Vreemd vermogen in balans - ING

Trends in werkkapitaal
Vreemd vermogen in balans
Meer liquiditeit met de juiste mix
van kredietvormen
Veel ondernemers staan momenteel voor grote uitdagingen
in hun bedrijfsvoering, of het nu gaat om het
voortbestaan van de onderneming in deze moeilijke
tijden of juist het versnellen van de groei. Vaak is
(extra) kapitaal nodig, waarbij in veel gevallen een
bank betrokken is. Maar welke combinatie van financieringsvormen
is het meest passend in uw geval?
Ieder bedrijf kent zijn eigen specifieke kenmerken,
met een eigen balans structuur. In deze Trends in
Werkkapitaal gaan we dieper in op verscheidene
financieringsvormen. Met de juiste mix van kredietvormen
kunnen zowel de korte termijn financiële
behoeften als de lange termijn doel stellingen van de
onderneming worden gerealiseerd.
Financiering: vrijwel altijd via een bank
Een onderneming kan haar activiteiten via verschillende wegen
financieren. Eén manier is met eigen geld, waardoor er
geen externe partijen betrokken raken bij het reilen en zeilen
van de onderneming. Dit beperkt echter wel de financiële
ruimte om te ondernemen. Een andere optie is het aantrekken
van vreemd vermogen, via private investors of participatiemaatschappijen
en bij (kleinere) MKB bedrijven bij familie.
In de praktijk blijkt dat het uiteindelijk vooral een bank is die
zorg draagt voor vreemd vermogen. Dat is van de financieringen
binnen het MKB in ongeveer 90% het geval, zowel
bij snelle groeiers als gevestigde bedrijven 1 . Voor grotere
bedrijven zal dit percentage ongetwijfeld hoger liggen,
gezien de hoogte van de financieringsvraag.
Een aantal vormen van werkkapitaalfinanciering via een
financiële instelling laten we de revue passeren, te weten:
• rekening-courant krediet;
• factoring;
• leasing;
• een lening met aflossingsschema.
Figuur 1 Kredietverlening door Nederlandse financiële
instellingen aan niet-financiële bedrijven in
Nederland, per kwartaal (% j-o-j) en economische
groei (% j-o-j), 2000-2009
25%
20%
15%
10%
5%
0%
-5%
-10%
-15%
_ Leningen banken aan bedrijven (l-as)
_ BBP-ontwikkeling (r-as)
Bron: DNB
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Welke financieringsvorm past nu het best bij welke situatie
en wat zijn de voor- en nadelen ervan? Die vraag wordt
in deze brochure beantwoord. Omdat er veel gezegd en
geschreven is over kredietverlening door banken, allereerst
een overzicht van de stand van zaken.
Kredietverlening: stand van zaken
Sinds het derde kwartaal van 2007 nam de economische
groei in Nederland af, maar inmiddels is de weg omhoog
weer ingeslagen. In figuur 1 wordt deze groei vergeleken
met de ontwikkeling van de kredietverlening. Hieruit valt
op te maken dat kredietverlening en economische groei
sterk met elkaar samenhangen. Opvallend is dat de terug-
Naam brochure Maand 0
10%
8%
6%
4%
2%
0%
-2%
-4%
-6%
1 Bron: EIM, MKB-panel 2008-2009

gang van de kredietverlening in de recente recessie ten
opzichte van de laagconjunctuur in 2003-2004 veel kleiner
is. Pas in het derde kwartaal van 2009 is sprake van een
(lichte) krimp van de kredietverlening. Nu de economie
weer enigszins aantrekt, is ook een herstel van de kredietverlening
merkbaar.
Krimp of lagere groei in kredietverlening?
Als we in figuur 2 kijken waar de werkelijke krimp in de kredietverlening
plaats vindt, dan blijkt deze krimp zich vooral
voor te doen bij korte leningen (met een looptijd tot één jaar)
en in mindere mate, bij kredieten met een looptijd langer
dan 5 jaar. Sinds het dieptepunt van de financieel-economische
crisis in het eerste kwartaal 2009 is het aantal korte
termijnleningen sterk afgenomen. Ook de lange termijnleningen
(langer dan 5 jaar) namen enige tijd licht af, maar
sinds december 2009 is daar sprake van flink herstel.
