Modulair 1 (jaargang 26, 10 september 2010)

m 

dulair 

nummer 1 10 september 2010 jaargang 26 www.ou.nl 

Student 

onderzoek 

Alumni 

Tentamen 

Peter Schouten: 

‘Begin een 

nieuw leven’ 

7 10 14 20 

Vertrekkende prof. Arno Korsten: 

‘Passie voor 

de bestuurskunde’ 

Mariet Verberkt en Lizzy Wiggers: 

‘Aandacht 

voor 

vrouwen’ 

Desirée Joosten en Fred de Roode: 

'CBT 

vergroot 

flexibiliteit'

c 

lofon 

Modulair verschijnt maandelijks, telt 

32 pagina’s en een oplage van 33.000 

exemplaren. Het blad wordt uitgegeven 

door de afdeling Voorlichting, Service 

en Informatie van de Open Universiteit 

Nederland (ISSN 0920-2560). Studenten 

en alumni krijgen het blad (gratis) 

bezorgd. Er is ook een digitale editie 

waarin een selectie (preview) en archief: 

www.ou.nl/modulair 

14 

Alumni 

Trotse vrouwen met 

meerdere boeken op 

hun naam 

Redactie 

Hoofdredactie/eindredactie: 

Frans Bogaert 

Redactionele bijdragen 

Marijke te Hennepe, Zweitze W. Hofman, 

Fred Meeuwsen, Frans Bogaert, Leon 

Mussche (cartoon), Paul Troost, Ramona 

Ghijsen, Ton Reijnaerts 

Overige bijdragen 

Walter Bazen, Nanda Boers, Bep Franke, 

Paul Franck, Peter Nederlof, José 

Muijtjens, Paul van de Boorn, Marion 

Timmermans, John Dohmen, Bert 

Verleysen, Nathalie Dhondt-Storcken 

Grafische vormgeving 

Visuele communicatie en documentverwerking, 

Jules Verschaeren 

Basisontwerp: Exit Communicatie, 

Wessem 

Onderzoek 

Fotografie 

Peter Strelitski, Chris Peeters, Henk van 

der Veen, Flip Franssen, Bert Woltjes, 

Andre van den Akker, Superchango 

Druk 

OBT, Den Haag 

Terrapress mat 80gr 

Advertenties 

Voor advertenties kunt u rechtstreeks 

contact opnemen met de hoofdredactie 

Redactieraad 

Modulair (en e-Modulair) worden redactioneel 

bewaakt binnen de uitgangspunten 

zoals geformuleerd door de 

Redactieraad. 

Leden: voorzitter Koos Baas, ing. 

(Informatica); drs. Nanda Boers 

(Psychologie); Frans Bogaert MA 

(Voorlichting, service en informatie); 

drs. Dick Disselkoen (Cultuurwetenschappen); 

drs. John Dohmen (Rechtswetenschappen); 

Peter Honig (studiecentra); 

dr. Marga Winnubst (CELSTEC); 

Bernadette Kop (Ondernemingsraad/ 

Studentenraad); drs. Max van Luik 

(Managementwetenschappen); Henny 

Schut (Marketing en communicatie); 

drs. Bep Franke (Natuurwetenschappen). 

Vertrekkende prof. dr. Arno Korsten: 

‘Ik kijk terug op een 

leven vol passie voor de 

bestuurskunde!’ 

Maandelijks 

4 Nieuws 

12 studentenraad 

18 service 

Redactieadres 

Secretariaat: 

Nicolle Delnoy (045-5762645) of 

Romy Ewoldt (045-5762858) 

Postadres: Valkenburgerweg 177 

Postbus 2960, 6401 DL Heerlen 

t 045-5762670 (hoofdredactie) 

f 045-5762766 

e-mail: modulair.redactie@ou.nl 

www.ou.nl/modulair 

5 column Stuutje 

6 en dan nog de studie 

7 De Student 

13 de studieplek 

15 column zweitze 

16 actiViteitenrooster 

23 onderwijs 

30 tentameninfo 

30 AFGESTUDEERDEN 

Open Universiteit

inh 

ud 

De Student 

Student Rechtsgeleerdheid (en duizendpoot) 

Peter Schouten: 

‘Begin op je vijftigste 

een nieuw leven’ 

Studentenraad 

Vlaamse OU-studenten 

kunnen opleidingscheques 

blijven gebruiken 

12 

Op tentamen 

Verdere toename 

computergebaseerde 

toetsing 

20 

Forum 

‘Met belangstelling 

artikel over diploma 

per post gelezen’22 

Open Universiteit 

Modulair 10 september 2010 

3

nie 

ws 

Prof. Kroeze persoonlijk hoogleraar 

Wageningen Universiteit heeft prof. dr. Carolien Kroeze benoemd 

tot persoonlijk hoogleraar. Dit geschiedt op grond van voortreffelijke 

verdiensten in het eigen vakgebied, onderwijsprestaties en 

grote persoonlijke kwaliteiten. Carolien Kroeze is hoogleraar bij 

de faculteit Natuurwetenschappen van de Open Universiteit en 

universitair hoofddocent bij de leerstoelgroep Milieusysteemanalyse 

van de Wageningen Universiteit. Als hoogleraar bij de OU 

doet zij onderzoek op het terrein van milieutoekomstverkenningen, 

en levert daarmee een bijdrage aan het onderzoeksthema van de 

faculteit Natuurwetenschappen: 'Naar een duurzame samenleving: 

verkennen, leren, sturen'. Binnen de groep Milieusysteemanalyse 

van de Wageningen Universiteit leidt zij het onderzoek rond 

‘Pollution management’. Kroeze is een zeer gewaardeerde docent 

en haar wetenschappelijk toonaangevende onderzoek staat internationaal 

in hoog aanzien. Haar wetenschappelijke innovatie is het 

modelleren van nutriëntenstromen van land, via rivieren naar kustgebieden 

en oceanen. Daarnaast heeft ze bijgedragen aan verschillende 

rapporten van het VN-Klimaatforum (IPCC). 

