Centrum Voor Afstandsonderwijs - Ondernemersschool
Centrum Voor Afstandsonderwijs - Ondernemersschool
Centrum Voor Afstandsonderwijs - Ondernemersschool
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
THUISSTUDIE<br />
PROEFHOOFDSTUK<br />
KLINISCHE PSYCHOLOGIE<br />
www.centrumvoorafstandsonderwijs.be
Beste student,<br />
Bedankt voor je interesse in onze thuisstudie klinische psychologie! De mens is een<br />
sociaal wezen en heeft behoefte aan maatschappelijke contacten. Toch stellen we vaak vast<br />
dat dit contact bij bepaalde individuen stoornissen vertoont. Dit uit zich dan in vreselijke<br />
gevolgen als seksueel misbruik, agressie of eetstoornissen. Wil je graag meer inzicht<br />
verwerven in de menselijke psyche? Wil je begrijpen waarom iemand er toe in staat is<br />
bepaalde gruweldaden te verrichten? Kom je beroepsmatig vaak in contact met mensen of<br />
wil je gewoon met meer mensenkennis door het leven gaan? Dan is deze cursus klinische<br />
psychologie jou op het lijf geschreven!<br />
De thuisstudie klinische psychologie geeft je op een erg duidelijke en begrijpbare manier<br />
meer inzicht in de wondere wereld van de menselijke psyche. Bovendien bevat deze cursus<br />
direct toepasbare praktijkvoorbeelden. Zo kan je de opgedane kennis onmiddellijk toepassen<br />
in zowel je persoonlijk als je professionele leven!<br />
Je gaat in eerste instantie dieper in op het begrip klinische psychologie en de belangrijkste<br />
psychologische theorieën. Zo weet je wat de taken zijn van een klinisch psycholoog en op<br />
welk vlak hij zich onderscheidt van een psychiater. Vervolgens leer je begrijpen wat je moet<br />
verstaan onder normaal versus abnormaal gedrag. Je krijgt een overzicht van de<br />
verschillende psychische stoornissen: hoe ze ontstaan, hoe ze zich ontwikkelen en hoe<br />
je ze als buitenstaander kan opmerken. Kortom, aan het einde van deze thuisopleiding<br />
klinische psychologie heb je een grondig inzicht in het gedrag, de denkpatronen en emoties<br />
van anderen en van jezelf. Daardoor kan je verantwoord en doordacht handelen en sta je<br />
bovendien zekerder in het leven. Deze cursus is bovendien een must voor al wie<br />
beroepsmatig vaak in contact komt mensen en hun gevoelens. Denk hierbij bijvoorbeeld aan<br />
maatschappelijk assistenten, diëtisten, verplegende personeel, ...<br />
2
De thuisstudie klinische psychologie bevat volgende grote onderdelen:<br />
• Inleidend begrippenkader<br />
In het eerste opleidingsonderdeel ga je dieper in op het begrip klinische psychologie. Je leert<br />
welke oorsprong het kent en wat het precies betekent. Vervolgens krijg je inzicht in het<br />
takenpakket van de klinische psycholoog en ontdek je dat er verschillende specialisaties zijn<br />
binnen dit vakgebied. Zo zijn er bijvoorbeeld persoonlijkheidspsychologen,<br />
arbeidspsychologen en gezondheidspsychologen. Tot slot leer je wat normaal versus<br />
abnormaal gedrag en persoonlijke stoornissen versus psychische stoornissen typeert. Aan<br />
het einde van dit studieonderdeel beschik je over een ruim terminilogisch kader en weet je<br />
dat niet alle stoornissen psychische stoornissen zijn.<br />
• Overzicht van psychologische theorieën<br />
In het tweede studieonderdeel verwerf je meer inzicht in de verschillende psychologische<br />
denkwijzen. Je behandelt verschillende stromingen zoals de biologische stroming, de<br />
cognitieve stroming, de psychoanalyse en de systeemtheorie. Zo heb je na afloop een<br />
grondig theoretisch kader waarin je de verschillende behandelingswijzen weet te plaatsen.<br />
• Overzicht van psychische stoornissen<br />
Nu je de nodige theoretisch kennis onder de knie hebt, kan je starten met het praktische,<br />
toepasbare onderdeel van deze opleiding. Je behandelt uitgebreid de verschillende<br />
psychische stoornissen zoals dwanghandelingen, depressie, trauma’s, jaloezie en<br />
eetstoornissen. Je leert bij ieder type stoornis wat de kenmerken en oorzaken zijn.<br />
Bovendien worden alle stoornissen geïllustreerd met voorbeelden en praktische tips die uit<br />
het leven gegrepen zijn. Zo krijg je een antwoord op vragen als waarom je collega zich<br />
aangevallen voelt als je hem feedback geeft. Of waarom je buurman is beginnen te drinken<br />
na het overlijden van zijn zoon. Je hebt dus een goed inzicht in de emoties, gedragingen en<br />
gevoelens van anderen. Je staat met meer vertrouwen in je privé als professioneel leven en<br />
kan doelgericht handelen en ingrijpen waar nodig.<br />
Deze eigentijdse en boeiende cursus kwam tot stand in samenwerking tussen het <strong>Centrum</strong><br />
<strong>Voor</strong> <strong>Afstandsonderwijs</strong> en een ervaren klinisch psychologe. Een mooie inhoudstafel en<br />
een duidelijke structuur maken de cursussen zeer overzichtelijk. Op deze manier word je<br />
vlot door de informatie geleid.<br />
3
Op de volgende pagina bieden we je graag een gratis proefles aan van de thuisstudie<br />
klinische psychologie. Je vindt hierin de volledige inhoudstafel, één hoofdstuk van de<br />
cursus en een vragenreeks terug. Ook lees je er de manieren waarop je je professionele<br />
docent persoonlijk kan contacteren wanneer je vragen hebt. Door deze gratis proefles kan je<br />
alvorens je in te schrijven al eens rustig bekijken op welke manier en uit welke delen de<br />
cursus is opgebouwd. Daarnaast kom je ook meer te weten over het reilen en zeilen van de<br />
school, de manier waarop je je taken inlevert bij je docent, stage loopt,… Dankzij deze<br />
proefles weet je kortom waar je je aan kan verwachten!<br />
Zou je graag de volledige cursus inkijken alvorens je in te schrijven? Kom dan eens langs in<br />
één van onze vestigingen in Antwerpen, Gent of Hasselt. Onze medewerkers zullen je graag<br />
verder helpen en je inzage geven in een exemplaar van de cursus die je graag wil volgen!<br />
Onze secretariaten zijn gevestigd op volgend adres:<br />
Secretariaat Antwerpen: Frankrijklei 127, 2000 Antwerpen<br />
Secretariaat Gent: Elfjulistraat 39a, 9000 Gent<br />
Secretariaat Hasselt: Simpernelstraat 27, 3511 Kuringen<br />
Op de volgende pagina’s geven we je een voorproefje van de cursus. Hierin vind je:<br />
- Informatie over je docent<br />
- De volledige inhoudstafel van de cursus<br />
- Een gratis hoofdstuk uit de cursus<br />
- Een representatieve vragenreeks voor het examen<br />
- Een inschrijvingsformulier<br />
- Informatie over de opleiding en de school<br />
4
INHOUDSTAFEL<br />
1 Inleiding<br />
2 Wat is klinische psychologie?<br />
2.1. Wat is psychologie?<br />
2.2. De verschillende beroepsprofielen in de psychologie<br />
2.3. Normaal versus abnormaal gedrag<br />
2.4. Aspecten van abnormaal of pathologisch gedrag<br />
2.4.1 Persoonlijk lijden<br />