Vraag en aanbod
Uit een recente enquête van De Nederlandsche Bank onder
banken blijkt dat veel banken een duidelijke teruggang zien
in de vraag naar krediet (zie figuur 3). Bedrijven investeren
duidelijk minder. Aan de andere kant zijn er geluiden vanuit
het bedrijfsleven dat banken minder gemakkelijk krediet
verstrekken. Ook dat laatste is waar. De acceptatiecriteria
zijn gemiddeld genomen aangescherpt, zoals te zien is in
figuur 4. Beide ontwikkelingen zijn een gevolg van het verslechterde,
maar bovenal onzekere economische klimaat.
In de media verschenen berichten variërend van “veel
Figuur 2 Ontwikkeling leningen aan bedrijven naar
looptijd, 2008-2009, % j-o-j
50%
40%
30%
20%
10%
0%
-10%
-20%
jan-08 apr-08
< 1 jaar
1-5 jaar
_ > 5 jaar
Bron: DNB
jul-08
okt-08
jan-09
apr-09
jul-09
okt-09
jan-10
Figuur 3 Ontwikkeling van de vraag naar krediet
door bedrijven bij Nederlandse banken*
100
80
60
40
20
0
-20
-40
-60
-80
-100
2006
2007
2008
2009
Bron: DNB
* % banken dat per saldo een toenemende (+) of een afnemende (-)
vraag door bedrijven naar krediet ondervindt
2010
bedrijven krabbelen dankzij bankkredieten uit de crisis” 2
tot “MKB komt moeilijk aan krediet” 3 . Deze berichtgeving
wekt verwarring op en draagt bij aan een onzuiver beeld
van de situatie. Voorop staat echter dat het verkrijgen van
krediet geen onmogelijke opgave hoeft te zijn, zeker nu het
economische tij enigszins is gekeerd.
Naam brochure Maand 0
Meer vraag naar krediet door opleving economie
Nu de economie weer enigszins aantrekt zal naar verwachting
de kredietbehoefte weer gaan stijgen. Met name voor
de exportgerichte sectoren zoals transport, industrie en
groothandel wordt voor 2010 > en 5 2011 jaar weer behoorlijke groei
voorzien (zie tabel 1).
1-5 jaar
Diverse ondernemingen zullen weer gaan nadenken over
groeimogelijkheden, maar daarvoor
< 1 jaar
is financiering nodig.
Iedere financieringsvorm heeft zijn eigen impact op de
balans en op de verlies- en winstrekening. Zeker in een tijd
waarin geld schaars is en kosten moeten worden geminimaliseerd,
loont het de moeite energie te steken in het optimaliseren
van de balans.
2 De Telegraaf, Nieuw krediettekort bedrijven dreigt, 27 januari 2010
3 ANP, MKB komt moeilijk aan krediet, 9 juli 2009
Trends in werkkapitaal Maart 2009 2

Figuur 4 Acceptatiecriteria en economische cyclus,
2003-2009
100
80
60
40
20
0
-20
-40
-60
-80
-100
-120
2003
2004
2005
2006
2007
2008
■ % banken dat acceptatiecriteria per saldo heeft aangescherpt (-)
of versoepeld (+)
_ BBP-groei (r. as)
Bron: DNB, CBS
* wanneer geen staafje te zien is, is het saldo nul.
2009
-1%
-2%
-3%
-4%
-5%
-6%
Financieren: in de regel kort met kort en lang met lang
Bij optimalisatie van de balans is streven naar de gouden
financieringsregel ‘kortlopende activa financieren met kort
geld, langlopende activa met lang geld’ essentieel.
