Jaarverslag 2011 - Gemeente Hardenberg

Jaarverslag 2011

Inhoudsopgave.
1. Inleiding.................................................................................................. 3
1.2 Rekeningsresultaat 2011 .................................................................... 5
2. Programmaverantwoording.................................................................... 10
2.1 Voorzieningen ................................................................................... 10
2.2 Wonen .............................................................................................. 13
2.3 Kwetsbare groepen............................................................................ 15
2.4 Veiligheid en openbare ruimte........................................................... 22
2.5 Economie.......................................................................................... 26
2.6 Groene ruimte .................................................................................. 30
2.7 Externe oriëntatie ............................................................................. 33
2.8 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ....................................... 35
3 Verplichte paragrafen ............................................................................. 36
Lokale heffingen ..................................................................................... 37
Paragraaf weerstandsvermogen............................................................... 39
Grondbeleid............................................................................................ 42
Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................. 42
Financiering ........................................................................................... 49
Bedrijfsvoeringparagraaf 2011 ................................................................ 51
Rechtmatigheid....................................................................................... 53
Paragraaf verbonden partijen .................................................................. 56
2

1. Inleiding
“Het glas is half vol”.
Als we bovenstaande tekst toepassen op het voorbije jaar 2011 dan mogen we concluderen
dat we er op z’n minst niet op achteruit zijn gegaan. Het is maar net door welke bril je kijkt
en vanuit welke perspectief je de dingen beziet.
De ontwikkelingen op landelijke en gemeentelijke schaal buitelen over elkaar heen, ieder
uiteraard met z’n eigen dimensie en dynamiek.
Ons land zit in financieel zwaar weer. Rijksbezuinigingen zijn aangekondigd. De omvang
hiervan is niet bekend. De val van het kabinet Rutte betekent dat de onduidelijkheid blijft
m.b.t. de aard en de omvang van de rijksbezuinigingen, evenals de gevolgen voor
gemeentelijke financiën.
Echter. “’t het nog nooit, nog nooit zo donker west, of ‘t wer altied wel weer licht” zingt de
Groningse zanger Ede Staal en hij heeft gelijk. Economie en beursgang hebben vooral met
vertrouwen te maken van consument en handelaar. Van half leeg moet het glas weer naar
half vol. De positieve schwung moet er in.
De digitale mogelijkheden gaan bijna tot in het onbegrensde. We weten elkaar elk uur en elk
moment van de dag te vinden en via de sociale media zijn we verder tot in elkaars
privédomein getreden dan we via de ouderwetse voordeur ooit hadden toegelaten. Deze
media zijn echter absoluut niet meer weg te denken en de te behalen voordelen zijn
onbetwist groot. Van oproep tot protest, politieke en commerciële boodschappen,
persoonlijke berichtjes tot het opsporen van vermiste personen via het Amber-alert. Alles
kan en het is aan ons daar op de juiste wijze mee om te gaan.
Zo kende Hardenberg in 2011 ook de nodige ontwikkelingen en veranderingen.
De vergrijzing en als gevolg daarvan de krimp doet Hardenberg vooralsnog niet aan. Er is
zelfs sprake van, zij het beperkte, groei de komende jaren. Het aantal jongeren tussen 15-30
jaar is stabiel gebleven. De werkgelegenheid verschuift van industrie naar zorg alsook
recreatie en toerisme. De komende jaren wordt krapte op de arbeidsmarkt verwacht. Zaak
om daar vroegtijdig op in te spelen. Ondanks de economisch mindere tijden is het aantal
WWB-ers niet toegenomen.
De economische ontwikkelingen hebben ook in Hardenberg hun sporen achtergelaten. Er
zijn mensen werkloos geworden, bedrijven failliet gegaan, orderportefeuilles minder gevuld
en omzetten gedaald, maar ook zijn de zorgkosten gestegen, pgb’s beëindigd en
brandstofprijzen tot grote hoogte gestegen. Waar het algemene beeld van de situatie in
Hardenberg als redelijk kan worden bestempeld, is er op individueel niveau hier en daar
sprake van veel moeite en zorg. We moeten daar oog voor houden.
De woningmarkt en de markt voor bedrijfsterreinen is minder dynamisch dan een paar jaar
geleden. Woningen staan langer te koop en de prijzen dalen nog steeds. De projectwoningen
vinden het minst gretig aftrek, daarentegen is bij mogelijkheden tot zelfbouw en bouwen op
maat de vraag er wel. Ook de afzet van bedrijfsterreinen is minder eenvoudig gebleken.
Gevestigde ondernemers verkassen minder of breiden minder uit en nieuwe ondernemingen
komen minder vaak aan de balie. Toch kan voor zowel woningbouw als bedrijfsterreinen
worden geconcludeerd, dat de programmering is gehaald.
Om de toegenomen risico’s het hoofd te bieden is bij het vaststellen van de 2 e
bestuursrapportage 2011 een ingrijpende actie gedaan om het weerstandsvermogen van het
grondbedrijf en de algemene reserve op het gewenste en benodigde niveau te brengen. Om
dit weerstandsvermogen van het grondbedrijf ook na afloop van 2011 op dit niveau te
houden is 1,5 miljoen euro voor aanvullende verliesvoorzieningen en niet toe te rekenen
algemene plankosten in het jaarrekeningresultaat 2011 verwerkt.
3

Vanuit het investeringsprogramma, de reguliere begroting en reserves is in 2011 voor zo’n
30 miljoen geïnvesteerd in civiel technische (wegen, riolering, groen) projecten, (ver)bouw- en
onderhoudsactiviteiten, sportvelden en accommodaties, ontwikkeling en bouwrijp maken
van woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen, enz. Hierbij is, waar mogelijk, uitvoering
gegeven aan de beleidsuitspraak om door te gaan met investeren (en desnoods intensiveren)
om de lokale economie op gang te houden in deze economisch moeilijke tijden.
Grote veranderingen zijn gaande binnen het sociale domein.
De inkomenstoets WMO kan in bepaalde gezinssituaties behoorlijke gevolgen hebben. In de
landelijke media verschijnen de eerste schrijnende gevallen in beeld.
De invoering van de Wet Werken naar Vermogen per 2013, waarin diverse doelgroepen
(WWB, Wajong, SW en WIJ) “aan de onderkant van de arbeidsmarkt” een plaats vinden,
geeft beleidsvrijheid enerzijds en een forse financiële uitdaging anderzijds.
De omvang van mensen met een SW-indicatie zal volgens de WWnV met 70% moeten
krimpen, waarbij de inspanning er op gericht is zoveel mogelijk mensen naar de reguliere
arbeidsmarkt te leiden. De rol van Larcom zal daarom wijzigen alsmede de gemeentelijke
aanpak.
Ten slotte zal de decentralisatie van de jeugdzorg en de decentralisatie van de AWBZ de
nodige creativiteit vragen om op de juiste wijze inhoudelijk en financieel een plek te krijgen.
Het bezuinigingsprogramma 2010-2014 van ruim 7 miljoen euro is ingevuld en de voortgang
van de realisatie ligt op koers. De jaarschijf 2011 is volledig gerealiseerd. Een grote
prestatie, waartoe in- en extern het nodige is gedaan. Om de externe bezuinigingen te
realiseren is nadrukkelijk de verbinding met de bevolking en de betrokken partijen gezocht.
De realisatie van de bezuiniging is dan ook nadrukkelijk het resultaat van het samen (raad,
college, bevolking en betrokken partijen) optrekken en verantwoordelijkheid nemen. De
ingrijpende bezuinigingen binnen de bedrijfsvoering zijn ook het resultaat van het samen de
schouders eronder zetten.
Ook binnen de gemeentelijke organisatie is de dynamiek hoog geweest in 2011.
De bezuinigingen op de bedrijfsvoeringbudgetten hebben hun sporen nagelaten in de
afdelingen. De formatie is gekrompen, externen zijn veel minder ingeschakeld voor
werkzaamheden en werkbudgetten zijn verlaagd.
Het fusieproces met Ommen is in een stroomversnelling geraakt en zal in 2012 haar beslag
krijgen. Inzet van frictiemiddelen is nodig gebleken om diverse zaken binnen het proces te
realiseren, waarbij ICT-harmonisatie en huisvesting belangrijke items zijn.
De vorming van de RUD heeft de nodige aandacht gevraagd en zal ook in 2012 worden
geëffectueerd. Hierbij zou makkelijk vergeten kunnen worden dat de “gemeentelijke winkel
in 2011 gewoon open is gebleven” (going concern) en de gevraagde producten en diensten
geleverd zijn.
Zo was 2011 een jaar met tegenstellingen en dynamiek. Overall gezien een positief jaar als
we naar de resultaten kijken. Dit gaat ook zeker op voor het financiële resultaat. Een
rekeningresultaat van 1,1 miljoen is zeker goed te noemen, waarvoor iedere geleding (raad,
college en ambtelijke organisatie) in de gemeentelijke organisatie zijn of haar bijdrage heeft
geleverd. “Veel handen maken licht werk”.
4

1.2 Rekeningsresultaat 2011
Het voordelige resultaat op de jaarrekening 2011 bedraagt € 1,1 mln. In dit resultaat is voor
€ 1,5 mln. aan negatieve resultaten grondexploitaties verwerkt.
De in 2009 ingezette lijn, met bijbehorend pakket aan stringente maatregelen, om te sturen
op een positief rekeningsresultaat heeft ook dit jaar vrucht afgeworpen. Dit komt o.a. tot
uitdrukking in een besparing op de bedrijfsvoeringkosten van € 0,5 miljoen. Door stringente
maatregelen in de bedrijfsvoering (vacaturestop, beperkte inhuur externen,
budgetbeperkingen, etc.) is het gelukt dit budget te besparen. Dit houdt niet alleen verband
met de noodzaak om de financiën op orde te houden, maar heeft zeker ook een relatie met
de aanstaande fusie van de ambtelijke organisaties Hardenberg en Ommen. Er is immers
geld nodig om de te verwachten frictiekosten op te kunnen vangen.
Verder zijn incidentele voordelen uit 2011 volledig ten goede gekomen aan het financieel
resultaat. Dit betreft onder andere € 1,1 mln. aan extra algemene uitkering; € 0,4 mln. aan
stelposten; € 0,4 mln. aan renteresultaat en € 0,5 mln. voordelig resultaat op de uitvoering
van de WMO/WVG.
Hiertegenover staan nadelen op onder andere de WSW (€ 0,3 mln.) en WWB (€ 0,2 mln).
In onderstaande paragraaf over de verkorte analyse van het resultaat 2011, worden de
belangrijkste voor- en nadelen verder toegelicht.
In dit hoofdstuk komen verder de resultaatbestemmingen aan de orde. Dit betreft
investeringen, die - om allerlei redenen - in 2011 niet zijn gerealiseerd. Deze investeringen
zijn allen beoordeeld op het criterium “niet meer uitvoeren tenzij het niet anders kan”.
In 2010 is een meerjarig bezuinigingsopdracht geformuleerd. Deze opdracht is in het
voorjaar 2011 belegd met concrete maatregelen. Voor 2011 gold een taakstelling van ruim
€ 1,6 mln. Deze taakstelling is gerealiseerd.
In 2011 is in overleg met de accountant een inventarisatie gedaan van de financiële risico’s,
die we als gemeente lopen en berekend wat het benodigde weerstandsvermogen moet zijn.
Gelijktijdig met de behandeling van de 2 e bestuursrapportage 2011 hebben wij een voorstel
gedaan om de algemene reserve(s) op niveau te brengen. Dit was mogelijk door een
“reshuffeling” van reserves, met een heroverweging van de aan deze reserves gekoppelde
bestemming.
Verkorte analyse resultaat jaarrekening 2011
Onderstaand treft u een overzicht aan van de voor- en nadelen ingedeeld naar structureel en
incidenteel. Het structureel voordeel uit de hogere gemeentefondsuitkering is reeds verwerkt
in de begroting 2012.
Incidenteel
Structureel
Voordelen
1 Saldo na 2 e bestuursrapportage 2011 282.500
2 Gemeentefondsuitkering 614.000 452.000*
3 Restant stelposten 298.000
4 Renteresultaat 361.000
5 Bedrijfsvoering 466.000
6 WMO/WVG 459.000
5

Nadelen
7 Grondexploitatie -1.548.000
8 WSW -262.000
9 WWB -178.000
10 Overige 151.500
906.000 190.000
Totaal voordelig resultaat € 1,1 mln.
Toelichting per post
1. Saldo na 2 e bestuursrapportage 2011
Voor de toelichting op dit saldo verwijzen wij naar de 2 e bestuursrapportage 2011.
2. Gemeentefondsuitkering 2011
Een herrekening op basis van nieuwe kengetallen en afrekening over voorgaande jaren
heeft geleid tot een hogere algemene uitkering. Het structurele deel hiervan is reeds
verwerkt in de begroting 2012.
3. Restant stelposten
Het betreft hier met name het niet bestede deel van de stelpost bedrijfsvoering. Het
bedrag op deze stelpost valt nu incidenteel vrij in het rekeningsresultaat 2011.
4. Renteresultaat
Door een verschil tussen het saldo van werkelijke rentelasten en –baten en de aan de
diverse producten doorberekende rentelasten is een voordeel ontstaan.
5. Bedrijfsvoering
Zoals hiervoor al vermeld is het door stringente maatregelen in de bedrijfsvoering
(vacaturestop, beperkte inhuur externen, budgetbeperkingen, etc.) gelukt om dit
voordeel te realiseren.
6. WMO/WVG
Eind 2010 hebben wij een pakket aan maatregelen vastgesteld om de WMO/WVG
binnen het structureel beschikbare budget uit te kunnen voeren (o.a. invoering van
eigen bijdrage/eigen aandeel voor individuele voorzieningen). Ook is het aantal te reizen
kilometers met CVV beperkt.
Aangezien een aantal maatregelen eerst vanaf 1 juli 2011 kon worden doorgevoerd, is in
financiële zin rekening gehouden met een zekere fasering c.q. met een incidenteel nadeel
in 2011 van € 850.000. Dit nadeel blijkt nu mee te vallen. Met name de uitgaven voor
CVV zijn lager geweest. Ook zijn er minder aanvragen voor individuele voorzieningen
gedaan dan verwacht.
7. Grondexploitatie
Om de ARG op het gewenste niveau te kunnen houden, komen de negatieve resultaten
van de grondexploitaties ten laste van de algemene middelen c.q. leiden deze tot een
nadeel in de jaarrekening.
De negatieve resultaten betreffen:
- aanvullende verliesvoorzieningen van in totaal € 1,1 mln.
- algemene plankosten ad € 0,4 mln, die niet aan de afzonderlijke complexen
kunnen worden doorberekend.
Voor een nadere toelichting verwijzen wij hier naar de paragraaf grondbeleid, die in dit
jaarverslag is opgenomen.
6

8. WSW
Als gevolg van rijksbeleid zal het aantal gesubsidieerde SW-plaatsen moeten worden
afgebouwd. In 2011 waren gemiddeld meer WSW-ers in dienst dan door het Rijk wordt
vergoed. Met name hierdoor is een overschrijding van het beschikbare budget ontstaan
van € 452.000. Daar staat tegenover dat van LARCOM een hogere inleenvergoeding is
ontvangen van € 190.000.
9. WWB
Ook in 2011 is stevig ingezet op de uitstroom van uitkeringsgerechtigden. Dit beleid
heeft effect gehad. Evenwel blijkt dat de instroom van uitkeringsgerechtigden net zo
groot te zijn geweest als de uitstroom.
Per saldo is het aantal uitkeringsgerechtigden dus gelijk gebleven en de nagestreefde
verlaging – en daarmee de begrote besparing – niet gerealiseerd.
Overigens merken wij op dat in het hier genoemde nadelig resultaat reeds een extra
incidentele rijksbijdrage (IAU) is verwerkt van € 459.000.
10. Overige
Hieronder vallen diverse voor- en nadelen van rond € 100.000 en lager. Hiervoor
verwijzen wij hier kortheidshalve naar de toelichting op de exploitatie, als opgenomen in
de rekening 2011.
Resultaatbestemming 2011
In 2011 is een aantal specifieke budgetten – om uiteenlopende redenen - niet of deels
besteed. Wij stellen u nu voor om de hierna genoemde restantbudgetten in 2012 weer
beschikbaar te stellen, zodat de uitvoering van de onderliggende activiteiten door kan gaan.
Vanzelfsprekend zijn wij kritisch geweest op de beoordeling van de vraag of deze activiteiten
nog wel noodzakelijk zijn. Het kan immers zijn dat inzichten in de noodzaak van de
maatregel zijn gewijzigd. Onze bestuurlijke lijn is: “Nee, tenzij …”.
De grootste posten betreffen de bijdrage voor MFC Gramsbergen en restantbudgetten
bedrijfsvoering. In de begroting 2011 is een budget opgenomen van € 1 miljoen voor de
gemeentelijke bijdrage in de realisering van het MFC Gramsbergen. Deze bijdrage wordt
(pas) uitgekeerd, wanneer een bepaalde fase in het project is gerealiseerd. Dit zal naar
verwachting in 2012 plaatsvinden.
Ook zijn in de begroting 2011 budgetten geraamd voor specifieke maatregelen m.b.t. de
bedrijfsvoering. Deze maatregelen zijn in 2011 nog niet gerealiseerd c.q. de uitvoering is
doorgeschoven naar 2012. Concreet betreft het de volgende posten:
- Uitvoering NUP 57.664
- Project intelligent scannen 12.783
- Klantcontactcentrum 197.112
- Rechtspositionele verplichtingen en organisatie ontwikkeling
283.352
- Digitalisering archief 208.549
- Automatisering (ideaalcomplex) 422.317
- Tractie BOR (ideaalcomplex) 28.787
1.210.564
7

Overige resultaatbestemmingen zijn:
Prog Omschrijving
Bedrag
P01 Gezonde leefstijl Nationaal Actieplan Sport en Beweging 162.700
P01 Combifuncties 216.800
P01 Podiumkunsten Amateur –zomertheater 20.000
P01 Project gezonde slagkracht: cofinanciering 130.875
P02 Reserve Riolering 454.082
P02 Startersfonds (niet revolverend deel) 340.000
P02 Digitalisering bouw-/milieu- en omgevingsvergunningen 10.000
P03 Werkgelegenheidsprojecten/mobiliteitspool. Toevoeging aan reserve kwetsbare
100.000
groepen
P03 Bijzondere Bijstand: voortzetting div. activiteiten in 2012 30.000
P03 Maatsch. Stages: st. present 30.000
P03 Vrijw. Hulpverlening: mantelzorger tijd voor jezelf 60.000
P03 Aangegane verplichtingen inzake Wet Inburgering/participatiebudget 180.323
P03 Uitvoering WMO beleid: st. present 50.000
P03 Uitvoering WMO beleid 19.324
P03 Vrijwillig sociaal cultureel werk: st. present 20.000
P03 Vrijwillig sociaal cultureel werk: onderhoud dorpshuis Bruchterveld 50.000
P03 Dorpshuis Gramsbergen: kosten grondexploitatie 20.000
P03 Vrijwillig sociaal cultureel werk: activiteiten vrijwilligerswerk 32.000
P03 Sociaal cultureel werk: brede school/combinatiefunctionaris 60.000
P04 Programma Fiets 136.000
P04 Bestrijding blauwalg in 2012 34.000
P05 Economisch beleid algemeen: Breedband Dedemsvaart 33.000
P05 Resultaat Leader 273.091
P06 Milieu (algemeen): overschot op leges inzetten voor digitalisering bouw-/milieu- en 20.000
omgevingsvergunningen
P06 Structuurplannen en -schetsen: structuurvisie 21.102
P06 Bestemmingsplannen buitengebied: meerjarig project 198.277
Totaal 2.701.571
Voorziening boeggolf Marslanden II
Bij de behandeling van de 2 e bestuursrapportage 2011 is besloten om de Algemene Reserve
Grondbedrijf (ARG) te verhogen tot € 9,0 miljoen. Dit bedrag is inclusief € 1,07 miljoen voor
risico’s die samenhangen met de zogenaamde boeggolf Marslanden II.
Op aandringen van de accountant is dit bedrag nu overgeheveld naar een afzonderlijke
voorziening. Dit brengt ook met zich dat de benodigde omvang van de ARG nu kan worden
bepaald op € 8,0 miljoen.
Resume
Na verwerking van deze resultaatbestemming(en) resteert een voordelig resultaat van
€ 1,1 mln.
8

