Boek de Plus aan de Lange Haven

proosjeschiedam

Boek de Plus aan de Lange Haven

DE PLUS AAN DE LANGE HAVEN

“SCHIEDAM HEEFT GOUD IN HANDEN,

NU LATEN WE HET BLINKEN“


COLOFON

De + aan de Lange Haven

DE

+ AAN DE LANGE HAVEN

“SCHIEDAM HEEFT GOUD IN HANDEN,

NU LATEN WE HET BLINKEN“

Stad aan de Schie, Ontwikkelingsvisie voor de binnenstad; gemeenteraad 28 juni 2012)

Gemeente Schiedam

Projectleiding:

Vera van der Vlerk, projectleider binnenstad

Faye Hewitt, projectleider ROR

Projectgroep:

Céline Kruisbrink, landschapsarchitect

Geert Medema, beleidsadviseur monumenten

Patrick Miemietz, landschapsarchitect

Willem Oldenburg, visualisaties

Gemeente Schiedam

Stadserf 1

3112 DZ Schiedam

T. 010 219 11 11

E. info@schiedam.nl

I. www.schiedam.nl

JANUARI 2014


INHOUDSOPGAVE

1 STAD AAN DE SCHIE: DE AMBITIE 7

1.1 Project Lange Haven+ 11

1.2 Samenhang Lange Haven+ met andere projecten in de binnenstad 11


2 FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+ 12

2.1 Verkeer en Parkeren 15

2.1.1 Verkeer 15

2.1.2 Parkeren 17

2.2 Winkelen en horeca 19

2.2.1 Winkelen 19

2.2.2 Horeca 20

2.3 Cultuur en toerisme 21

2.3.1 Cultuur 21

2.3.2 Toerisme 23


3 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+ 24

3.1 Water27

3.2 Kademuren28

3.3 Kades en straat 31

3.3.1 Bestrating 33

3.3.2 Groen 35

3.3.3 Inrichtingselementen 37

3.4 Gevels39


4 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN 40

4.1 Vismarkt43

4.2 Appelmarkt en Appelmarktbrug 45

4.3 Kade voor de Havenkerk 47

4.4 Omgeving van de Koemarktbrug 49

4.5 Nieuwe ‘oude’ brug bij de Taansteeg 53


5 UITWERKING LANGE HAVEN+ 56

5.1 Schetsontwerp nieuwe kadeinrichting 63

5.2 Bijzondere locatie: schetsontwerp Vismarkt 79

5.3 Bijzondere locatie: schetsontwerp Appelmarkt 87

5.4 Bijzondere locatie: schetsontwerp kade Havenkerk 93


BIJLAGEN98

B.1 Straatmeubilair100

4 5


1. STAD AAN DE SCHIE: DE AMBITIE

Wat is er verbeterd nu de gemeente de Lange

Haven centraal plaatst in de Ontwikkelingsvisie

voor de Binnenstad? Het water in deSchie

en Havens blijft hetzelfde, de historische

panden aan de Haven ook en de infrastructuur

verandert niet essentieel. Wel wordt ingezet op

een verbetering van de beleving van de aanwezige

kwaliteit. De historie van Schiedam zal

in het druk bezet water van de Lange Haven

schitteren en de verstilde kades worden levendige

struingebieden voor Schiedammer en

bezoeker. Het oude ‘Zwart Nazareth’ maakt zo

van haar historie weer levendig goud. De nabijgelegen

Hoogstraat lift mee met een levendige

binnenstad met stad- en watertoeristen. Die

verbetering ligt niet alleen in het hier en nu,

maar (deels) ook in de toekomst.

Luchtfoto Vismarkt (A.)

A.

Buitenbocht

B.

A. Vismarkt

B. Appelmarkt en Appelmarktbrug

C. Kade voor de Havenkerk

D. Omgeving van de Koemarktbrug

E. Brug

Binnenbocht

C.

E.

D.

D.

De ambitie uit de Ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad

‘Stad aan de Schie’ is duidelijk: gebruik maken van

de bestaande, intrinsieke en onderscheidende kwaliteit

als motor voor economische en ruimtelijke vooruitgang.

De gewenste uitkomst is niet met de verwezenlijking

van één project te realiseren. Het is een proces van

kleine en grote projecten, acties en initiatieven, waarbij

gemeente, culturele instellingen, ondernemers, bewoners,

burgers en zelfs bezoekers een rol vervullen. De

ontwikkelingsvisie geeft aan welke koers de gemeente

de komende jaren wil varen en vraagt initiatiefnemers

om zich aan die koers te committeren. Dat is een voortdurend

interactief proces. De gemeente treedt daarbij

kaderstellend, faciliterend en uitvoerend op.

De Ontwikkelingsvisie kent een aantal fysieke en een

aantal niet-fysieke projecten. Fysiek wordt met name

ingezet op de sleutelprojecten: Stad aan de Schie

(inclusief ontwikkeling van het Westmolenkwartier),

Dirkzwager terrein en Museumkwartier. Niet-fysieke

sleutelprojecten zijn de ontwikkeling van het Binnenstadsloket

voor alle vragen over de binnenstad en de

opzet van een Marketingcampagne waarin de kwaliteiten

van de binnenstad worden uitgedragen.

De Ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad maakt het

mogelijk om projecten in de binnenstad integraal op te

pakken. Het project ‘Reconstructie Kademuren Lange

Haven’ biedt kansen tot een gecombineerde aanpak

om beleidsambities op het gebied van horeca, verkeer,

toerisme, monumenten en de inrichting van de openbare

ruimte te verwezenlijken. Het opbreken van de

kades biedt een goede kans om tot een kwalitatieve

verbetering van de bestrating te komen, terwijl tegelijkertijd

een herinrichting gericht op gewenst gebruik

van de ruimte gemaakt kan worden. Door de integrale

aanpak kan uit gemaakte investeringen meer rendement

gehaald worden.

Luchtfoto Appelmarkt en Appelmarktbrug (B.)

Luchtfoto Kade voor de Havenkerk (C.)

Luchtfoto met de projectgrens van Lange Haven+ met aanduiding bijzondere plekken

Luchtfoto Omgeving Koemarktbrug (D.)

6 7


A

SCHIED M

Binnenstadsloket

Opzetten van een toegankelijk binnenstadsloket

voor alle vragen over (ondernemen in) de binnenstad.

Denk daarbij aan het aandragen van nieuwe

initiatieven, voor vulling van leegstaande panden,

het organiseren van evenementen of vragen over

vergunningen. Dit is ook de plek waar aan de ontwikkeling

van de binnenstad wordt gewerkt samen

met betrokkenen.

Dirkzwager terrein

Dirkzwager terrein

Herstructurering van het gebied rond Groenweegje

tot aantrekkelijk gemengd woongebied met een versterking

van het havenfront. Er wordt ingezet op het

behouden van monumenten (inclusief historische

productielijn Dirkzwager) en de historische structuur

en de vestiging van het hoofdkantoor van Dirkzwager.

Lange Haven

Stad aan de Schie

Activeren van het gebied rondom de Lange en Korte

Haven, inclusief Hoogstraat en Boterstraat. De

Schie moet het kloppend hart worden van Schiedam,

met levendige waterrecreatie. Door in te zetten

op het gebruik van de stegen ontstaat een parallelle

structuur tussen de Haven en de daarachter

gelegen straten, met een breed palet aan voorzieningen.

Marketingcampagne binnenstad

Het breed uitdragen van de unieke kwaliteiten van

de (binnen)stad zowel binnen de eigen stadsgrenzen

als (ver) daarbuiten. Allereerst moeten alle

Schiedammers de binnenstad omarmen en er weer

trots op kunnen zijn. Vervolgens moeten ook de

mensen buiten de stad bewust gemaakt worden van

de kansen die hier liggen.

Westmolenkwartier

Nu nog een braakliggend terrein aan de westkant

van de Binnenstad. Hier wordt een parkeergarage

ontwikkeld en een gemengd binnenstedelijk woonen

werkprogramma. Het Westmolenkwartier wordt

westelijk ‘poort’ naar de Binnenstad met heldere

routes en een goede oriëntatie op Havens, Hoogstraat

en Museumkwartier

Museumkwartier

Versterken van het gebied rondom de musea in het

hart van de Lange Haven tot centrale plek van waaruit

bezoekers de rest van de binnenstad ontdekken.

Kaart Binnenstadsvisie met daarop de Lange Haven+ in relatie tot andere projecten in en om de binnenstad

8 STAD AAN DE SCHIE: DE AMBITIE

9


Suggestie voor inrichting van de kades met meer ruimte voor langzaam verkeer en verblijf uit “Stad aan de Schie, ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad”

(HKB Stedenbouwkundigen)

1 Water

2 Kademuren

3 Kades en bestrating

4 Gevels

5 Bijzondere plekken (verbeeld is de kade voor de Havenkerk)

Schets met het profiel van de Lange Haven en de diverse zoneringen

1.1. Project Lange Haven+

Om inhoud te geven aan de mogelijkheden die de

noodzakelijke kadeaanpak biedt, heeft de gemeente

het project Lange Haven+ in het leven geroepen. In

dat project wordt letterlijk de ‘plus’ gezet op de noodzakelijke

werkzaamheden van de reconstructie van

de kademuren. In Lange Haven+ zijn die aspecten

ondergebracht, die samenhangen met de problematiek

van de kademuren, maar niet noodzakelijk zijn om de

constructieve problemen op te lossen. Met de diverse

beleidsdisciplines is gewerkt aan een uitvoerbaar en

samenhangend pakket van maatregelen en werkzaamheden

voor de Lange Haven.

De werkzaamheden laten zich op hoofdlijnen als volgt

samenvatten:

- Aanlegplaatsen en faciliteiten (zoals walstroom)

voor woonschepen en pleziervaart;

- Autoluwe inrichting met meer ruimte voor voetgangers

en fietsers;

- Creëren van ruimte voor terrassen aan het water;

- Creëren van zichtlijnen op de haven op strategische

punten (op belangrijke monumenten, bruggen en via

stegen);

- Versterken van het historisch karakter van de

haven bij herstel en (her)inrichting van de kades

(o.a. materiaalgebruik, oud gebakken historische

bestrating en meubilair);

- Versterken relatie Lange Haven – Hoogstraat door

inzet op stegen.

De omvang van het projectgebied wordt mede bepaald

door het project Reconstructie Kademuren Lange Haven.

Dit betekent dat het gebied van de gehele Lange

Haven, van Koemarktbrug tot en met Beurssluis tot

het project behoren. Het gehele profiel van de havens

(van gevelwand tot gevelwand) behoort tot het project.

Het profiel valt in vijf onderdelen uiteen, welke vanzelfsprekend

grote samenhang vertonen, maar ook een

eigen aanpak krijgen. Het project heeft betrekking op

de fysieke (her)inrichting van de openbare ruimte en de

toevoeging van functies en gebruiksmogelijkheden in

die ruimte.

Het water (1) vraagt om goede bereikbaarheid en geldt

als infrastructuur voor de vaart. Het herstel van de kademuren

valt buiten het project Lange Haven+. Aan de

kademuren (2) worden wel aanlegvoorzieningen aangebracht

voor pleziervaart en historische woonschepen.

Dit is een plus op de noodzakelijke reconstructie

van de kademuren. Tegelijk met de werkzaamheden

aan de kades (3)wordt de bestrating uitgenomen. Een

volledige herinrichting van de straten wordt mogelijk,

conform de uitgangspunten voor de inrichting van de

openbare ruimte in de historische binnenstad. Bij de

herinrichting van de straat wordt een ander gebruik

van de beschikbare ruimte voorgestaan. Het openbaar

gebied wordt beëindigd door de gevelwanden (4).

Restauratie van (onderdelen van) de gevelwanden is

niet onderdeel van het project Lange Haven+. Wel is er

aandacht voor een goede inrichting van deze overgangszone.

De overgang tussen het publieke en het

particuliere domein wordt langs de havens historisch

gezien begeleid door de aanwezigheid van particuliere

stoepen. Meer levendigheid op plintniveau wordt mogelijk

gemaakt binnen individuele projecten en het nieuwe

bestemmingsplan Binnenstad.

Tot slot omvat het project enkele bijzondere plekken

(5), die zich in het gebied onderscheiden van de ‘normale’

kadeinrichting. Deze bijzondere plekken betreffen

respectievelijk de Vismarkt, de Appelmarkt, de kade

voor de Havenkerk en de omgeving van de Koemarktbrug.

Deze locaties krijgen een ‘eigen’ inrichting en

krijgen in het stadsbeeld een extra accent. Verder

is binnen het project sprake van de toevoeging van

een nieuwe langzaamverkeersbrug bij de Taansteeg,

zodat de relatie tussen de binnenbocht Lange Haven/

Hoogstraat met de westzijde van de binnenstad wordt

versterkt.

Bij de aanpak van de diverse onderdelen wordt telkens

rekening gehouden met de historische karakteristiek

van het gebied. Het doel is echter niet om te komen

tot reconstructies van een historische situatie, maar

telkens te komen tot een bij de kwaliteit van de historische

haven passende inrichting. Bij die inrichting wordt

nadrukkelijk rekening gehouden met het hedendaags

en toekomstig gebruik van de Lange Haven. Zowel

in de kwaliteit van de inrichting als in de functionele

gebruiksmogelijkheden van de ruimte wordt een kwaliteitsslag

aangebracht.

1.2. Samenhang Lange Haven+ met andere

projecten in de binnenstad

Het project Lange Haven+ is onderdeel van een samenhangende

strategie om de historische binnenstad

een impuls te geven, conform de doelstellingen en

uitgangspunten van de Ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad.

Een deel van die projecten hangt nauw samen

met Lange Haven+, bijvoorbeeld omdat het grenst aan

het plangebied of een directe functionele relatie heeft

met het gebied. Hierbij kan worden gedacht aan:

- Stimuleren nieuwe activiteiten op begane grond

bebouwing langs de Lange Haven, onder andere

door verruiming gebruiksmogelijkheden in het

nieuwe bestemmingsplan voor de binnenstad;

- het stimuleren van vestiging nieuwe trekkers,

zoals creatieve ondernemers, ambachten en

speciaalzaken;

- Doorgaan met Werk aan de Winkel (2.0) op de

Hoogstraat;

- Ontwikkelen van het Westmolenterrein met een

gebouwde parkeervoorziening aan de westzijde

van de stad;

- Verbeteren van de doorvaarbaarheid van de Schie

met (op afstand bedienbare) bruggen en goede

afstemming van de bediening van de sluis en

bruggen;

- Aansluiten bij inrichting van de projecten Schieoevers

en Schieveste in het noorden en het distilleercluster

Buitenhavenweg en Stadshavens in

het zuiden.

10 STAD AAN DE SCHIE: DE AMBITIE

11


2. FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+


2. FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

Nieuwland

´s Gravelandseweg

NS

RET

FP

De Lange Haven is het historisch hart van de stad

en kan weer een plaats worden waar allerlei activiteiten

op het gebied van winkelen, horeca, verkeer,

toerisme, cultuur en erfgoedbeleving op logische

wijze samenkomen. Op dit moment is de binnenstad

functioneel in afzonderlijke gebieden in te

delen. De ruimtelijke overgang en de uitwisseling

tussen deze functionele delen van de stad is niet

goed.

Voor het plangebied van Lange Haven+ geldt dat

de stegen en straatjes tussen het winkelgebied van

de Hoogstraat en het gebied rond de haven niet

uitnodigend zijn. Programmatisch sluiten de beide

gebieden niet goed op elkaar aan: voor winkelend

publiek biedt de verstilde historische haven te weinig

verblijfskwaliteit en de (water)toerist/recreant

vindt onvoldoende kwalitatief (winkel)aanbod op de

Hoogstraat.

Nieuwland

Korte Haven

Walvisstraat

1

2

3

‘s Gravelandseweg

NS/

RET

Broersvest

Nieuwe Haven

Nieuwe Damlaan

Dam

Nieuwe Haven

Hoogstraat

P

FP

Broersveld

P

Broersvest

P

FP

Rotterdamsedijk

2.1. Verkeer en Parkeren

2.1.1. Verkeer

De binnenstad wordt ontsloten via de Broersvest en in

mindere mate via de Nieuwe Damlaan en de Parkweg.

Verkeer in de binnenstad is voornamelijk bestemmingsverkeer.

Bezoekers aan de binnenstad maken

vooral gebruik van de parkeergarages ontsloten via de

Broersvest. De geplande gebouwde parkeervoorziening

op het Westmolenterrein zal de stad aan de westzijde

ontsluiten.