De financiële crisis van 2008-2009 heeft duidelijk aangetoond
Naam brochure dat lange Maand termijninvesteringen 0
(bijvoorbeeld in
machines of gebouwen), dienen te worden gefinancierd met
lang geld. Kort geld is normaal gesproken weliswaar goedkoper,
maar de beschikbaarheid hiervan is onzekerder.
Tabel 1 Volumemutaties naar bedrijfstak (% j-o-j)
5%
4%
3%
2%
1%
0%
Gerealiseerd Verwacht Verwacht
2009 2010 2011
Transport & opslag -9,1% 2,5% 2,8%
Industrie -9,0% 3,5% 2,5%
Groothandel -7,5% 1,5% 2,5%
Landbouw 2,5% 2,4% 1,8%
Horeca -7,0% -0,5% 1,5%
Zakelijke dienstverlening -4,2% 1,0% 1,3%
Detailhandel -4,4% -2,3% 0,8%
Bouw -5,2% -6,7% 0,0%
Totale economie -3,9% 1,6% 1,9%
Bron: ING Economisch Bureau
Daarnaast zijn er momenten waarop kort geld toch duurder
is dan lang geld, bijvoorbeeld in een deel van 2007 en 2008.
(zie figuur 5). Naarmate een groter deel van de lange termijninvesteringen
is gefinancierd met kort geld, hoe groter
het risico voor een onderneming. Korte termijnverplichtingen
kunnen door renteschommelingen plots sterk oplopen.
Verschillen in balansstructuur BBP-groei kunnen (r.as) keuze
financieringsvorm bepalen
Verschillen in de gemiddelde bedrijfsbalans % banken dat van acceptatiecriteria de drie per sald
te verwachten groeisectoren (transport, groothandel en
industriesector) zien we terug in figuur 6. De verhoudingen
tussen vaste en vlottende activa en eigen en vreemd vermogen
verschillen tussen de sectoren vrij sterk. De cijfers
hebben weliswaar betrekking op het jaar 2008 (dus vóór
de crisis), maar geven de verhoudingen tussen de sectoren
goed weer. Het eigen vermogen is inmiddels vooral in de
transport en mindere mate industrie aanzienlijk lager.
Figuur 5 Korte rente (3-maands euribor) en lange
rente (10 jaar, Duitse staatsobligaties) vanaf 2000
6%
5%
4%
3%
2%
1%
0%
2000
_ Lange rente (kapitaalmarkt)
_ Korte rente (geldmarkt)
Bron: EcoWin
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Gemiddeld genomen hebben industrie en transport een
hoog aandeel vaste activa op de balans, vooral bestaande
uit gebouwen, machines en het wagenpark 4 . Het al dan
niet in eigendom hebben van onroerend goed heeft grote
invloed op de omvang van de vaste activa. Tegenover het
hoge aandeel vaste activa zien we bij industrie een groot
4 Ook financiële vaste activa, zoals deelnemingen, zijn bovengemiddeld
brochure aanwezig Maand in de 0 industrie en Naam transport
2009
Trends in werkkapitaal Maart 2009 3

eigen vermogen. De transportsector heeft veel lange termijninvesteringen
gefinancierd met langlopende leningen.
De groothandel kent gemiddeld juist veel vlottende activa.
Binnen de vlottende activa zien we dat de groothandel door
haar natuurlijke rol als handelspartner in de keten te maken
heeft met veel kortlopende vorderingen die vooral bestaan
uit debiteuren. Ook voorraden maken een belangrijk deel
uit van de korte activa van een groothandelsbedrijf (zie
figuur 6). Tegelijkertijd is het aandeel kortlopend vreemd
vermogen, waaronder crediteuren, hoog.
Naast de gouden financieringsregel hangt de optimale
balansstructuur af van de situatie waarin een onderneming
zich bevindt. Momenteel is voor veel ondernemingen het
verkrijgen of vergroten van het werkkapitaal (vrijspelen
van liquiditeit) één van de voornaamste financiële uitdagingen.