Toelichting op een aantal specifieke posten.
In de 1 e en 2 e bestuursrapportage 2011 is gerapporteerd over de ontwikkeling van bepaalde
budgetten. Een aantal is hiervoor in de verkorte analyse van het rekeningsresultaat al
toegelicht. Op de overige posten wordt hieronder ingegaan.
De Voorveghter
Ten opzichte van de begrote exploitatie is een voordeel van € 35.000 gerealiseerd, met name
als gevolg van incidenteel hogere opbrengsten.
Bouwleges
Voor 2011 is een legesopbrengst begroot van € 2.067.000. De werkelijke opbrengst was
€ 2.100.000. Een voordelig verschil derhalve van € 33.000.
Brede School de Matrix
Bij de 2 e bestuursrapportage 2011 is het budget incidenteel verhoogd met € 35.000 naar
€ 781.000 in verband met het achterblijven van de geraamde huurinkomsten en het
ontbreken van een garantie voor onderdelen onderhoud (door het faillissement van de
bouwer). De werkelijke uitgaven zijn binnen het beschikbare budget gebleven.
In 2012 wordt op basis van de exploitatie in de afgelopen vijf jaar en de verwachtingen van
de ontwikkelingen leerlingenaantal gekeken welke maatregelen moeten worden genomen om
te komen tot een sluitende exploitatie.
Leerlingenvervoer
De uitgaven voor leerlingenvervoer zijn in totaal € 132.000 hoger uitgevallen, waarvan
€ 92.000 betrekking heeft op hogere kosten aangepast vervoer. Dit wordt met name
verklaard uit het feit dat de bezuinigingsmaatregelen pas met ingang van het nieuwe
schooljaar (augustus) konden worden geëffectueerd en een onverwacht hoge prijsstijging van
de vervoerskosten.
OZB
De begrote opbrengst van totaal € 8,56 mln. is gerealiseerd.
Daarbij wordt wel opgemerkt dat de opbrengst gebruikers € 120.000 hoger is uitgevallen. De
opbrengst eigenarendeel was € 110.000 lager.
9

2. Programmaverantwoording
In deze programmaverantwoording gaan wij in op de realisatie van de
beleidsvoornemens 2011. Zijn we geslaagd in onze opzet en hoe zijn we met de
budgetten uitgekomen.
Per programma hebben we de ambities weergegeven en per ambitie vermeld wat we
hebben gedaan. Aan het eind van elk programma is een tabel opgenomen waaruit
blijkt wat het begrote budget per programma is en wat de werkelijke uitkomsten over
het afgelopen jaar zijn geweest. Voor een (financiële) toelichting op deze uitkomsten
verwijzen wij naar de jaarrekening.
2.1 Voorzieningen
Voorzieningen leveren een bijdrage aan het met plezier wonen, werken en recreëren.
Voorzieningen zijn zaken als een school, een dorpshuis, een theater en een
ziekenhuis. Maar ook een voetbalvereniging, de harmonie en een kinderboerderij. De
behoefte aan voorzieningen in de eigen kern is groot. Vrije tijd en ontspanning horen
niet bij de taken van de gemeente. Samen leven en sociale cohesie zijn wel
aandachtsvelden voor de gemeente. De uitvoering verschuift van een gemeentelijke
taak naar de verantwoordelijkheid van de clubs, verenigingen en instellingen. Binnen
deze programmalijn is het gelaagde model een belangrijk hulpmiddel om zoveel
mogelijk recht te doen aan alle doelstellingen. In het gelaagde model worden kleine
kernen, grote kernen en centrale kernen onderscheiden. De twee centrale kernen zijn
Hardenberg en Dedemsvaart, de grote kernen zijn Balkbrug, Gramsbergen, Slagharen
en Bergentheim. De overige kernen zijn kleine kernen.
Wat willen we?
Ambities
1 In de kleine en grote kernen en in de wijken blijft ontmoeting
en onderlinge hulp behouden.
2 De gemeente wil de kracht van de samenleving ondersteunen
door het particulier beheer van voorzieningen te vergroten.
3 Het gebruik van en de tevredenheid over de centrale
voorzieningen voor inwoners, bewoners van de streek, toeristen
en ondernemers in de centrale kernen stijgt.
Portefeuillehouder(s)
Douwe Prinsse (sport);
Rene de Vent (cultuur,
bibliotheken); Jannes
Janssen (onderwijs,
jeugd)
Douwe Prinsse
Douwe Prinsse
(bouwzaken, ruimtelijke
ordening, sport); Rene
de Vent (cultuur,
bibliotheken)
Wat hebben we gedaan?
1
MFC Gramsbergen
De afspraken tussen de participanten en woningstichting de Veste zijn getekend en in 2012
wordt gestart met de bouw van MFC Gramsbergen.
MFC Balkbrug
Het bestuur van het MFC en De Stuw hebben een goede organisatiestructuur en
activiteitenprogramma neergezet om de continuiteit van MFC Balkbrug te waarborgen.
Buurtkamers
Naast de Buurtkamers in Hardenberg en De Krim is er inmiddels ook een Buurtkamer in
Balkbrug, Dedemsvaart en Slagharen.
10

’t Centrum Dedemsvaart
In het najaar 2011 is een intentieovereenkomst gesloten met De Stuw, Politie, Bibliotheek en
KCC gemeente Hardenberg.
2
Kleedkamers en clubhuizen sport
Met de voetbalverenigingen EMMS en SC Lutten worden nog steeds gesprekken gevoerd over
de bouw van nieuwe kleedkamers en de privatisering.
De verenigingen informeren de gemeente in januari over een gewijzigd bouwplan, nadat het
eerste bouwplan niet haalbaar bleek.
In 2011 kwam op sportpark De Kruserbrink de vervangende nieuwbouw van het
kleedgebouw annex clubhuis gereed. De accommodatie voorziet in kleed- en wasruimten en
bijbehorende nevenruimten voor de korfbalvereniging Juventa, honk- en softbalvereniging
‘Cubs’ en het onderwijsgebruik. Het nieuwe gebouw is gebouwd door en eigendom van de
Stichting Sportvoorzieningen Kruserbrink. Het oude kleedgebouw is na de ingebruikname
van het nieuwe gebouw gesloopt. Honk- en softbalvereniging ‘ Cubs’ heeft plannen voor de
bouw van een eigen (bescheiden) clubonderkomen.
3
Visie op kunst en cultuur
In 2011 is een visie op Kunst en Cultuur (2012 – 2015) geformuleerd. Deze visie zal in
februari en maart 2012 ter vaststelling aan het college en de raad worden voorgelegd. In
deze visie wordt ingezet op het aanscherpen van het huidige participatiebeleid. Dit houdt in,
dat er in de komende periode de burgerparticipatie en het nemen van initiatief wordt
bevorderd. Er wordt een zwaarder accent gelegd op cultuureducatie in het onderwijs. Kunst
en cultuur wordt ingezet als een instrument om andere doelstellingen te realiseren.
Kunstencentrum Muzerie
In 2011 heeft het college besloten om voor de periode 2012-2014 een nieuwe overeenkomst
aan te gaan met kunstencentrum Muzerie. In de overeenkomst is opgenomen, dat de
prestaties jaarlijks worden vastgesteld waardoor het mogelijk is om op basis van
belangstelling en afname de prestaties bij te stellen. Daarnaast is als prestatie opgenomen,
dat cultuureducatie in het Voortgezet Onderwijs meer aandacht krijgt. Tevens is in de
subsidieovereenkomst de jaarlijkse subsidie vastgesteld conform het
bezuinigingsprogramma ‘De toekomst tegemoet!’ 2011-2014.
Hafa muziekonderwijs
In de nieuwe overeenkomst met kunstencentrum Muzerie (2012 – 2014) zijn geen
prestatieafspraken opgenomen betreffende het muziekonderwijs aan jeugdleden van
muziekverenigingen. De muziekverenigingen zullen met ingang van augustus 2012 in eigen
beheer deze muzieklessen gaan verzorgen. Hierbij wordt uitgegaan van de kwaliteitseisen
zoals deze in het verleden zijn vastgesteld. Een werkgroep (bestaande uit een aantal
vertegenwoordigers van muziekverenigingen) bereidt vanaf september 2011 een nieuwe
organisatiestructuur voor. Deze werkgroep wordt hierin ondersteund en geadviseerd door de
zogenaamde cultuurcoach van KCO. Gedurende het traject vindt regelmatig afstemming met
alle muziekverenigingen plaats.
Kunst in de kernen.
In 2010 heeft de aanbesteding voor de kern Grambergen plaatsgevonden. De
uitvoeringsopdracht voor een kunstwerk aan de Anerdijk is verstrekt aan kunstenaar Jeroen
Doorenweerd. Het kunstwerk ‘Hello sailor’ is op donderdag 17 november 2011 onthuld.
11

Sportboulevard
In oktober 2010 werd een krediet beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de 1e fase
locatieontwikkeling J. Weitkamplaan zuidzijde tot sportboulevard. In nauwe samenspraak
met de toekomstige gebruikers is het definitief ontwerp (DO) opgesteld. Wanneer de gronden
in gemeentelijk bezit zijn, kan de daadwerkelijke aanleg medio 2012 beginnen. De 1 e fase
voorziet in de aanleg van de atletiekbaan en het beachcourt. In het verslagjaar vonden ook
de eerste oriënterende besprekingen plaats voor de ontwikkeling van de 2 e fase, dat in ieder
geval voorziet in de bouw van een nieuw zwembad.
Kostenoverzicht programma Voorzieningen.
Programma
Voorzieningen
Begroting voor
wijziging
Begroting na
wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -3.438 -5.953 -5.632
Lasten 18.820 27.964 24.136
Saldo 15.382 22.012 18.504
12

2.2 Wonen
Om vitale kernen te houden, is het nodig dat alle leeftijdsgroepen daar kunnen blijven
wonen. Vanwege demografische ontwikkelingen (kleinere huishoudens, vergrijzing)
moet er anders gebouwd worden. Daarnaast zijn extra starterswoningen nodig om
jongeren te binden.
Wat willen we?
Ambities
1 De gemeente werkt de komende vijf jaar mee aan de realisatie
van 1600 woningen, volgens het gelaagde model, om te voorzien
in de behoefte.
2 Meer jongeren wonen in de gemeente Hardenberg, de
leeftijdscategorie 15-30 jaar groeit met 5%.
3 Ouderen kunnen langer zelfstandig en naar eigen behoefte
blijven wonen.
4 Meer mensen met hogere inkomens binden zich aan de
gemeente Hardenberg. De gemeente werkt mee aan 100
woningen in het topsegment.
Een deel van de nieuwe of gerenoveerde woningen kent een hoge
architectonische dan wel gebruiksvriendelijke kwaliteit.
Bij nieuwbouw of grootschalige renovatie wordt een wijk
levensloopbestendig.
De gemeente Hardenberg biedt een aantrekkelijke en groene
woonomgeving.
Portefeuillehouder(s)
Douwe Prinsse
Douwe Prinsse
Douwe Prinsse
Douwe Prinsse en
Jannes Janssen
Wat hebben we gedaan?
1
In het woonplan 2008-2012 is een nieuwe doelstelling geformuleerd. Deze doelstelling is: ‘de
gemeente zal de komende vijf jaar meehelpen aan de realisatie van circa 1500 woningen’. In
2011 zijn 206 woningen opgeleverd en in totaal zijn er in de periode 2008-2011 circa 1265
woningen opgeleverd. Daarmee liggen we, ondanks de crisis, op schema voor het realiseren
van deze doelstelling.
In 2011 is het woonplan middels een aanvullende rappportage in lijn gebracht met de
provinciale Omgevingsverordening.
Daarnaast zijn in 2011 nieuwe bestemmingsplannen tot standgekomen voor Dedemsvaart,
Gramsbergen, Balkbrug en Marienberg. Deze plannen bieden ruimte aan
goedkope/betaalbare woningbouw en particulier opdrachtgeverschap.
2
In 2011 is het aantal jongeren in de leeftijdscategorie 15-30 jaar stabiel gebleven. Gezien de
demografische ontwikkelingen (ontgroening en vergrijzing) is dit positief te noemen.
Ten behoeve van deze ambitie is de starterslening ook in 2011 gecontinueerd en circa 50
starters hebben in 2011 van deze regeling gebruikgemaakt. In Slagharen en in Hardenberg
zijn de geplande jongerenwoningen gerealiseerd
13

3
Op het gebied van wonen en zorg is een nulmeting uitgevoerd en een visie op de
woonservicegebieden vastgesteld. Ruim 50% van de huishoudens woont binnen een
woonservicegebied. De visie is tot standgekomen in samenwerking met gemeente,
corporaties, zorgaanbieders en welzijnsinstellingen.
De Praam en Marsch Kruserbrink tweede fase zijn gerealiseerd.
4
De woningmarkt zit op dit moment nog in een dal. De markt is erg onzeker, het
consumentenvertrouwen is laag, en de leencapaciteit beperkt, waardoor het aantal
transacties voor woningbouw gering is, doorstroming wordt belemmerd en het aantal nieuw
te bouwen woningen relatief laag. In de huidige markt is een verschuiving aan de vraagkant
waar te nemen van duur/middelduur naar betaalbaar/goedkoop.
Om een toekomstbestendige woningvoorraad en woonomgeving te realiseren is er zowel
ingezet op nieuwbouw als het verbeteren van de bestaande voorraad. Om herstructurering
van (delen van) woonwijken vlot te kunnen faciliteren is één van de instrumenten dat bij het
opstellen van nieuwe bestemmingsplannen een hoge mate van flexibiliteit wordt opgenomen.
In diverse kernen zijn in 2011 herstructureringsprojecten gepland, opgestart dan wel (deels)
gerealiseerd ten behoeve van de levensloopbestendigheid.
Kostenoverzicht programma Wonen.
Programma
Wonen
Begroting voor
wijziging
Begroting na
wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -24.464 -49.573 -35.321
Lasten 26.625 61.322 46.379
Saldo 2.161 11.750 10.428
14

2.3 Kwetsbare groepen
Het bevorderen van zelfredzaamheid is de beste manier om kwetsbare groepen te
helpen. Indien mensen niet voor zichzelf kunnen zorgen, moet de gemeente (tijdelijk)
een vangnetfunctie vervullen. De gemeente wil dat publiek geld bij de juiste persoon
terecht komt, met persoonlijke in plaats van generieke steun. De Wet
Maatschappelijke Ondersteuning is een belangrijk wettelijk kader voor het
gemeentelijk beleid.
Wat willen we?
Ambities
1 Meer jongeren hebben een startkwalificatie, waaronder een
HAVO-diploma. Onderliggend hierbij is de doelstelling dat het
gemiddelde opleidingsniveau in de gemeente Hardenberg
geleidelijk omhoog gaat.
2 De arbeidsparticipatie gaat omhoog.
We versterken de koppeling van aanbod en vraag naar arbeid.
3 Bevorderen van gezonde leefstijlen
a. meer inactieve mensen komen in beweging
3 Bevorderen van gezonde leefstijlen
b. minder problematisch middelengebruik en minder
psychosociale problematiek
3 Bevorderen van gezonde leefstijlen
c. Geweld gericht op kinderen, vrouwen en mannen zal vaker
stoppen
4 Uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
a. mensen kunnen zo lang mogelijk zelfstandig wonen.
Portefeuillehouder(s)
Jannes Janssen
Rene de Vent
Douwe Prinsse (sport)
Jannes Janssen
(volksgezondheid)
Jannes Janssen
Jannes Janssen
Douwe Prinsse/ Rene
de Vent
4 Uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
b. mantelzorgers kunnen zorg verlenen zonder dat dit schade
toebrengt aan zichzelf, betaald werk of hun maatschappelijke
participatie.
Mantelzorgers blijven zelfredzaam.
4 Uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
c. het aantal vrijwilligers en de uren vrijwilligerswerk blijven
gelijk
Rene de Vent
Rene de Vent
Wat hebben we gedaan?
1
Brede School
Sinds 2006 levert de gemeente een actieve rol in Brede School. Uitgangspunt: het vergroten
van de ontwikkelingskansen van kinderen met name van de meest kwetsbare kinderen en
gebieden. Na Heemse en Marslanden is in 2008 besloten de Brede School verder te
15

ontwikkelen in de zgn. onderwijskansgebieden. (Marienberg, Kloosterhaar, Bergentheim,
Dedemsvaart, De Krim, Lutten, Schuinesloot en Slagharen).
Door de aanstelling van een coordinator en combinatiefunctionarissen sport en cultuur is de
aanpak verstevigd en zijn de volgende resultaten behaald:
9 samenwerkingsverbanden waar een gezamenlijk aanbod aan activiteiten wordt
ontwikkeling. (Gericht op taal, spraak, motorisch, soc. emotionele ontwikkeing etc.)
Onderlinge afspraken over doorgaande leerlijn en zorg.
De financiën voor de Brede School en inzet combinatiefunctionarissen zijn t/m 2013
toereikend.
Onderwijskansen
In oktober 2011 zijn 44 doelgroeppeuters bereikt met een VVE aanbod dat voldoet aan de
eisen van de wet Oke (4 dagdelen 2 leidsters) en 43 doelgroeppeuters met een aanbod van
een 3 e dagdeel tutoring. Voorts zijn er 25 doelgroeppeuters die bereikt worden met het
reguliere aanbod van 2 dagdelen.
Totaal aantal doelgroeppeuters op peuterspeelzaal per oktober 2011: 112.
Er is een grove schatting van het bereikpercentage te berekenen van 85% van de
gewichtenkinderen die op 01-10-2010 het primair onderwijs bezochten. Als we deze cijfers
afzetten tegen de cijfers uit de landelijke VVE-monitor dan zitten we goed.
Harmonisatie voorschoolse voorzieningen
Eind 2011 is er een beeld van de mogelijkheden van harmonisatie van peuterspeelzalen en
kinderopvang gemeentebreed gevormd. Momenteel is hierover overleg gaande met de
betrokken organisaties. Dit moet in het 2 e kwartaal 2012 leiden tot besluitvorming.
Centrum voor Jeugd en Gezin
In 2010 en 2011 is volop ingezet op het realiseren van het CJG. Een aantal voorbeelden:
- de samenwerking van GGD en Carinova als kernpartners heeft gemeentebreed
gestalte gekregen
- het Elektronisch Kinddossier is in gebruik genomen
- de aansluiting met voorschoolse voorzieningen en onderwijs is geborgd via zorgteams
- er wordt samengewerkt in gevallen van meervoudige problematiek
- er is ingezet op Eigen kracht conferenties
- er is schoolmaatschappelijk werk ingevoerd
In 2011 is een project “Samen groter groeien” gestart waarin wordt samengewerkt met de
geïndiceerde jeugdzorg. De provincie subsideert dit project, mede als voorbereiding op de
transitie jeugdzorg. In het eerste kwartaal van 2012 wordt een voortgangsrapportage CJG
aangeboden.
Actieplan jeugdwerkloosheid
Het laatste jaar van het actieplan jeugdwerkloosheid was 2011. De acties hebben via het
jongerenloket vorm gekregen. De regio IJssel/Vecht heeft beter gepresteerd dan gemiddeld
in Nederland. Het jongerenloket wordt gemakkelijk gevonden door jongeren. Totaal aantallen
plaatsingen:
Stage: zonder startkwalificatie 764 (ambitie 1.056)
Met startkwalificatie 159 (ambitie 246)
Stageplaatsen gemeente; 45 stagiaires en 10 Wajongers
Leerwerkbaan: zonder startkwalificatie 154 (ambtie 179)
Met startkwalificatie 80 (ambitie 113)
Baan: zonder startkwalificatie 118 (ambitie 120)
Met startkwalificatie 200 (ambite 238)
16