In de verkeerscirculatie van de binnenstad zijn de kades

langs de Lange Haven belangrijk, maar ze maken

niet

Bestaande

onderdeel

situatieuit van de hoofdroutes door de historische

stad.

De kades langs de Lange Haven worden gedomineerd

door het gebruik als ontsluitingsweg van de aanliggende

huizen, winkels, bedrijven, horeca en culturele

instellingen. De kades worden gebruikt door auto’s,

fietsers en voetgangers. Daarnaast worden de kades

ook gebruikt door vrachtwagens ter bevoorrading van

winkels en horeca aan de Lange Haven en – meer

uitzonderlijk – aan de Hoogstraat.

Beide kades kennen eenrichtingsverkeer voor gemotoriseerd

verkeer, met uitzondering van het stuk tussen

Griffioenstraat en het ‘plein’ bij Café De Unie, dat

tweerichtingsverkeer betreft. Voor wat betreft de binnenbocht,

rijden auto’s de kade op vanuit de Koemarkt

en verlaten het gebied via de Nieuwe Sluisstraat, Brede

Marktsteeg en Grote Markt. Bij de buitenbocht komt

het verkeer de kade op via de Korte Haven, de Walvisstraat

of de Griffioenstraat en verlaat de kade via de

Walvisstraat of Griffioenstraat.

Bestaande situatie

1 Nieuwe Sluisstraat

2 Brede Marktsteeg

3 Grote Markt

Kaart met de verkeerstromen en richtingen op en bij de Lange Haven

Legenda

Legenda

entree autoverkeer binnenstad

voetgangersgebied

rijrichting - een - een richting / twee / twee richtingen

binnen venstertijden toegankelijk

Griffioenstraat

Koemarkt

Rotterdamsedijk

Legenda

entree autoverkeer binnenstad

voetgangersgebied

rijrichting - een richting / twee richtingen

binnen venstertijden toegankelijk

Legenda

cultuurhistorische gebouwen en winkelcentra

landmark cultuur historisch, iconen

stegen

entrees, hoofdontsluiting gemotoriseerd verkeer

hoofd langzaamverkeer/Haltermodel

P parkeergarages

FP

fietsparkeren

parken

pleinen

entrees, hoofdontsluiting gemotoriseerd verkeer

hoofd langzaam verkeer / haltermodel

pleinen

Huidige situatie

Autoluw

In de Ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad wordt

binnen het sleutelproject Stad aan de Schie gesproken

over het activeren van de Lange Haven door meer variatie

aan functies op en langs de kades. Die ambities

voor een meer pluriform gebruik van de kade maken

vanzelfsprekend onderdeel uit van het project Lange

Haven+. Dit roept vragen op over de gewenste verkeersintensiteit

op de kades. In het verleden is al vaker

14 15


Nieuwland

Dam

P

´s Gravelandseweg

P

FP

Schieveste

NS

RET

FP

gesproken over een autoluwe Lange Haven. In de voorbereiding

van het project Lange Haven+ zijn daarom

diverse modellen getekend voor de verkeerscirculatie

langs de binnenbocht en buitenbocht Lange Haven.

Tellingen van verkeersbewegingen aan de kades bevestigen

dat de kades niet intensief gebruikt worden en

overwegend bestemmingsverkeer aantrekken.

Er bestaat draagvlak om te komen tot een autoluwe

inrichting, door ingrepen in de inrichting van de kades,

de parkeermogelijkheden ter plaatse en het te hanteren

parkeerregime. Autoluw betekent daarbij niet dat er

geen of slechts selectief gemotoriseerd verkeer op de

kades mogen komen, maar dat door gerichte aanpassingen

gemotoriseerd verkeer in het gebied te gast

wordt in plaats van het gebied domineert. Dit betekent

ook dat de aantrekkelijkheid van de kade langs de binnenbocht

als ‘sluiproute’ voor gemotoriseerd verkeer

tussen Rotterdamsedijk/Koemarkt en de wijk Nieuwland

moet worden ontmoedigd. Hoe beperkt dit gebruik ook

is, juist dergelijk verkeer veroorzaakt overlast.

De verkeersafwikkeling aan de buitenbocht van de

Lange Haven wordt mogelijk veranderd om zoekverkeer

te beperken. Gedacht wordt aan twee kleine lussen

waarbij de Walvistraat een belangrijk functie krijgt

als uitgang van het gebied.

Nieuwe Damlaan

P

Nieuwe Haven

Hoogstraat

Legenda

landmark

landmark cultuurhistorische historisch,

historisch,

iconen

iconen gebouwen en winkelcentra

functioneel functioneel ruimtelijke

ruimtelijke ruimtelijke relatie

relatie

via

via

stegen

stegen relatie via stegen

entrees, entrees,

hoofdontsluiting

hoofdontsluiting hoofdontsluiting

gemotoriseerd

gemotoriseerd

verkeer

verkeer gemotoriseerd verkeer

hoofd hoofd

langzaamverkeer

langzaamverkeer

verkeer

pleinen

pleinen

parken parken

parken

P parkeergarages

parkeergarages

FP

fietsparkeren

fietsparkeren

autoluwe Lange

Lange

Haven

Haven

Lange Haven

Toekomstige situatie met Lange Haven+ en ambitie Binnenstadsvisie

FP

FP

Broersveld

P

Broersvest

Rotterdamsedijk

Destilleercluster

2.1.2. Parkeren

Om de ambities met nieuw ruimtegebruik en een meer

autoluw gebied te bewerkstelligen, zijn vooral ingrepen

wenselijk in de ruimte die op dit moment is gereserveerd

voor parkeren. Langs de kades wordt op dit

moment vrijwel overal geparkeerd, over het algemeen

langsparkeren, maar op delen van de buitenbocht ook

door dwarsparkeren. De kwaliteit van het langsparkeren

is zeker op de smalle stukken niet groot, omdat

dicht op de kademuur geparkeerd moet worden.

Aan de zijde van de binnenbocht zijn op dit moment 83

parkeerplaatsen (inclusief Nieuwe Sluisstraat, Koemarkt)

en aan de buitenbocht 116 parkeerplaatsen

(inclusief Nieuwe Sluisstraat, Griffioenstraat, Vismarkt,

Café de Unie). In deze telling zijn ook plaatsen gereserveerd

voor ‘laden en lossen’ en de plaatsen voor

minder validen en artsen meegerekend.

In opmaat naar het project Lange Haven+ zijn diverse

varianten uitgewerkt om het parkeren in het gebied

opnieuw vorm te geven. De varianten variëren van

de huidige situatie (niks veranderen) tot een parkeervrije

inrichting van de binnenbocht. Daartussen liggen

diverse varianten met een min of meer parkeerluwe

inrichting van een of beide kades. Verwijdering van parkeerplaatsen

in het gebied geeft ruimte om te komen

tot een afgewogen herinrichting van de kades en voor

ander gebruik. Het precieze aantal zal in overleg met

bewoners en ondernemers worden bepaald. Een teruggang

in parkeerplaatsen in het gebied kan in de omgeving

niet volledig worden opgevangen. Een gebouwde

parkeervoorziening in het Westmolenkwartier wordt

voorbereid en er wordt gewerkt aan een efficiëntere inrichting

van de Westvest. Bij een eerste consultatie van

bewoners en ondernemers bleek sprake van draagvlak

voor een teruggang als daarbij de genoemde alternatieven

worden verwezenlijkt en de ruimtelijke ambities

Langsparkeren op een smal stuk van de Lange Haven

worden gerealiseerd.

Overleg met de omgeving bij de verdere uitwerking

van de herinrichting is vanzelfsprekend van essentieel

belang om dit draagvlak vast te kunnen houden.

In het plangebied van de Lange Haven+ ligt ook de

fietsparkeervoorziening op de Koemarkt. De inrichting

en inpassing van deze stalling is niet optimaal en wordt

daarom opnieuw vormgegeven. Op de kades worden

eveneens plekken gereserveerd voor de stalling van

fietsen.

Doelstellingen met betrekking tot verkeer en

parkeren als onderdeel van het project Lange

Haven+:

- De herinrichting van de kade wijzigt het gebruik

van de Lange Haven door gemotoriseerd verkeer.

- De verwijdering van de parkeerplaatsen op de

kades (tussen 45 en 145 plaatsen) wijzigt het

gebruik van de Lange Haven door gemotoriseerd

verkeer en verbetert de verblijfskwaliteit.

- De resterende parkeerplaatsen zijn gebruikersvriendelijk

en goed benaderbaar.

- De nieuw geplaatste parkeerautomaten staan

buiten belangrijke zichtlijnen en zijn gebruikersvriendelijk.

- De herinrichting van de fietsenstalling aan de

Koemarkt faciliteert fietsers die de binnenstad

willen bezoeken.

- Het beperkt toevoegen van de mogelijkheid tot

fietsparkeren op de kades faciliteert fietsers die

een bezoek brengen aan locaties in de directe

omgeving.

16 FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

17


Hoogstraat 78 voor de aanpak Werk aan de Winkel

Hoogstraat 47 voor de aanpak Werk aan de Winkel

Hoogstraat 78 na de aanpak Werk aan de Winkel

Hoogstraat 47 na de aanpak Werk aan de Winkel

2.2. Winkelen en horeca

2.2.1. Winkelen

Het winkelen in de Schiedamse binnenstad gebeurt nu

voornamelijk bij de twee overdekte winkelcentra ABC

en de Passage, de Broersveld en een deel van de

kleinschalige detailhandel in het noordelijk en zuidelijk

deel van de Hoogstraat. Het zuidelijk deel en de bocht

(het middelste deel) van de Hoogstraat kent leegstand.

Er wordt hard gewerkt om de leegstand aan te pakken.

Het project Werk aan de Winkel (opknappen van

panden en vernieuwen van winkelpuien) draagt op dit

moment al in grote mate bij aan de uitstraling van het

winkelgebied in het algemeen en de Hoogstraat in het

bijzonder. De gemeente gaat met Werk aan de Winkel

2.0 door met deze aanpak, maar dan alleen gericht op

de Hoogstraat en met extra druk op invulling van de

panden.

Schiedam is niet uniek in de problematiek rond leegstand

in kernwinkelgebieden. In veel winkelcentra in

Nederland vond de laatste decennia een vernieuwingsslag

plaats met grootschalige ingrepen. In Schiedam

heeft deze grootschalige binnenstedelijke herstructurering

met toevoeging van veel vierkante meters winkeloppervlak

niet plaatsgevonden. Het hoge percentage

leegstand van relatief kleine winkelpanden aan de

Hoogstraat is daar nu nog deels het gevolg van. De

winkelsector is echter aan grote veranderingen onderhevig,

onder andere door de opkomst van internet.

Volgens verschillende experts neemt in de komende

jaren juist de leegstand van grootschalige winkellocaties

alleen maar toe en wordt de concurrentie tussen de

verschillende winkelcentra heviger. Deze ontwikkelingen

kunnen voor de binnenstad van Schiedam positief

uitpakken als kansen kunnen worden benut.

Een nieuw type investeerder geeft de voorkeur aan

kleinschalige ontwikkelingen in goed bereikbare winkelgebieden

die in een (recreatief) aantrekkelijke omgeving

gevestigd zijn. Dit is bij uitstek van toepassing op

de historische binnenstad van Schiedam. Schiedam

heeft een gave historische binnenstad en heeft daardoor

een goede uitgangspositie om een vestigingsplaats

voor speciaalzaken te worden. Het aanbod van

kleinere winkelruimtes is voor dergelijke zaken juist

aantrekkelijk, zeker als er een combinatie met internetverkoop

plaats vindt. In de Hoogstraat wordt daarom

het accent gelegd op de historische winkelstraat van

Schiedam met een aaneengesloten front van winkels,

galeries, horeca en andere voorzieningen en wonen

op de bovenliggende verdiepingen. Binnen het project

Werk aan de Winkel zijn inmiddels 59 woningen toegevoegd.

Het in het verleden gehanteerde haltermodel voor de

binnenstad van Schiedam (de verbinding tussen de

ABC en de Passage) is met de vaststelling van de

Ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad losgelaten. In

het nieuwe bestemmingsplan voor de binnenstad zal

het winkelareaal nog verder worden teruggedrongen tot

een compacte kern. Er wordt niet meer actief ingezet

op het realiseren van winkelmeters. Maar de focus voor

wat betreft het winkelen, verschuift bewust naar de

dubbelas Lange Haven – Hoogstraat. Zie afb. p.16

In de Ontwikkelingsvisie voor de Binnenstad wordt beargumenteerd

dat de Hoogstraat aan kracht wint door

een betere functionele en ruimtelijke verbinding met de

Lange Haven. Juist de verbinding van de winkelstraat

met deze ‘kern’ van de historische binnenstad maakt

het gebied onderscheidend en uniek. Goede verbindingen

met de Lange Haven en een parkeervoorziening

aan de westzijde van de binnenstad zijn essentieel

voor deze positionering. Dit betekent ook dat het gebied

rond de Lange Haven complementair zal moeten

worden aan de Hoogstraat. Hierbij kan worden gedacht

aan de toevoeging van enkele winkels, maar juist ook

aan andersoortige activiteiten, zoals ambachtelijke

werkplaatsen, galeries, ateliers en horeca. Zo kan een

aantrekkelijk palet aan voorzieningen worden aangeboden

dat uit kan groeien tot een lokale en regionale

trekpleister. De herinrichting van de kades binnen het

project Lange Haven+ is randvoorwaardelijk voor dit

soort nieuwe functies.

2.2.2. Horeca

De binnenstad kent op dit moment ook veel verspreid

liggende horeca, met concentraties rond de Koemarkt

en Grote Markt. Verspreid langs de Lange Haven is ook

horeca aanwezig. De huidige horecaspreiding draagt

op dit moment niet voldoende bij aan het winkelbestel

en een goede loopstroom. Ook worden de kwaliteiten

van de Lange Haven en het water van de Schie te

weinig benut in relatie tot de Hoogstraat en het winkelgebied

van de Schiedamse binnenstad.

De koppeling van horeca aan de Lange Haven wordt

nadrukkelijk ook meegenomen in het project Lange

Haven+. Bestaande horeca aan de binnenbocht van

de haven krijgt door de toevoeging van terrassenpontons

een betere verblijfsplek in de buitenruimte en

waar mogelijk kunnen op de kades zitplaatsen worden

toegevoegd. Doel is niet om van de Lange Haven

een nieuwe horecaomgeving te maken, maar de

verblijfsmogelijkheden te versterken. Dit is met name

interessant in het gebied van het Museumkwartier,

waar de aanwezige culturele voorzieningen vraagt om

een goed en complementair horeca-aanbod. Vooral de

Appelmarkt (in relatie tot voorplein Stedelijk Museum

Schiedam), de binnentuin van het Jenevermuseum en

de (ruimte voor) de Havenkerk lenen zich voor toevoeging

van horeca. Een en ander heeft een nauwe relatie

tot de herbestemmingsopgave van de Monopole en de

Havenkerk.

Doelstellingen met betrekking tot winkelen en horeca

als onderdeel van het project Lange Haven+:

- De aanleg van pontons voor terrassen van aangrenzende

(bestaande) horeca maakt kwalitatief

verblijf in het gebied mogelijk.

- De toevoeging van terrassen op de kades maakt

kwalitatief verblijf in het gebied mogelijk.

- Bij de herinrichting van de Appelmarkt wordt bij

de Monopole ruimte gereserveerd voor een

terras, zodat verblijf bij dit gebouw aantrekkelijk

wordt.

- De toevoeging van zitgelegenheden (bankjes)

aan het water maakt kwalitatief verblijf in het

gebied mogelijk.

18 FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

19


Luchtfoto met overzicht van het Museumkwartier

Het voorplein van het Stedelijk Museum Schiedam (A) tijdens een modeshow

met op de achtergrond de Giudici Kapel

2.3. Cultuur en toerisme

2.3.1. Cultuur

Schiedam telt vier musea: het Stedelijk Museum (A),

het Jenevermuseum (B), het Nationaal Coöperatiemuseum

(C) en Museummolen de nieuwe Palmboom.

Drie van deze musea bevinden zich in het hart van de

binnenstad; het gebied tussen de Hoogstraat, Lange

Haven en de Appelmarkt. De gemeente Schiedam en

de musea zien een meerwaarde in het versterken van

dit ‘Museumkwartier’ (sleutelproject Binnenstadsvisie).