Prof. dr. Carolien Kroeze tijdens het uitspreken van haar 

inaugurele rede als hoogleraar bij de OU op 4 juni dit jaar 

Facebook niet goed voor 

studieresultaten 

Het gebruik van Facebook en andere sociale netwerksites is 

niet goed voor de studieresultaten van studenten. Dat blijkt uit 

een onderzoek onder Amerikaanse studenten van prof. dr. Paul 

Kirschner van het Centre for Learning Sciences and Technologies 

(CELSTEC) van de Open Universiteit en dr. Aryn Kaprinksi van Ohio 

State University. De studenten die actief zijn op Facebook halen 

gemiddeld lagere cijfers dan niet-actieve studenten. Ook besteden 

ze minder tijd aan hun studie en hebben ze minder vaak werk dan 

studenten die niet actief zijn op netwerksites. Vaak wordt beweerd 

dat jongeren vandaag de dag kunnen multitasken. Onderzoek wijst 

echter uit dat multitasken helemaal niet efficiënt is. Het tegelijkertijd 

verwerken van twee informatiestromen (in dit geval studie en 

Facebook) maakt dat de mutitasker meer tijd nodig heeft om hetzelfde 

leerresultaat te bereiken en dat hij meer fouten maakt. Het 

onderzoek werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift 

Computer in Human Behavior en kan worden gedownload 

(http://www.sciencedirect.com). Daarnaast werd Kirschner over de 

onderzoeksresultaten geïnterviewd door NRC, Brabants Dagblad, 

Stentor Apeldoornse Courant, Radio 1 en de Belgische krant 

De Standaard. 

OU en NHL tekenen 

promotieovereenkomst 

Op 16 juli is in Leeuwarden een promotieovereenkomst getekend 

tussen de OU en de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (NHL). 

Hierin ligt de samenwerking tussen beide partijen vast betreffende 

promotietrajecten van NHL-medewerkers bij de OU. Zowel de OU 

en de NHL als de promovendi hebben baat bij de overeenkomst. 

De OU realiseert zo haar aspiratie meer promovendi aan zich te 

binden, die bovendien door hun werkgever in de promotie worden 

ondersteund. De NHL kan zo haar ambitie op het gebied van 

toegepast onderzoek nader vormgeven, door het aantal gepromoveerde 

medewerkers te vergroten. Voor promovendi betekent de 

overeenkomst dat hun promotietrajecten zo optimaal mogelijk verlopen. 

De NHL en de OU zorgen gezamenlijk voor kwalitatief goede 

begeleiding en voorzieningen. 

Collegevoorzitter drs. Theo Bovens en collegelid NHL mw. drs. A.C. Keizer- 

Mastenbroek bekrachtigen de overeenkomst met een handdruk 

4 Open Universiteit 

Modulair 10 september 2010

c 

lumn 

Uitgelote student kan (ook) 

bij OU terecht 

Dit jaar zijn zo’n 12.500 studenten uitgeloot voor de studie van hun 

eerste keuze. Voor studies als rechtsgeleerdheid, psychologie en 

bedrijfskunde, kunnen zij er ook voor kiezen alvast de propedeuse 

bij de OU te halen en zo tijd te winnen. De OU kent geen loting. 

Volgend jaar kunnen zij dan alsnog overstappen naar een traditionele 

universiteit, met behoud van het recht op studiefinanciering. 

De OU valt immers niet onder de wet studiefinanciering. Uiteraard 

kunnen deze studenten hun studie bij de OU voortzetten en alhier 

gaan voor een volwaardig universitair bachelor- of masterdiploma. 

Ruim 2.500 studenten jonger dan 26 jaar studeerden in 2009 vanuit 

thuis of werkplek bij de OU. Overigens biedt de OU jongeren ook 

anderszins aanvullingen op het aanbod van traditionele universiteiten. 

Zo kunnen scholieren met een verkeerd gekozen vakkenpakket 

alsnog de studie van hun keuze aan hogeschool of universiteit 

volgen, met een Voorbereidingscursus en Voortentamen van de OU 

voor de ontbrekende vakken. Tevens biedt zij vwo-leerlingen uit 

de bovenbouw de unieke mogelijkheid om kennis te maken met 

het wetenschappelijk onderwijs via Academic Experience. Hierbij 

bestudeert de leerling een cursus uit een OU-bacheloropleiding, 

die zijn of haar belangstelling heeft. 

Voorbereidingscursus biologie 

als afstandsonderwijs 

Ter verbetering van de voorkennis of het wegwerken van een 

deficiëntie biedt de OU diverse voorbereidingscursussen aan, ook 

contactintensieve. Voor Biologie is er nu ook een variant met meer 

zelfstudie en begeleiding op afstand. Bij deze variant horen slechts 

vier klassikale bijeenkomsten waarbij de docent en de cursisten 

elkaar ontmoeten. Daarnaast zijn er drie digitale bijeenkomsten via 

internet. Alle andere contacten verlopen via e-mail en de elektronische 

leeromgeving. Voordelen hiervan zijn dat de student minder 

reistijd en reiskosten heeft en nagenoeg zelf zijn tijd kan indelen. 