Jeugd en jongerenwerk
Het jongerenwerk heeft een duidelijk overzicht van bestaande groepen en werkt
activeringsgericht en ambulant in de wijk.
Vanuit de contacten met jongeren worden initiatieven ondersteund.
Het netwerk van het jongerenwerk is versterkt en samenwerking met politie en tactus is
geïntensiveerd. Ook is samenwerking met scholen gezocht (Jong@School).
Ondersteuning van twee meidengroepen heeft vorm gekregen.
Leerlingenvervoer
Begin 2011 is de Verordening Leerlingenvervoer aangepast, waarbij het afstandscriterium
om bij het speciaal basisonderwijs voor vervoer in aanmerking te komen is gewijzigd van 4
in 6 kilometer.
Ook zijn in 2011 waar mogelijk 3 vrijwilligers ingezet om leerlingen te begeleiden, die
hierdoor geen gebruik hoefden te maken van (individueel) aangepast vervoer.
Arbeids Trainings Centrum (ATC)
Ondanks de voortdurende crisis is het ATC er in geslaagd voldoende werk te vinden voor de
deelnemers. Daarmee is ook de benodigde omzet gerealiseerd.
Vanuit de gemeente worden jaarlijks ongeveer 40 mensen om diverse redenen verwezen naar
het ATC. Ook vanuit het onderwijs gebeurt dit zowel incidenteel als structureel. Dat kan
gaan om activering, maar ook om het testen van de mogelijkheden of het aanleren van
werknemersvaardigheden.
Het ATC is in overleg met LARCOM over een vergaande vorm van samenwerking. Begin 2012
zal hierover meer duidelijkheid komen. Het uitgangspunt is dat beide organisaties sterke
punten hebben, waarmee ze elkaar kunnen aanvullen. Op die manier kan een efficiencyslag
gemaakt worden.
Regionaal Techniek Centrum (RTC)
Voor de doorontwikkeling RTC is in 2011 een aanvullend bedrag van maximaal € 100.000
beschikbaar gesteld. Het RTC als opleidingsmodel/onderwijsconcept van samenwerkende
werkgevers binnen de technische sector is uitgekristalliseerd en tot stand gekomen: een
hoofdstichting RTC met vooralsnog 5 deelnemende stichtingen RTC: installatietechniek,
bouw, metaal, kunststoftechniek, transport en logistiek.
In de eerste helft van 2012 zal worden gerapporteerd over de voortgang.
Windesheim
M.i.v. augustus 2011 is het fysieke Hbo-centrum in Hardenberg gesloten. De samenwerking
tussen Windesheim, bedrijvenkring de Koepel en de gemeente is op een andere manier
voortgezet. De samenwerking is vastgelegd in de overeenkomst “Samen anders verder”. In
april 2012 staan de Hardenberglezing en stagemarkt gepland.
Integraal huisvestingsplan (IHP)
Doel van de gemeente is om op een andere manier samen te werken dan volgens de
verordening. De verordening is de basis, maar er is een betere inzet van middelen mogelijk.
Om te komen tot een breed gedragen IHP is er voor een plan van aanpak volgens
onderstaand stappenplan gekozen. Het proces van scholen en gemeente wordt begeleid door
de Brink groep.
Stappenplan:
1. Kaderstellende workshop en visie op onderwijshuisvesting
2. Verkennen speelruimte en individuele gesprekken met schoolbesturen.
3. Workshop ontwikkelvarianten
4. Definitie investeringsopgave en fianciële doorrekening alternatieven
5. Advies en presentatie resultaten.
Op dit moment zijn we bezig met processtap 3-4.
17

Voor de zomer van 2012 zal een startegisch IHP aan het college/de raad worden
aangeboden.
2
WWB ca
Het aantal bijstanduitkeringen in Hardenberg is aan het eind van 2011 ongeveer gelijk aan
dat op 1 januari, namelijk zo rond de 650.
Er hebben zich in 2011 ongeveer 450 mensen gemeld voor een uitkering, en er is dus ook
eenzelfde aantal weer uitgestroomd.
We hebben onze pijlen veel meer gericht op de werkgevers. Uiteindelijk moeten daar de
vacatures vandaan komen om onze mensen te kunnen plaatsen. Door deze acties vinden we
veel meer vacatures, maar de plaatsingen blijven achter bij de verwachtingen. Werkgevers
zijn onder de huidige economische omstandigheden voorzichtiger om mensen aan te nemen.
Verder is het aanvraagproces onder de loep genomen. Aan de poort kijken we scherper wie
zichzelf kan redden bij het vinden van werk. Aanvragers krijgen ‘huiswerk’ mee om te gaan
solliciteren. Daarbij wordt hen een ondersteunende workshop aangeboden.
WSW
Het aantal SW-deelnemers (inclusief Begeleid Werken) is van begin 2011: 448,2 SE met 3%
afgenomen naar 434,3 SE eind 2011. Het gemiddelde is 439,5. Dat is boven de taakstelling
van 425,1. De wachtlijst is toegenomen naar 100 beschikbare en 20 niet beschikbare
geindiceerden.
In de loop van het jaar is het aantal voortrajecten uitgebreid. Het gaat hier om mensen die al
op de wachtlijst staan.
Schuldhulpverlening
In 2011 zullen de uitgaven voor reguliere integrale schuldhulpverlening uitkomen op
€ 390.000,-. Verder is een bedrag van € 50.000,- beschikbaar gesteld voor preventieve
activiteiten schuldhulpverlening. Inmiddels zijn diverse projecten gestart, waaronder de
Doetank, de Klasse!Kas en enkele kleinere projecten. Met het restant van het budget
(± € 30.000,-) worden in 2012 ook diverse activiteiten gefinancierd. Zo zal bijvoorbeeld in
2012 een start gemaakt worden met het screenen van personen die langer dan 5 jaar in de
budgetbegeleiding zitten. We gaan bezien of deze groep met een andere vorm van
ondersteuning weer zelf de regie kunnen nemen over hun financiën.
3a
In 2009 heeft de raad ingestemd om als gemeente deel te nemen aan een 2-tal landelijke
impulsregelingen:
- de impuls Nationaal Actieplan Sport en Bewegen (NASB)
- de impuls Brede scholen, sport en cultuur (inzet combinatiefuncties)
Beide impulsregelingen zijn tevens aan de brede schoolontwikkeling gekoppeld, waarbij
opgemerkt moet worden dat de impuls NASB breder ingezet dient te worden (binnen lokaal
gezondheidsbeleid)
Het afgelopen jaar is er met inzet van de combinatiefunctionarissen sport met succes,
binnen brede schoolontwikkelingsgebieden, ingezet op:
1. Kwaliteitsverbetering van het bewegingsonderwijs (door coaching, begeleiding van
groepsleerkrachten)
2. Sportoriëntatie en keuze (zowel binnen de school als buiten de school);
3. Zorgverbreding (extra aandacht voor kwetsbare kinderen);
4. Stimuleren van een gezonde en actieve leefstijl;
5. Sportieve buitenruimte (stimuleren van bewegen op het schoolplein, in de wijk)
6. Ondersteuning van sportverenigingen.
Door de inzet van deze functionarissen zijn er het afgelopen jaar meer
samenwerkingsverbanden tussen onderwijs en sport gerealiseerd, zijn er meer
buitenschoolse activiteiten georganiseerd en is de kwaliteit van deze activiteiten verbeterd.
18

Met inzet van de impuls NASB zijn er diverse interventies georganiseerd om een gezonde en
actieve leefstijl te stimuleren onder met name kwetsbare groepen. Deze interventies waren
met name gericht op de doelgroepen jeugd en 55+
Voorbeelden van deze interventies zijn; Hardenbergkids.nl, IK Lekker fit!?, Project “Denken
en Doen”, Combineer en scoor met jeugd en buitenruimte (i.s.m. met provincie Overijssel),
Sport Lokaal Samen (subsidie VSG)
Jeugdsportfonds
Ondanks de inspanningen van de intermediairs en met name de combinatiefunctionarissen
is het gebruik van de regeling ten opzichte van 2010 weliswaar gestegen van 8 naar 37 maar
nog steeds beperkt. Eind 2012 loopt de overeenkomst met het provinciaal Jeugdsportfonds
af. Op basis van een evaluatie zal worden besloten of de regeling in haar huidige vorm wordt
voortgezet.
Activeren van mensen
Naast de Buurtkamers in Hardenberg en De Krim is er inmiddels ook een Buurtkamer in
Balkbrug, Dedemsvaart en Slagharen.
In 2011 werd het SoCu-fonds ongewijzigd voortgezet. De uitgaven van het SoCu-fonds zijn
ongeveer gelijk aan voorgaande jaren, zo rond de € 200.000,-.
Naast het SoCu-fonds draait Hardenberg ook mee met het (provinciaal) Jeugdsportfonds.
Het SoCu-fonds is de voorliggende voorziening. Indien het SoCu-fonds niet toereikend is
voor sportieve activiteiten, kan een beroep gedaan worden op het Jeugdsportfonds.
Aanvragen dienen plaats te vinden door een intermediair, waaronder de gemeentelijke
combinatiefunctionarissen.
M.b.t. het voorkomen van schulden en budgetbegeleiding wordt verwezen naar hetgeen
hierover bij het onderdeel ‘schuldhulpverlening’ is vermeld.
3b
Alcoholmatigingsbeleid
De eerste resultaten en trend/effecten op doelen 1, 2 en 3 zullen blijken uit de
Jongerenmonitor 2011 (GGD), waarvan de rapportage rond april verschijnt. Tolerantie onder
ouders t.a.v. drinken onder de 16 lijkt af te nemen, melden
jeugdgezondheidsverpleegkundigen n.a.v. het Alcoholadviesgesprek in groep 7. Dit signaal
wordt bevestigd met de uitkomsten van het ouderonderzoek van Windesheim (okt. 2010).
T.a.v. doel 4 zijn de resultaten positief. Meer organisaties dragen de
alcoholmatigingsboodschap uit en treffen maatregelen:
- Op een flink aantal (dorps)feesten is gebruik gemaakt van polsbandjes en is de campagne
‘ouders, haal niet voor 16-‘ uitgezet. BOA’s hebben hier gecontroleerd op drankgebruik.
- VO, leerplichtambtenaren, RMC en De Stuw hebben het protocol vroegsignalering
overgenomen en zijn hierop getraind.
- De alcoholpoli is uitgebreid met de huisartsenpost en huisartscontacten.
-Sportverenigingen hebben oudervoorlichting over alcoholgebruik georganiseerd en
Instructies Verantwoord Alcoholgebruik gevolgd.
Er wordt via publieksvoorlichting/campagnes in De Toren e.a. (regionale) media doorlopend
aandacht besteed aan de risico’s van (overmatig) drankgebruik op jonge leeftijd, en de
verantwoordelijkheid van ouders en drankverstrekkers hierbij.
Diverse groepen kwetsbare jongeren (brugklasleerlingen; scholieren van de Ambelt/
Hoeksteen/Rebound) en hun ouders zijn voorgelicht over alcoholgebruik en de risico’s
daarvan op jonge leeftijd. De Stuw heeft contacten gelegd met een substantieel aantal keten.
De financiering van de projectleider alcoholmatingsbeleid is geregeld t/m 2013.
19

3c
Huiselijk geweld
Sinds 2008 is de Wet Tijdelijk Huisverbod van kracht. Het bestrijden van huiselijk geweld
pakken wij zowel lokaal als regionaal op. De aanpak is uitgewerkt in het ‘Convenant
integrale aanpak huiselijk geweld regio IJssel-Vecht’. Een beproefde methode voor het
effectief voorkomen, bestrijden en beperken van huiselijk geweld. Op grond van deze wet is
in 2011 13 keer een Tijdelijk Huisverbod opgelegd.
Eind oktober 2011 is het wetsvoorstel “Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling”
bij de Tweede Kamer ingediend. De verwachting is dat deze wet medio 2012 van kracht
wordt. Deze wet stelt organisaties en individuele beroepsbeoefenaren verplicht om te gaan
werken met een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. De meldcode is een
praktisch stappenplan hoe te handelen wanneer huiselijk geweld of kindermishandeling
wordt gesignaleerd.
De wet wordt verplicht voor de volgende sectoren: gezondheidszorg, onderwijs,
kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie.
4a
WMO
Met ingang van 1 juli 2011 is een aantal maatregelen doorgevoerd dat ertoe moeten leiden
dat de Wmo betaalbaar blijft.
Er is een eigen bijdrage/eigen aandeel ingevoerd voor alle individuele voorzieningen, met
uitzondering van rolstoelen (wettelijk niet mogelijk). Het aantal te reizen kilometers met het
CVV is beperkt. 2011 gold als overgangsjaar. Met ingang van 2012 geldt voor iedereen die
van het CVV gebruik maakt van een Wmo pas een maximum aantal te reizen kilometers van
1.500 per jaar.
In 2011 heeft een Europese aanbesteding van de Hulp bij het Huishouden plaatsgevonden.
Deze aanbesteding heeft tot lagere tarieven voor de categorie Hulp bij het Huishouden 1
geleid. Hierdoor zullen de uitgaven voor Hulp bij het Huishouden in 2012 en volgende jaren
lager uitvallen dan in het scenario zijn geraamd.
In oktober 2011 is in Slagharen een pilot “Kanteling van de Wmo”gestart.
Door de getroffen maatregelen en het gunstige effect van de Europese aanbesteding van de
Hulp bij het Huishouden op de uitgaven verwachten wij thans, behoudens onvoorziene
uitgaven, voor de komende jaren geen budgetoverschrijdingen op dit onderdeel.
Het project sleutelfiguren is uitgebreid voor de gehele gemeente. Dit project wordt door De
Stuw begeleid. De Stuw zorgt ook voor werving en scholing van de sleutelfiguren. Op dit
moment zijn er 12 sleutelfiguren werkzaam voor de gehele gemeente.
De projecten Vriendenkring en Breekijzer worden meer op elkaar afgestemd en zullen verder
gaan onder de naam “Niet Alleen”. Binnenkort wordt een besluit genomen over de
subsidiering van dit project.
De subsidiering van het project ZorgRvoor wordt in 2012 nog eenmalig voortgezet.
Woonservicegebieden
In 2011 is de visie op woonservicegebieden Hardenberg vastgesteld. De komende jaren wordt
een aantal projecten, zoals MFC Gramsbergen, IAge (ICT en Domotica voor ouderen),
uitgevoerd die een bijdrage leveren aan het operationaliseren van deze visie.
20

4b
Carinova ontvangt subsidie voor het ondersteunen van mantelzorgers.
Het gaat hier om zowel individuele als groepsgewijze ondersteuning. Ook organiseert
Carinova een Alzheimercafé in Hardenberg en Dedemsvaart. De afgelopen jaren maken
steeds meer jonge mantelzorgers gebruik van de ondersteuningsactiviteiten van Carinova.
Met ingang van 1 juli 2010 is de vrijwillige thuiszorg ondergebracht bij De Stuw. De Stuw
ontvangt subsidie voor de werving, scholing en begeleiden van vrijwilligers, die worden
ingezet in het kader van vrijwillige thuiszorg.
4c
Servicepunt Vrijwilligerswerk
Het Servicepunt Vrijwilligerswerk van de Stuw heeft activiteiten aangeboden voor
deskundigheidsbevordering, themabijeenkomsten, bemiddeling bij vraag en aanbod van
vrijwilligerswerk.
NL Doet
In 2011 heeft de gemeente voor de vijfde keer meegedaan aan NL Doet en leden van de raad,
college en ambtenaren hebben zich weer ingezet als vrijwilligers.
Het eenmalige vrijwilligerswerk is gestimuleerd door de projecten van De Stuw/St. Present.
Vrijwilligersorganisaties die tijdelijk ondersteuning nodig hebben kunnen een beroep doen
op de Vliegende Brigade. Hier is door een organisatie gebruik van gemaakt.
Waardering vrijwilligers
Maandelijks heeft de WMO vrijwilliger van de maand een bos bloemen gekregen en komt
hiervan een publicatie in de “Kijk op Hardenberg”.
Alle vrijwilligers die 12 ½ , 25 of 40 jaar vrijwilligerswerk doen hebben een
theatervoorstelling aangeboden gekregen in theater De Voorveghter. Ze konden kiezen uit 3
voorstellingen.
Maatschappelijke stages
Het overgrote deel van de leerlingen vindt via school of de vacaturebank zelf een stageplaats.
De vacaturebank wordt door de stagemakelaar georganiseerd. De stagemakelaar
ondersteunt het onderwijs en deelnemende organisaties, ontwikkelt projecten en begeleid
leerlingen, die er niet in slagen om een stageplaats te vinden. In dat kader zijn er 23
leerlingen bemiddeld bij o.a. gehandicaptensport en zorgboerderijen. Daarnaast is er een
stageproject ontwikkeld voor ca. 150 leerlingen. 30 leerlingen zijn door de stagemakelaar
geplaatst bij instanties, die inmiddels structureel een stageplaats aan het onderwijs
beschikbaar stellen.
Kostenoverzicht programma Kwetsbare Groepen
Programma
Kwetsbare groepen
Begroting voor Begroting na
wijziging wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -25.778 -24.107 -25.494
Lasten 43.628 47.465 46.904
Saldo 17.850 23.358 21.410
21

2.4 Veiligheid en openbare ruimte
100% veiligheid kan de gemeente niet garanderen, de verantwoordelijkheid voor
veiligheid ligt ook bij de samenleving. In het spanningsveld tussen de behoefte aan
veiligheid en de onmogelijkheid om veiligheid te garanderen, wil de gemeente
inzetten op preventie, handhaving en stimulering van de eigen verantwoordelijkheid.
Wat willen we?
Ambities
1 De fysieke openbare ruimte en de voorzieningen die zich
daarin bevinden, zijn schoon, heel en veilig.
Portefeuillehouder(s)
Jannes Janssen; Peter
Snijders
2 Het toezicht in de openbare ruimte komt in goede afstemming
tussen gemeente, politie en stadswachtorganisatie tot stand
3 De gemeente geeft prioriteit aan structuurgroen en legt de
verantwoordelijkheid voor het groene aanzien van de directe
woonomgeving bij de bewoners.
Daarom kunnen inwoners 5 % van de groenvoorzieningen in de
woonwijken van de gemeente overnemen.
4 De verkeersveiligheid verbetert, waarbij het aantal slachtoffers
met lichamelijk letsel op gemeentelijke wegen de komende vijf
jaar daalt
5 Betrokken organisaties signaleren vroegtijdig overlastsituaties
in buurten en wijken, zodat we oplopende problemen kunnen
voorkomen. Het gevoel van burgers ten aanzien van veiligheid in
een wijk blijft op het huidige niveau
6 Instellingen en inwoners ondervinden 5% minder
administratieve lastendruk van de gemeentelijke regelgeving en
de regelgeving die de gemeente uitvoert.
7 Er vinden minder overtredingen van regelgeving plaats door
actieve communicatie en gerichte controles.
Het huidige kwaliteitsniveau op het gebied van milieu blijft
gelijk. Bevolking en planontwikkelaars kennen door preventie
een grotere verantwoordelijkheid voor de fysieke veiligheid.
Peter Snijders
Jannes Janssen
Jannes Janssen
Peter Snijders
Peter Snijders
Jannes Janssen
Wat hebben we gedaan?
1
Schoon
In het voorjaar 2011 is wederom een gemeentebrede zwerfvuilinzamelingsactie gehouden.
Dit als onderdeel van de landelijke actie “Nederland Schoon’’.
Deze actie is door de gemeente Hardenberg succesvol geregisseerd in samenwerking met de
ROVA, ook in 2012 staat dit weer op het programma.
In 2009 is er met de scholen in Dedemsvaart ( De Zeven Linden en het Vechtdal College) en
BOR een samenwerking gevonden om invulling te geven aan de maatschappelijke stage die
de klassen 1 en 2 moeten volgen. Door de scholieren is er ook in 21011 zwerfvuil
opgeruimd.
22