De musea hebben elk een eigen uitstraling en doelgroep,

maar het inzetten op meer fysieke verbindingen

van de gebouwen maakt het gebied aangenamer en

verschaft haar meer identiteit. Naast de fysieke verbindingen

is er ook een inhoudelijke verbinding; het uitdragen

van een gezamenlijke identiteit en boodschap, het

als unieke instelling onderdeel zijn van één verhaal: de

geschiedenis van Schiedam.

Het uitvoering geven aan fysieke verbindingen tussen

de instellingen in het gebied is onderdeel van het

sleutelproject Museumkwartier. Het gaat dan om een

verbinding tussen Jenevermuseum en Stedelijk Museum

via de Hoogstraat door aan de Hoogstraatzijde een

tweede toegang naar het Jenevermuseum te maken.

De entree van het Stedelijk Museum Schiedam zal prominent

zichtbaar worden aan de Hoogstraat door ze te

verplaatsen naar de Guidici-kapel. De herbestemming

van de Monopole (D) en de Havenkerk (E) in relatie tot

de locatie Hoogstraat 85 passen ook volledig binnen de

opgave van het Museumkwartier.

Onderdeel van Lange Haven+ is de herinrichting

van de Appelmarkt (G), een hoofdontsluiting voor de

Hoogstraat en Museumkwartier. Door de herinrichting

wordt de Appelmarkt getransformeerd tot een opmaat

naar het nieuw ingerichte voorplein van het Stedelijk

Museum Schiedam.

Schetsvoorstel voor inrichting van het voorplein van het Stedelijk Museum Schiedam (A) (MVRDV architecten)

Het Jenevermuseum (B) aan de Lange Haven

Het Nationaal Coöperatie Museum (C) aan de Lange Haven

Schetsvoorstel voor de tweede entree van het Jenevermuseum (B) aan de Hoogstraat (Rutger Polderman)

20 FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

21


F

F

F

F

F

F

2.3.2. Toerisme

Door activiteiten te ontplooien die het imago van

Schiedam als historische stad versterken, worden

meer bezoekers van buiten aangetrokken en wordt de

binnenstad aantrekkelijker voor de eigen inwoners.

Speerpunten binnen het beleid voor toerisme zijn de

versterking en profilering van de toeristische infrastructuur

en aandacht voor speciale doelgroepen (regiobewoner,

cultuurgeïnteresseerde 50+ en toervaarder

watertoerisme).

Om meer toervaarders naar Schiedam te halen wordt

er geïnvesteerd in (de promotie van) watertoerisme.

Dit betekent ook dat intensiever gebruik van het water

mogelijk moet zijn. Dit vraagt om goede bereikbaarheid

van de historische havens en om goede aanlegvoorzieningen.

De bestaande aanlegvoorzieningen kunnen

worden uitgebreid en beter gedistribueerd langs de

haven. Verder wordt aan meer aanlegpunten voor de

fluisterboot en voor de chartervaart gedacht en aan een

verhuurpunt voor waterfietsen en roeiboten. De toevoeging

van dergelijke voorziening valt nadrukkelijk binnen

de reikwijdte van het project Lange Haven+. Optimalisatie

van de vaarroute, in de zin van doorvaarbaarheid

van bruggen en sluizen valt buiten dit project, maar

wordt gelijktijdig opgepakt.

Voor het stimuleren van watertoerisme wordt ook nauw

aangesloten bij het programma van de provincie Zuid

Holland ten aanzien van de erfgoedlijn historische

trekvaarten. Er is een doorgaande vaarroute tussen

Midden Delfland en de Nieuwe Maas via de Schie.

Op het niveau van de binnenstad is er een grote

diversiteit aan recreatieve wandelroutes langs musea,

monumenten en/of bezienswaardigheden. De volgende

VVV routes zijn te onderscheiden; de molenroute

(MP3), historische stadswandeling Schiedam, stegenroute,

Liduinaroute, historische horecaroute en de

Zwart Nazareth tour. De routes lopen zonder uitzondering

via de Lange Haven.

Terrassen langs de Lange Haven

Eens per jaar, tijdens de Brandersfeesten eind september, liggen de kades vol

pleziervaart; dit zorgt voor levendigheid aan de kades en in de binnenstad

Legenda

F

F

Schie en havens

stegenroute

historische horecaroute VVV

horeca

historische route

Liduinaroute

molenroute (MP3)

landmark historisch cultureel

uitstap fluisterboot (huidig en toekomstig)

Overzichtskaart met de diverse stadswandelingen door de historische binnenstad van Schiedam. De Lange Haven is een toeristisch brandpunt

F

VVV

Doelstellingen met betrekking tot cultuur en

toerisme als onderdeel van het project Lange

Haven+:

- De herinrichting van de Appelmarkt koppelt het

Stedelijk Museum Schiedam nadrukkelijker aan

de Lange Haven.

- De herinrichting van de Vismarkt maakt ruimte

voor incidenteel gebruik voor markten en evenementen.

- De herinrichting van de kade voor de Havenkerk

zorgt voor betere beleving van dit monument.

- Het hergroeperen van de ‘Bruine vloot’ langs de

kades verbetert het historisch beeld en biedt

kans de voorzieningen voor deze woonschepen

te integreren in de nieuwe inrichting.

- De aanleg van meer en betere aanlegmogelijkheden

in de vorm van aanlegsteigers vergroot de

aantrekkelijkheid voor waterrecreatie.

- Aanleg van voorzieningen voor roeiboot- / kanoverhuur

vergroot de aantrekkelijkheid van gebruik

van het water door toeristen en bewoners.

- Meerringen op de kades maken aanleggen eenvoudig

en passen in historisch beeld.

De Fluisterboot op de Lange Haven

22 FUNCTIONELE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

23


3. RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+


3. RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

De Schiedamse binnenstad heeft haar bijzondere

historische karakter in structuur en beeld in belangrijke

mate weten te behouden. Om die reden is de

binnenstad van Schiedam in 2005 aangewezen als

beschermd stadsgezicht in de zin van de Monumentenwet

1988. De historische ruimtelijke hoofdstructuur

van de binnenstad is rond de havens en

de Schie geheel intact. Deze gebieden behoren

tot de oudste delen van de stad, die vooral door

en langs het water van de Schie tot ontwikkeling

kwam. Bij de uitwerking van het project Lange

Haven+ is deze historische karakteristiek een belangrijk

uitgangspunt, zonder dat wordt gestreefd

naar een historische reconstructie.

De ruimtelijke analyse van het gebied rond de Lange

Haven is opgedeeld in een viertal zones: water,

kademuren, kades/bestrating en gevels.

3.1. Water

< 1200 1500 2011

Schematische voorstelling van de groei van Schiedam langs de Schie. (HKB Stedenbouwkundigen)

Met de aanleg van de Nieuwe Sluis 1778/1779 werd de loop van de Schie gewijzigd. Een aantal bouwblokken met woonhuizen moest daarvoor worden gesloopt

Blauw: Indicatie van de oude loop van de Schie, Oude Sluis, Korte Haven en Lange Haven

Rood: Aanduiding van de bouwblokken met woningen, die voor de aanleg van de sluis en de bouw van de Korenbeurs werden gesloopt.

Groen: indicatie van de oorspronkelijke rooilijn van de gevels langs de Lange en Korte Haven

Schiedam dankt haar bestaan aan de ligging bij het

water. Door de aanleg van de Dam rond 1250 ontstond

hier een nederzetting voor overslaghandel. De Schie

was de belangrijkste vaarweg richting Delft. Buiten de

dijken en de Dam beschikte de stad over een zeehaven

met directe verbinding met de Nieuwe Maas. De ligging

aan het water, met goede transportverbindingen en

vers zoet water uit de Schie, was randvoorwaardelijk

voor het economisch succes van de jeneverindustrie

vanaf het einde van de zeventiende eeuw. Schiedam

groeide in die periode uit tot een echte industrie- en

havenstad.

Bepalend en kenmerkend voor de ruimtelijke structuur

van de Schiedamse binnenstad zijn de sterk gebogen

benedenloop van de Schie en de ongeveer halverwege

haaks daarop staande Dam. Door parallel lopende straten

over dijklichamen is een radiale structuur ontstaan

met dwarsstegen. In de Dam werd in de veertiende

eeuw een schutsluis aangelegd, zodat er een directe

scheepvaartverbinding tussen het binnen- en buitendijkse

water werd gerealiseerd. Deze sluis kwam uit op

de Korte Haven. De sluis werd in 1778 vernieuwd én

verlegd naar de huidige locatie, zodat een meer directe

verbinding tussen Schie en Lange Haven werd verkregen.

Hiervoor werd een groot deel van de bebouwing

aan de Dam gesloopt. Na de bouw van de Beurs (vanaf

1785) stond deze sluis bekend als de Beurssluis. Daarvoor

had het ook de benaming Damsluis of Binnensluis.

Het water vormde lange tijd de belangrijkste mogelijkheid

van transport. Dit verklaart waarom aan de Lange

Haven, naast voorname woonhuizen, ook pakhuizen

en industriële complexen verrezen. In de negentiende

en de twintigste eeuw nam het belang van de Lange

en Korte Haven af door de aanleg van grotere havens

langs de Nieuwe Maas die de steeds grotere omvang

van de schepen beter aankonden.

De Lange Haven wordt nu niet meer gebruikt voor

professioneel transport van goederen, in tegenstelling

tot bijvoorbeeld de eveneens historische Buitenhaven.

Voor de aantrekkelijkheid voor toeristen is het water

van de Lange Haven van groot (economisch) belang.

Uitsnede van de kaart van Rutger van Bol’es, 1770 met daarop het oorspronkelijke

verloop van de Schie met de oude sluis (Gemeentearchief Schiedam)

Schiedam kan zich presenteren als een typische Hollandse

waterstad. Vandaag de dag wordt het water

in (nog) beperkte mate gebruikt voor recreatievaart,

waarvoor een korte aanlegsteiger is aangebracht. Ook

maakt de haven onderdeel uit van de vaarroute van

de fluisterboten. In het water liggen historische schepen

afgemeerd, die zijn omgebouwd voor gebruik als

woning. Hiermee wordt het historische karakter van

de havens onderstreept. Moderne woonarken zijn niet

toegestaan. De woonschepen zijn niet verbonden met

de riolering en lozen op het oppervlaktewater. Dit is niet

wenselijk. Gebruik van en verblijf op het water kan een

impuls krijgen door de (beperkte) toevoeging van terrassenpontons

bij (bestaande) horeca.

Doelstellingen met betrekking tot het water als

onderdeel van het project Lange Haven+

- De aanleg van meer en betere aanlegmogelijkheden

in de vorm van aanlegsteigers vergroot de

aantrekkelijkheid voor waterrecreatie.

- De aanleg van pontons voor terrassen van aangrenzende

(bestaande) horeca maakt kwalitatief

verblijf in het gebied mogelijk.

- Door het toevoegen van aansluitpunten op de

riolering wordt de lozing door woonschepen op

het oppervlaktewater opgelost.

26 27


Lange Haven vanaf de Appelmarktbrug richting Beurssluis; foto ca. 1880

de kade is voorzien van een houten beschoeiing (Gemeentearchief Schiedam)

‘Vue du Port Court a Schiedam’ 1800 is een van de oudste verbeeldingen van

de havens van Schiedam (Gemeentearchief Schiedam)

Schip afgemeerd aan de Lange Haven. Op de kade is een meerring zichtbaar.

Foto ca. 1900 (Gemeentearchef Schiedam)

3.2. Kademuren

In 1597 nam het stadsbestuur het besluit om de Lange

Haven van ‘een bequame stene caije’ te voorzien. Tot

die tijd was de haven voorzien van een houten beschoeiing,

zoals ook op de kaart van Jacob de Gheyn

is aangeduid. Bij de aanleg van de nieuwe kademuren

aan de zuidwestzijde van de haven moest rekening

worden gehouden met de daar aanwezige scheepswerven.

De kademuren werden ter plaatse lager aangelegd,

zodat de schepen nog steeds goed van stapel

konden lopen. In de loop van de zeventiende eeuw

werden de scheepswerven uitgeplaatst richting het

nieuw aangelegde Nieuwe Werk en ontstond ook aan

deze zijde van de Lange Haven een vrijwel aaneengesloten

bebouwing van woningen en bedrijven en de kademuren

kwamen ook aan de zijde van de buitenbocht

op een zelfde niveau te liggen.

Na de aanleg van de kades aan het einde van de

zestiende eeuw werd de kade vanzelfsprekend in

onderhoud genomen. Hierbij werden telkens slechte

stukken aangepakt en delen ingeboet. Dit verklaart

waarom de kade is opgebouwd uit verschillende velden

baksteenwerk en dat de kade deels op palen en deels

op staal is gefundeerd. Op historische foto’s is ook te

zien dat grote delen van de kade waren voorzien van

een houten raamwerk of beschoeiing, waarschijnlijk

om de stabiliteit te garanderen en wellicht ook om de

stenen muren te beschermen tegen het aanstoten met

scheepsrompen. Op dergelijke foto’s van de haven is

ook te zien dat de huizen en gebouwen langs de haven

hun riolen hadden in de kade. Deze riolen zijn grotendeels

verdwenen.

De kades werden lange tijd intensief gebruikt als aanmeerplaats

voor schepen. De voorzieningen voor het

aanmeren waren waarschijnlijk zeer basaal. De prent

Vue du Port Court a Schiedam uit ca. 1800 beeldt de

Korte Haven uit maar geeft onbetrouwbare informatie.

Op oude negentiende-eeuwse foto’s van de kades zijn

in ieder geval geen meerpalen of bolders te zien. Er

waren wel ringen aanwezig op de kades. Er zijn echter

geen aanwijzingen dat er een regelmatig patroon van

aanmeerpunten aanwezig was.

De kademuren zijn te hoog voor kleine vaartuigen. Om

die reden zijn er op enkele plaatsen trappen in de kade

gemaakt, zodat ook vanuit kleinere schepen op de

kade geklommen kan worden. Er zijn nu nog drie van

dergelijke trappen aanwezig. Er zijn nog twee dubbele

trappen in de kademuur bij de Vismarkt en bij Lange

Haven 54. Verder is bij de ingang van de Beurssluis

een enkele trap aanwezig. Op basis van foto’s kan

worden afgeleid dat dit oorspronkelijk ook een dubbele

trap is geweest. Ook was een trap aanwezig bij Lange

Haven 28. Deze trap is verdwenen.

Op dit moment zijn op diverse punten aan de kademuren

woonschepen afgemeerd. In en op de kade zijn

hiervoor diverse voorzieningen geplaatst (zie 3.3).

Voor de woonschepen zijn in de kademuren meerringen

ingeboord. Deze vormen een duidelijke toevoeging

op de oorspronkelijke kade. Een meer geïntegreerde

en historische beter passende oplossing is wenselijk.

Het overige gebruik van de kademuren is beperkt, in

afwachting van het herstel. Bij de aanpassingen wordt

naast voorzieningen voor woonschepen ook geanticipeerd

op het gewenste recreatieve en toeristische gebruik.

Ook de voorzieningen voor recreatievaart worden

zo veel mogelijk in de kades geïntegreerd.

De kades van de Lange Haven hebben groot onderhoud

nodig. De meeste delen van de kades zijn meer

dan honderd jaar oud. Door ouderdom en slijtage door

intensief gebruik is herstel noodzakelijk. De aanpak van

deze problematiek valt binnen het project ‘Reconstructie

Kademuren Lange Haven’. Bij deze aanpak wordt

rekening gehouden met het historische karakter van de

kademuren. Een bijzonder element in het plangebied

wordt gevormd door de Beurssluis, een rijksmonumentale

sluis uit 1778. De aanpak van de sluis valt ook

binnen het project ‘Reconstructie Kademuren Lange

Haven’.

Doelstellingen met betrekking tot de kademuren

binnen het project Lange Haven+ zijn:

- Integreren van bestaande en nieuwe aanlegvoorzieningen

in de herstelde en nieuw aangelegde

kademuren.

- Meerringen op de kades maken aanleggen eenvoudig

en passen in het historisch beeld.

- Waar mogelijk gebruik maken van historische

kadetrappen voor de ontsluiting van steigers.

Indien dit niet mogelijk is dan een trap op de steiger

integreren.

- Door het toevoegen van aansluitpunten op de

riolering wordt de lozing door woonschepen op

het oppervlaktewater opgelost.