Kijk voor meer informatie op: 

www.ou.nl > studeren > studieaanbod > korte studies. 

e modulair 

Mecenas gezocht 

Dat zul je altijd zien: meld ik in de vorige column dat ik 

toeslag betaal omdat ik al hoger onderwijs heb gevolgd, 

wordt het voor mij afgeschaft omdat ik dat diploma voor 

1 september 1991 heb behaald. Althans, dat maak ik op 

uit het artikel in de vorige Modulair en het bijbehorende 

schema (en ook dát zal je altijd zien: doen ze hun best 

om alle ingewikkelde informatie overzichtelijk weer te 

geven, wordt het waarschijnlijk tien keer nagekeken, zit 

er toch een fout in). Als ik het dus goed gelezen heb, ga 

ik profiteren van deze maatregel. Uit de discussiegroep 

‘Kroeg’ op Studienet blijkt echter dat er ook studenten 

zijn die ernstig benadeeld worden door de wijzigingen. Ze 

melden schrijnende gevallen: mensen die ineens niet meer 

in aanmerking komen voor de reductieregeling omdat ze 

na 1 september 1991 een ho-diploma hebben gehaald of in 

een ‘verkeerd’ land wonen. Dat kan volgens mij nooit de 

bedoeling zijn: mensen die al lang met de studie bezig zijn 

mogen niet de dupe worden van tussentijdse veranderingen 

van financiële regelingen. Er moet dus absoluut een 

overgangsregeling komen. 

Maar nu de studiekosten in het artikel in Modulair zo 

keurig op een rijtje zijn gezet, blijkt dat ook voor nieuwe 

studenten de financiën een obstakel kunnen vormen: 

een studie aan de OU is niet goedkoop. Als ik het goed 

uitreken, dan kost je een hele studie zonder vrijstellingen 

bij het huidige prijspeil zonder toeslagen al rond de 15.000 

Euro. Ik kan me voorstellen dat dit bedrag voor sommige 

studenten, die net niet een minimuminkomen hebben 

waarmee ze in aanmerking komen voor de kortingsregeling 

of al een ho-diploma hebben, een onoverkomelijke 

hindernis is. Als je mensen oprecht een tweede kans wilt 

geven, moet het toch niet zo zijn dat alleen hele rijke en 

hele arme mensen kunnen studeren. Nu wordt mij ook 

ineens duidelijk waarom er zoveel mensen studeren die al 

een ho-onderwijsdiploma hebben: zij kunnen het betalen. 

Op Studienet werd al geopperd een noodfonds op te 

richten en dat lijkt me een goed idee. Er zijn vast dankbare 

studenten en afgestudeerden te vinden die willen bijdragen 

om hun minder gefortuneerde medestudenten uit de brand 

te helpen met lening of bijdrage. En ik zou daar als arme 

student niet op gaan zitten wachten want ik hoop dat het 

nog even duurt, maar ik zou zo’n studiefonds van de 

OU best in mijn testament op willen nemen. In ieder geval 

stort ik, als het waar is dat ik geen toeslag meer hoef te betalen, 

dat wat ik uitspaar in het fonds. Welke mecenas doet 

een eerste forse storting en geeft het fonds zijn/haar naam? 

Stuutje 

Studenten 

Actueel nieuws 

– Voor (meer) actueel nieuws over de Open Universiteit kunt u 

zich abonneren op de OU-nieuwsbrief: www.ou.nl > Actueel > 

Nieuws > Nieuwsbrief 

– Voor studenten is er een aparte nieuwsbrief van e-Modulair: 

www.ou.nl/modulair > Abonnement nieuwsbrief (linkermenu) 



5

en dan (nog) de st 

die 

Ben Giffard 

Studeren bij de Open Universiteit kan vanuit verschillende motieven. 

Interesse, vergroten van de deskundigheid of gaan voor die felbegeerde 

academische titel. Al of niet om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. 

Zo’n solistische studie vereist echter ook de kunst van het inpassen in 

een leven dat zich in velerlei opzicht kenmerkt door drukte. En dan nog de 

studie. Hoe inventief zijn onze studenten? De redactie vroeg dat aan Ben 

Giffard (58), student Rechtsgeleerdheid. 

Tekst: Ramona Ghijsen 

Beeld: Henk van der Veen 

Belangrijkste bezigheden overdag? 

‘Ik ben een van de laatste bevoorrechten in Nederland die van een 

VUT-regeling gebruik mogen maken. De grote hoeveelheid vrije 

tijd die daardoor beschikbaar is gekomen, verdeel ik tussen mijn 

hobby’s: klussen in en rondom het huis, tokkelen op mijn gitaar, 

muziek luisteren uit de roaring sixties, vakantie vieren en studeren.’ 

Studeer bij de Open Universiteit sinds… 

‘2002. In dat jaar ben ik 50 geworden. Mijn vrouw en drie zonen – 31, 

29 en 24 jaar – hebben mij toen een langgewenst cadeau gegeven, 

een rechtenstudie. Lang geleden kreeg ik een oud Burgerlijk Wetboek 

in handen. Dit was het begin van een nooit meer afnemende belangstelling 

in ons rechtsstelsel. Je leert veel over de samenleving en je ziet 

dat problemen vaak meerdere kanten bevatten. Door verschillende 

factoren ben ik echter pas in 2006 echt van start gegaan.’ 

‘Reizen is de grootste concurrent van de studie’ 

Wo-studie of een enkele cursus? 

‘Een wo-studie. Het studietempo is niet erg hoog, want ik blijf studeren 

als een hobby zien. En een hobby doe je op de momenten 

dat je er zin in hebt. Mijn einddoel blijft echter het behalen van de 

mastertitel. Het maakt niet uit hoe lang het duurt.’ 