Heel
In 2010 is gestart met het project opwaarderen woonomgeving. Doel van dit project is
verbetering van de leefbaarheid te realiseren in oudere woonstraten in verschillende kernen
van de gemeente. Voor het opwaarderen van de woonomgeving heeft de gemeente
Hardenberg in totaal 2,5 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Van de acht deelprojecten zijn er 7 afgerond en het laatste deelproject Oranjebuurt
Dedemsvaart zal in 2012 worden uitgevoerd nadat de nieuwbouw van de Veste is
gerealiseerd. Bij alle woonstraten zijn in samenspraak met de bewoners verbeteringen
gerealiseerd die verder gaan dan uitsluitend aanpassen van de verharding. Ook
aanpassingen in groen- en speelvoorzieningen en openbare verlichting. Bij diverse projecten
is De Stuw betrokken om de sociale leefbaarheid in de woonstraten in beeld te brengen.
Totaal genereerde het project een werkgelegenheid van 33 arbeidsplaatsen van een jaar. Bij
de 7 tot nu toe aanbestede werken in alle gevallen door de betreffende aannemer contact
gelegd met Werkplein Hardenberg voor de inzet van mensen met een uitkering.
Veilig
Zie uitwerking ambitie 2
2
Bij de Toezichthouders Veiligheid gemeente Hardenberg wordt gewerkt met in totaal zeven
buitengewoon opsporingsambtenaren (Boa's), werkzaam in het kernteam en het
werkervaringteam. Het kernteam is ondergebracht bij het team handhaving van de afdeling
Bouwen en Milieu en TVH werkt operationeel vanuit het politiebureau in Hardenberg. Er
wordt geverbaliseerd bij overlast, parkeren, milieu, lichte verkeersovertredingen etc. In 2011
is in toenemende mate de politie geadviseerd bij buurtonderzoeken in relatie tot
buurtonderzoeken en vernielingen en zijn in 2011 in totaal 68 bestuurlijke boetes uitgedeeld
voor zaken als overlast, milieuovertredingen, en vandalisme. Daarnaast was er sprake van
in totaal 974 zogeheten Mulderfeiten (ontleend aan de initiatiefwet Mulder) voor
parkeerovertredingen (exclusief de parkeerbonnen, die P1 heeft uitgeschreven) en het
verbaliseren van overtredingen van stilstaand verkeer.
3
In 2011 is de nieuwe cluster Gronden en Gebouwen ontstaan. Een van de taken van dit
nieuw gevormde cluster is het beheer van gronden, waaronder ook snippergroen valt. Het
beleid rondom snippergroen is vastgelegd. Doelstelling van de nota is dat er zoveel mogelijk
rechtsgelijkheid ontstaat voor de gebruikers van (snipper)groen stroken, er sprake is van
helder, toetsbaar en handhaafbaar beleid en dat men kan beschikken over die handvatten
die zorgen voor een efficiënte en doelmatige uitvoering.
De inventarisatie van de “overhoeken” is afgerond zodat we ons nu volledig kunnen richten
op het aanbieden van deze percelen in de kernen.
Er zijn 186 initiatief verzoeken van burgers in behandeling genomen dit heeft geleid tot 30
nieuwe huurovereenkomsten en 16 nieuwe koopovereenkomsten.
Alle kernen zijn geïnventariseerd en inwoners van de kern Hardenberg zijn aangeschreven,
dit heeft geleid tot 34 koopovereenkomsten (2700 m²) en 55 huurovereenkomsten ca. 5000
m²).
4
Veiligheid en specifiek verkeersveiligheid spelen een belangrijke rol binnen onze gemeente.
Met name veilige fietsroutes voor scholieren, veilige verkeerssituaties rond scholen, en een
goede berijdbaarheid voor het landbouwverkeer van de doorgaande wegen in het
buitengebied.
23

Met directie en verkeersouders van (basis)scholen is de verkeerssituatie rondom een aantal
scholen besproken. Zo zijn met de Langewieke in Dedemsvaart o.a. afspraken gemaakt over
het herplaatsen, bijplaatsen en vernieuwen van de bebording. Met de Professor
Waterinkschool in Hardenberg is een schoolzone ingesteld (aanbrengen markering en
bebording) en het fietspad is in rood asfalt aangebracht. We willen hiermee verder. Daarom
is momenteel de notitie Veiligheid rondom scholen in ontwikkeling. Uitgangspunt van deze
notitie is de notitie Verkeersveiligheidknelpunten (door de raad vastgesteld d.d. 29 november
2011).
In het kader van school-thuisroutes, is de fietsroute Venneweg verbreed, verlicht en er zijn
fietssuggestiestroken aangebracht. Hiermee is een ontbrekende schakel in de verlichting van
school-thuisroutes verholpen. Er is een start gemaakt met de ontbrekende schakels in de
verlichting op andere routes.
In 2011 is het actieplan verkeersveiligheid uitgevoerd. Per verkeersdoelgroep zijn diverse
activiteiten ondernomen om het bewust worden van de verkeersveiligheid bij jong en oud te
vergroten. Een aantal voorbeelden is; de dode hoek, Streetwise voor het basisonderwijs,
fiets4safe een nieuw educatie project voor fietsende scholieren van het voortgezet onderwijs
en Broem voor de 65+’er.
De aanleg van het vrijliggende fietspad langs de Anerdijk is afgerond.
Een aantal belangrijke kruisingsvlakken zijn in 2011 gereconstrueerd zoals op de J.C.
Kellerlaan en J. Weitkamplaan. Ter hoogte van de kruising met het ziekenhuis is een
rotonde gerealiseerd en een aansluiting gemaakt naar de sportboulevard. De
verkeersontsluiting van Hardenberg langs deze wegen is hierdoor zeer verbeterd.
5
In het Netwerk voorkomen en bestrijden Buurtoverlast en het Casuïstiekoverleg
Meervoudige problematiek (biedt ketenregie aan gezinnen en jongeren met ernstige
multiproblematiek en vertaalt signalen uit de samenleving over jeugd) komen (dreigende)
conflictsituaties doorlopend de orde. Tijdens het afstemmingsoverleg (eens in de 6 weken)
worden gemiddeld zo'n 30 cases besproken door gemeente, politie, RIBW, maatschappelijk
werk, woningcorporaties en De Stuw. Uit gegevens van de update 2011 van de gebiedsscan
2011Criminaliteit en overlast van het team Hardenberg van de politie IJsselland blijkt dat
het aantal overlastincidenten duidelijk afneemt ten opzichte van voorgaande jaren.
Burenruzie nam met 127 incidenten in 2010 de vijfde plaats in na overlast jeugd,
geluidshinder, verkeersstremming, en parkeerproblemen. Ook geweldsdelicten nemen
duidelijk af (van 279 naar 217 incidenten). De stijging van het aantal inbraken, van 63 naar
99, heeft daarentegen weer een negatieve invloed op het gevoel van veiligheid in de wijk. Een
duidelijke toename van inbraken is ook een regionale en landelijke trend en in verband
daarmee werd in 2011 een pakket aan maatregelen voorbereid om dit probleem te tackelen.
6
Burgers kunnen vanaf 1 oktober 2010 omgevingsvergunningen zowel digitaal als analoog
aanvragen. Bij digitale aanvragen hebben wij burgers nogal eens moeten helpen en hebben
wij ook praktische oplossingen aangedragen bij meervoudige aanvragen.
Voordeel voor bedrijven/burgers bij digitale aanvragen is dat alle stukken, dus inclusief
tekeningen, digitaal kunnen worden aangeleverd. Dat betekent een enorme administratieve
lastenvermindering en kostenbesparing. In 2011 is ongeveer 70% van de
omgevingsaanvragen voor de activiteit Bouwen digitaal aangevraagd.
24

7
Met name op het gebied van hondenpoep hebben wij gebruik gemaakt van gerichte
controles. Daarbij heeft vooraf communicatie plaatsgevonden via De Toren.
Voor wat bouwen en milieu betreft, wordt ieder jaar een handhavingsuitvoeringsprogramma
vastgesteld. De planning is erop gericht geweest circa 250 bedrijven te bezoeken. Voor wat
bouwen betreft is de nadruk gelegd op (constructieve) veiligheid en duurzaamheid.
Kostenoverzicht programma Veiligheid en openbare ruimte
Programma
Veiligheid en openbare ruimte
Begroting voor Begroting na
wijziging wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -2.612 -4.455 -3.964
Lasten 19.339 26.170 21.037
Saldo 16.727 21.715 17.073
25

2.5 Economie
De gemeente vervult een regionale economische rol waar het gaat om het behouden,
versterken en verbreden van de werkgelegenheid. Het versterken van toerisme wordt
daarbij gezien als het visitekaartje van de gemeente. De verwachting is dat de
werkgelegenheid in zorg de komende jaren zal toenemen. Door verbreding van de
landbouw wordt gezocht naar economische dragers om de vitaliteit in deze sector te
behouden. Beoogd is om verbindingen te versterken op het gebied van de
infrastructuur, bestuurlijke verbindingen om bijvoorbeeld de bereikbaarheid te
verbeteren. Dit geldt ook voor het versterken van de koppeling van aanbod en vraag
naar arbeid.
Wat willen we?
Ambities
1 De gemeente Hardenberg scoort in de beleving van
ondernemers hoger in het ondernemersklimaat.
Ondernemers waarderen de dienstverlening van de gemeente
hoger, zoals via de relatiemanagers
De samenwerking tussen gemeente en ondernemers is verbeterd
2 De gemeente heeft voldoende voorraad bedrijventerreinen om
de vraag op te vangen. De duurzaamheid en het particulier
beheer van bedrijventerreinen nemen toe.
3 De bereikbaarheid van de kernen Hardenberg en Dedemsvaart
is vergroot.
Binnen 30 minuten kun je met de auto vanaf de stad
Hardenberg op de omliggende snelwegen/ A-wegen komen.
De trein Twente-Drenthe rijdt twee x per uur met een goede
aansluiting.
De digitale bereikbaarheid is verbeterd met
breedbandverbindingen.
4 De stad Hardenberg is een levendige ontmoetingsplek om uit te
gaan, te werken, te winkelen, te recreëren en te wonen.
5 Behoud en uitbreiding van de werkgelegenheid komt
voornamelijk via bestaande bedrijvigheid tot stand.
Het percentage starters neemt toe.
6 De voorwaarden voor vestiging van nieuwe of uitbreiding van
bestaande bedrijven in de zorgsector zijn beter.
De werkgelegenheid neemt in de zorgsector sterker toe dan in
andere sectoren.
7 De gemeente Hardenberg hoort tot de top van toeristische
gemeenten in Overijssel. Het aanbod aan
overnachtingsmogelijkheden, voorzieningen, arrangementen en
evenementen is toegenomen en verbeterd, met name gericht op
seizoensverbreding en de bovenkant van de markt.
Portefeuillehouder(s)
Douwe Prinsse; Peter
Snijders; Jannes
Janssen
Douwe Prinsse; Peter
Snijders; Jannes
Janssen
Peter Snijders; Jannes
Janssen
Peter Snijders; Douwe
Prinsse
Peter Snijders; Jannes
Janssen
Peter Snijders
Rene de Vent
26

Wat hebben we gedaan?
1
In 2011 zijn diverse marketingacties (beurzen, bedrijfsbezoeken) uitgevoerd. De effecten van
de acties leiden in ieder geval tot het behalen van de geprognosticeerde verkoop van
bedrijventerreinen in 2011. Verder is gestart met het bedrijvenloket (KCC) en is het
bedrijvenserviceteam van start gegaan.
Met de ondernemersverenigingen vindt periodiek overleg plaats. Uit de gesprekken met
individuele ondernemers en de verenigingen maken wij op dat de dienstverlening van de
gemeente als goed wordt ervaren. Het klantvolgsysteem is volop in ontwikkeling maar nog
niet operationeel.
2
Vanwege de crisis is de vraag naar bedrijventerreinen momenteel lager dan voorheen. De
geprognosticeerde uitgifte is het afgelopen jaar wel gehaald. Om de voorraad
bedrijventerreinen op peil te krijgen wordt, conform de structuurvisie bedrijventerreinen,
gewerkt aan een viertal nieuwe bedrijventerreinen.
In 2011 hebben Katingerveld en Broeklanden Zuid nog niet de status gekregen van een
onherroepelijk plan. De uitspraak van de Raad van State inzake Katingerveld vindt in het 1e
kwartaal van 2012 plaats. In de loop van 2012 wordt de verkoop opgestart. Voor
Broeklanden Zuid is door de uitspraak van de Raad van State het nodig om een nieuw
bestemmingsplan te maken. In 2011 is verder gewerkt aan de plannen voor Heemserpoort
en Rollepaal Oost.
De aanpak van de black spots heeft wat meer tijd nodig door de crisis en de bestaande
bodemverontreiniging.
3
Treinvervoer:
Hardenberg wordt door provincie Overijssel en Regio Twente actief betrokken bij verbetering
van de Vechtdallijnen. Dit komt onder andere tot uiting in bestuurlijke en ambtelijke
overleggen, waarin de mogelijkheden van een rechtstreekse verbinding van Almelo naar
Hardenberg worden besproken. Momenteel wordt financieel inzichtelijk gemaakt wat de
kosten zijn van het realiseren van een rechtstreekse verbinding Almelo naar Hardenberg.
Busvervoer:
Een directe busverbinding tussen Dedemsvaart en Hardenberg is verder uitgewerkt in een
voorstel naar de provincie. Er zijn verkennende gesprekken gevoerd met een vervoerder en
de provincie in 2011. Voor 2012 is dit voorstel, een directe verbinding Dedemsvaart –
Hardenberg, aangemeld als onderwerp op de agenda van het ontwikkelteam Openbaar
Vervoer. In dit overleg zijn vertegenwoordigers van provincie en vervoerders aanwezig, zodat
in een keer alle betrokkenen worden geïnformeerd over dit voorstel.
Wegvervoer:
N340
We zijn actief betrokken geweest bij de besluitvorming inzake het definitieve ontwerp voor de
opgewaardeerde N340 Zwolle – Ommen.
Momenteel is het Provinciaal Inpassingsplan in procedure.
N34
We zijn en blijven actief betrokken bij de voorbereiding en besluitvorming inzake het
opwaarderen van de N34 tussen Witte Paal – Drentse grens. In december 2011 is de
inspraakperiode voor het Plan in Hoofdlijnen van start gegaan. In dit plan staat aangegeven
dat de gelijkvloerse kruisingen worden gesaneerd, en er vier viaducten komen. Hiermee
wordt de bereikbaarheid en de verkeersveiligheid van en in gemeente Hardenberg verbeterd.
27

N377
De N377 is momenteel nog in studie. De huidige stand van zaken is dat de weg 100 km/u
blijft, op de trajecten waar dat kan. Op deze stukken wordt de weg als stroomweg ingericht,
dat wil zeggen dat er ongelijkvloerse oversteken worden gecreëerd. Dit komt de
verkeersveiligheid én de doorstroming ten goede. Voor de bebouwde kom van Balkbrug
wordt nog gestudeerd op een verkeersveilige inrichting van het huidige kruispunt
N377/Ommerweg/Meppelerweg.
N48
De bestaande gelijkvloerse oversteken worden gesaneerd en een tweetal (landbouw)tunnels
komen hiervoor in de plaats. In 2011 zijn er inloopbijeenkomsten georganiseerd, de
bestemmingsplannen voor de locaties Den Kaat en de Kolonie zijn vastgesteld en de
grondverwerving is opgestart. De realisatie van de (landbouw)tunnels komt dichterbij en
daarmee ook een verkeersveilige manier om de N48 over te steken.
Breedband:
In 2011 is de gemeente benaderd door twee marktpartijen welke glasvezel willen gaan
aanleggen in de kern Hardenberg. Aan geen van beide partijen is (vooralsnog) een
instemmingbesluit verleend. Echter, elke vergunningaanvraag voor het aanleggen van een
glasvezelnetwerk die volledig en correct is, moet de gemeente uiteindelijk honoreren met een
instemmingbesluit. De gemeente voert op dit moment een haalbaarheidsonderzoek uit naar
de aanleg van een glasvezelnetwerk in de gehele gemeente Hardenberg inclusief het
buitengebied. Wij verwachten begin 2012 de resultaten van het onderzoek te hebben.
Duidelijk is al wel dat glasvezel in het buitengebied nog (lang) niet kostendekkend kan
worden aangelegd. Ook de provincie zoekt naar mogelijkheden om het buitengebied te
bedienen.
Kanaal Almelo de Haandrik:
Het project baggeren van de haven en het vernieuwen van de loswal is gerealiseerd. De
verbetering van de bereikbaarheid van de binnenhaven en het verbeteren van de doorvaart
voor de scheepvaart is hierbij een feit.
In het kader van het stimuleren van vervoer over water wordt het kanaal Almelo – de
Haandrik geschikt gemaakt voor schepen met een maximaal laadvermogen van 700 ton.
Vijf bruggen hebben daarvoor een te geringe doorvaartbreedte en dienen vervangen te
worden. De gemeente heeft geparticipeerd bij de inloopbijeenkomsten, waarbij de ontwerpen
aan de plaatselijke belangen zijn getoond, en de aansluitingen op de infrastructuur zijn
beoordeeld.
4
Ondanks de economisch mindere periode is er in 2011 toch vooruitgang geboekt binnen het
Centrumplan Hardenberg. Zo zijn in het gebied Marsch Kruserbrink 20 nieuwe woningen
opgeleverd en is binnen het zelfde gebied gestart met de bouw van een aantal woningen. Ook
de voorbereiding van de plannen op de voormalige Alfalocatie is gestart. Hier zal in 2012 met
de bouw worden begonnen. In de Mulderij zijn door De Veste met de stichting Limor 21
wooneenheden gerealiseerd en de Wandelpromenade langs de Vecht is opgeleverd. Met een
aannemer zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van het gebied "Hof van Peppijn" en
het bestemmingsplan dat hierop betrekking heeft is inmiddels vastgesteld. De bouw van het
gemeentehuis vordert gestaag, overeenkomstig de planning, en binnen het beschikbaar
gestelde budget. Er is gestart met de werkzaamheden van de eerste plannen binnen de
Stationsomgeving, door de verbetering van de wegenstructuur, waarbij de Stationsstraat en
de Weitkamplaan een geheel ander profiel hebben gekregen.
5
Met de Koepel, werkgevers en onderwijs vindt regelmatig overleg plaats over de bevordering
van werkgelegenheid, met name ook voor kwetsbare groepen. Afgelopen jaar is een tweetal
projecten (Job Klasse, Instroom in de Zorg) ontwikkeld.
28

In 2011 heeft het ondernemersstartpunt ruim 400 gesprekken gevoerd met startende
ondernemers in spe.
In vergelijking met voorgaande jaren betreft het vaker gesprekken met personen in een
uitkeringssituatie. In 2011 is het aantal startende ondernemers toegenomen naar 271
starters. Dit is een toename van 3,8%.
6
Het bestemmingsplan Gezondheidspark is door Raad op 5 juli 2011 vastgesteld. Tegen het
bestemmingsplan is beroep ingesteld. De verwachting is dat in het 4e kwartaal van 2012
een uitspraak zal komen van de Raad van State. Met het ziekenhuis is inmiddels een
overeenkomst gesloten met betrekking tot de benodigde gronden.
Door een achttal zorg- en dienstverleners is een intentieovereenkomst getekend om te
participeren in de ontwikkeling van het Gezondheidspark Hardenberg. De
intentieovereenkomst is ondertekend door ZorgID met de volgende partijen:
Saxenburghgroep (diverse afdelingen ten aanzien van zorg voor moeder en kind) Accare
(kinder- en jeugdpsychiatrie) Verloskundigenpraktijk Hardenberg, Prokind kinderopvang,
Naviva (kraamzorg), Carinova, VVT Zorgverleners en de Kraaamvogel. Deze zorg en
dienstverleners werken daarmee samen aan het afstemmen en versterken van de zorg- en
dienstverlening rondom geboorte en de zorg en ondersteuning voor kinderen en gezinnen.
De toename van de werkgelegenheid in de zorg (22%) is in de periode 2005-2010 twee keer
zo hoog geweest als de totale groei van de werkgelegenheid (11%).
7
Zomertheater
In de zomer van 2011 heeft voor het eerst het zomertheater plaatsgevonden. De gemeente
Hardenberg heeft hiertoe het initiatief genomen, maar gedurende het proces hebben diverse
externe partijen zich hierbij aangesloten. Het betrof hier o.a. scholen, Stichting 2015 en een
groot aantal recreatieondernemers. Gedurende 5 weken zijn diverse activiteiten uitgevoerd,
waaronder 2 keer een parade die in totaal ca. 40.000 mensen naar het centrum van de stad
Hardenberg trok.
Visie recreatie en toerisme
In de zomer van 2011 is gestart met de ontwikkeling van de visie voor recreatie en toerisme.
Naar aanleiding van een discussie rondom de verhoging van de toeristenbelasting, is
opdracht gegeven invulling te geven aan een visie recreatie en toerisme. Gezamenlijk met
verschillende partijen die baat hebben wij de sector recreatie en toerisme, is gezorgd voor
input voor de visie. Naar verwachting wordt deze visie in juni 2012 definitief door de
gemeenteraad vastgesteld.
Kostenoverzicht programma Economie
Programma
Economie
Begroting voor
wijziging
Begroting na
wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -1.014 -1.217 -920
Lasten 2.775 4.421 2.571
Saldo 1.761 3.204 1.651
29