Dubbele trap in de kade bij de Vismarkt

Enkele trap bij de ingang aan de havenzijde van de Beurssluis

Voorbeeld van een geklonken smeedijzeren meerring aangebracht op de kade

Detail uit de kaart van Jacob de Gheyn, 1598. Bij de kades wordt door de tekenaar een beschoeiing gesuggereerd. (Gemeentearchief Schiedam)

Verdwenen trap bij Lange Haven 28, foto ca1880 (Gemeentearchief Schiedam)

28 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

29


3.3. Kades en straat

Rooilijn bebouwing voormalige zwaaikom

Rooilijn bebouwing bocht Havenkerk

De Lange Haven is aan beide zijden voorzien van doorgaande

kades. De breedte (of de diepte) van de kade

varieert sterk, vooral in de binnenbocht. De verschillen

zijn historisch bepaald en lijken enerzijds verband te

houden met de historische rooilijn (die aan de binnenbochtzijde

duidelijk minder gestructureerd tot stand is

gekomen) en anderzijds door plaatselijke verlegging

van kades.

Bij de Beurssluis buigt de rooilijn sterk naar achteren,

waardoor bijna een soort plein lijkt te ontstaan. Deze

rooilijn kan worden verklaard door de oorspronkelijke

aanleg van de kades hier ter plaatse. Voordat

de nieuwe sluis in de Dam werd aangelegd in 1778

moesten de schepen draaien vanuit of richting de Korte

Haven om bij de oude sluis te komen. De kade aan

de binnenbochtzijde was om die reden teruggelegd,

om schepen meer manoeuvreerruimte te geven. (zie

onderste afb. op p.26) Met de totstandkoming van de

nieuwe sluis was deze ‘zwaaikom’ niet langer noodzakelijk.

Bij vernieuwing van de kade is ook voor gekozen

om deze recht te trekken. De rooilijn van de huizen

bleef dezelfde.

Bij de Havenkerk maakt de Lange Haven een vrij

scherpe bocht en is de bebouwing naar achteren teruggelegd,

waardoor een brede kade ontstaat.

In de buitenbocht varieert de breedte ook, maar hij

wordt nergens zo smal als in de binnenbocht. Dit is

waarschijnlijk veroorzaakt doordat deze gronden in

de zestiende en zeventiende eeuw door de stedelijke

overheid perceelsgewijs zijn uitgegeven als bouwgrond.

Dit maakte het ook eenvoudig om voldoende ruimte te

reserveren voor de kade.

bestaand profiel t.p.v. smalste kadebreedte -

links buitenbocht (t.h.v. huisnummer 35); rechts binnenbocht (t.h.v. huisnummer 100)

Breedste kadebreedte buitenbocht

Smalste kadebreedte buitenbocht

bestaand profiel t.p.v. breedste kadebreedte -

links buitenbocht (t.h.v. huisnummer 123); rechts binnenbocht (t.h.v. huisnummer 128)

30 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

31


Bestrating langs de Lange Haven, met een rijloper in kinderkopjes en aan beide

zijden gekante klinkers; foto ca. 1900 (Gemeentearchief Schiedam)

Beeld van de bestrating langs de Lange Haven; foto ca. 1890. (Gemeentearchief

Schiedam)

3.3.1. Bestrating

De verstening van de kademuren aan het einde van

de zestiende eeuw langs de Lange Haven gaf

natuurlijk ook de mogelijkheid om de bestrating van

de kades te verbeteren. Over het karakter van de historische

bestrating is een en ander bekend. De wegen

en straten die intensief werden bereden door karren

en koetsen, werden over het algemeen voorzien van

een kostbare natuurstenen bestrating (kinderkopjes),

waarbij de zones aan weerszijden met gekante klinkers

werden belegd. Ook langs de Lange Haven werd

voor deze opzet gekozen, getuige diverse historische

foto’s.

Met de komst van het gemotoriseerde verkeer,

voorzien van rubberen banden in plaats van met ijzer

beslagen wielen, verviel de noodzaak voor harde

natuurstenen bestrating. Bij vervanging werd daarom

gekozen voor gebakken materiaal.

In de loop der tijd is op de kades van de Lange Haven

een scala aan bestratingsmateriaal, steenformaten

en legverbanden terecht gekomen. Een reden daarvoor

is dat de verschillende gebruikszones (parkeerplaatsen,

rijweg en stoep) zo worden onderscheiden.

Bovendien zijn bij incidentele vernieuwingen vaak

afwijkende keuzes gemaakt. Hierdoor is een verrommeld

en weinig coherent beeld ontstaan.

In de nota Openbare Ruimte is al bepaald dat bij

toekomstige werkzaamheden naar een meer eenduidig

bestratingsbeeld moet worden gestreefd, waarbij

rekening wordt gehouden met de historische karakteristiek.

De ervaring leert dat de keuze voor het type bestratingsmateriaal

zeer bepalend is voor de ervaring van

de historische stedelijke ruimte. Voor de Lange Haven

wordt om die reden het historisch (gebakken) materiaal

zoveel mogelijk hergebruikt. Dit heeft ten gevolg,

dat het niet machinaal kan worden gestraat, maar met

de hand moet worden gelegd.

Naar verwachting is er onvoldoende historisch bestratingsmateriaal

voor handen, zodat er ook historisch

materiaal van buiten het plangebied moet worden

ingebracht. Bij voorkeur sluit ook het legverband aan

bij een historische karakteristiek.

Verschillende bestratingsmaterialen t.b.v. onderscheid in verkeersfuncties

Doelstellingen met betrekking tot de bestrating

binnen het project Lange Haven+ zijn:

- Eenduidige en historische verantwoorde bestrating

van de kades.

- Opschonen van de verschillende typen bestratingsmateriaal

en de verschillende legverbanden.

- Hergebruik van historisch materiaal (oud gebakken

materiaal en kinderkoppen) aangevuld met

historisch materiaal van elders.

- Passende keuze voor legverband.

Verschillende bestratingsmaterialen t.b.v. onderscheid in verkeersfuncties

Overzicht van verrommeling in de bestrating (verschillende materialen en betonstraatsteen i.p.v. historisch materiaal)

32 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

33


Detail van de kaart van Rutger van Bol’es, 1770 met daarop bomenrijen op

delen van de Lange Haven kades (Gemeentearchief Schiedam)

Korte Haven; foto ca. 1890 (Gemeentearchief Schiedam)

Beeld van de buitenbocht van de Lange Haven zonder bomen. Op de binnenbocht

stonden nog wel bomen; foto ca. 1900 (Gemeentearchief Schiedam)

3.3.2. Groen

Voor een havengebied is de aanwezigheid van bomen

op de kades niet altijd een logische keuze, omdat

deze de scheepvaart (trekvaart) kunnen hinderen.

Toch blijkt dat er altijd bomen op (delen van) de kades

hebben gestaan. Op de kaart van Rutger van Bol’es

uit 1770 staan bijvoorbeeld bomen ingetekend en

ook op het gezicht op de Korte Haven uit 1800 zijn

bomen te zien (zie schilderij op p. 28). Op sommige

historische foto’s zijn de kades kaal, maar het is aannemelijk

dat de bomen met enige regelmaat gerooid

moesten worden en vervolgens opnieuw werden

aangeplant.

Voor de Beurssluis zijn geen aanwijzingen dat daar

in het verleden bomen zijn geplant, zoals nu wel het

geval is. De geknotte bomen die op dit moment voor

de gevel van de Korenbeurs staan zijn een recente

toevoeging.

De begeleidende boombeplanting langs de Lange

Haven is bepalend in de geleding en ruimtelijke

opbouw van de grootschalige openbare ruimte. In

het gebied zijn zij ook het enige groen dat een rol

van betekenis speelt, omdat het particulier groen aan

het zicht wordt onttrokken door de aaneengesloten

gevelwanden. De incidentele stoeptuinen voor een

aantal woningen zijn uitzonderingen en hebben geen

historische oorsprong.

De bomen langs de havens verkeren in een goede

vitale conditie. Een klein aantal bomen is ziek of al

gerooid. Voor de belevingswaarde van enkele bijzondere

monumentale gebouwen, zoals de Havenkerk en

de Korenbeurs kan overwogen worden om bomen in

de zichtlijnen op termijn niet te vervangen of zelfs te

rooien.

De bomen staan in zeer uiteenlopend vormgegeven

boomspiegels, die soms wel en soms niet zijn voorzien

van betonnen banden. Op de Appelmarkt zijn

zelfs corten stalen boomroosters geplaatst.

Op historische foto’s zijn de boomspiegels vaak erg

klein van omvang, wat niet goed is voor de gezondheid

van de bomen.

Om schade door aanrijding te voorkomen, zijn een

aantal bomen voorzien van anti-aanrijpaaltjes. Deze

paaltjes zijn echter niet consistent en daarnaast in

diverse vormen en maten toegepast.

Bij de herinrichting van de kades worden de huidige

bomen gehandhaafd en wordt er naar gestreefd (waar

kan) de standplaats te verbeteren. Hierbij wordt rekening

gehouden met eenheid in de wijze van inpassing

van de boomspiegels in de bestrating en het toepassen

van anti-aanrijvoorzieningen.

Beeld van de Beurssluis en Korenbeurs in 1864 Er staan geen bomen op de

sluis of voor de Korenbeurs (Gemeentearchief Schiedam)

Doelstellingen met betrekking tot groen binnen

het project Lange Haven+:

- Behoud van bomen op de Lange Haven en terugbrengen

van bomen waar deze in de loop der tijd

zijn verdwenen.

- Niet vervangen of rooien van bomen die de zichtlijnen

op belangrijke monumenten blokkeren.

- Goede integratie van de publieke groenvoorziening

in het gebied.

Overzicht diverse boomspiegels

34 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

35


Beeld van de kraan op de Vismarkt; op de achtergrond de Appelmarktbrug met

op de kade een brugwachtershuisje; foto ca.1900 (Gemeentearchief Schiedam)

Beeld van een groter brugwachtershuisje bij de Appelmarktbrug; foto ca.1920

(Gemeentearchief Schiedam)

Historisch hekwerk op de kop van de Taansteeg

3.3.3. Inrichtingselementen

Kades hebben oorspronkelijk enkele typische inrichtingselementen,

die waren gerelateerd aan het

gebruik door de scheepvaart, zoals een kraan en

brugwachtershuisje. Deze historische elementen zijn

met het verdwijnen van de scheepvaart buiten gebruik

geraakt en vervolgens verdwenen uit het stadsbeeld.

Historische inrichtingselementen, die wel bewaard

bleven, zijn de smeedijzeren hekwerken, die op

strategische punten op de kades werden geplaatst,

bijvoorbeeld bij de opgang naar de Korte Havenbrug,

bij kadetrappen en ter hoogte van stegen. De hekwerken

op deze laatste locaties stonden er met het doel

tonnen, die uit de hoger gelegen Hoogstraat of vanaf

de Westvest naar de Schie werden gerold, tegen te

houden, waardoor zij niet het water in konden rollen.

Andere belangrijke inrichtingselementen worden

gevormd door de armaturen van de straatverlichting.

Schiedam beschikte al vroeg over een netwerk van

straatlantaarns. De huidige opzet met gietijzeren

palen is negentiende-eeuws. De verlichtingsarmaturen

op de palen werden telkens gemoderniseerd. Het

huidige beeld is passend, maar veel palen en armaturen

dienen te worden gerestaureerd. Bij de bruggen

staan nog historische lantaarns, die ook de status van

beschermd monument hebben. Ook deze lantaarns

dienen te worden gerestaureerd. Zij kennen roestschade

en diverse gietelementen zijn verloren gegaan

maar kunnen worden teruggebracht.

In de loop der tijd zijn steeds meer inrichtingselementen

toegevoegd, zoals parkeerautomaten, bewegwijzeringborden,

verkeersborden, nutskasten voor

woonschepen, ondergrondse containers, paaltjes, etc.

Deze elementen zijn veelvormig en kwalitatief zeer

verschillend. Het is opvallend dat veel ‘moderne’ toevoegingen

in zichtlijnen zijn geplaatst, die de ervaring

van het historische karakter van de omgeving benadelen.

Bij de herinrichting wordt gestreefd naar uniformiteit

en helderheid, onder meer door verwijdering van

overbodige elementen, uniformiseren van nieuwe

elementen (voor het assortiment zie Bijlage 1) en

herplaatsing van noodzakelijke elementen. Bij herplaatsing

zal ook gekeken worden naar het mogelijk

samenvoegen van elementen. Ook zal worden gekeken

naar een herindeling van de ruimte en aanpassingen

in het gebruik ervan. Er wordt nadrukkelijk op

gelet de belangrijke zichtlijnen in het gebied, bijvoorbeeld

vanuit de omliggende stegen of op belangrijke

gebouwen, zoveel mogelijk te ontzien bij het herplaatsen

van inrichtingselementen.

Verlichtingsarmatuur met ernaast een historisch hekwerk op de kop van de

Branderssteeg; en historische lantaren bij Appelmarktbrug

Doelstellingen met betrekking tot de inrichtingselementen

binnen het project Lange Haven+ zijn:

- Openbare ruimte ontdoen van overbodige inrichtingselementen.

- Restauratie historisch straatmeubilair.

- Kleur en materiaal nieuw straatmeubilair laten

aansluiten bij de historische context.

- Toevoegen van lichtarmaturen in de stegen.

Overzicht verrommeling van inrichting met diverse soorten paaltjes, stroomkasten etc.

36 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

37


Particuliere stoepen in de buitenbocht van de Lange Haven

Particuliere stoepen in de buitenbocht van de Lange Haven

Directe afwatering op straat met algvorming als gevolg

3.4. Gevels

De gevelwanden langs de Lange Haven worden gevormd

door aaneengesloten, historische bebouwing,

enkel onderbroken door stegen. De openbare stegen

lopen door naar achtergelegen straten of vesten en

zijn verschillend in omvang en betekenis. Naast deze

openbare stegen, met directe relatie tot de kades van

de haven, waren er ook vele particuliere stegen. Deze

particuliere stegen zijn veelal afgezet met poorten

of werden in de loop der tijd bij de hoofdbebouwing

getrokken.

De meeste panden aan de Lange Haven zijn beschermd

als monument. In de gevelwanden vallen

de publieke bouwwerken van de Korenbeurs en de

Havenkerk op door hun schaal, plaats in het straatbeeld

en gevelgeleding. De overige burgerlijke bebouwing

varieert wel in schaal en architectuur, maar

vormt een stedenbouwkundige eenheid. De onderhoudstoestand

van de panden is over het algemeen

redelijk tot goed.

De aaneengesloten gevelwanden langs de Lange

Haven markeren de publieke ruimte. In de inrichting

is voor de gevel sprake van een overgangszone door

middel van de particuliere stoep. Het particuliere

karakter komt tot op de dag van vandaag tot uitdrukking

in de materialisering van de stoep: veelal natuurstenen

platen, die duidelijk niet bereden mochten

worden. Bovendien werden deze kostbare stoepen

voorzien van stoeppalen en stoephekken, waardoor

de toegang werd beperkt. Vaak sluiten deze elementen

aan bij de architectuur van de gevel. Dergelijke

stoepen kwamen alleen bij de meer voorname woonhuizen

voor en zeker niet bij de pakhuizen, branderijen

of werkplaatsen.

Op dit moment zijn nog steeds particuliere stoepen

aanwezig, maar veelal zijn de stoeppalen of hekken

beschadigd geraakt. Bij een aantal panden zijn de

stoepen verdwenen. Onderdeel van de herinrichting

van de kades, zijn de restauratie en het herstel van

de bestaande stoepen. Dit zal in nauw overleg met de

eigenaren van het aansluitend vastgoed plaatsvinden.

Er wordt nadrukkelijk niet gestreefd naar reconstructie

van verdwenen stoepen of het aanbrengen van

nieuwe stoepen.

Op dit moment wateren diverse panden direct af op

de openbare straat, met gevolgen voor het wegdek en

opkruipend vocht en algengroei langs gevels. Bij de

aanpak van de riolering wordt gestreefd om de hemelwaterafvoeren

aan te sluiten op de riolering.

Doelstellingen binnen het project Lange Haven+

zijn:

- Door aandacht voor restauratie van vervallen

particuliere monumentale stoepen verfraait de

overgang tussen de openbare ruimte en de particuliere

woonhuizen.

- Aansluiting van hemelwaterafvoeren op het riool.

38 RUIMTELIJKE ANALYSE PLANGEBIED LANGE HAVEN+

39


4. BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN


4. BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

In het onderzoeksgebied zijn van oudsher enkele

bijzondere elementen of gebieden aanwezig.

Binnen het project Lange Haven+ verdienen deze

bijzondere aandacht

4.1. Vismarkt

Luchtfoto Vismarkt (Bing Maps)

Foto van de oude visbanken in 1934 (Gemeentearchief Schiedam)

De Vismarkt is van oudsher een uitzondering langs de

Lange Haven, omdat hier de voor de rest aaneengesloten

bebouwing onderbroken wordt door een plein.