Nog te gaan? 

‘Momenteel heb ik acht modulen van de bacheloropleiding afgerond. 

Het einde is nog lang niet in zicht, maar dat vind ik niet erg. 

Wat moet ik dan met al die vrije tijd? Overigens heb ik nu al profijt 

van mijn studie. Door het werk van mijn vrouw ben ik in aanraking 

gekomen met bejaarden die soms van het kastje naar de muur 

worden gestuurd en vaak niet weten waar ze recht op hebben. Zij 

vangen regelmatig bot omdat ze de weg niet weten en daardoor 

de moed opgeven. Dankzij mijn rechtenstudie ben ik een enkele 

keer in staat geweest om voor deze mensen iets te betekenen. Een 

betere motivering om door te gaan met de studie kan ik mij niet 

wensen.’ 

Andere bezigheden waartegen de studie het moet opnemen? 

‘De eerste jaren heb ik mijn studie gecombineerd met een fulltime 

baan bij de afdeling automatisering van een zorgverzekeraar. 

Tegenwoordig is de grootste concurrent van de studie mijn reizen. 

Mijn vrouw en ik zijn verliefd op Gran Canaria, waar wij minimaal 

één keer per jaar naar toe gaan. Daarnaast bezoeken we Europese 

hoofdsteden. Volgende maand staat Kopenhagen op het programma. 

De boeken gaan overigens altijd mee. Niets is zo prettig 

als studeren onder een palmboom.’ 

Blijft wekelijks (gemiddeld) over voor de studie? 

‘De laatste maanden studeer ik gemiddeld tien uur per week met 

een ruime pauze tussen de verschillende modulen.’ 

Studieproblemen? 

‘Studeren vergt een strakke discipline. Dat is soms moeilijk op te 

brengen, zeker als het even wat minder makkelijk gaat.’ 

Leukste opmerking van de achterban over mijn studie? 

‘Met jouw studietempo ben je straks de eerste 100-jarige die afstudeert.’ 

Lees altijd in Modulair? 

‘Ik lees meestal alles in de Modulair, maar altijd als eerste de 

rubriek de student. Het motiveert mij enorm om te lezen hoe andere 

studenten tegenslagen overwinnen en hoe het hun vergaan is 

na het afsluiten van de studie.’ 

Binding met de Open Universiteit? 

‘Ik heb altijd zelfstudies gevolgd, zoals de avond-havo, sociale 

verzekeringen en bedrijfscursussen. Het is mij altijd goed bevallen 

om alleen te studeren. Van een echte binding kan ik dan ook niet 

spreken. Dat neemt niet weg dat ik de opzet en de mogelijkheden 

van de OU zeer waardeer.’ 

Wat de Open Universiteit vooral (niet) moet doen? 

‘Probeer de kosten van de modulen in de hand te houden, zodat 

studeren voor iedereen bereikbaar blijft.’ 



Ultieme tip(s) voor medestudenten? 

‘Zie je studie als een hobby, dan blijft het leuk en komen de resultaten 

vanzelf.’

de st 

dent 

'Begin op je 

vijftigste een 

nieuw leven' 

Om te voorkomen dat hij 'in de 

carrousel van het dagelijks bestaan' 

terecht zou komen, nam Peter 

Schouten zich jaren geleden voor op 

zijn vijftigste iets anders te gaan 

doen. 'Wat roestig is, moet je op zijn 

tijd polijsten.' Ondernemend als hij 

is, voegde hij de daad bij het woord 

en begon na een leven als zakenman 

aan een rechtenstudie. Vier jaar 

gunde hij zichzelf en het ziet ernaar 

uit dat hij daarin slaagt. Een beoogde 

carrière als strafadvocaat krijgt 

tijdens zijn studie al langzaam maar 

zeker vorm. Onlangs kwam hij 

opvallend in het nieuws door zijn 

woordvoerderschap van Pink Army. 



7

de st 

dent 

Tekst: Paul Troost 

Beeld: Peter Strelitski 

Ondernemend en vernieuwend was Peter Schouten (53) al op zijn vijftiende, toen hij als 

vakantiekracht bij een Haarlemse groothandel een rolletjessysteem voor het intern transport 

van studieboeken bedacht. Hij zag ook dat desktoppublishing het mogelijk maakte boeken 

met een kleine oplage goedkoop uit te geven. Het resultaat was een fonds met veertig 

gespecialiseerde uitgaven. Intussen volgde hij de havo en later in de avonduren het vwo. Het 

succes bij de boekhandel smaakte naar meer. Hij werd journalist bij de Staatscourant waar 

hij 'met veel bravoure' artikelen onder zijn eigen naam schreef. 'Na koning Willem III had dat 

nog niemand gedaan.' 

Door de journalistiek ontmoette Schouten captains of industry. Hij besefte dat de wereld 

van topondernemers 'niet zo heel apart' is en dat daar mogelijkheden lagen. Hij begon een 

PR-bureau en kreeg opdrachten van de overheid en grote bedrijven. Zo schreef hij communicatieplannen, 

onder andere voor een verwerkingsbedrijf van nucleair afval en het kabelexperiment 

in Zuid-Limburg. Zijn adviesbureau groeide en op zijn vierentwintigste vroeg VNU 

hem de marketing voor abonnee-TV te doen. 'Het succes verraste me, want ik heb maar één 

jaar economie gestudeerd.' De knowhow maakte hij zich eigen door contacten met de juiste 

mensen en door zijn gezond verstand te gebruiken. Creatief wordt hij door veel te lezen. 'Je 

ziet dan welke ontwikkelingen zich tegelijk voordoen en die probeer ik dan bij elkaar te brengen.' 