2.6 Groene ruimte
De functie van het buitengebied verandert. Deze verandering heeft te maken met de
teruglopende rol van de landbouw, maar ook met andere behoeftes van mensen.
Inwoners, bezoekers en toeristen zijn graag in de groene ruimte. De landbouw zal een
belangrijke functie blijven behouden in het buitengebied, maar zal niet meer de enige
en primaire functie zijn. De gemeente wil de kwaliteit van de openbare groene ruimte
behouden en verbeteren.
Wat willen we?
Ambities
1. In onze natuurgebieden (voorbeelden zijn het Reestdal, het
Colenbrandersbos en het Vechtdal) blijft de biodiversiteit
behouden en wordt zo mogelijk verbeterd.
Portefeuillehouder(s)
Jannes Janssen
2 Meer wandelaars en fietsers doorkruisen de groene ruimte. Rene de Vent
3 Op de Vecht varen meer bootjes. Rene de Vent
4 We wijzen vier gebieden aan als landbouwontwikkelingsgebied,
namelijk Westerhuizingerveld, het gebied tussen N377 en N34,
SlagharenOost/De Krim, Bergentheim-zuid. Deze gebieden zijn
het meest geschikt voor landbouw.
In de visienota buitengebied benoemen we de gewenste
kwaliteiten in gebieden en vertalen dit naar het
bestemmingsplan buitengebied.
Bij ruimtelijke afwegingen en ontwikkelingen houden we
rekening met het behoud van de stilte, het donker en de ruimte
5 Het aantal functies (zoals bedrijven en woningen) in
vrijkomende agrarische gebouwen neemt toe.
6. Kwaliteiten versterken we via samenwerking en het
compensatiebeginsel
7 Via een monitor biodiversiteit behouden we de
maatschappelijke aandacht voor biodiversiteit.
Douwe Prinsse
(ruimtelijke ordening);
Jannes Janssen
(agrarische zaken)
Douwe Prinsse
Jannes Janssen
Jannes Janssen
Wat hebben we gedaan?
1
De provincie heeft eind 2011 ingestemd met het onderhandelingsakkoord decentralisatie
natuur rijk en provincies. De provincie zal begin 2012 met een voorstel komen voor de
herijking van de EHS. De omgevingsvisie zal (inclusief schrappen van Robuuste
verbindingszone) hierop aangepast worden.
Door de herinrichting Oude Radewijkerbeek is 6 hectare natuur ontwikkeld. Het
bestemmingsplan Molengoot (Vechtpark) is vastgesteld. Hierin wordt ook nieuwe natuur
ontwikkeld.
2
Verlengen Vechtdalwandelpad
In 2011 is een start gemaakt om het Vechtdalwandelpad te verlengen naar de bronnen van
de Vecht. Tot vorig jaar eindigde dit pad in Gramsbergen bij het NS-station. De eerste fase,
doortrekken naar Laar, is inmiddels gerealiseerd. Deze verlenging gaat eveneens onderdeel
uitmaken van het wandelnetwerk.
30

3
Bevaarbaarheid Vecht
In 2011 zijn de voorbereidende werkzaamheden rondom het bevaarbaar maken van de
Vecht richting Laar verder gegaan. Zo is het waterschap Velt en Vecht druk doende om de
sluis bij de Haandrik in de Vecht weer gebruiksklaar te maken. Daarnaast zijn de
werkzaamheden bij de Koppel, om daar de stuw passeerbaar te maken, begonnen. Beide zijn
in de zomer van 2012 gereed.
Ondertussen wordt gewerkt aan de promotie en marketing rondom de hernieuwde
bevaarbaarheid van de Vecht. De provincie Overijssel is hierin trekker, de gemeente
participeert.
4
In 2011 zijn de inspraakreacties verwerkt op het (pilot-)bestemmingsplan Reestdal &
Bergentheim-Zuid. Verder is in 2011 onderzoek uitgevoerd naar de gevolgen van nieuwe
wetgeving en jurisprudentie voor de maximale omvang van de agrarische bouwvlakken.
Ook zijn in 2011, in samenspraak met Plaatselijke belangen en andere partijen (zoals LTO
Noord, provincie, waterschappen), Landschap Identiteit Kaarten en Ontwikkelingsvisies
voor het buitengebied gemaakt. Die vormen de basis voor het nieuwe bestemmingsplan
Buitengebied.
5
Net als in voorgaande jaren hebben wij planologische medewerking verleend aan een aantal
initiatieven met betekking tot verbrede landbouw en bedrijvigheid aan huis.
In 2011 ging het om een tiental initiatieven.
Verder worden de regels van het nieuwe bestemmingsplan Buitengebied zodanig opgezet dat
er ruimere mogelijkheden komen voor verbrede landbouw en nevenfuncties naast de
woonfunctie.
6
In 2011 is een forse impuls gegeven aan het project Groene Diensten. Dit project stimuleert
de aanleg van nieuwe het herstellen van bestaande en het langjarig en planmatig beheren
van landschapselementen. De impuls is veroorzaakt door private bijdragen van o.a.
netwerkbeheerder TenneT en een verhoging van de provinciale bijdrage van 50% naar 75%
De doelstelling voor 2011 was om met eigenaren van landschapselementen contracten voor
aanleg, herstel en beheer een bedrag van in totaal voor € 2,2 miljoen af te sluiten. Deze
taakstelling is ruimschoots gehaald. In totaal is (incl. overheadkosten) een bedrag van ruim
€ 2,7 mln. besteed, waarvan ongeveer € 775.000 in het Reestdal en € 700.000 voor het
landgoed De Groote Scheere.
Met behulp van een bijdrage van TenneT is in het Reestdal in 2011 nog een aantal projecten
in uitvoering gekomen die een bijdrage leveren aan natuur en landschap, zoals het
stimuleren van streekeigen erfbeplanting, het beheer van cultuurhistorisch waardevolle
bouwwerken, het vervangen van een brug over de Reest en het herstel en beheer van
dassenrasters.
Door uitputting van het Leaderbudget stonden de activiteiten voor het Leaderprogramma op
een laag pitje.
7
De gegevens met betrekking tot de in onze gemeente aanwezige flora en fauna wordt
bijgehouden door (vrijwilligers van) De Koppel. De gemeente draagt (financieel) bij in het
operationeel houden van het Kennis- en Informatiesysteem.
Gegevens worden met name gebruikt als informatie voor bestemmingsplannen.
31

Kostenoverzicht programma Groene Ruimte
Programma
De groene ruimte
Begroting voor Begroting na
wijziging wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -369 -2.228 -1.732
Lasten 3.517 6.444 5.156
Saldo 3.148 4.216 3.423
32

2.7 Externe oriëntatie
In de vorige programmalijnen staat steeds welke rol de gemeente heeft om
doelstellingen te bereiken. Wat overal terugkomt is dat de gemeente een beperkte rol
heeft. De markt, inwoners en instellingen zijn de belangrijkste partijen in de
maatschappelijke ontwikkelingen.
Wat willen we?
Ambities
1 De gemeente Hardenberg stijgt fors op de lijst van beste
digitale dienstverlenende gemeenten van Nederland.
Klantgerichtheid en mensgerichtheid zijn hierbij de belangrijke
waarden.
2 Inwoners en ondernemers zijn trots op gemeente en stad
Hardenberg en zijn daarmee de beste ambassadeurs.
Dat wat de gemeente Hardenberg te bieden heeft en wat er
gebeurt heeft binnen 5-7 jaar een grotere bekendheid onder
(potentiële) bezoekers, bewoners, bedrijven en strategische
partners.
De naam Hardenberg heeft een spontane bekendheid en roept
positieve associaties op, waardoor mensen in concreet gedrag
vaker voor de gemeente Hardenberg kiezen.
3 Participatietrajecten op gebied van beleidsvoorbereiding, -
bepaling, -uitvoering en -evaluatie leiden tot een betere inhoud,
een groter draagvlak en tot een groter vertrouwen.
Inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven zijn
tevreden over hoe ze betrokken worden bij trajecten.
De gemeente laat beter zien wat ze voor inwoners, bedrijven en
andere doelgroepen doet.
Portefeuillehouder(s)
Douwe Prinsse
Peter Snijders
Peter Snijders
Wat hebben we gedaan?
1
In 2011 is verder gewerkt aan een centraal Klantcontactcentrum (KCC) bij de gemeente
Hardenberg. Klanttevredenheid staat in dit KCC continue centraal. Regelmatig is er
(onafhankelijk) onderzoek gedaan naar klanttevredenheid (bijvoorbeeld door telefonische
klantfeedbacksystemen). Uit deze onderzoeken komt een consistent beeld waarbij de klanten
over het algemeen heel tevreden zijn. De aandachtspunten die uit deze onderzoeken komen
worden vervolgens meegenomen. Hardenberg heeft in 2011 meegedaan aan een
benchmarkonderzoek van Ernst & Young naar de kwaliteit van de gemeentelijke
dienstverlening. In dit onderzoek scoort Hardenberg bovengemiddeld en conform de
verwachtingen gezien de omvang van de gemeente en wijze waarop Hardenberg investeert in
digitale dienstverlening. 2011 stond bij Dimpact (samenwerkingsverband) in het teken van
de nieuwe aanbesteding voor een volledig geïntegreerde Midoffice-pakket. Dit krijgt een
vervolg in 2012 en leidt in 2013 tot een nieuw modern platform waarop de nieuwste
ontwikkelingen uitstekend kunnen worden aangesloten.
2
Naast reguliere activiteiten heeft m.n. het zomertheater in 2011 voor naamsbekendheid
gezorgd. De communicatie rond het Zomertheater heeft geleid tot positieve publiciteit in
diverse media door het hele land. De parade was een groot succes en trok duizenden
mensen naar het centrum van Hardenberg. Met Panorama Hardenberg hebben we bezoekers
van dit evenement gewezen op de mogelijkheden van wonen, werken en recreëren in
Hardenberg.
33

3
De gemeente Hardenberg hecht grote waarde aan het tijdig informeren en betrekken van
doelgroepen. Hieronder een kleine greep uit het grote aantal communicatie- en
participatieactiviteiten in 2011. Het jaar ging van start met een uitgebreid traject rond de
gemeentelijke bezuinigingen, met als doel de dialoog aan te gaan met doelgroepen over de
bezuinigingsplannen. Doelgroepen zijn geïnformeerd via diverse kanalen (brief, themapagina
huis-aan-huisblad, advertenties, website) over de plannen en konden hierop reageren via de
website, een reactieformulier en tijdens drukbezochte bijeenkomsten in Hardenberg en
Dedemsvaart. De gemeenteraad hield een aparte inspreekbijeenkomst over dit thema,
waarbij vooraal is stilgestaan bij het voorkomen van stapelingen en het ondersteunen van de
kwetsbare groepen. Binnen het project Vechtpark Hardenberg stond (en staat) participatie
hoog op de agenda. In 2011 zijn enkele deelprojecten van het project Vechtpark Hardenberg
van start gegaan en opgeleverd. Bij het maken van de plannen voor het gebied rond de
monding van de Molengoot hebben omwonenden en belanghebbenden vanaf de ontwerpfase
meegepraat en meegedacht middels ontwerpateliers. De uiteindelijke constatering is dat de
gemeente, waterschap en participanten samen tot een beter resultaat zijn gekomen.
Betrokkenen hebben hun waardering voor dit participatieproces laten blijken. Dit geldt ook
voor het project Monding Oude Radewijkerbeek (gecombineerd met de wandelpromenade
Vecht en het park Kruserbrink). Dankzij de aandacht voor participatie en communicatie
wordt het Vechtpark een project van en voor de inwoners, ondernemers en bezoekers van
Hardenberg. Communicatie met bewoners en ondernemers was ook een belangrijk thema
binnen het Masterplan Centrum Dedemsvaart. Er zijn diverse bijeenkomsten georganiseerd,
zowel kleinschalige bijeenkomsten voor de advies- en klankbordgroep als grote
inloopbijeenkomsten voor alle inwoners en ondernemers. Daarnaast zijn doelgroepen
geïnformeerd via het periodieke infobulletin, de website
www.masterplancentrumdedemsvaart.nl en diverse factsheets. Onderwerpen van
communicatie waren onder andere de herinrichting van de Wisseling en Julianastraat, de
schetsen en bestemmingsplanprocedure inzake de nieuwbouwplannen voor de Markt, de
schetsen en procedures inzake het MFC en Shared Space. De gemeente was in november
2011 aanwezig met beschikbare bouwkavels op Huis Totaal 2011. Daarnaast zijn rond de
bestemmingsplanprocedures van nieuwe woongebieden kavelinformatieavonden
georganiseerd om de inwoners zo compleet mogelijk te informeren. Belangstellenden konden
zich registeren en worden vervolgens op de hoogte gehouden. Ook bij de opknapbeurt van
drie grote kruisingen in Hardenberg is intensief gecommuniceerd met doelgroepen en
stakeholders, dit heeft bijgedragen aan een vlotte doorstroming van het verkeer en het
verminderen van overlast voor weggebruikers. Het communicatietraject rond bijvoorbeeld
Bewust Duurzaam Thuis is in 2011 voortgezet, waarbij ook aandacht is voor ervaringen van
deelnemers aan het project. Om bedrijven nog beter van dienst te kunnen zijn is op de
Business Vakdagen 2011 het Bedrijvenloket gelanceerd en is een accountmanager bedrijven
aangesteld.
Kostenoverzicht programma Externe Oriëntatie
Programma
Externe oriëntatie
Begroting voor Begroting na
wijziging wijziging
Realisatie
begrotingsjaar
2011
Baten -69.494 -73.248 -74.493
Lasten 9.306 11.789 9.327
Saldo -60.188 -61.459 -65.063
34

2.8 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Ook in de programmaverantwoording wordt het overzicht Algemene dekkingsmiddelen
gegeven.
Bedragen x € 1.000 begroting begroting
(voor wijziging) (na wijziging) Rekening
1. Lokale Middelen, waarvan de
besteding niet gebonden is
-9.466 -9.514 -9.497
2. Alg. uitkeringen -49.785 -50.771 -51.836
3. Dividend -2.372 -3.729 -3.912
4. Overige algemene
dekkingsmiddelen
-3.882 -4.583 -4.585
-65.505 -68.597 -69.830
Onvoorzien
In de programmabegroting wordt inzicht gegeven in het gebruik van het geraamde bedrag
voor onvoorzien.
raming
raming
begrotingsjaar begrotingsjaar realisatie
Inzet onvoorzien voor wijziging na wijziging begrotingsjaar
algemene dekkingsmiddelen:
nog functioneel te ramen 432.554 - -
stelpost nieuw beleid 79.680 - -
stelpost vervanging 274.595 - -
stelpost prijscompensatie 410.132 - -
stelpost onderhoud gebouwen 173.350 3.500 -
stelpost bedrijfsvoering -661.383 -95.667 -
onvoorzien incidenteel 147.500 670.222 -
onvoorzien structureel 74.000 3.159 -
930.428 581.214 -
De post onvoorzien is als een totaalpost in de begroting opgenomen en vervalt doordat deze
tussentijds wordt belast ten gunste van een specifiek programma. Aan het einde van het
begrotingsjaar vervalt een eventueel restant van de post onvoorzien naar het resultaat voor
bestemming.
35

3 Verplichte paragrafen
Artikel 26 BBV schrijft voor dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen opgenomen moeten
worden als die in de begroting opgenomen zijn. De verplichte paragrafen zijn:
lokale heffingen;
weerstandsvermogen;
onderhoud kapitaalgoederen;
financiering;
bedrijfsvoering;
verbonden partijen;
grondbeleid.
Wij hebben een paragraaf rechtmatigheid hieraan toegevoegd.
36

Lokale heffingen
Belastingopbrengsten
Hierna hebben wij een vergelijking opgenomen van de belangrijkste belastingen en van de
daarop gebaseerde opbrengsten. Voor het tarief 2011 is een inflatoire verhoging doorgevoerd
van 2,75%. Bovendien is rekening gehouden met het uitgangspunt van 100% kostendekking
bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.
Belastingopbrengsten Rekening 2010 Begroting 2011 Rekening 2011
Algemeen:
Onroerende zaak belastingen:
gebruiker 1.804.000 1.755.000 1.835.000
eigenaar 6.644.000 6.800.000 6.640.000
Hondenbelasting 229.000 236.000 230.000
Toeristenbelasting 404.000 411.000 411.000
Forensenbelasting 299.000 307.000 291.000
Specifiek:
Afvalstoffenheffing 4.607.000 4.547.000 4.856.000
Rioolheffing 5.281.000 5.342.000 5.334.000
Belastingtarieven 2009 2010 2011
Ozb-tarief eigenaar woning 0,0784% 0,0787 % 0,0809 %
Ozb-tarief eigenaar niet-woning 0,2176% 0,2181 % 0,2241 %
Ozb-tarief gebruiker niet-woning 0,1752% 0,1756 % 0,1804 %
Vastrecht afvalstoffenheffing 113,00 96,00 96,00
Lediging 240 liter RST container 6,89 9,21 9,21
Lediging 240 liter GFT container 6,89 5,61 5,61
Lediging 140 liter RST container 4,27 5,63 5,63
Lediging 140 liter GFT container 4,27 3,53 3,53
Rioolrecht woning 218,00 218,00 218,00
Variabel afvalstoffenheffing
Als gevolg van gescheiden inzameling van kunststof zijn de tarieven voor de
containerledigingen met ingang van 2010 voor RST en GFT containers van hetzelfde volume
niet meer gelijk aan elkaar. De tarieven van ledigingen RST zijn hoger dan de tarieven van
ledigingen GFT.
Rioolheffing
Gezien de huidige stand van de voorziening riolering blijft het rioolrecht op hetzelfde niveau
als in 2011.
37

Vergelijkend overzicht van woonlasten 2011
Naast een vergelijking van de opbrengsten hebben wij wederom een vergelijking opgenomen
van de woonlasten 2011 met enkele buurgemeenten. Voor de OZB is uitgegaan van een
woningwaarde van € 180.000 en voor de afvalstoffenheffing en riolering van een
meerpersoonshuishouden.
Gemeente OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal
Dalfsen € 139 € 235 € 122 € 496
Raalte € 166 € 188 € 174 € 528
Ommen € 139 € 266 € 177 € 582
Kampen € 173 € 248 € 168 € 589
De Wolden € 157 € 220 € 215 € 592
Staphorst € 121 € 270 € 213 € 604
Hardenberg € 146 € 253 € 218 € 617
Zwartewaterland € 170 € 259 € 198 € 627
Hoogeveen € 205 € 278 € 147 € 630
Twenterand € 175 € 264 € 206 € 645
Steenwijkerland € 156 € 248 € 245 € 649
Coevorden € 242 € 289 € 169 € 700
(Bron: Informatie van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere
Overheden, april 2011)
Kostendekking
Bepaalde gemeentelijke activiteiten mogen 100% kostendekkend zijn. In het kader van de
invoering van het BTW-compensatiefonds (BCF) is bepaald dat de gemeente bij de bepaling
van de kostendekkendheid geen rekening hoeft te houden met de compensabele BTW.
Daarmee rekening houdend zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing 100%
kostendekkend.
Kwijtschelding
De gehanteerde kwijtscheldingsnorm is in de gemeente Hardenberg 100%.
38