In oorsprong is deze stedenbouwkundige ruimte

ontstaan, doordat hier tot in de zeventiende eeuw een

scheepswerf was gelegen. Rond deze scheepswerf

was in de zestiende eeuw bebouwing ontstaan en toen

de scheepsbouwactiviteit werd verplaatst was het niet

goed mogelijk om voor de al bestaande huizen nieuwe

woningen neer te zetten. Bovendien bood het een

goede gelegenheid om een marktplaats te reserveren.

Al snel ontstond hier de Vismarkt, waarvoor ook gebouwde

voorzieningen kwamen in de vorm van (overdekte)

visbanken. In de achttiende en negentiende

eeuw werden de visbanken diverse keren vernieuwd,

maar in 1947 gesloopt om ruimte te maken voor een

parkeerterrein. De visverkoop was al in 1938 gestaakt.

In de huidige inrichting herinnert weinig aan het oorspronkelijk

gebruik van de Vismarkt. De Vismarkt is

nog steeds een parkeerterrein. De gevelwanden krijgen

onvoldoende kans om de stedenbouwkundige ruimte te

markeren. De overgangen openbaar–privé zijn vertroebeld

en de aanwezige boomstructuur is onduidelijk. De

aansluiting met de Walvisstraat is moeizaam, evenals

de zichtlijn naar molen de Walvisch. De kwaliteiten van

het aanwezige water worden niet benut. De bestrating

vormt, evenals de inrichtingselementen, geen eenheid.

Er wordt gebruik gemaakt van zowel gebakken materiaal

als betonstraatsteen en verschillende type palen.

De ambitie is om de Vismarkt samen met de Appelmarkt

nadrukkelijk onderdeel uit te laten maken van het

museumkwartier. Van belang daarbij is dat de Vismarkt

ligt op de route van de geplande parkeervoorziening

in het Westmolenkwartier naar de historische binnenstad.

Bij de inrichting wordt rekening gehouden met

de geschiedenis van de plek, maar belangrijker is de

relatie met het water en het mogelijk maken van een

multifunctioneel gebruik van de ruimte. Ook de relatie

met de Appelmarktbrug en de Appelmarkt komt in de

inrichting tot uiting.

Doelstellingen met betrekking tot de Vismarkt binnen

het project Lange Haven+ zijn:

- De herinrichting van de Vismarkt maakt ruimte

voor incidenteel gebruik voor markten en evenementen

en verbetert de verblijfskwaliteit.

- Gebruik maken van historische kadetrappen voor

de ontsluiting van de steiger voor de Vismarkt.

- Behoud van een deel van de bomen op de Vismarkt.

Niet vervangen of rooien van bomen die

zichtlijnen op belangrijke monumenten blokkeren

- Ruimte maken voor de toepassing van een

kunstproject / object.

- Openbare ruimte ontdoen van overbodige inrichtingselementen.

Tekening met de oude kraan en de visbanken op de Vismarkt, rond 1750

(Gemeentearchief Schiedam)

Foto van de Vismarkt in gebruik als parkeerruimte voor auto’s en urinoir op de

kade 1976 (Gemeentearchief Schiedam)

Huidige inrichting van de Vismarkt

Zichtlijn op molen De Walvisch door de Walvisstraat. De Walvisstraat kent nog

een bestrating met kinderkoppen.

42 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

43


4.2. Appelmarkt en Appelmarktbrug

Luchtfoto Appelmarkt (Bing Maps)

De Appelmarkt werd aangelegd in 1770, toen de Herensteeg

werd verbreed door de sloop van de naastgelegen

‘Franse Sociëteit’. Hierdoor ontstond een

langgerekt marktpleintje tegen het dijklichaam van de

Hoogstraat aan. Getuige de benaming werd hier een

fruitmarkt gehouden. In 1784 werd het nieuwe Sint Jacobsgasthuis

stedebouwkundig dusdanig ingepast dat

de kapel van het gasthuis in de as van de markt werd

gelegd. Hierdoor ontstond een fraai stedenbouwkundig

ensemble.

In 1780 werd bovendien in het verlengde van de

markt een nieuwe brug aangelegd: nu bekend als

de Appelmarktbrug. De Appelmarktbrug is naar alle

waarschijnlijkheid altijd een dubbele valbrug geweest,

oorspronkelijk wellicht met stenen opgangen. De brug

werd in het derde kwart van de negentiende eeuw

weer vervangen door de huidige dubbele hefbrug, die

geheel bestaat uit een stalen en gietijzeren constructie.

De Appelmarkt heeft twee stedenbouwkundige polen

(de Appelmarktbrug en het Stedelijk Museum). De

openbare ruimte wordt deels geflankeerd door blinde

gevels of niet gevulde plinten (vooral richting de

Hoogstraat). De inrichting van de Appelmarkt mist

echter de uitstraling die je verwacht bij een belangrijke

entree richting de hoofdwinkelstraat en het Stedelijk

Museum. De inrichting van de straat is te nadrukkelijk

vormgegeven als een doorgaande langzaam

verkeersverbinding met een breed profiel met bomen

en fietsenrekken erlangs. De Appelmarkt heeft de

potentie om meer te zijn dan een functionele dwarsverbinding

van de Hoogstraat naar de Lange Haven.

De Appelmarkt, halverwege de Hoogstraat, geeft een

aangename opening met een doorzicht naar de kwaliteiten

van de Lange Haven. Ook brengen de huidige

bomen op de Appelmarkt groen naar dit sterk verstedelijkte

gebied. Het stedelijk museum en de recentelijk

gerestaureerde Monopole bieden kansen om hier

ook een verblijfsplek van te maken, bijvoorbeeld in de

vorm van een terras.

De Appelmarktbrug, een dubbele ijzeren ophaalbrug of hameibrug, werd in

1859 geplaatst (Gemeentearchief Schiedam)

De Appelmarkt gezien vanaf de Lange Haven

van de Appelmarkt vanaf de Appelmarktbrug in 1955 (Gemeentearchief Schiedam)

Doelstellingen met betrekking tot de Appelmarkt

en de Appelmarktbrug binnen het project Lange

Haven+ zijn:

- De herinrichting van de Appelmarkt koppelt het

Stedelijk Museum Schiedam nadrukkelijk aan de

Lange Haven.

- Bij de herinrichting van de Appelmarkt wordt bij

de Monopole ruimte gereserveerd voor een terras

zodat verblijf bij dit gebouw aantrekkelijk wordt.

- Een rustpunt aan de Hoogstraat met ruimte voor

incidenteel gebruik voor markten en evenementen.

- Behoud van bomen op de Appelmarkt en terugbrengen

van bomen waar deze in de loop van de

tijd zijn verdwenen.

De Appelmarkt gezien vanaf de Hoogstraat. De Appelmarktbrug ligt niet in het

verlengde van de as van de Appelmarkt

De Appelmarktbrug

44 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

45


4.3. Kade voor de Havenkerk

Luchtfoto van de kade voor de Havenkerk (Bing Maps)

In 1822/1823 werd op de locatie van een voormalige

bierbrouwerij de Hazewind een Rooms Katholieke

Kerk gebouwd. Het kerkbestuur had al in 1808 de

unieke kavel gekocht. De kavel was zeer gunstig

gelegen in de binnenbocht van de Lange Haven

waar de afstand tussen de kade van de haven en de

Hoogstraat het grootst was. Dit betekende een goed

uitgangspunt om een bijzonder architecturaal en

stedenbouwkundig accent te plaatsen. Kerkbestuur

en architect lieten die kans niet liggen. Het gebouw

werd iets naar achteren uit de rooilijn geplaatst, zodat

ruimte ontstond om een peristyle met gekoppelde

Dorische zuilen te maken. Aan weerszijden van deze

peristyle is een particuliere stoep afgezet met monumentaal

hekwerk.

Het kerkgebouw isoleert zich door zijn opzet van de

omgeving. Met het oog op de noodzakelijke herbestemming

van het voormalige kerkgebouw zal wel een

duidelijker relatie met dit openbaar gebied moeten

worden gelegd. Het is aannemelijk dat de kade in de

toekomst meer intensief gebruikt gaat worden voor

de exploitatie van de kerk. Bij de herinrichting wordt

hierop geanticipeerd. De brede kade biedt kansen

voor een accent in de stedenbouwkundige ruimte,

afwijkend van de rest van de kadeinrichting. Een

zichtlijn op de kerk vanaf de buitenbocht is wenselijk.

Dit betekent een herschikking van de afgemeerde

historische woonschepen. Eventuele verplaatsing van

de historische woonschepen zal plaatsvinden in nauw

overleg met de schippers en omgeving.

Havenkerk, foto ca. 1900 (Gemeentearchief Schiedam)

Doelstellingen met betrekking tot de kade voor de

Havenkerk binnen het project Lange Haven+ zijn:

- De herinrichting van de kade voor de Havenkerk

zorgt voor een betere beleving van dit monument.

- Het hergroeperen van de bruine vloot langs de

kade verbetert het historisch beeld (het monumentale

front van de Havenkerk).

- De aanleg van een nieuwe aanlegmogelijkheid

vergroot de aantrekkelijkheid voor waterrecreatie

en biedt een opstappunt voor de fluisterboot.

- De toevoeging van zitgelegenheid / bankjes

maakt kwalitatief verblijf in het gebied mogelijk.

- Openbare ruimte ontdoen van overbodige of ontsierende

inrichtingselementen.

De inrichting van de kade voor de Havenkerk met aan weerszijden van de peristyle

het monumentale hekwerk met daarachter een bestrating in rode klinkers

Havenkerk, foto ca. 1900 (Gemeentearchief Schiedam)

De historische schepen aan de kade voor de Havenkerk verstoren het vrije

zicht op de monumentale gevel

46 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

47


4.4. Omgeving van de Koemarktbrug

Luchtfoto omgeving Koemarkt (Bing Maps)

De Koemarkt was een binnenplein bij de Rotterdamse

poort, aan het einde van de Hoogstraat en Lange

Haven. In 1779 werd de Steene Molen aan dit plein

verplaatst naar buiten de vesten, waardoor een veel

ruimer binnenplein ontstond met ruimte voor een

wagenplein en een Veemarkt. Vanaf de Koemarkt lag

een brug naar de overgelegen kade. Deze brug kwam

aan op het huidige ‘pleintje’ voor café de Unie. Deze

brugverbinding werd in de jaren dertig van de twintigste

eeuw vervangen door de huidige Koemarktburg. Het

brugdek van de nieuwe brug werd gelegd op het peil

van de Rotterdamse dijk en kwam zo een stuk hoger te

liggen dan de kades van de Lange Haven. De kwaliteit

van de Koemarkt als plein ging grotendeels teniet. Ook

het pleintje tegenover café de Unie kreeg een secundair

karakter. Met de aanleg van de Koemarktbrug wijzigde

ook de verkeerssituatie rond de Rotterdamsedijk,

Broersvest en Hoogstraat. Het grote verkeersplein dat

hier ontstond, werd ook aangeduid als de Koemarkt.

Binnen het projectplan Lange Haven+ is alleen de

kleinere, historische Koemarkt aan de orde: het pleintje

dat op een talud vanaf de Hoogstraat ligt tot aan de

kademuur van de Lange Haven.

Op dit moment zijn de oude historische structuren

zoals het dijkverloop en het water van de Lange Haven

slecht zichtbaar. De Koemarkt wordt aan twee zijden

begrensd door een keermuur (van de Koemarktbrug)

en daarop gebouwde kiosken. Er zijn parkeerplekken

ingericht en een bewaakte fietsenstalling. In de bestrating

is de contour opgenomen waar ooit de voet stond

van de Steene Molen. De versnippering van de ruimte

vindt ook plaats door losse elementen zoals muurtjes,

fietsenbeugels, bebording, bankjes, ondergrondse

containers.

In 2013 is binnen Europan, een Europese architectuurprijsvraag

voor jonge architecten, een voorstel

gevraagd voor de herinrichting van het grotere Koemarktgebied.

Er zijn 48 plannen ingediend die dit jaar

worden beoordeeld door de internationale jury. In

afwachting van de uitkomsten zal binnen het project

Lange Haven+ worden ingezet op het opschonen van

de locatie (inclusief verwijdering storende kiosk(en)). In

de basisinrichting wordt aangesloten op de inrichting

langs de Lange Haven, zodat een duidelijke entree van

het Lange Havengebied ontstaat.

De Koemarkt vanaf de Lange Haven met de moderne kiosken en verrommeling

van de openbare ruimte

De Koemarkt vanaf de Hoogstraat met de parkeerplekken en de verrommeling

van de openbare ruimte

Historisch beeld van de Koemarkt, foto ca. 1940 (Gemeentearchief Schiedam)

Doelstellingen met betrekking tot de Koemarkt

binnen het project Lange Haven+ zijn:

- Eenduidige en verantwoorde historische bestrating

die aansluit bij de kades en een duidelijke

entree vormt voor de Lange Haven.

- Weghalen van de kiosk(en) om de beleving van

de Koemarkt / Lange Haven vanaf de Koemarktbrug

mogelijk te maken.

- De herinrichting verbetert de verblijfskwaliteit.

- De herinrichting van de fietsenstalling faciliteert

fietsers die de binnenstad willen bezoeken.

- Openbare ruimte ontdoen van overbodige of ontsierende

inrichtingselementen.

48 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

49


Pleintje voor Café de Unie

Het plein bij café de Unie was oorspronkelijk het binnenplein

achter de Hoofdpoort. Dit poortgebouw kwam

na de aanleg van het Nieuwe Werck (nu bekend als de

Plantagebuurt) in de zeventiende eeuw binnen de stad

te liggen. Het plein vormde hierna de verbinding richting

de Tuinlaan en Lange Nieuwstraat vanaf de Lange

Haven. Op het plein kwam bovendien de oude Koemarktburg

uit. Deze brug werd in de jaren dertig vernieuwd

en verhoogd aangelegd. Hierdoor verloor het

pleintje zijn betekenis als doorgang richting de Plantagebuurt.

Door de keermuur van de nieuwe brug verloor

het plein bovendien zijn gezicht op dat park. Om die

reden maakt het plein vandaag de dag een gesloten en

in zichzelf gekeerde indruk. Het pleintje wordt gebruikt

als terras (direct langs de gevel) en als parkeerterrein

en draailus van auto’s vanaf de Lange Haven.

Binnen het project Lange Haven+ wordt ingezet op

verwijdering van de zes parkeerplaatsen. Hierdoor

ontstaat ruimte om zichtrelatie met het in 2012 gerenoveerde

Plantagepark te herstellen en het plein als

aangename verblijfsruimte in te richten. Het plein wordt

in sfeer onderdeel van de Lange Haven.

Het pleintje van café De Unie gezien vanaf de Koemarkbrug

Luchtfoto pleintje voor café De Unie (Bing Maps)

Doelstellingen met betrekking tot het pleintje voor

café de Unie binnen het project Lange Haven+

zijn:

- Eenduidige en verantwoorde historische bestrating

die aansluit bij de kades.

- De herinrichting verbetert de verblijfskwaliteit.

Heringerichte Plantagepark kijkend richting het pleintje van café De Unie

Beeld van de oude en nieuwe Koemarktbrug, foto 1927 (Gemeentearchief Schiedam)

Ontwerp Plantagepark 2012

50 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

51


Pleintje voor Café de Unie

Het plein bij café de Unie was oorspronkelijk het binnenplein

achter de Hoofdpoort. Dit poortgebouw kwam

na de aanleg van het Nieuwe Werck (nu bekend als de

Plantagebuurt) in de zeventiende eeuw binnen de stad

te liggen. Het plein vormde hierna de verbinding richting

de Tuinlaan en Lange Nieuwstraat vanaf de Lange

Haven. Op het plein kwam bovendien de oude Koemarktburg

uit. Deze brug werd in de jaren dertig vernieuwd

en verhoogd aangelegd. Hierdoor verloor het

pleintje zijn betekenis als doorgang richting de Plantagebuurt.

Door de keermuur van de nieuwe brug verloor

het plein bovendien zijn gezicht op dat park. Om die

reden maakt het plein vandaag de dag een gesloten en

in zichzelf gekeerde indruk. Het pleintje wordt gebruikt

als terras (direct langs de gevel) en als parkeerterrein

en draailus van auto’s vanaf de Lange Haven.