Een sterke kant van Schouten is dat hij een fijne neus heeft voor wat er gaat gebeuren. 

'Als je met je doordachte en gerichte focus een gat in de markt brandt, dan wordt het een 

succes.' 



Bel gewoon de Astrofoon 

Met zijn talent zette hij een nieuwe stap in zijn carrière. In New 

York zag hij op tv dat je een sekslijn kunt bellen. Dat moet ook met 

sterrenbeelden mogelijk zijn, dacht hij. 'Het idee was om de twaalf 

sterrenbeelden een eigen 06-nummer te geven en om onder de 

slogan "Raadpleeg toch gewoon de Astrofoon" elke dag nieuwe 

horoscopen aan te bieden.' Hij nam een astroloog en enkele medewerkers 

in dienst en huurde een opnamestudio. 'Het kostte me 

veertigduizend gulden per maand en daar schrok ik van. Maar het 

liep fantastisch. De eerste maand leverde twee ton op, 460.000 keer 

was er gebeld.' In diezelfde maand accepteerde hij een aanbod van 

Audax in Gilze-Rijen om daar uitgever te worden en opeens zat hij 

met twee arbeidsintensieve banen. 

Het Astrofoon-geld investeerde hij in nieuwe mediabedrijven als 

Teleworld, die telefonisch informatie leverden, en in teletextdiensten 

voor RTL4. Ook stond hij aan de wieg van de multi-user games. 

'Ik bedacht het plan om mensen via teletekst mee te laten schaken 

met het wereldkampioenschap tussen Kasparov en Short in 1992.' 

Enige tijd later verkocht hij al zijn mediabedrijven aan Philips en 

KPN. Maar Schouten bleef actief in de mediasector en begon samen 

met Telekom Malaysia een nieuw bedrijf voor telefoondiensten en 

interactieve televisie. In 1999 koos hij Londen als basis voor zijn 

internet-business, waaronder een softwarebedrijf voor veilinghuizen. 

‘Het is geweldig om je leven 

in twee mootjes te hakken' 

Financieel debacle 

Bij uitgeverij Audax leerden ze Peter Schouten kennen als een man 

die je niet in huis haalt om op de winkel te passen. Hij voorzag de 

medialisering van de criminaliteit en vroeg daarom misdaadverslaggever 

Peter R. de Vries om in Actueel, een magazine van Audax, 

daarover te gaan schrijven. Tegelijk bleef Schouten internationaal 

actief. Hij had de primeur met een internetbank voor moslims en 

ook dat leek een succes te worden. 'Toen zag ik die vliegtuigen de 

Twin Towers binnenvliegen en wist dat het goed fout zat. Geld om 

in die bank te investeren kreeg ik niet meer en in 2002 maakte ik 

mijn eigen financieel debacle mee: in drie dagen waren mijn aandelen 

aan de Londense beurs niets meer waard.' 

Het oude plan om op zijn vijftigste iets anders te gaan doen, werd 

toen actueel. 'Ik was 49, kende de zakenwereld wel en de drive om 

te ondernemen was weg. Ik wilde iets gaan doen waarmee ik een 

zinvolle bijdrage aan de maatschappij kan leveren en waarop ik 

trots kan zijn. Is er dan iets mooiers dan de advocatuur? Strafrecht 

is bovendien een discipline waarmee een oude vent als ik zelfstandig 

aan de slag kan gaan.' Dat hij aan de Open Universiteit ging 

studeren, lag voor de hand, want hij bracht in de beginperiode 

van zijn studie een groot deel van zijn tijd bij vrouw en kinderen in 

Maleisië door. 

Naam: 

Peter Schouten 

Leeftijd: 53 jaar 

Woonplaats: Breda 

Vooropleiding: MAVO, HAVO, Atheneum 

Beroep: 

Zakenman, fulltime student 

Begonnen: 2006, Masteropleiding Rechtsgeleerdheid 

Afgerond: 49 modulen 

Bezig met: Scriptie (3 modulen) 

Studiecentrum: Breda 

Nieuw juridisch thema 

Schouten gaf zichzelf vier jaar, want voor een langere periode had 

hij geen geld. Zonder tegenslag studeert hij komende herfst af, 

want op enkele tentamens en een scriptie na heeft hij zijn studie 

afgerond. 'Bij de Open Universiteit kun je al tijdens je bachelor aan 

je master beginnen en dan schiet het op.' In het begin vond hij de 

studie ronduit saai. 'In de masterfase komt de OU haar belofte na 

en is het een academische opleiding.' Schouten maakt er ook een 

interessante studie van. Zijn scriptie gaat over een nieuw thema in 

het recht: waarheidsvinding en de invloed daarop van de media. 

De rechtszaak tegen de wegens zedendelicten veroordeelde 

zwemleraar Benno L. gebruikt hij als casus. 'Die zaak volgde ik in de 

rechtszaal. De officieren gedroegen zich soms niet magistratelijk, 

maar de rechtbank liet zich daardoor niet beïnvloeden, ondanks 

alle media-aandacht.’ 

Zo'n concrete casus maakt het gezapige studentenleven acceptabel 

voor iemand die hectiek gewend is. Studeren vindt hij net topsport: 

het is afzien en doorbijten. Hij is dan ook regelmatig in de sportschool 

te vinden. 'Achter het bureau blijven zitten, is een groot 

probleem, maar ik heb af en toe leuke klussen.' Toen zijn vriend 

Peter R. de Vries een politieke partij wilde beginnen, was Schouten 

stafchef en voor De Vries regelde hij de Amerikaanse uitzending 

met de tv-bekentenis van Joran van der Sloot. De Vries kreeg er een 

Emmy Award voor. 