Paragraaf weerstandsvermogen
Het begrip weerstandsvermogen betreft een kwalitatieve of kwantitatieve uitspraak over de
verhouding tussen financiële omvang van de risico’s die de gemeente loopt en de financiële
middelen die beschikbaar zijn om deze risico’s op te vangen.
De paragraaf weerstandsvermogen bevat:
een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
een inventarisatie van de risico’s;
het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s.
Inventarisatie van de weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit wordt gelijk gesteld aan de algemene reserve.
De totale eigen vermogenspositie bedraagt ultimo 2011:
Ultimo 2011 Ultimo 2010 Verschil
Algemene reserve 13.765 8.558 5.207
Resultaat na bestemming 4.938 7.880 -2.942
(Egalisatie)bestemmingsreserves 5.116 4.848 268
Overige bestemmingsreserves 62.269 72.228 -9.959
Totaal eigen vermogen 86.088 93.514 -7.426
In 2011 heeft een risicoscan plaatsgevonden en is berekend wat de omvang van het
weerstandsvermogen moet zijn. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek is -
gelijktijdig met de vaststelling van de 2 e bestuursrapportage 2011 - besloten de benodigde
omvang van de algemene reserve op € 13,7 mln. te bepalen. Hiervan heeft € 9 mln.
betrekking op de grondexploitatie. Dit bedrag is inclusief € 1,07 mln. voor risico’s die
samenhangen met de zogenaamde boeggolf Marslanden II.
Op aandringen van de accountant is dit bedrag nu overgeheveld naar een afzonderlijke
voorziening boeggolf Marslanden II.
Deze overheveling brengt met zich dat de benodigde omvang van de ARG nu kan worden
bepaald op € 8,0 mln. Ook betekent het dat de benodigde omvang van de algemene
reserve(s) in totaal € 12,7 mln. bedraagt.
Inventarisatie van de risico’s
Grondexploitaties
Het exploiteren van gronden is een ondernemersrisico. De benodigde weerstandscapaciteit is
berekend op € 8,0 mln. aan te houden in de algemene reserve grondexploitaties (exclusief de
hiervoor genoemde afzonderlijke voorziening boeggolf Marslanden II).
De bruto boekwaarde van de grondexploitaties is in periode 2004-2011 gestegen van
€ 40,2 mln. naar € 82,3 mln. De stijging wordt veroorzaakt door een toevoeging van
plankosten, rente en het saldo van aan- en verkopen van gronden.
Bij het berekenen van het benodigde ARG hebben de benodigde omvang van het
weerstandsvermogen gekwantificeerd op basis van een grove berekening van marktrisico’s
en projectspecifieke risico’s. Deze methode houdt rekening met vertragingen in exploitaties
op basis van het twee jaar opschuiven, van kosten en opbrengsten waardoor extra
rentekosten op de boekwaarde ontstaan en met prijsdalingen op basis van schattingen van
10% over de nog te realiseren opbrengsten (marktrisico’s). Bij de projectrisico’s is een
berekening van gemaakt van het risico van een te hoge woningbouwfasering. Omdat de
39

overige projectrisico’s nog niet in beeld zijn gebracht is voor dit risico een inschatting
gemaakt.
In het voorjaar van 2012 is gestart met het opstellen van een analyse over de stijging van de
boekwaarde en de te nemen maatregelen om de boekwaarde niet verder op te laten lopen.
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
De Wmo heeft een open einde karakter. De vooralsnog benodigde weerstandscapaciteit is
€ 1,0 mln. aan te houden in de algemene reserve.
Eind 2010 heeft de raad ingestemd met een pakket aan maatregelen, waarmee een
structureel evenwicht is bereikt tussen de inkomsten en uitgaven WMO. Het invoeren van
eigen bijdragen voor alle individuele verstrekkingen levert structureel € 500.000 aan
inkomsten op. Daarnaast zal het invoeren van een eigen bijdrage tot minder
aanvragen/verstrekkingen leiden. Dit, in combinatie met het hanteren van een
inkomensgrens voor het collectief vervoer, zal eveneens leiden tot een structurele
kostenbesparing van € 500.000.
Wet werk en bijstand (Wwb)
De Wwb heeft eveneens een open einde karakter. De benodigde weerstandscapaciteit is
€ 0,7 mln. aan te houden in de algemene reserve.
In het voorjaar 2011 hebben wij u aangegeven dat er op de Wwb een tekort dreigt en dat wij
dit financieel risico proberen te beperken door in te zetten op (extra) detacheringen.
Hoewel er extra werkplekken zijn gerealiseerd, heeft dit beleid toch niet het gewenste
financiële effect gehad.
Als we kijken naar de bijstandsuitgaven in 2012 verwachten we, ondanks de getroffen
maatregelen, eenzelfde beeld als voor 2011 namelijk € 7,7 mln. aan uitkeringen en een
rijksbudget van € 7,2 mln. Dat leidt tot een tekort ten opzichte van de begroting van
€ 0,5 mln. (In de begroting zit een toegestaan tekort van ruim € 200.000, en we verwachten
in het kader van de 10%-IAUregeling nog € 200.000 te kunnen claimen bij het rijk). In de
begroting 2012 is dit tekort structureel gedekt.
Leerlingenvervoer
Ook het leerlingenvervoer heeft een open einde karakter. De benodigde weerstandscapaciteit
is € 0,6 mln. aan te houden in de algemene reserve.
De kosten voor leerlingenvervoer zijn in 2011 € 132.000 hoger uitvallen dan begroot;
enerzijds veroorzaakt door prijsstijgingen van € 50.000 als gevolg van prijsstijgingen,
anderzijds door meer kilometers. Inmiddels is besloten tot een pakket van maatregelen dat
leidt tot een besparing van € 50.000. Door vaker vrijwilligers in te zetten bij het individueel
vervoer is eventueel een kostenbesparing mogelijk. Daarnaast is het afstandscriterium
aangepast en zijn de eigen bijdragen verhoogt. Resteert nog een tekort van € 75.000 welke
als structurele bezuiniging is meegenomen in het totale bezuinigingsprogramma.
Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
De Wsw heeft een open einde karakter. De benodigde weerstandscapaciteit is € 1,7 mln. aan
te houden in de algemene reserve.
Het rijk heeft in 2011 de Wsw-subsidie verlaagd met € 824.000. De verlaging kent een
combinatie van factoren. Het subsidiebedrag per SE (gemiddeld arbeidsjaar) is verlaagd
evenals het maximaal aantal te realiseren SE’s. Verder wordt de Cao-compensatie
onthouden. De komende jaren zal sprake zijn van een verdere verlaging van de subsidie per
SE en van het aantal SE’s.
40

De bezuiniging op de Wsw vraagt om actie om de (financiële) gevolgen te beperken.
Aanknopingspunten zijn:
verlagen van het aantal Wsw-dienstverbanden;
verlagen van de kosten door efficiënter werken;
verhoging van de inkomsten uit inleenvergoedingen;
en een verbetering van het resultaat van Larcom.
De (extra) bezuinigingen zijn in de meerjarenbegroting 2013-2015 structureel verwerkt en
gedekt.
Overige risico’s
De benodigde weerstandscapaciteit aan te houden in de algemene reserve voor overige
risico’s bedraagt € 0,7 mln.
De overige risico’s betreffen onder andere het ondernemersrisico voor Theater de
Voorveghter, renterisico’s en fluctuerende opbrengsten uit bouwleges.
Ook juridische risico’s zoals schadeclaims, milieuverontreiniging, oninbaarheid vorderingen
en leningen en risico’s uit hoofde van garantiestellingen, rekenen wij ook tot de overige
risico’s. Wij verwachten geen bijzondere risico’s uit hoofde van garantiestellingen aan
verbonden partijen of uit juridische procedures. Voor deze risico’s wordt dan ook geen
weerstandscapaciteit aangehouden.
41

Grondbeleid
1. Grondbeleid
In november 2011 heeft de raad de Nota grondexploitatie 2012 vastgesteld. Daarin zijn de
algemene uitgangspunten van de Grondexploitatie opgenomen. Overige op de
grondexploitatie van toepassing zijnde beleidsdocumenten zijn:
a. de Nota Sturend Grondbeleid van 2005;
b. de Nota Bovenwijkse Voorzieningen 2007;
c. de Nota Grondprijsbeleid 2007.
Implementatie nieuwe Grondexploitatiewet.
De nieuwe Grondexploitatiewet is als onderdeel van de nieuwe Wet RO de basis voor
dwingend publiekrechtelijk kostenverhaal. Het beleid is er op gericht het kostenverhaal bij
particuliere grondexploitaties zo veel mogelijk langs privaatrechtelijke weg te bereiken.
Wanneer dat niet lukt geeft de Wet de publiekrechtelijke stok achter de deur. De gemeente
moet dan tegelijk met het bestemmingsplan een exploitatieplan vaststellen.
Het kostenverhaal langs publiekrechtelijke weg steekt juridisch erg nauw. De gemeente
moet daarom de beleidsstukken m.b.t de grondexploitatie Grondexploitatiewet-proof
maken. Daarvoor is met externe deskundigheid een plan van aanpak opgezet dat leidt tot
screening en aanpassing van Nota Grondbeleid, Nota Bovenwijkse Voorzieningen etc. In
2012 zal de juridische update van de desbetreffende beleidsstukken zijn afgerond.
2. Grondbedrijf financieel
Verantwoording plan- en onderzoekskosten 2011
Jaarlijks kent de grondexploitatie een werkkapitaal van € 250.000 voor plan- en
onderzoekskosten voor plannen en grondexploitaties in de start- of initiatieffase. In 2011
zijn hier geen kosten op verantwoord.
Winstneming
In 2011 zijn geen winstnemingen gepleegd.
Bij de jaarrekening zijn de balanswaarden van de complexen geactualiseerd en is ook
gekeken naar de uitgangspunten en uitgifteprognoses van de verschillende complexen
(grond)exploitaties. Een belangrijk aspect hierbij betreft de analyse van afzet- en
faseringsprognose van zowel woningen (woningkavels) als bedrijfskavels. Daarvoor zijn
verschillende scenario’s doorgerekend.
De actualisering is voor ons reden om een extra verliesvoorziening van € 1.104.522 te
vormen en conform het advies van Deloitte de algemene plankosten ad € 443.497 ten laste
van de algemene dienst te brengen; een totale afboeking van € 1.548.019.
De in de ARG opgenomen reservering voor het gemeentelijk aandeel ad € 1.070.000 voor de
zogenaamde boeggolf Marslanden is omgezet in een voorziening.
Algemene Reserve Grondbedrijf (ARG)
De ARG vormt de risicobuffer voor het grondbedrijf. De gewenste omvang van de ARG is in
de notitie Risicomanagement en Weerstandsvermogen van 8 november 2011 vastgesteld. Op
basis van een grove benadering van de marktrisico’s is een richtinggevende uitspraak
gedaan over de normatieve hoogte van het weerstandsvermogen voor de gemeentelijke
grondexploitaties. De ultimo 2011 hoogte van de ARG is daarmee in overeenstemming.
Voor complexen met een verwacht verlies wordt een Voorziening getroffen ten laste van de
ARG.
42

De ARG kende in 2011 het volgende verloop:
Stand ARG 1 januari 2011 € 1.390.000
Af: Resultaatbestemming 2010 - 819.000
Nieuwe stand ARG 1 januari 2011 € 571.000
Toevoegingen uit herschikking reserves - 11.205.000
Af: saldo mutaties Voorzieningen n.a.v. Nota Grex 2011 - 2.630.000
Stand ARG 31-12-2011 voor resultaatbestemming € 9.146.000
Af: omzetting “boeggolf Marslanden” van ARG naar voorziening - 1.070.000
Stand ARG 31-12-2011 na resultaatbestemming € 8.076.000
Om de ARG op het gewenste niveau te houden zijn de negatieve resultaten van de
grondexploitaties ad € 1.548.000 bij de jaarrekening 2011 ten laste van de Algemene Dienst
gebracht.
Grondverkopen 2011
In 2011 zijn de volgende gemeentelijke grondverkopen gerealiseerd:
- bedrijventerreinen 37.030 m²
- woningbouwkavels 10.952 m²
In de grondexploitatie Katingerveld zijn een grondverkoop aan BBL en een grondruil met het
Waterschap als inkomsten verantwoord.
Voorzieningen
Na actualisatie ultimo 2011 kennen de getroffen Voorzieningen de volgende mutaties:
Voorziening Slagharen Moeshoek wonen (waterschade) + € 41.000
Voorziening Heemser Poort + € 569.000
Voorziening Strategische Gronden (afboeking rentekosten) + € 320.000
Voorziening Ruimte voor Ruimte Gramsbergen (planvertraging) + € 106.000
Voorziening woningen Dedemsvaart + € 362.000
Voorziening Pruttieshoek (planschade) + € 208.000
Voorziening Slagharen Noord (planvertraging) + € 115.000
Voorziening De Marke II (tweede deel plan) + € 80.000
Voorziening Broeklanden Zuid (planvertraging) + € 624.000
Voorziening Tuinstraatschool (aanwending) - € 291.000
Voorziening boeggolf Marslanden II + € 1.070.000
Totaal: + € 3.204.000
De mutaties in de rest van de Voorzieningen zijn per saldo gering en neutraal.
Voortgang maatregelen i.v.m. de economische en financiële crisis
In de Nota Crisisupdate Grondbedrijf 2010 is de voorraad Strategische en Verspreide
gronden kritisch beschouwd. In verband met latere ontwikkeling van gronden wegens de
economische en financiële crisis zijn waar nodig boekwaarden afgewaardeerd tot reëel
niveau.
De economische crisis heeft gevolgen gehad voor de planning van uitgifte van
bedrijventerreinen. Voor 2011 is de planning bijgesteld naar 3 ha gemeentebreed en vanaf
2012 geleidelijk weer oplopend. In 2011 is de geplande 3 ha bedrijventerrein verkocht. Voor
2012 is 5,75 ha uitgeefbaar bedrijventerrein geprogrammeerd.
43

Deloitte Real Estate Advisory heeft t.a.v. de geprogrammeerde woningbouwaantallen en uit
te geven bedrijventerreinen een analyse uitgebracht over de afzetmogelijkheden. Ten aanzien
van het onderdeel woningbouw adviseert Deloitte een neerwaartse bijstelling van het
(gemeentelijk) woningbouwprogramma.
Een volgende verfijning van de gemeentebrede woningprogrammering zal moeten uitwijzen
in hoeverre de naar 100% bijgestelde aantallen woningen ingevolge de aanhoudende
economische crisis reëel te achten zijn.
Risicoparagraaf Grondexploitatie jaarrekening 2011
De gemeente Hardenberg is zich bewust van de risico’s en heeft tegen deze achtergrond
specialisaten van Deloitte Real Estate Advisory gevraagd een aantal grondexploitaties te
beoordelen op de aspecten planning/fasering, programmering, prognoses, risico’s en
onvermijdbare aanpassingen. De vraag hierbij was of sprake is van realistische
uitgangspunten gelet op de actuele ontwikkelingen binnen de grondmarkt en de uitkomsten
van de beoordeling van genoemde aspecten. Het rapport naar aanleiding van deze
werkzaamheden is in september 2011 uitgebracht. Deze rapportage en de reactie van de
gemeente Hardenberg op de aanbevelingen van Deloitte REA zijn in oktober 2011 in de
gemeenteraad behandeld.
Op 8 november 2011 is door de raad de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen
vastgesteld en is de ARG door een herschikking van reserves op het benodigde peil gebracht.
De economische en financiële crisis werkt door in de gemeentelijke grondexploitatie. Twee
kernproblemen zijn te onderscheiden:
a. Risico’s ten aanzien van de fasering: uitstel van projecten, wegens stagnatie of uitval
van vraag;
b. Risico’s ten aanzien van de waardering van gronden: dalende vastgoedprijzen en
dientengevolge lagere residuele grondwaarden.
In de Nota Crisisupdate Grondbedrijf 2010 hebben wij de gevolgen voor het Hardenbergse
grondbedrijf inzichtelijk gemaakt; in de Nota Grondexploitatie 2011 heeft dat een vervolg
gekregen. De komende jaren zal nog in het teken staan van de economische en financiële
crisis.
De boekwaarde van het gemeentelijk Grondbedrijf (het geïnvesteerd, met verkopen terug te
verdienen vermogen) bedraagt per 1 januari 2011 ruim € 80 mln. en is in 2011 opgelopen
naar circa € 84 mln. De totale omvang van de getroffen Voorzieningen voor negatieve
eindresultaten van grondexploitaties bedraagt eind 2011 €14,6 mln.
Een prognose van het verloop van de boekwaarde Grondbedrijf 2012-2021 laat bij realisatie
van de bijgestelde verkopen zien dat het terugverdienvermogen van het Grondbedrijf deels is
verdwenen. In 2012 zullen scenario’s worden uitgewerkt die kostenbeheersing binnen het
Grondbedrijf mogelijk maken.
Risico’s grondexploitatie
Grondexploitaties vragen om bijzondere aandacht. Er gaat veel geld om in dit product en de
risico’s zijn meer dan gemiddeld. Actueel inzicht in de diverse complexen binnen de
grondexploitatie is van essentieel belang om de risico’s zo beperkt mogelijk te houden,
omdat het geïnvesteerde vermogen in deze complexen fors kan oplopen.
De grondexploitaties rekenen met een verhoging van de kavelprijzen met 1% per jaar.
Hoewel voor de komende jaren gelet op de marktsituatie geen prijsstijgingen zijn te
verwachten, is de langetermijnprognose (tot en met 2030) nog steeds aanvaardbaar.
In de komende jaren geldt dat de marktomstandigheden in relatie tot de fasering en
programmering van de huidige - en nieuwe projecten en de beheersing van de kosten (o.a.
het risico van extra plankosten blijft nadrukkelijk aanwezig) de belangrijkste
aandachtsvelden blijven.
44

Fasering woningbouw
Door de gemeente Hardenberg worden periodiek afstemmingen gemaakt tussen enerzijds de
prognose van de woningbehoefte in de gemeente en de geplande uitgifte van
woningbouwkavels. Om het inzicht in de afzetbaarheid van het programmatype als in de
haalbaarheid van geraamde opbrengsten te houden zal een nieuwe woonvisie 2012-2016
worden opgesteld.
In de ARG is gereserveerd voor een marktrisico’s. Bij de marktrisico’s wordt gekeken naar
vertraging in de uitgifteplanning, het prijsniveau en de opbrengstenstijging.
Fasering bedrijventerreinen
De gemeente Hardenberg heeft een grote voorraad gronden in bezit die zijn bedoeld om als
bedrijventerrein te worden uitgegeven (ultimo 2011 circa 120 hectare). In de prognose wordt
er van uitgegaan dat de verkopen in 2012 zullen aantrekken en dat in 2012 5,75 ha.
verkocht zal worden. In de jaren daarna loopt dit verder op tot 7,5 ha in 2015 en daarop
volgende jaren.
- Broeklanden-Zuid
Bij actualisatie jaarrekening 2010 is de uitgifte in plan Broeklanden Zuid aangepast aan de
gemeentebrede programmering bedrijventerreinen conform het advies van Deloitte Real
Estate. Als gevolg van de vernietiging van het bestemmingsplan is deze fasering met 1 jaar
in tijd doorgeschoven. Ter onderbouwing van de waardering bij de jaarrekening 2011 is een
taxatie uitgevoerd en zijn de nieuwste inzichten verwerkt, zoals aangekondigd in de nota
Grex 2012, in een nieuwe exploitatie-opzet. De eerder getroffen voorziening is voldoende om
de afwaardering van de gronden te dekken.
- Centrumplan Hardenberg
De huidige exploitatie-opzet sluit met een klein positief saldo. Door de onzekere
marktomstandigheden blijft voortdurende monitoring belangrijk om tijdig bij te kunnen
sturen op resultaat. Ook hier geldt dat de fasering en programmering en de beheersing van
kosten belangrijke punten van aandacht blijven.
- Marslanden
Op 21 december 2011 is een intentieovereenkomst met Rotij afgesloten met als doel tot een
gezamenlijke exploitatie van de 1e en 2e fase (totaal 22 hectare) te komen. De gronden ten
behoeve van de 3e fase betreffen ongeveer 12,5 hectare waarvan het voornemen is deze
vanaf 2030 te exploiteren.
Op dit moment is overleg met Rotij gaande hoe tot een exploitatie van de eerste twee fasen
kan worden gekomen. Het is daarom nu nog niet duidelijk in hoeverre voor Marslanden II
een rendabele exploitatie te realiseren is. De onderhandeling met Rotij in 2012 zullen dit
moeten uitwijzen.
Risico’s ten aanzien van de waardering
In februari 2012 heeft de Commissie BBV een notitie gepubliceerd over de waardering van
Niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG). Daarin wordt door de commissie het
standpunt ingenomen dat indien er geen reëel en stellig voornemen bestaat om tot
exploitatie van de NIEGG over te gaan de gronden deze maximaal tegen marktwaarde mogen
worden gewaardeerd. De notitie treedt in werking met ingang van 2012.
Vooruitlopend op 2012 heeft de gemeente Hardenberg op de meest omvangrijke NIEGG’s
waarvoor nog geen reëel en stellig voornemen bestaat tot exploitatie een onafhankelijke
taxatie door een registertaxateur laten uitvoeren. De uitkomsten van deze taxaties laten zien
dat de huidige waardering in overeenstemming is met de getaxeerde marktwaarde.
45