Rekening courant krediet, een krediet met aflossingsschema,
factoring of leasing kan zorgen voor dit ‘korte’ geld,
maar de consequenties voor onder meer de balans zijn
verschillend. Aan de hand van enkele voorbeelden wordt dit
verderop in deze uitgave toegelicht. Het is een uitdaging om
een optimale mix van diverse financieringsvormen samen
te stellen en die kan voor ieder bedrijf anders zijn.
Figuur 6 Gemiddelde balans in transport, groothandel,
industrie, 2008
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
ACTIVA PASSIVA ACTIVA PASSIVA ACTIVA PASSIVA
Transport Groothandel Industrie
■ Liquide middelen
■ Kortlopende vordering, incl. debiteuren
■ Voorraden
■ Vaste activa
Bron: CBS
75
1
18
6
30
47
23
40
16
34
10
38
22
40
62
7
23
8
54
23
23
■ Kort vreemd vermogen
■ Lang vreemd vermogen
■ Eigen vermogen
Rekening courant, wanneer van toepassing
• Betaalrekening voor inkomende en uitgaande
betalingen
• Voor zowel kortlopende tegoed als krediet
• Gebruik afhankelijk van omzet bij standaardkrediet
min 25% van de omzet over de rekening
Rekening courant, kenmerken
• Dagelijks beschikbaar, opvraagbaar en opzegbaar
• Eenvoudig
• Toegang tot uitgebreid scala aan betaalproducten
• In de regel geen aflossingsschema
• Rentepercentage gebaseerd op geldmarktrente
Rekening-courant: eenvoudig, maar dagelijks
opvraagbaar
Een bedrijf heeft dagelijks te maken met uitgaven en
inkomsten. Om deze kasstromen te faciliteren is het gebruik
van een rekening courant vrij standaard. Omdat nog te ontvangen
betalingen door debiteuren doorgaans later komen dan de
betalingen die gedaan moeten worden aan crediteuren is er
vaak voor de tussenliggende periode financiering nodig. Het
rekening-courant krediet is daarvoor een logische keuze.
Het rekening-courantkrediet is dagelijks opzegbaar, zowel
door rekeninghouder als bank. De prijs van dit krediet is
gebaseerd op de her financieringsrente (refi-rente) van de
ECB. Banken hanteren vaak een basisrente of euribor als
norm. Deze normrente wordt verhoogd met een opslag,
die afhankelijk is van onder meer kwaliteit van de kredietnemer,
kredietbedrag en zekerheden.
Eigen vermo
Het loont de moeite ook naar andere financieringsoplossingen
te kijken, zeker wanneer het rekening courant Lang vreemd
krediet structureel wordt aangesproken of onvoldoende
Kort vreemd
blijkt. Voor het snel beschikbaar krijgen van cash is debiteurenfinanciering
(factoring) een mogelijkheid (zie het Vaste activa
voorbeeld in box 2).
Voorraden
Factoring: vrijspelen van liquide middelen via Kortlopende
bevoorschotting van debiteuren
Liquide midd
Factoring is een zogenoemde asset-based financiering. Dit
betekent dat de financiering direct gekoppeld is aan (kortlopende)
activa (assets). Bij factoring ontvangt een onderneming
liquide middelen van een factormaatschappij op basis
van uitstaande debiteuren. Omdat een factormaatschappij
een specialist is op het gebied van debiteurenbeheer en
daardoor aanwezige risico’s beter kan beheersen, kan de
bevoorschotting oplopen tot wel 85% van de uitstaande
Trends in werkkapitaal Maart 2009 4

Box 2 Liquiditeitsruimte vergroten via debiteurenfinanciering
Vereenvoudigde weergave
Balans Groothandel ABC (x € 1.000)
Activa Jaar 1 Passiva Jaar 1
Onroerend goed 1.000 Eigen vermogen 1.665
Voorraden 700 Handelscrediteuren 352
Handelsdebiteuren 450 Rekening courant krediet 153
Liquide middelen 20
Totaal activa 2.170 Totaal passiva 2.170
Saldo openstaande vorderingen 450.000
Totaal inhoudingen (veroudering, claims, etc.) 60.000
Netto bedrag 390.000
Ruimte voor debiteurenfinanciering (stel: 80%) 312.000
Op basis van factoring kan € 312.000 worden gefinancierd. Hiermee kan bijvoorbeeld het rekening-courant krediet
worden afgelost. De extra liquiditeitsruimte die overblijft:
Debiteurenfinanciering 312.000
Aflossing op Rekening-courant krediet - 153.000
Extra liquiditeitsruimte door debiteurenfinanciering 159.000
N.B. Indien vorderingen, in plaats van verpanding, worden gekocht door een factormaatschappij kan balansverkorting worden gerealiseerd.