Pink Army 

Een kwestie die Schouten enkele maanden geleden veel publiciteit 

opleverde, was Pink Army. Onrecht ergert hem en toen de 

Amerikaanse generaal Sheehan beweerde dat Srebrenica mede 

gevallen was door de inzet van homoseksuele militairen, richtte 

Schouten Pink Army op. 'Een succes, want het COC en veel verontwaardigde 

mensen sloten zich aan en een meerderheid in de 

Tweede Kamer steunde het initiatief. In tien dagen hebben we die 

generaal op de knieën gekregen.' 

Met zijn studie en 'tussendoortjes' richt Schouten langzaam maar 

zeker zijn toekomst als advocaat in. 'Eigenlijk zou iedere 50-jarige 

iets nieuws moeten beginnen. Je wordt er actief van en je stopt 

met allerlei nare eigenschappen. Ik heb een nieuw netwerk met 

jonge mensen opgebouwd. Het is geweldig om je leven in twee 

mootjes te hakken.' 



9

Vertrekkende hoogleraar die school heeft gemaakt 

Arno Korsten: man met passie 

voor de bestuurskunde 

Professor dr. Arno Korsten begon in 1986 als hoogleraar 

Bestuurskunde bij de Open Universiteit en daar kwam 

in 1991 een bijzonder hoogleraarschap Bestuurskunde 

van de lagere overheden bij de Universiteit Maastricht 

bij. Op de dag dat deze Modulair uitkomt, houdt hij zijn 

afscheidsrede. Tijdens het eerdere interview spreekt hij 

opmerkelijk vaak in de derde persoon: ‘Korsten wilde 

vooral een goede hoogleraar zijn, passie, vuur!’ Een 

bevlogen hoogleraar aldus die zowel inhoudelijk als in 

zijn performance school heeft gemaakt. 

Korsten is academicus pur sang met een uitermate herkenbaar 

profiel en niet wereldvreemd. Altijd onderweg met zijn koffer óf 

schrijvend. Hij komt geregeld bij gemeenten, provincies en ministeries 

over de vloer en kent dus tal van burgemeesters, ministers en 

topambtenaren. Hij beweegt gemakkelijk in zijn rol als debatleidermet-microfoon, 

neemt graag stelling, schuwt evenmin publiciteit. 

En dan ook nog veel boeken, artikelen en columns op zijn naam. 

Zijn persoonlijke website ademt een niet te verhullen oproep dat er 

gewerkt moet worden. Zijn boeken en bundels bestrijken meer dan 

anderhalve meter. Het vastleggen van de afspraak voor een interview 

via de mail – Korsten antwoordt, gelijk Vestdijk, sneller dan God 

kan lezen – komt schrijver dezes al meteen te staan op een duizelingwekkende 

bespiegeling over het vak. Daarbij zetten stijlmiddelen 

als uitroeptekens, kapitalen en onderstrepingen, zijn overtuiging 

kracht bij. Als ik mijn eerste observatie met hem deel, is de toon voor 

een geanimeerd en lang interview gezet: ‘U raakt mij.’ 

Arno Korsten is van origine socioloog. Hij werkt in de jaren zeventig 

bij het Nijmeegse onderzoeksinstituut ITS, doet daar onderzoek naar 

inspraak. In 1979 volgt de promotie aan de KUN ten overstaan van 

de bekende hoogleraar bestuurskunde Roel in ’t Veld als promotor. 

Vele publicaties volgen. Korsten gaat (o.a.) in een tijdschriftredactie 

zitten en in het bestuur van de landelijke Vereniging voor 

Bestuurskunde. De door hem mee georganiseerde symposia, congressen 

en debatten rijgen zich aaneen. Het eerste hoogleraarschap 

volgt in 1986. Een in zijn ogen glanzende carrière krijgt een vervolg 

met een erelidmaatschap van de Vereniging en een Koninklijke 

onderscheiding. Met die bagage ook en met goedkeuring van het 

College van bestuur krijgt hij de (impliciete) taak mede de OU landelijk 

te verankeren. 

Wat acht u de belangrijkste wapenfeiten in het OU-deel van 

uw loopbaan? 

‘Ik denk dat ik een zeer productieve hoogleraar ben geweest. Ik 

memoreer tevens de samenwerking aan cursussen, twee positieve 

visitaties van de opleiding Bestuurskunde en het feit dat ik drie keer 

interim-decaan was. De belangrijkste wapenfeiten echter liggen op 

het vakgebied: meer dan 300 artikelen in tijdschriften en bundels; 

vele boeken; vijf promoties. Ik maakte bundels en schreef boeken 

voor het onderwijs dat het een lieve lust was, met mensen uit het 

hele land. Dat droeg tevens bij tot verankering van de OU in het land 

– nadrukkelijk op verzoek van het CvB – en dat viel de visitatiecommissies 

natuurlijk ook op.’ 

Tekst: Frans Bogaert Beeld: Chris Peeters 

Het moet u goed doen dat uw boeken ook elders worden 

gebruikt … 

‘Als onderzoeker ben je daar natuurlijk niet ongevoelig voor. Mijn 

boek Lokaal bestuur in Nederland is onder meer in Rotterdam, Leiden 

en Tilburg gebruikt. Oud-Kamerlid Joost Eerdmans, nu wethouder in 

Capelle aan de IJssel, debatleider op BNR, riep het laatst nog toen hij 

mij in het programma had: “Meneer Korsten, wat leuk dat ik u aan 

de lijn heb. Tijdens mijn studie Bestuurskunde in Rotterdam heb ik 

boeken van u bestudeerd. Kloeke werken. Veel aan gehad. Ze staan 

nog in mijn boekenkast.”’ 