2.4.2 Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag<br />
2.4.3 Onvoorspelbaarheid en controleverlies<br />
2.4.4 Disfunctionaliteit van gedrag<br />
2.4.5 Opvallend en onconventioneel gedrag<br />
2.4.6 Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt<br />
2.4.7 Het overtreden van morele normen<br />
2.5. Persoonlijke problemen versus psychische stoornissen<br />
2.5.1 Persoonlijke problemen<br />
2.5.2 Psychische stoornissen of psychopathologie<br />
2.6. Toets jezelf<br />
3 Psychologische theorieën<br />
3.1. Inleiding<br />
3.2. De biologische benadering van gedrag<br />
3.2.1 Inleiding<br />
5
3.2.2 Genetica<br />
3.2.3 Neurotransmitters<br />
3.2.4 Hersengebieden<br />
3.2.5 Behandeling binnen de biologische benadering<br />
3.3. De psychoanalytische theorie<br />
3.3.1 Inleiding<br />
3.3.2 Grondlegger van de psychoanalyse<br />
3.3.3 Fasen in de psychoseksuele ontwikkeling<br />
3.3.4 Stoornissen in de psychoseksuele ontwikkeling<br />
3.3.5 Bewust en onbewust<br />
3.3.6 Afweermechanismen<br />
3.3.7 Psychoanalytische therapie<br />
3.4. De systeemtheorie<br />
3.4.1 Inleiding<br />
3.4.2 Enkele begrippen uit de systeemtheorie<br />
3.4.3 Contextuele of intergenerationele theorie<br />
3.4.4 Enkele belangrijke begrippen uit de contextuele theorie<br />
3.4.5 Systeemtherapie<br />
3.5. De leertheorie<br />
3.5.1 De grondleggers van de leertheorie<br />
3.5.2 Klassieke conditionering: het leren van betekenissen<br />
3.5.3 Operante conditionering: leren in functie van gevolgen<br />
6
3.5.4 Operante leertechnieken binnen de hulpverlening<br />
3.6. De cognitieve theorie<br />
3.6.1 Inleiding<br />
3.6.2 De grondleggers van de cognitieve theorie<br />
3.6.3 Het ontstaan van schema's<br />
3.6.4 Instandhouding van schema's – selectieve interpretatie<br />
3.6.5 Disfunctionele schema's<br />
3.6.6 Denkfouten<br />
3.6.7 Cognitieve therapie<br />
3.7. Opdrachten<br />
3.8. Toets jezelf<br />
4 Angst<br />
4.1. Wat is angst?<br />
4.2. Wanneer spreken we van een angststoornis?<br />
4.3. Soorten angsten<br />
4.3.1 Paniekstoornis met of zonder agorafobie<br />
4.3.2 Specifieke fobie<br />
4.3.3 Sociale fobie<br />
4.3.4 Gegeneraliseerde angststoornis<br />
4.4. Risicofactoren<br />
4.4.1 Erfelijkheid<br />
4.4.2 Tekort aan serotonine<br />
7
4.4.3 Ingrijpende stressvolle gebeurtenis<br />
4.4.4 Opvoedingsstijl<br />
4.4.5 Persoonlijkheid<br />
4.4.6 Gebruik van psychoactieve middelen<br />
4.5. Leven met een angststoornis<br />
4.6. Wanneer is behandeling nodig?<br />
4.7. Praktische tips<br />
4.8. Hoe omgaan met een angstig persoon?<br />
4.9. Toets jezelf<br />
5 Stemmingsstoornissen<br />
5.1. Depressieve stoornis<br />
5.1.1 Kenmerken van een depressieve stoornis<br />
5.1.2 Varianten van een depressieve stoornis<br />
5.1.3 Oorzaken van een depressieve stoornis<br />
5.1.4 Wanneer is behandeling nodig?<br />
5.1.5 Praktische tips<br />
5.1.6 Hoe omgaan met een depressief persoon?<br />
5.2. Manisch-depressieve stoornis<br />
5.2.1 Kenmerken van een manisch-depressieve stoornis<br />
5.2.2 Leven met een manisch-depressieve stoornis<br />
5.2.3 Oorzaken van de manisch-depressieve stoornis<br />
5.2.4 Wanneer is behandeling nodig?<br />
8
5.2.5 Praktische tips<br />
5.2.6 Hoe omgaan met een manisch depressief persoon?<br />
5.3. Toets jezelf<br />
6 Dwang<br />
6.1. Elke mens 'dwangt'<br />
6.2. Wanneer spreken we van een dwangstoornis?<br />
6.2.1 Obsessies of dwanggedachten<br />
6.2.2 Compulsies of dwanghandelingen<br />
6.3. Oorzaken voor het ontstaan en voortbestaan van dwang<br />
6.3.1 Biologische factoren<br />
6.3.2 Sociale factoren<br />
6.3.3 Psychische factoren<br />
6.4. Leven met een dwangstoornis<br />
6.5. Wanneer is behandeling nodig?<br />
6.6. Praktische tips<br />
6.7. Hoe omgaan met een dwangmatig persoon?<br />
6.8. Toets jezelf<br />
7 Trauma<br />
7.1. Wat is een trauma?<br />
7.2. Wat is een posttraumatische stressstoornis?<br />
7.2.1 Herbeleving<br />
7.2.2 Vermijding<br />
9
7.2.3 Lichamelijke spanning<br />
7.3. Oorzaken van PTSS<br />
7.3.1 Aard, intensiteit en duur van het trauma<br />
7.3.2 Steun vanuit de omgeving<br />
7.3.3 Persoonlijkheid - veerkracht<br />
7.3.4 Zinvolle betekenis<br />
7.4. Leven met een PTSS<br />
7.5. Wanneer is behandeling nodig?<br />
7.5.1 Cognitieve gedragstherapie<br />
7.5.2 Schrijftherapie<br />
7.5.3 Medicatie<br />
7.6. Praktische tips<br />
7.7. Hoe omgaan met een getraumatiseerde persoon?<br />
7.8. Toets jezelf<br />
8 Eetstoornissen<br />
8.1. Wat is een eetprobleem?<br />
8.2. Wanneer spreken we van een eetstoornis?<br />
8.2.1 Abnormaal eetgedrag<br />
8.2.2 Compensatiegedrag<br />
8.2.3 Negatief lichaamsbeeld<br />
8.3. Soorten eetstoornissen<br />
8.3.1 Anorexia Nervosa<br />
10
8.3.2 Boulimia Nervosa<br />
8.3.3 Eetbuienstoornis<br />
8.4. Risicofactoren<br />
8.4.1 Geslacht en leeftijd<br />
8.4.2 Erfelijkheid<br />
8.4.3 Lijnen<br />
8.4.4 Slankheidsideaal en ontevredenheid over het lichaam<br />
8.4.5 Ingrijpende of traumatische gebeurtenissen<br />
8.4.6 Eetstoornis in de familie<br />
8.4.7 Emoties<br />
8.4.8 Psychische factoren<br />
8.4.9 Denkpatroon<br />
8.5. Leven met een eetstoornis<br />
8.6. Wanneer is behandeling nodig?<br />
8.7. Praktische tips<br />
8.8. Hoe omgaan met iemand met een eetstoornis?<br />
8.9. Toets jezelf<br />
9 Ziekelijke jaloezie<br />
9.1. Jaloezie is menselijk<br />
9.2. Noodzaak van jaloezie<br />
9.3. Wanneer spreken we van ziekelijke jaloezie?<br />
9.4. Oorzaken van ziekelijke jaloezie<br />
11
9.4.1 Stoornissen in het denken<br />
9.4.2 Negatieve herinneringen<br />
9.4.3 Persoonlijkheidstrekken<br />
9.5. Leven met ziekelijke jaloezie<br />
9.6. Wanneer is behandeling nodig?<br />
9.7. Praktische tips<br />
9.8. Hoe omgaan met een ziekelijk jaloerse partner?<br />
9.9. Toets jezelf<br />
10 Hechting<br />
10.1. Wat is hechting?<br />
10.2. De hechtingstheorie van Bowlby<br />
10.3. Soorten hechtingsstijlen<br />
10.3.1 Veilige hechting<br />
10.3.2 Gepreoccupeerde hechting<br />
10.3.3 Afwijzend-vermijdende hechting<br />
10.3.4 Angstig-vermijdende hechting<br />
10.4. Wanneer ontstaat een hechtingsprobleem?<br />
10.5. Leven met een hechtingsprobleem<br />
10.6. Wanneer is behandeling nodig?<br />
10.7. Praktische tips<br />
10.8. Toets jezelf<br />
11 Relatieproblemen<br />
12
11.1. De relatietrap<br />
11.2. De basisingrediënten voor een evenwichtige relatie<br />
11.2.1 Veiligheid<br />
11.2.2 Ongedwongen omgang<br />
11.2.3 Plezier<br />
11.2.4 Lichamelijke aantrekkingskracht<br />
11.2.5 Wederzijds respect<br />
11.2.6 Gelijkheid tussen partners<br />
11.2.7 Afhankelijk versus onafhankelijk: een weg naar balans<br />
11.3. Wanneer spreken we van een relatieprobleem?<br />
11.3.1 Verstoorde communicatie<br />
11.3.2 Ingrijpende gebeurtenis die door beide partners op een verschillende manier<br />