facturen. Een bancair rekening-courant krediet met debiteuren
als onderpand zal over het algemeen een lagere bevoorschotting
kennen van rond de 70%, afhankelijk van de
financiële positie van de onderneming. De solvabiliteit van
uw onderneming speelt bij factoring in de regel een kleinere
rol dan bij het verkrijgen van een banklening.
Hoewel elke bedrijfssituatie apart beoordeeld dient te
worden om te komen tot de beste combinatie van financieringsvormen,
zijn er wel enkele terugkerende kenmerken
Factoring, wanneer van toepassing
• Oplopende debiteuren
• Omzet > 1 mln
• Ook bij een solvabiliteit < 20%
Factoring, kenmerken
• Liquiditeit vrijspelen
• Zorgen uit handen nemen indien debiteurenbeheer
wordt uitbesteed
• Early warning, omdat debiteuren worden bewaakt
• Balansverkorting mogelijk indien verkoop van
vorderingen
• Rentepercentage gebaseerd op geldmarktrente
van bedrijven die gebruik maken van factoring. Zo is het
aantrekkelijk voor bedrijven met een groot aandeel vlottende
activa op de balans. Debiteuren brengen hoge werkkapitaalkosten
met zich mee en kunnen de groeipotentie beperken
door een gebrek aan liquiditeit. Ook voor bedrijven met
een snel oplopend debiteurensaldo, bijvoorbeeld vanwege
sterke autonome groei, is factoring een interessante manier
van financieren. De flexibiliteit in de hoogte van het krediet
is vaak een belangrijke reden om voor factoring te kiezen,
omdat er geen sprake is van een vaste limiet.
Bovendien kan een factormaatschappij het gehele debiteurenbeheer
overnemen, waardoor de ondernemer zich kan
richten op de kerntaken. Een reden om dit te doen is dat
debiteurenzorgen uit handen worden genomen. Uiteraard
wordt hiervoor wel een commissie betaald. Voor ondernemingen
die hun debiteurenbeheer zelf op een efficiënte en
gedisciplineerde manier hebben georganiseerd, kan dit
daarom minder interessant zijn.
Vaste activa in bezit: werkkapitaal vergroten via sale
en lease-back
Een andere vorm van asset based financiering is leasing.
Hiermee kan het werkkapitaal worden vergroot (liquidi-
Trends in werkkapitaal Maart 2009 5

Leasing, wanneer van toepassing
• Vrijspelen van liquiditeit indien vaste activa in
eigendom
• Aanschaf nieuwe machine zonder balans te verlengen
Leasing, kenmerken
• Vast aflossingsschema
• Activa in eigendom bij financial lease
• Geen eigendom bij operational lease
• Financiering allereerst op basis van de asset (machine),
daarna pas de financiële positie van de onder neming
• Hierdoor vaak hoger te financieren dan reguliere
lening, mede omdat specialisten betrokken zijn
• Rentepercentage in de regel gebaseerd op kapitaalmarktrente
• Gemiddelde termijn: 60 maanden
teit vrijgespeeld) via een sale en lease-backconstructie.