10 Open Universiteit 


Als bestuurskundige bent u dikwijls gevraagd voor 

interventies … 

‘Ik was o.a. informateur en procesbegeleider bij lokale collegevorming 

in Den Bosch in 1998, en Heerlen in 1994. In beide gevallen 

was de informatie succesvol. Rond 2008 ben ik voorzitter geweest 

van een beraad van alle Commissarissen van de Koningin, onder 

wie mensen als Hans Alders, Ed Nijpels, Hanja May-Weggen. Zij 

moesten naar de minister van Binnenlandse Zaken een visie formuleren 

over de toekomst van hun ambt. Het leukste is misschien 

nog wel mijn recent verschenen boekje De kus en de oorvijg. Een 

klein boekje over een burgemeester, met een fictieve naam, die 

struikelt.’ 

Wat behelst bestuurskunde eigenlijk? 

‘Bestuurkunde heeft betrekking op de bestudering van de problemen 

in het openbaar bestuur en de oplossing daarvan, en dus 

hoe je dat organiseert. Denk maar eens aan de vraag of je het binnenlands 

bestuur anders moet inrichten. Provincies opheffen? Of 

gemeentelijke herindeling nuttig is? Verder is Bestuurskunde of 

Public Administration een internationaal studiegebied met eigen 

tijdschriften, organisaties, congressen, opleidingen.’ 

Hoe heeft het vak specifiek binnen het OU-curriculum haar 

beslag gekregen? 

‘Meer en meer onderschreef ik het belang van (meer) onderzoek 

naar gemeenten – ik had er zelf al veel over gepubliceerd. Tevens 

speelde mee dat deze universiteit nogal ver verwijderd was van 

Den Haag, terwijl studenten afkomstig zijn uit het hele land. Veel 

van diezelfde studenten zijn ook werkzaam bij gemeenten. Dat zou 

dus interessante invalshoeken opleveren voor scripties. Overigens 

kennen we nu enkel nog een mastervariant Public management. 

Natuurlijk betreurde ik de opheffing van de oude doctoraalopleiding. 

Evenmin was ik het eens met de argumenten. Over dat proces 

laat ik me zelden meer uit. Ik ben realist. Wie blijft mokken moet 

een andere baan zoeken. Ik ben gebleven en dan moet je loyaal 

zijn.’ 

Hoe belangrijk is bestuurskunde maatschappelijk gezien? 

‘Hartstikke belangrijk! We hebben sinds 1950 steeds meer overheid 

gekregen: meer nota’s en wetten, omvangrijker begrotingen, meer 

ambtenaren. De overheid pakte steeds nieuwe onderwerpen op die 

politici of burgers aandroegen, zoals het aanpakken van files, veiligheid 

op straat, noem maar op. Dat vroeg om bestuurskundigen 

die beleid kunnen ontwerpen en uitvoeren, benul hebben van project- 

en programmamanagement of evaluaties verrichten.’ 

Navraag leert dat u scriptiestudenten op een geweldige en 

zeer inspirerende manier begeleidde. U begeleidt tevens 

acht buitenpromovendi. Onderzoek is dus belangrijk? 

‘De omgang met studenten is doorgaans leuk en nuttig. Als het 

goed is, kun je ook van studenten wat leren over de praktijk. Dat 

is van groot belang, want cursussen moeten niet wereldvreemd 

zijn. Daarnaast is het altijd mijn volle overtuiging geweest dat 

een hoogleraar onderzoek hoort te doen, en de wetenschappelijk 

medewerkers ook. Dat komt het onderwijs ten goede, is goed 

voor ieders ontplooiing en voor de arbeidsmarktpositie. Zonder 

onderzoek, boeken, artikelen en proefschriften kan een discipline 

zich niet ontwikkelen. Als persoon moet je wel over een zekere 

gedrevenheid beschikken. Zit dat goed, dan vind je ook tijd voor 

onderzoek.’ 

U heeft ongetwijfeld ook gekeken naar de OU als bestuurskundig 

fenomeen … 

‘Laat ik mij beperken tot een enkele waarneming. De OU heeft niet 

altijd een gouden hand gehad in het succesvol binnenhalen van 

externe organisatieadviseurs. De toepassing van methoden waar 

zij zich van wilden bedienen, was in de context van een universiteit 

als de OU – waarbinnen academici met vrijheid van handelen creatief 

proberen te werken – ongewenst. Maar ook de instelling zelf 

moet kritisch reflecteren op de precieze opdracht en de keuze van 

een methode.’ 

Toch heeft u uw elan weten te behouden … 

‘Van de nood kun je een deugd maken. Wie het niet van de aantallen 

studenten moet hebben, kan het beste overleven door een 

voorloper in vernieuwing te zijn. Dan kunnen ze niet om je heen. 

De staf heeft zich toen op de master gestort en het competentiegericht 

leren. Ik heb daaraan vol elan meegewerkt. Er verscheen 

onder meer een cd-rom Kennisdomein Bestuurskunde van pakweg 

2000 pagina’s. Grotendeels zelf geschreven met gebruikmaking 

van wat ik allemaal eerder had gepubliceerd. Daaruit hebben we 

substantieel geput voor het formuleren van diverse competenties 

– sociale, communicatieve, methoden en technieken, vakmatige – 

opdrachten, taken en cases.’ 

Heeft u door de krimp in zekere zin niet ook wat meer 

ruimte gekregen? 

