht-

BELGIË

11


ank van het arrondissement van uw laatste

woon- of verblijfplaats in België of naar de

arbeidsrechtbank van het arrondissement waar u

het laatst in België heeft gewerkt als u nooit in

België heeft verbleven of gewoond.

2. Ziekte en moederschap

Momenteel vallen onder de ziekteverzekering:

alle personen die legaal in België verblijven, dus

met name ook werknemers, werklozen en gepensioneerden,

zelfstandigen, werknemers in de

publieke sector, invaliden, huispersoneel, studenten,

alle personen die zijn ingeschreven in het

register van natuurlijke personen (registre des

personnes physiques) alsmede de personen te

hunnen laste.

Vrouwelijke werknemers, alsmede werkloze en

arbeidsongeschikte vrouwen hebben daarenboven

recht op uitkeringen in geval van moederschap.

Onder bepaalde voorwaarden heeft u ook recht

op prestaties van de ziekte- en moederschapsverzekering

tijdens een verblijf in het buitenland.

A. VERSTREKKINGEN VAN DE

ZIEKTEVERZEKERING

Om recht te hebben op verstrekkingen van de

ziekteverzekering

— moet u aangesloten zijn bij een ziekenfonds;

— moeten uw premies een bepaald minimumbedrag

bereiken, en

— dient u, indien u uit een andere lidstaat komt,

of uit een land waarmee België een overeenkomst

betreffende het meetellen van verzekeringstijdvakken

heeft gesloten, in de zes

maanden vóór uw aansluiting bij het Belgische

ziekenfonds aangesloten te zijn geweest

bij het ziekteverzekeringsstelsel van

die lidstaat of dat land.

Zowel preventieve als curatieve zorgen worden

vergoed overeenkomstig de officiële tarieven.


Artsen en tandartsen

In het algemeen kunt u zich rechtstreeks tot een

door u gekozen arts of tandarts wenden, aan wie u

zelf het honorarium betaalt. Dit wordt dan later

terugbetaald, na indiening van het getuigschrift

voor verstrekte hulp.

In principe vergoedt het ziekenfonds 60 à 70 %

van de honoraria van bijvoorbeeld raadplegingen

en visites van geneesheren en specialisten.

Indien u zich tot een arts of tandarts wendt die de

tariefovereenkomst niet heeft ondertekend, valt

het gedeelte van het honorarium dat het bedrag

van de tarieven overschrijdt, te uwen laste. Uw

ziekenfonds kan u op verzoek de lijst bezorgen

van artsen en tandartsen die zich aan de officiële

tarieven houden.

Apotheek

Voor farmaceutische producten op doktersrecept

betaalt u een bepaald bedrag per recept. De

hoogte hiervan hangt af van het sociale en

therapeutische nut van de voorgeschreven medicijnen.

Voor medicijnen hangt het door het

ziekenfonds betaalde aandeel af van de categorie

waartoe ze behoren (A, B, C, Cs, Cx of magistrale

bereidingen). Als u een doktersvoorschrift afgeeft,

betaalt u de apotheker normaal slechts het

resterend bedrag dat niet door het ziekenfonds

wordt vergoed.

Ziekenhuis

Als u naar het ziekenhuis moet, kunt u beter eerst

bij uw ziekenfonds alle nodige inlichtingen vragen

over de wijze waarop u die behandeling kunt

verkrijgen. Bij spoedgevallen is dat natuurlijk niet

nodig.

Bij uw opname in het ziekenhuis betaalt u een

vast bedrag. Daarna dient u enkel voor elke dag

een geringe vaste bijdrage in de verblijfskosten te

betalen. Ook betaalt u een vast bedrag per dag als

eigen bijdrage in de kosten van de geneesmiddelen

die u in het ziekenhuis krijgt.

Fysiotherapeuten en verpleegkundigen

Fysiotherapie wordt enkel vergoed indien de

behandeling door een arts is voorgeschreven. In

het algemeen betaalt het ziekenfonds maximaal

60 % van de honoraria van fysiotherapeuten terug.

Het ziekenfonds vergoedt 75 % van de honoraria

voor verpleegkundige zorg.

Hogere terugbetaling

Bepaalde verzekerden, en de personen te hunnen

laste, kunnen hogere bedragen ontvangen van hun

verzekering wanneer zij in financiële problemen

verkeren. Dit betreft gepensioneerden, weduwen

en weduwnaars, wezen, invaliden, en ontvangers

van een uitkering voor invaliden of andere sociale

uitkeringen.

B. UITKERINGEN VAN DE

ZIEKTEVERZEKERING (ZIEKENGELD)

Als u wegens ziekte niet kunt werken, moet u de

medische verklaring van de behandelende arts aan

de adviserende arts van uw ziekenfonds toezenden,

uiterlijk de tweede dag na het begin van de

arbeidsongeschiktheid. Indien u dat pas later doet,

krijgt u het ziekengeld pas vanaf die latere datum.

De adviseur van het ziekenfonds raamt de duur

van uw arbeidsongeschiktheid. Hij kan u op ieder

moment oproepen voor medische keuring.

12 BELGIË


Tijdens het eerste jaar van uw arbeidsongeschiktheid

heeft u recht op maximaal 60 % van het

gederfde loon. De uitkering mag daarbij een

bepaald maximum niet overschrijden.

Als u na één jaar uw arbeid niet kunt hervatten,

heeft u recht op een invaliditeitsuitkering (zie punt

4).

Voorwaarden

Om recht te hebben op ziekengeld:

— moet u aangesloten zijn bij een ziekenfonds;

— en in een periode van zes maanden 120

dagen hebben gewerkt. Bepaalde perioden

van inactiviteit, bijvoorbeeld wegens ziekte,

betaald verlof enz., worden gelijkgesteld met

arbeid. In andere lidstaten vervulde tijdvakken

van arbeid kunnen worden meegeteld;

— dient u de door uw werkgever verstrekte

bijdragebon aan uw ziekenfonds te hebben

afgegeven;

— dient u zich te onderwerpen aan de controle

van uw ziekenfonds;

— dient u de hoedanigheid van verzekerde te

hebben behouden. Daartoe moet u kunnen

aantonen dat u in de loop van het 2e en 3e

kwartaal voorafgaande aan het kwartaal

waarin u om ziekengeld verzoekt, 120 dagen

heeft gewerkt. Wanneer u niet aan deze

voorwaarde voldoet, kunt u eventueel een

voortgezette verzekering afsluiten;

— moet u arbeidsongeschikt zijn verklaard.

C. UITKERING BIJ MOEDERSCHAP

Zwangere vrouwen hebben recht op 15 weken

zwangerschapsverlof (17 weken bij geboorte van

twee of meer kinderen).

De prenatale rust begint op verzoek van de

gerechtigde, ten vroegste zeven weken vóór de

vermoedelijke bevallingsdatum, of negen weken

bij zwangerschap van een tweeling of drieling.

Daarvan mogen zes, respectievelijk acht, weken

naar eigen keuze vóór of na de bevalling

opgenomen worden. Vanaf de zevende dag voor

de vermoedelijke bevallingsdatum is de toekomstige

moeder verplicht alle arbeid stop te zetten of

eventueel het werkloosheidsbureau op de hoogte

te brengen. Daartoe geeft zij aan haar ziekenfonds

een medische verklaring af, waarin staat dat ze

normaal moet bevallen aan het eind van het

gevraagde prenatale verlof.

De postnatale rust duurt tot acht weken na de

bevalling.

Het bedrag van deze uitkering wordt als volgt

vastgesteld:

— loontrekkenden: 82 % van het loon tijdens de

eerste 30 dagen, en 75 % vanaf de 31e dag;

— werklozen en invaliden: 79,5 % tijdens de

eerste 30 dagen, en 75 % vanaf de 31e dag.

Voorwaarden

De voorwaarden voor het recht op een uitkering

bij moederschap zijn dezelfde als voor de uitkering

bij ziekte (zie hoger).

3. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

A. ARBEIDSONGEVALLEN

Alle werknemers, ook leerlingen en huispersoneel,

zijn gedekt tegen arbeidsongevallen en

ongevallen op de weg naar en van het werk. Uw

werkgever dient daartoe een verzekering af te

sluiten bij een erkende verzekeringsmaatschappij

of bij een erkend gemeenschappelijk verzekeringsfonds.

Elk arbeidsongeval moet door de werkgever of

door de werknemer of één van zijn/haar gezinsleden

binnen de tien dagen met een speciaal

formulier worden aangegeven bij de verzekeraar

en bij de inspecteur van de arbeidsveiligheid.

Indien mogelijk wordt een attest van de dokter bij

deze aangifte gevoegd.

Bij een arbeidsongeval kunt u recht hebben op de

volgende prestaties:

— uitkering wegens tijdelijke of permanente,

gedeeltelijke of totale arbeidsongeschiktheid,

en in ernstige gevallen voor hulp van derden;

— medische behandeling, ziekenhuisopname

en prothesen;

— reiskosten;

— speciale uitkeringen bij dodelijk arbeidsongeval.

Deze uitkeringen kunnen ook in een andere

lidstaat van de EU worden uitbetaald.

Uitkering wegens arbeidsongeschiktheid

Na een bepaalde tijd gaat u ofwel weer aan het

werk, of er treedt een consolidatie van de

arbeidsongeschiktheid op. De raadgevend geneesheer

van de verzekeraar stelt de datum van de

consolidatie en het blijvende ongeschiktheidspercentage

vast.

Vóór de consolidatie wordt een dagvergoeding

wegens tijdelijke algemene ongeschiktheid verleend;

die bedraagt 90 % van uw gemiddeld

dagloon.

Vanaf de datum van de consolidatie wordt

gedurende drie jaar een jaarvergoeding toegekend.

Tijdens deze periode kan uw geval opnieuw

worden onderzocht. Het bedrag van de vergoeding

hangt af van uw percentage van arbeidson-

BELGIË

13


geschiktheid en van het loon dat u verdiende in

het jaar voor het ongeval.

Na afloop van deze drie jaren wordt de vergoeding

in een lijfrente omgezet. U kunt betaling van

eenderde van het kapitaal van de rente verzoeken,

wanneer de ongeschiktheid ten minste 16 %

bedraagt. De regeling moet in ieder geval bekrachtigd

worden door het Fonds voor Arbeidsongevallen

(Fonds des accidents du travail, FAT).

Als u het niet eens bent met de voorstellen van de

verzekeraar, kunt u de zaak aanhangig maken bij

de Arbeidsrechtbank.

Medische behandeling

Een persoon die een arbeidsongeval heeft gehad,

mag voor zijn medische en chirurgische behandeling

zelf een arts, een ziekenhuis of een hospitaal

kiezen, behalve indien de werkgever (of zijn

verzekeraar) over een erkende medische, farmaceutische

of ziekenhuisdienst beschikt.

De verzorging die door uw werkgever (of de

verzekeraar) wordt verleend, is kosteloos. Bij vrije

keuze van arts of ziekenhuis worden de kosten

voor de behandeling volledig en tegen het

officiële tarief door de verzekering terugbetaald.


Reiskosten

De reiskosten van de verzekerde en van zijn

gezinsleden worden onder bepaalde omstandigheden

terugbetaald.

Dodelijke ongevallen

Als de werknemer overlijdt als gevolg van een

arbeidsongeval of een ongeval op de weg naar of

van het werk, kan dit aanleiding geven tot de

volgende uitkeringen:

— een begrafenisuitkering van 30 keer het

gemiddeld dagloon, of de terugbetaling van

alle kosten (met inbegrip van die voor

administratieve formaliteiten) voor de overbrenging

van de overledene naar de plaats

waar hij zal worden begraven (land van

herkomst);

— een lijfrente voor de echtgeno(o)t(e) ten

bedrage van 30 % van loon of wedde van

de overleden verzekerde;

— een tijdelijk pensioen voor de kinderen,

gelijk aan 15 % of 20 % van het loon of

salaris van de overleden verzekerde. Dit

pensioen wordt toegekend tot de leeftijd

van 18 jaar, of zolang het kind recht op

kinderbijslag heeft.

Betaling van de uitkering

De uitkering wegens tijdelijke arbeidsongeschiktheid

wordt op dezelfde dag betaald als u normaal

uw loon zou hebben ontvangen. Na de consolidatie

van de ongeschiktheid wordt de uitkering,

afhankelijk van het geval, per kwartaal of per

maand betaald.

De pensioenen bij dodelijke ongevallen worden

eveneens per kwartaal of per maand betaald.


Inlichtingen

Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot

de verzekeraar van uw werkgever. Bij moeilijkheden

neemt u contact op met de Controledienst

van het Fonds voor Arbeidsongevallen (Fonds des

accidents du travail), Troonstraat 100, B-1050

Brussel.

B. BEROEPSZIEKTEN

Alle werknemers, en met name ook werklozen en

invaliden die worden opgeleid of omgeschoold,

zijn verzekerd tegen beroepsziekten. Als beroepsziekten

worden erkend: ziekten die zijn opgenomen

in een officiële lijst, en ziekten die

rechtstreeks en hoofdzakelijk het gevolg zijn van

de beroepsuitoefening, waarbij de getroffene

zowel de blootstelling aan het risico als het

oorzakelijk verband moet aantonen. Iedere werkgever

dient zich te verzekeren bij het Fonds voor

de Beroepsziekten (Fonds des maladies professionnelles,

FMP), dat de prestaties toekent.


Prestaties

In geval van beroepsziekten worden de volgende

prestaties toegekend:

— uitkering bij tijdelijke of permanente, gehele

of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid, en in

ernstige gevallen voor hulp van derden;

— uitkering bij tijdelijke of definitieve beëindiging

van de beroepswerkzaamheden als

preventieve maatregel. Het Fonds voor Beroepsziekten

kan de werknemer toestemming

geven om zijn beroepsbezigheid te staken

wanneer een bijzondere aanleg voor een

beroepsziekte, of de eerste symptomen ervan,

medisch vastgesteld zijn. In dat geval heeft de

verzekerde recht op een uitkering wegens

volledige tijdelijke arbeidsongeschiktheid.

Bovendien heeft hij/zij recht op omscholing;

— uitkering in geval van overlijden van de

verzekerde als gevolg van de beroepsziekte;

— medische behandeling. De verzekerde is vrij

in de keuze van de artsen die de geneeskundige

zorgen verstrekken. Hij heeft recht

op de volledige vergoeding van de kosten

volgens de officiële tarieven;

— vergoeding van reiskosten.

De berekening en betaling van de prestaties

gebeurt op dezelfde wijze als bij arbeidsongevallen

(zie deel A).

14 BELGIË


Formaliteiten

De uitkering moet door de betrokkene of door zijn

gevolmachtigde (de verzekeraar bijvoorbeeld)

worden aangevraagd bij het Fonds voor de

Beroepsziekten, met gebruikmaking van een

officieel bij dit fonds te verkrijgen formulier. Bij

een wijziging van de gezondheidstoestand kan dat

fonds, op verzoek van de betrokkene of op eigen

initiatief, het percentage van de arbeidsongeschiktheid

herzien.

Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot

het Fonds voor de Beroepsziekten (Fonds des

maladies professionnelles), Sterrekundelaan 1, B-

1210 Brussel.

4. Invaliditeit

Indien u na één jaar ziekte het werk nog niet kunt

hervatten, kunt u aanspraak maken op een

invaliditeitsuitkering tot uw pensioen (in het kader

van de overgangsregeling ter gelijktrekking van de

pensioenleeftijd van mannen en vrouwen is voor

het moment de pensioenleeftijd van mannen op

65 jaar bepaald en die van vrouwen op 62 jaar).

De invaliditeitsuitkering bedraagt 65 % van het

gederfde loon indien u personen ten laste heeft.

Heeft u geen personen ten laste, dan wordt het

bedrag verminderd tot 45 % of 40 %, naargelang

het al dan niet om het verlies van uw enig

inkomen gaat. De uitkering mag een bepaald

bedrag niet overschrijden.

Uitzondering: mijnwerkers die ten minste tien jaar

in de mijnen hebben gewerkt, hebben vanaf de

zevende maand van arbeidsongeschiktheid recht

op een invaliditeitspensioen.

Voorwaarden

Om recht te hebben op de invaliditeitsuitkering:

— moet u aangesloten zijn bij een ziekenfonds;

— en in een periode van zes maanden 120

dagen hebben gewerkt. Bepaalde perioden

waarin u niet werkte, bijvoorbeeld wegens

ziekte, betaalde vakantie enz., worden gelijkgesteld

met tijdvakken van arbeid. De in

andere lidstaten vervulde tijdvakken van

arbeid kunnen worden meegeteld;

— u dient de door uw werkgever verstrekte

bijdragebon aan uw ziekenfonds te hebben

afgegeven;

— u dient zich te onderwerpen aan de controle

van uw ziekenfonds;

— u moet arbeidsongeschikt zijn verklaard.

5. Ouderdomspensioenen

Alle werknemers die in België met een arbeidsovereenkomst

gewerkt hebben, vallen in principe

onder de ouderdomsverzekering. Er bestaan evenwel

bijzondere regelingen voor deeltijds huispersoneel.

Uitkeringen:

— ouderdomspensioen (rustpensioen/pension

de retraite) voor werknemers;

— verwarmingstoelage (allocation de chauffage),

voor gepensioneerde mijnwerkers;

— vakantiegeld (pécule de vacances) en aanvullend

vakantiegeld (pécule de vacances

complémentaire).

Voorwaarden

Werknemers, zowel mannen als vrouwen, kunnen

(als zij aan de minimumvoorwaarden inzake

gewerkte perioden voldoen) vanaf hun zestigste

met vervroegd pensioen. De normale pensioenleeftijd

is voor mannen 65 jaar. Voor vrouwen is

dat momenteel 62 jaar, maar in de periode tot

2009 zal de pensioenleeftijd geleidelijk worden

verhoogd tot 65 jaar.

Uitzonderingen op die regel gelden voor mijnwerkers,

die al vroeger recht hebben op een

pensioen.

Mannen die recht hebben op een conventioneel

brugpensioen (vervroegd pensioen, prépension)

krijgen hun ouderdomspensioen ten vroegste met

65 jaar.

Vrouwen in dezelfde situatie kunnen ook pas op

de wettelijke pensioenleeftijd, momenteel dus 62

jaar, aanspraak maken op een ouderdomspensioen;

zoals hierboven aangegeven zal de pensioenleeftijd

tegen 2009 ook voor vrouwen 65 jaar

zijn.

Formaliteiten

De aanvraag moet ingediend worden bij het

gemeentebestuur van uw woonplaats. Indien u

in een andere lidstaat woont, wendt u zich tot de

plaatselijke pensioendienst van dat land. Om

vertragingen te vermijden, is het aan te bevelen

om uw aanvraag al één jaar vóór het bereiken van

de pensioenleeftijd in te dienen.

Bedrag van het pensioen

Het bedrag van uw ouderdomspensioen hangt

enerzijds af van de duur van uw beroepsloopbaan

als werknemer in België (met inbegrip van

vakantie, ziekte en werkloosheid) en anderzijds

van het daarvoor ontvangen loon. Op het ogenblik

van de berekening van het pensioen wordt dat

loon aangepast aan het peil van de levensduurte.

Het ouderdomspensioen wordt als volgt berekend:

per arbeidsjaar krijgen mannen 1/45e van het

volledige pensioenbedrag. Voor vrouwen wordt

het pensioen in 42en berekend, maar dit zal

geleidelijk worden aangepast tot eveneens 1/45

BELGIË

15


op 1 januari 2009. De fractie bedraagt 1/40 voor

zeelieden, 1/30 voor mijnwerkers met ten minste

20 jaar mijndienst, en voor zeelieden met ten

minste 168 maanden dienst op zee 1/14. Ook de

tijdvakken van arbeid in een andere lidstaat

worden eventueel meegeteld voor de berekening

van het theoretisch pensioenbedrag.

Het pensioen bedraagt 60 % van het loongemiddelde

van de gehele loopbaan, en 75 % wanneer

u een echtgeno(o)t(e) ten laste heeft.

Het pensioen kan op twee manieren worden

uitbetaald. Ofwel krijgt u een postwissel die bij

u thuis kan worden geïnd, of u kunt het bedrag

laten overschrijven op uw post- of bankrekening.

Gepensioneerden mogen tot een bepaald bedrag

bijverdienen, maar dat moet wel vooraf per

aangetekende brief aan de Rijksdienst voor Pensioenen

worden gemeld. Ook moet u, aangetekend,

uw werkgever meedelen dat u al een

pensioen ontvangt.

Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot

de Rijksdienst voor Pensioenen (ONP, Office

national des pensions), Zuidertoren, B-1060 Brussel.

Uw ouderdomspensioen wordt niet uitbetaald

zolang u nog een uitkering wegens ziekte,

invaliditeit of onvrijwillige werkloosheid uit hoofde

van een Belgische of buitenlandse socialezekerheidswetgeving

ontvangt, noch als u een

uitkering wegens loopbaanonderbreking ingevolge

beroepsziekte of wegens verminderde arbeidscapaciteit

ontvangt, of een aanvullende

uitkering in het kader van een brugpensioen.

6. Overlijdensuitkering en

uitkeringen aan nabestaanden

Bij overlijden van een verzekerde werknemer

hebben de nabestaanden eventueel recht op de

volgende uitkeringen:

— één enkele uitkering voor de begrafeniskosten

wordt, na overlegging van de bewijsstukken

(verklaring van overlijden, kwitanties),

toegekend aan de persoon die deze

kosten heeft betaald;

— het overlevingspensioen (pension de survie)

dat wordt toegekend aan de echtgeno(o)t(e)

van de werknemer;

— het tijdelijk overlevingspensioen (pension de

survie temporaire) dat wordt uitgekeerd aan

de weduwe/weduwnaar die geen recht

(meer) heeft op een overlevingspensioen.

Voorwaarden

De overlevende echtgeno(o)t(e) van een werknemer

heeft op 45-jarige leeftijd recht op een

overlevingspensioen. Deze leeftijdsgrens valt weg

indien de overlevende echtgeno(o)t(e) een kind

ten laste heeft of minstens 66 % blijvend invalide

is, of indien de overleden werknemer 20 jaar

ondergronds in de mijnen heeft gewerkt. Daarenboven

moet het huwelijk minstens één jaar

hebben geduurd, tenzij er een kind uit het

huwelijk is, of tenzij het overlijden te wijten was

aan een ongeval of een beroepsziekte na de datum

van het huwelijk, of tenzij er op het moment van

overlijden een kind ten laste is waarvoor de

echtgeno(o)t(e) gezinstoelagen ontving.

Formaliteiten

De aanvraag moet worden ingediend bij uw

gemeentebestuur. Indien u in een andere lidstaat

woont, dient u zich tot de plaatselijke pensioendienst

van dat land te wenden.

Het tijdelijk overlevingspensioen moet binnen de

twaalf maanden na de dag van overlijden van de

echtgenoot worden aangevraagd. De overlevende

echtgeno(o)t(e) van een gepensioneerde hoeft

evenwel geen aanvraag voor een (tijdelijk) overlevingspensioen

in te dienen — dat zal hem/haar

automatisch worden toegekend.

Bedrag van het pensioen

Het pensioen dat aan de overlevende echtgeno(o)t(e)

wordt verleend, bedraagt 80 % van het

ouderdomspensioen dat de overleden echtgeno(o)t(e)

ontving of zou hebben ontvangen.

Het pensioen kan op twee manieren worden

uitbetaald. Ofwel krijgt u een postwissel die bij

u thuis kan worden geïnd, of u kunt het bedrag

laten overschrijven op uw post- of bankrekening.

Gepensioneerden mogen tot een bepaald bedrag

bijverdienen, maar dat moet wel vooraf per

aangetekende brief aan de Rijksdienst voor Pensioenen

worden gemeld. Ook moet u, aangetekend,

uw werkgever meedelen dat u al een

pensioen ontvangt. Voor nadere inlichtingen kunt

u zich wenden tot de Rijksdienst voor Pensioenen

(Office national des pensions), Zuidertoren, B-

1060 Brussel.

Uw ouderdomspensioen wordt niet uitbetaald

zolang u nog een uitkering wegens ziekte,

invaliditeit of onvrijwillige werkloosheid uit hoofde

van een Belgische of buitenlandse socialezekerheidswetgeving

ontvangt, noch als u een

uitkering wegens loopbaanonderbreking ingevolge

beroepsziekte of wegens verminderde arbeidscapaciteit

ontvangt, dan wel een aanvullende

uitkering in het kader van een brugpensioen.

7. Werkloosheid

In principe zijn alle loontrekkenden verzekerd

tegen werkloosheid, ongeacht hun aantal arbeids-

16 BELGIË


uren per dag of per week. Dit geldt evenwel niet

voor huispersoneel dat niet bij de werkgever

inwoont, wanneer zij niet meer dan vier uur per

dag bij eenzelfde werkgever werken, of niet meer

dan 24 uur per week bij één of meer werkgevers.

Voorwaarden

Om recht te hebben op werkloosheidsuitkeringen

moet u aan de volgende voorwaarden voldoen:

— u heeft een minimumaantal dagen gewerkt

(tussen 312 en 624) in de loop van een

bepaalde periode (tussen 18 en 36 maanden)

voorafgaand aan uw aanvraag. De duur van

die periode hangt af van uw leeftijd. De

tijdvakken van arbeid in andere lidstaten

kunnen in aanmerking worden genomen, op

voorwaarde dat u in België werkloos werd;

— u bent onvrijwillig werkloos en ontvangt geen

loon of wedde door omstandigheden buiten

uw wil;

— u bent als werkzoekende ingeschreven bij het

bevoegde arbeidsbureau, en u bent bereid elk

werk te aanvaarden dat ten aanzien van uw

beroeps- en persoonlijke situatie als passend

kan worden beschouwd. In Vlaanderen is het

bevoegde arbeidsbureau de VDAB, in Brussel

is dat de ORBEM/BGDA en in Wallonië de

FOREM;

— u bent arbeidsgeschikt;

— u meldt zich twee keer per maand bij het

werkloosheidsbureau van de gemeente of

van de plaatselijke instanties van het gebied

waar u normaal woont;

— u bent jonger dan 65 jaar;

— uw normale woonplaats is in België en u

woont ook echt in België. U mag eventueel

gedurende een beperkte tijd in een andere

lidstaat werk gaan zoeken zonder daarbij uw

Belgische uitkering te verliezen.

Bedrag en duur van de uitkering

De dagvergoeding bedraagt normaal 1/26e van

het plafond van het gederfde loon. Indien de

werkloze aantoont dat hij een gezin ten laste heeft

en de enige kostwinner is, heeft hij recht op 60 %

van het gederfde loon, binnen de grenzen van een

minimum (29,77 euro (1 201 BEF) in juni 1999) en

een maximum (33,91 euro (1 368 BEF)) per dag.

Een werkloze die aantoont zijn/haar enig inkomen

te hebben verloren, heeft recht op 60 % van het

vroegere loon gedurende het eerste jaar van de

werkloosheid, en 44 % gedurende het tweede

jaar. Een werkloze die geen gezin ten laste heeft

en die niet het enig inkomen heeft verloren, heeft

recht op 55 % van het vroegere loon gedurende

het eerste jaar, en 35 % daarna, maar enkel

gedurende een periode van drie maanden, die

evenwel kan worden verlengd met een periode

van drie maanden voor ieder jaar van werken vóór

de periode van werkloosheid. Na deze periode

van drie maanden en eventuele verlenging heeft

hij recht op een forfaitaire toelage van 12,69 euro

(512 BEF) per dag.

Wat moet u doen om de

werkloosheidsuitkeringen te ontvangen?

U moet een aanvraag indienen bij de instantie die

verantwoordelijk is voor de betaling van uw

werkloosheidsuitkeringen. De beslissingen betreffende

de toekenning van de uitkering worden

genomen door de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening

(RVA/ONEM) en de uitbetaling gebeurt

ofwel door de erkende particuliere organen die

door de vakbonden zijn opgericht (ACV/CSC,

ABVV/FGTB, ACLVB/CGSLB) of door een rijksorgaan,

de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen

(Caisse auxiliaire de paiement des allocations

de chômage).

De werkloze mag vrij kiezen welk orgaan de

uitkeringen betaalt, en mag ook op elk ogenblik

van keuze veranderen.

Inhouding van de uitkering

Indien u zonder geldige reden uw werkkring

verlaten heeft, of ontslagen werd door eigen

schuld, of als werkloze passende arbeid heeft

afgewezen, kunnen uw uitkeringen gedurende

een bepaalde periode worden ingehouden. Hoewel

het recht op werkloosheidsuitkeringen in

principe onbeperkt van duur is, kan de uitkering

toch geschorst worden indien uw werkloosheid

langer duurt dan 1,5-maal het regionaal gemiddelde

voor personen van hetzelfde geslacht en

dezelfde leeftijd. Deze schorsing kan worden

opgelegd aan werklozen van minder dan 50 jaar

die niet hun enige inkomen hebben verloren, geen

gezin ten laste hebben en zich in de derde periode

van werkloosheid bevinden, op voorwaarde dat

hun belastbaar gezinsinkomen meer bedraagt dan

15 784,42 euro (636 742 BEF) per jaar (vermeerderd

met 631,38 euro (25 470 BEF) per persoon

ten laste).

8. Gezinsbijslagen

Als werknemer, werkloze, invalide of gepensioneerde,

heeft u recht op gezinsbijslagen.

Tussen u en het kind moet er een familiale of een

juridische band bestaan. Wanneer verschillende

personen aanspraak kunnen maken op kinderbijslag

voor een en hetzelfde kind, worden bepaalde

regels inzake de voorrang gevolgd.

Leeftijdsgrenzen

Voor kinderen bestaat er steeds recht op kinderbijslag,

zonder enige voorwaarde, tot 31 augustus

BELGIË

17


van het kalenderjaar waarin zij 18 worden.

Daarna bestaat er recht op kinderbijslag voor

kinderen in de volgende omstandigheden:

— tot 25 jaar, indien zij een erkende en

gecontroleerde leerovereenkomst hebben gesloten;

— tot de leeftijd van 21 jaar, indien zij voor ten

minste 66 % gehandicapt/arbeidsongeschikt

zijn;

— tot de leeftijd van 25 jaar, indien zij hoger

onderwijs volgen;

— tot de leeftijd van 25 jaar, indien zij na hun

studie of leertijd als werkzoekende zijn

ingeschreven, maar enkel gedurende maximaal

180 of 270 kalenderdagen na het

beëindigen van de studie of de leertijd.


Op welke uitkeringen heeft u recht?

Voor elk rechtgevend kind heeft u recht op

gezinsbijslagen, waarvan het bedrag toeneemt

bij ieder volgend kind. Vanaf het derde kind

blijven de bedragen gelijk.

Het recht op de basiskinderbijslag wordt voor de

duur van elk kwartaal van het kalenderjaar vastgesteld

op grond van de situatie van de rechthebbende

in de loop van de „referentiemaand”.

De referentiemaand is de tweede maand van het

voorgaande kwartaal voor degene die reeds

rechthebbende was, of de maand van het begin

van het recht voor wie voor het eerst recht

verkrijgt.

U heeft ook recht op een leeftijdstoeslag voor

kinderen vanaf 6, 12 en 18 jaar.

Er bestaan bijzondere toeslagen voor gehandicapte

kinderen, voor kinderen van een sedert meer

dan zes maanden volledig uitkeringsgerechtigde

werkloze, van gepensioneerden en van invalide

werknemers. Een verhoogde kinderbijslag wordt

toegekend voor halfwezen, indien de overlevende

ouder geen nieuw huwelijk aangaat of geen nieuw

huishouden vormt.

Voor de toeslagen in verband met de sociale en

beroepssituatie van de uitkeringsgerechtigde en de

verhogingen voor kinderen van werklozen, invaliden

en gepensioneerden gelden dezelfde toekenningsvoorwaarden

als voor de basiskinderbijslag.

Als het recht op toeslagen wordt erkend, omdat in

een gegeven maand aan alle voorwaarden van de

wet en de geldende regelingen is voldaan, worden

de toeslagen uitgekeerd op de eerste dag van de

daaropvolgende maand, voor de rest van het

trimester en voor het volgende trimester. Daarna

worden de toeslagen telkens voor een periode van

drie maanden toegekend, wanneer op enig

moment tijdens de tweede maand van het voorafgaande

trimester aan de voorwaarden werd

voldaan.

De toeslagen voor gehandicapte kinderen en de

verhoogde kinderbijslag worden niet meer toegekend

vanaf de maand die volgt op die waarin de

voorwaarden niet meer vervuld zijn.

Een geboortetoelage wordt verleend bij de geboorte

van een kind. Deze toelage kan worden

aangevraagd vanaf de zesde zwangerschapsmaand

en kan vanaf de tweede maand vóór de

vermoedelijke geboortedatum betaald worden.

Ten slotte wordt er nog een adoptiepremie

verstrekt bij de adoptie van kinderen waarvoor u

recht op kinderbijslag heeft.


Wat moet u doen om de kinderbijslag te

ontvangen?

U moet een aanvraag indienen bij het Kinderbijslagfonds

(Caisse de compensation) waarbij uw

werkgever aangesloten is. De werkgever zal u het

adres meedelen van deze instelling, waar u alle

nodige inlichtingen kunt krijgen.

De gezinsbijslag wordt betaald aan de persoon die

het kind opvoedt, dit wil zeggen gewoonlijk de

moeder. Gehuwde kinderen, ontvoogde kinderen,

kinderen boven de 16 jaar en kinderen die zelf

kinderen hebben waarvoor zij gezinsuitkeringen

ontvangen, die een afzonderlijke woonplaats

hebben en geen deel meer uitmaken van het

huishouden van de persoon die hen heeft opgevoed,

ontvangen zelf hun kinderbijslag.

Indien uw gezin in een andere lidstaat dan België

woont, dient u bij uw aanvraag een formulier

E 401 te voegen, waarin de samenstelling van uw

gezin is vermeld.

De geboortetoelage moet worden aangevraagd bij

de compensatiekassen (fondsen) voor gezinsbijslagen.

Ook de gemeenten verstrekken geboortepremies,

die cumulabel zijn met de bijslagen

van het stelsel van gezinsbijslagen voor werknemers.

18 BELGIË


Hoofdstuk II

ZELFSTANDIGEN

1. Inleiding

Er bestaat in België een verplicht stelsel van

sociale zekerheid voor zelfstandigen, dat de

volgende takken omvat:

— ziekteverzekering;

invaliditeitsverzekering;

— ouderdomspensioenen en pensioenen voor

nabestaanden;

— kinderbijslag;

— pensioenen voor gewezen echtgenoten;

sociale verzekering tegen faillissement.

Onder dit stelsel vallen alle zelfstandigen en hun

helpers. Zelfstandigen zijn personen die een

beroep uitoefenen zonder daarbij door een

arbeidsovereenkomst of door een statuut verbonden

te zijn. Helpers zijn personen die een

zelfstandige in de uitoefening van zijn beroep

bijstaan of vervangen, zonder tegenover hem door

een arbeidsovereenkomst te zijn gebonden.

Als u als zelfstandige in België gaat werken, dient

u uiterlijk 90 dagen na de aanvang van uw

beroepsbezigheid toe te treden tot een sociaal

verzekeringsfonds voor zelfstandigen.

Premies

U dient een socialezekerheidspremie te betalen.

De berekening van deze premie, die in één keer

voor alle takken van verzekering samen wordt

geïnd, is gebaseerd op het nettoberoepsinkomen

van de zelfstandige tijdens het derde kalenderjaar

dat voorafgaat aan datgene waarvoor de premie

verschuldigd is. De premie bedraagt 16,70 % van

het deel van uw beroepsinkomen dat een jaarlijks

vast te stellen plafond niet overschrijdt, en 12,27 %

van het deel van uw beroepsinkomen dat dit

plafond overschrijdt, tot het absolute plafond

waarvan het bedrag eveneens jaarlijks wordt

vastgesteld.

Er dient in ieder geval een minimumpremie te

worden betaald. Zelfstandigen in bijberoep, dat

wil zeggen personen die daarnaast nog een ander

hoofdberoep uitoefenen (als loontrekkende bijvoorbeeld)

zijn geen bijdrage verschuldigd of

betalen slechts een beperkte premie (12,99 %)

voorzover hun beroepsinkomen als zelfstandige

een bepaald, jaarlijks vastgesteld bedrag niet

overschrijdt. Gepensioneerden die nog een beroep

uitoefenen, zijn evenmin premies verschuldigd,

of betalen slechts een verminderde bijdrage

(12,99 %), afhankelijk van hun beroepsinkomen.

Elk trimester moet u eenvierde van de jaarpremie

betalen aan uw sociaal verzekeringsfonds (Caisse

d’assurances sociales).

Wanneer u in behoeftige omstandigheden verkeert

of in een toestand die deze omstandigheden

benadert, kunt u om vrijstelling vragen. Daartoe

moet u per aangetekende brief of door overhandiging

ter plaatse een verzoek bij uw sociaal

verzekeringsfonds indienen. Het betreffende fonds

zal dan een aantal gegevens verzamelen voordat

het uw dossier naar de griffie van de Commissie

voor Vrijstelling van Bijdragen doorstuurt (WTC

III, 19e verdieping, Nederlandstalige afdeling, en

18e verdieping, Franstalige afdeling, Simon Bolivarboulevard

30, B-1000 Brussel), die over uw

geval een uitspraak zal doen. Tegen het genomen

besluit kan niet in beroep worden gegaan. Indiening

van het verzoek dient plaats te hebben

binnen twaalf maanden, gerekend vanaf de eerste

dag van het kwartaal, volgend op het kwartaal

waarop de door de aanvraag beoogde premie

betrekking heeft.


Recht van beroep

Indien u niet akkoord gaat met een beslissing kunt

u binnen één maand te rekenen vanaf de dag van

kennisgeving een bezwaarschrift indienen, en dit

hetzij per aangetekende brief versturen, hetzij

persoonlijk afgeven bij de griffie van de Arbeidsrechtbank

(Tribunal du travail) van uw arrondissement.

Indien u niet meer in België woont, zendt u het

bezwaarschrift naar de rechtbank van het arrondissement

van uw laatste woonplaats in België.

2. Ziekte en moederschap

Deze tak van de sociale zekerheid geeft u recht

op:

— medische zorg;

— uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid;

— uitkering bij moederschap.

Wie is verzekerd?

Zelfstandigen, hun helpers, gepensioneerde zelfstandigen

en weduwen/weduwnaars van zelfstandigen,

wanneer de loopbaan van de overledene

recht op overlevingspensioen zou hebben gegeven,

zijn verzekerd wat gezondheidszorg betreft.

Ook de personen te hunnen laste en volle wezen

die kinderbijslag ontvangen, zijn verzekerd.

BELGIË

19


Tegen arbeidsongeschiktheid zijn verzekerd: alle

zelfstandigen, met inbegrip van de personen die

arbeidsongeschikt zijn en de personen die tot de

voortgezette verzekering zijn toegelaten, maar

met uitzondering van de gepensioneerden en de

zelfstandigen die geen volledige premie betalen.

Uitkering bij moederschap: vrouwelijke zelfstandigen,

alsook de meewerkende echtgenotes van

zelfstandigen, wanneer zij zich vrijwillig bij de

arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben aangesloten.

Voorwaarden

U moet zich bij een ziekenfonds laten inschrijven

en tijdig uw premies hebben betaald. Om voor de

uitkeringen in aanmerking te komen, is een

wachttijd van zes maanden vereist, en moet u

officieel arbeidsongeschikt zijn verklaard.

Gezondheidszorg

De verplichte verzekering dekt alleen de grote

risico’s, dit wil zeggen met name de volgende

prestaties:

de behandeling van sommige geestesziekten,

tuberculose, kanker enz.,

de zorg bij bevallingen,

— ziekenhuisopname,

— ernstige chirurgische ingrepen,

— behandeling door een geneesheer-specialist,

— klinische biologie,

— functionele revalidatie en beroepsherscholing,

— verblijfskosten in een herstellingsoord voor

ouderen.

Om zich tegen kleine risico’s te verzekeren (in het

bijzonder ambulante zorg) kunnen zelfstandigen

(dit is niet verplicht) een aanvullende verzekering

bij hun ziekenfonds sluiten.

De doktershonoraria betaalt u eerst zelf, waarna

een percentage ervan tot een bepaald maximumbedrag

door het ziekenfonds wordt terugbetaald,

net zoals voor de werknemers. Bij opname in een

ziekenhuis is een vast bedrag als eigen bijdrage

verschuldigd.

Uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid

Bij arbeidsongeschiktheid wordt gedurende elf

maanden een uitkering betaald, van de tweede tot

en met de twaalfde maand. Gedurende de eerste

maand krijgt u dus geen ziekengeld. De uitkering

is een vast bedrag, dat slechts verschilt naargelang

u al dan niet personen ten laste heeft.

Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot

het ziekenfonds (mutualité) waarbij u bent aangesloten.


Uitkering bij moederschap

Voor de periode van rust voor en na de bevalling

wordt een geïndexeerde uitkering van momenteel

943,14 euro (38 046 BEF) toegekend. De aanvraag

moet bij de medisch adviseur van uw ziekenfonds

worden ingediend, samen met een kopie van de

geboorteakte.

3. Invaliditeitsverzekering

Indien u na afloop van die elf maanden ziekengeld

nog steeds arbeidsongeschikt bent, krijgt u een

invaliditeitsuitkering. Deze uitkering is een vast

bedrag, dat enkel verschilt naargelang u al dan

niet personen ten laste heeft.


Voorwaarden

U moet voldoen aan de voorwaarden voor het

verkrijgen van de ziekte-uitkering bij arbeidsongeschiktheid.

Bovendien moet u ook ongeschikt

zijn verklaard voor het uitoefenen van welke

beroepsbezigheden dan ook.


Wat moet u doen om de

invaliditeitsuitkering te verkrijgen?

U moet uw toestand van invaliditeit officieel doen

vaststellen. Hiertoe dient u een verklaring van

arbeidsongeschiktheid in bij de geneesheer van

uw ziekenfonds, per post of persoonlijk. Deze

verklaring moet door uzelf en door uw behandelende

geneesheer worden ingevuld, gedateerd

en ondertekend.

De uitkeringen worden betaald door het ziekenfonds,

uiterlijk op de vijfde dag van de maand die

volgt op de maand waarop de uitkering betrekking

heeft. Wendt u voor nadere inlichtingen tot uw

ziekenfonds.

4. Pensioenverzekering

(overlevingspensioen,

ouderdomspensioen)

De zelfstandigen en hun helpers alsmede de

overlevende echtgenoten van zelfstandigen of

helpers hebben recht op een ouderdomspensioen

respectievelijk een overlevingspensioen.

Ouderdomspensioenen worden toegekend aan de

zelfstandigen zelf. Het bedrag wordt vastgesteld

op basis van de beroepsloopbaan van de persoon

in kwestie en de totale verdiensten gedurende die

loopbaan. Overlevingspensioenen worden toegekend

aan de langstlevende echtgeno(o)t(e) van de

zelfstandige op basis van de beroepsloopbaan van

de overledene.