Onderhoud kapitaalgoederen
Wegen
In de gemeente Hardenberg ligt een gemeentelijk wegennet van zo’n 900 km lang. De
gemeente Hardenberg is wegbeheerder van deze wegen en is daarom verplicht deze wegen
duurzaam te onderhouden. Het onderhoudsbudget van anderhalf miljoen euro is leidend
voor het opstellen van het onderhoudsprogramma.
Een van de doelstellingen uit het meerjarenprogramma van de gemeente is het bevorderen
van een veilige en leefbare woonomgeving, met als ambitie een fysieke leefomgeving die
schoon, heel en veilig is. In dat kader streeft het college naar een goede balans tussen de
vraag naar onderhoud aan gemeentelijke wegen en de beschikbare (financiële) middelen. De
basis voor het onderhoudsprogramma zijn de door het college vastgestelde uitgangspunten
voor het wegenonderhoud. Het beheer en onderhoud van wegen begint met het bewust
ontwerpen van de infrastructuur en de keuze voor duurzame materialen van hoge kwaliteit.
Als het gaat om het onderhoud aan wegen, geldt zoveel mogelijk een integrale aanpak. Dit
betekent dat onderhoud zoveel mogelijk gecombineerd wordt met andere werkzaamheden,
bijvoorbeeld riolering.
De gemeente Hardenberg beschikt over een gecertificeerd geautomatiseerd
wegbeheersysteem. Dit systeem geeft de basissignalen af voor de te nemen
onderhoudsmaatregelen. Het systeem wordt gevoed met kwaliteitsbeoordelingen van de
wegverharding uit het “veld”. Daarnaast zijn alle wegen in Hardenberg gecategoriseerd om
een juiste prioritering voor het onderhoud te stellen. Ook meldingen over het wegennet en
maatschappelijke en politieke ontwikkelingen spelen een rol bij de keuzebepaling en
prioritering bij het opstellen van het onderhoudsprogramma.
Afgelopen jaar is aan een aantal wegen onderhoud uitgevoerd, hierbij is bij plattelandswegen
gekeken naar de noodzaak tot het leggen van bermverstevigende grasbetonstenen.
Daarnaast is in de vooraf vastgestelde kernen en wijken een deel van de straten voorzien
van nieuwe verharding in het kader van opwaarderen woonomgeving.
Aan de Dedemsvaartseweg-Tottenhamstraat is onderhoud gepleegd in combinatie met het
fietsveiliger maken van de route Ane-Dedemsvaart.
Openbare verlichting
De openbare verlichting (ov) vervult een belangrijke functie op het gebied van sociale- en
verkeersveiligheid. De burger dient zich in de openbare ruimte, ook na het invallen van de
duisternis veilig te voelen. Daarnaast spelen ook sfeer-, milieu- en in toenemende mate
energieaspecten een belangrijke rol. De gemeente Hardenberg stelt zich tot doel de openbare
verlichting functioneel, duurzaam en tegen maatschappelijk verantwoorde kosten aan te
leggen, te beheren en te onderhoud. Dit willen we bereiken door een driesporenbeleid te
volgen, kwalitatief toereikend onderhoud, nieuwe installaties dienen energiezuinig te zijn en
als laatste innovatief vervangen en soms verwijderen van openbare verlichting.
In 2011 is het beleidsplan openbare verlichting “LED op het licht op straat” vastgesteld en
heeft de raad ingestemd met het geformuleerde nieuwe beleid voor aanleg en beheer van
openbare verlichting. Voor de uitvoering van dit beleid heeft de raad middelen beschikbaar
gesteld om de energieslurpers te vervangen en om een uitvoeringplan op te stellen.
Riolering:
In 2009 heeft de raad van de gemeente Hardenberg het verbrede gemeentelijke
rioleringsplan (vGRP) vastgesteld voor de periode 2009-2013. De gemeentelijke riolering is
een van de belangrijkste voorzieningen voor de bescherming van de volksgezondheid en het
milieu. Ook heeft riolering een belangrijke functie als het gaat om tegengaan van
wateroverlast in de openbare ruimte. Om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht voor het
doelmatig inzamelen en transporteren van afvalwater, moet de gemeente beschikken over
een actueel GRP. Dit is een strategisch document waarin de beleidsvoornemens, de
maatregelen en de kosten voor het rioolstelsel voor een bepaalde planperiode worden
beschreven. In het verbrede GRP worden ook de consequenties van de wet gemeentelijke
watertaken, onder andere een verbrede zorgplicht voor grond-en regenwater meegenomen.
46

In het vGRP 2009-2013 wordt uitgegaan van het voortzetten van de huidige beleidslijn
(sober en doelmatig).
Voor het huidige vGRP is naast de reguliere zaken rekening gehouden met twee bijzondere
ontwikkelingen. Op landelijk niveau betreft dat de wet gemeentelijke watertaken die 1
januari 2008 van kracht is geworden, waardoor gemeenten naast de zorgplicht voor
afvalwater ook belast worden met de zorgplichten voor grond- en regenwater. De gemeente
heeft een grote mate van beleidsvrijheid voor de invulling van de zorgplichten. Op
gemeentelijk niveau betreft het de kansen die zich voordoen om werk met werk te maken
met infrastructurele projecten. Het gaat om investeringen in toekomstbestendige, duurzame
oplossingen waarin we mee kunnen liften met infrastructurele en stedenbouwkundige
maatregelen. Concreet denken we hierbij aan masterplan Dedemsvaart en de centrumroute
in Hardenberg. In 2011 zijn de volgende projecten uitgevoerd Parkweg – Kruserbrink
Hardenberg, Stationsstraat Hardenberg, Julianastraat, Marktstraat en de Wisseling
Dedemsvaart.
Samenwerking gemeente en waterschap Velt en Vecht
We worden ons steeds bewuster van de ruimte die nodig is voor water. In droge tijden
hebben we water nodig en in natte tijden willen we geen natte voeten krijgen. Het
waterkwantiteits- en waterkwaliteitsbeheer in het buitengebied is een verantwoordelijkheid
van het waterschap. De maatregelen vinden veelal plaats in de openbare ruimte en bieden
kansen voor bijvoorbeeld recreatieve ontwikkelingen. Om alle belangen goed te behartigen
en de uitvoeringsprocessen zo vlot mogelijk te doorlopen zijn we intensief gaan
samenwerken met waterschap Velt en Vecht. Eén van de eerste opdrachten voor dit
samenwerkingsverband is de realisatie van het Vechtpark. In 2011 is het gebied rondom de
monding Oude Radewijkerbeek afgerond en het gebied rondom de Molengoot is in
uitvoering. Er is extra waterberging gecreëerd in het Park Kruserbrink en de
Wandelpromenade is opgeleverd.
gemalen
Eind 2009 is het bestek voor het beheer en onderhoud van de gemeentelijke
rioleringsinstallaties (gemalen) Europees aanbesteed. In het bestek is het reguliere
onderhoud en het storingenbeheer van de installaties opgenomen. De centrale post, waarop
alle installaties worden aangesloten zal nog worden voltooid door de huidige aannemer. Deze
centrale post ontvangt alle storingsmeldingen van de installaties. In 2012 zal een nieuwe
aanbesteding plaatsvinden.
drukriolering
Op basis van het huidige onderhoudsbeeld van de installaties is het mogelijk om aan te
geven welke onderdelen en welke installaties vervangen moeten worden in het kader van
groot onderhoud. De raad heeft hiervoor in 2011 € 1.200.000 beschikbaar gesteld. Het gaat
hierbij om de volgende onderdelen; elektrische installaties in- en exclusief besturing,
mechanische gedeelte van het leidingwerk in de put en de put zelf. Dit met als doelstelling
dat het gewenste kwaliteitsniveau wordt behaald.
riolen
Eind 2009 is voor vier jaar een raamcontract Europees aanbesteed voor het reinigen en
inspecteren van de gemeentelijke riolering. De looptijd van de overeenkomst is vier jaar tot
september 2012, waarin ongeveer 40 km per jaar riool wordt gereinigd en geïnspecteerd.
Inmiddels is er van een aantal kernen en volledig beeld van de onderhoudstoestand van het
stelsel. Uit de inspecties blijkt dat het schadebeeld grotendeels overeenkomt met de
verwachtingen.
In 2011 heeft de raad € 3.500.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de
herstelwerkzaamheden van de riolen, voor een periode van drie jaar.
Openbaar groen:
In 2011 is het Kruserbrinkpark officieel geopend tezamen met het Vechtpark.
Het onderhoud openbaar groen (de plantsoenen) is middels een openbare aanbesteding op
de markt gezet.
47

Er is in de aanbesteding bewust gekozen voor een meerjarencontract (2010 t/m 2013) om
daarmee continuïteit (in samenwerking, aansturing en kwaliteit) en financiële duidelijkheid
te verkrijgen. De aanbesteding is gegund aan Larcom. In 2011 is gewerkt aan de
inventarisatie snippergroen in de kernen. In Hardenberg is vervolgens een start gemaakt
met het aanschrijven van de inwoners en dit heeft geleidt tot nieuwe huurovereenkomsten
en koopovereenkomsten. In 2012 zullen we het proces tot komen van uitgifte van
snippergroen continueren.
Begraafplaatsen:
Op 23 oktober 2007 heeft de raad besloten om als beleidsprincipe vast te stellen, dat de
gemeentelijke begraafplaatsen niet worden uitgebreid, maar in eerste instantie door middel
van ruimen van oude graven wordt voorzien in voldoende grafruimte. In 2009 is begonnen
met de voorbereiding van de ruiming. Per begraafplaats wordt bekeken welke maatregel er
dient te worden getroffen om te kunnen voorzien in de begraafbehoefte.
Eind 2010 is het ruimingsplan gepresenteerd in inloopbijeenkomsten. Over de criteria
waaronder het ruimingsbeleid wordt uitgevoerd en over de werkwijze zijn stringente
afspraken gemaakt. Er zal zorgvuldig worden gewerkt.
De ruiming van Oud Avereest, de Mulderij (Dedemsvaart) en Achterveld (Dedemsvaart) zijn
aangemeld als vervangingsinvestering 2011. In 2011 heeft het college ingestemd met de
ruimingsplannen voor de begraafplaats Oud Avereest (Balkbrug) en Achterveld
(Dedemsvaart), voor het oude gedeelte van de Mulderij is geen ruimingsplan gemaakt. Het
bestek is opgesteld en kan worden aanbesteed in 2012. Het gaat in het geval van
begraafplaats Achterveld om een relatief grootschalige ruiming. Een zorgvuldige
voorbereiding is daarom des te meer van belang. Er wordt daarom een laatste poging gedaan
om nabestaanden te bereiken, alvorens definitief over te gaan tot ruiming. De uitvoering van
de ruiming is daardoor verschoven naar 2012.
Gemeentelijke gebouwen:
Organisatie
De cluster Gebouwen en gronden is in 2011 binnen de gemeente steeds verder ingebed en
voor veel vastgoedvragen het aanspreekpunt geworden. Het huisvestingsoverleg is verder
geformaliseerd en leidt tot betere afstemming van gebruik van gemeentelijke gebouwen.
Zaken die in 2011 gerealiseerd zijn:
- Energiebesparende maatregelen
o Oplevering houtgestookte cv “de Kiefer”
o Inwerking stelling diverse warmtepompen
o Centraal monitoren van het energieverbruik
o Onderzoek naar gebruik van zonne-energie
- Onderhoud
o In 2011 is bij het merendeel van de reguliere gebouwen de
onderhoudsachterstand opgelost. In een enkel geval is in verband met
technische overwegingen het onderhoud in 2012 gepland. Verder zal in 2012
het benodigde (aanvullende) onderhoud aan een aantal monumenten worden
uitgevoerd.
o Bij het onderhoud is in 2011 gewerkt met een nieuwe wijze van aanbesteden
van de werkzaamheden. Naar aanleiding van de evaluatie zal in 2012 op een
vergelijkbare maar op onderdelen iets aangepaste wijze worden gewerkt.
- Overige
o Studie/pilot duurzaam onderhouden met TNO/Syntens en Dureno.
o Start van het project “snippergroen”.
o Verdere administratieve optimalisatie van overeenkomsten.
48

Financiering
In het Treasurystatuut staan de uitgangspunten en doelstellingen voor het treasurybeleid
vermeld. De uitvoering van het treasurybeleid komt in de financieringsparagraaf in de
begroting en jaarrekening aan de orde. In het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten (BBV) is vastgelegd, welke informatie in de financieringsparagraaf
in ieder geval moet worden opgenomen. Het gaat daarbij om de beleidsvoornemens die
relevant zijn voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille.
Als algemeen uitgangspunt voor het risicobeheer geldt dat wij een prudent beleid voeren.
Treasurybeheer/Liquiditeitsrisicobeheer
De gemeente beperkt haar liquiditeitsrisico’s door haar treasuryactiviteiten te baseren op
een middellange termijn planning. Dit gebeurt met behulp van een zogenaamde
liquiditeitsbegroting.
Renterisicobeheer
Het beleid ten aanzien van financieringen is erop gericht een spreiding van toekomstige
renterisico's op korte en lange termijn te bevorderen. Hierdoor voorkomen wij zoveel
mogelijk risico's, die ontstaan als gevolg van renteschommelingen.
Om het renterisico inzichtelijk te maken is een tweetal normen ontwikkeld, te weten de
kasgeldlimiet en de renterisiconorm.
Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet is een wettelijke limiet en bedraagt de maximale omvang van de
kortgeldpositie in enig jaar.
In 2011 bedroeg de kasgeldlimiet € 10.975.000. Deze norm is in 2011 niet overschreden.
Renterisiconorm
Met deze norm wordt tot uitdrukking gebracht tot welk bedrag de gemeente renterisico’s
mag lopen. Renterisico’s kunnen voortvloeien uit de noodzaak om bijvoorbeeld leningen af te
lossen.
De renterisiconorm voor 2011 bedroeg € 25.823.000. Deze norm is in 2011 niet
overschreden.
Leningenportefeuille
Mutaties in leningenportefeuille
(bedragen x € 1.000)
Bedrag
Beginstand per 1 januari 2011 135.986
Nieuwe leningen 15.100
Reguliere aflossingen 6.773
Vervroegde aflossingen
Omzetting vast naar vlottend
p.m.
Omzetting vlottend naar vast
p.m.
Eindstand per 31 december 2011 144.313
49

In 2011 zijn de volgende leningen afgesloten:
1. Er is door de gemeente een lening (door)verstrekt aan het Startersfonds. Deze
middelen zijn van de woningbouwvereniging De Veste verkregen (€ 100.000).
2. Op 15 februari 2011 is een geldlening van € 15 miljoen met een looptijd van 1 jaar
aangetrokken (rentepercentage 1,63%).
3. In november 2011 is een kasgeldlening voor € 7,5 miljoen voor een maand afgesloten
(rentepercentage 1,38%) en vervolgens is in december 2011 deze kasgeldlening nog
met een maand verlengd (rentepercentage 0,85%).
4. Er is geen gebruik gemaakt van derivaten.
Per 1 januari 2011 bedroeg de schuld in rekening-courant € 3,7 miljoen. Per ultimo 2011
bedroeg de schuld in rekening-courant € 6,2 miljoen.
50

Bedrijfsvoeringparagraaf 2011
Hardenberg is en blijft een gemeente met ambitie.
Het jaar 2011 was, mede daardoor, ook in de bedrijfsvoering een jaar vol dynamiek.
Bezuinigingen
In 2011 is reeds een substantieel deel van de benodigde bezuiniging binnen de
bedrijfsvoering gerealiseerd. Het resterende deel zal in de periode tot en met 2014 moeten
worden gevonden conform door de raad vastgesteld bezuinigingsprogramma.
Door middel van opgestelde interne spelregels is de inhuur van externen omlaag gebracht.
Ook zijn diverse medewerkers vertrokken (pensioen, FPU of andere werkgever) en zijn de
opengevallen posities niet of via interne doorstroming weer ingevuld. Een behoorlijke
mobiliteitsbeweging, die de komende jaren voortgezet zal worden.
Personeel en Organisatie
Zoals reeds in de vorige paragraaf geschetst is er t.a.v. het personeel een behoorlijke
mobiliteit op gang gekomen. Aandachtpunt daarbij, zeker naar de toekomst, is de borging
van een kwalitatief (en kwantitatief) goede organisatie, die haar taken naar behoren kan
uitvoeren. Een afweging tussen korte termijnbelang (bezuinigen) en middellange
termijnbelang (voldoende kwalitatief personeel) is hierbij aan de orde.
Een belangrijke ontwikkeling, die in 2011 verder vorm en inhoud heeft gekregen is de
samenwerking (integratie) van de ambtelijke organisaties van de gemeenten Ommen en
Hardenberg. Deze integratie heeft tot doel de kwaliteit en efficiency binnen de ambtelijke
organisatie verder te vergroten. De gemeenteraden hebben eind november en begin
december inmiddels hun groen licht gegeven voor deze integratie. Er worden in de nieuwe
organisatie 4 grote afdelingen voorzien met daarbinnen een beperkt aantal teams. Door
middel van diverse interne werkgroepen zijn verschillende thema’s opgepakt variërend van
de organogrammen van de nieuwe afdelingen, het arbeidsvoorwaardenpakket tot het
financieel verdeelmodel.
Naast de voorgenomen samenwerking met de gemeente Ommen worden ook andere
samenwerkingsopties waar mogelijk benut. Ook decentralisaties (oa Jeudgzorg) alsook de
invoering van de Wet werken naar Vermogen zullen de nodige gevolgen voor de organisatie
hebben.
Evenals in 2010 heeft het project Vitwerkt in 2011 z’n vervolg gekregen. Medewerkers
krijgen daarin de kans om hun gezondheid en fitheid/conditie te laten bepalen en waar
nodig via maatwerkadvies aan verbetering te werken.
Dienstverlening aan de burger
De dienstverlening aan de burger vindt vanuit diverse afdelingen plaats.
Het KCC is daarbij het meest prominent, maar ook vanuit het sociale domein, het dagelijks
beheer en overige afdelingen vinden vele klantcontacten plaats.
Steeds meer burgers weten het KCC te vinden. De proactieve actie rondom de ID-passen
eind 2011 heeft zelfs landelijke aandacht gekregen. Door verdergaande automatisering,
digitalisering, communicatie, opleiding en coaching van medewerkers wordt de
dienstverlening aan de burger steeds verder verbeterd.
Interne dienstverlening
Om de interne dienstverlening van met name de facilitaire zaken (archief, ICT, telefonie)
verder te verbeteren is medio 2011 het Intern Service Punt (ISP) opgericht. De medewerkers
kunnen met hun vragen terecht bij dit ISP middels de diverse kanalen. Doel is om naar de
medewerkers een herkenbaar en bereikbaar vraagpunt te hebben. Voor de afdeling
Dienstverlening geeft het een ontlasting van de eigen medewerkers in de backoffice.
51

Huisvesting gemeentelijke organisatie
Vanaf medio februari 2011 opereert de gemeentelijke afdeling Beheer Openbare Ruimte
vanaf de nieuwe gemeentewerf op bedrijventerrein Haardijk. Een prachtige duurzame
uitvalsbasis voor de medewerkers. Op vrijdag 11 maart vond de officiële opening plaats en
op zaterdag 19 maart was er een Open Huis voor het publiek, waar meer dan 2.000 mensen
gebruik van hebben gemaakt.
Inmiddels zijn ook de contouren van het nieuwe gemeentehuis duidelijk zichtbaar. Het
bereiken van het hoogste punt heeft z’n aandacht gehad. Alles is er op gericht om de
vastgestelde planning te halen, zodat de ambtelijke organisatie vanaf juli/augustus 2012
vanuit de nieuwbouw kan werken en het nieuwe werken een versnelling kan krijgen.
Informatie en digitalisering
In 2011 is een nieuwe website in gebruik genomen. Dit is een zogenaamde Open Source
website. Deze nieuwe website voldoet volledig aan de landelijke Webrichtlijnen, die vooral
betrekking hebben op de toegankelijkheid van de website.
Vanuit het samenwerkingsverband Dimpact (waarbij de gemeente Hardenberg is
aangesloten) is in 2011 een aanbestedingsprocedure opgestart voor een nieuw geïntegreerd
front- en midoffice-systeem, wat zich reeds op de markt heeft bewezen. Deze aanbesteding
moet leiden tot een toekomstbestendig systeem alsook tot een efficiencyvoordeel voor de
aangesloten gemeenten.
De implementatie van het Document Management Systeem (Verseon) is ook in 2011
voortgezet evenals het aanbrengen van een aantal koppelingen tussen diverse systemen. Dit
brengt het volledig digitale werken weer een stap dichterbij.
Binnen de afdeling BOR (gemeentewerf) is in 2011 het zogenaamde VDI-systeem (Virtual
Desktop Infrastructure) geïmplementeerd. Hierbij kunnen gebruikers met een geautoriseerd
pasje op iedere willekeurige werkplek eenvoudig toegang krijgen tot diverse programmatuur.
Een belangrijke bouwsteen voor het flexibel kantoorconcept. Dit VDI-systeem zal in de
gehele organisatie worden ingevoerd.
Planning en control
Binnen de planning- en controlcyclus is in 2011 gekozen voor een top down benadering in
de tot standkoming van de diverse documenten. Dit om de efficiency te vergroten en de
doorlooptijd te verkorten. De bestuurlijke behandeling van de eerste bestuursrapportage, de
jaarrekening en het jaarverslag is samengevoegd evenals de bestuurlijke behandeling van 2 e
bestuursrapportage en de begroting. In de begroting is daarbij de paragraaf grondbeleid
geïntegreerd.
52