wordt verwerkt<br />
11.3.3 Verschil in waarden en normen<br />
11.3.4 Gezin van herkomst en hechtingsstijl<br />
11.3.5 Uit de hand gelopen ergernissen<br />
11.3.6 Hardnekkige familiebanden uit het verleden<br />
11.3.7 Individuele problematiek van één van beide partners<br />
11.3.8 Verandering van levensfase<br />
11.4. Wanneer is behandeling nodig?<br />
11.5. Praktische tips<br />
11.6. Toets jezelf<br />
12 Rouw- en verliesverwerking<br />
13
12.1. Rouw hoort bij het leven<br />
12.2. De vingerafdruk van rouw<br />
12.3. De rouwtaken van Worden<br />
12.3.1 Taak 1: Het onder ogen zien van de werkelijkheid van het verlies<br />
12.3.2 Taak 2: Ervaren van de pijn van het verlies<br />
12.3.3 Taak 3: Zich aanpassen aan het leven met het verlies<br />
12.3.4 Taak 4: opnieuw leren houden van het leven<br />
12.4. Wanneer spreken we van een gezond rouwproces?<br />
12.5. Wanneer spreken we van problematische rouw?<br />
12.5.1 Chronische rouw<br />
12.5.2 Uitgestelde rouw<br />
12.5.3 Ontkende rouw<br />
12.5.4 Gesomatiseerde rouw<br />
12.6. Factoren die kunnen leiden tot problematische rouw<br />
12.6.1 Persoonsgebonden factoren<br />
12.6.2 Situatiegebonden factoren<br />
12.7. Hoe omgaan met een persoon in rouw?<br />
12.8. Toets jezelf<br />
13 Persoonlijkheidsstoornissen<br />
13.1. Wanneer spreken we van een persoonlijkheidsstoornis?<br />
13.2. Wat is een persoonlijkheidsstoornis?<br />
13.3. Het ontstaan van een persoonlijkheidsstoornis<br />
14
13.3.1 Biologische factoren<br />
13.3.2 Psychologische factoren<br />
13.3.3 Sociale factoren<br />
13.4. Behandeling van een persoonlijkheidsstoornis<br />
13.5. Toets jezelf<br />
14 Borderline persoonlijkheidsstoornis<br />
14.1. Kenmerken van een borderline persoonlijkheidsstoornis<br />
14.2. Risicofactoren<br />
14.2.1 Biologische risicofactoren<br />
14.2.2 Psychologische risicofactoren<br />
14.2.3 Sociale risicofactoren<br />
14.3. Behandeling van een borderline persoonlijkheidsstoornis<br />
14.4. Hoe omgaan met een persoon met een borderline persoon-lijkheidsstoornis?<br />
14.5. Toets jezelf<br />
15 Antisociale persoonlijkheidsstoornis<br />
15.1. Kenmerken van een antisociale persoonlijkheidsstoornis<br />
15.2. Risicofactoren<br />
15.2.1 Biologische risicofactoren<br />
15.2.2 Psychologische risicofactoren<br />
15.2.3 Sociale risicofactoren<br />
15.3. Behandeling van een antisociale persoonlijkheidsstoornis<br />
15.4. Hoe omgaan met een persoon met een antisociale persoonlijkheidsstoornis?<br />
15
15.5. Toets jezelf<br />
16 Narcistische persoonlijkheidsstoornis<br />
16.1. Narcissus: een verhaal binnen de Griekse mythologie<br />
16.2. Kenmerken van een narcistische persoonlijkheidsstoornis<br />
16.3. Risicofactoren<br />
16.4. Behandeling van een narcistische persoonlijkheidsstoornis<br />
16.5. Hoe omgaan met een persoon met een narcistische persoonlijkheidsstoornis?<br />
16.6. Toets jezelf<br />
17 Paranoïde persoonlijkheidsstoornis<br />
17.1. Een kleine test<br />
17.2. Kenmerken van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis<br />
17.3. Risicofactoren<br />
17.3.1 Biologische risicofactoren<br />
17.3.2 Psychologische risicofactoren<br />
17.3.3 Sociale risicofactoren<br />
17.4. Behandeling van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis<br />
17.5. Hoe omgaan met een persoon met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis?<br />
17.6. Toets jezelf<br />
18 Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis<br />
18.1. Kenmerken van een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis<br />
18.2. Risicofactoren<br />
18.2.1 Biologische risicofactoren<br />
16
18.2.2 Psychologische risicofactoren<br />
18.2.3 Sociale risicofactoren<br />
18.3. Behandeling van een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis<br />
18.4. Hoe omgaan met een persoon met een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis?<br />
18.5. Toets jezelf<br />
19 Medicatie: wanneer en welke?<br />
19.1. Inleiding<br />
19.2. Psychofarmaca<br />
19.3. Het verschil tussen een psychiater en een psycholoog<br />
19.4. Antidepressiva<br />
19.4.1 Werking en gebruik<br />
19.4.2 Enkele veel gebruikte antidepressiva<br />
19.4.3 Bijwerkingen<br />
19.4.4 Gewenning en afhankelijkheid<br />
19.5. Anxiolytica en hypnotica<br />
19.5.1 Werking en gebruik<br />
19.5.2 Enkele veel gebruikte anxiolytica en hypnotica<br />
19.5.3 Bijwerkingen<br />
19.5.4 Gewenning en afhankelijkheid<br />
19.6. Antipsychotica of neuroleptica<br />
19.6.1 Werking en gebruik<br />
19.6.2 Enkele veel gebruikte antipsychotica<br />
17
19.6.3 Bijwerkingen<br />
19.6.4 Gewenning en afhankelijkheid<br />
19.7. Toets jezelf<br />
20 De geestelijke gezondheidszorg in Vlaanderen<br />
20.1. Inleiding<br />
20.2. Ambulante psychologische begeleiding<br />
20.2.1 CAW, CGG, CAD<br />
20.2.2 Privé gevestigde psychologen – psychotherapeuten<br />
20.3. Residentiële psychologische behandeling<br />
18
Woord van de docent<br />
Beste student<br />
Welkom bij de thuisstudie klinische psychologie van het <strong>Centrum</strong> voor<br />
<strong>Afstandsonderwijs</strong>!<br />
Ik ben Nele Maesen, klinisch psychologe en woon in Genk. Ruim zes jaar werk ik als<br />
zelfstandig psycholoog-psychotherapeut en behandel ik allerlei psychische problemen. Ik<br />
heb gedurende vijf jaar zowel in Hasselt als Maaseik een privépraktijk gehad. In februari<br />
2011 ben ik verhuisd naar Genk en sindsdien is ook mijn praktijk daar gevestigd.<br />
Als psychologe werk ik vanuit een cognitief-gedragstherapeutische aanpak. Ik ben<br />
aangesloten bij de BFP 'Belgische Federatie van Psychologen' en ben officieel erkend door<br />
de Psychologencommissie. In de afgelopen jaren heb ik veel bijkomende opleidingen<br />
gevolgd die mij als therapeute een ruime bagage aan kennis en ervaring hebben<br />
meegegeven. Ik werk nauw samen met andere professionals zoals huisartsen, specialisten,<br />
ziekenhuispsychologen, diëtisten en centra voor leerlingbegeleiding (CLB).<br />
Naast mijn werk als zelfstandig psychologe-psychotherapeute, werk ik ook parttime als<br />
klinisch psychologe binnen het woonzorgcentrum H. Catharina te Zonhoven, waarbinnen ik<br />
mij volledig richt op het uitbreiden van belevingsgerichte kwaliteitszorg voor bewoners met<br />
dementie.<br />
Ten slotte heb ik, naast mijn klassieke opleiding tot klinisch psychologe, altijd veel interesse<br />
gehad in alternatieve en natuurlijke genezingswijzen. Ze hebben een ondersteunend effect<br />
op psychotherapie. Ik geloof dan ook sterk in een complementaire gezondheidszorg,<br />
waarbinnen het reguliere een brug mag slaan naar het alternatieve. Helaas is dit nog te<br />
weinig zichtbaar in onze westerse gezondheidszorg.<br />