Dergelijke constructies komen binnen de industrie relatief
vaak voor, omdat het eigen vermogen en het aandeel vaste
Krediet met aflossing, wanneer van toepassing
• Financiering nodig voor korte of (middel)lange termijn
Krediet met aflossing, kenmerken
• Duidelijk en eenvoudig
• Vooraf vastgesteld aflossingsschema
• Krediet overeengekomen voor vooraf bepaalde
periode
• Rentepercentage gebaseerd op geld- of kapitaalmarktrente
activa op de balans gemiddeld vrij groot is. In box 3 is een
vereenvoudigd voorbeeld uitgewerkt. Door (gedeeltelijke)
verkoop van een vast activum (bijvoorbeeld een machine)
komen liquide middelen vrij die bijvoorbeeld kunnen worden
gebruikt om aan kortlopende verplichtingen te voldoen.
Hierdoor veranderen ook de balansverhoudingen. Ook
het verschil tussen financial en operational lease is daarbij
belangrijk (zie box 3). Het belangrijkste verschil is dat bij
financial lease de lessee (in de regel de onderneming) de
Box 3 Impact van sale en lease-back op balansverhoudingen
Vereenvoudigde weergave
Transportbedrijf XYZ
Oorspronkelijke balans na FL na OL Oorspronkelijke balans na FL na OL
Gebouwen 700 700 700 Eigen vermogen 500 500 500
Transportmiddelen 500 500 300 Lang vreemd vermogen 700 900 700
Voorraden 200 200 200 Crediteuren 250 250 250
Debiteuren 200 200 200 Kort vreemd vermogen 150 0 0
Liquide middelen 0 50 50
Totaal 1.600 1.650 1.450 Totaal 1.600 1.650 1.450
De solvabiliteit is in dit geval 500/1.600 = 31,2%. De liquiditeit (current ratio) bedraagt 400/400 = 1.
De transportmiddelen zijn in eigendom van de onderneming. Om liquiditeit vrij te spelen kan 200 worden overgenomen
door een leasemaatschappij en teruggeleast worden. In het geval van financial lease blijft het vast activum volledig op
de balans en neemt de totale balans toe met 200 (liquide middelen en lang vreemd vermogen).
Wanneer het vrijgekomen geld wordt aangewend om het korte krediet van 150 af te lossen, komt de solvabiliteit uit op
500/1.650 = 30,3%, een lichte verslechtering t.o.v. de uitgangssituatie. De current ratio verbetert tot 450/250 = 1,8 (zie
balans ‘na FL’).
Wanneer de transportmiddelen via operational lease worden ‘teruggeleast’ dan verdwijnen deze (in dit geval gedeeltelijk)
van de balans. Wanneer van de 200 aan vrijgespeelde middelen 150 wordt gebruikt voor aflossing van kort krediet,
dan neemt het balanstotaal af en neemt de solvabiliteit en liquiditeit toe (zie balans ‘na OL’).
De balans is verkort, waardoor de solvabiliteit stijgt naar 500/1.450 = 34,5% De liquiditeit (current ratio) bedraagt
450/250 = 1,8.
Trends in werkkapitaal Maart 2009 6

Tabel 2 Overzicht belangrijkste kenmerken vier financieringsvormen
Rekening courant Factoring Leasing Lening met aflossingsschema
• Dagelijks beschikbaar,
opvraagbaar en opzegbaar
• Eenvoudig
• Toegang tot uitgebreid scala
aan betaalproducten
• In de regel geen aflossingsschema
• Rentepercentage gebaseerd
op geldmarktrente
Bron: ING Economisch Bureau
• Liquiditeit vrijspelen
• Mogelijkheid tot uitbesteden
debiteurenbeheer
• Early warning, omdat
debiteuren worden bewaakt
• Balansverkorting mogelijk
indien verkoop van
vorderingen
• Rentepercentage gebaseerd
op geldmarktrente
• Vast aflossingsschema
• Activa in eigendom bij financial
lease
• Geen eigendom bij operational
lease
• Financiering allereerst op
basis van de asset (machine),
daarna pas de financiële
positie van de onderneming
• Vaak hoger te financieren
dan een reguliere lening
• Rentepercentage in de regel
gebaseerd op kapitaalmarktrente
• Gemiddelde termijn:
60 maanden
• Duidelijk en eenvoudig
• Vooraf vastgesteld aflossingsschema
• Krediet overeengekomen
voor vooraf bepaalde
periode
• Rentepercentage gebaseerd
op geld- of kapitaalmarktrente
eigenaar wordt van het object. Hierdoor dient het object ook
op de balans opgenomen te worden. Bij operational lease
blijft de lessor (in de regel de leasemaatschappij) de eigenaar
en hoeft het object niet op de balans worden opgenomen.