20 BELGIË


Voorwaarden

De pensioenleeftijd is 65 jaar voor mannen en

voor vrouwen. Op verzoek kan de zelfstandige

evenwel reeds vanaf zijn zestigste pensioen

krijgen, maar dan wordt het pensioen wel met

5 % per jaar vervroeging verminderd.

De weduwe/weduwnaar die ten minste één jaar

gehuwd was met een zelfstandige, heeft vanaf 45

jaar recht op een overlevingspensioen. De leeftijdsvoorwaarde

wordt niet gesteld indien de

overlevende ten minste één kind ten laste heeft

of ten minste 66 % arbeidsongeschikt is.

Aanspraak op ouderdoms- of overlevingspensioen

bestaat enkel voor hen die geen beroep uitoefenen.

Een bezigheid waarvan de vergoeding een

bepaald bedrag niet overschrijdt, is evenwel

toegelaten.


Wat moet u doen om een pensioen te

krijgen?

U moet een aanvraag indienen bij de burgemeester

van de gemeente. Indien u in een andere

lidstaat woont, kan de aanvraag ingediend worden

bij het orgaan van de pensioenverzekering van die

lidstaat.

Het pensioen wordt elke maand betaald door de

Rijksdienst voor Pensioenen (Office national des

pensions, ONP), per postwissel of door overschrijving

op uw rekening. Indien u niet in België

woont, krijgt u uw pensioen per internationale

postwissel.

Nadere inlichtingen krijgt u bij het gemeentebestuur

van uw woonplaats, of bij het:

Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der

Zelfstandigen (Institut national d’assurances sociales

pour travailleurs indépendants), Jan Jacobsplein

6, B-1000 Brussel.

5. Pensioen van de gewezen

echtgenoot

Als zij bewijzen dat zij geen volledige beroepsloopbaan

hebben gehad, kunnen gewezen echtgenoten

in aanmerking komen voor een pensioen

van hun voormalige echtgenoot uit hoofde van

diens beroepsloopbaan als zelfstandige tijdens de

jaren van hun huwelijk.

Het pensioen van de gewezen echtgenoot gaat in

beginsel in op de eerste van de maand, volgend op

de maand waarin de aanvrager de 65 heeft

bereikt. Het kan op dezelfde voorwaarden als

een ouderdomspensioen vervroegd (maximaal vijf

jaar) ingaan.

6. Kinderbijslag

Zelfstandigen en hun helpers hebben in principe

recht op kinderbijslag. De leeftijdsgrens is in

principe 18 jaar maar kan worden opgetrokken

(leerovereenkomst en studenten: 25 jaar). Voor

ernstig gehandicapte kinderen wordt kinderbijslag

betaald tot 21 jaar.

De volgende gezinsbijslagen kunnen worden

uitgekeerd:

de gewone kinderbijslag. Het percentage is

gelijk aan dat in het stelsel voor werknemers.

Alleen voor het eerste kind is het percentage

lager;

— kinderbijslag voor wezen;

— kinderbijslag voor kinderen van invalide

zelfstandigen;

— kinderbijslag voor gehandicapte kinderen.

Er zijn ook leeftijdstoeslagen, die toegekend

worden als een kind de leeftijd van 6, 12 en 18

jaar bereikt, maar niet voor een enig kind noch

voor de laatstgeborene. Ook bestaat er een

geboortetoelage, waarvan het bedrag varieert naar

gelang van de rang van het kind.

Ten slotte kan bij adoptie van een kind een

adoptietoelage worden toegekend.

De uitkeringen worden toegekend onder dezelfde

voorwaarden als in het stelsel voor werknemers

(zie hoofdstuk I, punt 8).

Wat moet u doen om gezinsbijslagen te

krijgen?

Indien u recht heeft op gezinsbijslagen moet u een

aanvraag indienen bij het bevoegde orgaan,

meestal het Sociaal Verzekeringsfonds (Caisse

d’assurances sociales), of soms ook de Nationale

Hulpkas (Caisse nationale auxiliaire).

De gezinsbijslagen worden elke maand per

postwissel of per overschrijving betaald. Wendt u

voor nadere inlichtingen tot één van de reeds

vermelde organen.

7. Sociale verzekering tegen

faillissement

De sociale verzekering tegen faillissement biedt

de handeldrijvende zelfstandige (bij faillissement)

of de niet-handeldrijvende zelfstandige (indien

een regeling met de schuldeisers is getroffen) een

financiële ondersteuning gedurende twee maanden,

en sociale zekerheid gedurende vier trimesters,

indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan.

Een aanvraag betreffende hulp van de sociale

verzekering tegen faillissement dient te worden

ingediend bij het Sociaal Verzekeringsfonds waarbij

u laatstelijk was aangesloten. Dit moet

BELGIË

21


gebeuren voor het einde van het trimester volgend

op dat waarin het vonnis van faillietverklaring is

uitgesproken, of voor de niet-handeldrijvenden

voor het einde van het trimester volgend op dat

waarin de activiteiten als zelfstandige zijn gestaakt.

8. Nadere inlichtingen

De adressen van de instellingen die bevoegd zijn

voor de verschillende takken van de sociale

zekerheid zijn bij het desbetreffende punt van

deze handleiding vermeld. U kunt bij hen terecht

voor alle nadere inlichtingen.

22 BELGIË


DENEMARKEN

1. Inleiding

De sociale zekerheid in Denemarken omvat:

— geneeskundige verzorging, ziekenhuisverpleging,

kraamverzorging, zieken- en kraamgeld

en revalidatie (zie punt 2);

— uitkeringen en verstrekkingen bij arbeidsongevallen

en beroepsziekten (punt 3);

— vervroegd pensioen, algemeen ouderdomspensioen

en aanvullend pensioen. Het vervroegd

pensioen omvat ook de invaliditeitsregeling

(punten 4 en 5);

— uitkering bij overlijden (punt 6);

— werkloosheidsuitkeringen (punt 7);

— gezinsbijslagen (punt 8).

Premies

De Deense socialezekerheidsuitkeringen worden

in hoofdzaak uit belastingen gefinancierd (belastingen

die worden betaald aan de staat, de

districten en de plaatselijke overheden).

In 1994 werd een algemene socialezekerheidsbijdrage,

de zogenaamde arbeidsmarktbijdrage,

ingevoerd ter financiering van onder andere de

uitgaven van de staat voor ziekte-, geboorte- en

werkloosheidsuitkeringen alsmede het vervroegd

pensioen en revalidatie.

Werknemers en zelfstandigen betalen bijdragen

aan de arbeidsmarktfondsen; deze drie fondsen

werden in 1999 gefuseerd tot één Arbeidsmarktfonds

(Arbejdsmarkedsfonden).

De bijdrage bedraagt 8 % van het brutoloon van

de werknemer; zelfstandigen betalen hetzelfde

percentage, berekend op hun inkomsten uit

activiteiten als zelfstandige.

De werkgevers zijn verantwoordelijk voor de

inning van de premies van hun werknemers, en

moeten die (samen met aan de bron afgehouden

belastingen) aan de belastingdiensten overmaken.

De bijdragen aan het Arbeidsmarktfonds zijn geen

eigenlijke sociale bijdragen, maar dienen ter

financiering van uitkeringen die vroeger via

belastingen werden gefinancierd.


Wie valt onder de sociale zekerheid?

Aangezien de meeste takken van de Deense

sociale zekerheid verplicht zijn, bestaan er ook

geen voorwaarden voor de opneming in de

verschillende stelsels. Een uitzondering vormt de

werkloosheidsverzekering (zie punt 7).


Beroep

In ieder punt wordt vermeld op welke wijze u

tegen een beslissing van de diverse socialezekerheidsinstellingen

in beroep kunt gaan.

2. Ziekte en moederschap

A. MEDISCHE VERZORGING

Iedereen die in Denemarken woonachtig is, heeft

recht op medische verzorging in een ziekenhuis

en kraamverzorging, alsmede op verstrekkingen

van de ziekteverzekering.


Hoe wordt u in de ziekteverzekering

opgenomen?

Wanneer u naar Denemarken verhuist, dient u

zich in uw woonplaats te laten inschrijven in het

bevolkingsregister. Daardoor wordt u automatisch

opgenomen in de ziekteverzekering. Zes weken

na uw aankomst krijgt u recht op geneeskundige

verzorging en ontvangt u uw ziekteverzekeringskaart.

Was of bent u aangesloten bij een openbare

ziekteverzekering in een andere lidstaat, dan kunt

u de wachttijd van zes weken vermijden. U dient

in uw woonplaats een bewijs voor te leggen van

de ziekteverzekering waarbij u tot dan aangesloten

was, bijvoorbeeld door middel van een

formulier E 104, dat u bij uw vorige ziekenfonds

kunt aanvragen.


Twee vormen van verzekering

Er zijn twee verzekeringsgroepen. U beslist zelf of

u in groep 1 of groep 2 verzekerd wilt worden, en

u kunt eenmaal per jaar van groep veranderen.

Indien u voor groep 1 kiest, dient u zich te houden

aan een bepaalde huisarts, die een overeenkomst

heeft met het ziekenfonds. Als u een behandeling

door een specialistische arts nodig hebt, dient u

bij uw huisarts een doorverwijzing te vragen.

Kiest u voor verzekering in groep 2, dan kunt u

zelf vrij uw huisarts of specialist kiezen. U krijgt

dan van het ziekenfonds een uitkering ter hoogte

van de uitkering die het fonds voor een vergelijkbare

behandeling van een patiënt in groep 1

betaalt. De arts bepaalt zelf zijn honorarium.

Kinderen onder de 16 jaar hebben dezelfde arts of

verzekeringsvorm als hun ouders of voogd.

DENEMARKEN

23


Op welke uitkeringen hebt u recht?

Geneeskundige verzorging

— Verzorging door de door u gekozen huisarts,

— verzorging door een specialist, na doorverwijzing

door uw huisarts,

— bepaalde verstrekkingen bij de tandarts,

— fysiotherapie, na doorverwijzing door uw

huisarts,

— behandeling door een chiropractor,

— voor bepaalde groepen patiënten: voetbehandeling,

na doorverwijzing door uw huisarts,

— voor bepaalde groepen patiënten: psychologische

behandeling, na doorverwijzing

door uw huisarts,

— geneesmiddelen.

Bezoeken aan arts en specialist zijn gratis voor

personen in groep 1.

Van de overige verstrekkingen betaalt de ziekteverzekering

35 tot 65 %, in overeenstemming met

de tarieven die tussen de ziekteverzekering en de

verenigingen van behandelende artsen enz. zijn

afgesproken.

De uitkeringen voor geneesmiddelen hangen af

van uw totale uitgaven aan erkende geneesmiddelen

per jaar. Liggen deze jaarlijkse uitgaven

onder de 500 DKK, dan ontvangt u geen enkele

uitkering. De uitkering stijgt als volgt: voor

uitgaven aan geneesmiddelen tussen 500 DKK

en 1 200 DKK: 50 %, tussen 1 200 DKK en 2 800

DKK: 75 %, boven de 2 800 DKK: 85 %.

Voor kinderen onder de 18 jaar wordt altijd

minstens 50 % van de uitgaven voor erkende

geneesmiddelen vergoed.

Behandeling in het ziekenhuis

Als u in een ziekenhuis dient te worden behandeld,

kunt u vrij kiezen tussen alle openbare

ziekenhuizen in Denemarken die de betrokken

behandeling verrichten. De behandeling zelf is

gratis.

In de meeste gevallen is voor opname in het

ziekenhuis een verwijzing van uw huisarts nodig,

behalve bij een ongeval of een acute aandoening.

Hebt u een bijzonder gespecialiseerde behandeling

nodig, bijvoorbeeld wegens een zeldzame of

gecompliceerde aandoening, dan moet u altijd

worden doorverwezen door een ziekenhuis in het

district van uw woonplaats.

Zwangerschapsonderzoek en

kraamverzorging

U hebt recht op gratis preventieve onderzoeken

door de arts en vroedvrouw in verband met

zwangerschap en geboorte. De bevalling in een

ziekenhuis of andere openbare instelling dan wel

hulp van een vroedvrouw bij de bevalling thuis is

gratis.

Medische behandeling tijdens een verblijf in

het buitenland (rejsesygesikring)

Gaat u op vakantie of studiereis in Europa voor

maximaal een maand, dan bent u gedekt door de

openbare reisziekteverzekering (rejsesygesikring).

Deze dekt de kosten van acute geneeskundige

verzorging of door een arts voorgeschreven

repatriëring.


Beroep

Wanneer u het niet eens bent met een beslissing,

kunt u in beroep gaan binnen een termijn van vier

weken na ontvangst van die beslissing.

Tegen de beslissingen van het bestuur van uw

woonplaats inzake ziekteverzekering kunt u beroep

aantekenen bij de Sociale Commissie (Det

Sociale Nævn) van het staatsdistrict (statsamt)

waaronder uw woonplaats valt.

Tegen beslissingen van het district (amtskommune)

inzake ziekteverzekering, ziekenhuisbehandeling

en kraamverzorging kunt u beroep aantekenen bij

de Sociale Klachtencommissie (Den Sociale Ankestyrelse).

B. UITKERINGEN BIJ ZIEKTE

(SYGEDAGPENGE — ZIEKENGELD)

Recht op ziekengeld hebben alle personen met

een eigen beroepsinkomen of met een vervangingsinkomen,

zoals werkloosheidsuitkering, of

een ander inkomen dat hoofdzakelijk uit de eigen

arbeidsprestaties voortkomt. In de regel geldt de

voorwaarde dat het inkomen in Denemarken aan

belastingen onderworpen moet zijn.

Voorwaarden

Het ziekengeld vormt een schadeloosstelling voor

de inkomensderving bij arbeidsongeschiktheid als

gevolg van ziekte of letsel (met inbegrip van

arbeidsongevallen en beroepsziekten). Als werknemer

hebt u recht op een uitkering vanaf de

eerste dag van de ziekte. Indien u tijdens de laatste

acht weken vóór uw afwezigheid bij een particuliere

werkgever in dienst was, en in die periode

ten minste 74 uur gewerkt hebt, is uw werkgever

verplicht gedurende twee weken ziekengeld te

betalen.

Wanneer uw arbeidsongeschiktheid langer dan

twee weken duurt of wanneer u bij het intreden

van de arbeidsongeschiktheid geen recht op

ziekengeld van uw werkgever hebt, dan betaalt

de gemeente (kommune) uw ziekengeld, op

voorwaarde dat u tijdens de laatste dertien weken

24 DENEMARKEN


vóór uw ziekte in loondienst was, en tijdens die

periode ten minste 120 uur hebt gewerkt.

Als u zelfstandige bent, wordt uw ziekengeld

vanaf de eerste afwezigheidsdag door de gemeente

(kommune) betaald, maar enkel nadat u twee

weken ziek bent geweest. Voorwaarde voor het

recht op die uitkering is dat u gedurende ten

minste zes van de laatste twaalf maanden, waarvan

één maand onmiddellijk voor de afwezigheid

wegens ziekte, grotendeels als zelfstandige hebt

gewerkt. Elk ziektegeval moet uiterlijk één week

na die periode van twee weken aan de gemeente

zijn gemeld.

Zelfstandigen kunnen daarnaast ook vrijwillig

aanvullende verzekeringspremies betalen waardoor

ze reeds uitkeringen krijgen tijdens die eerste

twee weken van de ziekte.

Bedrag van de uitkering

Als u werknemer bent, wordt uw uitkering

berekend op basis van het uurloon waarop u bij

uw arbeid recht zou hebben gehad. Indien u

zelfstandige bent, wordt uw uitkering berekend op

grond van uw beroepsinkomsten als zelfstandige.

Wel is er een maximumuitkering vastgesteld, die

gebonden is aan het gemiddelde Deense loonpeil.

Bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid kan een

verminderde dagvergoeding worden toegekend.

De uitkering wordt per week betaald.

Zelfstandigen die een vrijwillige verzekering afsloten,

hebben recht op tweederde van de

maximale uitkering, of zelfs op de volledige

uitkering, naargelang hun inkomen.

Onder bepaalde voorwaarden kan het ziekengeld

ook worden betaald als u in een andere lidstaat

gaat wonen.

Wat moet u doen om deze uitkeringen te

krijgen?

Wanneer u recht hebt op ziekengeld van uw

werkgever, moet u hem uw ziekte zo snel

mogelijk melden en hem op zijn verzoek de

nodige documenten voorleggen, zoals bijvoorbeeld

een attest van de dokter. Indien dat doktersbriefje

niet wordt bezorgd, vervalt uw recht op

ziekengeld van de werkgever.

Wanneer u recht hebt op ziekengeld van de

gemeente (kommune) moet u ten laatste één week

na de eerste dag van afwezigheid wegens ziekte,

of na het stopzetten van de betaling door de

werkgever, op een speciaal formulier een verklaring

over de oorzaak van de arbeidsongeschiktheid

indienen. De gemeente kan een geneeskundige

verklaring vragen, die de arts met behulp

van een speciaal formulier moet opstellen.

Als een werkgever geheel of gedeeltelijk nalaat

het ziekengeld te betalen en de gemeente dit niet

gerechtvaardigd acht, betaalt de gemeente een

voorschot op het ziekengeld uit.


Duur van het ziekengeld

De betaling van de uitkeringen wordt stopgezet als

in de voorbije achttien maanden gedurende meer

dan 52 weken ziekengeld is betaald. Noch de

eerste twee weken van een ziekte, noch de

uitkeringsperiode bij zwangerschap, geboorte of

adoptie worden meegerekend. Er bestaan diverse

mogelijkheden om de uitkeringsperiode na de 52

weken nog te verlengen.

Omdat het om een tijdelijke uitkering gaat, dient

de gemeente uiterlijk na acht weken ziekte de

toestand van de betrokkene opnieuw te beoordelen.

Is een ontvanger van ziekengeld zes

maanden met ziekenverlof geweest, dan moet de

gemeente een begeleidingsplan opstellen.

Personen die nog werken maar tevens een sociaal

pensioen ontvangen, of die dat sociaal pensioen

wegens hun zwakke gezondheid hadden kunnen

aanvragen, of die al 67 (65) jaar zijn, hebben

slechts korte tijd (13 weken per twaalf maanden)

recht op ziekengeld.

C. MOEDERSCHAP EN ADOPTIE

Vrouwen die in Denemarken wonen, hebben

recht op gratis hulp bij zwangerschap en bevalling.

Deze verstrekkingen omvatten de preventieve

onderzoeken, gratis vervoer in verband met

onderzoeken en bevalling, de bevalling in het

ziekenhuis of thuis, en de hulp van een vroedvrouw

bij een bevalling thuis.

Bovendien worden bij moederschap en adoptie

ook uitkeringen toegekend. Een vrouw die de

laatste dertien weken vóór haar afwezigheid

wegens zwangerschap als werknemer ten minste

120 uur werkte of aan de vereisten voor een

zelfstandige activiteit voldoet, heeft recht op een

zwangerschapsuitkering en een toelage voor geboorte

of adoptie. Ook de tijdvakken van verzekering

in andere lidstaten worden als tijdvakken van

arbeid aangerekend.

Deze uitkering kan vanaf vier weken voor de

vermoedelijke datum van de bevalling tot 24

weken na de geboorte worden toegekend, waarbij

de laatste tien weken tussen de ouders kunnen

worden verdeeld. Onafhankelijk daarvan heeft de

vader recht op twee weken uitkering binnen de

eerste 14 weken na de geboorte, en twee weken

vanaf de 24e week naar de geboorte.

Personen die een kind willen adopteren, kunnen

eveneens uitkeringen ontvangen gedurende de 26

weken die volgen op de aankomst van het kind in

het gezin. Ook hierbij zijn de twee laatste weken

voorbehouden voor de adoptievader.

DENEMARKEN

25


Het bedrag van de uitkering wordt berekend op

dezelfde wijze als bij ziekengeld (zie punt B).

Aanvragen voor een geboorte- of adoptie-uitkering

moeten bij de gemeente worden ingediend,

binnen de negen maanden na de datum van de

geboorte of van de aankomst van het kind in het

gezin.

De geboorte- of adoptie-uitkering wordt door de

gemeente (kommune) uitbetaald. De werkgever

betaalt een uitkering bij afwezigheid voor preventief

zwangerschapsonderzoek.

D. REVALIDATIE-UITKERING

Indien u als gevolg van een ziekte of een ongeval

niet meer kunt werken, hebt u eventueel recht op

een financiële toelage voor onderwijs, beroepsopleiding

of omscholing, als dat nodig is om een

nieuwe baan te vinden. Daarbij wordt rekening

gehouden met uw mogelijkheden om voor uzelf

en uw gezin te zorgen.

Deze revalidatie-uitkering kan toegekend worden

aan alle personen die in Denemarken wonen, op

voorwaarde dat zij geen gelijkaardige financiële

steun kunnen krijgen van de nationale instantie ter

bevordering van de beroepsopleiding (Statens

Uddannelsesstøtte) of op grond van een andere

regeling buiten het kader van de sociale wetgeving.

De revalidatie verloopt volgens een vooraf vastgesteld

plan, en er wordt een vaste maandelijkse

uitkering betaald. Personen onder de 25 jaar

ontvangen een lager bedrag. Naast de uitkeringen

voor het levensonderhoud kan ook nog een

bedrag worden toegekend voor speciale uitgaven

in verband met de opleiding, of eventueel voor

uitgaven in verband met uw handicap, bijvoorbeeld

voor onderwijsmateriaal of vervoer.

Indien de revalidatie tijdens een opleiding in een

bedrijf gebeurt, dan wordt de revalidatie-uitkering

van het betaalde loon afgetrokken.

De revalidatie-uitkering wordt betaald zolang het

beroepsopleidingsplan wordt gevolgd, doch ten

hoogste gedurende vijf jaar.

Hoe krijgt u een revalidatie-uitkering?

U vraagt de revalidatie-uitkering aan bij de

afdeling Sociale zaken en volksgezondheid van

uw gemeente. In speciale gevallen (hulpmiddelen)

wordt de beslissing echter niet door de gemeente,

maar door de amtskommune (het district) genomen.

De gemeente kan u hierover nadere

inlichtingen verstrekken.

E. BEROEP

Wanneer u het niet eens bent met een beslissing,

kunt u in beroep gaan binnen een termijn van vier

weken na ontvangst van die beslissing.

Tegen beslissingen die de gemeenten en districten

(amtskommuner) treffen op grond van de sociale

wetgeving kunt u beroep aantekenen bij de

Sociale Commissie (Det Sociale Nævn). Het

beroep kan alleen worden aangetekend door de

persoon op wie de beslissing betrekking heeft.

Het beroep moet worden voorgelegd aan de

Sociale Commissie waaronder de gemeente of

amtskommune valt die de beslissing heeft genomen.

Elk district (amt) heeft zijn eigen commissie,

Kopenhagen en Frederiksberg hebben elk een

afzonderlijke commissie.

In de regel is geen verder beroep mogelijk tegen

beslissingen van deze Sociale Commissie van

beroep.

De Sociale Klachtencommissie kan een zaak

echter in behandeling nemen indien deze een

principieel of algemeen belang lijkt te hebben. De

persoon op wie de beslissing betrekking heeft, de

gemeente of de amtskommune kunnen de Klachtencommissie

verzoeken een zaak in behandeling

te nemen.

3. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

De verzekering arbeidsongevallen en beroepsziekten

dekt alle personen die bij een werkgever

in dienst zijn, zelfs als zij daarvoor geen loon

ontvangen. Bepaalde categorieën van zelfstandigen

(bv. vissers, scheepseigenaren) zijn eveneens

verplicht verzekerd. Voor de verzekering tegen

arbeidsongevallen en beroepsziekten moet een

beroep gedaan worden op een door de staat

erkende verzekeringsmaatschappij.

De verzekering dekt alle ongevallen, alsook de

schadelijke gevolgen die veroorzaakt worden door

de beroepswerkzaamheden of de arbeidsomstandigheden,

wanneer deze een blijvende of tijdelijke

vermindering van de verdiencapaciteit als

gevolg hebben. De verzekering dekt ook plotselinge

letsels als gevolg van tilwerkzaamheden

alsmede een aantal beroepsziekten die in een

officiële lijst zijn opgenomen, alsmede de letsels

die bij een levend geboren kind vóór de geboorte

ontstaan zijn als gevolg van het werk van de

moeder tijdens de zwangerschap, of als gevolg

van schadelijke blootstelling van de ouders vóór

de bevruchting. Ongevallen op de weg van en

naar het werk worden evenwel niet gedekt.

De werkgever dient het arbeidsongeval of de

beroepsziekte binnen de negen dagen bij de

verzekeringsmaatschappij te melden. Wanneer

hij dat verzuimt, kan het slachtoffer van dit

arbeidsongeval of die beroepsziekte, of eventueel

zijn nabestaanden, zich binnen het jaar rechtstreeks

tot de verzekeringsmaatschappij of tot het

26 DENEMARKEN


Bestuur arbeidsongevallen en beroepsziekten (Arbejdsskadestyrelsen)

wenden.


Uitkeringen en verstrekkingen

Dit zijn:

— geneeskundige behandeling, revalidatie en

hulpmiddelen;

— vergoeding wegens verlies van de verdiencapaciteit

(pensioen);

— vergoeding wegens blijvende handicap;

— vergoeding wegens verlies van de kostwinner

(pensioen);

— overbruggingsuitkering voor nabestaanden.

Geneeskundige behandeling en revalidatie worden

vergoed wanneer zij noodzakelijk zijn voor

de best mogelijke genezing, of voor het consolideren

van de resultaten van de behandeling. De

kosten van behandeling en revalidatie worden

enkel vergoed voorzover ze niet reeds door de

ziekteverzekering betaald zijn, of geen deel

uitmaken van een behandeling in een openbaar

ziekenhuis.

Indien het arbeidsongeval of de beroepsziekte

enkel een arbeidsongeschiktheid van korte duur

heeft veroorzaakt, wordt ziekengeld betaald (zie

punt 2 B). Een jaar na het ongeval of het begin van

de ziekte wordt indien mogelijk een definitieve

beslissing genomen over de schadeloosstelling

wegens het verlies van de verdiencapaciteit of

wegens de blijvende handicap.

Normaal gebeurt die schadeloosstelling in de

vorm van een pensioen, maar indien de arbeidsongeschiktheid

minder dan 50 % bedraagt, wordt

een bedrag ineens uitbetaald. In andere gevallen

kan op verzoek van de betrokkene een deel van de

schadeloosstelling omgezet worden in een bedrag

ineens.

De vergoeding voor het verlies van de verdiencapaciteit

is bedoeld als schadeloosstelling voor het

verlies aan inkomsten ten gevolge van het

arbeidsongeval of de beroepsziekte. Het bedrag

ervan overbrugt het verschil tussen de inkomsten

die de persoon had kunnen verdienen indien het

ongeval of de ziekte niet had plaatsgevonden, en

de inkomsten die hij geacht wordt te verdienen,

het ongeval of de ziekte in aanmerking nemend.

Deze schadeloosstelling wordt enkel betaald als

het verlies van de verdiencapaciteit meer bedraagt

dan 15 %. Bij volledig verlies van de verdiencapaciteit

bedraagt de uitkering viervijfde van het

jaarloon, bij gedeeltelijk verlies van de verdiencapaciteit

wordt de uitkering proportioneel gekort.

Er is evenwel een jaarlijks maximumbedrag vastgesteld.

Op 67 (65) jaar heeft de betrokkene recht op een

ouderdomspensioen (folkepension) en wordt de

lopende arbeidsongeschiktheidsuitkering afgelost

door een bedrag ineens.

De vergoeding voor blijvende invaliditeit wordt

toegekend voor blijvende handicaps in het dagdagelijkse

leven, die toegeschreven worden aan

de medische gevolgen van het ongeval/de ziekte.

Het bedrag van die uitkering wordt vastgesteld aan

de hand van de schadegraad, op basis van

tarieftabellen. Deze vergoeding voor blijvende

invaliditeit wordt meestal als bedrag ineens uitbetaald.

De vergoeding wegens verlies van de kostwinner

wordtuitbetaaldaandeoverlevendeechtgeno(o)t(e)

of aan een andere nabestaande die door de

overledene onderhouden werd. Bij de vaststelling

van die uitkering wordt rekening gehouden met de

mogelijkheden van de nabestaanden om zelf in

hun levensonderhoud te voorzien. De uitkering

wordt maximaal tien jaar lang betaald en bedraagt

30 % van het jaarloon van de overledene. In

principe ontvangt elk kind 10 % daarvan (20 %

indien de overledene de enige kostwinner was) en

dit tot het kind 18 jaar wordt (of 21 jaar als het

onderwijs of een opleiding volgt).

De overbruggingsuitkering is bestemd voor niet

nader te omschrijven kosten bij het overlijden van

echtgeno(o)t(e) of partner, en wordt als een vast

bedrag ineens uitgekeerd.


Betaling van de uitkeringen

Bij ongevallen en schadelijke gevolgen betaalt de

betrokken verzekeringsmaatschappij een pensioen

of een bedrag ineens. Uitkeringen bij beroepsziekten

en plotselinge letsels door tilwerkzaamheden

worden uitbetaald door de instelling „Beroepsziekteverzekering

van de arbeidsmarkt” (Arbejdsmarkedets

Erhvervssygdomssikring).

Indien u in een andere lidstaat van de Europese

Unie woont, kunt u uw pensioen ook daar laten

uitbetalen.


Beroep

Het Bestuur arbeidsongevallen en beroepsziekten

(Arbejdsskadestyrelsen) beslist of er al dan niet

sprake is van een arbeidsongeval of een beroepsziekte,

of er recht op een schadeloosstelling

bestaat, en over het bedrag daarvan. Wanneer u

het niet eens bent met deze beslissing, kunt u

binnen de vier weken na ontvangst van de

kennisgeving beroep aantekenen bij de Sociale

Klachtencommissie (Den Sociale Ankestyrelse).

Deze termijn wordt verlengd tot zes weken

wanneer u in een ander Europees land verblijft.

Het adres van deze instanties vindt u onder punt 9.

DENEMARKEN

27


4. Vervroegd pensioen

Arbeidsongeschikten van wie de invaliditeit niet

door een arbeidsongeval of een beroepsziekte

werd veroorzaakt, hebben in het algemeen recht

op een soort vervroegd rustpensioen dat førtidspension

wordt genoemd. Op dit pensioen kunnen

aanspraak maken:

— Deense staatsburgers;

— werknemers en zelfstandigen die staatsburger

van een andere lidstaat zijn;

— andere buitenlanders die tien jaar in Denemarken

hebben gewoond.

Pensioenbedrag

Alle Deense pensioenen bestaan uit een basispensioen

(grundbeløb) en een pensioentoelage

(pensionstillæg). Voor het basispensioen wordt

een onderzoek naar de eigen bestaansmiddelen

uitgevoerd. Het aanvullend pensioen is gekoppeld

aan het inkomen van zowel de gepensioneerde als

zijn/haar echtgeno(o)t(e).

Arbeidsongeschikten die een vervroegd pensioen

(førtidspension) ontvangen, kunnen bovendien

ook recht hebben op:

— een invaliditeitstoeslag en eventueel een

toeslag voor arbeidsongeschiktheid, voor

geen van beide is een onderzoek naar de

bestaansmiddelen vereist;

— een verzorgings- of een verplegingstoelage

indien zij voortdurende persoonlijke verzorging

of verpleging behoeven.

Voorwaarden voor het recht op de

verschillende soorten pensioenen

U hebt recht op een pensioen als u tussen uw

vijftiende verjaardag en de dag van de pensioenaanvraag

ten minste drie jaar in Denemarken hebt

gewoond. Ook moet u jonger zijn dan 65 (67) jaar

om voor een vervroegd pensioen in aanmerking te

komen.

Als u ten minste viervijfde van het tijdvak tussen

uw vijftiende verjaardag en de aanvraag van het

pensioen in Denemarken hebt gewoond, hebt u

recht op een volledig vervroegd pensioen. Als u

minder lang in Denemarken hebt gewoond, wordt

het pensioenbedrag berekend als een breuk tussen

enerzijds de tijd van wonen en anderzijds viervijfde

van het tijdvak tussen uw 15e verjaardag en

de datum van toekenning van het pensioen.

U hebt recht op een volledig vervroegd pensioen

als u viervijfde van de tijd tussen uw 15e

verjaardag en de datum van toekenning van het

pensioen in Denemarken hebt gewoond.

Indien uw verdiencapaciteit als gevolg van een

lichamelijk of geestelijk gebrek blijvend verminderd

is, kunnen drie verschillende tarieven van

vervroegd pensioen worden toegekend: het hoogste,

het middelste of het algemeen tarief van het

vervroegd pensioen.

Het hoogste tarief van het vervroegd pensioen

bevat het basisbedrag, de invaliditeitstoeslag en

een toeslag wegens arbeidsongeschiktheid, en kan

worden toegekend aan personen van 18 tot 60

jaar met slechts een geringe verdiencapaciteit.

Het middelste tarief van het vervroegd pensioen

omvat het basispensioen en de invaliditeitstoeslag,

en kan worden toegekend aan personen die de

leeftijd van 60 jaar nog niet hebben bereikt en van

wie de verdiencapaciteit met circa tweederde is

verminderd, alsmede aan personen van 60 tot 65

(67) jaar die nog slechts een geringe verdiencapaciteit

hebben.

Het gewone tarief van het vervroegd pensioen

bestaat enkel uit het basisbedrag, en kan worden

toegekend aan personen tussen 18 en 65 (67) jaar

van wie de verdiencapaciteit om gezondheids- en/

of sociale redenen met ten minste de helft is

verminderd, en aan personen tussen 50 en 65 (67)

jaar indien hun gezondheids- en sociale toestand

daartoe noopt. Als dit algemeen tarief wordt

toegekend vóór de betrokkene 60 is geworden,

krijgt hij/zij daar als extra ook het zogenoemde

førtidsbeløb bij (toeslag bij het vervroegd

pensioen). Het pensioen wordt dan forhøjet

almindelig førtidspension (verhoogd algemeen

vervroegd pensioen) genoemd.

Een pensioentoeslag kan ook worden betaald

indien de inkomsten van de gepensioneerde en

zijn/haar echtgeno(o)t(e) een bepaalde grens niet

overschrijden.

Op 65 (67) jaar wordt het vervroegd pensioen

automatisch omgezet in een algemeen ouderdomspensioen

(folkepension, zie punt 5).

Personen die ondanks een ernstige handicap een

zodanig inkomen verdienen dat hun verdiencapaciteit

niet als aanzienlijk verminderd kan worden

beschouwd, krijgen een invaliditeitsuitkering (invaliditetsydelse)

in plaats van het hoogste of

middelste vervroegd pensioen. Deze toelage is

bestemd om hun extra uitgaven bij de uitoefening

van het beroep te dekken.


Hoe vraagt u een pensioen aan?

U dient de pensioenaanvraag in bij uw gemeentebestuur.

De gemeente kan ook op eigen initiatief

een pensioenaanvraagprocedure starten. Als u een

vervroegd pensioen aanvraagt, kan de gemeente

vragen dat uw dokter op een speciaal formulier

een medische verklaring invult. Deze medische

verklaring wordt door de gemeente betaald.

Een vervroegd pensioen kan pas worden toegekend

nadat alle activerings-, revalidatie- en behandelingsvoorstellen

niets hebben opgeleverd.

28 DENEMARKEN


Betaling van de pensioenen

Het pensioen wordt op het eind van de betrokken

maand betaald. De eerste betaling gebeurt ten

vroegste op de eerste dag van de maand volgend

op de indiening van de aanvraag. Het vervroegd

pensioen kan echter pas worden uitbetaald op de

eerste dag van de maand volgend op de beslissing

omtrent de toekenning van het pensioen, maar ten

laatste op de eerste dag van de maand na het

verstrijken van drie maanden sinds het pensioendossier

in behandeling is genomen.

De pensioenen worden in de regel alleen betaald

aan gepensioneerden die in Denemarken of in een

van de andere lidstaten van de Europese Unie

wonen.

Beroep

Wanneer u het niet eens bent met de beslissing

van de gemeente over uw pensioenaanvraag, kunt

u beroep aantekenen bij de plaatselijke Sociale

Commissie (Det Sociale Nævn).

Het beroep moet steeds binnen de vier weken

worden ingediend. Zie verder onder punt 2, E —

Beroep.

5. Ouderdomspensioenen

(folkepension)

In principe hebben alle inwoners van Denemarken

recht op het algemeen ouderdomspensioen

(folkepension) vanaf de leeftijd van 65 (67) jaar.

Voor personen die op 1 juli 1999 of daarna zestig

jaar waren, is de pensioenleeftijd 65 jaar.

Bovendien bestaat er een verplicht aanvullend

pensioenstelsel voor werknemers (ATP).

A. OUDERDOMSPENSIOENEN

(FOLKEPENSION)

In Denemarken hebben volgende personen recht

op deze pensioenen:

— Deense staatsburgers;

— werknemers en zelfstandigen die staatsburger

van een andere lidstaat zijn;

— andere buitenlanders die tien jaar in Denemarken

hebben gewoond.

Pensioenbedrag

Het algemeen ouderdomspensioen bestaat uit een

basisbedrag met daarbij eventueel een pensioentoeslag.

Het basispensioen is afhankelijk van de

bestaansmiddelen van de gepensioneerde uit

persoonlijke arbeid. Bij de berekening van het

pensioen wordt op dit inkomen een speciale aftrek

toegepast. Het aanvullend pensioen is gekoppeld

aan het gezamenlijke inkomen van de gepensioneerde

en zijn/haar echtgeno(o)t(e).

Voorwaarden voor het recht op de

verschillende soorten pensioenen

Om recht op een pensioen te hebben, moet u

tussen uw vijftiende en uw 65e (67e) verjaardag

ten minste drie jaar in Denemarken hebben

gewoond.

Het volledig algemeen ouderdomspensioen (folkepension)

wordt toegekend aan personen die

tussen hun vijftiende en 65e (67e) levensjaar

gedurende veertig jaar in Denemarken hebben

gewoond. Als die duur niet is bereikt, worden de

pensioenrechten toegekend op basis van eenveertigste

van het volledige pensioen voor ieder jaar

van verblijf in Denemarken tussen het vijftiende

en 65e (67e) levensjaar.

Het algemeen ouderdomspensioen bestaat uit een

basisbedrag met daarbij eventueel een pensioentoeslag.

De pensioengerechtigde leeftijd is 65 (67)

jaar. De pensioentoeslag wordt toegekend indien

de inkomsten van de gepensioneerde (en zijn/haar

eventuele echtgeno(o)t(e)) een bepaald bedrag

niet overschrijden.

Hoe vraagt u een pensioen aan?

U dient de pensioenaanvraag in bij uw gemeentebestuur.

Het speciale formulier daarvoor kunt u bij

de gemeente verkrijgen.

Betaling van de pensioenen

Pensioenen worden op het einde van de betrokken

maand uitbetaald. De eerste betaling gebeurt ten

vroegste op de eerste dag van de maand volgend

op de indiening van de aanvraag. De pensioenen

worden in de regel alleen betaald aan gepensioneerden

die in Denemarken of in een van de

andere lidstaten van de Europese Unie wonen.

Beroep

Wanneer u het niet eens bent met de beslissing

van de gemeente over uw pensioenaanvraag, kunt

u beroep aantekenen bij de plaatselijke Sociale

Commissie (Det Sociale Nævn).

Het beroep moet steeds binnen de vier weken

worden ingediend. Zie verder onder punt 2, E —

Beroep.

B. ARBEJDSMARKEDETS

TILLÆGSPENSION (ATP)

Alle personen tussen 16 en 66 die in Denemarken

in loondienst werken, vallen onder het ATPstelsel,

op voorwaarde dat zij ten minste negen

uur per week werken. Werknemers die later als

zelfstandige gaan werken, kunnen onder bepaalde

voorwaarden de ATP-verzekering voortzetten. Zij

betalen dan zelf de gehele premie. De premies

voor het ATP-stelsel worden door werknemers en

werkgevers gezamenlijk betaald. De werkgever

DENEMARKEN

29


etaalt tweederde, en de werknemer eenderde.

De werkgever is evenwel ook aansprakelijk voor

de betaling van de werknemer.

ATP-leden die geen voltijdse baan hebben, betalen

tweederde of eenderde van de volledige

premie, of geen bijdrage.


Betaling van het ATP-pensioen

Het ATP-pensioen wordt ofwel als ouderdomspensioen

(alderspension) ofwel als uitkering ineens

bij het overlijden van de werknemer betaald.

Het bedrag van de uitkeringen is gekoppeld aan

de anciënniteit als verzekerde en aan het bedrag

van de premies.

Het ouderdomspensioen wordt normaal als een

lopende uitkering betaald, maar bij kleine pensioenen

kan een bedrag ineens worden uitgekeerd.

Bij overlijden van de verzekerde werknemer wordt

aan de weduwe/weduwnaar of aan de kinderen

onder de 18 jaar een bedrag ineens uitgekeerd. De

uitkering voor de weduwe/weduwnaar wordt

berekend op basis van de kapitaalwaarde van de

door de overledene verworven pensioenrechten,

terwijl de wezenuitkering overeenstemt met een

jaarsalaris van de overledene op het tijdstip van

het overlijden.

Het ATP-pensioen wordt op aanvraag vanaf 67

jaar toegekend. Het wordt betaald als aanvulling

op het folkepension (zie hierboven).

Wanneer het ATP-pensioen pas na 67 jaar wordt

aangevraagd, wordt het pensioenbedrag verhoogd

met ongeveer 10 % per jaar uitstel, tot de leeftijd

van 70 jaar is bereikt. Bij aanvraag vanaf 65 jaar

wordt het pensioenbedrag overeenkomstig verminderd.


Hoe vraagt u een ATP-pensioen aan?

In de regel stuurt de ATP-administratie zelf een

aanvraagformulier aan de mogelijke aanvragers.

Het formulier is eveneens verkrijgbaar bij banken,

spaarkassen, bij de gemeenten en het ATP-bureau.

De aanvraag moet worden toegezonden aan het in

punt 9 vermelde adres (zie Arbejdsmarkedets

Tillægspension).

Het ATP-pensioen wordt normaal aan het begin

van elke maand op de bankrekening, de spaarrekening

of de postrekening gestort. Kleine pensioenen

kunnen ook één keer per jaar worden

uitbetaald.

Indien u het niet eens bent met een besluit van het

ATP-bureau betreffende uw lidmaatschap, premies

of pensioenrechten, kunt u binnen de vier weken

beroep aantekenen bij de Commissie van beroep

voor de ATP (Ankenævnet for Arbejdsmarkedets

Tillægspension), zie punt 9.

6. Uitkering bij overlijden

Bij overlijden kan de ziekteverzekering een overlijdensuitkering

uitbetalen indien de overledene

recht had op uitkeringen van de ziekteverzekering.