Met deze cursus klinische psychologie neem ik je mee in de wereld van de psyche van de<br />
mens. Ieder van ons heeft zijn eigen karakter en persoonlijkheid en heeft doorheen het leven<br />
een rugzak vol ervaringen verzameld. Als mens zijn we sociale wezens, geboren om contact<br />
met anderen te hebben.<br />
19
Helaas merken we soms op dat er storingen in contact tussen mensen ontstaan die tot<br />
ernstige gevolgen kunnen leiden. Kijk maar naar het nieuws. Onderwerpen zoals<br />
kindermisbruik, oorlog, verkrachtingen, overvallen en seriemoorden komen dagelijks aan<br />
bod. Wat gaat er zoal om in het hoofd van een persoon die een zware misdaad pleegt en<br />
welke impact heeft dit op het leven van de slachtoffers?<br />
In deze cursus krijg je naast de gezonde psyche ook inzicht in allerhande psychische<br />
stoornissen die zich bij de mens kunnen ontwikkelen. Je leert je eigen gedrag en dat van<br />
anderen beter begrijpen en verklaren om hier vervolgens beter op te kunnen inspelen. Je<br />
opgedane kennis en bruikbare tips kan je vervolgens doorgeven aan andere mensen die<br />
het nodig hebben of hierin interesse hebben.<br />
Doorheen deze cursus krijg je een duidelijk zicht op normaal versus abnormaal gedrag.<br />
Abnormaliteiten in gedrag dienen behandeld te worden om zowel de persoon als zijn<br />
omgeving heel wat verdriet te besparen.<br />
Ik ben zelf klinisch psychologe en begeleid cliënten met allerhande psychische problemen.<br />
Met veel voorbeelden uit mijn eigen praktijk probeer ik je op een boeiende en leerrijke manier<br />
kennis en inzichten mee te geven in het gedrag, de gedachten en emoties van jezelf en<br />
anderen.<br />
Ik wens je alvast veel succes met je nieuwe studie toe!<br />
Je docente, Nele Maesen<br />
Erkend klinisch psychologe<br />
20
Op de volgende pagina vind je een gratis onderdeel uit de cursus terug. Bepaalde termen of<br />
woorden worden in eerdere hoofdstukken uitgelegd. Dit deel bouwt hierop verder. Heb je je<br />
ingeschreven voor de volledige cursus en heb je toch nog vragen of wens je wat extra<br />
voorbeelden? Dan kan je steeds terecht bij je professionele docente Nele Maesen. Tijdens<br />
deze opleiding heb je recht op één jaar gratis begeleiding van je docente via e-mail. Zij<br />
antwoordt op al jouw vragen, zodat je de cursus volledig begrijpt!<br />
21
GRATIS HOOFDSTUK<br />
1.HOOFDSTUK: ZIEKELIJKE JALOEZIE<br />
1.1. Jaloezie is menselijk<br />
Praktijkvoorbeeld: Mieke en Dirk<br />
Mieke is 29 jaar en zit samen met haar partner Dirk televisie te kijken. Er is weinig<br />
interessants te zien en Dirk zapt maar wat. Hij stopt even bij een programma over mode en<br />
fotomodellen. Mieke wordt meteen alert. De volgende gedachten komen bij haar op:<br />
“Waarom kijkt Dirk hiernaar? Hij zal die modellen waarschijnlijk wel knapper vinden dan mij.”<br />
Mieke wordt heel onrustig. Ze voelt zichzelf dik en lelijk.<br />
Dirk voelt de onrust bij Mieke en zapt snel naar een andere zender. Maar het is al te laat.<br />
Mieke overdondert Dirk met tal van vragen: “Waarom vind je die vrouwen zo leuk? Wie is<br />
mooier, zij of ik? Hou je nog wel van mij? Als zo een fotomodel met jou naar bed zou willen<br />
gaan, zou je dat dan doen?” Dirk probeert Mieke gerust te stellen: “Nee, ik vind jou veel<br />
mooier, ik wil enkel jou, echt waar!” <strong>Voor</strong> even stelt dat Mieke gerust.<br />
De volgende dag tijdens het winkelen, loopt het opnieuw mis. Volgens Mieke kijkt Dirk naar<br />
andere vrouwen. “Kijk niet zo”, commandeert ze en: “Vind je haar soms mooi?” Dirk doet zijn<br />
uiterste best om de blikken van voorbijgangers te ontwijken, maar soms moet je nu eenmaal<br />
iemand, bijvoorbeeld een verkoopster, aankijken. Dirk is radeloos en vraagt zich af: “Wat doe<br />
ik toch verkeerd en hoe kan ik haar toch geruststellen dat ik háár mooi vind en dat ik echt<br />
niet op zoek ben naar een andere vrouw”.<br />
22
Gevoelens van jaloezie zijn heel normaal. Ze zijn menselijk en niets om je voor te schamen.<br />
Stel dat je partner inderdaad kust met een ander. Dan is het juist heel begrijpelijk dat je<br />
jaloers wordt. In mijn praktijk merk ik op dat er veel mensen zich schamen voor hun jaloerse<br />
gevoelens. Zelfs normale jaloezie heeft nog steeds een heel negatief imago. “Je jaloers<br />
voelen, is kinderachtig en is een teken van onzekerheid”. Dit klopt absoluut niet. Iedereen is<br />
wel eens jaloers, ook als achteraf blijkt dat er eigenlijk niets aan de hand was.<br />
Gevoelens van jaloezie steken de kop op als men het idee heeft dat de relatie met de partner<br />
bedreigd wordt door een rivaal. Jaloezie is als een alarmbel die afgaat. Daarbij kan het gaan<br />
om een reële bedreiging: je partner is bijvoorbeeld daadwerkelijk geïnteresseerd in een<br />
ander. Het kan ook gaan om een irreële of denkbeeldige bedreiging: je denkt dat je relatie<br />
wordt bedreigd door een ander, terwijl dit in werkelijkheid niet het geval is. Je maakt dus een<br />
verkeerde inschatting.<br />
1.2. Wanneer spreken we van ziekelijke jaloezie?<br />
Jaloezie op zich is geen probleem. Jaloezie wordt pas een probleem als het ziekelijk wordt.<br />
Bij ziekelijke jaloezie zijn mensen voortdurend bang dat hun partner vreemdgaat of zijn ze er<br />
steevast van overtuigd dat hun partner ontrouw is, terwijl de partner in werkelijkheid trouw is.<br />
Ze verliezen telkens weer de controle over de werkelijkheid. Mensen raken geobsedeerd<br />
door de (al dan niet reële) ontrouw van hun partner. Ze schatten het gedrag van hun partner<br />
voortdurend verkeerd in. Naast een verkeerde inschatting reageren ze ook nog eens<br />
emotioneel heel heftig als ze hun partner van overspel verdenken. Een onschuldig bedoelde<br />
knipoog van de partner naar een ander, zal bij de normaal jaloerse persoon misschien een<br />
klein gevoel van jaloezie geven. Maar bij de ziekelijk jaloers persoon kan dezelfde knipoog<br />
hevige gevoelens van angst en onrust veroorzaken. Deze personen zien dus bedreigingen<br />
die er niet zijn.<br />
23
Er zijn twee vormen van ziekelijke jaloezie:<br />
Mensen die niet twijfelen aan hun jaloerse gevoelens: ze zijn er rotsvast van overtuigd dat<br />
hun partner vreemdgaat en zoeken de oorzaak van hun jaloezie buiten zichzelf (“Dan moet<br />
mijn partner het maar niet uitlokken of zoveel flirten”). Deze mensen zoeken niet snel hulp<br />
voor hun jaloezie. Ze hebben niet het idee dat de fout bij hen ligt.<br />
Mensen die weten dat ze niet helemaal gelijk hebben en dat ze onredelijk zijn: ze hebben<br />
het gevoel dat de jaloezie niet echt bij hen past en voortkomt uit onzekerheid of van buitenaf<br />
wordt opgelegd. Ze beseffen dat de oorzaak van hun jaloezie binnen zichzelf ligt. Ze lijden<br />
eronder en zoeken hulp.<br />