Binnen het project Lange Haven+ wordt ingezet op

verwijdering van de zes parkeerplaatsen. Hierdoor

ontstaat ruimte om zichtrelatie met het in 2012 gerenoveerde

Plantagepark te herstellen en het plein als

aangename verblijfsruimte in te richten. Het plein wordt

in sfeer onderdeel van de Lange Haven.

Het pleintje van café De Unie gezien vanaf de Koemarkbrug

Luchtfoto pleintje voor café De Unie (Bing Maps)

Doelstellingen met betrekking tot het pleintje voor

café de Unie binnen het project Lange Haven+

zijn:

- Eenduidige en verantwoorde historische bestrating

die aansluit bij de kades.

- De herinrichting verbetert de verblijfskwaliteit.

Heringerichte Plantagepark kijkend richting het pleintje van café De Unie

Beeld van de oude en nieuwe Koemarktbrug, foto 1927 (Gemeentearchief Schiedam)

Ontwerp Plantagepark 2012

50 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

51


4.5. Nieuwe ‘oude’ brug bij de Taansteeg

Luchtfoto bruglocatie t.h.v. de Taansteeg (Bing Maps)

De kaart van Rutger van Bol’es uit 1770 documenteert

de stedenbouwkundige opzet, die binnen vijftien jaar

na dat de kaart gereed was gekomen grote wijzigingen

onderging. De veranderingen in het stedelijk weefsel

hingen samen met twee belangrijke doorbraken: de

aanleg van de Appelmarkt in 1770 door de sloop van

de Franse sociëteit (rood) en met de aanleg van de

nieuwe Damsluis na 1779 (blauw). De wijzigingen hadden

ook gevolgen voor het ritme van de bruggen over

de Lange Haven en de Schie.

De Schie en de Lange Haven van Schiedam werden

in de zestiende en zeventiende eeuw voorzien

van diverse bruggen, die op min of meer regelmatige

afstand van elkaar lagen. In 1777 bleek dat de zogenaamde

Blauwe brug (A), die de Lange Haven tussen

de Westmolenstraat met de Bokkensteeg overbrugde,

vernieuwd moest worden. In eerste instantie werd

besloten tot herbouw, maar omdat de besluitvorming

over de verplaatsing van de Damsluis werd voorbereid,

werd herstel uitgesteld. In de nieuwe situatie hinderde

de brug met stenen beren de spui van de sluis. Bovendien

was met de aanleg van de Appelmarkt een

brede verbinding tussen Lange Haven en Hoogstraat

voorhanden, die te prefereren was boven de smalle

Bokkensteeg. Door de Blauwe brug te vervangen

door een nieuwe brug bij de Appelmarkt, werd het ook

mogelijk om de zogenaamde Rode brug (B) te verwijderen.

Deze Rode brug had zijn brughoofd vlak bij de

huidige Havenkerk en lag dus zeer dicht op de nieuwe

Appelmarktbrug (D). Verwijdering van de Rode brug

betekende een besparing in onderhoud (twee bruggen

werden immers vervangen door één).

De vervanging van beide bruggen had gevolgen voor

de wijze waarop men de Lange Haven over kon. De

afstand tussen Appelmarktbrug en Koemarktbrug (C)

werd een stuk groter dan de oude afstand tussen de

Rode brug en de Koemarktbrug. Dat was een situatie

die men in de achttiende eeuw voor lief nam, omdat

dit duidelijke voordelen voor het scheepvaartverkeer

op de havens en een duidelijke besparing opleverde.

Vandaag de dag wordt het als hinderlijk ervaren dat de

Appelmarktbrug de enige brug is die de Lange Haven

overspant. De Koemarktbrug, die in de jaren dertig

werd vergroot en verhoogd aangelegd, wordt niet

langer ervaren als een brug die de kades van de Lange

Haven verbindt. Dit komt het struinen in het gebied niet

ten goede. Om die reden wordt in de Ontwikkelingsvisie

voor de binnenstad geopteerd voor de toevoeging van

een extra brug (E).

De nieuwe brug is onderdeel van het project Lange

Haven+ en is geprojecteerd in het verlengde van de

Taansteeg. Deze brede steeg leent zich uitstekend om

te worden opgewaardeerd. Hij ligt een stuk ten oosten

van de plek waar ooit de Rode brug lag en ligt zo op

ongeveer de helft van de afstand tussen Koemarktbrug

en Appelmarktbrug. Een brugverbinding op deze locatie

vergemakkelijkt en veraangenaamt een wandeling

langs de Lange Haven dan ook zeer.

Foto van de Taansteeg, genomen vanaf de buitenbocht van de Lange Haven.

De nieuwe langzaamverkeersbrug wordt hier geprojecteerd

De Korte Havenbrug (Gemeentearchief Schiedam)

De Willemsbrug (Gemeentearchief Schiedam)

Detail uit de kaart van Schiedam, getekend en opgemeten door Rutger van Bol’es, uitgegeven in 1770

De Ooievaarsbrug (vervangen in de jaren 1940) (Gemeentearchief Schiedam)

52 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

53


Hoewel er niet voor wordt gekozen om de brug te

reconstrueren op de plek van een voorganger, wordt

in de vormgeving wel zeer bewust aangesloten bij de

historische typologie van de bruggen over de Schiedamse

havens. De opzet, vorm en detaillering van de

Appelmarktbrug dient hierbij als referentie. De brug zal

volledig elektronisch en op afstand bedienbaar worden

aangelegd, om hinder aan scheepvaart te voorkomen.

Door de opzet van de dubbele hameibruggen is de

doorvaarbaarheid met kleinere schepen in ieder geval

geen probleem.

Doelstellingen met betrekking tot de nieuwe brug

binnen het project Lange Haven+ zijn:

- De toevoeging van een extra langzaam verkeersbrug

ter hoogte van de Taansteeg verbetert de

uitwisseling in het Lange Haven+ gebied en de

Hoogstraat.

- De vormgeving van de nieuwe brug sluit aan bij

de typologie van de historische Schiedamse

bruggen.

P

Omgeving Lange Haven met ingetekend in oranje de mogelijke looproutes door het gebied. De nieuwe brug zorgt voor een betere ontsluiting en meer variatie in

de wijze waarop het gebied kan worden doorkruist. De extra routemogelijkheden zijn in oranje stippellijn aangegeven. In rood zijn de belangrijkste toegangsroutes

naar het gebied aangegeven, inclusief de route vanaf de voorgenomen gebouwde parkeervoorziening op het Westmolenkwartie

54 BIJZONDERE ELEMENTEN EN GEBIEDEN

55


5. UITWERKING LANGE HAVEN+


2.

5. UITWERKING LANGE HAVEN+

De ambities binnen het project Lange Haven+ zijn

helder. Ze passen binnen een koers die de gemeente

al lange tijd uitdraagt en in beleid en visies

heeft vastgelegd. De contour en bandbreedte van

het project is daarmee helder. In het schema op p.

60 en 61 worden ambities en voorgestelde maatregelen

samengevat. Hier wordt ook de samenhang

met andere lopende of op te starten projecten in de

binnenstad nog eens over het voetlicht gebracht.

De genoemde maatregelen krijgen hun weerslag in

het inrichtingsplan voor de openbare ruimte voor

de Lange Haven. De uitwerking hiervan is mede

afhankelijk van de uitkomsten uit het opgestarte

participatietraject met de omwonenden en ondernemers,

onder andere met betrekking tot het parkeren

in het gebied. Op basis van de in dit document

benoemde ambities zijn schetsplannen en visualisaties

gemaakt. Uit deze schetsplannen en met

name de visualisaties spreekt helder welke kwaliteitsslag

gemaakt zal worden met het project Lange

Haven+. De visualisaties hebben in de eerste plaats

natuurlijk betrekking op de inrichting van de kades

(1. en 2.), maar ook op enkele bijzondere plekken,

zoals de Vismarkt (3.), de Appelmarkt (4.) en de

kade voor de Havenkerk (5.). Voor de inrichting van

de Koemarkt en het Pleintje voor Café de Unie en

de aanleg van de nieuwe brug bij de Taansteeg zijn

nog geen schetsplannen gemaakt. De inrichting

en vormgeving daarvan sluit in hoofdlijnen aan

bij die van respectievelijk de kadeinrichting en de

bestaande Appelmarktbrug. De ambities staan vermeld

in hoofdstuk 4.

3.

4.

5.

1.

1. Smal profiel

2. Breed profiel

3. Vismarkt

4. Appelmarkt

5. Kade voor de Havenkerk

Luchtfoto met de projectgrens van Lange Haven+ met aanduiding locatie visualisaties

58 UITWERKING LANGE HAVEN+

59


Ambities Verkeer en parkeren Lange Haven+

In Ambities het project Verkeer Lange Haven+ parkeren wordt Lange invulling Haven+ gegeven aan de ambitie om te komen tot een autoluwe Lange Haven, zodat de auto het

openbaar In het project gebied Lange niet Haven+ langer wordt domineert. invulling De auto gegeven blijft aan welkom de ambitie maar is om te te gast. komen Er ontstaat tot een zo autoluwe ruimte voor Lange andere Haven, functies zodat de en auto een het

aangenaam openbaar gebied en gebruikersvriendelijk niet langer domineert. gebied De auto voor blijft alle verkeersdeelnemers, welkom maar is te gast. inclusief Er ontstaat fietsers zo en ruimte voetgangers. voor andere Dit is functies randvoorwaardelijk en een voor

de aangenaam verwezenlijking en gebruikersvriendelijk van ambities met gebied het gebied. voor alle verkeersdeelnemers, inclusief fietsers en voetgangers. Dit is randvoorwaardelijk voor

de Maatregelen verwezenlijking Lange van Haven+ de ambities met het gebied.

Maatregelen overig

Maatregelen ‐ De herinrichting Lange van de Haven+ kade wijzigt het gebruik van de Lange ‐Maatregelen In overleg met overig de bewoners en de ondernemers wordt een nieuw

Haven ‐ De herinrichting door gemotoriseerd van de kade verkeer. wijzigt het gebruik van de Lange parkeerregime ‐ In overleg met voor de bewoners de Lange Haven de ondernemers opgesteld, met wordt aandacht een nieuw voor

Haven De verwijdering door gemotoriseerd van de parkeerplaatsen verkeer. op de kades wijzigt het de parkeerregime diverse gebruikers. voor de Lange Haven opgesteld, met aandacht voor

gebruik ‐ De verwijdering van Lange van Haven de parkeerplaatsen door gemotoriseerd op de kades verkeer wijzigt en het de ‐ Alternatieve diverse gebruikers. parkeerplaatsen worden gevonden in de directe

verbetert gebruik van de de verblijfskwaliteit.

Lange Haven door gemotoriseerd verkeer en ‐ omgeving Alternatieve door parkeerplaatsen herinrichting van worden Westvest gevonden en op in de termijn directe de

verbetert ‐De resterende verblijfskwaliteit.

parkeerplaatsen zijn gebruikersvriendelijk en goed omgeving bouw van door een parkeervoorziening herinrichting van de aan Westvest de westzijde en op van termijn de stad. de

benaderbaar.

‐De resterende parkeerplaatsen zijn gebruikersvriendelijk en goed ‐ bouw Onderzocht van een wordt parkeervoorziening of buiten het plangebied aan de westzijde verkeerscirculatie

van de stad.

‐De benaderbaar. nieuw geplaatste parkeerautomaten staan buiten belangrijke dient ‐ Onderzocht te worden wordt aangepast of buiten om het ‘sluipverkeer’ plangebied tussen de verkeerscirculatie

zichtlijnen ‐De nieuw geplaatste en zijn gebruikersvriendelijk.

parkeerautomaten staan buiten belangrijke Rotterdamsedijk dient te worden aangepast en de wijk om Nieuwland ‘sluipverkeer’ te ontmoedigen. tussen

‐De zichtlijnen herinrichting en zijn van gebruikersvriendelijk.

fietsenstalling aan de Koemarkt faciliteert Rotterdamsedijk en de wijk Nieuwland te ontmoedigen.

fietsers ‐De herinrichting die de binnenstad van de fietsenstalling willen bezoeken. aan de Koemarkt faciliteert

‐Het fietsers beperkt die de toevoegen binnenstad van willen de mogelijkheid bezoeken. tot fietsparkeren op

de ‐Het kades beperkt faciliteert toevoegen fietsers van die de een mogelijkheid bezoek brengen tot fietsparkeren aan locaties op in

de directe kades faciliteert omgeving. fietsers die een bezoek brengen aan locaties in

de Ambities directe omgeving. Winkelen en horeca Lange Haven+

Ambities In het project Winkelen Lange Haven+ horeca wordt Lange invulling Haven+ gegeven aan de ambitie om de relatie te versterken tussen de Hoogstraat als

kernwinkelgebied In het project Lange en Haven+ de Lange wordt Haven invulling als kern gegeven van de aan historische de ambitie binnenstad. om de relatie De Lange te versterken Haven biedt tussen ruimte de Hoogstraat aan functies als die

complementair kernwinkelgebied én en onderscheidend Lange Haven zijn als aan kern die van van de de historische Hoogstraat, binnenstad. zodat een De aantrekkelijk Lange Haven biedt afwisselend ruimte gebied aan functies ontstaat die met winkels en

horeca complementair voor diverse én onderscheidend doelgroepen. De zijn mogelijkheid aan die van om de Hoogstraat, in het gebied zodat te verblijven een aantrekkelijk en de kwaliteit en afwisselend daarvan wordt gebied versterkt. ontstaat met winkels en

horeca Maatregelen voor diverse Lange doelgroepen. Haven+ De mogelijkheid om in het gebied te Maatregelen verblijven en de overig kwaliteit daarvan wordt versterkt.

Maatregelen ‐ De aanleg van Lange pontons Haven+ voor terrassen van aangrenzende Maatregelen ‐ Binnen het project overig Werk aan de Winkel 2.0 wordt verder gewerkt

‐(bestaande) De aanleg van horeca pontons maakt voor kwalitatief terrassen verblijf van aangrenzende

in het gebied

aan Binnen de fysieke het project verbetering Werk aan van de de Winkel bestaande 2.0 wordt winkelvoorraad, verder gewerkt

(bestaande) mogelijk. horeca maakt kwalitatief verblijf in het gebied

aan waarbij de fysieke extra wordt verbetering ingezet van op de het bestaande activeren van winkelvoorraad,

stegen richting

mogelijk. ‐ De toevoeging van terrassen op de kades maakt kwalitatief waarbij Lange Haven extra en wordt op vulling ingezet van op de het winkelruimte.

activeren van stegen richting

‐ verblijf De toevoeging het gebied van terrassen mogelijk. op de kades maakt kwalitatief Lange ‐ De toevoeging Haven en van op vulling een terras van de op winkelruimte.

het binnenplein van het Stedelijk

verblijf ‐ Bij de herinrichting het gebied van mogelijk. de Appelmarkt wordt bij de Monopole ‐ Museum De toevoeging maakt kwalitatief van een terras verblijf op het mogelijk. binnenplein van het Stedelijk

‐ ruimte Bij de gereserveerd herinrichting van voor de een Appelmarkt terras, zodat wordt verblijf bij de bij Monopole dit gebouw Museum ‐ Inzet op maakt vulling kwalitatief van de Monopole. verblijf mogelijk.

ruimte aantrekkelijk gereserveerd wordt. voor een terras, zodat verblijf bij dit gebouw ‐‐Nieuwe Inzet op entree vulling van van Jenevermuseum de Monopole. aan de Hoogstraat met in de

aantrekkelijk ‐ De toevoeging wordt. van zitgelegenheden (bankjes) aan het water ‐Nieuwe binnentuin entree een horecaterras.

van Jenevermuseum aan de Hoogstraat met in de

maakt ‐ De toevoeging kwalitatief van verblijf zitgelegenheden in het gebied (bankjes) mogelijk. aan het water binnentuin ‐ Het nieuwe een bestemmingsplan horecaterras. voor de Binnenstad maakt meer

maakt kwalitatief verblijf in het gebied mogelijk.

‐ functies Het nieuwe mogelijk bestemmingsplan het gebied. voor En beperkt de Binnenstad de winkelfunctie maakt meer in

functies andere delen mogelijk van in de het binnenstad. gebied. En beperkt de winkelfunctie in

andere delen van de binnenstad.