Rechtmatigheid
Het is een goede zaak om in het jaarverslag middels een (onverplichte) paragraaf
rechtmatigheid in te gaan op rechtmatigheid. Zaken die aan de orde komen zijn:
de inventarisatie van relevante wet- en regelgeving;
het controleprotocol en het daarin verwoorde beleid c.q. normen- en toetsingkader;
de bevindingen van de interne en externe controle;
de analyse van de begrotingsrechtmatigheid;
het beleid gericht op het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O).
Inventarisatie van relevante wet- en regelgeving
Voor een goede uitvoering van de rechtmatigheidcontrole is belangrijk dat de geldende
regelgeving duidelijk vastligt. Het college is primair verantwoordelijk voor de naleving van de
wet- en regelgeving en moet dus permanent inzicht hebben in de van toepassing zijnde
relevante wet- en regelgeving. Dit betreft het normenkader. Het normenkader moet worden
opgesteld en in ieder geval aan de gemeenteraad ter kennisneming worden gezonden.
Het normenkader 2011 is op 24 januari 2012 door het college vastgesteld en aansluitend in
het kader van de actieve informatieplicht ter kennisname toegezonden aan de raad.
De delegatie- en mandaatregeling zijn in 2011 buiten het normenkader gelaten omdat er
geen aansluiting is tussen de functiecodes in het functieboek en de functiecodes in de
regeling.
Het controleprotocol en het daarin verwoorde beleid c.q. normen- en toetsingkader
Ter afkadering van de rechtmatigheidcontrole heeft de raad in het controleprotocol allerlei
zaken nader geregeld en vastgelegd. Bijvoorbeeld de te hanteren goedkeuringstolerantie en de
rapporteringtolerantie.
Het controleprotocol is op 30 januari 2007 door de raad vastgesteld. Het is onderdeel van de
opdrachtverstrekking aan de accountant. De goedkeuringstolerantie, onderdeel van het
controleprotocol, is hieronder weergegeven.
Goedkeurings
tolerantie
Fouten in de
jaarrekening
(% lasten)
Onzekerheden
in de controle
(% lasten)
Goedkeurend Beperking Oordeelonthouding
Afkeurend
≤ 1% >1%3%

De financiële beheershandelingen die tot uitdrukking komen in deze jaarrekening zijn
binnen de financiële rechtmatigheidkaders van de raad en hogere overheden tot stand
gekomen.
Gemeentelijke verordeningen.
Rechtmatigheidcontroles hebben betrekking op gemeentelijke verordeningen met bepalingen
waaruit financiële consequenties kunnen voortkomen. Er zijn bij de interne controle op de
gemeentelijke verordeningen geen rechtmatigheidfouten geconstateerd van enige omvang.
Europese aanbestedingsrichtlijnen.
Over 2011 zijn alle inkopen met een inkoopwaarde boven de € 50.000 getoetst op de
rechtmatige naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen.
Uit dit interne onderzoek is gebleken dat bij Europese aanbestedingsrichtlijnen voor
diensten niet in alle gevallen juist zijn nageleefd. Het totale inkoopbedrag van deze dossiers
bedraagt € 1,23 mln. hieronder de indeling van de fouten naar categorie:
Diensten categorie 11 en 14 € 985.000
Leveringen € 245.000
De totale fout van € 1,23 mln. is minder dan 1% en blijft dus binnen de
goedkeuringstolerantie.
De risico’s van het niet juist Europees aanbesteden zijn dat een derde partij zich hierdoor
benadeeld voelt en dat deze een inbreukprocedure start wat kan leiden tot het door de
rechtbank toekennen van een schadevergoeding en een verplichting tot een hernieuwde
aanbesteding.
De analyse van de begrotingsrechtmatigheid
Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede
de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde
begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). In de begroting
zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de
financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste
programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van
belang zijn. Met de controle op de juiste toepassing van het begrotingscriterium wordt getoetst
of het budgetrecht van de gemeenteraad is gerespecteerd.
Het budgetrecht van de gemeenteraad is afgeperkt op programmaniveau. Uit de analyse
begrotingsrechtmatigheid blijkt dat bij geen van de programma’s de lasten zijn
overschreden.
De kredietoverschrijdingen op activeerbare activiteiten (investeringen) groter dan € 50.000
zijn hieronder toegelicht. Bij alle geconstateerde overschrijdingen zijn de uitgaven binnen
het door de raad uitgezette beleid gebleven.
(1) In de administratie zijn er 2 kredieten voor de parkeergarage. Een krediet van € 6,1
miljoen, waarvan de kapitaallasten ten laste komen van de parkeerexploitatie, en een
krediet van € 2 miljoen ten laste van de algemene middelen. Alle uitgaven in 2011 zijn
nog ten laste van het 1 e krediet gebracht. Na afronding van de werkzaamheden wordt het
meerdere (ultimo 2011 € 1,4 miljoen) ten laste van het 2 e krediet gebracht. Dit meerdere
mag dus niet meer zijn dan € 2 miljoen.
(2) Inmiddels is voor dit project een provinciale subsidie, tot een bedrag van € 250.000,
verleend. Dit bedrag zal bij de 1 e bestuursrapportage 2012worden opgenomen, de
meerdere gemaakte kosten komen ten laste van dit bedrag.
54

Het beleid gericht op het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O)
Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen zijn
beheersmaatregelen nodig die functioneren. De interne en externe controle zullen erop gericht
moeten zijn om dat vast te stellen. In tegenstelling tot andere getrouwheids- en
rechtmatigheidaspecten gaat het bij het M&O-criterium in het bijzonder om vast te stellen dat
in de organisatie effectieve maatregelen zijn getroffen om misbruik te voorkomen, dan wel op
te sporen en dat de vigerende wet- en regelgeving duidelijk is, aangepast is aan actuele
omstandigheden en te handhaven is.
Wij kennen geen specifiek M&O-beleid.
55

Paragraaf verbonden partijen
Een verbonden partij is een privaat- dan wel publiekrechtelijke organisatie waarin de
gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Een financieel belang is aanwezig
wanneer een ter beschikking gesteld bedrag niet verhaalbaar is bij faillissement, dan wel als
financiële aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet
nakomt (artikel 1 BBV). Bestuurlijk belang is aanwezig, indien er zeggenschap bestaat uit
hoofde van stemrecht dan wel vertegenwoordiging in het bestuur van de organisatie.
Gemeenschappelijke regelingen
GGD IJsselland
Zwolle
Rechtsvorm
Betrokkenen partijen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Betaalde bijdrage 2011 € 857.076
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
Gemeenschappelijke regeling
De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Hattem, Heerde,
Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst,
Steenwijkerland, Zwartewaterland, Zwolle.
Deelname in Algemeen Bestuur
Kwetsbare groepen
de GGD IJsselland aan de ontwikkeling van een veilige en
gezonde regio waarin het goed leven, wonen, werken en
recreëren is.
Veiligheidsregio
IJsselland
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Zwolle
Betaalde bijdrage 2011 € 471.455
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
Gemeenschappelijke regeling
De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen,
Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland,
Zwartewaterland, Zwolle.
Deelname in algemeen bestuur
Veiligheid en openbare ruimte
De veiligheidsregio beschermt de inwoners van onze gemeente
beschermen tegen de risico`s van branden, rampen en crises.
Dat gebeurt door samen te werken en te zorgen dat we, steeds
beter, voorbereid zijn op het bestrijden van rampen.
Gemeentelijke
Assen
Kredietbank Drenthe
Rechtsvorm
Gemeenschappelijke regeling
Betrokkenen
De GKB werkt voor de inwoners van 22 gemeenten in de
provincies Drenthe, Overijssel, Groningen en Flevoland.
Bestuurlijk belang Deelname in algemeen bestuur
Programma
Kwetsbare groepen
Bijdragen aan
De GKB is een regionale instelling op het terrein van financiële
gemeentelijke
schuldhulpverlening voor Noord-Nederland. Zij levert een
doelstellingen
bijdrage aan het voorkomen en oplossen van problematische
schulden. De nauwe samenwerking met partners in
schuldhulpverlening garandeert een integrale aanpak gericht
op zowel oorzaak als gevolg van problematische schulden.
Betaalde bijdrage 2011 € 400.304
56

Risico’s en kansen
De uitgaven voor schuldhulpverlening zijn in de jaren 2008 tot
en met 2011 meer dan verdubbeld van € 187.000 in 2008,
€ 306.000 in 2009, € 353.000 in 2010 naar € 400.000 in
2011. Het is de verwachting dat de kostenstijging zich voortzet.
In 2011 is een pilot gestart om preventie vorm te geven door
middel van ketenaanpak.
Unit Sociale Recherche
Zwolle
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Betaalde bijdrage 2011 € 109.113
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
Gemeenschappelijke regeling
De gemeenten Dalfsen, Dronten, Hardenberg, Hattem,
Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Zwartewaterland, Zwolle.
Deelname in algemeen bestuur
Kwetsbare groepen
Het doel van de regeling is het inrichten van een
samenwerkingsverband met betrekking tot het voorkomen en
de opsporing van fraude met de door de gemeente uit te voeren
sociale zekerheidsregelingen
Deelname in verenigingen en stichtingen
Stichting LOC+
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Betaald in 2011
Risico’s en kansen
Hardenberg
Stichting (beherend vennoot C.V. Beheersmaatschappij LOC+)
De gemeente Hardenberg, AOC de Groene Welle, Alfa-college.
Vertegenwoordiging in het bestuur en voor 53,27% risicodrager
exploitatieresultaat.
Externe oriëntatie
Het LOC in Hardenberg is een multifunctioneel gebouw waarin
een grote verscheidenheid aan bewoners is gehuisvest op het
gebied van cultuur, onderwijs en werk. De opzet van het
gebouw is gericht op samen werken en samen wonen.
€ 1.469.618 aan huren en diensten
Geen bijzonderheden
Stichting Werk en
Scholing NO Overijssel
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Hardenberg
Stichting
De gemeenten Hardenberg en Ommen
Vertegenwoordiging in het bestuur
Kwetsbare groepen
De Stichting Werk & Scholing zorgt in de regio Noord Oost
Overijssel voor de uitvoering van diverse vormen van
gesubsidieerde arbeid. SWS ondersteunt mensen die weinig of
geen werkervaring hebben, die moeite hebben met het vinden
en houden van een baan, mensen die een achterstand hebben
opgelopen door ziekte of andere problemen.
Betaald in 2011 € 135.037 afrekeningen 2008 en 2009
Risico’s en kansen De stichting zal in de loop van 2012 worden opgeheven.
57

Euregio
Gronau/ Enschede
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Betaalde bijdrage 2011 € 23.060
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
Vereniging
131 Duitse en Nederlandse gemeenten en Duitse 'Kreise'.
Vertegenwoordiging in Euregioraad
Externe Oriëntatie
De Euregio wil een bijdrage leveren aan de welvaart en het
welzijn in het grensgebied en het bevorderen van wederzijdse
begrip tussen de mensen. De Euregio houdt daarbij rekening
met mogelijke culturele verschillen tussen de Nederlandse en
Duitse samenleving.
Vereniging van
Nederlandse Gemeenten
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Den Haag
Betaalde bijdrage 2011 € 78.641
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
Vereniging
Alle gemeenten
Vertegenwoordiging in ledenvergadering en zitting in VNG
commissie gemeentefinanciën.
Externe Oriëntatie
Belangenbehartiging van alle gemeenten bij andere overheden.
Tweede Kamer, Kabinet en maatschappelijke organisaties zijn
belangrijke gesprekspartners. Advisering aan alle leden over
actuele ontwikkelingen (pro actief) en advisering aan
individuele leden (op verzoek). De platformfunctie wordt
uitgeoefend via de VNG-commisie, Provinciale Afdelingen,
congressen, studiedagen en ledenraadplegingen. De gemeente
Hardenberg is ook lid van de VNG afdeling Overijssel.
Aandeelhouderschappen in vennootschappen
Beheersmaatschappij Hardenberg
LOC+
Rechtsvorm
Commanditaire vennootschap
Betrokkenen
De gemeente Hardenberg, AOC de Groene Welle, Alfa-college.
Bestuurlijk belang
Deelname als commandite voor 53,27% in eigendom opstallen.
Programma
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
De CV beheermaatschappij LOC+ draagt namens eigenaren en
bewoners zorg voor de inrichting en instandhouding van een
professionele facilitaire beheerorganisatie die zich richt op
(facilitaire) ondersteuning van de primaire processen van de
bewoners.
Aandeel resultaat 2011 € 676.205
Overige
Kapitaalverstrekking ultimo 2011 € 13,7 mln.
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
58

N.V. Bank Nederlandse
Gemeenten
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen
Den Haag
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Nederlandse overheden (50% rijk/ 50% gemeenten, provincies
en waterschappen)
64.935 aandelen is 0,117% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Het behoud van substantiële marktaandelen in het
Nederlandse publieke en semi-publieke domein en het behalen
van een redelijk rendement. Voorwaarden voor het realiseren
van de doelstellingen zijn het handhaven van de excellente
kredietwaardigheid, het behoud van een scherpe inkooppositie
en een zo effectief en efficiënt mogelijke bedrijfsvoering.
€ 149.351
Geen bijzonderheden
Enexis Holding N.V.
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Overige deelnemingen als
gevolg van verkoop Essent
Risico’s en kansen
’s-Hertogenbosch
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Zes Nederlandse provincies en 130 gemeenten.
96.993 aandelen is 0,0648% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Wij stellen alles in het werk om het vertrouwen van onze
klanten, medewerkers, aandeelhouders en maatschappij te
verdienen om daarmee een leidende rol te spelen in het
faciliteren van (een duurzame) energievoorziening.
€ 37.648
Door een deelneming in Vordering op Enexis B.V. is Enexis
ultimo 2009 een achtergestelde leningen verstrekt van
€ 1.166.387. Door een deelneming in Verkoop Vennootschap
B.V. bestaat ultimo 2009 een vordering € 518.394. Op deze
vordering is ook een voorziening genomen die in mindering is
gebracht. Verder neemt de Gemeente Hardenberg nog deel in
CBL Vennootschap B.V. en in Claim Staat Vennootschap B.V.
Geen bijzonderheden
Attero Holding N.V.
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen
Arnhem
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Zes Nederlandse provincies en 130 gemeenten.
96.993 aandelen is 0,0648% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Attero is actief in de grootschalige verwerking van afval.
Daarbij staat de omzetting van afval in een nuttig product
(energie, compost, grondstof en bouwstof) centraal. Wij richten
ons daarbij op het terugwinnen van herbruikbare grondstoffen
en de productie van duurzame energie.
€ 4.860
Inzet is dat Attero op termijn verkocht wordt.
59

Publiek Belang
Elektriciteitsproductie
B.V.
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
’s-Hertogenbosch
Besloten vennootschap
Zes Nederlandse provincies en 130 gemeenten.
96.993 aandelen is 0,0648% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Middels Energy Resources Holding B.V., opgenomen in deze
deelneming, zijn de oud-aandeelhouders van Essent voor 50%
eigenaar van de aandelen van N.V. Elektriciteits-
Produktiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ
€ 569.910
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen De aandeelhouders mogen van de Hoge Raad hun 50%
aandelenbelang niet overdragen aan RWE. De kerncentrale in
Borssele moet in handen van publieke organen blijven. Er
loopt nog een bodemprocedure.
N.V. Rendo Holding
Meppel
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland,
Steenwijkerland, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De
Wolden
57 aandelen is 5,75% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
N.V. RENDO Holding streeft er naar om haar huidige sterke
positie als energienetwerk-organisatie voortdurend te
verbeteren. Waar mogelijk probeert zij in niches in de
energiemarkt een toonaangevende speler te worden. De
nabijheid van het eigen betrouwbare en veilige energienetwerk
is steeds weer het vertrekpunt. Daarnaast wordt
duurzaamheid een steeds belangrijker thema. Belangrijke
bedrijfswaarden zijn: een snelle response, laagdrempeligheid
en duurzaam ondernemen.
€ 402.624
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Overige Geldlening BNG verstrekt inzake N.V. Rendo € 4.812.818
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
Vitens N.V.
Utrecht
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Provincies en gemeenten in Friesland, Overijssel,
Flevoland, Drenthe, Utrecht, Noord-Holland en Gelderland
63.007 aandelen is 1,13% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Vitens bestaat uit meer dan 1.700 mensen die zich verbonden
voelen door een passie voor water. Zij werken voortdurend aan
het winnen, zuiveren en leveren van drinkwater van
topkwaliteit, omdat ze weten dat 5,4 miljoen klanten daar
blindelings op vertrouwen.
€ 168.558
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Overige Achtergestelde lening Vitens € 3.105.675
Risico’s en kansen Geen bijzonderheden
60

N.V. Rova Holding
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Ontwikkelingen
Risico’s en kansen
Zwolle
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Gemeente Dalfsen, Hardenberg, Hattem, Heerde, Kampen,
Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Twenterand,
Zwartewaterland, Zwolle, Meppel, Steenwijkerland, Urk,
Amersfoort, Aalten, Oost Gelre, Winterswijk en Apeldoorn
816 aandelen A is 9,54% stemmen in de Ava
Wonen
Voortdurend wordt gestreefd naar optimalisatie in drie centrale
thema’s, te weten: duurzaamheid (verbetering
milieurendement; bijdrage aan gemeentelijke
klimaatdoelstellingen), financiën (lagere tarieven voor de
burgers; dus geen winstmaximalisatie) en maatschappij (een
leefbare omgeving voor wonen en werken).
€ 585.317
De aandelen van de v.m. Regio IJssel-Vecht zijn overgeheveld
naar gemeenten. De gemeente heeft er daardoor per 1 januari
2010 90 stuks aandelen bij gekregen. Daarnaast wordt het
bedrag van de achtergestelde lening verhoogd met € 156.943
tot € 1.425.304.
Geen bijzonderheden
N.V. Wadinko
Rechtsvorm
Betrokkenen
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen
Zwolle
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
De gemeenten Hellendoorn, Hof van Twente, Borne, Dalfsen,
Deventer, Dinkelland, Hardenberg, Meppel, Olst-Wijhe,
Ommen, Steenwijkerland, Tubbergen, Westerveld,
Zwartewaterland, Zwolle, Kampen, Losser, Noordoostpolder,
Raalte, Rijssen-Holten, Staphorst, Twenterand, Urk, Wierden
en Provincie Overijssel.
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Wadinko is een regionale participatiemaatschappij, die de
bedrijvigheid - en daarmee de werkgelegenheid - wil
bevorderen in Overijssel, de Noord-Oostpolder en Zuidwest
Drenthe.
Geen dividend
Geen bijzonderheden
Cogas Holding NV
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Aantal aandelen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen
Almelo
Naamloze vennootschap (niet beursgenoteerd)
Gemeente Almelo, Borne, Dinkelland, Hardenberg, Hof van
Twente, Oldenzaal, Tubbergen, Twenterand, Wierden.
650 aandelen is 12,8 % stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
Cogas wil een belangrijke rol spelen in het voor de klant
toepasbaar maken van nieuwe technieken op het gebied van
communicatie en (duurzame) energie.
650 stuks aandelen
€ 1.040.000
Geen bijzonderheden
61

Verkoop Vennootschap
B.V.
(ASA risicofonds)
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen
Den Bosch
Besloten vennootschap (niet beursgenoteerd)
Zes Nederlandse provincies en 130 gemeenten.
1.296 aandelen is 0,0648% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
In het kader van de transactie met RWE hebben de verkopende
aandeelhouders een aantal garanties afgegeven aan RWE. Ter
verzekering van de betaling van eventuele schadeclaims heeft
RWE bedongen dat een deel van de verkoopopbrengst door de
verkopende aandeelhouders gedurende een bepaalde tijd op
een aparte bankrekening zal worden aangehouden.
De looptijd van deze BV is afhankelijk van de periode dat deze
claims kunnen worden ingediend en afgewikkeld.
€ 231.984
Geen bijzonderheden.
CBL Vennootschap B.V.
(ASA risicofonds)
Rechtsvorm
Betrokkenen
Bestuurlijk belang
Programma
Bijdragen aan
gemeentelijke
doelstellingen
Ontvangen
dividenduitkering 2011
Risico’s en kansen
Den Bosch
Besloten vennootschap (niet beursgenoteerd)
Zes Nederlandse provincies en 130 gemeenten.
1.296 aandelen is 0,0648% stemmen in de Ava
Externe Oriëntatie - Algemene dekkingsmiddelen
In het kader van de transactie met RWE hebben de verkopende
aandeelhouders een aantal garanties afgegeven aan RWE. Ter
verzekering van de betaling van eventuele schadeclaims heeft
RWE bedongen dat een deel van de verkoopopbrengst door de
verkopende aandeelhouders gedurende een bepaalde tijd op
een aparte bankrekening zal worden aangehouden.
De looptijd van deze BV is afhankelijk van de periode dat deze
claims kunnen worden ingediend en afgewikkeld.
€ 45.666
Geen bijzonderheden.
62

Stephanusplein 1
Postbus 500
7770 BA Hardenberg
Tel.: 14 0523
Fax: 0523 261 129
E-mail: gemeente@hardenberg.nl