Normale jaloezie heeft iedereen en gaat vanzelf ook weer over. Je hebt vat op deze<br />
gevoelens en je kan ze uitschakelen wanneer je dat wil. Ziekelijke jaloezie gaat echter niet<br />
vanzelf over. Professionele begeleiding is hiervoor gewenst en soms zelfs noodzakelijk.<br />
1.3. Oorzaken van ziekelijke jaloezie<br />
Ziekelijke jaloezie kan de kop opsteken in tijden van stress (financiële moeilijkheden, net een<br />
kind gekregen….). In die periode kunnen gevoelens van angst en onzekerheid over jezelf,<br />
de toekomst of je relatie de kop opsteken. Maar let op: niet iedereen die aan stress wordt<br />
blootgesteld, krijgt te maken met ziekelijk jaloers gevoelens!<br />
1.3.1 Stoornissen in het denken<br />
Mensen met ziekelijke jaloezie hebben doorgaans een persoonlijkheid en een manier van<br />
denken die hen vatbaarder maakt voor het ontwikkelen van ziekelijke jaloezie. We merken<br />
stoornissen in hun denken op. Ze hebben heel negatieve gedachten, opvattingen en maken<br />
denkfouten.<br />
24
De jaloeziereactie<br />
Jaloerse gedachten leiden tot jaloerse gevoelens en vervolgens tot jaloers gedrag.<br />
Jaloers gedrag<br />
Jaloerse gedachten<br />
Praktijkvoorbeeld Dirk en Mieke<br />
• “Dirk vindt dat het fotomodel op de televisie aantrekkelijker dan mij, hij zal me in de<br />
steek laten”: jaloerse gedachten.<br />
• Mieke begint zich jaloers te voelen. Ze wordt angstig en kwaad: jaloerse<br />
gevoelens.<br />
• Mieke overstelpt Dirk met tal van vragen, ze vraagt om bevestiging: jaloers<br />
gedrag.<br />
Mieke komt met andere woorden in een vicieuze cirkel terecht: de jaloerse gedachten en<br />
gevoelens leiden tot jaloerse gedragingen, die op hun beurt weer tot nieuwe jaloerse<br />
gedachten en gevoelens leiden. Gedachten staan heel centraal binnen deze cirkel. De<br />
gedachten zetten het hele proces in beweging. Gedachten zijn interpretaties van een<br />
situatie. Iemands interpretatie wordt sterk gestuurd door een aantal basisovertuigingen die<br />
mensen hebben over zichzelf en anderen.<br />
Een voorbeeld van een negatieve basisovertuiging:<br />
• Over zichzelf: “Ik ben waardeloos”.<br />
• Over de partner: “Hij is niet te vertrouwen”.<br />
• Over mensen in het algemeen: “Mannen gaan nu eenmaal vreemd”.<br />
25
Vanuit deze negatieve basisovertuiging kunnen mensen een situatie onterecht achterdochtig<br />
interpreteren. Mensen die zichzelf lelijk vinden, worden sneller jaloers.<br />
Nog andere denkfouten die bij ziekelijke jaloezie voorkomen:<br />
• Catastrofale gedachten: “Mijn partner kijkt naar een ander, hij zal me verlaten.”<br />
• Veralgemenen: “Mijn ex is vreemd gegaan, alle mannen gaan dus vreemd”.<br />
• Over-romantiseren: “Als je echt van iemand houdt, dan kijk je niet naar een<br />
ander”.<br />
1.3.2 Negatieve herinneringen<br />
Ervaringen die mensen in de liefde hebben opgedaan, bepalen<br />
hoe vatbaar ze zijn voor ziekelijke jaloezie. Vanuit een<br />
negatieve ervaring kan een negatieve basisovertuiging zich<br />
ontwikkelen (“Mijn vorige partner heeft me meermaals<br />
bedrogen .... geen enkele man is nog te vertrouwen!”).<br />
Daarnaast heeft het ook te maken met ervaringen vanuit de<br />
kindertijd en jeugd. Hoe ouders met kinderen omgaan, is<br />
bepalend voor de manier waarop deze kinderen later met hun<br />
partner omgaan. Dit heeft te maken met hechting (hoe een kind<br />
zich heeft kunnen hechten aan zijn ouders). Hechting wordt in<br />
het volgend hoofdstuk uitvoerig besproken.<br />
1.3.3 Persoonlijkheidstrekken<br />
De persoonlijkheidstrek zelfwaardering heeft eveneens een belangrijke impact op het<br />
ontstaan van ziekelijke jaloezie.<br />
Zelfwaardering is de mate waarin mensen zichzelf als persoon accepteren en waarderen en<br />
wordt bepaald doe hoe ze over zichzelf denken: positief of negatief. Zelfwaardering is voor<br />
30% aangeboren. <strong>Voor</strong> het andere, overgrote deel wordt het bepaald door de ervaringen die<br />
mensen opdoen: op school, thuis, op het werk,…<br />
26
Mensen met een lage zelfwaardering denken dat ze niet goed genoeg zijn zoals ze zijn en<br />
voelen zich minderwaardig ten opzichte van anderen. Mensen met een lage zelfwaardering<br />
hebben daarom meer kans om last te krijgen van ziekelijke jaloezie dan mensen die zichzelf<br />
wel waarderen zoals ze zijn. Ze twijfelen aan hun capaciteiten als partner, denken dat ze<br />
minder aantrekkelijk zijn dan hun rivalen en hebben het gevoel dat ze hun partner niet<br />
kunnen geven wat deze wil.<br />
Lage zelfwaardering voedt ziekelijke jaloezie doordat het een proces van sociale vergelijking<br />
in gang zet. Als je je onzeker over jezelf voelt, ga je je vergelijken met andere mensen.<br />
Iedereen vergelijkt zichzelf wel eens met anderen, daar is ook niets mis mee. Maar ziekelijk<br />
jaloerse mensen gaan zichzelf steeds vergelijken. Dit proces leidt door het negatieve<br />
zelfbeeld bijna altijd tot negatieve gevoelens. De ander is altijd mooier en slimmer.<br />
Door dit minderwaardigheidsgevoel denken deze personen dat hun partner hen vroeg of laat<br />
zal verlaten voor een ander. Het gevolg is dat mensen met een lage zelfwaardering overal<br />
een bedreiging in zien, zelfs in rivalen waarin de partner absoluut niet geïnteresseerd is.<br />
1.4. Leven met ziekelijke jaloezie<br />
Met de voortdurende angst leven dat je partner je zal bedriegen, maakt je tot een geestelijk<br />
wrak. Je slaapt slecht, raakt gestrest en uitgeput. <strong>Voor</strong>al bij vrouwen komt dit specifieke<br />
proces voor. Ziekelijk jaloerse vrouwen twijfelen voortdurend aan zichzelf. Ze stellen zichzelf<br />
steeds de vraag: “Ben ik nog wel aantrekkelijk? Zijn anderen niet veel mooier en slimmer?”.<br />
Op deze manier aan jezelf twijfelen kan je zelfbeeld enorm ondermijnen. Dit kan gauw tot<br />
depressieve gevoelens leiden. Deze personen voelen zich vaak minderwaardig en onzeker.<br />
27
Een negatief zelfbeeld zorgt er dan nog eens voor dat mensen nog sneller ziekelijk jaloers<br />
worden. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel die maar moeilijk doorbroken kan worden.<br />
Vanuit die depressieve, onzekere en minderwaardige gevoelens, isoleren ziekelijk jaloerse<br />
mensen zich vaak van andere mensen. Ze gaan niet uit en hebben weinig vrienden of<br />
sociale contacten. Ze zijn vaak alleen en hebben dus alle tijd om nog meer te piekeren over<br />
hun problemen of de mogelijke ontrouw van hun partner.<br />
Jaloerse mannen uiten hun jaloezie eerder naar buiten. Mannen laten hun boosheid meer<br />
zien. Ziekelijke jaloerse mannen worden dan ook eerder agressief dan ziekelijke jaloerse<br />
vrouwen.<br />
Ook binnen de relatie heeft ziekelijke jaloezie ernstige<br />
gevolgen. Normale jaloezie is een teken van liefde, het<br />