Het bedrag van de uitkering bij overlijden is

afhankelijk van de gezinssituatie en de bestaansmiddelen

van de overledene. Indien de overledene

jonger was dan 18 jaar, ontvangen zijn

nabestaanden een vaste geldsom, zonder onderzoek

naar de bestaansmiddelen.

7. Werkloosheidsverzekering

Terwijl de andere takken van de sociale zekerheid

verplicht zijn, is de werkloosheidsverzekering in

principe vrijwillig. De werkloosheidsfondsen (arbejdsløshedskasser)

hangen af van de vakverenigingen,

en zijn onderverdeeld naar het beroep. Er

bestaan 35 fondsen, waarvan twee voor zelfstandigen.

Een van de werkloosheidsfondsen voor

werknemers in loondienst is brancheoverschrijdend.

Wanneer u bij de werkloosheidsverzekering van

een andere lidstaat was aangesloten en in

Denemarken gaat werken, dan moet u zich daar

aansluiten bij het erkende werkloosheidsfonds van

uw beroep. Anders hebt u geen recht op werkloosheidsuitkeringen

in Denemarken. U kunt zich

ook aansluiten bij het brancheoverschrijdende

fonds. Als zelfstandige kunt u toetreden tot één

van de twee werkloosheidsverzekeringen voor

zelfstandigen.

U kunt zich tot het Nationaal Arbeidsbureau

(Arbejdsdirektoratet, zie punt 9) wenden voor

inlichtingen over het werkloosheidsfonds dat voor

uw beroep erkend is.

Wie kan in de verzekering worden

opgenomen?

Personen tussen 16 en 63 jaar die in Denemarken

wonen, kunnen in een erkend werkloosheidsfonds

(arbejdsløshedskasse) worden opgenomen. De

betrokkene dient aan te tonen dat hij/zij onmiddellijk

vóór de opneming in het fonds:

— werknemer was in het vakgebied van het

fonds;

— of een beroepsopleiding van ten minste 18

maanden dan wel een beroepsopleiding in de

zin van de wet op de basisberoepsopleiding

heeft gevolgd (in dat geval kan de betrokkene

worden opgenomen en verkrijgt hij/zij recht

op daggeld een maand na de voltooiing van

de opleiding);

— of een activiteit als zelfstandige uitoefende;

— of hielp bij de uitoefening van de zelfstandige

activiteit van de echtgeno(o)t(e);

— of de militaire dienstplicht vervulde;

30 DENEMARKEN


— of een gemeenteambt vervulde als burgemeester,

schepen/wethouder of voorzitter van

een commissie, dan wel lid was van het

Deense parlement, de regering of het Europees

Parlement.

Het is mogelijk als voltijds of deeltijds verzekerde

te worden opgenomen, en de leden dienen een

bijdrage tot de werkloosheidsverzekering te betalen.


Bedrag van de werkloosheidsuitkering

De werkloosheidsuitkering bedraagt 9 % van het

laatste inkomen uit arbeid, met een maximum

(voor het jaar 2000) van 570 DKK per dag of 2 850

DKK per week. Voor in deeltijd verzekerden

bedraagt de uitkering maximaal tweederde van

de uitkering van een voltijds verzekerde, hetgeen

voor het jaar 2000 overeenstemt met 380 DKK per

dag of 19 000 DKK per week.

Een lagere uitkering ten belope van 82 % van het

hoogste uitkeringstarief geldt voor personen die op

grond van een beroepsopleiding een uitkering

krijgen, indien zij tijdens een periode van twaalf

weken na afsluiting van de opleiding niet in

aanzienlijke omvang gewerkt hebben.

Voor zelfstandigen wordt de uitkering doorgaans

berekend op grond van het gemiddelde inkomen

van de betrokkene tijdens de twee beste afgesloten

boekjaren van de voorbije vijf jaar activiteit.


Voorwaarden

Om recht te hebben op de uitkering is vereist dat u

werkloos bent en bij het arbeidsbureau (arbejdsformidlingen)

als werkzoekende bent ingeschreven,

dat u actief naar werk zoekt, en een baan

kunt aannemen.

Het recht op de werkloosheidsuitkeringen is

normaal verworven na één jaar lidmaatschap

van een erkend werkloosheidsfonds. Daarnaast

dient u de eerste keer dat u een uitkering

aanvraagt in loondienst te hebben gewerkt tijdens

een periode die in totaal overeenstemt met de

volledige werktijd in het betrokken beroep (doorgaans

37 uur per week) gedurende minimaal 52

weken tijdens de voorgaande drie jaar, of dient u

tijdens een overeenkomstige periode in aanzienlijke

mate een activiteit als zelfstandige te hebben

uitgevoerd.

Een verzekerde die aan de voorwaarden voldoet,

ontvangt vier jaar lang een werkloosheidsuitkering,

verdeeld over een éénjarige daggeldperiode

en een driejarige actieve periode.

Voor jongeren onder de 25 jaar duurt de daggeldperiode

een half jaar en de actieve periode

drieënhalf jaar. Wie ouder is dan 60, ontvangt

maximaal tweeënhalf jaar lang daggeld.

Verzekerings- en/of werkperioden in een andere

lidstaat kunnen onder bepaalde voorwaarden

worden meegeteld om recht te geven op daggeld

enz., waaronder vervroegd pensioen.

Vervroegdpensioenuitkering van de

werkloosheidsverzekering

Werknemers en zelfstandigen die lid zijn van een

werkloosheidsfonds en die minimaal 60 maar nog

geen 65 jaar zijn, kunnen een vervroegd pensioen

krijgen. Vervroegd pensioen kan zowel aan

werkenden als aan werklozen worden toegekend.

De betrokken leden dienen in Denemarken, op

Groenland, de Faeröereilanden of in een andere

EER-land te wonen en moeten doorgaans in de

loop van de voorgaande 30 jaar gedurende 25 jaar

lid van een werkloosheidsfonds zijn geweest.

Bovendien dienen zij tijdens deze periode vervroegdpensioenbijdragen

te hebben betaald, en

zij dienen bij de overgang naar vervroegd

pensioen recht te hebben op daggeld.

Nadere inlichtingen in verband met het vervroegd

pensioen zijn verkrijgbaar bij het Nationaal

Arbeidsbureau (Arbejdsdirektoratet).

Beroep

Tegen beslissingen van het werkloosheidsfonds

over kwesties zoals lidmaatschap, uitkeringen

enz. kunt u binnen vier weken beroep aantekenen

bij de directeur van de werkloosheidsverzekering

(Direktøren for Arbejdsløshedsforsikringen). Tegen

bepaalde beslissingen van die directeur kunt u,

eveneens binnen de vier weken, beroep aantekenen

bij de Commissie van beroep (Arbejdsmarkedets

Ankenævn). De adressen vindt u onder punt 9.

8. Gezinsbijslagen

Voor alle kinderen onder de 18 jaar wordt een

kinderuitkering (børnefamilieydelse) betaald. Er

bestaan drie tarieven: een voor kinderen van 0 tot

3, een voor kinderen van 3 tot 7 en een voor

kinderen van 7 tot 18 jaar.

In speciale gevallen hebt u eventueel ook recht op

een of meer soorten kinderbijslag (børnetilskud).

De gewone kinderbijslag (ordinært børnetilskud)

wordt toegekend voor kinderen van alleenstaanden,

en voor kinderen waarvan beide ouders een

algemeen of een vervroegd pensioen ontvangen.

De leeftijdsgrens is 18 jaar. Een bijkomende

kinderbijslag (ekstra børnetilskud) wordt toegekend

aan de alleenstaande ouder van wie de

kinderen de gewone kinderbijslag al ontvangen. U

kunt slechts één bijkomende kinderbijslag ontvangen,

ongeacht het aantal kinderen.

De bijzondere kinderbijslag (særligt børnetilskud)

wordt toegekend aan eenoudergezinnen en aan

DENEMARKEN

31


wezen, of voor kinderen van wie één of beide

ouders een algemeen of een vervroegd pensioen

ontvangen. Deze kinderbijslag kan samen met de

gewone of met de aanvullende kinderbijslag

worden toegekend. De leeftijdsgrens is 18 jaar.


Voorwaarden voor het recht op de

uitkeringen

Kinderbijslag en kinderuitkering worden enkel

toegekend indien:

— het kind in Denemarken woont;

— het kind ongehuwd is;

— het kind niet in het kader van de wet op de

sociale bijstand buiten de ouderlijke woning

is ondergebracht, noch op een andere wijze

uit openbare middelen wordt onderhouden.

Voor het recht op de kinderuitkering is bovendien

vereist dat de ouder die de ouderlijke macht heeft,

volledig belastingplichtig is in Denemarken.

Voor de kinderbijslag moet het kind, of de ouder

die de ouderlijke macht uitoefent, bovendien ook

de Deense nationaliteit bezitten of gedurende het

laatste jaar (voor recht op de bijzondere kinderbijslag:

de laatste drie jaar) zijn/haar normale

woonplaats in Denemarken hebben gehad.

Van de voorwaarden in verband met nationaliteit

en woonplaats/domicilie in Denemarken kan

worden afgeweken in die gevallen waarin de

Gemeenschapswetgeving dat vereist.

Wanneer uw kinderen in een andere lidstaat

wonen terwijl u als werknemer of zelfstandige in

Denemarken werkt, hebt u recht op de Deense

uitkeringen. Wanneer de andere ouder een beroepsactiviteit

uitoefent in het land waar de

kinderen wonen, dan worden deze uitkeringen

eerst en vooral door dat andere land betaald.

Indien uw kinderen niet in Denemarken wonen,

krijgt u van de afdeling Sociale zaken van de

gemeente (socialforvaltning) een formulier E 401

(verklaring inzake de samenstelling van het gezin).

Op dit formulier moet een verklaring worden

ingevuld van het bevolkingsregister of vergelijkbare

autoriteit van de staat waar de kinderen

wonen. Formulier E 401 met de verklaring van de

samenstelling van het gezin moet ieder jaar

opnieuw worden ingediend.


Hoe krijgt u deze kinderuitkeringen en

-bijslagen?

De kinderuitkering en de kinderbijslag worden per

kwartaal vooruitbetaald. Normaal wordt het geld

overgemaakt aan de moeder van het kind. De

kinderuitkering wordt betaald door het nationale

bestuur voor douane en belastingen (Told- og

Skattestyrelsen) terwijl de kinderbijslag betaald

wordt door de gemeente.

Zowel de kinderuitkering als de bijzondere kinderbijslag

worden in de regel automatisch en zonder

aanvraag toegekend. De bijkomende kinderbijslag

(ekstra børnetilskud) en de gewone kinderbijslag

(ordinært børnetilskud) voor kinderen van alleenstaanden

kunnen enkel worden toegekend nadat

een aanvraag is ingediend. Deze aanvraag dient u

bij de gemeente in te dienen.

Beroep

Wanneer u het niet eens bent met een beslissing

van de gemeente betreffende het recht op kinderuitkeringen

of kinderbijslag, kunt u daartegen in

beroep gaan bij de Sociale Commissie (Det

Sociale Nævn), die in elk district (amt) bestaat.

De voorwaarde met betrekking tot het betalen van

belastingen wordt evenwel nagegaan door de

belastingdienst van het district (told- og skatteregionen),

en tegen die beslissing kunt u beroep

aantekenen bij het nationale bestuur voor douane

en belastingen (Told- og Skattestyrelsen). Het

beroep moet steeds binnen de vier weken worden

ingediend.

9. Nadere inlichtingen

Hieronder vindt u de lijst met adressen van de

voornaamste socialezekerheidsorganen in Denemarken.

Arbejdsmarkedets Ankenævn (Commissie van

beroep voor de werkloosheidsverzekering)

Nytorv 11-13

DK-1450 København K

Ankenævnet for Arbejdsmarkedets Tillægspension

(ATP) (Commissie van beroep voor het aanvullend

pensioenstelsel ATP)

Holmens Kanal 20

DK-1060 København K

Arbejdsmarkedets Tillægspension (ATP) (Bureau

voor het aanvullend pensioen voor werknemers

ATP)

Kongens Vænge 8

DK-3400 Hillerød

Arbejdsskadestyrelsen (Bestuur arbeidsongevallen

en beroepsziekten)

Æbeløgade 1

Postboks 3000

DK-2100 København Ø

Told- og Skattestyrelsen (Bestuur douane en

belastingen)

Østbanegade 123

DK-2100 København Ø

Den Sociale Ankestyrelse

(Sociale Klachtencommissie)

Amaliegade 25

Postboks 3042

DK-1021 København K

32 DENEMARKEN


Den Sociale Sikringsstyrelse

(Socialeverzekeringscommissie)

Landemærket 11

DK-1119 København K

Arbejdsdirektoratet (Nationaal Arbeidsbureau)

Finsensvej 78

DK-2000 Frederiksberg

Socialministeriet (ministerie van Sociale Zaken)

Holmens Kanal 22

DK-1060 København K

Sundhedsministeriet

(ministerie van Volksgezondheid)

Holbergsgade 6

DK-1057 København K

DENEMARKEN

33


DUITSLAND

1. Inleiding

In dit deel van de handleiding wordt uitgelegd

welke rechten en plichten u in Duitsland heeft op

het gebied van de sociale zekerheid, als werknemer

of als zelfstandige. Voor nadere inlichtingen

kunt u terecht bij de bevoegde verzekeringsorganen,

die vermeld zijn in de lijst onder punt

11. Ook de adressen en telefoonnummers van de

verbindingsorganen met alle andere lidstaten van

de Europese Unie op het gebied van de sociale

zekerheid zijn in punt 11 vermeld.

In deze handleiding vindt u nadere bijzonderheden

over de volgende prestaties van de sociale

zekerheid:

— uitkeringen en verstrekkingen bij ziekte en

moederschap (punt 3);

— uitkeringen en verstrekkingen bij zorgbehoefte

(punt 4);

— uitkeringen en verstrekkingen bij arbeidsongevallen

en beroepsziekten (punt 5);

— pensioenen bij invaliditeit, ouderdom en

overlijden (punten 6, 7 en 8);

— uitkeringen bij werkloosheid (punt 9);

— gezinsbijslagen (punt 10).

Voor de nieuwe deelstaten gelden ten dele een

paar specifieke regels die niet in deze handleiding

zijn opgenomen.


Hoe aansluiten?

Zodra u begint te werken, doet uw werkgever het

nodige om u bij de sociale zekerheid aan te

melden. Eerst wordt u bij het ziekenfonds ingeschreven

(Krankenkasse), dat op zijn beurt de

organen van de pensioenverzekering en van de

werkloosheidsverzekering op de hoogte stelt. U

krijgt een verzekeringsnummer, en onder dat

nummer zal het pensioenfonds uw tijdvakken

van verzekering en uw socialezekerheidsbijdragen

registreren.

Als u voor het eerst begint te werken, krijgt u van

het pensioenfonds een socialeverzekeringskaart

(Sozialversicherungsausweis, SV-Ausweis), waarop

uw achternaam, meisjesnaam, voornaam en

uw verzekeringsnummer staan aangegeven. Bij

bepaalde beroepen (bv. in de bouwsector) moet

op de socialeverzekeringskaart een foto staan en

moet u de kaart steeds bij zich hebben.

Als zelfstandige moet u zelf het nodige doen voor

uw inschrijving bij het voor u verantwoordelijke

ziekenfonds (Krankenkasse), waar u ook alle

nadere inlichtingen kunt krijgen.


Premies

U dient premies te betalen voor de ziekte- en

moederschapsverzekering, voor de zorg- en werkloosheidsverzekering

en voor de invaliditeits-,

ouderdoms- en nabestaandenverzekering. Uw

premie bedraagt een bepaald percentage van uw

loon. Werknemer en werkgever betalen in principe

elk de helft. Als zelfstandige dient u echter de

volledige premie zelf te betalen.

Uw werkgever is verantwoordelijk voor het storten

van de premies. Uw deel wordt afgehouden bij

elke uitbetaling van wedde of loon.

U betaalt geen premies voor de verzekering tegen

arbeidsongevallen (die worden door de werkgever

betaald), noch voor de gezinsbijslagen (die uit de

rijksbegroting gefinancierd worden).

De premie voor de ziekteverzekering bedraagt

gemiddeld 13 % van het gedeelte van uw loon dat

een jaarlijks vast te stellen plafond (3 297,83 euro

(6 450 DEM) per maand in 2000) niet overschrijdt.

U betaalt zelf nog 1,7 % van uw loon als premie

voor de zorgverzekering (Pflegeversicherung). Van

deze premies wordt telkens de helft door de

werkgever betaald, behalve indien u als zelfstandige

werkt.

In de pensioenverzekering voor arbeiders en

bedienden bedraagt de premie 19,3 % (2000)

van het loon dat een jaarlijks vastgesteld bedrag

(4 397,11 euro (8 600 DEM) per maand in 2000)

niet overschrijdt. De helft van de premie wordt

door de werkgever betaald, behalve indien u

zelfstandige bent.

Voor de werkloosheidsverzekering wordt een

premie van 6,5 % (2000) van het loon betaald,

met dezelfde loongrens als voor de pensioenverzekering.

De werkgever betaalt hiervan de helft.

Voor de nieuwe deelstaten zijn de cijfers niet

volledig gelijk.

2. Organen van de sociale

zekerheid

Hierna vindt u de bevoegde organen voor de

verschillende takken van de sociale zekerheid. De

verzekeringsorganen hebben voor hun betrekkingen

met de andere EU-lidstaten op het gebied van

de sociale zekerheid speciale verbindingsorganen

opgericht. Als u problemen of vragen heeft met

betrekking tot de sociale zekerheid in Duitsland of

in één of meer andere lidstaten, kunt u zich tot het

bevoegde verbindingsorgaan wenden, waarvan de

DUITSLAND

35


adressen vermeld zijn in punt 11 van deze

handleiding.


Ziekte- en moederschapsverzekering

In de meeste gevallen is het algemeen plaatselijk

ziekenfonds (Allgemeine Ortskrankenkasse, AOK)

van de plaats waar u werkt bevoegd. U kunt

evenwel ook verzekerd zijn bij een aanvullend

ziekenfonds (Ersatzkasse), een bedrijfsziekenfonds

(Betriebskrankenkasse, BKK), een ziekenfonds

voor specifieke beroepen (Innungskrankenkasse,

IKK), de federale verzekeringsinstelling voor mijnwerkers

(Bundesknappschaft) of het ziekenfonds

voor de zeelieden (See-Krankenkasse). Nadere

inlichtingen krijgt u van de desbetreffende ziekenfondsen

of uw werkgever.


Verzekering tegen arbeidsongevallen en

beroepsziekten

Naargelang de bedrijfstak waaronder uw beroep

of functie valt, bent u verzekerd bij een Berufsgenossenschaft

voor de productiesector, de landbouw

of de zeevaart.


Pensioenverzekering

Voor invaliditeit, ouderdom en overlijden bestaan

er de volgende verzekeringsorganen:

— een van de regionale verzekeringsbureaus

(Landesversicherungsanstalten) voor arbeiders

en bepaalde categorieën van zelfstandigen,

met name de zelfstandige ambachtslieden,

de federale verzekeringsdienst voor bedienden

(Bundesversicherungsanstalt für Angestellte),

die de verzekering regelt van bedienden,

zelfstandig werkende kunstenaars

en publicisten, en bepaalde andere categorieën

van zelfstandigen,

— het federaal verzekeringsfonds voor mijnwerkers

(Bundesknappschaft), voor de arbeiders

en de bedienden van de mijnbouw,

— het verzekeringsfonds voor zeelieden (Seekasse)

voor het personeel van de zeevaart,

bedienden en loodsen,

de verzekeringsdienst voor het spoor (Bahnversicherungsanstalt)

voor arbeiders en bedienden

van de Duitse spoorwegen (Deutsche

Bahn AG).


Werkloosheidsverzekering en

gezinsbijslagen

Zowel de werkloosheidsuitkeringen als de kinderbijslag

worden beheerd door het Federaal Arbeidsbureau

(Bundesanstalt für Arbeit) en zijn regionale

arbeidsbureaus (Arbeitsämter).

3. Ziekte en moederschap

De ziekteverzekering helpt u en uw rechthebbende

gezinsleden in geval van ziekte en moederschap.

Daartoe bestaan de volgende uitkeringen

en verstrekkingen:

— verstrekkingen: medische behandeling, medicamenten,

vroegtijdige opsporing en preventief

onderzoek van ziekten (zie deel A);

— uitkeringen van de ziekteverzekering (deel B);

— uitkeringen en verstrekkingen bij moederschap

(deel C).

De ziekteverzekering verstrekt ook uitkeringen bij

overlijden (zie punt 8).

De volgende categorieën van personen zijn verplicht

verzekerd:

— werknemers die minder dan een bepaald

bedrag verdienen, alsmede personen die een

beroepsopleiding volgen;

— werklozen die een uitkering van het arbeidsbureau

ontvangen;

— studenten en stagiaires, kunstenaars en publicisten;

— pensioengerechtigden en pensioenaanvragers,

van wie de vereiste verzekeringsduur

is aangetoond (eventueel rekening houdend

met tijdvakken in andere lidstaten).

Personen met geringe inkomsten (maximaal

322,11 euro (630 DEM) per maand) die minder

dan 15 uur per week werken, zijn niet verzekerd.

Onder bepaalde voorwaarden kunnen personen

die niet meer door de verplichte verzekering

gedekt zijn, vrijwillig tot het ziekteverzekeringsstelsel

toetreden. Dat geldt ook voor personen die

voor het eerst in Duitsland gaan werken, en van

wie het inkomen meer bedraagt dan de loongrens

voor de verplichte verzekering (3 297,83 euro

(6 450 DEM) per maand in 2000).

Als u een vrijwillig voortgezette verzekering

wenst, moet u de aanvraag daartoe indienen

binnen de drie maanden na het stopzetten van

de verplichte verzekering. De vrijwillige verzekering

moet worden aangevraagd bij het relevante

ziekenfonds dat in punt 2 is vermeld.

Verzekering van de gezinsleden

Uw gezinsleden die in Duitsland verblijven,

hebben recht op dezelfde verstrekkingen bij ziekte

en moederschap als uzelf. Als gezinsleden worden

normaal beschouwd: uw echtgenote en uw

kinderen tot 18 jaar, alsook uw kinderen die niet

werken, tot 23 jaar, of die studeren of een

beroepsopleiding volgen, tot 25 jaar. Voorwaarde

is dat zij geen eigen ziekteverzekering hebben,

niet als zelfstandige werken, en hun inkomen niet

hoger is dan een bepaald maximum (2000: 327,23

euro (640 DEM) per maand). Iedere verandering in

36 DUITSLAND


de omstandigheden die van belang kan zijn voor

de toekenning van de prestaties (inkomen, verhuizing

enz.) moet onmiddellijk aan het ziekenfonds

worden meegedeeld.

Ook uw gezinsleden die in een andere lidstaat

wonen of tijdelijk in een andere lidstaat verblijven,

kunnen aanspraak maken op prestaties van

de ziekteverzekering. Over de formaliteiten daarvan

kan uw ziekenfonds nadere inlichtingen

verstrekken.

A. VERSTREKKINGEN VAN DE

ZIEKTEVERZEKERING


Preventief onderzoek

In het kader van de vroegtijdige opsporing van

ziekten heeft u voor uzelf en uw gezinsleden recht

op preventief onderzoek:

— onderzoek voor het vroegtijdig opsporen van

kinderziekten tot de leeftijd van zes jaar;

alsook na voltooiing van het tiende levensjaar;

— jaarlijks onderzoek voor de vroegtijdige

opsporing van kanker bij vrouwen vanaf 20

en bij mannen vanaf 45 jaar;

— tweejaarlijks algemeen medisch onderzoek

voor het vroegtijdig opsporen van met name

ziekten van hart en bloedsomloop, nierziekten

of diabetes, bij verzekerden vanaf 35 jaar.

Daarnaast biedt het ziekenfonds ook nog medische,

ambulante en klinische preventieve en

revalidatiemaatregelen.


Medische behandeling

Zolang u verzekerd bent, hebben u en uw

gezinsleden recht op medische behandeling door

huisartsen, specialisten en tandartsen.

Vóór de dokter zijn onderzoek begint, legt u hem

uw ziekteverzekeringskaart (Krankenversicherungskarte)

voor. In een spoedgeval behandelt de

arts u ook zonder die kaart, maar u moet dan wel

de naam en het adres opgeven van het ziekenfonds

waar u verzekerd bent.

De behandeling geschiedt door de ziekenfondsartsen

of ziekenfondstandartsen — meer dan 90 %

van alle artsen zijn aangesloten —, waaruit u bij

het begin van de behandeling of aan het begin van

ieder kalenderkwartaal een keuze kunt maken.

Een lijst van deze artsen krijgt u bij het ziekenfonds.

Wanneer uw behandelende arts een verwijzing

naar een specialist, een polikliniek of een soortgelijke

inrichting noodzakelijk acht, geeft hij u een

verwijskaart (Überweisungsschein).

Geneesmiddelen, paramedische zorg en

hulpmiddelen

De geneesmiddelen worden voorgeschreven door

de ziekenfondsarts en zijn in alle apotheken

verkrijgbaar. In de regel betaalt u zelf 4,09, 4,60

of 5,11 euro (8, 9 of 10 DEM) voor elk

voorgeschreven geneesmiddel bij. Geneesmiddelen

tegen verkoudheid en griep, alsook andere

zogenaamde „bagatelgeneesmiddelen”, dient u

volledig zelf te betalen.

Daarnaast heeft de verzekerde ook recht op

paramedische zorg, zoals fysiotherapie en massages.

Vanaf de leeftijd van 18 jaar moet de

verzekerde echter 15 % zelf bijbetalen.

Brilglazen, prothesen en andere hulpmiddelen

worden normaal door het ziekenfonds betaald —

tot een bepaald bedrag. De recepten voor die

hulpmiddelen moeten aan het ziekenfonds worden

voorgelegd.

Behandeling van het gebit

De verzekerde betaalt zelf 50 % van het officieel

tarief voor het honorarium dat tandtechnici en

tandartsen in rekening brengen voor tandprothesen

en kronen. Deze bijdrage daalt tot 15 %

indien u zich jaarlijks preventief heeft laten

onderzoeken en uit de toestand van uw gebit

blijkt dat u uw tanden regelmatig verzorgt.

Bij tandorthopedie (preventie en correctie van

onregelmatigheden van de tanden) draagt de

verzekerde zelf 20 % van de kosten. Dit bedrag

van 20 % wordt de verzekerde na afloop van de

behandeling terugbetaald.

Thuisverpleging en gezinshulp

Als het niet mogelijk is om u door een in uw gezin

wonende persoon bij ziekte voldoende te verplegen

en te verzorgen, verstrekt het ziekenfonds

naast de medische behandeling ook nog de

noodzakelijke thuisverpleging. U heeft daar enkel

recht op als verpleging in een ziekenhuis niet

mogelijk is. Principieel is het recht op thuisverpleging

beperkt tot vier weken per ziektegeval.

Als u wegens ziekte geen huishoudelijk werk kunt

verrichten, kunt u ook een beroep doen op

gezinshulp. Gezinshulp wordt evenwel alleen

toegekend als in uw gezin een kind van minder

dan 12 jaar woont, of een gehandicapt kind dat

niet aan de hoede van een andere persoon van het

huishouden kan worden toevertrouwd.

Behandeling in een ziekenhuis

U heeft recht op alle noodzakelijke behandelingen

in een ziekenhuis, op voorwaarde dat een arts

bevestigt dat u naar een ziekenhuis moet. Behalve

in spoedgevallen moet u steeds op voorhand bij

het ziekenfonds om dekking van de kosten vragen.

DUITSLAND

37


U betaalt, maximaal gedurende veertien dagen

per kalenderjaar, zelf 8,69 euro (17 DEM) per dag

aan het ziekenhuis als bijdrage in de kosten.


Beëindiging van de

verzekeringsaanspraken

Als u niet meer verplicht verzekerd bent, kunt u

nog maximaal een maand na het einde van uw

aansluiting bij de verzekering aanspraak op

verstrekkingen maken, voorzover u geen beroepsactiviteit

uitoefent.


Vervoerskosten

Onder bepaalde voorwaarden kunnen de vervoerskosten

in verband met een medische behandeling

geheel of gedeeltelijk door het ziekenfonds

vergoed worden. De verzekerde betaalt zelf

12,78 euro (25 DEM) voor ieder vervoer. In het

kader van de maatregelen voor bijzondere gevallen

kan de verzekerde hiervan worden vrijgesteld.

B. ZIEKENGELD (KRANKENGELD)

Bij onvrijwillige arbeidsongeschiktheid wegens

ziekte betaalt uw werkgever u tijdens de eerste

zes weken meestal uw loon door. Als u ziek

wordt, moet u dat onmiddellijk aan uw werkgever

melden en hem vertellen hoelang u waarschijnlijk

afwezig zal blijven.

Uiterlijk op de derde dag van de arbeidsongeschiktheid

moet uw dokter u onderzoeken en een

verklaring opstellen ter bevestiging van uw arbeidsongeschiktheid,

en met de vermelding van

de vermoedelijke duur ervan. Hij stuurt deze

verklaring naar uw ziekenfonds, terwijl uzelf een

exemplaar ervan naar uw werkgever stuurt.

Wanneer het loon niet (meer) door de werkgever

wordt doorbetaald, komt u in aanmerking voor

ziekengeld (Krankengeld) van het ziekenfonds.

Het ziekengeld bedraagt 70 % van uw laatste

normale loon of salaris (Regelentgelt), maar mag

niet meer bedragen dan 90 % van uw laatste

normale nettoarbeidsloon.

Ziekengeld wordt uitbetaald tot het einde van de

erkende arbeidsongeschiktheid. Voor één en dezelfde

ziekte heeft u slechts gedurende maximaal

78 weken in de loop van drie jaar recht op

ziekengeld. Na afloop van die drie jaar kan onder

bepaalde voorwaarden opnieuw een beroep

worden gedaan op een uitkering voor de volgende

drie jaar.

Bij personen die andere uitkeringen ontvangen,

bijvoorbeeld wegens arbeidsongeschiktheid of

beroepsinvaliditeit, of uitkeringen uit het buitenland,

wordt het ziekengeld geschrapt of verminderd.

Een oproep voor een medische keuring moet stipt

worden opgevolgd. Als u zonder ernstige reden

niet verschijnt, kan de betaling van uw ziekengeld

geschorst worden.

U moet uw ziekenfonds meedelen dat u eventueel

een andere uitkering (bv. een pensioen) ontvangt,

of dat uw arbeidsongeschiktheid het gevolg is van

een arbeidsongeval of van een beroepsziekte.

Tijdens de gehele duur van uw arbeidsongeschiktheid

mag u Duitsland enkel met toestemming van

het ziekenfonds verlaten, anders kunt u uw

uitkering verliezen.


Ziekengeld voor ziekte van een kind

Als uw wettelijk tegen ziekte verzekerd kind (tot

12 jaar) ziek wordt en de arts van oordeel is dat

het moet worden opgepast, dan heeft u in elk

kalenderjaar voor elk kind en maximaal voor tien

werkdagen (in totaal maximaal 25 werkdagen)

aanspraak op ziekengeld, indien geen andere

persoon in uw huishouden voor het kind kan

zorgen.

C. UITKERING BIJ MOEDERSCHAP

Vrouwen die recht hebben op verstrekkingen bij

ziekte (zie punt A) hebben ook recht op verstrekkingen

tijdens de zwangerschap en na de bevalling.

Als u zwanger bent, moet u een zwangerschapsbewijs

(Mutterschaftspass) aanvragen,

waarop onder meer aanwijzingen staan voor de

verdere onderzoeken. De verstrekkingen bij moederschap

omvatten:

— hulp van de dokter alsmede assistentie van

een vroedvrouw tijdens de zwangerschap en

na de bevalling;

— hulp van een vroedvrouw bij de bevalling, zo

nodig ook hulp van een arts;

— geneesmiddelen, verband en andere hulpmiddelen;

— vergoeding van de kosten bij een bevalling in

een ziekenhuis;

— recht op thuisverpleging;

— recht op hulp in het huishouden.

Naast deze verstrekkingen heeft u eventueel ook

nog recht op een uitkering. De zwangerschapsuitkering

wordt betaald van zes weken vóór tot acht

weken (bij vroegtijdige geboorten en meerlingen:

twaalf weken) na de bevalling. Het bedrag ervan

hangt af van uw loon en bedraagt hoogstens 12,78

euro (25 DEM) per kalenderdag. Het eventuele

verschil tussen zwangerschapsuitkering en loon

wordt door de werkgever bijgepast. Deze uitkering

wordt niet toegekend indien de werkgever uw

loon doorbetaalt tijdens de periode vóór en na de

bevalling.

38 DUITSLAND


Als u bij uw verzekering geen recht heeft op

moederschapsgeld, krijgt u een bevallingsuitkering

van 76,69 euro (150 DEM).

4. Uitkering voor personen die

langdurig zorgbehoevend zijn

(Leistungen bei

Pflegebedürftigkeit)

De wet inzake de verzekering met betrekking tot

langdurige zorgbehoevendheid (Pflegeversicherungsgesetz)

is op 1 januari 1995 van kracht

geworden. De bedoeling is de verzorgingskosten

te dekken van personen die langdurig op verpleging

aangewezen zijn, zowel bij thuisverzorging

als bij verzorging in een verpleeginstelling. Beide

categorieën moeten wel zelf voor voeding en

huisvesting betalen.

De hoogte van de uitkeringen voor langdurige

thuisverzorging hangt af van de mate waarin die

persoon zorgbehoevend is, en van de vraag of de

verzorging verstrekt wordt door een verpleegdienst

dan wel door een persoon die door de

betrokkene zelf wordt gekozen. Voor verzorging

door een verpleegdienst bedraagt de uitkering

maximaal 383,47 euro (750 DEM) per maand voor

iemand die regelmatig verzorgd moet worden,

920,33 euro (1 800 DEM) voor iemand die

voortdurend verzorgd moet worden en 1 431,62

euro (2 800 DEM) voor iemand die ononderbroken

verzorgd en opgepast moet worden. Indien de

verzorging gebeurt door iemand die door de

betrokkene zelf is gekozen, bedraagt de maximumuitkering

telkens ongeveer de helft. Bij tijdelijke

afwezigheid van de normale verzorger zal het

bevoegde fonds (Pflegekasse) eens per jaar gedurende

maximaal vier weken een vervanger

betalen.

De verstrekkers van thuisverzorging zijn wettelijk

verzekerd tegen ongevallen en zijn ook verplicht

aangesloten bij de pensioenverzekering. De bijdrage

wordt regelmatig betaald door het fonds van

de zorgbehoevende.

Voor de zorg voor langdurig zorgbehoevenden

wordt maximaal 1 431,62 euro (2 800 DEM) per

maand (gemiddeld 1 278,23 euro (2 500 DEM),

1 687,26 euro (3 300 DEM) in uitzonderingsgevallen)

betaald.

5. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

U bent door de ongevallenverzekering gedekt

tijdens uw beroepswerkzaamheden, alsook op

weg naar en van het werk. Daartoe bestaan er

enerzijds maatregelen ter voorkoming van arbeidsongevallen,

en anderzijds worden prestaties

verleend in geval van arbeidsongeval of beroepsziekte.

Elk arbeidsongeval moet u onmiddellijk

aan uw werkgever melden.

Alle personen die werken met een arbeids-,

dienst- of leerovereenkomst zijn verplicht verzekerd

tegen ongevallen. Ook de kinderen die een

kinderdagverblijf bezoeken, leerlingen tijdens

algemeen schoolbezoek, alsmede de studenten

van het hoger en het voortgezet onderwijs zijn

door deze verzekering gedekt.

Zelfstandigen die statutair niet tegen arbeidsongevallen

en beroepsziekten verzekerd zijn, kunnen

op vrijwillige basis tot het arbeidsongevallenstelsel

toetreden.

In het kader van de ongevallenpreventie bestaan

er desbetreffende voorschriften op grond waarvan

de werkgever verplicht is de werkplaatsen zo in te

richten en te onderhouden, dat de werknemers

beschermd zijn tegen ongevallen en beroepsziekten.

Die voorschriften moeten nauwkeurig in

acht worden genomen.

Bij lichamelijke letsels zijn de volgende verstrekkingen

en uitkeringen mogelijk:

— eerste hulp en medische behandeling,

— Verletztengeld ( = ongevallenuitkering wegens

arbeidsongeval of beroepsziekte),

— maatregelen voor de beroepsrevalidatie,

— Verletztenrente ( = ongevallenpensioen wegens

arbeidsongeval of beroepsziekte),

— en in geval van overlijden: nabestaandenpensioenen,

en uitkering bij overlijden.

Het recht op deze prestaties ontstaat, indien de

verzekerde een arbeidsongeval heeft of een beroepsziekte

heeft opgelopen die door de verzekering

gedekt is.

Het slachtoffer of zijn nabestaanden hoeven deze

prestaties niet aan te vragen, aangezien ze door

het bevoegd orgaan van ambtswege worden

verstrekt. De werkgever is verplicht alle ongevallen

of beroepsziekten bij de Berufsgenossenschaft

te melden.

Curatieve behandeling en uitkering bij

arbeidsongevallen (Verletztengeld)

De curatieve behandeling omvat de medische

behandeling, de verstrekking van geneesmiddelen,

hulpmiddelen en prothesen en de behandeling

in een ziekenhuis of een speciale medische

instelling.

De ongevallenuitkering wordt toegekend tijdens

de gehele duur van de behandeling en bedraagt

ongeveer 80 % van het gederfde loon. Deze

uitkering wordt betaald in aansluiting op de

periode van de doorbetaling van het loon, in

beginsel hoogstens gedurende 78 weken. De

DUITSLAND

39


uitkering wordt stopgezet zodra u een ongevallenpensioen

ontvangt.

Steun voor het verkrijgen of behouden

van werk

Als steun voor het verkrijgen of behouden van

werk (Berufshilfe) bestaan de volgende maatregelen:

— steun voor het behouden of verkrijgen van

een arbeidsplaats;

— steun voor beroepskeuze, proefbanen, beroepsvoorbereiding

en eventueel een wegens

uw handicap vereiste basisopleiding;

— beroepsopleiding en omscholing.

In het kader van deze ondersteuning wordt als

regel een overgangsuitkering (Übergangsgeld)

toegekend.

Pensioen wegens arbeidsongeval en

beroepsziekte (Verletztenrente)

Na stopzetten van de ongevallenuitkering (Verletztengeld)

wordt een pensioen wegens arbeidsongeval

of beroepsziekte toegekend, op voorwaarde

dat uw verdiencapaciteit als gevolg van

het ongeval gedurende meer dan 26 weken met

ten minste 20 % is verminderd. Het bedrag van het

pensioen is afhankelijk van het percentage van de

vermindering van de verdiencapaciteit, en van uw

vroeger arbeidsinkomen per jaar.

Indien u als gevolg van het door de verzekering

gedekte risico zorgbehoevend bent geworden,

heeft u naast uw pensioen ook recht op een

verzorgingsuitkering.

Pensioenen voor nabestaanden

(Hinterbliebenenrente)

Als de verzekerde overlijdt als gevolg van het

arbeidsongeval of de beroepsziekte, hebben de

nabestaanden recht op een pensioen. Als weduwe/weduwnaar

van een overleden verzekerde

krijgt u van de ongevallenverzekering een nabestaandenpensioen.

Dit pensioen bedraagt 40 %

van het laatste bruto-inkomen van de overledene

indien u 45 jaar of ouder bent, of invalide, of een

kind opvoedt. Als u jonger bent dan 45 jaar en

geen kind opvoedt, bedraagt het pensioen 30 %

van het laatste brutoloon. Indien u zelf eigen

inkomsten heeft, kan het pensioen verminderd

worden wanneer uw inkomen een bepaald bedrag

overschrijdt.

Kinderen jonger dan 18 jaar hebben recht op een

wezenpensioen (Waisenrente). Halve wezen (een

kind waarvan één ouder overleden is) ontvangen

20 % en volle wezen 30 % van het vroegere

inkomen van de verzekerde. Het pensioen wordt

doorbetaald tot 27 jaar voor kinderen die studeren.

Onder bepaalde voorwaarden kunt u een afkoopsom

(Abfindung) krijgen in plaats van een invaliditeitspensioen

of een nabestaandenpensioen. Als u

daarvoor belangstelling heeft, kunt u zich wenden

tot de Berufsgenossenschaft waarvan u het pensioen

ontvangt.


Uitkering bij overlijden

Bij overlijden als gevolg van een door de verzekering

gedekt ongeval wordt een overlijdensuitkering

(Sterbegeld) uitbetaald. Het bedrag van

deze uitkering is gelijk aan 1/7 van de referentieindicator

(in 2000 3 926,72 euro (7 680 DEM)).

6. Invaliditeitspensioenen

Alle personen die werken met een arbeids-,

dienst- of leerovereenkomst en die verplicht zijn

aangesloten bij de pensioenverzekering (Rentenversicherung)

hebben ook een invaliditeitsverzekering.

Voor personen die permanent gedurende

een gering aantal uren arbeid verrichten, wordt

door de werkgever een forfaitair bedrag betaald

dat 12 % van de wettelijke pensioenverzekering

en 10 % van de wettelijke ziekteverzekering

uitmaakt. Het betreft hier personen die gewoonlijk

minder dan 15 uur per week werken en die

doorgaans niet meer dan 322,11 euro (630 DEM)

verdienen.

De verzekeringsplicht geldt ook voor moeders of

vaders die hun eigen kind opvoeden. Voor

kinderen die geboren zijn na 1 januari 1992

worden de eerste drie jaren van de opvoeding ook

als tijdvak van verzekering erkend.

Eveneens verplicht verzekerd zijn de trekkers van

vervangingsinkomens (ziekengeld, werkloosheidsuitkering,

ongevallenuitkering en overgangsuitkering

(Übergangsgeld)) voorzover de betrokkene

reeds verplicht verzekerd was vóór het begin van

die uitkering.

Bepaalde categorieën van zelfstandigen (bv. ambachtslieden

en publicisten) zijn ook verplicht

verzekerd. De andere zelfstandigen hebben de

mogelijkheid vrijwillig toe te treden tot het

verplichte verzekeringsstelsel, maar dat moet dan

wel gebeuren binnen de vijf jaar na de aanvang

van hun loopbaan als zelfstandige. In dat geval

zijn zij, zolang zij zelfstandig blijven, onderworpen

aan dezelfde verzekeringsplicht als de loontrekkende

werknemers.

Ten slotte kunnen personen waarvoor de verzekeringsplicht

op grond van de Duitse wetgeving niet

(meer) geldt, zich vrijwillig aansluiten bij het

wettelijk stelsel van de pensioenverzekering. EUburgers

die ten minste één premie voor het Duitse

pensioenstelsel hebben betaald, mogen ook na

hun vertrek uit Duitsland vrijwillig verzekerd

blijven.

40 DUITSLAND


Let op: pensioenen worden enkel toegekend op

aanvraag van de betrokkene. Die aanvraag moet

bij het bevoegd socialezekerheidsorgaan worden

ingediend (zie punt 2).