Dit heeft het voordeel dat de balansverhoudingen niet
wijzigen of in het geval van sale en (operational) lease-back
dat de solvabiliteit verbetert (zie box 3).
Krediet met aflossingsschema
Het bankkrediet met aflossingsschema is de meest gebruikte
financieringsvorm. Het is een duidelijke en relatief
eenvoudige financieringsvorm, waarbij het krediet volgens
een vooraf vastgesteld schema wordt afgelost. Bij de keuze
van een krediet vorm kunnen naast bedrijfseconomische
redenen ook andere afwegingen een rol spelen. Zo zijn er
ondernemers die hun activa per se in eigendom willen hebben
en daarom operational lease niet overwegen, terwijl dit
bedrijfs economisch gunstiger kan zijn. Ook minder bekendheid
van andere financierings vormen zoals leasing en
factoring speelt een rol. Voor financiële instellingen ligt er
een belangrijke taak deze bekendheid te vergroten. Het kan
voor bedrijven met een (aanvullende) kredietbehoefte een
uitkomst zijn, omdat een regulier krediet soms te beperkt is
ten opzichte van de kredietbehoefte.
Op zoek naar de juiste mix van kredietvormen
Juist nu geld schaarser en dus duurder is geworden, loont
het de moeite om scherp te kijken naar het palet aan financieringsmogelijkheden.
Telkens moeten worden afgevraagd
waarvoor een financiering kan worden ingezet. Gaat het om
het opvangen van tijdelijke tekorten en tijdelijke overschotten,
moet er (meer) liquiditeit worden vrijgespeeld? Dan kan
ook de vraag worden beantwoord welke financieringsvorm
het meest passend is. Traditioneel wordt bij bankfinanciering
snel gedacht aan een rekening courant krediet voor
de dagelijkse betaalstromen en/of een lening met aflossing
voor investeringen, terwijl een mix met factoring en leasing
soms verrassende oplossingsmogelijkheden geeft. Vaak
biedt een combinatie van kredietvormen uitkomst om zowel
de bedrijfsbalans als de financiële positie van uw onderneming
te versterken.
ING Economisch Bureau
publiceert in samenwerking met
ING Commercial Finance een
serie brochures over actuele
thema’s op het gebied van
werkkapitaal.
Eerder verschenen in deze reeks:
Debiteurenbeleid wordt cruciaal augustus 2008
Ruimte creëren voor continuïteit en groei februari 2009
Credit management: meer rendement uit
werkkapitaal maart 2009
Industrie in turbulente tijden juni 2009
Professioneel debiteurenbeheer loont augustus 2009
Wat te doen tegen niet-betalende
debiteuren? december 2009
Trends in werkkapitaal Maart 2009 7

Meer informatie?
Kijk op
www.ingcomfin.com
Of bel met
Erik Racké,
ING Commercial Finance
030 659 33 09
Jurjen Witteveen,
ING Economisch Bureau
020 563 44 39
Disclaimer
De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening
weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning
van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd
zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of
meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie
hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten
zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening
van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens
ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld
ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel
van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling
noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of
verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is
louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies.
ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar
geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om
er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie
waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet
onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie
dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet
is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder
enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of
meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige
aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of
schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van)
deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze
publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van
gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie.
Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan,
mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V.
geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche
Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
De tekst is afgesloten op 17 maart 2010.
Wilt u nieuwe publicaties per e-mail ontvangen?
Ga naar www.ing.nl/kennis