betekent dat je om je partner geeft. Recent onderzoek<br />
toont aan dat een gezonde portie jaloezie zelfs goed is<br />
voor je relatie. Partners blijken tevreden te zijn met hun<br />
relatie en zouden langer bij elkaar blijven. Ziekelijke<br />
jaloezie heeft echter een sterke negatieve impact op de<br />
relatie.<br />
Praktijkvoorbeeld Dirk en Mieke<br />
Op den duur voelt Dirk zich gevangen en gewantrouwd. Hij denkt: “Wat stelt onze relatie<br />
eigenlijk nog voor als Mieke me niet vertrouwt?” Gelukkig kan Dirk goed praten op zijn werk<br />
met een vrouwelijke collega. Dit zegt hij natuurlijk niet tegen Mieke, ze zou helemaal gek<br />
worden als ze dit wist. Met deze collega praat Dirk over zijn problemen over zijn wanhoop en<br />
Mieke haar jaloezie. Bij haar vindt hij een luisterend oor en begrip. Hij kijkt steeds meer uit<br />
naar die gesprekjes. Dirk begint op den duur gevoelens te krijgen voor zijn collega.<br />
In het voorbeeld van Mieke en Dirk gebeurt datgeen waar Mieke zo voor vreest en worden<br />
de gevoelens van jaloezie bevestigd. We noemen dit een self-fulfilling prophecy<br />
(zelfbevestiging). Door de ziekelijke jaloezie drijft de jaloerse persoon de partner net in de<br />
armen van een ander.<br />
28
We onderscheiden enkele communicatiestoornissen die tussen partners met ziekelijke<br />
jaloezie kunnen voorkomen:<br />
Aandringen-terugtrekken patroon: de jaloerse partner vuurt jaloerse en achterdochtige<br />
vragen af op de niet-jaloerse partner. Deze laatste kan het vaak niet meer opbrengen om<br />
hierop in te gaan en verlaat het huis of trekt zich steeds vaker terug. De jaloerse partner<br />
dringt vervolgens aan, gaat zeuren, huilen of schreeuwen. De niet-jaloerse partner trekt zich<br />
als reactie hierop nog meer terug. Dit aandringen-terugtrekken patroon is een heel<br />
destructieve manier van communiceren.<br />
Kruisverhoor: om zich weer rustig en zeker te voelen gaan ziekelijk jaloerse mensen hun<br />
partner tot op het bot met vragen bestoken: “Waar ben je geweest? Met wie? Waar hebben<br />
jullie het over gehad? Hoe zag ze eruit? Vind je haar aantrekkelijk? Aantrekkelijker dan mij?”<br />
Vervolgens vragen ze om bevestiging: “Vind je mij nog wel aantrekkelijk? Hou je nog wel van<br />
mij?”<br />
De jaloerse persoon wordt heel afhankelijk van de partner en zoekt zijn of haar geruststelling<br />
en bevestiging. Zo'n kruisverhoor maakt de partner vaak stapelgek.<br />
Controlegedrag: jaloerse partners controleren voortdurend. Ze checken hun partner zijn<br />
agenda, neuzen in zijn gsm,… Door het controlerende gedrag roept zij als het ware tegen<br />
haar partner: “Ik vertrouw je niet!”. Het controlegedrag kan soms zo dwangmatig worden<br />
dat mensen het gevoel hebben het te móéten doen. Pas als ze gecontroleerd hebben,<br />
voelen ze zich - voor even - opgelucht.<br />
Emotionele chantage van ziekelijk jaloerse partner: ziekelijk jaloerse mensen kunnen zich<br />
zo wanhopig en jaloers voelen, dat ze hun partner gaan chanteren. “Als je echt van me<br />
houdt, kijk je nooit meer naar een ander”. Met dit soort manipulaties werken jaloerse mensen<br />
in op het schuldgevoel van hun partner. Het gevaar bestaat dan ook dat de partner zich<br />
schuldig voelt als hij naar een andere vrouw kijkt, terwijl hij eigenlijk niets verkeerd doet.<br />
Jaloerse mensen kunnen ook dreigen zichzelf iets aan te doen. “Ik maak mezelf van kant als<br />
je bij me weggaat!”.<br />
Dreigementen en geweld: vooral de ziekelijk jaloerse mannen proberen macht uit te<br />
oefenen over hun partner. Zij gebruiken eerder bedreigingen en geweld om het zogenaamde<br />
vreemdgaan te stoppen. Ze bedreigen of slaan hun partner of rivaal, of dreigen zichzelf of<br />
de kinderen (als die er zijn) iets aan te doen.<br />
29
Uit onderzoek blijkt dat 92% van de ziekelijk jaloerse mannen lichamelijk geweld gebruikt<br />
tegen de eigen partner, tegenover 71% van de ziekelijk jaloerse vrouwen.<br />
Praktijkvoorbeeld: Annemie<br />
Annemie: “In het begin vond ik zijn jaloezie aandoenlijk” “Als ik met de bakker over het weer<br />
praat, is mijn man al in alle staten omdat hij denkt dat ik de bakker probeer te versieren. Als<br />
ik op een feestje een praatje maak met een andere man, dan sleurt mijn echtgenoot me aan<br />
mijn arm mee naar buiten. Dat hij erg jaloers is, weet ik al lang. Hij is van Italiaanse afkomst<br />
en zeer temperamentvol.<br />
In het begin van onze relatie was ik verliefd en was ik zeer gevleid als hij soms jaloers uit de<br />
hoek kwam. Ik vond zijn jaloezie toen nog aandoenlijk. Het betekende immers dat hij veel<br />
van me hield. Houden doet hij nog steeds van mij, althans, dat denk ik. Iedere dag overlaadt<br />
hij me met complimenten en in bed is hij nog steeds enorm gepassioneerd.<br />
Vroeger was ik een vrijgevochten vrouw, maar daar is nog<br />
maar weinig van over. Met vreemden praat ik nauwelijks nog.<br />
Als we ruzie hebben, maakt hij mij uit voor van alles en nog<br />
wat. Tot nu toe heeft hij nog nooit één vinger naar me<br />
uitgestoken. Maar ik ben wel bang dat dat ooit gaat gebeuren,<br />
hij heeft me niet voor niets gewaarschuwd. Hij heeft me al een<br />
paar keer bedreigd: als ik hem verlaat, doet hij mijn kinderen<br />
iets aan. Stel dat mijn man zich aan zijn woord houdt en de<br />
kinderen echt iets aandoet. Dat vergeef ik mezelf nooit. Het<br />
leven van mijn kinderen is me meer waard dan dat van mij.”<br />
1.5. Wanneer is behandeling nodig?<br />
Normale jaloezie wordt binnen onze samenleving voldoende aanvaard, maar ziekelijke<br />
jaloezie is vaak nog onbekend. Veel mensen weten niet precies wat ziekelijke jaloezie<br />
inhoudt en deze wordt dan ook vaak geminimaliseerd. Nochtans hebben we eerder in dit<br />
hoofdstuk geleerd dat ziekelijke jaloezie professioneel behandeld dient te worden.<br />
In de praktijk zien we vaak dat eerst de partner met een hulpvraag komt, omdat deze het<br />
ziekelijk jaloerse gedrag van de partner niet meer aan kan. Het verziekt als het ware de<br />
relatie.<br />
30
Ziekelijk jaloerse mensen die zich bewust zijn van hun probleem, lijden hieronder en zullen<br />
ook sneller psychologische begeleiding zoeken. Individuele gesprekstherapie, meer specifiek<br />
de cognitieve gedragstherapie, wordt aangeraden.<br />
Hierbij wordt ook de partner betrokken. De meest ideale situatie is dat de cognitieve<br />
gedragstherapie wordt gegeven door een relatietherapeut. Enerzijds wordt er dan gewerkt<br />
aan de verstoorde communicatie tussen de partners, anderzijds wordt het verstoord denken<br />
van de jaloerse partner aangepakt.<br />
Soms kan behandeling met medicijnen nuttig zijn. Ziekelijke jaloezie kan gepaard gaan met<br />
veel angst of stress en gedachten over mogelijke ontrouw van de partner kunnen een ware<br />