Ambities Cultuur en Toerisme Lange Haven+

Ambities In het project Cultuur Lange Haven+ Toerisme wordt Lange invulling Haven+ gegeven aan de ambitie om de Lange Haven te benutten als de belangrijkste toeristische as in

de In het historische project Lange binnenstad Haven+ en wordt deze goed invulling te verbinden gegeven aan met de omliggende ambitie om gebieden Lange zoals Haven de Hoogstraat. te benutten De als kern de belangrijkste van dit gebied toeristische wordt as in

de gevormd historische door binnenstad het zogenaamde deze Museumkwartier, goed te verbinden het met culturele omliggende hart van gebieden Schiedam. zoals De de musea Hoogstraat. in het gebied De kern mogen van dit nadrukkelijk gebied wordt in de

openbare gevormd door ruimte het aanwezig zogenaamde zijn, waardoor Museumkwartier, het karakter het culturele van het gebied hart van wordt Schiedam. versterkt. De musea De functie in het van gebied het water mogen voor nadrukkelijk toerisme wordt in de

vergroot openbare door ruimte het aanwezig toevoegen zijn, van waardoor opstapplaatsen het karakter van de van fluisterboot, het gebied van wordt aanlegplaatsen versterkt. De voor functie recreatie‐ van het en water chartervaart voor toerisme en van wordt een

verhuurpunt vergroot door voor het roeiboten. toevoegen van opstapplaatsen van de fluisterboot, van aanlegplaatsen voor recreatie‐ en chartervaart en van een

verhuurpunt Maatregelen voor Lange roeiboten. Haven+

Maatregelen overig

Maatregelen ‐ De herinrichting Lange van de Haven+ Appelmarkt koppelt het Stedelijk Museum Maatregelen ‐ Nieuwe entree overig van Jenevermuseum koppelt dit museum

‐ Schiedam De herinrichting nadrukkelijker van de aan Appelmarkt de Lange koppelt Haven. het Stedelijk Museum nadrukkelijk ‐ Nieuwe entree aan van de Hoogstraat. Jenevermuseum koppelt dit museum

Schiedam ‐ De herinrichting nadrukkelijker van de aan Vismarkt de Lange en Appelmarkt Haven. maakt ruimte nadrukkelijk ‐ Herbestemming aan de van Hoogstraat. de Korenbeurs tot openbare bibliotheek

‐ voor De herinrichting incidenteel gebruik van de voor Vismarkt markten Appelmarkt en evenementen. maakt ruimte ‐ zorgt Herbestemming voor toegankelijkheid van de Korenbeurs van een belangrijk tot openbare monument bibliotheek en

voor ‐ De herinrichting incidenteel gebruik van de voor kade markten voor de Havenkerk evenementen. zorgt voor betere zorgt versterkt voor de toegankelijkheid beleving van de van historische een belangrijk binnenstad. monument en

‐ beleving De herinrichting van dit monument. van de kade voor de Havenkerk zorgt voor betere versterkt ‐ Restauratie de beleving van het interieur van de historische van de Havenkerk binnenstad. brengt

beleving ‐ Het hergroeperen van dit monument. van de ‘Bruine vloot’ langs de kades verbetert ‐ herbestemming Restauratie van dichterbij. het interieur Herinrichting van de Havenkerk van de kade brengt

‐ het Het historisch hergroeperen beeld van en biedt de ‘Bruine kans de vloot’ voorzieningen langs de kades voor verbetert deze vergemakkelijkt herbestemming dit dichterbij. proces. Herinrichting van de kade

het woonschepen historisch beeld te integreren en biedt in kans de nieuwe de voorzieningen inrichting. voor deze ‐ vergemakkelijkt Promotie van de dit Schiedamse proces. binnenstad als dé historische

woonschepen ‐ De aanleg van te meer integreren en betere in de aanlegmogelijkheden nieuwe inrichting. in de vorm binnenstad ‐ Promotie van in de de regio Schiedamse Nieuwe binnenstad Waterweg. als dé historische

‐ van De aanlegsteigers van meer vergroot en betere de aantrekkelijkheid aanlegmogelijkheden voor in de vorm ‐ binnenstad Samenwerking de van regio de Nieuwe musea. Waterweg.

van waterrecreatie. aanlegsteigers vergroot de aantrekkelijkheid voor

‐ Het Samenwerking plaatsen van van nieuwe de musea. informatieborden bij belangrijke

waterrecreatie.

‐ Aanleg van voorzieningen voor verhuur van roeiboten en kano’s monumenten ‐ Het plaatsen en van bezienswaardigheden.

nieuwe informatieborden bij belangrijke

‐ vergroot Aanleg van de aantrekkelijkheid voorzieningen voor van verhuur gebruik van van roeiboten het water en door kano’s monumenten en bezienswaardigheden.

vergroot toeristen de en aantrekkelijkheid bewoners. van gebruik van het water door

‐ toeristen Meerringen en bewoners. op de kades maken aanleggen eenvoudig en passen

‐ in Meerringen historisch beeld. op de kades maken aanleggen eenvoudig en passen

‐Ruimte in historisch maken beeld. op de Vismarkt en Koemarkt voor de toepassing

van ‐Ruimte een kunstproject maken op de / Vismarkt object. en Koemarkt voor de toepassing

van een kunstproject / object.

Ambities ruimtelijk Lange Haven+

In het Project Lange Haven+ wordt invulling gegeven aan de ambitie om de inrichting van de openbare ruimte van de historische

binnenstad op een zelfde kwaliteitsniveau te trekken als de gevelwanden van de aanwezige historische bebouwing. Hierbij wordt rekening

gehouden met de ontwikkelingsgeschiedenis van de plek, maar ook met het moderne gebruik van de ruimte en de belevingswaarde. Er

wordt gestreefd naar een coherente inrichting met aandacht voor een goede ruimtelijke relatie van de kades met het water. Verder zijn

de zichtlijnen op de belangrijke monumenten en vanuit de historische stegen (relatie Lange Haven/ Hoogstraat) van belang.

Maatregelen Lange Haven+

Maatregelen overig

‐Integreren van bestaande en nieuwe aanlegvoorzieningen in de

herstelde en nieuw aangelegde kademuren.

‐Waar mogelijk gebruik maken van historische kadetrappen voor

de ontsluiting van steigers. Indien dit niet mogelijk is dan een trap

op de steiger integreren.

‐Eenduidige en historische verantwoorde bestrating van de kades.

‐ Opschonen van de verschillende typen bestratingsmateriaal en de

verschillende legverbanden.

‐ Hergebruik van historisch materiaal (oud gebakken materiaal en

kinderkoppen) aangevuld met historisch materiaal van elders.

‐ Passende keuze voor legverband.

‐ Openbare ruimte ontdoen van overbodige of ontsierende

inrichtingselementen.

‐ Behoud van bomen op de Lange Haven en terugbrengen van

bomen waar deze in de loop der tijd zijn verdwenen.

‐ Niet vervangen of rooien van bomen die de zichtlijnen op

belangrijke monumenten blokkeren.

‐ Goede integratie van de publieke groenvoorziening in het gebied.

‐ Restauratie historisch straatmeubilair.

‐Kleur en materiaal nieuw straatmeubilair laten aansluiten bij de

historische context.

‐Door aandacht voor restauratie van vervallen particuliere

monumentale stoepen verfraait de overgang tussen de openbare

ruimte en de particuliere woonhuizen.

‐Weghalen van de kiosk(en) om de beleving van de Koemarkt /

Lange Haven vanaf de Koemarktbrug mogelijk te maken.

‐ De toevoeging van een extra langzaam verkeersbrug ter hoogte

van de Taansteeg verbetert de uitwisseling in het Lange Haven+

gebied en de Hoogstraat.

‐ De vormgeving van de nieuwe brug sluit aan bij de typologie van

de historische Schiedamse bruggen.

‐ De nota Openbare Ruimte Binnenstad geeft kaders voor de

inrichting van het openbaar gebied in de gehele historische

binnenstad.

‐ Binnen de projecten Schieveste, Schieoevers en Buitenhavenweg

wordt eveneens ingezet op een coherent beeld van de openbare

ruimte langs het water van de Schie.

‐ De Appelmarktbrug inclusief de historische lantaarns zal worden

gerestaureerd.

Ambities overig

In het Project Lange Haven+ wordt invulling gegeven aan de ambitie om enkele knelpunten in het beheer op te lossen.

Maatregelen Lange Haven+

Maatregelen overig

‐Door het toevoegen van aansluitpunten op de riolering wordt de

lozing door woonschepen op het oppervlaktewater opgelost.

‐Aansluiting van hemelwaterafvoeren op het riool.

‐Toevoegen van lichtarmaturen in de stegen.

60 UITWERKING LANGE HAVEN+

61


Schetsplan kadeinrichting smal profiel A

Schetsplan kadeinrichting smal profiel B

5.1. Schetsontwerp nieuwe kadeinrichting

De kades variëren sterk in breedte. Dit stelt bijzondere

eisen aan het uiteindelijke inrichtingsplan. Voor de kades

is gekozen voor een inrichting volgens het principe

van shared space. Shared space betekent dat de verblijfsruimte

ingedeeld wordt als mensenruimte en niet

geïnterpreteerd wordt als verkeersruimte. Stoepranden

en afbakeningen met paaltjes worden weggehaald,

zodat er één gedeelde ruimte ontstaat, waarin alle verkeersdeelnemers

zich begeven. Er wordt dan ‘a niveau’

gestraat, dat wil zeggen, in één vlak zonder verhogingen

van stoepen en dergelijke. Er ontstaat zo meer

ruimte voor langzaam verkeer en dit haalt tegelijk de

snelheid uit het gemotoriseerd verkeer. Ook de geringe

aanwezigheid van verkeersborden is een kenmerk

van shared space. Het principe speelt in op de culturele

en historische waarden van een gebied. Voor de

Lange Haven kan worden gedacht aan de historische

bebouwing (met particuliere stoepen) en de variatie in

de breedte van de kade. De ruimtelijke kwaliteit wordt

door deze vorm van inrichting verhoogd. Dit zorgt voor

verbeterde leefbaarheid en een aantrekkelijk gebied

voor winkelend en struinend publiek. Het principe van

shared space leent zich dus uitstekend om de ambities

met Lange Haven+ te realiseren.

De inrichting volgens het principe van shared space

wordt met name zichtbaar in de wijze waarop de bestrating

vorm krijgt. Een precieze inrichting ligt echter

niet vast. In de visualisaties van dit principe is gekozen

voor een variant waarbij de gehele kade in één

materiaal en één legverband is aangelegd (variant A).

De ruimte voor parkeren, rijden en lopen vloeien zo

nadrukkelijk in elkaar over, zodat een echt door alle

gebruikers gedeeld openbaar gebied ontstaat. In de andere

variant (Variant B) wordt er voor gekozen om een

accent te plaatsen door een rij kinderkoppen. Hierdoor

wordt een opgedeeld profiel verkregen. Dit geeft meer

houvast aan de gebruikers van de ruimte, maar er

wordt geen ruimte fysiek afgebakend met stootbanden

of paaltjes. Het blijft een gedeelde ruimte, maar vooral

op momenten dat er geen gemotoriseerd verkeer is.

Er bestaat op dit moment nog geen voorkeur voor een

van genoemde varianten. In alle varianten wordt de

beoogde kwaliteitsslag gemaakt. In de getoonde varianten

wordt gebruik gemaakt van gebakken historisch

materiaal en natuurstenen kinderkoppen, standaard

binnenstadsmeubilair en historische verlichting. (zie

bijlage 1 - Inrichtingselementen)

Vanwege de variatie in de breedte van de kades is er

voor gekozen om een schetsplan en visualisatie te

maken van een zeer breed profiel en een zeer smal

profiel, zodat duidelijk wordt dat de ambities met de

ruimtelijke inrichting overal langs de kades kan worden

verwezenlijkt.

Het hele profiel is gedeelde ruimte voor langzaam

verkeer en gemotoriseerd verkeer. De auto is duidelijk

te gast.

De parkeervakken vallen in de nieuwe situatie binnen

de hardstenen boombanden.

Het profiel wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

Voor de bestaande horeca is voorzien in een drijvend

terrassen ponton voor de kade. Hierdoor ontstaat

ruimte om in het gebied te verblijven. Het laten vervallen

van parkeervakken is randvoorwaardelijk voor de

bereikbaarheid hiervan en geeft ruimte om elkaar te

passeren.

Toelichting uitwerking smal profiel B

Vanaf water tot gevel wordt a niveau in gebakken historisch

materiaal gestraat. Het profiel wordt opgedeeld

door twee stroken kinderkoppen. Tussen de stroken

kinderkoppen is gestraat in een keperverband. Aan

weerszijden is sprake van een halfsteensverband. De

bestrating wordt aan de waterzijde beëindigd door de

rollaag van de kademuur.

Het profiel is multifunctioneel en kan worden gedeeld

door langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer. De

auto heeft wel een meer duidelijke plaats gekregen in

de ruimte dan in variant A, doordat een rijloper wordt

gesuggereerd door de stroken kinderkoppen. Deze

kinderkoppenstrook sluit ook de parkeervakken aan de

waterkant op alsmede een schrikzone langs de gevels

(minimale maat 0,5m uit gevel).

De parkeervakken vallen in de nieuwe situatie binnen

de hardstenen boombanden en de strook kinderkoppen.

Het profiel wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

Door de opdeling van het profiel kan terrasruimte

op de kade worden gedefinieerd. Deze ruimte wordt

aangevuld met het drijvend ponton. Hierdoor ontstaat

ruimte om in het gebied te verblijven. Door het terras

op de kade wordt duidelijk dat de openbare ruimte door

alle gebruikers gedeeld wordt. Dit heeft als bijkomend

voordeel dat snelheid uit het gemotoriseerde verkeer

wordt gehaald. Het laten vervallen van parkeervakken

is hiervoor randvoorwaardelijk.

Toelichting uitwerking smal profiel A

Vanaf water tot gevel wordt a niveau in gebakken historisch

materiaal gestraat in keperverband. De bestrating

wordt aan de waterzijde beëindigd door de rollaag van

de kademuur.

62 UITWERKING LANGE HAVEN+

63


Lange Haven kadeinrichting smal profiel - huidige situatie

64 UITWERKING LANGE HAVEN+

65


Lange Haven kadeinrichting smal profiel - visualisatie variant A

66 UITWERKING LANGE HAVEN+

67


Lange Haven kadeinrichting smal profiel - visualisatie variant B

68 UITWERKING LANGE HAVEN+

69


Toelichting uitwerking breed profiel A

Vanaf water tot gevel wordt a niveau in gebakken historisch

materiaal gestraat in keperverband. De bestrating

wordt aan de waterzijde beëindigd door de rollaag van

de kademuur. Langs de gevels zijn particuliere stoepen

aanwezig, die in de inrichting zijn opgenomen.

Het hele profiel is gedeelde ruimte voor langzaam

verkeer en gemotoriseerd verkeer. De auto is duidelijk

te gast.

De parkeervakken vallen in de nieuwe situatie binnen

de hardstenen boombanden.

De Beurssluis wordt (aan beide zijden) vrij gespeeld

van parkeren waardoor het zicht op dit bijzondere monument

wordt geoptimaliseerd. Aan het einde van de

steeg (vooraan) in beeld wordt parkeren langs de kade

weggehaald om de zichtrelatie tussen de Hoogstraat

en (het water van) de Lange Haven via de steeg te

versterken. Door verwijdering van bomen (door rooien

of niet herplaatsen) uit belangrijke zichtlijnen ontstaat

een perspectief op belangrijke monumenten, zoals de

Korenbeurs en molen De Vrijheid. Verwijdering van de

bomen van de sluis doet recht aan de oorspronkelijke

opzet van dit waterwerk.

Het profiel wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

De ruimte in dit brede profiel wordt benut om de

verblijfskwaliteit te versterken. Er wordt een zitplek

aan het water gecreëerd met zicht op de Korenbeurs.

Er ontstaat bovendien ruimte voor activiteiten tijdens

evenementen. Het laten vervallen van parkeervakken is

hiervoor randvoorwaardelijk.

steeg (vooraan) in beeld wordt parkeren langs de kade

weggehaald om de zichtrelatie tussen de Hoogstraat

en (het water van) de Lange Haven via de steeg te

versterken. Door verwijdering van bomen (door rooien

of niet herplaatsen) uit belangrijke zichtlijnen ontstaat

een perspectief op belangrijke monumenten, zoals de

Korenbeurs en molen De Vrijheid.

Het profiel wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

De ruimte in dit brede profiel wordt benut om de

verblijfskwaliteit te versterken. Er wordt een zitplek

aan het water gecreëerd met zicht op de Korenbeurs.

Er ontstaat bovendien ruimte voor activiteiten tijdens

evenementen. Het laten vervallen van parkeervakken is

hiervoor randvoorwaardelijk.