Pensioen wegens algemene

arbeidsongeschiktheid

(Erwerbsunfähigkeit)

Dit pensioen wordt toegekend wanneer de verdiencapaciteit

van de verzekerde om medische

redenen zodanig verminderd is, dat hij niet meer

regelmatig werken kan. Het wordt ook toegekend

als hij enkel nog geringe inkomsten heeft, — voor

2000 niet meer dan 322,11 euro (630 DEM) per

maand.

Om recht te hebben op dit pensioen moet u

gedurende ten minste 60 premiemaanden (wachttijd)

verplicht verzekerd zijn geweest. Bovendien

moet u aantonen dat u in de vijf laatste jaren vóór

het begin van de invaliditeit, gedurende drie jaar

verplicht verzekerd was. Die periode van vijf jaar

kan worden verlengd met bijvoorbeeld tijdvakken

van werkloosheid en van opvoeding van een eigen

kind.

Als de verzekerde arbeidsongeschikt wordt binnen

de zes jaar na de beëindiging van de opleiding,

gelden soepeler voorwaarden.


Pensioen wegens beroepsinvaliditeit

(Berufsunfähigkeit)

Een verzekerde wordt beschouwd als beroepsinvalide

wanneer zijn verdiencapaciteit om gezondheidsredenen

minder dan de helft bedraagt

van die van een gezonde verzekerde met dezelfde

opleiding, kennis en bekwaamheden.

De voorwaarden voor het recht op dit pensioen

zijn dezelfde als die voor het algemeen invaliditeitspensioen.


Bijverdiensten

Als u naast uw pensioen ook nog werkt en

bijverdient, kan dat leiden tot de schorsing van

uw pensioen. Vraag steeds om raad bij het

bevoegd pensioenorgaan vóór u een bijbaan

neemt.


Speciale regels voor mijnwerkers

Verminderd arbeidsgeschikt betekent in de mijnbouw

dat u wegens ziekte of invaliditeit niet

langer in staat bent om zoals vroeger uw gewoon

beroep of een gelijkaardig beroep in de mijnbouw

uit te oefenen, tenzij u een gelijkwaardig beroep

vindt buiten de mijnbouw. Bijverdiensten uit een

beroep waarmee minder wordt verdiend dan met

uw voormalig beroep in de mijnbouw, hebben

geen nadelige gevolgen voor uw pensioen.

Vanaf 50 jaar kan een mijnwerker een pensioen

krijgen wanneer hij geen beroep meer uitoefent

dat financieel evenwaardig is aan zijn werk in de

mijnbouw. Om dit pensioen te krijgen moet u wel

een wachttijd van 25 jaar aantonen.


Revalidatiemaatregelen

In de pensioenwetgeving wordt uitgegaan van het

principe „revalidatie gaat vóór pensioen”. Indien

de verdiencapaciteit van de verzekerde door

middel van een revalidatiemaatregel kan worden

gehandhaafd of verbeterd, dan zorgt de pensioenverzekering

eerst voor medische of beroepsrevalidatie

in plaats van een pensioen toe te kennen.


Bedrag van het pensioen

Het pensioenbedrag wordt berekend aan de hand

van de premies die u tijdens uw gehele verzekeringsloopbaan

heeft betaald. Die verzekeringsloopbaan

kan eventueel langer zijn dan uw totale

tijd van arbeid, aangezien ook de premievrije

tijdvakken (bv. schoolopleiding) in aanmerking

worden genomen.

7. Ouderdomspensioenen

Al wie verplicht aangesloten is bij de invaliditeitsverzekering

(zie punt 6) is ook verplicht aangesloten

bij de ouderdomsverzekering.

Let op: een pensioen wordt enkel toegekend op

aanvraag. Die aanvraag moet u indienen bij het

bevoegde socialezekerheidsorgaan (zie punt 2).

Het ouderdomspensioen is een soort beloning

voor uw werk tijdens uw actief leven. Voorwaarde

is, dat u een bepaalde leeftijd heeft bereikt en dat

een minimumverzekeringsduur (wachttijd) vervuld

is.

Voor de wachttijden van 5, 15 en 25 jaar worden

alle kalendermaanden in aanmerking genomen

waarin u premies heeft betaald of een kind van

minder dan drie jaar heeft opgevoed. Voor de

wachttijd van 35 jaar worden ook de duur van de

opleiding en de opvoeding van een kind onder de

tien jaar in aanmerking genomen.

Indien u bij het bereiken van de pensioengerechtigde

leeftijd uw beroepsbezigheden beperkt

zonder deze volledig stop te zetten, kunt u kiezen

voor een gedeeltelijk ouderdomspensioen (eenderde,

de helft of tweederde van het volledig

pensioen). Ook kunt u beslissen uw pensioen nog

niet meteen aan te vragen. Als u op 65 jaar beslist

het ouderdomspensioen niet of slechts gedeeltelijk

aan te vragen, wordt achteraf uw volledig

pensioen verhoogd met 0,5 % per maand (6 %

per jaar) voor het niet opgenomen gedeelte.

DUITSLAND

41


Gewoon ouderdomspensioen

(Regelaltersrente)

U kunt dit pensioen krijgen vanaf 65 jaar, indien u

ten minste vijf verzekeringsjaren aantoont.

Bij dit pensioen mag u onbeperkt bijverdienen.

Vervroegde pensioenen

Wie 35 verzekeringsjaren vervulde, heeft vanaf 63

jaar recht op een ouderdomspensioen. Voor

personen die geboren zijn na 31 december 1937

wordt de leeftijdsgrens geleidelijk opgetrokken tot

65 jaar.

Ernstig gehandicapten, beroepsinvaliden of algemeen

invaliden hebben recht op een ouderdomspensioen

vanaf 60 jaar, na een wachttijd van 35

jaar.

Het ouderdomspensioen voor werklozen (Altersrente

wegen Arbeitslosigkeit) of na een uitgroeibaan

wordt toegekend aan verzekerden die aan de

volgende voorwaarden voldoen:

de leeftijd van 60 jaar hebben bereikt;

— werkloos zijn bij het begin van het pensioen

en in totaal 52 weken werkloos zijn geweest

na het bereiken van de leeftijd van 58 jaar en

zes maanden of gedurende 24 kalendermaanden

een uitgroeibaan hebben gehad;

— 15 verzekeringsjaren aantonen;

in de loop van de laatste tien jaar ten minste

acht jaar verplichte premies hebben betaald.

Voor mijnwerkers gelden er bijzondere regels. Zij

hebben op 60 jaar en na een wachttijd van 25 jaar

recht op een ouderdomspensioen.

Ouderdomspensioen voor vrouwen

Vrouwelijke verzekerden kunnen vanaf 60 jaar

met pensioen indien zij meer dan tien jaar

verplicht verzekerd zijn geweest na hun veertigste

verjaardag. Hun wachttijd is 15 jaar. Voor

verzekerden die na 31 december 1940 geboren

zijn, wordt de leeftijdsgrens echter geleidelijk

opgetrokken tot 65 jaar.

Optrekking van de leeftijdsgrens

Onder bepaalde voorwaarden gelden er overgangsmaatregelen

voor het optrekken van de

leeftijdsgrens bij vervroegd pensioen. De overgangsmaatregelen

hebben tot gevolg dat de leeftijdsgrens

niet of minder snel wordt opgetrokken.

Bedrag van het pensioen

Het pensioenbedrag wordt berekend aan de hand

van de socialezekerheidspremies die tijdens de

gehele verzekeringsloopbaan zijn betaald. De

verzekeringsloopbaan is eventueel langer dan de

totale duur van uw arbeid, aangezien ook

premievrije tijdvakken (bv. voor schoolopleiding

of invaliditeitspensioen) worden aangerekend.

8. Uitkeringen aan nabestaanden

Wie bij de verplichte invaliditeitsverzekering is

aangesloten (zie punten 6 en 7) is ook bij de

verplichte nabestaandenverzekering aangesloten.

Let op: u krijgt alleen een pensioen als u dit zelf

aanvraagt. Die aanvraag moet bij het bevoegd

socialezekerheidsorgaan worden ingediend (zie

punt 2).

Weduwe- en weduwnaarspensioen

(Witwen- und Witwerrenten)

Indien de echtgeno(o)t(e) van de overleden verzekerde

45 jaar oud is, of beroeps- of algemeen

invalide is, of een eigen kind of dat van de

verzekerde opvoedt, ontvangt hij/zij een pensioen

dat 60 % bedraagt van het pensioen dat de

overledene zou hebben ontvangen (große Witwenrente).

In alle andere gevallen ontvangt de langstlevende

echtgeno(o)t(e) 25 % van het volledige pensioen

dat de verzekerde zou hebben ontvangen (kleine

Witwenrente). Voorwaarde is, dat de verzekerde

vóór het overlijden een verzekeringsperiode van

vijf jaar had vervuld, of dat hij/zij gepensioneerd

was op het ogenblik van het overlijden.

Wezenpensioen

Indien één van de ouders nog in leven is, heeft de

wees recht op 1/10 van het pensioen dat de

overleden verzekerde zou hebben ontvangen. De

vereiste verzekeringsperiode is dezelfde als voor

de weduwen/weduwnaars.

Indien beide ouders overleden zijn, bedraagt het

wezenpensioen normaal 1/5 van pensioen dat de

overleden verzekerde zou hebben ontvangen; het

wordt bij overlijden van de verzekerde en van de

andere ouder uitbetaald.

Het wezenpensioen wordt normaal toegekend tot

18 jaar, en bij school- of beroepsopleiding tot 27

jaar.

Wachttijd

Voor de wachttijd van vijf jaar worden de

kalendermaanden met vrijwillige en verplichte

premies in aanmerking genomen. Wanneer de

verzekerde overlijdt binnen de zes jaar na het

beëindigen van zijn opleiding, gelden soepeler

voorwaarden.

Bijverdiensten

Het pensioen van de weduwe/weduwnaar wordt

verminderd indien haar/zijn eigen inkomen (inclusief

eigen pensioen) een bepaald nettobedrag

42 DUITSLAND


overschrijdt (tweede semester 2000 655,74 euro

(1 282,51 DEM) per maand). Die inkomensgrens

wordt verhoogd voor elk kind dat recht heeft op

een wezenpensioen.

Het wezenpensioen kan enkel na de leeftijd van

18 jaar worden verminderd. Vanaf die leeftijd

wordt rekening gehouden met het gedeelte van de

eigen inkomsten van de wees dat een bepaald

bedrag overschrijdt (tweede semester 2000 437,15

euro (855 DEM)).


Bedrag van het pensioen

Het pensioenbedrag wordt berekend aan de hand

van de socialezekerheidsbijdragen die de overleden

verzekerde betaald heeft in de loop van zijn

volledige verzekeringsloopbaan. De verzekeringsloopbaan

is eventueel langer dan de volledige

duur van zijn arbeid, aangezien ook premievrije

tijdvakken (bv. de schoolopleiding) in aanmerking

worden genomen.


Uitkering bij overlijden

Bij overlijden van de verzekerde wordt een

uitkering betaald ter compensatie van de begrafeniskosten,

op voorwaarde dat de overledene op 1

januari 1989 bij de ziekteverzekering was aangesloten.

Die uitkering bedraagt 1 073,71 euro

(2 100 DEM).

Ook bij het overlijden van één van uw gezinsleden

kan in bepaalde omstandigheden een

uitkering bij overlijden van 536,86 euro (1 050

DEM) worden toegekend.

9. Werkloosheid

Alle werknemers, met inbegrip van de personen in

opleiding, zijn tegen werkloosheid verzekerd.

Voor banen van een beperkt aantal uren (minder

dan 15 uur per week of een loon van maximaal

322,11 euro (630 DEM) per maand) geldt de

werkloosheidsverzekering niet.

De werkloosheidsverzekering wordt beheerd door

het Federale Arbeidsbureau (Bundesanstalt für

Arbeit) dat ook de arbeidsbemiddeling en de

revalidatie verzorgt. Dit bureau is ook bevoegd

voor het toekennen van uitkeringen bij werkloosheid.

Er bestaan twee soorten uitkeringen:

de werkloosheidsuitkering (Arbeitslosengeld),

en

de werklozenbijstand (Arbeitslosenhilfe).


Werkloosheidsuitkering

Als u in dienstbetrekking of in opleiding werkt en

uw baan verliest, heeft u in beginsel recht op een

werkloosheidsuitkering op voorwaarde dat u:

zich bij het Arbeidsbureau (Arbeitsamt) als

werkloze laat registreren en de uitkering

aanvraagt;

— per week geen of minder dan 15 uur arbeid

verricht;

— beschikbaar bent voor de arbeidsmarkt

(d.w.z. tot werken in staat en bereid alle

passende arbeid te aanvaarden) en zelf actief

op zoek bent naar werk;

de wachttijd heeft vervuld, dit wil zeggen u

moet in de laatste drie jaar ten minste twaalf

maanden premieplichtige arbeid hebben verricht.

De duur van de werkloosheidsuitkering is afhankelijk

van het tijdvak dat u premies heeft betaald,

alsook van uw leeftijd: het varieert van zes

maanden voor personen van minder dan 45 jaar

die twaalf maanden gewerkt hebben in de laatste

drie jaar, tot maximaal 32 maanden voor personen

van meer dan 57 jaar die 64 maanden hebben

gewerkt in de laatste zeven jaar.

De uitkering wordt gedurende maximaal twaalf

weken geschorst (Sperrzeit) als u:

— zelf uw arbeidscontract beëindigd heeft;

— het door het Arbeidsbureau aangeboden

werk weigert;

— weigert deel te nemen aan redelijke arbeidsinpassingsmaatregelen.

Werklozenbijstand

Naast de werkloosheidsuitkering heeft u recht op

werklozenbijstand, indien u als behoeftig kunt

worden beschouwd.

Formaliteiten

Als uitkerings- of bijstandstrekker bent u verplicht

zich bij het Arbeidsbureau te melden telkens als u

een oproep ontvangt. Wanneer u aan die oproep

geen gevolg geeft, kan de werkloosheidsuitkering

of de bijstand gedurende twee weken worden

geschorst. Als u binnen de volgende 14 dagen

opnieuw geen gevolg geeft aan een oproep, kan

de uitkering gedurende ten minste vier weken

worden geschorst.

Ook bent u verplicht uit eigen beweging onmiddellijk

alle wijzigingen in uw persoonlijke omstandigheden

en in de omstandigheden van uw

gezinsleden aan het Arbeidsbureau mee te delen,

voorzover deze van invloed kunnen zijn op uw

recht op uitkering (bv. de toekenning van een

pensioen, opnieuw gaan werken).

Andere uitkeringen

Tijdens de werkloosheid betaalt de werkloosheidsverzekering

in uw naam een aantal premies:

— premies voor de ziekteverzekering. Voor uw

rechten inzake ziekteverzekering zie punt 3;

DUITSLAND

43


— premies voor de sociale zorgverzekering;

— premies voor de wettelijke pensioenverzekering.

De werkloze die uitkering of bijstand ontvangt, is

ook verzekerd tegen bepaalde ongevallen.

10. Gezinsuitkeringen

Al wie in Duitsland woont, heeft recht op kinderbijslag

(Kindergeld) en op een opvoedingsuitkering

(Erziehungsgeld) voor zijn kinderen.

A. KINDERBIJSLAG

Kinderbijslag wordt in de regel toegekend voor

kinderen tot 18 jaar. Daarna kan het recht op

kinderbijslag blijven bestaan:

— voor kinderen die nog geen 21 jaar oud zijn,

werkloos zijn en in Duitsland, een andere

EU-lidstaat, in IJsland, Liechtenstein of Noorwegen

voor arbeidsbemiddeling ter beschikking

staan;

— voor kinderen die nog geen 27 jaar oud zijn

en studeren of een beroepsopleiding volgen,

of zich in een overgangsfase bevinden van

ten hoogste vier maanden tussen twee opleidingscycli,

of vrijwillig gedurende één jaar

sociale of ecologische dienstverlening verrichten;

— voor kinderen die wegens een fysieke,

mentale of psychische handicap niet in hun

eigen onderhoud kunnen voorzien.

Kinderen ouder dan 18 jaar geven geen recht op

kinderbijslag, indien zij per kalenderjaar voor

meer dan 6 657,02 euro (13 020 DEM) inkomsten

hebben.

Bedrag

De kinderbijslag bedraagt 138,05 euro (270 DEM)

per maand voor het eerste en het tweede kind,

153,39 euro (300 DEM) voor het derde kind en

178,95 euro (350 DEM) voor elk volgend kind.

Let op: er wordt geen kinderbijslag uitgekeerd

voor kinderen voor wie u of uw echtgeno(o)t(e)

reeds soortgelijke uitkeringen ontvangt. Gezinsbijslagen

die u in een andere lidstaat van de EU

ontvangt, kunnen ertoe leiden dat uw recht op

kinderbijslag in Duitsland geheel of gedeeltelijk

vervalt.

Aanvraag en uitbetaling

Kinderbijslag wordt enkel op schriftelijk verzoek

toegekend. Het formulier kunt u verkrijgen bij het

Arbeidsbureau.

De kinderbijslag wordt maandelijks door het

Arbeidsbureau (gezinsfonds, Familienkasse) betaald.

Het geld wordt overgeschreven op uw eigen

rekening of op die van uw werkgever, die het aan

u uitkeert.

Alle veranderingen van gegevens die u op het

aanvraagformulier heeft ingevuld en die van

invloed kunnen zijn op uw recht op kinderbijslag

(bv. stopzetten van de beroepsopleiding van uw

kind), moet u ongevraagd en onmiddellijk aan het

Arbeidsbureau meedelen.

B. OPVOEDINGSTOELAGE

(ERZIEHUNGSGELD)

De opvoedingstoelage wordt gewoonlijk uitbetaald

aan de moeder, en onder bepaalde omstandigheden

ook aan de vader, op voorwaarde dat zij

zelf het kind verzorgen en opvoeden. De ouder

heeft recht op deze uitkering zolang hij of zij niet

meer dan 19 uren per week werkt. De opvoedingsuitkering

bedraagt maximaal 306,78 euro

(600 DEM) per maand en is afhankelijk van de

inkomsten van de ouders. De uitkering kan tot de

24e levensmaand van het kind worden betaald.

De uitkeringsbevoegdheid voor deze toelage

verschilt naar gelang van de deelstaat. Inlichtingen

hierover krijgt u bij uw ziekenfonds.

11. Nadere inlichtingen

Nadere inlichtingen krijgt u bij uw ziekenfonds

(Krankenkasse), uw Berufsgenossenschaft, het bevoegd

orgaan voor de pensioenverzekering, of uw

Arbeidsbureau (Arbeitsamt).

Voor de nieuwe deelstaten gelden ten dele

specifieke regels die niet in deze handleiding zijn

opgenomen.

Ook de pensioenverzekering voor landbouwers,

de verzekering voor ambachtslieden en de sociale

verzekering voor kunstenaars en publicisten werden

hier niet besproken. Voor nadere inlichtingen

daarover kunt u zich tot de bevoegde verzekeringsorganen

wenden.

Hieronder volgen de namen en adressen van de

verzekeringsinstellingen die als verbindingsorgaan

optreden voor de verschillende takken van de

sociale zekerheid. Indien u problemen of vragen

heeft met betrekking tot de sociale zekerheid in

Duitsland of in één of meer lidstaten, moet u zich

tot het bevoegde verbindingsorgaan wenden.

44 DUITSLAND


Takken van de sociale zekerheid;

EU-lidstaat waarmee het verbindingsorgaan werkt

Ziekteverzekering, alle landen

Naam en adres van het verbindingsorgaan

Deutsche Verbindungsstelle

Krankenversicherung — Ausland

Postfach 200464

D-53134 Bonn

Ongevallenverzekering, alle landen Hauptverband der gewerblichen Berufsgenossenschaften e. V.

Postfach 2052

D-53754 Sankt Augustin

Werkloosheidsverzekering en gezinsuitkeringen, alle landen

Arbeiderspensioenverzekering, Verenigd Koninkrijk

en Ierland

Arbeiderspensioenverzekering, Frankrijk en Luxemburg

Arbeiderspensioenverzekering, Denemarken, Finland,

Noorwegen en Zweden

Arbeiderspensioenverzekering, België en Spanje

Arbeiderspensioenverzekering, Italië

Arbeiderspensioenverzekering, Portugal

Arbeiderspensioenverzekering, Nederland en IJsland

Arbeiderspensioenverzekering, Griekenland

Arbeiderspensioenverzekering, Oostenrijk

Bediendenpensioenverzekering, alle landen

Mijnwerkersverzekering, alle landen

Bundesanstalt für Arbeit

Regensburger Straße 104

D-90478 Nürnberg

LVA Freie und Hansestadt Hamburg

(LVA = Landesversicherungsanstalt =

Verzekeringsbureau van de deelstaat)

Überseering 10

D-22297 Hamburg

Tel. (49-40) 63 81-0

LVA Rheinland-Pfalz

Eichendorffstraße 4-6

D-67346 Speyer

Tel. (49-6232) 17-0

LVA Schleswig-Holstein

Ziegelstraße 150

D-23556 Lübeck

Tel. (49-451) 48 45-0

LVA Rheinprovinz

Königsallee 71

D-40215 Düsseldorf

Tel. (49-211) 937-0

LVA Schwaben

An der Blauen Kappe 18

D-89152 Augsburg

Tel. (49-821) 500-0

LVA Unterfranken

Friedenstraße 12/14

D-97072 Würzburg

Tel. (49-931) 802-0

LVA Westfalen

Gartenstraße 194

D-48147 Münster

Tel. (49-251) 238-0

LVA Baden-Württemberg

Adalbert-Stifter-Straße 105

D-70437 Stuttgart

Tel. (49-711) 848-1

LVA Oberbayern

Thomas-Dehler-Straße 3

D-81737 München

Tel. (49-89) 67 81-0

Bundesversicherungsanstalt für Angestellte

Ruhrstraße 2

D-10709 Berlin

Tel. (49-30) 865-1

Bundesknappschaft

Pieperstraße 14-28

D-44789 Bochum

Tel. (49-234) 304-0

DUITSLAND

45


GRIEKENLAND

1. Inleiding

Het belangrijkste socialezekerheidsorgaan van

Griekenland is het IKA (Idryma Koinonikon

Asphaliseon — Instituut voor Sociale Verzekeringen),

waarbij de meeste werknemers verzekerd

zijn. Het verzekeringsstelsel van het IKA dekt alle

werknemers die niet onder een van de kleine

speciale verzekeringsstelsels vallen.

Naast het IKA bestaan er bijzondere stelsels voor

ambtenaren, voor bepaalde categorieën van werknemers

(bv. bankpersoneel en journalisten), voor

boeren, die onder het OGA vallen (Organismos

Georgikon Asphaliseon — Nationaal Instituut van

Landbouwverzekeringen) en voor zelfstandigen,

die bij eigen verzekeringsfondsen (bv. TAE (Tameio

Asphaliseos Emporon), TEVE enz.) verzekerd zijn.

De adressen van deze organen vindt u in punt 9.

Voor elk verzekeringsorgaan gelden andere regels.

De socialezekerheidsprestaties en de voorwaarden

en formaliteiten voor de toekenning ervan,

verschillen van verzekeringsorgaan tot verzekeringsorgaan.

Aangezien het IKA het grootste Griekse socialezekerheidsstelsel

is en model staat voor de

meeste andere stelsels, licht deze handleiding

vooral de door het IKA aan zijn leden geboden

sociale bescherming toe. Indien u een beroep

uitoefent dat door een ander verzekeringsstelsel

wordt gedekt, moet u zich tot de daarvoor

bevoegde instelling wenden. Als u niet weet

onder welk socialezekerheidsstelsel u valt, kan u

inlichtingen vragen bij het plaatselijk IKA-bureau

(ypokatástima) van uw woonplaats.

Het IKA omvat de verzekeringstakken ziekte,

moederschap en ouderdom, terwijl een bijzonder

orgaan, het OAED (Organismos Apascholiseos

Ergatikou Dynamikou — Instituut voor Tewerkstelling)

voor de takken werkloosheid en gezinsbijslagen

bevoegd is. De premies van het OAED

worden evenwel ook door het IKA geheven.


Welke risico’s worden door de Griekse

sociale verzekering gedekt?

Als u in Griekenland werkt, heeft u recht op

socialezekerheidsprestaties onder dezelfde voorwaarden

als de Griekse werknemers. Ook de in

Griekenland wonende leden van uw gezin hebben

recht op dezelfde prestaties als de gezinsleden van

een Griekse werknemer.

Het Griekse socialezekerheidsstelsel voor werknemers

omvat de volgende prestaties:

— verstrekkingen en uitkeringen bij ziekte en

moederschap (zie punt 2);

— verstrekkingen en uitkeringen bij arbeidsongevallen

en beroepsziekten (punt 3);

— pensioenen bij invaliditeit, ouderdom en

overlijden (punten 4, 5 en 6);

— werkloosheidsuitkeringen (punt 7);

— gezinsbijslagen (punt 8).

Hoe aansluiten?

Zodra u in Griekenland werkt, moet uw werkgever

de nodige formaliteiten vervullen voor uw

inschrijving bij het IKA (of bij het bevoegde

speciale verzekeringsstelsel).

Het uitvoeringsorgaan van de sociale zekerheid

reikt u vervolgens een verzekeringsboekje of

andere verzekeringsdocumenten uit. Als u bij het

IKA verzekerd bent, krijgt u een verzekerings- en

premiekaart met de initialen „DATE”. Bewaar

deze kaart zorgvuldig; het is een bewijs dat u

verzekerd bent en het zal de contacten met het

verzekeringsorgaan en met uw werkgever vergemakkelijken.

Indien u als zelfstandige werkt, moet u zich

inschrijven bij de bevoegde socialezekerheidsinstelling

(meestal TAE of TEVE).


IKA-premies

Uw socialezekerheidspremie wordt van uw loon

afgetrokken. Een deel van de kosten draagt u zelf,

de rest komt voor rekening van de werkgever.

Beide delen worden evenwel samen betaald: uw

werkgever moet de gehele premie overmaken aan

het IKA, daarna trekt hij uw gedeelte van de

premie van uw loon af.

Wat te doen indien u het met een

beslissing van het IKA niet eens bent?

Indien u het niet eens bent met een beslissing van

het bevoegde bureau van het IKA, kan u daartegen

bezwaar aantekenen bij de plaatselijke administratieve

commissie van uw IKA-bureau, en dit

binnen 30 dagen na ontvangst van die beslissing.

Voor een bezwaar tegen een pensioenbeslissing is

de termijn drie maanden. Voor beslissingen in

verband met verstrekkingen bij ziekte is de termijn

evenwel één maand.

Indien u het ook niet eens bent met de beslissing

van die administratieve commissie, kan u binnen

de 60 dagen na ontvangst van de beslissing bij de

bevoegde administratieve rechter beroep aantekenen.

GRIEKENLAND

47


2. Ziekte en moederschap

Het IKA verleent:

— verstrekkingen bij ziekte: medische behandeling,

geneesmiddelen en ziekenhuisbehandeling

(punt A);

— ziekengeld: uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid

wegens ziekte (punt B);

— uitkeringen bij moederschap (punt C).

Wanneer u (of uw gezinsleden) in een andere

lidstaat verblijft (verblijven), heeft u onder bepaalde

omstandigheden toch nog recht op prestaties.

A. VERSTREKKINGEN BIJ ZIEKTE

Volgende personen hebben recht op verstrekkingen

van de ziekteverzekering van het IKA-stelsel:

— werknemers die bij het IKA verzekerd zijn;

— gepensioneerden die onder het IKA-stelsel

vallen, dit wil zeggen alle personen die een

invaliditeits-, ouderdoms- of nabestaandenpensioen

ontvangen;

— personen die een pensioen ontvangen uit een

bijzonder fonds en die tijdens hun beroepsloopbaan

tegen ziekte verzekerd waren;

de personen ten laste van verzekerden en

gepensioneerden;

— werklozen die een werkloosheidsuitkering

ontvangen.

Voorwaarden

Om recht op verstrekkingen te hebben, moet u

aantonen dat u tijdens het kalenderjaar voorafgaand

aan de dag waarop u zich ziek heeft

gemeld of tijdens de laatste periode van 15

maanden, met aftrekking van het aantal werkdagen

tijdens de laatste drie maanden, ten minste

50 dagen gewerkt heeft.

Een „werkdag” komt overeen met een verzekeringsdag.

De jaarlijkse betaalde vakantiedagen

worden als werkdagen aangerekend. Voor het

vaststellen van het recht op verstrekkingen bij

ziekte, worden ook de dagen waarop ziekte- of

werkloosheidsuitkeringen betaald werden, meegeteld

als verzekeringsdagen. Zo nodig kunnen

ook tijdvakken van verzekering die in een andere

lidstaat van de EU vervuld zijn, bij de verzekeringstijdvakken

van Griekenland worden geteld,

ondanks het feit dat die mogelijkheid in de

nationale regelgeving niet wordt voorzien. Inlichtingen

over de formaliteiten die daarbij in acht

genomen worden, krijgt u bij uw plaatselijke IKAbureau.

Gezondheidsboekje

Meestal moet u uw gezondheidsboekje voorleggen

als u verstrekkingen wenst voor uzelf of voor

uw gezinsleden, anders kan de arts, de apotheker

of het ziekenhuis niet weten of u al dan niet

verzekerd bent.

Zodra u verzekerd bent, moet u uw persoonlijk

gezondheidsboekje aanvragen. Ook moet u een

aanvraag indienen voor een gezondheidsboekje

voor gezinsleden die te uwen laste komen, die

ook recht hebben op een afzonderlijk gezinsgezondheidsboekje.

Verstrekkingen

U heeft recht op de volgende verstrekkingen:

— medische behandeling;

— geneesmiddelen;

— behandeling in een ziekenhuis;

— paraklinisch onderzoek;

— therapieën;

— gebruikelijke en speciale hulp- en kunstmiddelen,

met inbegrip van prothesen;

— geneeskrachtige baden.

U kan deze verstrekkingen krijgen vanaf het begin

van uw ziekte, en dat zolang u er recht op heeft.

De duur van dat recht is in uw gezondheidsboekje

vermeld. Ook indien een bepaalde ziekte langer

dan de periode van het recht duurt, worden de

verstrekkingen voortgezet tot u genezen wordt

verklaard (voortgezette behandeling).

Uw aandeel in de kosten van de verstrekkingen is

vastgelegd in de IKA-verordening en kan nooit

meer dan 25 % van het totale bedrag zijn. Voor

nadere inlichtingen over de verstrekkingen en over

de, eventueel verschuldigde, eigen bijdrage in de

kosten van de behandeling, kan u zich tot het

plaatselijk IKA-bureau wenden.

B. ZIEKENGELD

Alle voor uitkeringen bij ziekte verzekerde werknemers

hebben recht op ziekengeld.

Voorwaarden

U heeft recht op ziekengeld als u sedert ten minste

drie dagen niet meer werken kan wegens een

ziekte die niet aan uw eigen schuld te wijten is, en

u tijdens het kalenderjaar voorafgaand aan de dag

waarop u zich ziek heeft gemeld of tijdens de

laatste periode van 15 maanden, met aftrekking

van het aantal werkdagen tijdens de laatste drie

maanden van die periode van 15 maanden, ten

minste honderd dagen gewerkt heeft.

Een „werkdag” is een dag van arbeid of van

verzekering. De dagen van het jaarlijks betaald

verlof worden als werkdagen beschouwd. Voor

het vaststellen van het recht op ziekengeld,

worden de dagen waarop een werkloosheidsuitkering

betaald werd niet meegeteld als verzekeringsdagen.

Zo nodig worden tijdvakken van

48 GRIEKENLAND


verzekering die u in een andere lidstaat van de EU

heeft vervuld, bij de in Griekenland vervulde

verzekeringstijdvakken geteld, ondanks het feit dat

die mogelijkheid in de regels van het IKA niet

wordt voorzien. In dat geval kan u bij uw

plaatselijk IKA-bureau informeren naar de nodige

formaliteiten.

Bedrag van de uitkering

Het ziekengeld bedraagt in de regel 50 % van het

referteloon van de categorie van verzekerden

waarbij u ingedeeld bent op grond van uw

gemiddeld loon over de laatste 30 werkdagen

van het aan de ziekmelding voorafgaande kalenderjaar.

Het basistarief van het ziekengeld wordt per ten

laste komend gezinslid met 10 % verhoogd, maar

kan in totaal niet meer dan 70 % zijn van het

referteloon van uw categorie van verzekerden.

Ook is er een maximumbedrag voor het ziekengeld

vastgesteld.

Indien u voor rekening van het IKA in een

openbaar of particulier ziekenhuis wordt behandeld,

en geen personen ten laste heeft, wordt het

ziekengeld met tweederde gekort.

Het ziekengeld wordt slechts toegekend vanaf de

vierde dag nadat de arbeidsongeschiktheid bij het

bevoegde orgaan is gemeld.

Duur van de uitkering

Bij 100 werkdagen wordt ten hoogste 182 dagen

ziekengeld betaald voor één en dezelfde ziekte of

enige andere ziekte in dezelfde periode. Bij 300

werkdagen gedurende de twee jaar voorafgaand

aan de dag waarop u zich ziek heeft gemeld,

wordt ten hoogste 360 dagen ziekengeld betaald

voor dezelfde ziekte.

Die periode kan tot ten hoogste 720 dagen

worden verlengd wanneer u in totaal 4 500 dagen

heeft gewerkt, of wanneer u 1 500 dagen gewerkt

heeft, waarvan 600 dagen in de vijf jaar vóór de

ziekmelding. Als de arbeidsongeschiktheid aan

tuberculose te wijten is, kan tot 360 dagen

ziekengeld worden toegekend.

Formaliteiten

Voor het toekennen van ziekengeld moet u de

volgende bescheiden voorleggen:

— een arbeidsongeschiktheidsattest dat opgesteld

is door een IKA-dokter;

— uw verzekerings- en premiekaart (DATE);

— uw persoonlijk gezondheidsboekje;

— het gezinsgezondheidsboekje;

— een verklaring van de werkgever over de

vermoedelijke duur van uw arbeidsongeschiktheid.

C. MOEDERSCHAPSVERZEKERING

Bij de geboorte van een kind worden een geboortetoelage

en een zwangerschapsuitkering verleend.

De geboortetoelage kan worden aangevraagd

door een vrouw die zelf verzekerd is of een

pensioen ontvangt, en door een man die zelf

verzekerd is of een pensioen ontvangt, van wie de

echtgenote als ten laste komend gezinslid medeverzekerd

is.

De zwangerschapsuitkering daarentegen wordt

enkel gegeven aan vrouwen die zelf aangesloten

zijn bij de ziekte- en moederschapsverzekering

(rechtstreeks verzekerden).

Geboortetoelage

De geboortetoelage is een vast bedrag dat bij de

geboorte van een kind wordt toegekend. Om de

geboortetoelage te ontvangen, moet het gezondheidsboekje

van de verzekerde vrouw of het

gezinsgezondheidsboekje van de echtgenote van

een IKA-verzekerde of een IKA-gepensioneerde,

samen met de geboorteakte van het pasgeboren

kind worden voorgelegd.

Om recht te hebben op de geboortetoelage moet u

ten minste 50 dagen gewerkt hebben tijdens het

voorafgaande kalenderjaar of de laatste periode

van 15 maanden, met aftrekking van het aantal

werkdagen tijdens de laatste drie maanden van die

periode van 15 maanden.

Zwangerschapsuitkering

Het bedrag van deze uitkering is hetzelfde als dat

van het ziekengeld (zie punt B), met inbegrip van

de toeslagen voor ten laste komende personen.

Voor de zwangerschapsuitkering is evenwel geen

maximumbedrag vastgesteld.

Tijdens uw zwangerschapsverlof wordt deze uitkering

betaald vanaf 56 dagen vóór de vermoedelijke

datum van de bevalling tot 56 dagen na de

geboorte van het kind.

Voorwaarden voor het recht op

zwangerschapsuitkering

Om de uitkering te krijgen moet u ten minste 200

dagen gewerkt hebben tijdens de laatste twee jaar

vóór de bevalling, en moet u bovendien echt uw

werk onderbroken hebben.

Een „werkdag” komt overeen met een verzekeringsdag.

Ook de dagen van de jaarlijkse betaalde

vakantie worden als werkdagen beschouwd. De

dagen waarop u ziekengeld of een werkloosheidsuitkering

kreeg, worden daarentegen niet meegerekend.

Zo nodig kunnen de tijdvakken van

verzekering die u in een andere lidstaat van de

EU heeft vervuld, bij de in Griekenland vervulde

worden geteld, ondanks het feit dat in de regels

GRIEKENLAND

49


van het IKA niet in deze mogelijkheid wordt

voorzien. Inlichtingen over de nodige formaliteiten

kan u vragen bij het plaatselijke IKA-bureau.

3. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

Als werknemer bent u in het IKA-stelsel verzekerd

bij:

— ongevallen tijdens uw werk of in verband met

uw werk (arbeidsongevallen);

— ongevallen op de weg van en naar uw werk

(worden als arbeidsongevallen beschouwd);

— ongevallen die geen arbeidsongevallen zijn;

— ziekten die veroorzaakt zijn door schadelijke

invloeden tijdens uw werk, op voorwaarde

dat zij op de lijst van de beroepsziekten

vermeld staan.

Ongevallen en beroepsziekten vormen geen aparte

tak van de verzekering. De daardoor veroorzaakte

ziekte of tijdelijke arbeidsongeschiktheid

wordt gedekt door het ziekteverzekeringsstelsel

(zie 2 A en 2 B), terwijl invaliditeit en overlijden

gedekt worden door het pensioenstelsel (zie 4 en

6).

Wel worden bij ongevallen (en in het bijzonder

arbeidsongevallen) of beroepsziekten minder

strenge voorwaarden gesteld voor de toekenning

van de verzekeringsprestaties.

Arbeidsongevallen

U heeft recht op uitkeringen én verstrekkingen,

ongeacht de duur van uw verzekering. U heeft dus

recht op de prestaties zonder dat daarvoor een

bepaald aantal werkdagen wordt vereist.

Indien u door een arbeidsongeval alleen maar

tijdelijk en gedeeltelijk arbeidsongeschikt bent,

wordt dit ongeval als een ziektegeval behandeld.

Wel zijn daarbij een paar speciale regels van

toepassing.

Als u niet kunt aantonen dat u tijdens het

kalenderjaar vóór het ongeval 30 dagen heeft

gewerkt, wordt uw uitkering berekend op basis

van het referteloon van de categorie van verzekerden

waartoe u volgens uw dagloon op de

datum van het ongeval behoorde. De uitkering

wordt toegekend vanaf de dag waarop het ongeval

bij het verzekeringsorgaan gemeld werd. Er zijn

geen drie dagen wachttijd zoals bij ziekte, behalve

indien de arbeidsongeschiktheid niet langer

dan drie dagen duurt.

Indien het arbeidsongeval een blijvende invaliditeit

of de dood als gevolg heeft, ontvangt u een

invaliditeitspensioen, of ontvangen de personen te

uwen laste een nabestaandenpensioen (zie punten

4 en 6).

Overige ongevallen (buiten het werk)

In het algemeen heeft u al recht op uitkeringen en

verstrekkingen van zodra u de helft van het

normaal vereiste aantal werkdagen heeft vervuld.

Melding van het ongeval

U moet elk ongeval onmiddellijk (doen) melden

aan uw werkgever en aan uw plaatselijk IKAbureau.

Het ongeval moet in elk geval binnen vijf

dagen worden gemeld. Nadere inlichtingen krijgt

u van uw plaatselijk IKA-bureau.

Beroepsziekten

Beroepszieken worden gelijkgesteld met slachtoffers

van arbeidsongevallen. Dientengevolge

worden ook aan hen de prestaties (medische

behandeling, ziekengeld, pensioenen) toegekend

zonder rekening te houden met hun aantal werkdagen.

Om een beroep op de regeling voor beroepsziekten

te kunnen doen, moet u aantonen dat u

lijdt aan een chronische ziekte die op de officiële

lijst der beroepsziekten staat, of dat u ziek bent als

gevolg van één van de in die lijst vermelde

beroepsbezigheden.

De plaatselijke gezondheidsdiensten van IKA

dienen na te gaan of uw geval beantwoordt aan

de voorwaarden voor de erkenning als beroepsziekte.

4. Invaliditeit

In de regel wordt een pensioen voor volledige

invaliditeit toegekend aan werknemers met een —

blijvende of tijdelijke — invaliditeit van meer dan

80 %. De verzekerde die invalide wordt verklaard,

heeft recht op een volledig pensioen.

Om recht te hebben op een pensioen voor

volledige invaliditeit moet u aan de volgende

voorwaarden voldoen:

— het bevoegde IKA-bureau moet u een verklaring

afgeven waaruit blijkt dat uw capaciteit

een inkomen te verwerven met ten minste 4/5

verminderd is (invaliditeitsgraad 80 %);

deze verminderde arbeidsgeschiktheid moet

ten minste één jaar duren;

— u moet of a) in totaal ten minste 4 500 dagen

gewerkt hebben, of b) 1 500 dagen gewerkt

hebben, waarvan ten minste 600 dagen in de

vijf jaar vóór de vaststelling van de invaliditeit.

Een „werkdag” komt overeen met een verzekeringsdag,

met inbegrip van de betaalde vakantiedagen.

De tijdvakken van verzekering in een andere

lidstaat van de EU worden bij de in Griekenland

50 GRIEKENLAND


vervulde tijdvakken van verzekering geteld. Indien

u tijdvakken van verzekering in een andere lidstaat

vervuld heeft, moet u dit in uw pensioenaanvraag

vermelden en daarbij alle verzekeringsbescheiden

voegen die in uw bezit zijn.

Formaliteiten

Samen met uw aanvraag voor een invaliditeitspensioen

legt u de volgende documenten aan uw

plaatselijk IKA-bureau voor:

— al uw verzekeringsdocumenten (gezondheidsboekje,

DATE enz.);

— een verklaring omtrent de datum van het

staken van uw arbeid;

— voor gehuwden met minderjarige kinderen:

een verklaring van de burgerlijke stand

omtrent uw huwelijk en de geboorte van

uw kinderen;

— als u studerende of arbeidsongeschikte kinderen

heeft: een verklaring van de onderwijsinstelling,

of een verklaring van de bevoegde

gezondheidsdienst;

— een fotokopie van de door de politie verstrekte

identiteitskaart.

Pensioen voor gewone invaliditeit

Dit pensioen wordt toegekend bij een invaliditeit

van meer dan 67 % maar minder dan 80 %. Dat

pensioen bedraagt 75 % van het invaliditeitspensioen.

Als de verzekerde 6 000 dagen heeft

gewerkt, of als de invaliditeit hoofdzakelijk aan

psychologische aandoeningen te wijten is, krijgt

hij/zij het volledige invaliditeitspensioen.