obsessie zijn. Gesprekstherapie heeft dan weinig slaagkans. In dat geval kan het<br />
aangeraden zijn om ziekelijk jaloerse mensen eerst medicatie te geven waardoor ze weer<br />
wat helderder kunnen nadenken. De therapie zal dan beter en sneller aanslaan. De meest<br />
gekozen medicatie is antidepressiva. De medicatie moet wel zo snel mogelijk<br />
afgebouwdworden om verslaving te vermijden!<br />
1.6. Praktische tips<br />
Enkele praktische tips die een positieve impact hebben op ziekelijke jaloezie zijn:<br />
De stop-techniek: de stop-techniek is een effectieve manier om negatieve gedachten te<br />
stoppen. Het geeft de jaloerse persoon de gelegenheid om afstand te nemen van de<br />
situatie en zich niet helemaal mee te laten slepen in zijn of haar jaloerse gevoelens. Op deze<br />
manier komt er ruimte om de situatie te relativeren. “Waar ben ik toch mee bezig? Waar<br />
maak ik me druk om? Wat denk ik nu eigenlijk en is dat wel realistisch? Hoe zou iemand<br />
anders tegen deze situatie aankijken?”<br />
Positief interpreteren van het gedrag van je partner: vb: “Mijn partner lacht naar een<br />
andere vrouw. Dit zegt iets over de persoonlijkheid van mijn partner. Hij is dan ook een heel<br />
aardig en sympathiek persoon en het wil dus niet zeggen dat hij niet te vertrouwen is.”<br />
Afleiding zoeken: vanaf het moment dat de ziekelijke persoon angstige en jaloerse<br />
gevoelens krijgt of geneigd is om te gaan controleren (agenda, gsm), dan moet deze iets<br />
anders gaan doen (vb: de afwas, een blokje lopen, fietsen, ...)<br />
Dagboek bijhouden: waarin de persoon elke avond kort opschrijft hoe het die dag gegaan<br />
is. “Hoe moeilijk heb je het die dag gehad? Op welke momenten was dat? Hoe voelde je je<br />
toen?” Door dagelijks de jaloezie in kaart te brengen, krijg je het beter onder controle.<br />
31
Ontspanningsoefeningen<br />
Steun zoeken: het kan helpen als je iemand hebt met wie je over je jaloezie kan praten.<br />
Iemand anders dan je partner. Met iemand praten kan vooral nuttig zijn als partners te veel<br />
op elkaars huid zitten. Vb: als de ziekelijk jaloerse partner nogal heftig emotioneel of<br />
agressief reageert. Ziekelijk jaloerse partners kunnen bij die ander hun ei kwijt zonder de<br />
niet-jaloerse partner te storen. Deze ander kan een familielid of vriend zijn, iemand die je<br />
vertrouwt. Deze persoon moet vooral een luisterend oor bieden, geduldig zijn en niet<br />
(meteen) veroordelen.<br />
Sociale contacten opzoeken: ziekelijk jaloerse mensen bevinden zich vaak in een sociaal<br />
isolement. Uit dat sociaal isolement breken, is echter heel belangrijk. De persoon moet weer<br />
onder de mensen komen en afleiding zoeken.<br />
Dit kan door bijvoorbeeld een cursus te volgen of studie doen, te sporten, vrienden van<br />
vroeger op te zoeken,… Ook de zelfwaardering zal hierdoor vergroten.<br />
Door sociaal actief te zijn, kan de persoon ervaren hoe aardig, leuk, vriendelijk of<br />
competent hij of zij eigenlijk wel is. De persoon krijgt weer een eigen leven en is minder<br />
afhankelijk van de partner.<br />
1.7. Hoe omgaan met een ziekelijk jaloerse partner: praktische tips<br />
Blijf als partner bij de waarheid: een partner geeft vaak geruststellende antwoorden alleen<br />
maar omdat ze geruststellen, niet omdat ze noodzakelijk waar zijn. Vb: de partner zegt dat hij<br />
voor altijd bij haar zal blijven, terwijl je dat nooit met zekerheid weet.<br />
32
De jaloerse partner pikt heel snel op dat deze antwoorden niet helemaal kloppen. Dit<br />
versterkt het gevoel van angst en achterdocht. “Zie je wel, ik kan je niet vertrouwen!”.<br />
Negeer het negatieve gedrag: stop met je partner gerust te stellen. Mensen proberen de<br />
jaloezie van hun partner in eerste instantie vaak te temperen door geruststellende en<br />
begripvolle antwoorden te geven op de afgevuurde vragen: “Jij bent echt de enige voor mij.<br />
Ik kijk niet naar andere vrouwen, ...”. Na dit kruisverhoor wordt de ziekelijk jaloerse partner<br />
daadwerkelijk een stuk rustiger, maar helaas werken deze geruststellende antwoorden maar<br />
heel tijdelijk. Wanneer er zich opnieuw iets voordoet, begint de jaloerse partner weer vragen<br />
te stellen en bevestiging te zoeken.<br />
De geruststellende antwoorden van de partner hebben dus geen effect op lange termijn.<br />
Wat we zien is dat de geruststellende antwoorden van de niet-jaloerse partner het jaloerse<br />
vraaggedrag bekrachtigen. De jaloerse partner zal steeds deze vragen opnieuw stellen om<br />
een geruststellend gevoel te krijgen. De niet-jaloerse partner kan dus best niet langer<br />
antwoord geven op dat soort vragen. Merkt de jaloerse partner op dat zij geen antwoorden<br />
op haar vragen meer krijgt, dan zal het vragen<br />
stellen na een tijdje vanzelf minder worden.<br />
Beloon positief (niet-jaloers) gedrag: als de<br />
jaloerse partner begint met vragen te stellen ,<br />
kan de niet-jaloerse partner heel duidelijk<br />
zeggen: “Ik hou van jou en ik heb voor jou<br />
gekozen. Om een goede relatie te hebben, moet<br />
je mij vertrouwen. Ik vertrouw jou ook”. Hij zegt<br />
daarna niets anders en kan best ook iets anders<br />
gaan doen (Vb: beginnen koken, opruimen,<br />
televisie kijken,…)<br />
Dit hoofdstuk is een samenvatting van het boek 'Omgaan met ziekelijke jaloezie' (Dijkstra;<br />
2011).<br />
33
Vragenreeks<br />
Op het einde van elk hoofdstuk (of na enkele hoofdstukken) vind je oefeningen die je thuis<br />
kan maken. Je kan deze gedurende één jaar (via e-mail) naar je persoonlijke docente Nele<br />
Maesen doorsturen. Zij zal deze oefeningen dan verbeteren en je vervolgens feedback<br />
bezorgen. Door het maken van deze oefeningen ben je beter voorbereid op de vragen van<br />
het examen!<br />
1. De oorzaak van ziekelijk jaloers gedrag ligt in:<br />
a. depressieve gevoelens<br />
b. denkstoornissen<br />
c. relatieproblemen<br />
d. dwanggedachten<br />
2. Een ziekelijk jaloers persoon reageert als volgt:<br />
a. maakt een verkeerde inschatting van het gedrag van de partner en reageert heel heftig<br />
b. krijgt een zwaar agressieve uitbarsting (slaat met de deuren en gooit alles kapot)<br />
c. loopt weg<br />
d. belt direct de politie<br />
3. “Vrouwen zijn niet te vertrouwen”, is een voorbeeld van:<br />
a. een denkfout<br />
b. een negatieve basisovertuiging<br />
c. een herinnering<br />
d. een traumatische gebeurtenis<br />
34
4. Een ziekelijk jaloers persoon die beseft dat zijn jaloerse gedachten onredelijk zijn en<br />
hieronder ernstig lijdt, wordt geadviseerd:<br />
a. de relatie te verbreken<br />
b. ervan uit te gaan dat zijn/haar gedachten werkelijk zijn<br />
c. zijn partner te motiveren voor therapie<br />
d. zelf professionele begeleiding zoeken<br />