Schetsplan kadeinrichting breed profiel A

Schetsplan kadeinrichting breed profiel B

Toelichting uitwerking breed profiel B

Vanaf water tot gevel wordt a niveau in gebakken historisch

materiaal gestraat. Het profiel wordt opgedeeld

door twee stroken kinderkoppen. Tussen de stroken

kinderkoppen is gestraat in een keperverband. Aan

weerszijden is sprake van een halfsteensverband. De

bestrating wordt aan de waterzijde beëindigd door de

rollaag van de kademuur. Langs de gevels zijn particuliere

stoepen aanwezig, die in de inrichting zijn opgenomen.

Het profiel is multifunctioneel en kan worden gedeeld

door langzaam verkeer en gemotoriseerd verkeer. De

auto heeft wel een duidelijke plaats in de ruimte dan

in variant A, doordat een rijloper wordt gesuggereerd

door de stroken kinderkoppen. In dit brede profiel heeft

dit een duidelijk voordeel voor de afbakening van de

resterende ruimte. De strook kinderkoppen sluit ook de

parkeervakken aan de waterkant en een schrikzonde

langs de gevels op. Voor de minimale maat voor de

schrikzone van 0,5 meter uit de gevel is hier meer dan

voldoende ruimte.

De parkeervakken vallen in de nieuwe situatie binnen

de hardstenen boombanden en de strook kinderkoppen.

De Beurssluis wordt aan beide zijde vrij gespeeld van

parkeren waardoor het zicht op dit bijzondere monument

wordt geoptimaliseerd. Aan het einde van de

70 UITWERKING LANGE HAVEN+

71


Lange Haven kadeinrichting breed profiel - huidige situatie

72 UITWERKING LANGE HAVEN+

73


Lange Haven kadeinrichting breed profiel - visualisatie variant A

74 UITWERKING LANGE HAVEN+

75


Lange Haven kadeinrichting breed profiel - visualisatie variant B

76 UITWERKING LANGE HAVEN+

77


Schetsplan Vismarkt verblijfsplein

Schetsplan Vismarkt parkeerplein

5.2. Bijzondere locatie:

schetsontwerp Vismarkt

De Vismarkt is een bijzonder plein aan de Lange

Haven. Het oogt vierkant, maar heeft een meer trapeziumvormige

opzet. Het plein wordt bovendien niet aan

alle zijden even scherp begrensd door de rooilijnen

van de gevelwanden. Op de markt komt enerzijds de

Walvisstraat uit en anderzijds vormt de zone langs de

kademuur onderdeel van de doorgaande route langs

de buitenbocht van de Lange Haven. De oplossing van

deze onregelmatigheden stelt eisen aan het inrichtingsplan.

Voor het schetsontwerp en de daarbij behorende visualisaties

is gekozen voor twee varianten, die beide recht

doen aan de gewenste kwaliteitsslag met de inrichting

van de openbare ruimte. In de ene variant blijft er

parkeren op het plein gehandhaafd, terwijl in de andere

variant het parkeren geheel van het plein verdwijnt. De

ingreep in het aantal parkeervakken op de Vismarkt is

mede afhankelijk van de uitkomsten van het overleg

met bewoners en ondernemers en van het besluit dat

ten aanzien van het parkeren wordt genomen.

Toelichting variant Vismarkt - verblijfsplein

De Vismarkt wordt uitgevoerd a niveau in kinderkoppen

en historisch gebakken materiaal uitgevoerd. Langs de

gevels en particuliere stoepen wordt een zone uitgevoerd

in gebakken klinkers. Het centrum van het plein

(een vierkant van 15 bij 15 meter) is eveneens voorzien

van gebakken klinkers. Dit vierkant wordt aan de zijde

van de kade uitgelijnd met de particuliere stoepen van

de hoekpanden aan de Lange Haven.

De inrichting van het plein met de kinderkoppen loopt

door tot over de kade, tot aan de rollaag van de kademuren.

Hierdoor is het voor de bezoeker die vanaf

deze kade het plein opkomt direct duidelijk dat hier een

bijzondere ruimte wordt gemarkeerd. Attentiewaarde

haalt de snelheid uit het gemotoriseerd verkeer.

Door de nieuwe inrichting is er een duidelijker relatie

tussen het plein en het water. Door het rooien van één

boom (die geen onderdeel vormt van de boomstructuur

langs de Lange Haven of van de Vismarkt zelf) wordt

een zichtlijn gecreëerd op molen De Walvisch.

Door het rooien van een boom wordt de boomstructuur

op de Vismarkt beperkt tot één centraal geplaatste

boom, dat een logisch centrum vormt op het plein. De

overblijvende boom is het meest vitaal. Dit centrum

krijgt een accent door de toevoeging van een bank

rond deze boom.

Het plein wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

Het parkeerterrein wordt heringericht als verblijfsplein,

gelegen aan een belangrijke route vanaf de geplande

gebouwde parkeervoorziening in het Westmolenkwartier.

Op het plein is ruimte voor diverse functies, zoals

markten en evenementen. De zone langs het water

wordt beter benut door een steiger waar passanten,

fluisterboot en roeiboten kunnen aanmeren. De steiger

wordt aangesloten op de bestaande kadetrap.

Toelichting variant Vismarkt - parkeerplein

De hele Vismarkt wordt van water tot gevels a niveau

in gebakken historisch materiaal gestraat. Hierdoor

ontstaat eenheid en wordt aangesloten bij de inrichting

van de kades. Gezien de omvang van het plein zal het

echter noodzakelijk zijn om een vorm van zonering in

de bestrating aan te brengen. Dit gebeurt door afwisseling

in legverbanden. Aan de waterzijde wordt de

bestrating beëindigd door de rollaag van de kademuur.

Langs de gevelwanden zijn enkele particuliere stoepen

aanwezig, die in de inrichting zijn opgenomen.

De inrichting van de kade loopt door langs het plein.

De inrichting van het plein zelf sluit aan bij de kadeinrichting.

Hierdoor is de auto ook op de Vismarkt meer

te gast. Er is meer ruimte gereserveerd voor langzaam

verkeer.

Door de nieuwe inrichting is er een duidelijker relatie

tussen het plein en het water. Door het rooien van één

boom (die geen onderdeel vormt van de boomstructuur

langs de Lange Haven of van de Vismarkt zelf) wordt

een zichtlijn gecreëerd op molen De Walvisch.

Door de aanplant van een extra boom wordt de boomstructuur

op Vismarkt helder en hersteld tot een volwaardige

rij.

Het plein wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

Parkeren blijft de hoofdfunctie van de Vismarkt. Op het

plein ontstaat ruimte voor incidentele evenementen,

waarbij het parkeren tijdelijk wordt verplaatst. Door de

herinrichting ontstaat meer ruimte voor verblijf, vooral

door de toevoeging van bankjes langs de kade. De

zone langs het water wordt beter benut door een steiger

waar passanten, fluisterboot en roeiboten kunnen

aanmeren. De steiger wordt aangesloten op de bestaande

kadetrap.

78 UITWERKING LANGE HAVEN+

79


Vismarkt - huidige situatie

80 UITWERKING LANGE HAVEN+

81


Vismarkt - visualisatie verblijfsplein

82 UITWERKING LANGE HAVEN+

83


Vismarkt - visualisatie parkeerplein

84 UITWERKING LANGE HAVEN+

85


5.3. Bijzondere locatie:

schetsontwerp Appelmarkt

De Appelmarkt is een langgerekt plein met twee

duidelijke stedenbouwkundige polen: de Appelmarktbrug

en het Stedelijk Museum Schiedam. Hierdoor

heeft het plein al snel het karakter van een corridor of

doorgaande straat tussen beide punten in plaats van

een verblijfsplein. De middenas van het museum valt

ongeveer gelijk met de middenas van het plein. De

Appelmarktbrug is echter niet in deze lijn aangelegd

en verdraaid dus ten opzichte van de Appelmarkt. Dit

is een onregelmatigheid die in het inrichtingsplan moet

worden opgelost. Daarbij komt dat de Appelmarkt is

gelegen op het talud van de Hoogstraat (historische

zeedijk)en loopt dus op. Verder lopen aan beide zijden

van het plein belangrijke doorgaande routes (Lange

Haven en Hoogstraat).

Voor het schetsontwerp en de visualisatie is gekozen

om een variant uit te werken, die recht doet aan de

gewenste kwaliteitsslag met de inrichting van de openbare

ruimte en die ruimte creëert om te verblijven op de

Appelmarkt.

Schetsplan Appelmarkt

Toelichting schetsontwerp Appelmarkt

Het marktplein wordt gestraat in kinderkoppen en

gebakken historische materiaal. In de as van de entree

van het Stedelijk Museum Schiedam wordt een loper

van kinderkoppen gelegd. Hiernaast komen gebakken

klinkers in een halfsteensverband.

De inrichting van de kade en van de Hoogstraat loopt

door langs het plein. De pleininrichting wordt dus

beëindigd in de gevellijn van de hoekpanden langs

Hoogstraat en Lange Haven. Op deze wijze wordt in

de inrichting de Appelmarktbrug losgekoppeld van het

plein. Door de hoekverdraaiing is koppeling van deze

brug met het plein niet opportuun. De brug behoort in

de inrichting tot de sfeer van de kades.

In het schetsontwerp wordt gebruik gemaakt van het

aanwezige hoogteverloop. Aan de Hoogstraatzijde zijn

twee terrassen (van ongeveer 3,5 m breed) geïntroduceerd

bij de hoekpanden. Hiervoor worden langs

de middenloper keermuren geplaatst. Deze terrassen

eindigen in trappen, die het hoogteverschil accentueren.

De middenloper volgt het oude verloop van het

dijktalud.

Het plein wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

Het aanwezige groen wordt behouden. Het bomengrid

wordt weer aangevuld door de aanplant van twee

bomen. Het groen moet niet het zicht ontnemen op de

entree van het Museum.

De Appelmarkt wordt ingericht als verblijfsruimte die

als schakel functioneert tussen Hoogstraat en Lange

Haven: een rustpunt aan de Hoogstraat waar ruimte is

voor een markt, evenementen en terrassen.

Isometrie terrasoplossing Appelmarkt

86 UITWERKING LANGE HAVEN+

87


Appelmarkt - huidige situatie

88 UITWERKING LANGE HAVEN+

89


Appelmarkt - visualisatie

90 UITWERKING LANGE HAVEN+

91


Appelmarkt - visualisatie

90 UITWERKING LANGE HAVEN+

91


5.4. Bijzondere locatie:

schetsontwerp kade Havenkerk

De kade voor de Havenkerk behoort tot de brede delen

van de kade langs de binnenbocht van de Lange Haven.

Het is in zijn opzet geen bijzondere stedenbouwkundige

ruimte. De reden waarom het wel een bijzondere

plek betreft is geheel gelegen in het feit dat hier

de Havenkerk staat. Dit bijzondere, zeer monumentale

bouwwerk plaatst een bijzonder accent in de ruimte.

Om die reden verdient de inrichting van de kade bij dit

gebouw bijzondere aandacht.

Schetsplan kade Havenkerk

Toelichting schetsontwerp Havenkerk

De ruimte voor de Havenkerk wordt gestraat a niveau

in kinderkoppen. De bestrating wordt uitgelijnd op de

beide zijgevels van de kerk. Aan de zijde van de kerk

sluit de bestrating aan op de particuliere stoep van de

kerk. De bestrating loopt aan de waterkant door tot aan

de rollaag van de kademuur.

De inrichting van het plein met de kinderkoppen loopt

door tot over de kade, tot aan de rollaag van de kademuren.

Hierdoor is het voor de bezoeker die vanaf

deze kade het plein opkomt direct duidelijk dat hier een

bijzondere ruimte wordt gemarkeerd. Er ontstaat attentiewaarde

en de bezoeker wordt uitgenodigd om de

Havenkerk te betreden. Ook wordt de snelheid gehaald

uit het gemotoriseerd verkeer.

De nieuwe inrichting zorgt voor een duidelijke relatie

tussen de kerk en het water. Deze relatie wordt versterkt

door de verplaatsing van het historische woonschip

voor de kerk. Hierdoor wordt tevens de zichtlijn

op het monumentale front van de kerk geopend.

De ruimte wordt opgeschoond (weghalen van overbodige

paaltjes, bebording, bekabeling etc) en waar nodig

voorzien van standaard binnenstadsmeubilair. De historische

verlichtingsarmaturen worden gerenoveerd.

De beplantingsstructuur langs de kade wordt hersteld

door één linde bij te planten voor Lange Haven 70.

Door de herinrichting ontstaat meer ruimte voor verblijf,

vooral door de toevoeging van bankjes langs de kade.

De zone langs het water wordt beter benut door de

toevoeging van een steiger waar passanten, fluisterboot

en roeiboten kunnen aanmeren. De steiger wordt

voorzien van een op de steiger geïntegreerde trap.

Isometrie terrasoplossing Appelmarkt

92 UITWERKING LANGE HAVEN+

93


kade Havenkerk - huidige situatie

94 UITWERKING LANGE HAVEN+

95


kade Havenkerk - visualisatie

96 UITWERKING LANGE HAVEN+

97


BIJLAGEN


BIJLAGEN

afvalbak: Oscar (leverancier: VelopA)

zitbank: Rotterdambank (leverancier: Jan Kuipers Nunspeet)

B.1. Straatmeubilair

Deze bijlage toont een overzicht van het op de kades

toe te passen straatmeubilair.

B.1.1. Afvalbakken

Type:

Oscar (leverancier VelopA)

Afmetingen:

lengte: 500 mm

breedte: 325 mm

hoogte: 1080 mm

capaciteit: met binnenbak 70 liter;

met binnenzak 90 liter

Materialen:

Behuizing is verzinkt en gecoat staal; bovendeel gecoat

aluminium

Het geheel wordt uitgevoerd in RAL 6009 (stand groen)

Bevestiging:

De afvalbak kan rechtstreeks op de bestrating worden

bevestigd. Voor plaatsing onder het maaiveld kan hij op

een betonvoet worden gemonteerd.

B.1.2. Zitbanken

Type:

Rotterdam (leverancier: Jan Kuipers Nunspeet)

Afmetingen:

lengte: 2000 mm

breedte: 720 mm

zithoogte: 430 mm

Materialen:

Uitgangspunt voor stalen frame is RAL 6009 (stand

groen). De houten zitting en rugleuning zijn van FSChout

Bevestiging:

Geschikt voor montage op maaiveld.

B.1.3. Afzetpalen

Type:

Schiedammertje (nieuw te ontwikkelen)

Beschrijving:

In samenwerking met de historische vereniging

van Schiedam kan een prototype van het originele

Schiedammertjke ontwikkeld worden als standaard

afzetpaal voor de historische binnenstad.

Afmetingen:

diameter: conform originele paal

hoogte: conform originele paal

Materialen:

gietijzer duurzaam paaltje of standaard kleur

RAL 6009 (stand groen)

Alternatief type:

Amsterdammertje (leverancier: VelopA)

Afmetingen:

diameter: 168 mm

hoogte: 775 mm

Materialen:

standaard uitvoering in kleur RAL6009 (stand groen) Rijwielbijzethek model Schiedam

Bevestiging:

Fabrikaat:

Het Amsterdammertje kan vast bevestigt worden, Type:

ingegraven met opsluittegel of afneembaar met RVS

haaksleutel. Met een haaksleutel wordt via de slotstang Materiaal

de vleugelmoer onderaan de paal vastgetrokken tegen RVS:

de grondpot. De vleugelmoer aan de slotstang vormt Afmeting:

een ingebouwde breukveiligheid en is na aanrijschade

eenvoudig te vervangen.

B.1.4. Rijwielbijzethek

Type: Schiedam (leverancier: Erdi)

Afmetingen:

Breedte: 600 mm

Hoogte: 1200 mm

Diameter buis: 42 mm

Materialen:

kleur: RAL6009 (stand groen)

Bevestiging:

Op stabilisatievoetjes (onder maaiveld)

2x Betonfundatie, l x b x h 295 x 295 x 350mm

Erdi B.V., o.g.

afzetpaal: Schiedammertje Model Schiedam (nieuw te ontwikkelen)

RVS 316, geslepen korrel 320, ø 42mm

H = 1200mm

B = 600mm (552mm h.o.h.)

Radius: R = 300

Plaatsing:

Op stabilisatievoetjes (onder maaiveld)

Opties:

Fundatie:

2x Betonfundatie, l x b x h 295 x 295 x 350mm

alternatieve afzetpaal: Amsterdammertje

fietsnietje: Model Schiedam (leverancier: Erdi) (in RAL 6009 !)

100 101

Similar magazines