Pensioen voor gedeeltelijke invaliditeit

Dit pensioen wordt toegekend aan verzekerden bij

wie een invaliditeit van meer dan 50 % maar

minder dan 67 % is vastgesteld. Dit pensioen

bedraagt 50 % van het volledige invaliditeitspensioen.

Als de invaliditeit hoofdzakelijk aan

psychologische aandoeningen te wijten is, krijgt

hij/zij 75 % van het volledige pensioen.

5. Ouderdomspensioenen

Om recht te hebben op een ouderdomspensioen

moet u een bepaalde leeftijd hebben bereikt, een

bepaald aantal dagen hebben gewerkt en in

sommige gevallen ook aan bijzondere voorwaarden

voldoen.

Als u ten minste 4 500 dagen gewerkt heeft, krijgt

u een volledig pensioen op 65 jaar (60 jaar voor

vrouwen). Als u ten minste 10 000 dagen gewerkt

heeft, krijgt u het volledig pensioen al vanaf 62

jaar (57 jaar voor vrouwen).

Als u een zwaar en ongezond beroep heeft

uitgeoefend, krijgt u het volledige pensioen op

60 jaar (55 jaar voor vrouwen). Daarvoor moet u

wel ten minste 4 500 dagen hebben gewerkt,

waarvan 4/5 in een zwaar en ongezond beroep,

en ten minste 1 000 van die werkdagen moeten in

de periode van tien jaar vóór ofwel de pensioenleeftijd

ofwel het moment van indiening van de

pensioenaanvraag vallen.

Als u ten minste 10 500 dagen (nagenoeg 35 jaar)

in loondienst heeft gewerkt, krijgt u al op 58 jaar

een volledig pensioen (mannen en vrouwen).

Vanaf 29 december 2000 heeft de verzekerde die

10 500 verzekeringsdagen in loondienst heeft

gewerkt, waarvan 7 500 dagen in een zwaar en

ongezond beroep, en zijn 55e levensjaar heeft

bereikt, recht op een volledig pensioen. Bij het

bereiken van zijn 53e levensjaar heeft hij recht op

een pensioen verminderd met 0,005 % van het

volledige pensioen voor elke maand die hij van

bovengenoemde grens verwijderd is.

Als u moeder bent van een ongehuwd kind van

minder dan 18 jaar, kan u vanaf 55 jaar het

volledige pensioen krijgen, op voorwaarde dat u

5 500 dagen gewerkt heeft en geen eigen

pensioen ontvangt, noch van het IKA, noch van

een andere verzekeringsinstelling.

In bepaalde omstandigheden kan het pensioen

twee of zelfs vijf jaar vroeger worden toegekend,

maar dan wordt het bedrag wel met 0,5 %

verminderd voor elke tot de normale leeftijdsgrens

ontbrekende maand. Nadere inlichtingen over

verlaagde pensioenen krijgt u van uw plaatselijk

IKA-bureau.

Een „werkdag” komt overeen met een verzekeringsdag,

met inbegrip van de betaalde vakantiedagen.

Bij de vaststelling van het recht op een

ouderdomspensioen kan rekening worden gehouden

met maximaal 200 dagen ziekengeld en 200

dagen werkloosheidsuitkering, op voorwaarde dat

die toegekend werden tijdens de tien aan de

aanvraag voorafgaande jaren. Indien nodig kunnen

ook de tijdvakken waarin een invaliditeitspensioen

werd uitgekeerd, in aanmerking worden

genomen.

De tijdvakken van verzekering in een andere

lidstaat van de EU kunnen bij de in Griekenland

vervulde tijdvakken worden geteld. Indien u ooit

in een andere lidstaat verzekerd was, moet u dit in

uw pensioenaanvraag vermelden, en daarbij alle

verzekeringsbescheiden voegen die in uw bezit

zijn.

Formaliteiten

Om een ouderdomspensioen aan te vragen, moet

u samen met het juiste aanvraagformulier de

volgende bescheiden voorleggen aan uw plaatselijk

IKA-bureau:

— al uw verzekeringsdocumenten (gezondheidsboekje,

DATE enz.);

GRIEKENLAND

51


— een verklaring omtrent de datum van het

staken van uw arbeid;

— voor gehuwden met minderjarige kinderen:

een verklaring van de burgerlijke stand

omtrent uw huwelijk en de geboorte van de

kinderen;

— als u studerende of arbeidsongeschikte kinderen

heeft: een verklaring van de onderwijsinstelling,

of een verklaring van de bevoegde

gezondheidsdienst;

— uw geboortedatum zoals aangegeven op uw

identiteitsbewijs.


Hoogte van het ouderdoms- en het

invaliditeitspensioen

Het basisbedrag van het ouderdoms- en het

invaliditeitspensioen wordt vastgesteld aan de

hand van het aantal werkdagen van de verzekerde

en de categorie van verzekerden waartoe hij/zij

behoort, op grond van de hoogte van het loon

tijdens de laatste vijf jaar voorafgaand aan de

pensionering.

Bovenop dit bedrag komen toeslagen voor: a) de

echtgeno(o)t(e), indien hij/zij niet werkt en geen

pensioen ontvangt; b) de kinderen (ten hoogste

drie), indien zij ongehuwd zijn, niet werken, geen

pensioen ontvangen, nog geen 18 jaar zijn, of nog

geen 24 jaar (indien ze onderwijs volgen aan een

hogeschool of universiteit in het binnen- of

buitenland), of volledig arbeidsongeschikt zijn en

de arbeidsongeschiktheid vóór het 18e levensjaar

is ontstaan en hiervoor aan de andere echtgeno(o)t(e)

geen toeslag wordt toegekend, indien

hij/zij een pensioen ontvangt.

6. Nabestaandenpensioenen en

vergoeding van de

begrafeniskosten

De gezinsleden van een verzekerde hebben recht

op een pensioen indien hij tot aan zijn dood in

totaal 4 500 dagen heeft gewerkt, of indien hij

1 500 dagen heeft gewerkt, waarvan 300 in de vijf

laatste jaren voor het overlijden. Bij overlijden

door een arbeidsongeval hebben de gezinsleden

altijd recht op een pensioen, ongeacht het aantal

arbeidsdagen. Wanneer het overlijden te wijten is

aan een ongeval dat niet als een arbeidsongeval

kan worden beschouwd, wordt de helft van het

vastgestelde aantal arbeidsdagen vereist.

Gezinsleden van een overledene die reeds een

IKA-pensioen wegens ouderdom of invaliditeit

ontvingen, krijgen automatisch het nabestaandenpensioen,

zonder dat het aantal werkdagen

nog wordt nagetrokken.

Een „werkdag” komt overeen met een verzekeringsdag,

met inbegrip van de betaalde vakantiedagen.

De tijdvakken van verzekering in een andere

lidstaat worden bij de in Griekenland vervulde

tijdvakken van verzekering geteld. Indien u ooit in

een andere lidstaat verzekerd was, moet u dit in

uw pensioenaanvraag vermelden en er alle in uw

bezit zijnde verzekeringsdocumenten bijvoegen.


Gezinsleden

Bij overlijden van een IKA-verzekerde of IKAgepensioneerde

hebben de volgende leden van

het gezin (rechtgevende leden) recht op een

nabestaandenpensioen: a) de nog levende echtgeno(o)t(e),

in eerste instantie voor drie jaar,

daarna wordt het pensioen verlengd indien hij/

zij op het moment van overlijden van de

verzekerde/gepensioneerde ten minste 40 jaar

oud was; b) de kinderen, indien zij ongehuwd

zijn, niet werken, geen pensioen ontvangen, nog

geen 18 jaar zijn, of nog geen 24 jaar (indien ze

onderwijs volgen aan een hogeschool of universiteit

in het binnen- of buitenland), volledig wees

zijn, of indien zij ten laste kwamen van de

overleden ouder, indien deze door de andere

ouder was verlaten; volledig arbeidsongeschikte

kinderen die vóór het 18e levensjaar arbeidsongeschikt

zijn geworden, hebben recht op een

nabestaandenpensioen ongeacht hun leeftijd; c)

kleinkinderen en stiefkinderen, wezen indien zij

ten laste kwamen van de overledene; d) ouders en

stiefouders, indien zij hoofdzakelijk ten laste

kwamen van de overledene.

Als de verzekerde echtgenoot in de eerste zes

maanden van het huwelijk overlijdt, heeft de

weduwe of weduwnaar geen recht op een

pensioen. Wel krijgt de weduwe een pensioen

indien de dood veroorzaakt werd door een

ongeval, of indien uit het huwelijk een kind

geboren werd of een kind door huwelijk gewettigd

werd, of als er sprake is van zwangerschap.

Als de gepensioneerde echtgenoot in de eerste 24

maanden van het huwelijk overlijdt, heeft de

weduwe of weduwnaar geen recht op een

pensioen.


Bedrag van de pensioenen

Het weduwe- of weduwnaarspensioen bedraagt

70 % van het ouderdomspensioen waarop de

overledene recht zou hebben gehad (of indien hij/

zij al gepensioneerd was, het ouderdomspensioen

dat hij/zij ontving). Bij een nieuw huwelijk vervalt

het recht op het weduwe-/weduwnaarspensioen.

Het wezenpensioen bedraagt 20 % van het

ouderdomspensioen waarop de overledene recht

zou hebben gehad. Volle wezen ontvangen een

pensioen van 60 %.

52 GRIEKENLAND


Het totaalbedrag van de nabestaandenpensioenen

van de rechthebbende gezinsleden mag niet meer

bedragen dan het volledig pensioen waarop de

overledene recht zou hebben gehad. Volle wezen

kunnen niet méér ontvangen dan 80 % van het

pensioen van de overledene. Als het totaal van de

pensioenen deze grens overschrijdt, wordt elk

pensioen evenredig verminderd.


Formaliteiten

Voor het aanvragen van een nabestaandenpensioen

zijn dezelfde documenten vereist als voor het

ouderdomspensioen (zie punt 5). Bovendien moet

een overlijdensakte en een verklaring over de

samenstelling van het gezin van de overledene

(verstrekt door de gemeente) worden ingediend.

Het pensioen moet bij het plaatselijk IKA-bureau

worden aangevraagd. Indien u in een andere

lidstaat verblijft, kan u die aanvraag indienen bij

het plaatselijke orgaan van de pensioenverzekering.


Vergoeding van de begrafeniskosten

Bij overlijden van de verzekerde ontvangt de

weduwe, de weduwnaar of degene die de

begrafeniskosten heeft betaald, als vergoeding

een vast bedrag, gelijk aan acht keer het refertedagloon

van de hoogste verzekeringscategorie.

De vergoeding voor de begrafeniskosten wordt

toegekend voor verzekerden en gepensioneerden

van het IKA-stelsel, alsook voor verzekerden en

gepensioneerden van andere verzekeringsstelsels,

voorzover zij onder de IKA-ziekteverzekering

vielen.

Bij overlijden van een gezinslid van deze personen

worden de begrafeniskosten niet vergoed,

tenzij hij/zij een overlijdenspensioen ontving.

De vergoeding voor de begrafeniskosten wordt

toegekend indien de verzekerde 100 dagen had

gewerkt in het jaar voor zijn overlijden, of in de

periode van 15 maanden voor zijn overlijden, met

aftrekking van de laatste drie maanden. Indien de

overledene gepensioneerd was, wordt vereist dat

hij/zij verzekerd was tegen ziekte.

Om de vergoeding voor de begrafeniskosten te

ontvangen, moet de weduwe of weduwnaar bij

het plaatselijk IKA-bureau de verzekerings- en

premiekaart (DATE) of het pensioenboekje van

zijn/haar overleden echtgeno(o)t(e) indienen, alsmede

zijn/haar gezondheidsboekje, en een officiele

overlijdensakte. Verder is voor de vergoeding

van de begrafeniskosten ook een verklaring van de

begrafenisonderneming in verband met de hoogte

van de kosten nodig.

7. Werkloosheid

Voor de werkloosheidsverzekering is het Instituut

voor Tewerkstelling (OAED) bevoegd dat de

volgende prestaties verleent:

— werkloosheidsuitkering;

— ziekengeld.

Alle werknemers die onder de ziekteverzekering

van een socialezekerheidsinstelling vallen, zijn

automatisch ook gedekt door de werkloosheidsverzekering.

Voorwaarden

U heeft recht op een werkloosheidsuitkering

indien u:

— zonder uw toedoen ontslagen werd;

— arbeidsgeschikt en bereid tot werken bent;

— ten minste 16 jaar bent;

zich persoonlijk bij het Arbeidsbureau heeft

gemeld;

— beschikbaar bent voor de arbeidsmarkt;

— aantoont dat u tijdens de laatste 14 maanden

vóór uw ontslag ten minste gedurende 125

dagen een werkloosheidsverzekering had,

waarbij de dagen van de laatste twee

maanden niet meetellen.

Indien u voor het eerst een werkloosheidsuitkering

aanvraagt, moet u daarnaast aantonen dat u

tijdens de laatste twee jaar vóór uw werkloosheid

per jaar 80 verzekeringsdagen heeft vervuld. Zo

nodig worden uw arbeidsdagen van een andere

EU-lidstaat meegerekend, op voorwaarde dat u

het formulier E 301 voorlegt, dat door de werkloosheidsverzekering

van het land waar u het

laatst werkte aan u is uitgereikt.

Bedrag van de uitkering

De werkloosheidsuitkering bestaat uit een basisuitkering,

met toeslagen voor de ten laste komende

gezinsleden. De basisuitkering bedraagt

40 % van het loon dat u verdiende op het tijdstip

van ontslag. Kantoorpersoneel ontvangt 50 % van

het laatste salaris, maar nooit minder dan 2/3 van

het loon van een ongeschoolde arbeider.

De basisuitkering wordt met 10 % verhoogd voor

elk gezinslid ten laste.

Duur van de uitkering

De duur van de werkloosheidsuitkering hangt af

van uw aantal werkdagen tijdens de 14 voorgaande

maanden.

Als u ten minste 125 dagen gewerkt heeft,

ontvangt u de uitkering gedurende vijf maanden;

bij 150 werkdagen is dat zes maanden; bij 200

werkdagen acht maanden; bij 220 werkdagen tien

maanden en bij 250 werkdagen twaalf maanden.

GRIEKENLAND

53


De werkloosheidsuitkering wordt toegekend voor

25 dagen per maand. U kan na het verstrijken van

de vermelde uitkeringsduur pas opnieuw een

werkloosheidsuitkering ontvangen, wanneer u

eerst weer het vereiste aantal dagen heeft gewerkt.

De uitkering wordt geschorst zodra u opnieuw

gaat werken, of indien u tijdelijk arbeidsongeschikt

bent.

Het recht op een werkloosheidsuitkering vervalt

bij overlijden van de werkloze, bij toekenning van

een pensioen, bij blijvende arbeidsongeschiktheid

en indien de werkloze niet via het Arbeidsbureau

beschikbaar is voor de arbeidsmarkt.

Formaliteiten

Om een werkloosheidsuitkering te krijgen, moet u

zich binnen de 60 dagen na het stopzetten van uw

werk persoonlijk bij het Arbeidsbureau van uw

woonplaats als werkloze melden, en daar de

werkloosheidsuitkering aanvragen.

De werkloosheidsuitkering wordt enkel toegekend

indien het Arbeidsbureau u niet aan passend werk

kan helpen.

Bij de aanvraag voegt u de volgende documenten:

— uw verzekeringsboekje (het door IKA uitgereikte

DATE-verzekeringsboekje, of een ander

bewijs van verzekering);

— een bewijsstuk betreffende het beëindigen

van de arbeidsovereenkomst;

— een verklaring dat u geen ander werk verricht

en dat u nieuwe werkzaamheden aan het

Arbeidsbureau zal melden;

— het gezondheidsboekje van uw gezinsleden.

Ziekte tijdens de werkloosheid

Voor het recht op de prestaties van de ziekteverzekering

worden de dagen waarover u werkloosheidsuitkering

ontvangt, door uw ziekenfonds

als arbeidsdagen aangemerkt.

Indien u arbeidsongeschikt wordt door ziekte

terwijl u een werkloosheidsuitkering ontvangt,

dan ontvangt u nog vijf dagen een werkloosheidsuitkering,

zonder evenwel voor diezelfde dagen

ziekengeld te ontvangen. Als uw ziekte langer dan

vijf dagen duurt, dan wordt de werkloosheidsuitkering

geschorst en ontvangt u in de plaats

daarvan ziekengeld, voorzover u daarop recht

heeft bij uw ziekenfonds.

U komt uit een andere EU-lidstaat om in

Griekenland werk te zoeken

Indien u in een andere lidstaat werkloosheidsuitkeringen

ontvangt en toestemming heeft om in

Griekenland werk te zoeken, moet u zich binnen

zeven dagen na uw aankomst in Griekenland

persoonlijk bij het Arbeidsbureau melden, als u

verder uw werkloosheidsuitkering wenst te ontvangen.

Daartoe moet u vóór uw vertrek naar

Griekenland een formulier E 303 invullen en dit

bij het Arbeidsbureau indienen.

Als u naar een andere EU-lidstaat gaat

om werk te zoeken

Als u een Griekse werkloosheidsuitkering ontvangt

en in andere lidstaten werk gaat zoeken,

behoudt u het recht op die Griekse werkloosheidsuitkering,

op voorwaarde dat u ten minste al vier

weken vóór uw vertrek als werkzoekende in

Griekenland ingeschreven was. U heeft nog

gedurende maximaal drie maanden recht op de

Griekse werkloosheidsuitkering. Keert u evenwel

binnen deze termijn van drie maanden niet naar

Griekenland terug, dan verliest u dat recht.

8. Gezinsbijslagen

Indien u in loondienst werkt en bij het IKA, het

OAED of een ander wettelijk verzekeringsstelsel

voor werknemers aangesloten bent, dan heeft u

eventueel recht op kinderbijslagen van het Instituut

voor Tewerkstelling (OAED).

U heeft recht op kinderbijslag voor uw kinderen

die in Griekenland of in een andere lidstaat van de

EU wonen op voorwaarde dat:

— u werknemer bent en ten minste één kind ten

laste heeft;

— u in het afgelopen kalenderjaar ten minste 50

dagen heeft gewerkt, en daarover premies

heeft betaald;

— u niet reeds op grond van een collectieve

arbeidsovereenkomst van uw werkgever een

hoger bedrag aan gezinsuitkeringen ontvangt

dan het OAED-tarief.

Volgende personen hebben recht op kinderbijslag:

de ouders (vader of moeder), voor hun

ongehuwde kinderen ten laste, voorzover

die kinderen nog geen 18 jaar of, als zij

studeren, nog geen 22 jaar zijn, of als de

kinderen arbeidsongeschikt zijn (zonder leeftijdsgrens).

De moeder wordt als rechthebbende

beschouwd als zij wel de voorwaarden

vervult terwijl de vader om één of andere

reden geen recht heeft op OAED-uitkeringen;

de grootvader of grootmoeder, broer of zus,

oom of tante, voorzover zij volle of halve

wezen onderhouden. Voor halve wezen

wordt de kinderbijslag enkel aan hen toegekend

indien de langstlevende ouder zelf niet

voldoet aan de voorwaarden voor het recht

op kinderbijslag.

Bedrag van de uitkering

U krijgt kinderbijslag vanaf de geboorte van uw

eerste kind, en dat voor al uw kinderen. Het

54 GRIEKENLAND


edrag hangt af van het aantal kinderen en van het

jaarlijks inkomen van uw gezin.

In bepaalde omstandigheden kan het bedrag van

de kinderbijslag verhoogd worden, bijvoorbeeld

voor een ouder van wie de echtgeno(o)t(e)

overleden of invalide is, of zijn militaire dienstplicht

vervult, en eveneens voor de ouder die

buitenechtelijke of invalide kinderen heeft, of die

de zorg draagt voor volle wezen.

Formaliteiten

U moet bij het plaatselijk OAED-bureau een

aanvraag indienen en daarbij uw verzekeringsboekje

(het DATE-verzekeringsboekje van IKA of

een ander verzekeringsboekje) voegen, alsmede

het geboorteattest van uw kind.

Als u kinderbijslag aanvraagt voor kinderen die in

een andere lidstaat wonen, moet u formulier E 401

indienen, waaruit de samenstelling van uw gezin

blijkt. Nadere inlichtingen over gezinsbijslagen

kan u vragen bij uw plaatselijk OAED-bureau.

9. Nadere inlichtingen

Het grootste uitvoeringsorgaan van de Griekse

sociale zekerheid is het IKA. Het IKA is bevoegd

voor alle takken van de sociale zekerheid, behalve

voor de werkloosheidsverzekering en de kinderbijslag,

waarvoor het OAED bevoegd is. Indien u

in Griekenland verblijft en vragen heeft over uw

rechten en plichten inzake de sociale zekerheid,

dient u zich te wenden tot het plaatselijk bureau

(ypokatastima) van het IKA.

Sommige categorieën van personen vallen niet

onder het IKA. De meesten vallen dan onder de

TAE (zelfstandigen, met name handelaars), de

TEVE (zelfstandigen, met name kleine winkeliers),

de TSMEDE (ingenieurs) of de OGA (landbouwers).

Naast deze grote verzekeringsorganen bestaan

er nog tal van bijzondere stelsels voor

specifieke takken van het bedrijfsleven. Als u

onder een van deze stelsels valt, kan u nadere

inlichtingen vragen bij het IKA.

IKA — Idryma Koinonikon Asphaliseon

(Instituut voor de Sociale Verzekering)

Agiou Konstantinou 8

GR-10241 Athene

Tel. (30-1) 523 60 61

OAED — Organismos Apascholiseos Ergatikou

Dynamikou

(Organisatie voor Arbeidsbemiddeling van Werknemers)

Ethnikis Antistasis Ano Kalamaki

Athene

Tel. (30-1) 994 28 10-19

TAE — Tameio Asphaliseos Emporon

(Verzekeringsfonds voor handelaren)

Voulis 8-10

GR-10562 Athene

Tel. (30-1) 322 83 91

TEVE — Tameio Epangelmation Viotechnon Elladas

(Verzekeringsfonds voor zelfstandige ambachtslieden

enz.)

Agiou Konstantinou 5

GR-10431 Athene

Tel. (30-1) 523 33 30

TSMEDE — Tameio Syntaxeon Michanikon ke

Ergolipton Dimosion Ergon

(Pensioenfonds voor ingenieurs)

Kolokotroni 4

GR-10561 Athene

Tel. (30-1) 324 65 86

OGA — Organismos Georgikon Asphaliseon

(Verzekeringsfonds voor de landbouw)

Patision 30

GR-10170 Athene

Tel. (30-1) 360 70 11

GRIEKENLAND

55


SPANJE

1. Inleiding

Het Spaanse socialezekerheidsstelsel bestaat uit

twee niveaus of soorten stelsels: premiegebonden

en premievrije stelsels.

Premiegebonden stelsels

Er zijn zes grote premiegebonden stelsels:

— een algemeen stelsel voor alle werknemers in

loondienst die niet onder een bijzonder

stelsel vallen en voor bepaalde categorieën

ambtenaren; en

— vijf bijzondere stelsels, namelijk voor de

landbouw, voor zelfstandigen, voor huispersoneel,

voor mijnwerkers en voor zeelieden.

Daarnaast bestaan er nog bijzondere premiegebonden

stelsels voor ambtenaren en een speciale

studentenverzekering (seguro escolar).

Al deze stelsels zijn verplicht: elke werknemer

moet premie betalen aan het stelsel waaronder

zijn beroep ressorteert. Niemand kan voor één en

hetzelfde beroep tegelijkertijd bij twee stelsels

aangesloten zijn.

Premievrije stelsels

De premievrije prestaties zijn bestemd voor

personen die bijstand nodig hebben en niet over

voldoende bestaansmiddelen beschikken, maar

die nog nooit of nog niet lang genoeg sociale

premies hebben betaald om recht te hebben op de

prestaties van een premiegebonden stelsel.

Premievrije prestaties zijn onder andere:

— medische verstrekkingen;

— rust- en invaliditeitspensioenen;

— werkloosheidsuitkeringen;

— uitkeringen voor kinderen ten laste.

Naast bovengenoemde prestaties krijgen bepaalde

categorieën personen aanvullende sociale steun

van de staat en van sommige regionale en

plaatselijke instanties. Het gaat dan vooral om

bejaarden en gehandicapten.

Vrijwillige verzekering

In Spanje kan men niet vrijwillig toetreden tot het

algemene socialezekerheidsstelsel. Wel is het

mogelijk het lidmaatschap van één van de

verplichte verzekeringsstelsels (zowel algemeen

als bijzonder) vrijwillig voort te zetten na de

stopzetting van de beroepswerkzaamheden. Deze

vrijwillige voortzetting van de verzekering gebeurt

op basis van een contract, convenio especial

(speciale overeenkomst) genoemd, tussen de

betrokkene en het provinciale kantoor van het

Algemeen Fonds voor de Sociale Zekerheid

(Dirección Provincial de la Tesorería General de

la Seguridad Social) of het provinciale kantoor van

het Sociaal Instituut voor Zeelieden (Dirección

Provincial del Instituto Social de la Marina). De

adressen van deze instellingen vindt u in punt 10.

Inschrijving

Als u voor het eerst in Spanje werkt, moet u zich

laten inschrijven bij de sociale zekerheid en zich

binnen de wettelijk vastgestelde termijnen aanmelden

bij het stelsel waar u onder valt. Als

zelfstandige moet u dat zelf doen. Bent u werknemer

in loondienst, dan moet uw werkgever

hiervoor zorgen.

Inschrijving bij de sociale zekerheid is verplicht en

vindt eenmalig plaats als u voor de eerste keer

gaat werken. De inschrijving is voor de rest van

uw arbeidsleven geldig.

Bij inschrijving ontvangt u een bewijs van

inschrijving (documento de afiliación), waarop

uw persoonsgegevens en die van uw gezinsleden

en een inschrijvingsnummer vermeld staan. Dit

document moet u zorgvuldig bewaren.

Na de inschrijving kan uw loopbaan zich nog

vaak wijzigen (ander werk, werkloosheid, militaire

dienst enz.). Al deze wijzigingen beïnvloeden

uw verzekeringsstatus. Zodra u begint met

werken, betaalt u sociale premies en bent u dus

verzekerd. Tijdvakken van arbeid/verzekering

worden altas genoemd. Tijdvakken waarin niet

wordt gewerkt, worden bajas genoemd.

De alta-status is vrijwel altijd een voorwaarde om

recht te hebben op prestaties van de sociale

zekerheid. Bepaalde situaties zijn echter gelijkgesteld

aan verzekeringstijdvakken (en dus ook alta),

ook al werkt u op dat ogenblik niet.

Premies

De door elke werknemer te betalen socialezekerheidspremie

is een bepaald percentage van de

premiegrondslag. De premietarieven veranderen

nagenoeg ieder jaar.

In het algemene stelsel komt de premiegrondslag

nagenoeg overeen met het werkelijke loon van de

werknemer. Wel is er een minimumbedrag vastgesteld

dat gelijk is aan het minimumloon (SMI)

voor een volledige baan, en een maximumbedrag

van iets meer dan vijfmaal het minimumloon.

In het bijzonder stelsel voor zelfstandigen wordt

alleen premie betaald voor niet-beroepsgebonden

risico’s, zoals ziekte. Ze kunnen zich vrijwillig

SPANJE

57


verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid door de

desbetreffende premies te betalen. De verzekerde

kiest zelf zijn/haar eigen premiegrondslag; deze

moet ergens tussen de minimum- en de maximumgrondslag

liggen.

Werknemers in loondienst zijn niet verantwoordelijk

voor de afdracht van hun sociale premies: dat

is de taak van hun werkgever. De werkgever

maakt dus zowel zijn eigen aandeel in de premie

als dat van de werknemer over. De werknemersbijdrage

wordt, net zoals de inkomstenbelasting,

op het brutoloon van de werknemer ingehouden.

Zelfstandigen zijn daarentegen zelf verantwoordelijk

voor de afdracht van hun premies.


Uitvoeringsorganen van de sociale

zekerheid

Er bestaan zes uitvoeringsorganen van de sociale

zekerheid: het Algemeen Fonds voor de Sociale

Zekerheid (TGSS), het Nationaal Instituut voor de

Sociale Zekerheid (INSS), het Nationaal Instituut

voor de Volksgezondheid (Insalud), het Instituut

voor Migratie en Sociale Dienstverlening (Imserso),

het Nationaal Arbeidsbureau (INEM) en

het Sociaal Instituut voor Zeelieden (ISM).

De adressen van de provinciale kantoren van de

bovengenoemde organen vindt u in punt 10.

De taak van het Algemeen Fonds voor de Sociale

Zekerheid (Tesorería General de Seguridad Social)

bestaat in het inschrijven van ondernemingen, het

inschrijven van zowel werknemers als zelfstandigen

en het bevestigen van hun alta-status, het

innen van de premies, het betalen van alle

uitkeringen en het verstrekken van de formulieren

E 101, E 102 en E 103 overeenkomstig de

wetgeving inzake migrerende werknemers.

Het Nationaal Instituut voor de Sociale Zekerheid

(INSS) is verantwoordelijk voor het toekennen en

berekenen van alle uitkeringen (met uitzondering

van de werkloosheidsuitkeringen) van alle stelsels

(behalve het bijzonder stelsel voor zeelieden en

de premievrije ouderdoms- en invaliditeitspensioenen).

Het Nationaal Instituut voor de Volksgezondheid

(Insalud) is verantwoordelijk voor het verstrekken

van medische zorg. Daartoe beschikt het niet

alleen over een eigen netwerk van consultatiebureaus,

maar heeft het ook overeenkomsten

gesloten met andere medische centra. Insalud

werkt in heel Spanje, met uitzondering van de

hierna genoemde autonome gemeenschappen

waar het toekennen van de medische verstrekkingen

aan de volgende organen is toevertrouwd:

— Andalusië: de Andalusische gezondheidsdienst

(SAS);

— Catalonië: het Catalaans Instituut voor de

Volksgezondheid (ICS, Institut Català de la

Salut);

— Valencia: de Valenciaanse gezondheidsdienst

(Servasa);

— Baskenland: de Baskische gezondheidsdienst

(Osakidetza);

— Navarra: de gezondheidsdienst van Navarra

(Osasunbidea);

— Galicië: de Galicische gezondheidsdienst

(Sergas);

— Canarische Eilanden: de gezondheidsdienst

van de Canarische Eilanden (Sercasa).

Het Instituut voor Migratie en Sociale Diensten

(Imserso) regelt de premievrije pensioenen en de

uitkeringen aan bejaarden en gehandicapten, met

uitzondering van verstrekkingen van zuiver medische

aard. Deze diensten worden verzorgd door

de autonome gemeenschappen, behalve in Ceuta

en Melilla.

Het Nationaal Arbeidsbureau (INEM) is verantwoordelijk

voor de toekenning en uitbetaling van

de werkloosheidsuitkeringen, voor de arbeidsbemiddeling

via de arbeidsbureaus, voor de

beroepsopleiding en voor het werkgelegenheidsbeleid

in het algemeen.

Het Sociaal Instituut voor Zeelieden (ISM) beheert

het bijzonder stelsel voor zeelieden en verleent de

nodige bijstand en prestaties aan deze personen.

Via zijn kantoren (zie punt 10) is het ISM ook

verantwoordelijk voor arbeidsbemiddeling voor

zeelieden en het toekennen van werkloosheidsuitkeringen.


Beroep

Als u het niet eens bent met een beslissing van een

socialezekerheidsorgaan, kunt u bij dat orgaan

een administratieve klacht indienen. U moet dit

doen binnen dertig dagen na de datum waarop u

van de beslissing in kennis bent gesteld. Indien het

socialezekerheidsorgaan uw klacht afwijst, kunt u

zich wenden tot de socialezekerheidsrechtbank

(Juzgado de lo social) van uw woonplaats. Als u

het ook niet eens bent met de beslissing van deze

rechtbank, kunt u in beroep gaan bij een hogere

rechtbank (Tribunal Superior de Justicia) van de

autonome gemeenschap waaronder de betrokken

socialezekerheidsrechtbank valt.


Invloed van feitelijke scheiding,

echtscheiding en verlating van het gezin

op de socialezekerheidsuitkeringen

Die gezinssituaties kunnen met betrekking tot de

sociale zekerheid tot heel wat verwikkelingen

leiden. Om hiervoor een oplossing te vinden, kunt

u het best advies inwinnen bij de provinciale

58 SPANJE


kantoren van de betrokken uitvoeringsorganen

(INSS, ISM, INEM enz.).

Indien uw recht op gezondheidszorg afgeleid was

van een hoofdverzekerde (meestal uw echtgeno(o)t(e))

met wie u inmiddels niet meer samenwoont,

kunt u voor uzelf en uw inwonende

kinderen een eigen socialezekerheidskaart aanvragen

bij het provinciale kantoor van het INSS

waaronder uw woonplaats valt.

Als u in een bijzondere gezinssituatie verkeert,

worden alle wezenpensioenen, gezinsbijslagen,

uitkeringen voor gehandicapten en in het algemeen

alle prestaties voor minderjarigen of arbeidsongeschikten

uitbetaald aan de persoon die

de minderjarige of de gehandicapte ten laste heeft.

2. Ziekte en moederschap

A. MEDISCHE VERSTREKKINGEN

In het stelsel van sociale zekerheid wordt medische

zorg verstrekt aan de volgende categorieën

personen:

— werknemers die bij de sociale zekerheid

aangesloten zijn en zich in een alta- of

daarmee gelijkgestelde situatie bevinden,

ook al is de werkgever zijn verzekeringsverplichtingen

niet nagekomen;

— pensioengerechtigden en personen die een

doorlopende socialezekerheidsuitkering ontvangen;

de echtgeno(o)t(e) of de persoon met wie de

verzekerde ten minste sinds een jaar voorafgaand

aan de aanvraag samenwoont, de

kinderen, broers en zusters van de verzekerde

of van zijn/haar echtgeno(o)t(e), op voorwaarde

dat zij bij de verzekerde inwonen en

door hem/haar worden onderhouden, dat zij

niet meer dan tweemaal het minimumloon

verdienen en dat ze niet al op een andere

grond recht hebben op medische verstrekkingen;

— personen die van tafel en bed gescheiden zijn

of gescheiden zijn, zoals hierboven beschreven,

die op het moment waarop de scheiding

van tafel en bed of de echtscheiding van

kracht werd, bij hun echtgeno(o)t(e) waren

medeverzekerd, mits zij niet op een andere

grond recht hebben op bijstand;

— Spaanse emigranten die gedurende een tijdelijk

verblijf in Spanje of bij hun definitieve

terugkeer een vrijwillige ziektekostenverzekering

afsluiten, omdat ze anders geen recht

op prestaties hebben;

— Spanjaarden en buitenlanders van bepaalde

nationaliteiten die in Spanje wonen en niet

over voldoende bestaansmiddelen beschikken.

De rechthebbendealsmedezijn/haarechtgeno(o)t(e)

en kinderen hebben recht op medische verstrekkingen

vanaf de eerste dag dat hij/zij een

premiebetaler van de sociale zekerheid wordt.


Hoe vraagt u die medische

verstrekkingen aan?

Voor het ontvangen van geneeskundige verzorging

dient u normaal een geldige socialezekerheidskaart

over te leggen, de zogenaamde tarjeta

individual sanitaria.

De medische behandeling wordt uitsluitend verleend

door het eigen netwerk van de sociale

zekerheid en door de medische centra waarmee

een overeenkomst gesloten is. De behandeling in

andere centra wordt in het algemeen niet door de

sociale verzekering betaald.


Soorten medische verstrekkingen

Het algemene stelsel dekt zowel de medische

behandeling bij u thuis als in een medisch

centrum of ziekenhuis. U kunt zich rechtstreeks

tot een huisarts, kinderarts of tandarts wenden.

Voor de overige specialisten is een verwijskaart

van uw huisarts vereist. Binnen het basisgebied

van zijn/haar woonplaats mag de patiënt zijn/haar

eigen huisarts en kinderarts kiezen, voorzover die

artsen nog niet het maximale aantal patiënten

hebben overschreden dat op grond van de

kenmerken van het basisgebied is vastgesteld.

Ziekenhuisopname en spoedeisende behandeling

in een eerstehulpcentrum (met of zonder opname)

vallen ook onder deze verzekering. Behalve in

noodgevallen heeft de patiënt een verwijsbrief van

de huisarts nodig om in het ziekenhuis opgenomen

te worden. Wanneer de zieke niet met een

normaal transportmiddel naar het ziekenhuis kan

worden gebracht, betaalt de sociale zekerheid de

kosten van het ziekenvervoer (ambulance).

Geneeskundige behandeling is in het algemeen

kosteloos. Psychiatrische en tandheelkundige behandelingen

worden echter niet volledig vergoed.

Aan bepaalde gerechtigden, met name gepensioneerden

en personen die een uitkering trekken

wegens arbeidsongeval of beroepsziekte, worden

geneesmiddelen in geval van een poliklinische

behandeling gratis verstrekt. In de overige gevallen

betaalt de patiënt zelf een deel van de kosten

van het geneesmiddel (meestal 40 %). Geneesmiddelen

die verstrekt worden tijdens een ziekenhuisbehandeling

zijn gratis.

Het socialezekerheidsstelsel betaalt ook voor

chirurgische en orthopedische prothesen, en voor

mechanisch voortgedreven voertuigen ten behoeve

van gehandicapten. Tandprothesen en

brillen worden niet vergoed.

SPANJE

59


Revalidatiebehandelingen op voorschrift van de

geraadpleegde arts worden volledig vergoed.


Speciale regels van de bijzondere stelsels

Het bijzondere stelsel voor zeelieden kent een

aantal speciale bepalingen in verband met ziekte

en ongevallen aan boord en in buitenlandse

havens. Nadere inlichtingen hierover zijn verkrijgbaar

bij het Sociaal Instituut voor Zeelieden (ISM)

(voor adressen zie punt 10).

Zeeschepen kunnen tot slot op elk moment van de

dag via de radio om geneeskundig advies vragen

aan het radio-medisch centrum van het Sociaal

Instituut voor Zeelieden (ISM).


Buitenlandse reizen

Indien u recht heeft op de Spaanse medische

verstrekkingen en op reis wilt naar een andere

lidstaat van de EU of de EER, moet u vooraf een

speciaal formulier bij het provinciaal kantoor van

het Nationaal Instituut voor de Sociale Zekerheid

(INSS) aanvragen.


Speciale programma’s voor

gehandicapten

Het socialezekerheidsstelsel biedt kosteloze geneeskundige

verzorging en gratis medicamenten

aan alle gehandicapten die anders via dit stelsel

geen recht op dergelijke hulp zouden hebben. Zij

mogen ook een beroep doen op de programma’s

voor medisch-functionele revalidatie en psychotherapeutische

behandeling, op psychologische

hulp en advies, op algemeen en bijzonder

onderwijs, op beroepsrevalidatie enzovoort.

Vanaf de leeftijd van 3 jaar wordt er bij een

invaliditeitsgraad van minimaal 33 % ook een

mobiliteitsvergoeding of een vergoeding voor de

transportkosten toegekend aan personen die geen

gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer.

B. UITKERINGEN BIJ ZIEKTE,

MOEDERSCHAP EN

RISICOZWANGERSCHAP

Werknemers hebben recht op een uitkering bij

tijdelijke arbeidsongeschiktheid, bij moederschap

en in geval van een risicozwangerschap.

Tijdelijke arbeidsongeschiktheid kan veroorzaakt

worden door een gewone ziekte of een gewoon

ongeval of door een arbeidsongeval of beroepsziekte,

met inbegrip van eventuele observatietijd.

De uitkering bij moederschap wordt toegekend

aan werkneemsters die zijn aangesloten bij een

socialezekerheidsstelsel, en wel tijdens de periode

van rust voorafgaand aan de geboorte, adoptie of

opname in het gezin van een pleegkind.

De uitkering bij risicozwangerschap beschermt de

werkende vrouw tijdens de periode waarin haar

arbeidscontract wordt opgeschort indien zij, vanwege

de negatieve invloed van het werk op haar

gezondheid of die van de foetus, van functie moet

veranderen en deze functieverandering door omstandigheden

niet mogelijk is.

Recht op deze uitkeringen hebben enkel de

werknemers die actieve premiebetalers (alta) zijn

of daarmee gelijkgesteld zijn. Wanneer de tijdelijke

arbeidsongeschiktheid het gevolg is van een

arbeidsongeval of een beroepsziekte, wordt de

werknemer altijd als een actieve premiebetaler

beschouwd.

Als de tijdelijke arbeidsongeschiktheid het gevolg

is van een gewoon ongeval, een arbeidsongeval of

een beroepsziekte, is er geen wachttijd (minimumpremietijdvak)

vereist. Bij een gewone ziekte

zijn er wel 180 premiedagen in de vijf voorgaande

jaren nodig. Bij moederschap is aansluiting en

premiebetaling vereist, evenals 180 premiedagen

in de laatste vijf jaar voor de bevalling of voor de

dag van de gerechtelijke of administratieve beslissing

tot toewijzing van een pleegkind of het

gerechtelijk besluit tot goedkeuring van de adoptie.

Wachttijd en maximumduur

In principe wordt de uitkering pas na een wachttijd

van vier dagen toegekend. In de praktijk

betalen veel werkgevers gedurende deze korte

periode het loon echter gewoon door. Er is geen

wachttijd wanneer de tijdelijke arbeidsongeschiktheid

het gevolg is van een arbeidsongeval, een

beroepsziekte of zwangerschap.

Bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid als gevolg van

een ongeval of ziekte, ongeacht de oorzaak

hiervan, wordt de uitkering gedurende een periode

van twaalf maanden toegekend. Deze

periode kan met zes maanden worden verlengd

als verwacht wordt dat de werknemer in deze

periode alsnog genezen zal worden verklaard.

Bij observatieperiodes na een arbeidsongeval

wordt de uitkering voor zes maanden toegekend

met een mogelijke verlenging van nogmaals zes

maanden.

In bepaalde omstandigheden kan de uitkering

worden toegekend voor een periode van ten

hoogste 30 maanden vanaf het begin van de

arbeidsongeschiktheid.

Bij zwangerschap wordt de uitkering toegekend

voor een periode van 16 weken (die bij een

meerlinggeboorte kan worden verlengd tot 18

weken). Bij adoptie of bij opname in het gezin

(hetzij voorafgaand aan een adoptie hetzij permanent)

van kinderen tot 6 jaar, wordt de uitkering

gedurende een ononderbroken periode van 16

weken toegekend. Deze periode kan in geval van

60 SPANJE


adoptie of opname in het gezin van meerdere

kinderen worden verlengd met twee weken voor

elk kind, vanaf het tweede kind.


Hoogte van de uitkering

Als de tijdelijke arbeidsongeschiktheid het gevolg

is van een arbeidsongeval of beroepsziekte,

bedraagt de uitkering 75 % van de berekeningsgrondslag

(base reguladora) naar gelang van de

betaalde premies in een bepaalde periode.

Bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid door een

gewoon ongeval of een gewone ziekte, bedraagt

de uitkering vanaf de vierde tot en met de

twintigste dag 60 % van de berekeningsgrondslag

(dagelijkse bijdragegrondslag in de voorgaande

maand) en daarna 75 %.

Bij moederschap bedraagt de uitkering 100 % van

de berekeningsgrondslag (premiegrondslag van de

maand voorafgaand aan de maand waarin het

verlof is ingegaan).

In geval van een risicozwangerschap bedraagt de

uitkering 75 % van de toepasselijke berekeningstoeslag,

te betalen vanaf de dag dat het arbeidscontract

wordt opgeschort.

Bij gewone ongevallen of ziekten betaalt de

werkgever het ziekengeld vanaf het begin van de

uitkering tot de vijftiende dag. Vanaf de zestiende

dag betaalt het INSS of de partnerorganisatie ofwel

rechtstreeks uit aan de betrokkene, ofwel via de

werkgever. Bij een arbeidsongeval of beroepsziekte

betaalt het INSS of de partnerorganisatie

(Mutua de Accidentes de Trabajo y Enfermedades

Profesionales) de uitkering vanaf de dag volgend

op de ziekmelding en moet de werkgever het

volledige salaris voor de dag van de ziekmelding

uitbetalen. Bij moederschap en risicozwangerschap

betaalt het INSS vanaf de eerste dag uit.


Speciale regels van de bijzondere stelsels

In het bijzonder stelsel voor zelfstandigen begint

de uitkering voor tijdelijke arbeidsongeschiktheid

wegens ziekte of ongeval pas op de vijftiende dag

nadat het werk is neergelegd. Dit ziekengeld

bedraagt van de vijftiende tot en met de twintigste

dag 60 % van de maandelijkse berekeningsgrondslag

en vanaf de eenentwintigste dag 75 % van de

berekeningsgrondslag.

3. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

Het Spaanse socialezekerheidsstelsel kent geen

aparte tak voor arbeidsongevallen en beroepsziekten.

Bovenop de hierboven beschreven prestaties

heeft de werknemer dan echter recht op

andere speciale uitkeringen.

Een arbeidsongeval is een lichamelijk letsel dat de

werknemer oploopt tijdens of als gevolg van de

arbeid, of een ziekte die niet als beroepsziekte kan

worden beschouwd aangezien deze niet als

zodanig op de speciale lijst van beroepsziekten

staat vermeld, maar die wel het gevolg is van de

uitoefening van het beroep. Ook ongevallen op

weg van en naar het werk worden als arbeidsongevallen

beschouwd. Onder beroepsziekte wordt

verstaan iedere ziekte die op bovengenoemde lijst

van beroepsziekten voorkomt.


Medische behandeling

Voor de medische behandeling worden grotendeels

de in punt 2 A genoemde regels gevolgd,

maar die worden wel veel ruimer geïnterpreteerd.

Ook de gratis verstrekking van geneesmiddelen en

alle voor de revalidatie vereiste maatregelen

vallen hieronder.


Tijdelijke arbeidsongeschiktheid en

uitkeringen bij arbeidsongevallen

Indien het arbeidsongeval of de beroepsziekte

leidt tot tijdelijke arbeidsongeschiktheid, zijn de

in punt 2 B genoemde regels van toepassing. Het

speciale geval waarbij ze te wijten zijn aan de

nalatigheid van de werkgever, wordt verderop

uiteengezet.

Bij blijvende invaliditeit zijn de in punt 4

uiteengezette regels van toepassing. Daarnaast

kan ook een eenmalige uitkering worden toegekend.

Definitieve letsels, verminkingen en misvormingen

die door een arbeidsongeval of een

beroepsziekte zijn veroorzaakt, en die de werknemer

lichamelijke beperkingen opleggen zonder

tot blijvende invaliditeit te leiden, geven recht op

een vergoeding in de vorm van een eenmalige

uitkering. Voorwaarde is wel dat ze op de officiële

lijst van letsels, verminkingen enz. voorkomen.


Uitkering bij overlijden

Bij overlijden ten gevolge van een arbeidsongeval

of een beroepsziekte wordt, naast de normale in

punt 6 beschreven uitkering, tevens een bijzondere

eenmalige uitkering verstrekt. De weduwe/

weduwnaar ontvangt een bedrag dat gelijk is aan

zesmaal de berekeningsgrondslag. Elke wees

ontvangt een bedrag dat gelijk is aan één

maandelijkse berekeningsgrondslag. In gevallen

waar er geen weduwe of weduwnaar is, worden

de zes maandelijkse uitkeringen onder de wezen

verdeeld. Indien er evenmin wezen zijn die recht

hebben op die uitkering, ontvangen de vader en

de moeder van de overledene een bedrag van

twaalf maandelijkse berekeningsgrondslagen als

beide ouders nog in leven zijn, en van negen

maandelijkse berekeningsgrondslagen als slechts

één van de ouders nog in leven is.

SPANJE

61


Nalatigheid van de werkgever

Alle uitkeringen wegens arbeidsongeval of beroepsziekte

worden met 30 % tot 50 % verhoogd

indien het ongeval of de ziekte te wijten is aan

nalatigheid van de werkgever op het gebied van

arbeidsveiligheid en -hygiëne.

Zelfs indien de werkgever zijn verzekeringsplichten

niet is nagekomen, worden toch uitkeringen

en verstrekkingen bij arbeidsongeval of beroepsziekte

toegekend.

4. Blijvende invaliditeit

Een werknemer wordt blijvend invalide genoemd

wanneer hij/zij, na het afronden van de voorgeschreven

behandeling en na medisch genezen te

zijn verklaard, toch nog ernstige en waarschijnlijk

blijvende anatomische of functionele afwijkingen

vertoont, waardoor hij/zij geheel of gedeeltelijk

arbeidsongeschikt wordt.

Invaliditeitsuitkeringen worden toegekend aan

personen jonger dan 65 jaar of aan personen

ouder dan 65 jaar die invalide verklaard zijn maar

geen recht hebben op een ouderdomspensioen.

Nadat een gerechtigde de leeftijd van 65 jaar heeft

bereikt, wordt de uitkering voor blijvende invaliditeit

ouderdomspensioen genoemd. Dit heeft

echter geen gevolgen voor de voorwaarden van

de uitkering.

Voorwaarden

Op het ogenblik dat de invaliditeit optreedt, moet

de persoon in kwestie premieplichtige arbeid

verrichten of zich in een daarmee gelijkgestelde

(alta-) toestand bevinden. Aan die voorwaarde

wordt altijd geacht te zijn voldaan wanneer de

invaliditeit het gevolg is van een arbeidsongeval of

een beroepsziekte. Bij volledige blijvende invaliditeit

of bij ernstige invaliditeit ten gevolge van

een gewoon ongeval of ziekte wordt deze voorwaarde

niet gesteld, mits ten minste 15 premiejaren

vervuld zijn, waarvan drie binnen de

periode van tien jaar voorafgaand aan de officiële

vaststelling van de invaliditeit.

Er wordt geen minimumpremietijdvak vereist

wanneer de invaliditeit het gevolg is van een

gewoon ongeval, een arbeidsongeval of een

beroepsziekte. Wanneer deze daarentegen het

gevolg is van een gewone ziekte, moeten er wel,

afhankelijk van de leeftijd, gedurende een bepaald

aantal jaren socialezekerheidspremies betaald

zijn.

Invaliditeitsgraad en hoogte van de

uitkering

Bij blijvende gedeeltelijke ongeschiktheid (33 %

of meer) voor het gewoonlijk door de betrokkene

uitgeoefend beroep, wordt een vast bedrag uitgekeerd

dat gelijk is aan 24 keer de maandelijkse

berekeningsgrondslag van de uitkering bij tijdelijke

arbeidsongeschiktheid.

Bij blijvende algehele ongeschiktheid voor het

gewoonlijk uitgeoefend beroep bestaat de uitkering

in een pensioen dat gelijk is aan 55 % van de

berekeningsgrondslag. Voor ouderen dan 55 jaar

die moeite hebben om werk te vinden, bedraagt

de uitkering 75 % van de berekeningsgrondslag.

Bij volledige blijvende ongeschiktheid voor iedere

vorm van werk („absolute invaliditeit”), is de

uitkering een pensioen gelijk aan 100 % van de

berekeningsgrondslag.

Bij zware invaliditeit, dit wil zeggen absolute

invaliditeit waarbij de betrokkene voortdurend

hulp van derden behoeft voor zijn dagelijkse

levensverrichtingen zoals eten, aankleden enz., is

de uitkering een pensioen dat gelijk is aan 150 %

van de berekeningsgrondslag.

Premievrij invaliditeitspensioen

Gehandicapten die onvoldoende inkomsten hebben

en nooit of niet lang genoeg socialezekerheidspremies

betaald hebben en dus geen premiegebonden

pensioen hebben opgebouwd,

kunnen desalniettemin een premievrij invaliditeitspensioen

ontvangen.

Om recht te hebben op dat premievrije invaliditeitspensioen

moet de betrokkene:

— ouder zijn dan 18 jaar en jonger dan 65;

— gedurende ten minste vijf jaar legaal op het

Spaanse grondgebied hebben verbleven,

waarvan twee jaar onmiddellijk voorafgaand

aan de pensioenaanvraag;

— een handicap hebben of aan een chronische

ziekte lijden en daardoor ten minste 65 %

invalide zijn;

— niet beschikken over voldoende inkomsten.

Indien de invaliditeitsgraad wegens handicap of

chronische ziekte ten minste 75 % bedraagt, en de

betrokkene voortdurend hulp van derden nodig

heeft, kan een aanvullend pensioen van 50 %

worden toegekend.

5. Rustpensioenen en

ouderdomspensioenen

Premiegebonden rustpensioen

U heeft recht op een premiegebonden rustpensioen

indien u verzekerd bent en zich in een

alta- of daarmee gelijkgestelde toestand bevindt

(bv. onvrijwillige werkloosheid), voldoet aan de

voorwaarden wat betreft leeftijd (65 jaar) en

premieafdracht (ten minste 15 jaar, waarvan twee

jaar tijdens de 15 jaar onmiddellijk voorafgaand

aan uw pensionering) en stopt met werken.

62 SPANJE


U heeft ook recht op dit rustpensioen indien u

verzekerd bent en zich op het moment van

pensionering niet in een alta- of daarmee gelijkgestelde

toestand bevindt, mits u voldoet aan de

voorwaarden wat betreft leeftijd (65 jaar) en

premieafdracht (ten minste 15 jaar, waarvan twee

jaar tijdens de 15 jaar onmiddellijk voorafgaand

aan uw pensionering).


Hoogte van het pensioen

Indien u gedurende 15 jaar premies heeft betaald,

bedraagt uw pensioen 50 % van de berekeningsgrondslag.

Voor het vijftiende tot en met het

vijfentwintigste jaar krijgt u voor elk bijkomend

jaar 3 % extra, en vanaf het zesentwintigste jaar

2 % extra. Zo wordt met 35 premiejaren 100 %

bereikt. Met ingang van 1 januari 2002 is de

berekeningsgrondslag gelijk aan het quotiënt van

uw premiegrondslagen over de 180 aan de

pensioendatum voorafgaande maanden, gedeeld

door 210. Voor de laatste 24 maanden telt de

nominale waarde van de berekeningsgrondslagen;

voor de rest van de periode worden de berekeningsgrondslagen

aangepast aan de stijging van de

consumptieprijsindex.

Aan het begin van het jaar worden alle pensioenen

aangepast op basis van de consumptieprijsindex.

Voor nadere inlichtingen over uw

huidig of toekomstig pensioen kunt u zich wenden

tot het provinciale kantoor van het Nationaal

Instituut voor de Sociale Zekerheid (INSS) of van

het Sociaal Instituut voor Zeelieden (ISM). De

adressen vindt u in punt 10.


Vervroegd pensioen en gedeeltelijk

pensioen

Vervroegde uittreding (d.w.z. vóór de leeftijd van

65 jaar) met behoud van het volledig pensioen is

mogelijk voor zwaar, ongezond of gevaarlijk werk

(bv. in de mijnbouw, bij de spoorwegen of op een

schip).

Werknemers die vóór 1 januari 1967 bij één van

de gemeenschappelijke arbeidersfondsen (Mutualidades

Laborales) aangesloten waren, mogen

vanaf hun zestigste jaar met pensioen, met

toepassing van de desbetreffende verlagingscoëfficiënt.

Als u aangesloten bent bij de Mutualidades

del Mar, kunt u op 55-jarige leeftijd met pensioen

gaan. Ook dan ontvangt u een lager pensioen.

Vanaf 60 jaar tot de leeftijd waarop het pensioenrecht

ingaat, bestaat de mogelijkheid van een

gedeeltelijke pensionering, mits:

de werknemer met zijn werkgever een

contract voor halve dagen afsluit, waarbij

de arbeidsduur en het salaris met ten minste

30 % en ten hoogste 77 % worden verminderd,

en

— het bedrijf een vervangingsovereenkomst sluit

met een werkloze, waarbij het verplicht is ten

minste het desbetreffende aantal arbeidsuren

te handhaven tot de datum van pensionering

van de vervangen werknemer.

Premievrij rustpensioen

Bejaarden die niet over voldoende inkomsten

beschikken en nog nooit of niet lang genoeg

premie hebben betaald om recht te hebben op een

premiegebonden pensioen, komen in aanmerking

voor een premievrij rustpensioen.

De voorwaarden voor dit ouderdomspensioen zijn

dat de persoon in kwestie:

— ouder is dan 65 jaar;

— legaal op het Spaanse grondgebied heeft

gewoond gedurende ten minste tien jaar in

de periode tussen zijn/haar 16e verjaardag en

de datum waarop het pensioen wordt aangevraagd,

waarvan ten minste twee jaar onmiddellijk

voorafgaand aan de aanvraag;

— niet beschikt over voldoende inkomsten.

Minimumpensioenen en SOVIouderdomspensioenen

Wanneer uw pensioen (of, indien u meer dan één

pensioen ontvangt, de som van uw pensioenen)

lager is dan het vastgestelde „minimumpensioen”,

ontvangt u een aanvullend pensioen dat gelijk is

aan het verschil tussen het minimumpensioen en

het pensioen dat u ontvangt, mits u geen inkomen

uit arbeid en/of kapitaal boven een bepaald

bedrag ontvangt. Deze aanvulling heeft geen

consolideerbaar karakter. De hoogte van het

minimumpensioen wordt aan het begin van elk

jaar vastgesteld.

Personen die vóór 1967 in Spanje hebben gewerkt

en voldoen aan de voorwaarden van de toentertijd

geldende wetgeving (verplichte ouderdoms- en

invaliditeitsverzekering — SOVI), hebben recht op

een pensioen op grond van genoemde regeling,

het zogenoemde SOVI-ouderdomspensioen. Dit

pensioen mag niet worden gecumuleerd met een

pensioen op grond van een andere regeling.

6. Uitkering bij overlijden en

nabestaandenpensioenen

Overlijdensuitkeringen en nabestaandenpensioenen

worden uitbetaald aan de nabestaanden van

een overledene die:

zich in een alta- of daarmee gelijkgestelde

toestand bevond, en over ten minste 500

dagen in de loop van de vijf jaar vóór het

overlijden premie heeft betaald, indien het

overlijden te wijten was aan een gewone

ziekte. Als het overlijden het gevolg was van

SPANJE

63


een ongeval (arbeidsongeval of gewoon

ongeval) of aan een beroepsziekte, dan wordt

die minimumpremieduur niet vereist;

zich niet in een alta- of daarmee gelijkgestelde

toestand bevond, mits hij/zij gedurende

minimaal 15 jaar premie heeft betaald;

— een premiegebonden ouderdomspensioen

ontving;

— tijdelijk arbeidsongeschikt was ofwel een

revalidatie-uitkering of een premiegebonden

pensioen voor blijvende invaliditeit ontving;

— een werknemer was die ten gevolge van een

gewoon ongeval of een arbeidsongeval vermist

wordt, in omstandigheden die zijn

overlijden doen vermoeden, en van wie 90

dagen na het ongeval nog geen levensteken is

ontvangen. In dit geval is echter geen sprake

van een overlijdensuitkering.

Uitkering bij overlijden

Bij overlijden wordt een tegemoetkoming in de

begrafeniskosten toegekend.

Weduwe- en weduwnaarspensioenen

Als de overledene slechts één keer gehuwd is

geweest, wordt het weduwe- of weduwnaarspensioen

aan de langstlevende wettelijke echtgeno(o)t(e)

toegekend. Als de overledene verscheidene

keren gehuwd is geweest, wordt het

pensioenbedrag, naar evenredigheid van de duur

van de huwelijken, vastgesteld op basis van de

daadwerkelijke inkomsten van de overleden verzekerde.

Het pensioen wordt zonder onderscheid

aan mannen en vrouwen toegekend.

Het pensioen is gelijk aan 45 % van de berekeningsgrondslag.

Die berekeningsgrondslag wordt

afgeleid van het laatste loon van de overleden

verzekerde (indien hij/zij overleed als gevolg van

een arbeidsongeval of een beroepsziekte) of van

zijn/haar premiegrondslag (in alle andere gevallen).

Indien de overledene al gepensioneerd was,

wordt dezelfde berekeningsgrondslag gebruikt als

voor het berekenen van zijn/haar pensioen.

Wezenpensioenen

Een wezenpensioen wordt toegekend aan de

kinderen van de overledene of, in bepaalde

gevallen, aan de kinderen van zijn/haar langstlevende

echtgeno(o)t(e), op voorwaarde dat deze

kinderen jonger dan 18 jaar of gehandicapt zijn.

Zij hebben tevens recht op wezenpensioen als zij

jonger dan 21 of 23 jaar zijn als geen van de

ouders meer in leven is, mits zij geen betaald werk

verrichten, hetzij als zelfstandige hetzij in loondienst.

Als zij wel betaald werk verrichten, moet

hun inkomen op jaarbasis lager zijn dan 75 % van

het minimumloon en wordt het pensioen telkens

op jaarbasis vastgesteld. Het recht op wezenpensioen

vervalt op het ogenblik dat het kind de

leeftijd van 18 jaar bereikt; in de bovenvermelde

gevallen geldt een leeftijdsgrens van 21 of 23 jaar.

Het wezenpensioen bedraagt voor elke wees 20 %

van de berekeningsgrondslag, die op dezelfde

wijze wordt vastgesteld als bij het weduwe- en

weduwnaarspensioen. Als er geen overlevende

echtgeno(o)t(e) is, wordt het weduwe- of weduwnaarspensioen

bij het wezenpensioen opgeteld.

Levenslange of tijdelijke uitkeringen aan

andere verwanten

Onder bepaalde voorwaarden kunnen ook uitkeringen

worden toegekend aan bepaalde verwanten

van de overledene (ouders, broers en zusters

enz.) die financieel van de overledene afhankelijk

waren. De hoogte van die uitkering is voor elk van

hen gelijk aan het wezenpensioen.

Cumulatie met andere uitkeringen

Cumulatie van het weduwe- en weduwnaarspensioen

met andere inkomsten of met een zelf

opgebouwd pensioen is toegestaan. Het recht op

het weduwe- en weduwnaarspensioen houdt

evenwel op te bestaan bij een nieuw huwelijk.

Een wezenpensioen wegens overlijden van de ene

ouder kan gecumuleerd worden met een wezenpensioen

wegens het overlijden van de andere

ouder.

Tenzij het kind gehandicapt is, mag nadat het de

leeftijd van 18 jaar heeft bereikt, het wezenpensioen

niet worden gecumuleerd met inkomsten uit

arbeid die hoger liggen dan 75 % van het

minimumloon voor personen ouder dan 18 jaar.

7. Werkloosheid

Werknemers in loondienst die kunnen en willen

werken maar hun arbeidsplaats hebben verloren,

of van wie de normale werktijd (en het loon) met

ten minste eenderde is gekort, hebben recht op

een werkloosheidsuitkering. Er bestaat dus volledige

en gedeeltelijke werkloosheid. Er zijn twee

verschillende soorten uitkeringen: ten eerste de

premiegebonden uitkering en ten tweede, voor

wie daar geen recht (meer) op heeft, de premievrije

uitkering (werkloosheidsuitkering).

De werkloosheidsuitkeringen worden toegekend,

uitbetaald en gecontroleerd door het Nationaal

Arbeidsbureau (INEM), met uitzondering van de

uitkeringen voor personen die onder het bijzonder

stelsel voor zeelieden vallen; deze uitkeringen

worden door het Sociaal Instituut voor Zeelieden

beheerd.

Premiegebonden uitkeringen

U heeft recht op een premiegebonden werkloosheidsuitkering

indien u:

64 SPANJE


— op het ogenblik dat u werkloos werd als een

actieve premiebetaler beschouwd werd, of

zich in een daarmee gelijkgestelde toestand

bevond;

in de laatste zes jaar voordat u werkloos werd

ten minste twaalf maanden premie heeft

betaald;

zich bij een arbeidsbureau heeft laten inschrijven

en een werkloosheidsuitkering

heeft aangevraagd;

— niet ouder bent dan 65 jaar, mits u voldoet

aan de vereisten voor toekenning van een

ouderdomspensioen;

— niet uit eigen beweging uw baan heeft

opgezegd of een baan hebt geweigerd.

Duur van de uitkering

De duur van de uitkering hangt af van de duur van

de periode waarover u socialezekerheidspremies

heeft betaald. U heeft recht op de minimumduur

van 120 uitkeringsdagen indien u ten minste 360

dagpremies heeft betaald. De maximumduur van

720 dagen wordt toegekend indien u meer dan

2 160 dagpremies heeft betaald.

Werklozen die zich naar een andere lidstaat

begeven om daar werk te zoeken, behouden het

recht op de Spaanse werkloosheidsuitkering gedurende

maximaal drie maanden.

Hoogte van de werkloosheidsuitkering

Bij volledige werkloosheid bedraagt de uitkering

tijdens de eerste 80 dagen 70 % van de berekeningsgrondslag,

en vervolgens 60 % daarvan,

steeds binnen de grenzen van een minimum- en

een maximumbedrag. De berekeningsgrondslag is

gelijk aan de gemiddelde premiegrondslag van de

laatste zes maanden. Bij gedeeltelijke werkloosheid

wordt de uitkering evenredig verminderd.

Personen die een werkloosheidsuitkering ontvangen,

hebben tevens recht op medische verstrekkingen.

Met betrekking tot de andere socialezekerheidsprestaties

wordt de periode van werkloosheidsuitkering

gelijkgesteld met een

premietijdvak.

Bijstandsuitkeringen

Een bijstandsuitkering kan worden toegekend aan

personen die geen recht hebben op een premiegebonden

uitkering omdat ze niet lang genoeg

premie hebben betaald, alsmede aan personen die

recht hebben gehad op de premiegebonden

uitkering maar die na afloop van de uitkeringsduur

nog geen werk hebben gevonden. De premievrije

uitkering wordt enkel toegekend aan werkzoekenden

van wie de inkomsten minder dan 75 % van

het minimumloon bedragen, op voorwaarde dat

zij ten minste een maand bij het Arbeidsbureau

(INEM) zijn ingeschreven en geen door het INEM

aangeboden passende arbeid of beroepsopleiding

hebben geweigerd. Bovendien moet de betrokkene

voldoen aan een aantal bijkomende voorwaarden,

zoals:

— zijn/haar recht op een premiegebonden

werkloosheidsuitkering is afgelopen en hij/

zij heeft gezinsleden ten laste; of

— hij/zij is ouder dan 45 jaar en heeft gedurende

twaalf maanden of langer een premiegebonden

uitkering ontvangen en heeft geen

gezinsleden ten laste; of

— hij/zij is ouder dan 52 jaar en voldoet aan alle

voorwaarden voor de pensionering, behalve

leeftijd; of

— hij/zij heeft gedurende minimaal drie tot

maximaal twaalf maanden premie betaald,

ofwel is een uit het buitenland teruggekeerde

emigrant, ofwel is uit de gevangenis ontslagen,

en heeft in al deze gevallen geen

recht op een premiegebonden werkloosheidsuitkering.

De duur van deze uitkering varieert van 3 tot 30

maanden, naar gelang van de leeftijd van de

betrokkene en het feit of deze al dan niet personen

ten laste heeft. Indien de werkloze ouder is dan 52

jaar en voldoet aan de wettelijke voorwaarden,

kan de uitkering verlengd worden tot de datum

van pensionering.

In de regel bedraagt de premievrije uitkering 75 %

van het minimumloon. De rechthebbenden hebben

tevens recht op medische verstrekkingen.

8. Gezinsbijslagen

Alle personen die in Spanje werken en/of wonen

hebben recht op een uitkering voor elk kind ten

laste dat jonger is dan 18 jaar. Voor ernstig

gehandicapte kinderen bestaat er geen leeftijdsgrens.

Indien beide ouders overleden zijn of hun

kinderen verlaten hebben, wordt de uitkering aan

de kinderen toegekend.

Behalve voor gehandicapte kinderen, ontvangen

de ouders geen kinderbijslag als het gezinsinkomen

een bepaald bedrag overschrijdt. Indien

één van de ouders zijn werk opgeeft om een

pasgeboren kind op te voeden, wordt het eerste

jaar daarvan door de sociale zekerheid beschouwd

als een premietijdvak.

Tevens worden er eenmalige uitkeringen uitbetaald

bij de geboorte van een kind (vanaf het derde

kind en afhankelijk van een inkomensgrens) en bij

de geboorte van een meerling (geboorte van twee

of meer kinderen).

9. Sociale diensten

Het Spaanse socialezekerheidsstelsel verleent verder

de volgende sociale diensten:

SPANJE

65


— opname in een bejaardentehuis;

— gezinshulp;

— vakanties en verblijven in kuuroorden;

— een netwerk van centra en clubs voor gepensioneerden;

— opname in tehuizen voor lichamelijk en

geestelijk gehandicapten;

— revalidatievoorzieningen;

— er is een dienst voor sociale huisvesting voor

de bemanning van koopvaardij- en vissersschepen,

die voor hun werk tijdelijk in

Spaanse havens moeten verblijven. Deze

biedt accommodatie in de zogenaamde

Casas del Mar in de belangrijkste havens.

Voor meer informatie over deze dienst kunt u

contact opnemen met het Sociaal Instituut

voor Zeelieden (ISM).

Voor nadere inlichtingen over deze sociale dienstverlening

kunt u zich wenden tot het Nationaal

Instituut voor Sociale Diensten (Imserso).

10. Nadere inlichtingen

Werknemers die van oordeel zijn dat hun rechten

op het gebied van de sociale zekerheid geschonden

zijn (bv. wanneer zij niet door hun werkgever

verzekerd werden) of die menen dat hun werkgever

de wetgeving inzake veiligheid en hygiëne

niet naleeft, kunnen zich wenden tot de Inspectie

voor Arbeid en Sociale Zekerheid (Inspección de

Trabajo y Seguridad Social). In iedere provinciehoofdstad

is een kantoor van deze inspectie

gevestigd; het adres vindt u in het telefoonboek

onder Delegación Provincial de Trabajo (Provinciaal

Arbeidsbureau).

Ook kunt u zich wenden tot de Ombudsman

(Defensor del Pueblo), een door de Spaanse

grondwet opgerichte instelling ter verdediging

van de fundamentele rechten van de burgers. De

Ombudsman houdt toezicht op de werking van de

overheidsinstanties, ook op die voor de sociale

zekerheid. Het centrale adres is: c/Eduardo Dato,

31, Madrid.

Hierna volgen de adressen van de voornaamste

socialezekerheidsorganen in elke Spaanse provincie.

PROVINCIALE INSS-KANTOREN

A Coruña c/ Marcial del Adalid, 3 y 7

E-15005 A Coruña

Cádiz

Plaza de la Constitución, s/n

E-11008 Cádiz

Álava c/ Eduardo Dato, 36

E-01005 Vitoria-Gasteiz

Albacete Avda. de España, 27

E-02002 Albacete

Alicante c/ Churruca, 26

E-03003 Alicante

Almería Plaza Emilio Pérez, 4

E-04001 Almería

Asturias c/ Santa Teresa de Jesús, 8 y 10

E-33007 Oviedo

Ávila Avda. de Portugal, 4

E-05001 Ávila

Badajoz Ronda del Pilar, 10

E-06002 Badajoz

Baleares c/ Pere Dezcallar i Net, 3

E-07003 Palma de Mallorca

Barcelona c/ Sant Antoni Maria Claret, 5-11

E-08037 Barcelona

Burgos c/ Trinidad, 4 y 6

E-09003 Burgos

Cáceres c/ San Pedro de Alcántara, 1

E-10001 Cáceres

Cantabria Avda. Calvo Sotelo, 8

E-39002 Santander

Castellón Plaza Juez Borrull, 14

E-12003 Castellón de la Plana

Ceuta c/ Real, 20

E-51001 Ceuta

Ciudad Real c/ General Aguilera, 6

E-13001 Ciudad Real

Córdoba c/ Córdoba de Veracruz, 4

E-14008 Córdoba

Cuenca Parque de San Julián, 7

E-16002 Cuenca

Girona c/ Santa Eugenia, 40

E-17005 Girona

Granada Carretera de Armilla, 33

E-18006 Granada

Guadalajara c/ Carmen, 2

E-19001 Guadalajara

Guipúzcoa c/ Podavines, 1 y 3

E-20010 Donostia-San Sebastián

Huelva c/ San José, 1 y 3

E-21002 Huelva

66 SPANJE


PROVINCIALE INSS-KANTOREN

Huesca c/ San Jorge, 34 y 36

E-22003 Huesca

Jaén Avenida de Madrid, 70

E-23009 Jaén

Pontevedra c/ O Grove, 4

E-36209 Vigo

Salamanca Plaza de los Bandos, 3 y 4

E-37002 Salamanca

La Rioja c/ Sagasta, 2

E-26001 Logroño

Santa Cruz

de Tenerife

c/ General Gutiérrez, 4

E-38003 Santa Cruz de Tenerife

Las Palmas c/ Pérez del Toro, 89

E-35004 Las Palmas

León Avenida de la Facultad, 1

E-24004 León

Lleida Pasaje Pompeyo, 2

E-25006 Lleida

Lugo Plaza del Ferrol, 11

E-27001 Lugo

Madrid c/ Serrano, 102

E-28006 Madrid

Málaga c/ Esperanto, 1

E-29007 Málaga

Melilla c/ General Marina, 18

E-52001 Melilla

Murcia Avda. de Alfonso X el Sabio, 15

E-30008 Murcia

Navarra c/ Conde Olivet, 7

E-31003 Pamplona-Iruña

Ourense c/ Concejo, 1

E-32003 Ourense

Segovia Plaza Reina Doña Juana, 1

E-40001 Segovia

Sevilla c/ Sánchez Perrier, 2

E- 42001 Sevilla

Soria c/ San Benito, 17

E-42001 Soria

Tarragona Rambla Nova, 84

E-43003 Tarragona

Teruel c/ Joaquín Arnau, 22

E-44001 Teruel

Toledo Callejón del Moro, 4

E-45001 Toledo

Valencia c/ Bailén, 46

E-46007 Valencia

Valladolid c/ Gamazo, 5

E-47004 Valladolid

Vizcaya Gran Vía, 89

E-48011 Bilbao

Zamora Avenida Requejo, 23

E-49012 Zamora

Palencia

c/ Miguel Primo de Rivera, s/n

E-34001 Palencia

Zaragoza c/ Dr. Cerrada, 6

E-50005 Zaragoza

PROVINCIALE INEM-KANTOREN

A Coruña Avenida del Ejército, 12 y 14

Álava Pintor Jesús Apellaniz, 11

Albacete c/ Cid, 31

Alicante c/ San Juan Bosco, 15

Almería Avenida Cabo de Gata, 120

Asturias

Comandante Caballero, s/n

Ávila Plaza de Santa Ana, 7

Badajoz Avenida de Colón, 6

Baleares c/ Gremi de Sabaters, 39

Barcelona Parc Estació del Nord, s/n

Bilbao c/ Gran Vía, 50

Burgos c/ San Pablo, 8

Cáceres Avenida de la Hispanidad, 3

Cádiz

Cantabria

Granja de San Ildefonso, s/n

c/ Vargas, 53 (Santander)

Castellón Avenida Pérez Galdós, 19

Ceuta

Avenida de Nuestra Señora

de Otero, 14

Ciudad Real c/ Echegaray, 3

Córdoba

Avenida Conde Vallellano, s/n

Cuenca c/ Fermín Caballero, 3

Girona Plaza Marqués de Camps, 1

Granada c/ Mirlo, 4

Guadalajara

Guipúzcoa c/ Oquendo, 16

Huelva c/ Rascón, 2

Avenida del Ejército, 12, 3ª planta

SPANJE

67


PROVINCIALE INEM-KANTOREN

Huesca c/ Agustín de Carrera, 2

Jaén Plaza de San Francisco, 2

La Rioja c/ Pío XII, 33

Las Palmas c/ Velázquez, 10

León Gran Vía de San Marcos, 27

Lleida Avenida de Cataluña, 2

Lugo Ronda de la Muralla, 58

Madrid Espartinas, 10

Málaga Avenida de Andalucía, 23

Melilla Álvaro de Bazán, 14 y 16

Murcia Plaza Vinadel, 10

Navarra Avenida de Zaragoza, 12

Ourense Parque de San Lázaro, 12

Palencia Avenida de Simón Nieto, 10

Pontevedra Cánovas del Castillo, 18

Salamanca Avenida de Carlos I, 78-92

Santa Cruz

de Tenerife

c/ Tomé Cano, 12

Segovia Avenida Fernández Ladreda, 31

Sevilla Avenida Blas Infante, 4

Soria c/ Santa Teresa de Jesús, 9

Tarragona Rambla Nova, 95

Teruel Nicanor Villalta, 22

Toledo c/ Covarrubias, 20

Valencia

Valladolid

c/ Trinidad, s/n

Vizcaya Gran Vía, 50

c/ Jesús Rivero Meneses, s/n

Zamora Plaza de Alemania, 3

Zaragoza Capitán Portolés, 1, 3 y 5

PROVINCIALE EN REGIONALE INSALUD-KANTOREN

Autonome gemeenschap Aragon

Huesca c/ San Jorge, 65

Teruel c/ Joaquín Arnau, 22

Zaragoza Paseo María Agustín, 16

Autonome gemeenschap Asturië (regionaal kantoor)

Oviedo Plaza del Carbayon, 1-2

Autonome gemeenschap Balearen (regionaal

kantoor)

Palma de Mallorca Reina Esclaramunda, 9

Autonome gemeenschap Cantabrië (regionaal

kantoor)

Santander

Avenida Cardenal Herrera Oria, s/n

Autonome gemeenschap Castilla-La Mancha

Albacete Carretera Peñas San Pedro, 2

Ciudad Real c/ Alarcos, 10

Cuenca c/ Colón, 12

Guadalajara c/ Ferial, 31

Toledo Miguel de Cervantes, 4

Autonome gemeenschap Castilla-Leon

Ávila c/ Doctor Fleming, 3

Burgos Avenida de los Reyes Católicos, 15

León Juan Lorenzo Segura, 3

Palencia Martín Calleja, 15

Salamanca Avenida de Mirat, 28-32

Segovia Paseo Conde de Sepúlveda, 1

Soria Paseo del Espolón, 2

Valladolid Galatea, 3

Zamora Avenida Príncipe de Asturias, 47-49

Autonome gemeenschap Extremadura

Badajoz Avenida de Huelva, 8

Cáceres San Pedro de Alcántara, 3

68 SPANJE


PROVINCIALE EN REGIONALE INSALUD-KANTOREN

Autonome gemeenschap Madrid (regionaal kantoor)

Madrid c/ Sagasta, 6

Autonome gemeenschap Murcia (regionaal kantoor)

Regionaal kantoor Ceuta

Ceuta Avenida de la Marina Española, 13

Regionaal kantoor Melilla

Melilla

c/ Pablo Vallesca, s/n, Edificio Ánfora

Murcia c/ Pinares, 6

Autonome gemeenschap La Rioja (regionaal

kantoor)

Logroño c/ Bretón de los Herreros, 33

AUTONOME GEMEENSCHAPPEN MET EEN EIGEN GEZONDHEIDSDIENST

Instituto Catalán de la Salud (Catalaans gezondheidsinstituut)

Barcelona c/ Manso, 19

Girona c/ Santa Clara, 33-35

Lleida

Carretera Torrebonica, s/n

Tarragona Avenida Prat de la Riba, 39

Servicio Andaluz de Salud (Andalusische gezondheidsdienst)

Almería c/ San Leonardo, 7

Cádiz Avenida de María Auxiliadora, 2

Córdoba Calle de la República Argentina, 34

Granada Avenida del Sur, 13

Servicio Vasco de Salud (Osakidetsa) (Baskische

gezondheidsdienst)

Álava Avenida de Santiago, 11

Guipúzcoa Avenida de Navarra, 4

Vizcaya c/ María Díaz de Haro, 60

Castellón Plaza Huerto Sogueros, 12

Valencia Gran Vía Fernando el Católico, 74

Servicio Gallego de Salud (Galicische gezondheidsdienst)

A Coruña c/ Durán Loriga, 3

Lugo c/ Doctor Portela, 13

Ourense c/ Juan XXIII, 31-33

Pontevedra c/ La Coruña, 24

Servicio Navarro de Salud (osasumbidea) (gezondheidsdienst

van Navarra)

Pamplona c/ Irunlarrea, 39

Servicio Canario de Salud (gezondheidsdienst van

de Canarische Eilanden)

Las Palmas

de Gran Canaria

Santa Cruz de

Tenerife

Paseo de Lugo esquina a Pérez del Toro

c/ Méndez Nuñez, 14

Servicio Valenciano de Salud (gezondheidsdienst

van Valencia)

Alicante c/ Girona, 26

SPANJE

69


PROVINCIALE ISM-KANTOREN

A Coruña

Alicante

Avenida de Ramón y Cajal

Muelle de Poniente, s/n

Lugo Carril de los Loureiros, 17

Madrid c/ Churruca, 2

Almería c/ Muelle, 39

Málaga

Puente del Carmen

Baleares c/ Muelle Viejo, 15

Melilla Avenida de la Marina Española, 7

Barcelona c/ Albareda, 1

Palma de Mallorca

Muelle Viejo

Bilbao c/ Virgen de Begoña, 32

San Sebastián c/ Marinos, 1

Cádiz

Cartagena

Castellón

Avenida de Vigo

Muelle de Alfonso XII

Plaza de Miguel Peris y Segarra

(El Grao)

Santa Cruz de

Tenerife

Santander

Avenida de Anaga

Avenida Sotileza

Sevilla c/ Fernando IV, 1

Ceuta Muelle Cañonero Dato, 20

Tarragona c/ Francisco Bastos, 19

Gijón

Príncipe de Asturias

Valencia Avenida del Puerto, 300

Huelva Avenida de Hispanoamérica, 9

Vigo (Pontevedra) Avenida Orillamar, 51

Las Palmas c/ León y Castillo, 322

Villagarcía

de Arosa

Avenida de la Marina, 23

70 SPANJE


FRANKRIJK

Het Franse stelsel van sociale zekerheid omvat de

volgende stelsels:

— het algemene stelsel, dat meer dan 80 % van

de bevolking dekt, in totaal ongeveer 47

miljoen personen;

de bijzondere stelsels, die dekking bieden

tegen een specifiek risico (doorgaans ouderdomsverzekering,

aangezien de overige risico’s

door het algemene stelsel worden

gedekt) of tegen alle risico’s. Deze afzonderlijke

stelsels van ouderdomsverzekering kunnen

worden aangevuld met verplichte of

vrijwillige bijkomende pensioenregelingen,

al naargelang het stelsel;

— het landbouwstelsel, dat landbouwers en hun

werknemers tegen alle risico’s dekt, in totaal

5 miljoen personen;

de werkloosheidsverzekering, die alle werknemers

in loondienst betreft, wordt door

paritaire organen beheerd;

— naast de basisouderdomsverzekering voor

werknemers in loondienst bestaan er tot slot

verplichte aanvullende verzekeringsstelsels.

In deze nota wordt aandacht besteed aan de

bepalingen voor werknemers van het algemene

stelsel en voor zelfstandigen. Valt uw beroepsactiviteit

onder een ander stelsel, dan kunnen de

uitkeringen, voorwaarden en te vervullen formaliteiten

afwijken van wat in deze gids is vermeld.

U neemt derhalve het best contact op met uw

ziekenfonds.

In deze nota wordt verwezen naar een maximumbedrag

van de sociale zekerheid, dat in de loop

der jaren geleidelijk is verdwenen uit de bepalingen

betreffende de berekening van de bijdragen.

Het bestaat momenteel nog voor een deel van de

ouderdomsverzekeringsbijdrage en wordt voornamelijk

gebruikt als rekenkundige referentie in de

aanvullende stelsels voor werkloosheidsverzekering.

Het dient verder als referentie voor de

uitkeringen. Op 1 januari 2001 bedroeg het

2 279,11 euro (14 950 FRF) per maand en

27 349,35 euro (179 400 FRF) per jaar.

Hoofdstuk I

WERKNEMERS IN LOONDIENST

1. Inleiding

Het algemene Franse stelsel van de sociale

zekerheid dekt:

— alle risico’s voor werknemers in loondienst in

de industrie en handel, met uitzondering van

zij die onder een bijzonder stelsel vallen;

— gezinsbijslagen voor de gehele in Frankrijk

woonachtige bevolking. Landbouwers en hun

werknemers ontvangen gezinsbijslagen van

de landbouwverzekeringsfondsen waarbij zij

aangesloten zijn;

— uitsluitend bepaalde risico’s (voornamelijk

ziektekosten en moederschap) voor diverse

categorieën personen alsmede voor bepaalde

personen die onder een bijzonder stelsel

vallen, maar tegen alle risico’s gedekt zijn;

— uitsluitend het risico van ziektekosten en

moederschap/bevallingskosten voor alle personen

die duurzaam en regelmatig in Frankrijk

wonen en niet onder een andere verplicht

stelsel voor ziektekosten en moederschap

vallen (algemene ziektekostenverzekering,

couverture maladie universelle, CMU).

Het algemene stelsel biedt dekking voor:

— ziekte-moederschap (zie punt 2);

— arbeidsongevallen en beroepsziekten (punt

3);

invaliditeit (punt 4);

— ouderdom en overlijden van de echtgenoot

(punt 5);

— overlijden (punt 6);

— gezinsbijslagen (punt 7).

Het algemene socialezekerheidsstelsel wordt aangevuld

door een stelsel van werkloosheidsverzekering

(punt 8) en aanvullende pensioenverzekeringen

(punt 9).

Aansluiting bij het

socialezekerheidsstelsel

Zodra een werkgever in Frankrijk u in dienst

neemt, moet hij een verklaring (déclaration

FRANKRIJK

71


préalable à l’embauche) indienen bij het voor hem

bevoegde orgaan dat de socialezekerheidsbijdragen

int (Union de recouvrement des cotisations de

sécurité sociale et d’allocations familiales, Urssaf).