5. Vanaf het moment dat An weer eens overstelpt wordt door extreem jaloerse<br />
gedachten, belt ze een vriendin op. Dit is een voorbeeld van:<br />
a. de stop-techniek<br />
b. het bijhouden van een dagboek<br />
c. afleiding zoeken<br />
d. zich wentelen in zelfbeklag<br />
35
Handleiding bij de opleiding<br />
Hoe kan ik huistaken inzenden?<br />
Bij elk hoofdstuk in de cursus zal je oefeningen en huistaken vinden. De oplossingen zijn<br />
vaak terug te vinden op de studentenpagina. Je kan deze taken ook steeds doorsturen<br />
naar je persoonlijke docent via e-mail of met de post. Deze zal je taken dan verbeteren<br />
en je er feedback op geven. Deze huistaken zijn er ter ondersteuning van je persoonlijke<br />
leertraject. Je kiest dus zelf of je deze doorstuurt naar je docent en kan perfect examen<br />
komen afleggen zonder de huistaken door te sturen naar je docent. Uiteraard kan je je<br />
docent ook steeds via e-mail contacteren als je vragen hebt in verband met de cursus!<br />
Hoe kan ik mijn examen afleggen?<br />
Als je klaar bent met studeren, kan je kosteloos examen afleggen op één van onze<br />
campussen in Antwerpen, Gent of Hasselt. Je kan dit examen bijna elke werkdag<br />
afleggen. Op die manier leg je dit examen af wanneer jij er echt klaar voor bent. Erg<br />
flexibel dus!<br />
Hoe kan ik stage lopen?<br />
Om de praktijk onder de knie te krijgen, kan je kosteloos stage lopen bij jou in de buurt.<br />
Deze stage is volledig vrijblijvend. Je kiest dus zelf of je stage loopt of niet. Het is<br />
uiteraard wel een goede referentie om later professioneel aan de slag te gaan en<br />
praktijkervaring op te doen.<br />
36
Ben je overtuigd van de professionele kwaliteit van onze cursus? Dan kan je je<br />
inschrijven via onderstaand inschrijvingsformulier.<br />
INSCHRIJVINGSFORMULIER KLINISCHE PSYCHOLOGIE<br />
Firmanaam en BTW-nummer<br />
Naam<br />
<strong>Voor</strong>naam<br />
Straat + huisnummer<br />
Postcode + gemeente / stad<br />
Telefoon<br />
GSM<br />
E-mailadres 1<br />
Geboortedatum<br />
Heeft u reeds les bij ons gevolgd?<br />
Wenst u een factuur?<br />
JA / NEE – CURSUS:<br />
JA / NEE<br />
Handtekening<br />
Gelieve het cursusgeld te storten op rekeningnummer 001-5806085-32 van CVA, Frankrijklei 127 te<br />
2000 Antwerpen met vermelding van je naam + naam thuisstudie + je adres. Je inschrijving is pas<br />
definitief geldig nadat je het inschrijvingsgeld met de juiste vermeldingen hebt overgeschreven. Bij<br />
annulatie of stopzetting van de opleiding wordt het inschrijvingsgeld niet terugbetaald. Meer<br />
inlichtingen kan je verkrijgen via e-mail op info@centrumvoorafstandsonderwijs.be, op de website<br />
www.centrumvoorafstandsonderwijs.be of op het nummer 03/292.33.30. Bij ondertekening van<br />
het inschrijvingsformulier verklaar je akkoord te gaan met onze algemene voorwaarden.<br />
37
Waarom kiezen voor het <strong>Centrum</strong> <strong>Voor</strong> <strong>Afstandsonderwijs</strong> (CVA)?<br />
CVA is een erkende opleidingsverstrekker<br />
• CVA is erkend opleidingsverstrekker van de overheid. Zo ben je zeker van de<br />
kwaliteit en kan je van subsidies genieten.<br />
• CVA heeft het ISO 9001-2000 certificaat. Dit is een onafhankelijk<br />
kwaliteitslabel dat na een grondige audit aan onze school werd toegekend.<br />
Zowel ons cursusmateriaal als de docenten en de secretariaatswerking kregen<br />
een positieve beoordeling. Regelmatige controles garanderen de kwaliteit<br />
volgens de laatste normen.<br />
• CVA is erkend door een groot aantal beroepsfederaties.<br />
CVA staat voor professionalisme en kwaliteit<br />
<br />
Al onze opleidingen en cursussen worden ontwikkeld en geschreven door<br />
zelfstandige specialisten met jarenlange beroepservaring.<br />
<br />
Wij garanderen een maximaal contact tussen studenten en docenten.<br />
CVA staat voor klantvriendelijkheid en flexibiliteit<br />
• Je bepaalt zelf wanneer je aan je nieuwe toekomst werkt. Je kan onze opleiding<br />
starten en de cursus instuderen wanneer het voor jou het beste uitkomt.<br />
• Je kan een gratis hoofdstuk op onze website downloaden. Op deze manier krijg<br />
je een beter beeld van de specifieke opleiding. Deze eerste hoofdstukken helpen<br />
je bij het maken van de juiste studiekeuze.<br />
• Bovendien kan je de cursus die je interesse wekt steeds eens rustig komen<br />
inkijken op één van onze secretariaten. Zo ben je zeker dat je kiest voor de<br />
opleiding die het beste bij jou past!<br />
38
• Indien je twijfels of vragen hebt, ben je ook steeds welkom op ons secretariaat<br />
voor een vrijblijvend, adviserend gesprek met één van onze professionele<br />
opleidingsconsulenten.<br />
CVA creëert opleidingen die voor iedereen betaalbaar zijn<br />
• <strong>Voor</strong> het examen worden geen extra kosten aangerekend. Bovendien krijg je<br />
een onbeperkt aantal herkansingen indien je de eerste keer niet slaagt. Ook<br />
deze herkansingen zijn volledig kosteloos. Een sterke examengarantie dus!<br />
• CVA zorgt ervoor dat de thuiscursussen zo voordelig mogelijk zijn voor de student<br />
door ze op een economische manier te laten drukken zonder dat ze iets van hun<br />
kwaliteit en duidelijke structuur verliezen.<br />
CVA heeft een ijzersterke reputatie<br />
• Binnen de branche van afstandsleren heeft onze school een sterke reputatie<br />
uitgebouwd. Onze diploma’s zijn hierdoor een mooi visitekaartje, waarmee je bij<br />
je cliënten of toekomstige werkgever meteen een positieve indruk maakt.<br />
• Veel afgestudeerde studenten startten reeds hun eigen succesvolle zaak door<br />
het volgen van een thuiscursus bij ons. Kijk eens rond in je omgeving en je kent<br />
vast en zeker wel iemand die bij ons een opleiding heeft gevolgd!<br />
39
Deze cursus wordt uitgegeven door:<br />
<strong>Centrum</strong> <strong>Voor</strong> <strong>Afstandsonderwijs</strong>, onderdeel van de <strong>Ondernemersschool</strong><br />
Frankrijklei 127 – 2000 Antwerpen<br />
Telefoon: 03.292.33.30<br />
Mail: info@thuisstudie.be<br />
Ondernemingsnummer: 0811.009.080<br />
Erkenningsnummer: DV.0107588<br />
Copyright<br />
© <strong>Centrum</strong> <strong>Voor</strong> <strong>Afstandsonderwijs</strong>, Frankrijklei 127, 2000 Antwerpen<br />
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen<br />
in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige<br />
wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere<br />
manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.<br />
Ondanks al de aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan noch de auteur, noch de<br />
uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien<br />
uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.<br />
40
Change language