Met deze verklaring wordt u ingeschreven bij de

sociale zekerheid en aangesloten bij de werkloosheidsverzekering.

Voor de aanvullende pensioenverzekering

wordt u aangesloten bij het

verzekeringsfonds waar uw bedrijf lid van is.

Het orgaan van de sociale zekerheid verstrekt u

dan een inschrijvingskaart. Uw ziekteverzekeringsfonds

stuurt u een getuigschrift waaruit blijkt

dat u recht hebt op ziektekostenverzekering, met

een magneetkaart die carte vitale wordt genoemd.


Premies

U draagt een bepaald percentage van uw loon af

als socialezekerheidspremie. Uw werkgever houdt

die premie op uw loon in, en betaalt het bedrag

aan het orgaan dat de socialezekerheidspremies

moet innen.


Wat doet u als u het niet eens bent met

een beslissing van een orgaan?

Indien u het niet eens bent met een beslissing van

uw verzekeringsfonds (caisse), kan u daartegen in

beroep gaan bij de Arbitragecommissie (Commission

de recours amiable) van uw verzekeringsfonds,

en dit binnen de twee maanden na de

kennisgeving van de door u betwiste beslissing.

Wanneer het fonds u zijn beslissing niet binnen

een maand heeft meegedeeld, betekent dit dat uw

verzoek verworpen is. Als u de zaak wil voortzetten,

kan u zich vervolgens binnen de twee

maanden wenden tot de Rechtbank voor sociale

zekerheid (Tribunal des affaires de sécurité sociale).

Als uw beroep niet binnen deze termijn

ingediend is, wordt de beslissing van de Arbitragecommissie

definitief.

2. Ziekte en moederschap

De Franse ziekteverzekering omvat (A) verstrekkingen

(soins de santé — medische verzorging) en

(B) uitkeringen (indemnités journalières — dagvergoedingen)

die toegekend worden bij arbeidsongeschiktheid

wegens ziekte. Moederschap valt

onder een apart verzekeringsstelsel (C).

A. VERSTREKKINGEN

Recht op medische verzorging hebben personen

die een bezoldigde of daarmee gelijk te stellen

activiteit uitoefenen, werklozen en gepensioneerden

alsmede personen die op duurzame en

regelmatige wijze in Frankrijk woonachtig zijn

en op geen enkele andere wijze recht hebben op

verstrekkingen in natura van de ziekteverzekering,

alsmede de personen te hunnen laste.


Voorwaarden

Het recht op geneeskundige verzorging is normaal

gebaseerd op beroeps- of daarmee gelijk te stellen

criteria. Er geldt een aantal voorwaarden: u dient

een bepaald aantal uren gewerkt te hebben of een

bepaald bedrag aan bijdragen te hebben betaald.

Wie niet langer voldoet aan de voorwaarden om

als verzekerde of rechthebbende dekking van de

sociale zekerheid te verkrijgen, behoudt niettemin

vier jaar lang het recht op verstrekkingen in natura

van het stelsel waaronder hij viel, behalve als hij

op een bepaald ogenblik weer aan de voorwaarden

voor het verplichte stelsel voldoet.

In sommige gevallen krijgt u recht op verstrekkingen

in natura zonder dat daar een bijdrage

tegenover hoeft te staan: dat is het geval als u

een éénouderuitkering of een uitkering voor

volwassene gehandicapten ontvangt.

Voorts heeft iedereen die op basis van het in

Frankrijk wonen bij het algemene stelsel is

aangesloten recht op verstrekkingen in natura

zonder andere voorwaarden dan die dat zij op

duurzame en regelmatige wijze in Frankrijk

moeten wonen. Deze personen zijn overigens al

naargelang hun inkomen (de inkomsten die

worden meegeteld, zijn specifiek omschreven,

maximumbedrag van 6 402,86 euro (42 000 FRF)

per jaar in 2000 om vrijgesteld te worden)

onderworpen aan de specifieke overeenkomstige

CMU-bijdragen.


Terugbetalingen

U en de personen die te uwen laste zijn (echtgenoot,

kinderen jonger dan 20 jaar, samenlevende

partner, persoon ten laste die in de woning van de

verzekerde woont) hebben recht op de terugbetaling

van de kosten van een medische behandeling.

Voor alle niet in het ziekenhuis verstrekte zorgen

die deel uitmaken van een bepaalde lijst en voor

elk terugbetaalbaar product bestaat een zogenaamd

tarif de responsabilité. Op basis van dit

tarief worden de kosten vergoed. Voorts geldt in

de Franse wetgeving het principe dat de verzekerden

een deel van de kosten voor hun rekening

nemen. Deze eigen bijdrage heet ticket modérateur:

het is een percentage van de terugbetaalbare

kosten dat hetzij door de verzekerde zelf

moet worden betaald, hetzij door het ziekenfonds

of een andere vrijwillige aanvullende verzekering

waarbij hij aangesloten is.

Sinds 1 januari 2000 gelden de volgende terugbetalingstarieven:

— 80 % van de kosten van behandeling in het

ziekenhuis;

— 70 % van de erelonen van artsen en de kosten

van ambulante behandeling in het ziekenhuis;

72 FRANKRIJK


— 60 % van de erelonen voor paramedici en de

kosten van laboratoriumonderzoeken;

— 100 % van de in een bepaalde lijst opgenomen

medicijnen die door geen andere

middelen kunnen worden vervangen;

— 65 % van de kosten van medicijnen met een

wit etiket;

— 35 % van de kosten van medicijnen met een

blauw etiket (voor kleine aandoeningen);

— 65 % voor reiskosten en andere doktersvoorschriften

(van oogarts of orthopedist).

In bepaalde gevallen kunnen de kosten voor 100 %

van het tarif de responsabilité worden vergoed,

zodat de patiënt geen eigen bijdrage hoeft te

betalen. Dit geldt voor patiënten met een langdurige

ziekte, bepaalde chirurgische ingrepen en

voor personen die een invaliditeitspensioen of een

pensioen wegens een arbeidsongeschiktheid van

meer dan 66,6 % ontvangen.

De verzekerde betaalt zelf voor de medische

zorgen en legt daarbij zijn verzekeringskaart carte

vitale voor. Met behulp daarvan kan de behandelaar

de desbetreffende documenten opstellen en

elektronisch aan het betrokken ziekenfonds

(caisse primaire) doorsturen. Zo kunnen de kosten

sneller worden vergoed. Beschikt de behandelaar

niet over de vereiste apparatuur, dan worden de

documenten op papier opgesteld. Deze documenten

dient u vervolgens bij uw ziekenfonds in,

dat u volgens het geldende tarief de kosten

vergoedt.

Voor bepaalde speciale voorzieningen, zoals de

verstrekking van prothesen, heeft u de voorafgaande

toestemming van uw ziekenfonds nodig.

De kosten van de door de arts voorgeschreven

geneesmiddelen worden door het ziekenfonds

vergoed. Het is ook mogelijk een gedeelte van

de kosten rechtstreeks door het ziekenfonds te

doen betalen. In dat geval betaalt u de apotheker

slechts het gedeelte van de kosten dat niet ten

laste van het ziekenfonds valt.

Opname in een ziekenhuis

U kan zelf uw ziekenhuis kiezen, maar als u kiest

voor een erkend particulier ziekenhuis dat niet

door de officiële tarieven gebonden is, moet u zelf

alle honoraria en kosten voorschieten. Voor

nadere inlichtingen wendt u zich tot uw ziekenfonds.

Indien de kosten van opname in het ziekenhuis

voor 100 % vergoed worden, moet u bij opneming

in een ziekenhuis of in een medisch-sociale

inrichting een vast bedrag zelf betalen (sinds 1

januari 1996 is dat 10,67 euro (70 FRF) per dag).

Bepaalde categorieën van patiënten zijn vrijgesteld

van deze forfaitaire bijdrage, met name

zwangere vrouwen tijdens de laatste vier maanden

van de zwangerschap en pasgeboren baby’s,

gehandicapte kinderen, gehandicapte jongeren

die verblijven in speciale opvoedings- of opleidingsinstituten,

en personen die behandeld worden

voor een arbeidsongeval of beroepsziekte.

Aanvullende verzekering

U kan voor de kosten die niet door de verplichte

verzekering worden gedekt een aanvullende ziektekostenverzekering

afsluiten bij een ziekenfonds

(caisse mutuelle), een voorzorginrichting (institution

de prévoyance) of een verzekeringsmaatschappij

(compagnie d’assurance) (84 % van de

Fransen beschikken over een dergelijke verzekering).

Overigens is iedereen die krachtens de

algemene ziekteverzekering (couverture maladie

universelle) verzekerd is en van wie het inkomen

een bepaalde grens niet overschrijdt, gratis aanvullend

verzekerd.

B. UITKERINGEN

Alle werknemers hebben vanaf de vierde dag van

het ziekteverzuim recht op ziekengeld wanneer zij

arbeidsongeschikt zijn als gevolg van ziekte. Ook

werklozen hebben recht op ziekengeld zolang zij

een werkloosheidsuitkering ontvangen. Als uw

aansluiting bij de sociale zekerheid afloopt, kan u

toch nog een jaar lang aanspraak maken op

uitkeringen van de ziekteverzekering indien u

geen lid bent van een andere verplichte verzekering.

Voorwaarden

Om tijdens een basisperiode van zes maand vanaf

het begin van de ziekte ziekengeld te krijgen,

moet u tijdens de drie kalendermaanden voor de

werkonderbreking ten minste 200 uur hebben

gewerkt of moet u op uw salaris van de zes

maanden vóór het ziekteverlof premies hebben

betaald voor een bedrag dat overeenkomt met dat

voor een salaris van 1 015 keer het SMIC

(minimumuurloon).

Na die eerste zes maanden kan het ziekengeld

verder worden toegekend indien u tijdens de

twaalf kalendermaanden voor het ziekteverlof ten

minste 800 uur heeft gewerkt, waarvan ten minste

200 uur tijdens de eerste drie maanden, of indien

u op uw salaris van de twaalf kalendermaanden

voor het ziekteverlof premies heeft betaald voor

een bedrag dat overeenstemt met dat voor een

salaris van 2 030 keer het SMIC, waarvan 1 015

keer het SMIC tijdens de eerste zes maanden van

die periode.

Bovendien moet u op het ogenblik van de

werkonderbreking ten minste twaalf maanden bij

de Franse sociale zekerheid ingeschreven zijn.

Sommige tijdvakken waarin u niet gewerkt heeft,

worden gelijkgesteld met tijdvakken van arbeid

(bv. betaalde vakantie, ziekteverlof enz.).

FRANKRIJK

73


Zo nodig kunnen ook de tijdvakken van arbeid (of

premiebetaling) die u in andere lidstaten van de

EU vervuld heeft, in aanmerking worden genomen.

Daartoe moet u bij uw Frans ziekenfonds het

formulier E 104 indienen, dat u vóór uw vertrek

naar Frankrijk aangevraagd had bij het ziekenfonds

van het land dat u verliet.

Om ziekengeld te krijgen, dient u eventueel een

medische keuring door uw ziekenfonds te ondergaan.


Tarief van de uitkering

De dagvergoeding is gelijk aan 50 % van uw

gemiddeld dagloon van de drie maanden die aan

uw aanvraag voorafgaan, zonder dat een door de

sociale zekerheid vastgesteld bedrag mag worden

overschreden; het bedraagt 2/3 van hetzelfde

bedrag vanaf de 31e dag werkonderbreking indien

u drie kinderen ten laste heeft. Vanaf de zevende

maand van ononderbroken uitbetaling is het

bedrag respectievelijk 51,49 % en 68,66 % van

de bovengenoemde bedragen.

Voor de eerste drie dagen wordt geen ziekengeld

toegekend. Voor sommige langdurige ziekten kan

u de uitkering gedurende drie jaar ontvangen.


Documenten voor het aanvragen van het

ziekengeld

Bij een werkonderbreking (begin van de onderbreking

dan wel verlenging) dient u het door uw arts

ingevulde avis d’arrêt de travail (bericht van

werkonderbreking) verder in te vullen, de eerste

twee delen van dit document binnen de 48 uur

aan uw ziekenfonds toe te sturen, en het derde

deel aan uw werkgever.

U moet bij uw ziekenfonds tevens een verklaring

van uw werkgever indienen waarop uw werkduur

en uw loon van vóór de werkonderbreking zijn

vermeld, zodat uw ziekenfonds uw dagvergoeding

kan berekenen.

C. VERZEKERING BIJ MOEDERSCHAP

De moederschapsverzekering omvat de volledige

vergoeding van sommige medische verstrekkingen

voor moeder en kind en een uitkering voor

arbeidsongeschiktheid wegens zwangerschap.

Werkneemsters in loondienst, werkloze werkneemsters

die werkloosheidsuitkeringen (hebben)

ontvangen, gepensioneerde vrouwen en echtgenoten

en dochters ten laste van verzekerden,

hebben allen recht op medische verzorging.

Enkel de werkneemsters in loondienst en de

werkloze werkneemsters die werkloosheidsuitkeringen

(hebben) ontvangen, hebben daarenboven

ook nog recht op de uitkering.

Voorwaarden

U (of de verzekerde van wie uw recht afgeleid is)

moet ten minste tien maanden vóór de vermoedelijke

bevallingsdatum bij de verzekering ingeschreven

zijn, en moet bewijzen dat op de

vermoedelijke datum van de bevruchting of op

de datum waarop het prenataal moederschapsverlof

begon, voldaan was aan de voorwaarden

voor de vergoeding van de medische behandeling

en de toekenning van ziekengeld (zie de punten A

en B).

Geneeskundige verzorging

De kosten van de volgende verstrekkingen met

betrekking tot zwangerschap, bevalling en de

daaropvolgende zorgen worden voor 100 % vergoed:

verzorging, geneesmiddelen, bevalling in

het ziekenhuis, kosten van de voorgeschreven

preventieve en postnatale controleonderzoeken.

Uitkeringen

Uw dagvergoeding (indemnité journalière) wordt

berekend op grond van het loon van de drie

maanden die aan het zwangerschapsverlof voorafgingen,

met een door de sociale zekerheid

vastgesteld maximaal bedrag. Van dit loonbedrag

worden de wettelijk en krachtens de CAO

verplichte bijdragen en de algemene sociale

bijdrage (contribution sociale généralisée) afgetrokken.

Normaliter loopt de dagvergoeding van zes weken

vóór de bevalling (acht weken bij een problematische

zwangerschap of vanaf het derde kind,

twaalf weken voor tweelingen, vierentwintig

weken voor drielingen en meer) tot tien weken

na de bevalling (18 weken vanaf het derde kind,

tweeëntwintig weken voor een meerling (2 kinderen

of meer)).

Voor inlichtingen over formaliteiten en bewijsstukken

kan u zich wenden tot uw ziekenfonds

(caisse de maladie) en uw kinderbijslagfonds

(caisse d’allocations familiales). U dient zich ook

tot deze organismen te wenden indien u zich naar

een andere lidstaat begeeft.

3. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

De verzekering tegen arbeidsongevallen en beroepsziekten

dekt de arbeidsongevallen die veroorzaakt

zijn door uw werk, of gebeurd zijn naar

aanleiding van uw werk, en de ongevallen op weg

van en naar het werk, alsmede de bij het werken

opgelopen ziekten die op de officiële lijst van

beroepsziekten staan of die na een onderzoek

door een commissie ter erkenning van beroepsziekten

zijn erkend als rechtstreeks met het werk

verband houdende ziekten.

74 FRANKRIJK


Uw werkgever moet onmiddellijk in kennis gesteld

worden van het ongeval en hij moet de

namen en adressen krijgen van de getuigen ervan.

De werkgever bezorgt u dan een arbeidsongevallenformulier

dat u recht geeft op de nodige

verstrekkingen in natura (verzorging) zonder dat

u deze kosten hoeft voor te schieten.

De beroepsziekten die voorkomen op de officiële

lijst, alsmede de ziekten die door de regionale

commissies als beroepsziekten zijn erkend, geven

recht op exact dezelfde verstrekkingen en uitkeringen

als de arbeidsongevallen. Wanneer u aan

één van deze ziekten lijdt, moet u, binnen de 15

dagen na de datum van het stopzetten van het

werk, aangifte daarvan doen bij uw fonds. Bij

deze verklaring voegt u twee exemplaren van het

doktersattest. Na een medische keuring zal het

fonds u meedelen welke beslissing genomen is.

Bij arbeidsongeval of beroepsziekte heeft u recht

op medische behandeling en op een dagvergoeding,

en eventueel op een pensioen wegens

blijvende invaliditeit. Indien u overlijdt, hebben

uw nabestaanden recht op een pensioen.


Medische behandeling

Op vertoon van het door uw werkgever opgestelde

document met betrekking tot het arbeidsongeval

ontvangt u, behalve bij overschrijding van

het tarief, gratis geneeskundige verzorging, geneesmiddelen,

ziekenhuisverpleging en technische

hulpmiddelen.

In bepaalde omstandigheden kan u ook een

revalidatiebehandeling of een herscholing volgen.


Uitkering

U heeft recht op een dagvergoeding vanaf de

eerste dag van uw arbeidsongeschiktheid. Deze

uitkering bedraagt de eerste 28 dagen 60 % van

uw brutodagloon en vervolgens 80 % daarvan,

met als maximumbedrag 0,834 % van het jaarlijks

maximumbedrag van de sociale zekerheid.

In geval van recidief wordt het ongevalformulier

niet door uw werkgever, maar door uw ziekenfonds

verstrekt.

Pensioen bij blijvende

arbeidsongeschiktheid

Wanneer het ongeval of de beroepsziekte een

blijvende gedeeltelijke of volledige arbeidsongeschiktheid

veroorzaakt, heeft u recht op een

pensioen. Het bedrag daarvan wordt berekend

op basis van uw inkomen tijdens de twaalf

maanden vóór de arbeidsongeschiktheid, en van

het percentage van uw blijvende arbeidsongeschiktheid.

Bedraagt de blijvende arbeidsongeschiktheid

minder dan 10 %, dan wordt u als

vergoeding een kapitaal uitgekeerd.

Pensioen bij overlijden

Het fonds betaalt pensioenen aan de echtgeno(o)t(e),

de kinderen en, onder bepaalde voorwaarden,

ook aan de ouders van de overledene. De

pensioenen bedragen een bepaald percentage

van het jaarloon van de overleden verzekerde,

namelijk 30 % voor de echtgeno(o)t(e) (in

bepaalde gevallen 50 %), 15 % voor één kind,

30 % voor twee kinderen, en 10 % per kind vanaf

het derde kind.

Het totaal van de toegekende pensioenen dat aan

de nabestaanden van een slachtoffer van een

arbeidsongeval wordt uitbetaald, mag niet meer

bedragen dan 85 % van het jaarloon van de

overledene.


Medische behandeling

Ontvangt u als gevolg van een arbeidsongeval een

pensioen voor een permanente arbeidsongeschiktheid

van minstens 66,6 %, dan hebt u, zonder

eigen bijdrage (ticket modérateur), recht op

verstrekkingen in natura van de ziekte- en moederschapsverzekering.

Hetzelfde geldt als u een

nabestaandenpensioen ontvangt.


Betalingen buiten Frankrijk

Indien u naar een andere lidstaat van de EU

terugkeert, daar verblijft of er gaat wonen, kunnen

deze pensioenen en uitkeringen ook ginder

worden uitbetaald.

4. Invaliditeit

De invaliditeitsverzekering heeft ten doel u een

pensioen toe te kennen als schadeloosstelling voor

blijvende arbeidsongeschiktheid en het aldus

gederfde loon. Dit pensioen wordt enkel tijdelijk

toegekend, en kan op elk moment worden

herzien. Het invaliditeitspensioen kan enkel aan

de rechtstreeks verzekerde worden toegekend.

Voorwaarden

U heeft enkel recht op een invaliditeitspensioen

indien u aan de volgende zes voorwaarden

voldoet.

Uw arbeidsgeschiktheid of verdiencapaciteit

is met ten minste tweederde verminderd.

— U bent jonger dan 60 jaar.

— U moet aantonen dat u voldoet aan de

voorwaarden inzake aansluiting bij een ziekenfonds,

betaling van bijdragen en gewerkte

tijdvakken of inzake de betaling van daggeld

door de ziekenverzekering voor een periode

van meer dan zes maanden (zie punt 2 B). Zo

nodig kunnen ook tijdvakken van arbeid of

premies in andere lidstaten in aanmerking

worden genomen.

FRANKRIJK

75


Uw gezondheidstoestand moet door een

medisch attest worden bevestigd.

— U moet zich aan alle gevraagde medische

keuringen onderwerpen.


Bedrag van het pensioen

Het bedrag van het pensioen is afhankelijk van uw

resterende mogelijkheden tot het uitoefenen van

een beroep.

Indien u nog fit genoeg bent om een inkomen te

verdienen, bedraagt uw pensioen 30 % van uw

gemiddeld loon over de tien beste jaren gedeeld

door tien indien u minimaal tien jaren heeft

gewerkt, met een bepaald maximumbedrag. Indien

u niet in staat bent enig beroep uit te oefenen,

zal uw pensioen 50 % bedragen van uw gemiddeld

loon van de tien beste jaren gedeeld door tien

indien u minimaal tien jaren heeft gewerkt,

eveneens met een bepaald maximumbedrag. Uw

pensioen wordt verhoogd indien u voor de

normale activiteiten van het dagelijks leven een

beroep moet doen op de hulp van derden.

Uw pensioen kan worden herzien, geschorst of

ingetrokken wegens medische redenen, en het kan

ook worden geschorst of verminderd wanneer u

opnieuw een bepaald inkomen verdient met

werken. Met 60 jaar wordt het pensioen omgezet

in een ouderdomspensioen wegens arbeidsongeschiktheid

(pension de substitution).

Indien u in twee of meer lidstaten verzekerd was,

wordt het bedrag van uw pensioen vastgesteld

volgens de communautaire voorschriften. Die

communautaire regels zijn ook van toepassing

indien u of leden van uw gezin in een andere

lidstaat wonen of daar tijdelijk verblijven.


Medische behandeling

Indien u een invaliditeitspensioen trekt, hebben u

en uw gezinsleden recht op terugbetaling van de

medische kosten bij ziekte of moederschap. Voor

uzelf wordt 100 % van het officieel tarief terugbetaald.

5. Uitkering bij ouderdom en

voor nabestaanden

De tak ouderdomsverzekering van het algemeen

stelsel verleent twee soorten uitkeringen en verstrekkingen:

— op premiebetaling berustende uitkeringen

van de verzekering, bijvoorbeeld ouderdomspensioenen

en nabestaandenpensioenen;

— niet op premiebetaling berustende uitkeringen,

met name de bijstandsuitkeringen waarvoor

uw bestaansmiddelen worden nagegaan

(zie verder).

Ouderdomspensioen

Bij de berekening van het ouderdomspensioen

wordt uitgegaan van drie elementen: het gemiddeld

jaarloon, het pensioenpercentage en de

verzekeringsduur.

— Het gemiddeld jaarloon wordt berekend op

grond van de gewogen beste jaren van uw

loopbaan. Sinds de wet van 22 juli 1993 op 1

januari 1994 van kracht werd, stijgt het

aantal meegerekende jaren regelmatig. Het

kan uiteenlopen van 11 (voor verzekerden

die na 1934 zijn geboren) tot 24 (voor

verzekerden die in 1947 zijn geboren). In

2008 zal het aantal jaren, ongeacht het

geboortejaar, 25 bedragen. In het jaar 2000

werden voor verzekerden die in 1940 zijn

geboren 17 jaren meegeteld.

— Het pensioenpercentage ligt tussen 25 % en

50 %, al naargelang de tijdvakken waarin u

verzekerd bent geweest in alle stelsels samen

en naargelang uw leeftijd. Vanaf 60 jaar kan

u een ouderdomspensioen met het maximale

percentage verkrijgen als u kan aantonen dat

u in een of meer basispensioenstelsels een

bepaald aantal verzekeringstijdvakken of

daarmee overeenstemmende erkende perioden

heeft verworven, zulks al naargelang uw

geboortejaar. Sinds 1 januari 1994 wordt dit

aantal tijdvakken voor verzekerden die na

1934 geboren zijn geleidelijk met één

trimester per jaar verhoogd tot vanaf 1 januari

2003 het aantal van 160 trimesters is bereikt,

ongeacht het geboortejaar. In het jaar 2000

moesten in 1940 geboren verzekerden een

totaal van 157 trimesters kunnen aantonen.

Ook verzekeringstijdvakken die u onder een

stelsel van sociale zekerheid van een staat

van de Europese Economische Ruimte heeft

verworven, worden in aanmerking genomen

voor de vaststelling van het pensioenpercentage

vanaf 60 jaar.

Wanneer de verzekeringsduur niet tussen 60

en 65 jaar wordt bereikt, wordt het maximumpercentage

(50 %) verminderd. Dit

maximumpercentage wordt echter ongeacht

de verzekeringsduur automatisch verkregen

wanneer de verzekerde de leeftijd van 65 jaar

bereikt of wanneer hij voor het bereiken van

deze leeftijd arbeidsongeschikt wordt verklaard.

Hetzelfde voordeel wordt vanaf 60

jaar onder bepaalde voorwaarden aan werkende

huisvrouwen toegekend.

— Voor de berekening van het pensioenbedrag

blijft de verzekeringsduur in het stelsel vastgesteld

op 150 kwartalen (onder verzekeringsduur

wordt verstaan verzekeringsduur in

het algemeen stelsel, inclusief met verzekeringstijdvakken

gelijkgestelde perioden

(werkloosheidsperioden, militaire dienst, perioden

tijdens welke ziekengeld, invaliditeits-

76 FRANKRIJK


pensioen en ongevallenrente voor een blijvende

arbeidsongeschiktheid van minstens

66,66 % wordt ontvangen)). Wanneer de

verzekeringsduur minder dan 150 kwartalen

bedraagt, is het pensioen gelijk aan zoveel

honderdvijftigsten als de verzekerde verzekeringskwartalen

in het algemeen stelsel heeft.

Minimum- en maximumbedrag van het

ouderdomspensioen

Elke verzekerde waarvan het pensioen op grond

van het volledige percentage wordt berekend, kan

aanspraak maken op een minimumpensioen,

genaamd minimum contributif. Wanneer het

pensioen op grond van het volledige percentage

maar voor een verzekeringsduur in het stelsel van

minder dan 150 kwartalen wordt berekend, wordt

dit minimumpensioen vastgesteld naar rata van de

effectieve verzekeringsduur in het algemeen stelsel.

De pensioenen die vanaf 60 jaar worden toegekend,

mogen niet hoger zijn dan de helft van de

hoogste loongrens waarover premies verschuldigd

zijn.

Onder bepaalde voorwaarden wordt het pensioen

verhoogd als:

de gepensioneerde drie of meer kinderen

heeft opgevoed;

de gepensioneerde vóór de leeftijd van 65

jaar een beroep moet doen op de hulp van

derden om de normale dagelijkse activiteiten

te kunnen verrichten;

de gepensioneerde een echtgeno(o)t(e) in de

leeftijd van ten minste 65 jaar, of 60 jaar in

geval van arbeidsongeschiktheid, ten laste

heeft.

Nabestaandenpensioen

Een nabestaandenpensioen (pension de réversion)

wordt toegekend aan weduwen/weduwnaars van

ten minste 55 jaar, van wie het inkomen een

bepaald bedrag niet overschrijdt. Dit pensioen

bedraagt 54 % van het ouderdomspensioen van de

overleden echtgeno(o)t(e). Cumulatie van dit

pensioen met eigen ouderdoms- en invaliditeitsuitkeringen

is binnen bepaalde grenzen mogelijk.

Een ander pensioen (pension de veuve ou de veuf)

wordt toegekend aan weduwen/weduwnaars die

al blijvend invalide zijn op het ogenblik van het

overlijden van hun echtgeno(o)t(e), die recht had

op een ouderdoms- of invaliditeitspensioen. Dit

pensioen kan worden toegekend als de langstlevende

nog geen 55 jaar is.

Indien de echtgenoot van een verzekerde overledene

geen recht heeft op een nabestaandenpensioen,

kan onder bepaalde voorwaarden een

weduwe- of weduwnaarsuitkering (allocation

veuvage) worden toegekend om de (her)integratie

op de arbeidsmarkt mogelijk te maken. Deze

uitkering wordt maximaal twee jaar lang betaald

aan personen jonger dan 55 jaar en is onderworpen

aan een vermogenstoets. Deze uitkering

kan vijf jaar lang worden betaald indien de

aanvrager op het moment van overlijden van de

echtgenoot reeds 50 jaar was. In dat geval wordt

de uitkering uitbetaald tot de betrokkene 55 jaar

wordt.

Bij welk orgaan vraagt u deze

uitkeringen aan?

Het ouderdomspensioen, het nabestaandenpensioen

(pension de réversion) en de weduwe-/

weduwnaarsuitkering worden op de volgende

adressen aangevraagd:

in Parijs en omstreken: bij de Caisse nationale

d’assurance vieillesse des travailleurs salariés

(Nationaal Fonds voor de Ouderdomsverzekering

van Werknemers); bij het ziekenfonds

van Île-de-France voor de weduwe-/weduwnaarsuitkering

voor invaliden;

in de provincie: services „vieillesse” (afdeling

Ouderdomsverzekering) van de Caisse régionale

d’assurance maladie (Regionaal Ziekenfonds);

in Straatsburg: Caisse régionale d’assurance

vieillesse de Strasbourg (het Gewestelijk

Fonds van Straatsburg voor de Ouderdomsverzekering).

Dat orgaan moet de ontvangst van uw aanvraag

bevestigen.

Wanneer u in een andere lidstaat woont, moet u

de aanvraag indienen bij het orgaan van de

pensioenverzekering van dat land.


Niet premieafhankelijke uitkeringen

Er bestaan ook uitkeringen die niet afhankelijk zijn

van de betaling van ouderdomspensioenpremies.

Deze zijn:

— uitkering aan huismoeders (allocation aux

mères de famille);

— toeslag voor gepensioneerden van wie het

pensioen lager is dan het minimumbedrag;

— secours viager (lijfrente);

— speciale ouderdomsuitkering;

— aanvullende uitkering van het Nationaal

Ouderdomsfonds.

Om deze uitkeringen te ontvangen moet u aan de

volgende voorwaarden voldoen:

— ten minste 65 jaar zijn (voor arbeidsongeschikten:

60 jaar);

— op duurzame en regelmatige wijze in Frankrijk

wonen;

FRANKRIJK

77


inkomsten hebben die een bepaald bedrag

niet overschrijden;

— gedurende een bepaalde tijd als werknemer

of zelfstandige hebben gewerkt.

De uitkering van het ouderdomsfonds is bedoeld

als een aanvulling op de verschillende ouderdomsuitkeringen

voor personen uit de laagste

inkomenscategorie. Voor leeftijd, woonplaats en

bestaansmiddelen worden dezelfde voorwaarden

gesteld als hierboven. De FNS-uitkering wordt

uitbetaald door hetzelfde orgaan dat de aan te

vullen ouderdomsuitkering toekent.

Secundaire rechten

Wanneer u een ouderdomspensioen of een ouderdomsuitkering

ontvangt, heeft u voor uzelf en uw

medeverzekerden tevens recht op geneeskundige

verzorging. Deze verstrekkingen worden u door

het plaatselijk ziekenfonds van uw woonplaats

verleend op vertoon van het pensioenbewijs of

van het betalingsstrookje van uw pensioen.

Verzekering in twee of meer lidstaten

Indien u in twee of meer lidstaten verzekerd was,

wordt het bedrag van uw pensioen berekend

volgens de communautaire regels.

6. Uitkering bij overlijden

Bij het overlijden van de verzekerde betaalt de

overlijdensverzekering aan de personen die op de

dag van het overlijden daadwerkelijk geheel en

blijvend ten laste waren, een vaste geldsom uit.

Indien binnen een maand geen rangorde wordt

ingeroepen, wordt deze som toegekend aan de

echtgeno(o)t(e) van wie de overledene niet wettelijk

of feitelijk gescheiden was, of anders aan de

nakomelingen en, indien de verzekerde geen

overlevende echtgenoot noch nakomelingen had,

aan de verwanten in stijgende lijn.

Op het tijdstip van zijn overlijden moet de

verzekerde voldoen aan de voorwaarden om

verstrekkingen in natura van de ziekteverzekering

te verkrijgen, dan wel een vervangende uitkering

ontvangen of een invaliditeitspensioen dan wel

lijfrente krachtens de wet op de arbeidsongevalverzekering,

zulks voor een arbeidsongeschiktheid

van ten minste 66,66 %. De voorwaarden voor het

verkrijgen van de overlijdensuitkering zijn dezelfde

als die voor het verkrijgen van de verstrekkingen

van de ziekteverzekering (zie punt

2 A); de overledene moet eraan hebben voldaan.

Welke documenten heeft u nodig?

U moet de overlijdensuitkering aanvragen op een

speciaal formulier dat u bij uw ziekenfonds (caisse

primaire d’assurance maladie) haalt. Dit formulier

dient u in, samen met een overlijdensakte, de

inschrijvingskaart van de overledene, een verklaring

over het laatste loon van de verzekerde, een

fiche familiale d’état civil (een uittreksel uit het

bevolkingsregister betreffende de samenstelling

van het gezin) en eventueel ook een document

waarin verklaard wordt dat u op de dag van het

overlijden geheel en blijvend ten laste van de

verzekerde was.

Bedrag van de overlijdensuitkering

De uitkering bedraagt 90-maal het dagelijks

basisloon van de verzekerde, vastgesteld zoals

voor de dagvergoeding bij ziekte. Het mag niet

minder bedragen dan 1 % van het jaarlijkse

maximumbedrag van de sociale zekerheid en niet

meer dan een kwart van datzelfde bedrag. Voor

nadere inlichtingen kan u contact opnemen met

uw ziekenfonds.

7. Gezinsbijslagen

De Franse wetgeving voorziet in de volgende

uitkeringen:

de eigenlijke kinderbijslag (allocation familiale);

de uitkering voor jonge kinderen (allocation

pour jeune enfant);

de gezinstoeslag (complément familial);

de huisvestingstoelage (allocation de logement);

de bijzondere opvoedingsuitkering (allocation

d’éducation spéciale);

de kostwinnerstoelage (allocation de soutien

familial);

de uitkering aan het begin van het nieuwe

schooljaar (allocation de rentrée scolaire);

de toelage aan alleenstaande ouders (allocation

de parent isolé);

de opvoedingsuitkering (allocation parentale

d’éducation);

de adoptie-uitkering (allocation d’adoption);

de ouderlijke aanwezigheidsuitkering (allocation

de présence parentale).

Voorwaarden

U heeft recht op de Franse gezinsbijslagen als u en

uw gezin in Frankrijk wonen en u ten minste één

kind volledig en voortdurend ten laste heeft. Voor

de kostwinnerstoelage, de toelage aan alleenstaande

ouders, de uitkering voor jonge kinderen,

de adoptietoelage, de huisvestingstoelage en de

gezinstoeslag mag u bovendien niet meer verdienen

dan een bepaald bedrag.

De eigenlijke kinderbijslag (allocation familiale)

wordt pas vanaf het tweede kind toegekend, maar

bepaalde uitkeringen zoals de huisvestingstoelage,

de uitkering aan het begin van het nieuwe

78 FRANKRIJK


schooljaar, de bijzondere opvoedingsuitkering, de

uitkering voor jonge kinderen en de toelage aan

alleenstaande ouders kunnen vanaf het eerste kind

worden toegekend.

Als u werknemer of zelfstandige in Frankrijk bent

of er werkloosheidsuitkeringen ontvangt en als uw

echtgeno(o)t(e) met uw kinderen in een andere

lidstaat van de Europese Unie woont en er niet

werkt, heeft u recht op de hierna opgesomde

gezinsbijslagen, met uitzondering van de opvoedingsuitkering,

de huisvestingstoelage, de uitkering

voor jonge kinderen tot de leeftijd van drie

jaar, en de adoptie-uitkering. Als uw echtgeno(o)t(e)

in die andere lidstaat wel een beroep uitoefent,

heeft u recht op de gezinsuitkeringen van dat

andere land, met eventueel een aanvullende

uitkering van Frankrijk.

Wie heeft recht op gezinsbijslag?

De gezinsbijslagen worden toegekend voor alle

kinderen tot 20 jaar, op voorwaarde dat het kind

niet werkt of een loon ontvangt dat lager is dan

55 % van het minimumloon (SMIC). Er wordt geen

gezinsbijslag toegekend voor het eerste kind.

Vanaf 11 jaar en opnieuw vanaf 16 jaar worden

toeslagen toegekend, met uitzondering van het

oudste kind van een gezin met twee kinderen.

Gezinnen met drie of meer kinderen krijgen deze

toeslagen voor alle kinderen.

Aanvraag

U moet uw aanvraag indienen bij het kinderbijslagfonds

(Caisse d’allocations familiales) van de

woonplaats van uw gezin.

Welke bewijsstukken u nodig heeft voor elk van

de hierboven vermelde uitkeringen, kan u lezen in

de Guide des allocations familiales (handleiding

gezinsbijslagen) die uitgegeven is door het kinderbijslagfonds,

of u kan zich wenden tot de Caisse

de mutualité sociale agricole (Sociaal Fonds voor

de Landbouw) van uw woonplaats.

8. Werkloosheid

Wanneer u in Frankrijk werkloos wordt, moet u

zich onmiddellijk als werkzoekende laten inschrijven

bij het dichtstbijzijnde plaatselijk kantoor van

het Assedic (Association pour l’emploi dans

l’industrie et le commerce — Vereniging voor

Werkgelegenheid in Handel en Industrie), teneinde

uw werkloosheidsuitkeringen te ontvangen

en uw recht op de socialezekerheidsprestaties te

behouden.

Uw afdeling van Assedic zal u een aanvraagformulier

voor de uitkeringen toezenden, dat u

moet invullen en terugsturen samen met een

verklaring van uw voormalige werkgever over de

verbreking van de arbeidsovereenkomst.

Als u voldoet aan de voorwaarden, zal Assedic de

aan u verschuldigde werkloosheidsuitkering uitbetalen.

Deze werkloosheidsuitkering wordt allocation

unique dégressive (AUD — afnemende

eenheidsuitkering) genoemd.

Als uw recht op werkloosheidsuitkering verlopen

is, of u niet langer voldoet aan de voorwaarden

om dergelijke uitkeringen te verkrijgen, kan u

eventueel, na een vermogenstoets, werkloosheidsbijstand

krijgen.

Voorwaarden

Om recht te hebben op een uitkering van de

werkloosheidsverzekering moet u voldoen aan de

volgende voorwaarden:

— buiten uw schuld uw betrekking verloren

hebben;

ingeschreven zijn als werkzoekende, en u

aan de vereiste controles onderwerpen;

— daadwerkelijk een voortdurend werk zoeken;

— lichamelijk arbeidsgeschikt zijn;

— niet ouder zijn dan 60 jaar, of als u niet

voldoet aan de voorwaarden voor een pensioen

op 60 jaar: niet ouder zijn dan 65 jaar;

— aantonen dat u de laatste acht maanden ten

minste vier maanden bij het werkloosheidsverzekeringsstelsel

aangesloten bent geweest.

De referentieperiode voor de vaststelling van

de aansluitingsduur bedraagt twee jaar voor

personen jonger dan 50 jaar en drie jaar voor

personen ouder dan 50 jaar. Hoe langer u

bent aangesloten, hoe langer u uitkeringen

ontvangt. Tijdvakken van arbeid die in een

andere lidstaat vervuld zijn, worden ook in

aanmerking genomen op voorwaarde dat u

formulier E 301 voorlegt, dat u werd verstrekt

door het orgaan van de werkloosheidsverzekering

van het laatste land waar u hebt

gewerkt.

Duur en bedrag van de uitkering

De duur van het recht op werkloosheidsuitkering

hangt af van de voorafgaande verzekeringsduur en

van de leeftijd van de werkzoekende.

Grosso modo hebben personen ouder dan vijftig

langer recht op de uitkering dan personen die

jonger zijn dan 50 jaar. Om recht te hebben op de

minimumperiode van vier maanden moet u vier

verzekeringsmaanden hebben vervuld (of 676 uur

hebben gewerkt) tijdens de laatste acht maanden.

De langste uitkering (60 maanden) wordt toegekend

aan werklozen van meer dan 55 jaar, die

tijdens de voorgaande drie jaar meer dan 27

maanden verzekerd waren (en dus meer dan 4 563

uur hebben gewerkt).

Eerst wordt gedurende een zekere tijd een uitkering

aan het „normale” (volledige) tarief toege-

FRANKRIJK

79


kend, daarna wordt de uitkering afgebouwd. Die

eerste periode aan normaal tarief duurt eenderde

tot de helft van de volledige uitkeringsduur, de

tweede periode, met afnemende uitkering, de rest

van de uitkeringsduur. Het normale tarief van de

dagvergoeding is een percentage van het brutodagloon

dat u vroeger verdiende en waarover u

bijdragen heeft betaald. Dat percentage varieert

van 57,4 % bij een relatief hoog inkomen tot 75 %

bij een relatief laag inkomen. Na afloop van die

eerste periode wordt de uitkering elke vier maand

met een bepaald percentage verminderd (meestal

15 %). Daarbij wordt de uitkering nooit lager dan

het door de staat vastgestelde bestaansminimum.

Nadere inlichtingen krijgt u bij uw Assedicbureau.

Gedeeltelijke werkloosheid

Er worden eventueel ook uitkeringen toegekend

als het werkaanbod in uw onderneming vermindert

of wegvalt wegens gebrek aan afzetmogelijkheden

of als gevolg van bevoorradingsmoeilijkheden,

van een ongeval of van

slechte weersomstandigheden.

Werknemers van de bouw en de openbare werken

krijgen speciale vergoedingen als niet kan worden

gewerkt als gevolg van het slechte weer. Die

uitkeringen worden door uw werkgever betaald.

Werk zoeken in het buitenland

Indien u uit een andere lidstaat in Frankrijk werk

komt zoeken, of in Frankrijk werkloos wordt en

naar een andere lidstaat werk gaat zoeken, dient u

de communautaire regels te raadplegen.

9. Aanvullende pensioenen

Naast het basispensioen (1 er étage du 1 er pilier)

staat het aanvullend pensioen (2 e étage du 1 er

pilier), dat verplicht is voor alle werknemers die

onder het algemeen of het landbouwstelsel vallen.

Niet-kaderpersoneel betaalt bijdragen over zijn

volledig salaris met een maximum van driemaal

het maximumbedrag van de sociale bijdrage, aan

het overkoepelende systeem ARRCO (Association

de régime de retraite complémentaire) dat 90

pensioeninstellingen omvat. Kaderleden betalen

tot het maximumbedrag van de sociale zekerheid

bijdragen aan het ARRCO-stelsel en daarboven

over hun gehele salaris tot een maximum van

achtmaal het maximumbedrag aan het stelsel van

de AGIRC (Association générale des institutions de

retraites de cadres), die 45 pensioeninstellingen

omvat. Deze aanvullende stelsels worden op

onafhankelijke wijze paritair beheerd door de

sociale partners volgens het omslagstelsel.

De bijdragen die u gedurende uw loopbaan

betaalt, worden omgezet in pensioenpunten.

Deze worden elk jaar berekend door alle betaalde

bijdragen te delen door de prijs per punt (of het

referentiesalaris) voor het desbetreffende jaar.

Het bedrag van uw pensioen hangt af van het

aantal punten dat tijdens uw loopbaan op uw

rekening wordt geboekt. Uw pensioen wordt

berekend door dit aantal punten te vermenigvuldigen

met de waarde op het tijdstip van pensionering.

In de aanvullende pensioenstelsels is de leeftijd

voor volledige pensionering 65 jaar. Onder

bepaalde voorwaarden kan het aanvullend pensioen

reeds vanaf 60 jaar worden uitbetaald zonder

aftrek.

Ook zijn er nabestaandenpensioenen voor weduwen,

weduwnaars, wezen jonger dan 21 jaar en

ex-echtgenoten.

Vanaf 1 januari 2000 vallen zowel het AGIRC- als

het ARRCO-stelsel onder de toepassing van Verordening

(EEG) nr. 1408/71, net als de basisstelsels

van de sociale zekerheid. De bepalingen van deze

verordening gelden dan ook voor de aanvullende

stelsels.

80 FRANKRIJK


Hoofdstuk II

ZELFSTANDIGEN

1. Inleiding

In Frankrijk vallen de zelfstandigen die geen

landbouwers zijn onder een ander socialezekerheidsstelsel

dan de loontrekkenden. Alle zelfstandigen

die geen landbouwers zijn, vallen onder

één en dezelfde ziekte- en moederschapsverzekering.

Daarentegen bestaat er een groot aantal

pensioenverzekeringen voor ouderdom, invaliditeit

en nabestaanden. Naar gelang van de beroepscategorie

waartoe u behoort, valt u onder het

verzekeringsstelsel voor ambachtslieden, handelaren-industriëlen

of vrije beroepen.

Zelfstandigen die geen landbouwers zijn, hebben

recht op de volgende verstrekkingen en uitkeringen:

— verzekering bij ziekte en moederschap (zie

punt 2);

— ouderdoms-, invaliditeits- en nabestaandenpensioenen

(punt 3);

— gezinsuitkeringen. Zelfstandigen ontvangen

dezelfde gezinsuitkeringen als loontrekkenden,

en onder dezelfde voorwaarden (zie

hoofdstuk I, punt 7).

Er bestaan geen bijzondere uitkeringen of verstrekkingen

voor arbeidsongevallen, noch voor

werkloosheid. U kan echter vrijwillig bijdragen

betalen aan het algemene stelsel voor het risico

van arbeidsongevallen.


Wie wordt als zelfstandige beschouwd?

In de regel worden personen van de volgende

categorieën beschouwd als zelfstandigen:

— ambachtslieden die in het beroepsregister

(Répertoire des métiers, RM) ingeschreven

zijn als zelfstandige ondernemer of als

beheerder of compagnon van een bedrijf

dat in het beroepsregister moet worden

opgenomen;

— handelaren en industriëlen die in het handelsregister

(Registre du commerce, RC) zijn

ingeschreven of die als handelaar aan de

beroepsbelasting onderworpen zijn;

— zelfstandigen die één van de beroepen

uitoefenen die niet onder het algemeen

stelsel van de sociale zekerheid vallen, en

die niet behoren tot één van de hierboven

genoemde groepen zelfstandigen.


Aansluiting bij het verzekeringsstelsel

Uw aansluiting bij de bovenvermelde socialezekerheidsstelsels

is verplicht. Ambachtslieden en

handelaars of industriëlen moeten zich binnen de

15 dagen na de aanvang van hun werkzaamheden

in Frankrijk, laten inschrijven in het handelsregister

(RC) of in het beroepsregister (RM) om

recht te hebben op de prestaties van de verzekering

ziekte-moederschap.

Bovendien moet u zich binnen de twee maanden

laten inschrijven bij het regionale verzekeringsfonds

(caisse mutuelle régionale) waaronder u

ressorteert. Dit fonds laat u vervolgens weten hoe

u kan aansluiten bij het erkend verzekeringsorgaan

van uw keuze.


Premies en bijdragen

Als premie en bijdragen betaalt u een bepaald

percentage van uw beroepsinkomen. De premie

voor de basisouderdomsverzekering van de vrije

beroepen is daarentegen een vast bedrag.

De premie voor de ziekteverzekering wordt halfjaarlijks

geïnd, op 1 april en op 1 oktober.

Ambachtslieden, handelaars en industriëlen betalen

een aanvullende bijdrage aangezien zij recht

hebben op daggeld.

Let op: betaal uw premies stipt op tijd, want

anders moet u wellicht een boete betalen.

Voor de pensioenverzekering verschillen de premies

naar gelang van het stelsel. Voor de vrije

beroepen variëren de premies ook nog naar

gelang van de beroepssector. Normaal dient u

ieder halfjaar uw premie te betalen aan het fonds

waarbij u aangesloten bent.

Tot slot dient u als zelfstandige een bijdrage voor

gezinsbijslagen te betalen aan de Union de

recouvrement de sécurité sociale et d’allocations

familiales (Unie voor de inning van de bijdragen

voor sociale zekerheid en gezinsbijslagen, Urssaf).

2. Ziekte en moederschap

Verzekerden die nog werken of die al een

pensioen voor zelfstandigen ontvangen, alsmede

in het algemeen de personen te hunnen laste,

hebben recht op de uitkeringen en verstrekkingen

van de ziekte- en moederschapsverzekering.

FRANKRIJK

81


Verstrekkingen

De regelgeving voorziet in dezelfde verstrekkingen

bij ziekte en moederschap als die van het

algemeen stelsel (zie punt 2 A van hoofdstuk I).

Om uw kosten vergoed te krijgen, moet u de

documenten in verband met de verleende behandeling

indienen bij uw verzekeringsfonds of

verzekeringsmaatschappij. Zelfstandigen krijgen

op dezelfde wijze als werknemers een verzekeringskaart

(carte vitale). De behandelingsdocumenten

kunnen dus elektronisch worden doorgestuurd

indien de behandelaar over de apparatuur

beschikt om gebruik te maken van de verzekeringskaart.

Er worden ook uitkeringen betaald:

— bij moederschap ontvangen de verzekerde

vrouwen een hersteluitkering (gelijk aan een

maandelijks maximumbedrag van de sociale

zekerheid), die in twee schijven wordt uitbetaald

en vaste daguitkeringen bij onderbreking

van hun beroepsactiviteit voor minimaal

30 opeenvolgende dagen. De daguitkering

bedraagt 1/60e van het maandelijks maximumbedrag

van de sociale zekerheid.

Meewerkende echtgenotes krijgen een hersteluitkering

(gelijk aan het maximumbedrag

van de sociale zekerheid, uitbetaald in twee

schijven) en een vervangingsvergoeding gelijk

aan de reële vervangingskosten, met een

maximum van 1 085,44 euro (7 120 FRF);

— verzekerden die een ambachtelijke, handelsof

industriële activiteit uitoefenen, hebben

recht op uitkeringen bij ziekte of ongeval

tijdens de eerste 90 verzuimdagen (wachttijd

van drie dagen bij opname in het ziekenhuis

en zeven dagen bij ongeval of ziekte). De

daguitkering bedraagt 1/720 van het beroepsinkomen

van de voorgaande drie jaren. Als

maximum geldt 1/720 van het jaarlijks

maximumbedrag van de sociale zekerheid.

Voor nadere inlichtingen wendt u zich tot uw

regionaal verzekeringsfonds of verzekeringsmaatschappij

of tot de CANAM (Caisse nationale

d’assurance maladie des professions indépendantes

— Nationaal Fonds voor de ziekteverzekering

van zelfstandige beroepen), Centre Pleyel, Tour

Ouest, F-93521 Saint-Denis Cedex 1, tel. (33)

149 33 38 00.

3. Uitkeringen bij ouderdom,

invaliditeit en aan

nabestaanden

Voor de zelfstandigen bestaat er een hele reeks

stelsels voor ouderdoms- en invaliditeitsverzekering

en voor verzekering bij overlijden. De

uitkeringen en verstrekkingen, de voorwaarden

voor de toekenning ervan, en de tarieven, zijn

voor ieder stelsel anders. In deze handleiding kan

derhalve slechts een kort overzicht worden

gegeven; voor nadere inlichtingen wendt u zich

tot de volgende instellingen:

indien u handelaar of industrieel bent, tot het

beroepsfonds waaronder u ressorteert of tot

de Caisse nationale Organic, 9, rue Jadin, F-

75832 Paris Cedex 17, tel. (33) 140 53 00;

indien u een ambacht uitoefent, tot de

délégation départementale (vertegenwoordiging

in het departement) van de plaats waar u

werkt, of tot de Caisse nationale Cancava, 28,

boulevard de Grenelle, F-75737 Paris Cedex

15, tel. (33) 145 79 86 47;

indien u een vrij beroep uitoefent, tot de

beroepsafdeling waaronder u ressorteert (13

in totaal) of tot de Caisse nationale CNAVPL,

102, rue de Miromesnil, F-75003 Paris, tel.

(33) 144 95 01 50.

Het stelsel voor handelaren en

industriëlen

De pensioenverzekering voor handelaren en

industriëlen verleent de volgende uitkeringen.

— Ouderdomspensioen voor de verzekerde en

een pensioen voor de echtgeno(o)t(e) van de

verzekerde. U kan dit pensioen aanvragen

vanaf 60 jaar. Voor verzekeringstijdvakken na

1 januari 1973 wordt het bedrag van het

pensioen op dezelfde wijze vastgesteld als in

het algemeen stelsel voor loontrekkenden

(zie hoofdstuk I, punt 5). In het verplicht

aanvullend stelsel voor echtgenoten heeft uw

echtgeno(o)t(e) recht op een pensioen wanneer

u de pensioenleeftijd bereikt dan wel

overlijdt.

— Invaliditeitspensioen. Bij volledige invaliditeit,

waardoor geen enkele beroepsactiviteit

meer mogelijk is, heeft u recht op een

invaliditeitspensioen.

— Uitkering bij overlijden. Bij overlijden vóór

het bereiken van de pensioengerechtigde

leeftijd wordt aan de personen te uwen laste

een overlijdensuitkering toegekend.

— Aanvullend pensioen (facultatief). U kan, op

vrijwillige basis, premies betalen voor een

aanvullend pensioenstelsel. Hierbij heeft u

de keuze uit zeven premiecategorieën.

— Bij uw overlijden heeft uw weduwe/weduwnaar

dan recht op een nabestaandenpensioen

(pension de réversion, survie) aan dezelfde

voorwaarden als voor het algemene stelsel

gelden.

Stelsel voor ambachtslieden

Het stelsel voor ambachtslieden verleent de

volgende uitkeringen.

82 FRANKRIJK


— Ouderdomspensioen. Zelfde regels als voor

handelaren en industriëlen.

— Verplicht aanvullend ouderdomspensioen.

De ambachtslieden zijn verplicht premies te

betalen voor een aanvullend pensioenstelsel.

Als u de pensioengerechtigde leeftijd heeft

bereikt, uw ambachtelijke werkzaamheden

stopzet en een basispensioen ontvangt, zal

een aanvullend ouderdomspensioen worden

toegekend.

— Nabestaandenpensioen. De weduwe/weduwnaar

van de overleden verzekerde heeft

recht op een nabestaandenpensioen (pension

de réversion) vanaf 55 jaar. Dit pensioen

bedraagt 54 % van het basispensioen dat de

verzekerde zou hebben ontvangen; de weduwe/weduwnaar

ontvangt tevens een pensioen

uit hoofde van het aanvullend pensioen.

— Pensioen bij invaliditeit of ongeschiktheid tot

het uitoefenen van het beroep. Bij volledige

invaliditeit hebben de verzekerde ambachtslieden

recht op een invaliditeitspensioen, dat

50 % bedraagt van het vroeger verdiende

gemiddeld basisinkomen, met als maximum

het maximale bedrag van de sociale zekerheid,

maar niet lager mag zijn dan een

bepaald minimum. Op 60 jaar wordt het

invaliditeitspensioen omgezet in een ouderdomspensioen.

Aan de verzekerde kan ook

gedurende maximaal drie jaar een tijdelijk

pensioen worden toegekend wegens ongeschiktheid

tot het uitoefenen van het eigen

beroep.

— Uitkering bij overlijden. Bij uw overlijden

wordt een uitkering toegekend aan de personen

te uwen laste.


Vrije beroepen

Indien u een vrij beroep uitoefent, heeft u normaal

recht op:

— een ouderdomspensioen. U krijgt een basispensioen

(allocation de base) op 65 jaar, of

als u arbeidsongeschikt bent reeds op 60 jaar;

u ontvangt ook een aanvullend pensioen;

— toeslag of pensioen voor echtgenoten. Wanneer

uw echtgeno(o)t(e) de pensioengerechtigde

leeftijd bereikt, kan u bij uw pensioen

een vaste toeslag krijgen. Na uw dood

ontvangt uw weduwe/weduwnaar een uitkering

die gelijk is aan de helft van het bedrag

dat u ontving of zou hebben ontvangen

indien u de leeftijd van 65 jaar had bereikt;

— verzekering bij invaliditeit of overlijden.

Deze verzekering bestaat niet voor alle

beroepscategorieën; vraag dus inlichtingen

aan de voor uw geval bevoegde afdeling.

4. Nadere inlichtingen

In deze handleiding worden bij elke tak van de

sociale zekerheid telkens de bevoegde socialezekerheidsorganen

vermeld. U kan zich tot deze

organen wenden voor alle nadere inlichtingen. De

adressen van de plaatselijke bureaus vindt u in het

telefoonboek van uw woonplaats.

FRANKRIJK

83


IERLAND

1. Inleiding

De uitkeringen in het kader van de Ierse sociale

zekerheid kunnen globaal in drie categorieën

worden onderverdeeld:

— premiegebonden uitkeringen (in het kader

van de sociale verzekeringen) die toegekend

worden op basis van een PRSI-loopbaan (Pay-

Related Social Insurance = loongerelateerde

uitkeringen). Voor iedere uitkering is een

bepaald aantal PRSI-premies vereist;

— niet-premiegebonden uitkeringen (in het kader

van de sociale voorzieningen) die toegekend

worden op basis van een onderzoek

naar de bestaansmiddelen. De uitkeringen in

het kader van de sociale voorzieningen zijn

bedoeld voor personen die niet in aanmerking

komen voor de uitkeringen in het kader

van de sociale verzekeringen (zie hoofdstuk

9);

— een beperkt aantal algemene uitkeringen

zoals de kinderbijslag, die noch van PRSIpremies

noch van de bestaansmiddelen van

de aanvrager afhankelijk zijn.

Iedereen komt in aanmerking voor een socialezekerheidsuitkering,

zolang hij/zij voldoet aan de

gestelde voorwaarden. Behalve voorwaarden inzake

de verzekeringsloopbaan of de bestaansmiddelen,

kunnen voor bepaalde uitkeringen ook

nog andere voorwaarden gelden. Om bijvoorbeeld

voor een werkloosheidsuitkering in aanmerking

te komen, moet u beschikbaar zijn voor de

arbeidsmarkt en zelf naar werk zoeken. De Ierse

wetgeving kent geen bijzondere socialezekerheidsregelingen

voor afzonderlijke categorieën

werknemers.

Beschikbare uitkeringen en

verstrekkingen

Wie in Ierland verblijf houdt, heeft recht op

bepaalde voorzieningen van de gezondheidszorg

(zie hoofdstuk 2 A) en op kinderbijslag (hoofdstuk

8).

Daarnaast kunnen de verzekerden en hun gezinsleden

ook nog een beroep doen op de volgende

verstrekkingen, uitkeringen, pensioenen en toelagen:

— bepaalde uitkeringen voor medische behandelingen,

ziekengeld en zwangerschapsuitkering

(hoofdstuk 2 B, C en D);

— uitkeringen in verband met arbeidsongevallen

(hoofdstuk 3);

— arbeidsongeschiktheidspensioenen (hoofdstuk

4);

— ouderdomspensioenen (hoofdstuk 5);

— weduwe-/weduwnaars- en wezenpensioenen

(hoofdstuk 6);

— werkloosheidsuitkeringen (hoofdstuk 7).

Wie niet voldoet aan de voorwaarden voor de

uitkeringen van (sommige van) deze verzekeringsstelsels,

kan eventueel aanspraak maken op nietpremiegebonden

regelingen die naast bijna alle

beschikbare verzekeringsstelsels bestaan (hoofdstuk

9).

Wie is verzekerd?

In het algemeen zijn alle werknemers en zelfstandigen

van meer dan 16 jaar, die nog niet de

pensioengerechtigde leeftijd (66) hebben bereikt,

verzekerd. Werknemers die minder dan 38,09

euro (30 IEP) per week verdienen (dit geldt voor

alle beroepen) of die ouder zijn dan 66 jaar, zijn

alleen verzekerd tegen eventuele arbeidsongevallen.

De PRSI-premies van de werknemers

De premie voor de PRSI (de aan het loon

gekoppelde sociale verzekeringen) is een bepaald

percentage van het brutoweekinkomen van de

werknemer. Werkgever en werknemer betalen elk

een deel van de premie, maar sommige werknemers

met een laag loon zijn vrijgesteld van de

betaling van (een gedeelte van) hun premie.

Uw werkgever is wettelijk aansprakelijk voor de

betaling van de gehele PRSI-premie. Hij dient

evenwel het werknemersaandeel van de premie

op uw loon of salaris in te houden.

Het gewoonlijk door de werknemer te betalen

gedeelte van de PRSI-premie bestaat uit twee

verschillende onderdelen: de bijdrage sociale

verzekeringen en de bijdrage gezondheidszorg

(die beide geheven worden op het volledige

inkomen). Voor de premies gelden verschillende

tarieven naar gelang van uw beroep; zij worden

contribution classes (premiecategorieën) genoemd.

Het betalen van de bijdrage aan de gezondheidszorg

is niet verplicht indien:

de werknemer in het bezit is van een

medische kaart en recht heeft op kosteloze

gezondheidszorg;

— een werknemer een weduwe-/weduwnaarspensioen,

uitkering voor eenoudergezinnen

(One Parent Family Payment (OPFP)), een

uitkering voor verlaten echtgenotes (Deserted

Wife’s Benefit), een nabestaandenpensioen

uit een lidstaat van de Europese Economische

IERLAND

85


Ruimte of uit een land waarmee Ierland een

bilaterale overeenkomst inzake sociale zekerheid

heeft gesloten, ontvangt.

De PRSI-premies voor zelfstandigen

Zelfstandigen betalen als PRSI-premie een percentage

van hun bruto-inkomen, na aftrek van de

pensioenbijdragen en na de investeringsaftrek.

Zelfstandigen met een laag inkomen betalen een

vaste premie.

Bij de meeste zelfstandigen wordt de PRSI-premie

geïnd door de belastingdienst (Revenue Commissioners).

Indien u wegens te geringe inkomsten

geen belastingaangifte hoeft in te dienen, kunt u

uw PRSI-premie betalen aan het ministerie van

Sociale en Gezinszaken (Department of Social,

Community and Family Affairs).


Gecrediteerde premies (PRSI Credits)

Om aanspraak te kunnen maken op de premiegebonden

uitkeringen (van de sociale verzekeringen)

moet u voorheen gewerkt hebben en PRSIpremies

hebben betaald. Indien u in de loop van

uw werkzame leven gedurende twee volle belastingjaren

geen PRSI-premies heeft betaald en u

ook geen gecrediteerde (fictieve) premies hebt

ontvangen, kunt u geen gecrediteerde premies

meer krijgen tot u opnieuw gedurende ten minste

26 weken heeft gewerkt en PRSI-premies heeft

betaald.

Om de toekomstige rechten van de werknemers

op uitkeringen en pensioenen te beschermen, kent

het ministerie van Sociale en Gezinszaken in

bepaalde omstandigheden fictieve PRSI-premies

toe. Die premies worden meestal toegekend aan

personen die socialezekerheidsuitkeringen ontvangen

wegens werkloosheid, ziekte of pensionering,

alsook aan personen die cursussen van FÁS

(de nationale scholingsdienst) volgen. Bovendien

worden ook speciale fictieve premies (pre-entry

credits genoemd) toegekend aan personen die

voor het eerst gaan werken. Ook kunnen er

studentenpremies worden toegekend.


Organisatie

De premies en bijdragen van werknemers en

werkgevers (uitgezonderd de bijdrage voor gezondheidszorg)

worden betaald aan het socialeverzekeringsfonds

(Social Insurance Fund), dat

daarnaast ook bijdragen ontvangt van de staat.

De regelingen in het kader van de sociale

verzekeringen worden door middel van dit fonds

gefinancierd, dat door het ministerie van Sociale

en Gezinszaken wordt beheerd. De niet-premiegebonden

uitkeringen daarentegen worden door

de staat gefinancierd.

De verstrekkingen van de gezondheidszorg worden

gefinancierd door de staat en uit de bijdragen

van de gezondheidszorg. Acht regionale diensten

voor de gezondheidszorg (Regional Health Authorities)

die onder toezicht van het ministerie van

Gezondheid en Kinderen (Department of Health

and Children) in Dublin vallen, beslissen over de

toekenning van de verstrekkingen. De toekenning

van afvloeiingsuitkeringen valt onder de bevoegdheid

van het ministerie van Bedrijfsleven, Handel

en Werkgelegenheid (Department of Enterprise,

Trade and Employment) in Dublin (zie hoofdstuk

11).

Hoe kunt u zich aansluiten bij het

socialezekerheidsstelsel?

Als u gaat werken in Ierland, dient u bij de

plaatselijke instantie voor de sociale zekerheid

(Social Welfare Local Office) onmiddellijk een

PPSN-nummer (sociaal-fiscaalnummer) aan te

vragen. Dit nummer hebt u nodig voor al uw

contacten met overheidsdiensten, zoals in verband

met de belastingaftrek sociale verzekeringen

of de verstrekkingen van de gezondheidszorg. Als

u al over een RSI-nummer beschikt, hoeft u geen

PPSN-nummer aan te vragen, aangezien het RSInummer

automatisch in het PPSN-nummer wordt

omgezet. Als u een PPSN-nummer hebt ontvangen,

moet u zich in verbinding stellen met het

plaatselijke belastingkantoor om uw belastingzaken

te regelen.

Ga na of u ingeschreven bent en stel uw

werkgever in kennis van uw PPSN-nummer, zodat

uw PRSI-premies niet foutief worden geboekt.

Het PPSN-nummer dient altijd te worden vermeld

bij het aanvragen van uitkeringen en verstrekkingen

en bij elk schriftelijk contact met het

ministerie van Sociale en Gezinszaken. Daardoor

kan uw dossier snel worden gevonden en doet er

zich bij de betaling geen onnodige vertraging

voor.

Vrijwillige verzekering

Wanneer u niet langer verplicht verzekerd bent en

de leeftijd van 66 jaar nog niet heeft bereikt, kunt

u uw aanspraak op bepaalde uitkeringen zoals

pensioenen behouden door op vrijwillige basis

premies te betalen. Dat is evenwel alleen mogelijk

als u gedurende ten minste 156 weken gewerkt en

PRSI-premies betaald heeft, en u die vrijwillige

verzekering bovendien binnen een bepaalde

termijn na de stopzetting van uw verplichte

verzekering heeft aangevraagd.

Voorwaarden PRSI-premies

Voor de verstrekkingen van de gezondheidszorg,

voor uitkeringen en verstrekkingen in verband met

arbeidsongevallen en beroepsziekten en voor

kinderbijslag worden geen voorwaarden gesteld

inzake het betalen van PRSI-premies. Voor de

meeste andere uitkeringen is dat wel het geval.

86 IERLAND


Om recht te kunnen doen gelden op tijdelijke

uitkeringen (zoals bij arbeidsongeschiktheid,

zwangerschap, werkloosheid enz.) moet u sinds

uw aansluiting bij de verzekering ten minste 39

PRSI-weekpremies betaald hebben en moet u in

het premiejaar (van 6 april van het ene jaar tot 5

april van het volgende jaar) dat voorafging aan het

uitkeringsjaar (kalenderjaar) waarin u de aanvraag

indient, ten minste 39 PRSI-premies betaald of

fictief ontvangen hebben.

Voor permanente uitkeringen zoals weduwe-/

weduwnaarspensioen, arbeids- en ouderdomspensioenen

geldt als voorwaarde dat u ten minste

156 PRSI-weekpremies heeft betaald (260 weken

voor het arbeidsongeschiktheidspensioen en voor

het gemengde pensioen (Mixed Insurance Pro-

Rata Pension)), en bovendien moet u een vastgesteld

minimumjaargemiddelde van betaalde of

gecrediteerde premies kunnen aantonen.

De verzekeringperiodes die in een andere lidstaat

van de Europese Unie of een land binnen de

Europese Economische Ruimte (EER) vervuld zijn,

kunnen in aanmerking worden genomen, zodat u

voldoet aan de premievoorwaarden voor Ierse

uitkeringen en verstrekkingen. Daartoe dient u de

formulieren te overleggen die u gekregen heeft

van de verzekeringsinstanties van het land dat u

hebt verlaten, bijvoorbeeld het formulier E 104

voor uitkeringen in het geval van ziekte, zwangerschap

en overlijden, zwangerschaps- en nabestaandenuitkering

en het formulier E 301 voor de

werkloosheidsuitkeringen.

2. Ziekte en zwangerschap

A. VERSTREKKINGEN VAN DE

GEZONDHEIDSZORG

In het algemeen zijn de verstrekkingen van de

gezondheidszorg gebaseerd op het inkomen. Er

bestaan twee categorieën van rechthebbenden: de

volledig rechthebbenden (categorie 1) en de

beperkt rechthebbenden (categorie 2).


Categorie 1: volledig rechthebbenden,

houders van een medische kaart

Categorie 1 bestaat uit personen die volgens het

oordeel van de Chief Executive Officer van de

betrokken dienst voor de gezondheidszorg (Health

Board) niet zelf kunnen betalen voor de door een

huisarts verleende diensten ten behoeve van

henzelf en de personen te hunnen laste. Deze

categorie van rechthebbenden wordt dikwijls

aangeduid als houders van een medische kaart

(medical card), omdat zij zo’n kaart krijgen om

hun recht op verstrekkingen aan te tonen. Er

bestaan inkomensrichtlijnen aan de hand waarvan

wordt vastgesteld of iemand hiervoor in aanmerking

komt; deze richtlijnen worden elk jaar

gewijzigd.

Houders van een medische kaart hebben recht op

de volgende voorzieningen:

— hulp van een huisarts;

— alle ziekenhuisdiensten voor zaalpatiënten;

— gespecialiseerde medische behandelingen in

poliklinieken;

— tand-, oog- en oorheelkundige behandeling;

de voorgeschreven geneesmiddelen, medische

en chirurgische hulpmiddelen, prothesen

en tand-, oog- en oorheelkundige hulpmiddelen;

— kraamzorg en zuigelingen- en kleuterzorg;

— een uitkering aan de moeder voor ieder

nieuw geboren kind.


Categorie 2: beperkt rechthebbenden

Wie niet behoort tot de categorie van de volledig

rechthebbenden, heeft een beperkt recht op

gezondheidszorg. In categorie 2 heeft men recht

op:

— alle ziekenhuisdiensten voor zaalpatiënten

(waarbij bepaalde kosten in rekening kunnen

worden gebracht);

— gespecialiseerde medische behandeling (met

uitzondering van tandheelkundige behandelingen

en van de meeste routinebehandelingen

in verband met oog- en oorheelkunde) in

poliklinieken (waarbij bepaalde kosten in

rekening kunnen worden gebracht);

— kraamzorg en zuigelingen- en kleuterzorg,

met inbegrip van de hulp van een huisarts

tijdens de zwangerschap, en de zorg van de

huisarts voor moeder en kind tot zes weken

na de geboorte;

— terugbetaling van de kosten van geneesmiddelen

die een bepaald bedrag te boven gaan;

— geneesmiddelen voor de behandeling van

bepaalde ziekten die onder het stelsel van de

langdurige ziekten vallen.


Verstrekkingen die kosteloos zijn voor

iedereen

Alle in Ierland verblijf houdende personen hebben

recht op de volgende kosteloze verstrekkingen:

— verpleging in ziekenhuis voor kinderen die

aan bepaalde langdurige ziekten lijden;

— geneesmiddelen voor personen met bepaalde

handicaps;

— ziekenhuisverpleging en diagnostische en

preventieve maatregelen met betrekking tot

besmettelijke ziekten.

IERLAND

87


Uitkeringen van de diensten voor de

gezondheidszorg

— De thuiszorguitkering (Domiciliary Care Allowance)

voor gehandicapte kinderen van het

tijdstip van geboorte tot 16 jaar, die aanzienlijk

meer zorg en hulp behoeven dan andere

kinderen van dezelfde leeftijd;

de onderhoudstoelage bij besmettelijke ziekten

(Infectious Diseases Maintenance Allowance)

wordt afhankelijk van het inkomen

verstrekt aan personen die behandeld worden

voor tuberculose en bepaalde andere besmettelijke

ziekten.

Personen die gezondheidszorg nodig hebben,

kunnen deze aanvragen bij de dienst voor de

gezondheidszorg (Health Board) van hun district

(voor adressen zie hoofdstuk 11).

B. UITKERINGEN MEDISCHE

BEHANDELINGEN EN

VOORZIENINGEN (TREATMENT

BENEFITS)

Dit stelsel omvat de volgende behandelingen en

voorzieningen:

— tandheelkundige hulp en verstrekkingen (behandeling

van het gebit en verstrekkingen van

kunstgebitten);

— oogheelkundige hulp en verstrekkingen (controle

van het gezichtsvermogen en verstrekking

van brillen);

— verstrekking van gehoorapparaten en contactlenzen.

Deze staan ter beschikking van verzekerden die

voldoen aan de voorwaarden inzake premiebetaling,

alsmede van hun echtgenoten ten laste. Een

deel van de kosten dient u zelf te betalen.

Om in aanmerking te komen voor deze behandelingen

en voorzieningen, dient u aan de

volgende voorwaarden in verband met de PRSIpremie

te voldoen, die afhankelijk van leeftijd

verschillen.

— Jonger dan 21 jaar: 39 betaalde PRSI-weekpremies

sinds u voor het eerst bent beginnen

te werken;

— 21-24 jaar: 39 betaalde PRSI-weekpremies

sinds u voor het eerst bent beginnen te

werken en 39 weken ( 1 ) betaalde of fictieve

PRSI-weekpremies in het belastingjaar waarop

uw aanvraag is gebaseerd;

( 1 ) In het geval van 39 betaalde of fictieve weekpremies, moet u er

ten minste 13 zelf hebben betaald in

— het belastingjaar waarop de aanvraag is gebaseerd, of

— een van de twee voorafgaande belastingjaren, of

— ieder jaar volgend op het desbetreffende belastingjaar

(eventueel het lopende belastingjaar, maar geen combinatie

van twee willekeurige belastingjaren).

— 25-65 jaar: 260 betaalde PRSI-weekpremies,

39 betaalde PRSI-premies sinds u voor het

eerst bent beginnen te werken en 39 ( 1 )

betaalde of fictieve PRSI-weekpremies in het

belastingjaar waarop uw aanvraag is gebaseerd;

— 66 jaar en ouder: 260 betaalde PRSI-weekpremies,

39 betaalde PRSI-weekpremies

sinds u voor het eerst bent beginnen te

werken en 39 ( 1 ) betaalde of fictieve PRSIweekpremies

in een van de twee laatste

belastingjaren vóór het bereiken van de

leeftijd van 66 jaar.

C. ZIEKENGELD (CASH SICKNESS BENEFIT)

De arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt wekelijks

betaald, zolang de verzekerde arbeidsongeschikt

is. Indien de arbeidsongeschiktheid het

gevolg is van een arbeidsongeval of een beroepsziekte,

kan in plaats daarvan een arbeidsongevallen-

en beroepsziekte-uitkering (Injury Benefit)

worden toegekend.

Om in aanmerking te komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering

moet u:

— arbeidsongeschikt zijn;

— voldoen aan de voorwaarden inzake de

premies.

De arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt doorgaans

vanaf de vierde dag van de ziekte toegekend.

U heeft recht op die uitkering zolang u

arbeidsongeschikt bent en de pensioengerechtigde

leeftijd nog niet heeft bereikt, op voorwaarde dat u

ten minste 260 PRSI-weekpremies heeft betaald.

Als dat niet het geval is, wordt de uitkering na 52

weken arbeidsongeschiktheid stopgezet. De tijdvakken

van verzekering of de daarmee gelijkgestelde

tijdvakken die in een andere lidstaat of

een EER-land zijn vervuld, kunnen zo nodig

meegeteld worden.

De arbeidsongeschiktheidsuitkering moet binnen

zeven dagen na het begin van de arbeidsongeschiktheid

worden aangevraagd. Hiertoe moet u

aan het ministerie van Sociale en Gezinszaken

(Department of Social, Community and Family

Affairs) een verklaring van arbeidsongeschiktheid

sturen, die bij de meeste artsen verkrijgbaar is.

Gewoonlijk moet er voor elke week van arbeidsongeschiktheid

een nieuwe verklaring naar het

ministerie worden gestuurd.

De arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt samen

met de toelage voor volwassenen en kinderen ten

laste, wekelijks door middel van een postcheque

uitbetaald. Langdurig rechthebbenden worden

wekelijks betaald door middel van een cheque,

een boekje met betaalopdrachten die wekelijks bij

een plaatselijk postkantoor kunnen worden geïnd,

of het bedrag wordt rechtstreeks op hun bankrekening

gestort.

88 IERLAND


Uw arbeidsongeschiktheidsuitkering kan u ook in

een andere lidstaat van de Europese Unie buiten

Ierland worden betaald, op voorwaarde dat u uw

laatste verzekeringsplichtige arbeid in Ierland

verricht hebt.

D. ZWANGERSCHAPSUITKERING

De zwangerschapsuitkering wordt toegekend aan

vrouwen die werk in loondienst verrichten dat valt

onder de Maternity Protection of Employees Act

van 1994, vanaf de eerste dag waarop het

zwangerschapsverlof ingaat. Sinds 1997 komen

ook vrouwelijke zelfstandige werknemers in aanmerking

voor een zwangerschapsuitkering.

Om aanspraak te kunnen maken op deze uitkering

moet u:

— ten minste 39 PRSI-weekpremies hebben

betaald, en

— ten minste 39 PRSI-weekpremies hebben

betaald of fictief ontvangen in het in aanmerking

komende belastingsjaar, of 39 PRSIweekpremies

hebben betaald in de twaalf

maanden vóór de eerste dag van het zwangerschapsverlof.

Verzekeringsperiodes of gelijkgestelde periodes

die in een andere lidstaat van de Europese Unie

of een EER-land zijn vervuld, kunnen in aanmerking

worden genomen, zodat u voldoet aan de

voorwaarden voor de toekenning van de zwangerschapsuitkering.

De zwangerschapsuitkering moet ten minste tien

weken voor de vermoedelijke datum van de

bevalling worden aangevraagd. Het formulier

krijgt u bij de plaatselijke instantie voor de sociale

zekerheid (Social Welfare Office); het moet door

uw arts en door uw werkgever worden ingevuld,

en daarna naar het ministerie van Sociale en

Gezinszaken (Department of Social, Community

and Family Affairs) worden gestuurd.

De zwangerschapsuitkering wordt gedurende 18

weken toegekend, waarvan ten minste vier weken

voor en vier weken na de verwachte geboortedatum

moeten liggen. De betaling geschiedt

wekelijks door middel van een postcheque of

het bedrag wordt op een bankrekening gestort. De

uitkering bedraagt 70 % van het inkomen in het

relevante belastingjaar, met een vastgesteld minimum-

en maximumbedrag per week. Dat belastingjaar

wordt vastgesteld op grond van de

aanvangsdatum van het zwangerschapsverlof.

U heeft ook recht op de kraam-, zuigelingen- en

kleuterzorg van uw plaatselijke dienst voor de

gezondheidszorg(HealthBoard)(ziehoofdstuk2A).

Gezondheids- en veiligheidsuitkering

(Health & Safety Benefit)

De gezondheids- en veiligheidsuitkering wordt

toegekend aan vrouwen die zwanger zijn, onlangs

zijn bevallen of borstvoeding geven en niet door

kunnen werken als gevolg van het risico voor hun

gezondheid en veiligheid en die van hun werkgever

gezondheids- en veiligheidsverlof (Health &

Safety Leave) hebben gekregen.

Een werknemer wordt door de werkgever gezondheids-

en veiligheidsverlof toegekend, wanneer de

werkgever een risico voor de gezondheid, de

veiligheid, de zwangerschap of de borstvoeding

van de werkneemster niet kan voorkomen of aan

deze geen alternatieve (risicovrije) taken kan

toewijzen.

U komt hiervoor in aanmerking als u:

— een zwangere werkneemster bent die blootgesteld

is aan bepaalde risico’s op het werk of

als u nachtarbeid verricht ( 1 );

— een werkneemster bent die gedurende de

voorafgaande 14 weken bevallen bent en

nachtarbeid verricht ( 1 );

— borstvoeding geeft (tot maximaal 26 weken

na de bevalling) en blootgesteld bent aan

bepaalde risico’s op het werk (bijzonderheden

betreffende de risico’s in kwestie

kunnen worden aangevraagd bij de dienst

voor gezondheid en veiligheid (Health and

Safety Authority));

— krachtens artikel 18 van de Maternity Protection

Act van 1994 gezondheids- en veiligheidsverlof

hebt gekregen;

— en voldoet aan de voorwaarden in verband

met de PRSI-premies.

Om in aanmerking te komen moet u:

— ten minste 13 weken PRSI-premies hebben

betaald gedurende de twaalf maanden voorafgaande

aan het vermoedelijke tijdstip van

de bevalling, of

— 39 weken PRSI-premies hebben betaald sinds

u voor het eerst bent beginnen te werken en

in het desbetreffende jaar 39 PRSI-premies

hebben betaald of fictief hebben ontvangen.

Uw werkgever is verplicht u tijdens de eerste 21

dagen van het gezondheids- en veiligheidsverlof

door te betalen. U ontvangt vervolgens tijdens het

resterende gedeelte van het gezondheids- en

veiligheidsverlof de uitkering. De betaling geschiedt

door middel van een postcheque of het

( 1 ) Krachtens de Health & Safety at Work (pregnant employees, etc.)

Regulations van 1994 geldt als nachtarbeid „…arbeid gedurende

de periode van 23.00 uur tot 06.00 uur de volgende dag, indien:

a) de werknemer gewoonlijk minimaal drie uur werkt gedurende

voornoemde periode;

b) ten minste 25 % van de maandelijkse arbeidsduur van de

werkgever binnen de voornoemde periode valt”.

IERLAND

89


edrag wordt rechtstreeks op uw bankrekening

gestort.

3. Arbeidsongevallen en

beroepsziekten

Uitkeringen en verstrekkingen in verband met

arbeidsongevallen en beroepsziekten worden toegekend

aan verzekerden die tijdens hun arbeid het

slachtoffer zijn geworden van een arbeidsongeval,

of die een erkende beroepsziekte hebben opgelopen.

Er kan een arbeidsongevallen- en beroepsziekte-uitkering

(Injury Benefit) worden toegekend,

of een arbeidsongeschiktheidsuitkering

(Disablement Benefit), een toeslag wegens nietinzetbaarheid

(Unemployability Supplement), alsmede

het recht op medische verzorging en

uitkeringen aan nabestaanden.


Arbeidsongevallen- en beroepsziekteuitkering

(Injury Benefit)

De arbeidsongevallen- en beroepsziekte-uitkering

wordt betaald zolang u arbeidsongeschikt bent,

maar maximaal gedurende 26 weken vanaf de

datum van het ongeval of het begin van de

beroepsziekte. Indien u na die 26 weken nog

steeds arbeidsongeschikt bent, hebt u eventueel

recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering

(Disability Benefit) (zie hoofdstuk 2 C).

Uw werkgever moet in kennis worden gesteld van

het arbeidsongeval. Ook moet u een verklaring

van arbeidsongeschiktheid zenden naar het ministerie

van Sociale en Gezinszaken (Department

of Social, Community and Family Affairs), op een

speciaal formulier dat bij de meeste artsen

verkrijgbaar is. Voor iedere week van arbeidsongeschiktheid

moet een attest worden ingediend.

De arbeidsongevallen- en beroepsziekte-uitkering,

met eventuele toeslagen voor volwassenen

en kinderen ten laste (zie hoofdstuk 8), wordt

doorgaans vanaf de vierde dag van de arbeidsongeschiktheid

uitgekeerd. De betaling vindt wekelijks

per postcheque plaats.


De arbeidsongeschiktheidsuitkering

(Disablement Benefit) en de toeslag

wegens niet-inzetbaarheid

(Unemployability Supplement)

Een arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt toegekend

bij achteruitgang van lichamelijke of geestelijke

vermogens als gevolg van een arbeidsongeval

of beroepsziekte, zelfs als u daardoor niet

arbeidsongeschikt bent. Deze uitkering moet

binnen drie maanden worden aangevraagd, anders

kunt u het recht op een gedeelte ervan

verliezen.

De toeslag wegens niet-inzetbaarheid wordt toegekend

aan personen die de arbeidsongeschiktheidsuitkeringontvangen,dieblijvendarbeidsongeschikt

zijn, en die geen recht hebben op een arbeidsongeschiktheidsuitkering

(zie hoofdstuk 2 C).

Medische zorg

Het stelsel van arbeidsongevallen en beroepsziekten

dekt de kosten van medische zorg die

meer bedragen dan de reeds door de regionale

diensten voor de gezondheidszorg betaalde kosten

of de kosten die niet onder de uitkering medische

behandelingen en voorzieningen (Treatment Benefit)

vallen (zie hoofdstuk 2).

Indien de medische zorg verstrekt wordt wegens

een arbeidsongeval of een beroepsziekte, moet

het ministerie daarvan binnen zes weken in kennis

worden gesteld.

Uitkeringen aan nabestaanden (Death

Benefits)

De uitkeringen aan nabestaanden (Death Benefits)

worden betaald wanneer een verzekerde overlijdt

als gevolg van een arbeidsongeval of een beroepsziekte.

Deze uitkeringen kunnen ook ten goede

komen aan personen ten laste van iemand die ten

tijde van zijn/haar overlijden een arbeidsongeschiktheidsuitkering

ontving, omdat hij/zij voor

50 % of meer afgekeurd was, ongeacht de

doodsoorzaak. Deze uitkeringen zijn:

— weduwe-/weduwnaarspensioen (Widow’s/

Widower’s Pension);

— wezenpensioen (Orphan’s Pension);

— pensioenen voor ouders ten laste van de

overleden verzekerde (Dependent Parent’s

Pensions);