‘Dat kan ik niet ontkennen. Ik kreeg iets meer tijd voor onderzoek 

en publicaties. En ik ben met verve het vakgebied, ook buiten de 

OU blijven uitdragen. Zo ben ik van 2001 tot 2009 lid geweest van 

de Raad voor het openbaar bestuur, het adviesorgaan voor regering 

en parlement. Met o.a. Bram Peper maakte ik deel uit van de 

denktank van Gerrit Zalm, vice-premier in het kabinet Balkenende-II 

en -III. Laat ik mij hiertoe beperken en zeggen: zie mijn CV.’ 

Een greep uit CV Arno F.A. Korsten 

1971 Studie sociologie aan KU Nijmegen (KUN) voltooid 

1978 G.A. van Poelje-prijs voor beste bestuurskundig 

onderzoek 

1979 Promotie ‘Het spraakmakende bestuur’, KUN 

1985 Lid bestuur Ned. Kring voor Wetenschap der Politiek 

1986 Hoogleraar bestuurskunde OU 

1989 Lid bestuur Ver. voor Bestuurskunde (tot 2003) 

1991 Bijz. hoogleraar UM 

1991 Oprichting tijdschrift Bestuurskunde 

1997 Plaats 11 op ranglijst meest publicerende sociologen, 

1993 t/m 1996 

2000 Benoeming tot ‘hoogleraar 1’ 

2001 Lid van de Raad voor het openbaar bestuur 

2004 Lid van Verdienste in Vereniging voor Bestuurskunde 

2005 Officier in de Orde van Oranje-Nassau 

2006 Voorzitter midterm review opleiding bestuurskunde 

Erasmus Universiteit 

2010 Advies Regeren met programma’s i.o.v. secretarisgeneraal 

Vernieuwing rijksdienst (ook als boek 

verschenen) 

Lees verder op pagina 13 



11

st 

dentenbelangen 

In weerwil van de berichtgeving in de media hierover, heeft 

de Studentenraad weten te bewerkstelligen dat Vlaamse 

OU-studenten toch gebruik kunnen blijven maken van de 

zogeheten opleidingscheques. In tweede instantie hebben de 

discussiegroepen op Studienet – de OU overweegt om die stil te 

leggen – volop de aandacht van de Studentenraad, mede als 

gevolg van de massale reacties van studenten. 

Bert Verleysen bericht. 

Vlaamse OU-studenten 

kunnen opleidingscheques 

blijven gebruiken 

Vakantietijd … komkommertijd … maar de Vlaamse regering zit tijdens deze 

‘stille’ periode allerminst stil en gebruikt deze om langs de achterdeur andermaal 

tegenover de Vlaamse OU-student een extra drempel op te werpen: alleen 

opleidingen die erkend zijn voor Betaald Educatief Verlof komen per 1 augustus 

2010 nog in aanmerking voor opleidingscheques. En dan te bedenken dat tijdens 

de bijzondere OU-lustrumviering vorig jaar in december te Brussel de Vlaamse 

minister van Onderwijs de meerwaarde benadrukte van het studeren aan de OU, 

vooral in het kader van leven-lang-leren. Nochtans blijft men drempels opwerpen 

voor Vlaamse studenten die via een studie aan de OU een professionele loopbaan 

willen uitbouwen. Aangezien afstandsonderwijs geen lesuren bevat, kunnen 

studenten aan de OU niet genieten van Betaald Educatief Verlof. Daar waar alle 

andere studievormen in het volwassenenonderwijs de nodige faciliteiten krijgen 

om tijdens werkuren te studeren, moet de OU-student elk verloren of vrij uurtje 

voor en na het werk inzetten om een diploma te behalen. En dan nu de klap op 

de vuurpijl: geen Betaald Educatief Verlof, dus ook geen opleidingscheques meer. 

Ondanks de vakantieperiode waren de Studentenraad en de verantwoordelijken 

van de Vlaamse studiecentra alert en hebben dan ook onmiddellijk de bevoegde 

diensten over deze maatregel om uitleg gevraagd. Blijkbaar heeft men daar ingezien 

dat studeren aan de OU niet kan gelijkgeschakeld worden met het volgen 

van een cursus bloemschikken in het kader van een hobby. Voor bachelor- en 

masterstudies aan de OU kunnen opleidingscheques dus verder gebruikt worden! 

Dit werd formeel bevestigd door het College van bestuur. Indien er Vlaamse studenten 

nog moeilijkheden ervaren over het gebruik van opleidingscheques kunnen 

zij contact opnemen met de Studentenraad. 

Overigens is er ook over de gelijkschakeling van buitenlandse diploma’s al veel 

onderhandeld, en eindelijk zijn er met sommige Vlaamse universiteiten concrete 

afspraken gemaakt, maar nog steeds is er geen eenduidige richtlijn, en blijft elke 

OU-student afhankelijk van individuele afspraken. 

Discussiegroep zinvol bij return on investment 

In de besprekingen binnen de projectgroep Student meer centraal bleek dat 

er sommige discussiegroepen totaal niet voldeden aan de opzet. Zolang er bij 

een bepaalde module veel studenten ingeschreven waren, was er meer dan voldoende 

uitwisseling in de discussiegroepen, maar vanaf het ogenblik dat er maar 

weinig studenten ingeschreven waren, viel de communicatie dan ook volledig 

s t u d e n t e n 

Bert Verleysen 

stil in de betreffende discussiegroep, tenzij … ja, 

tenzij de docent actief was. En hier was dan het 

probleem: bij sommige discussiegroepen was het 

niet duidelijk of de betrokken docent ook daadwerkelijk 

actief was. Dit was dan ook de aanleiding 

voor de werkgroep om een duidelijk statement af 

te geven: discussiegroepen hebben alleen zin als 

de deelnemende studenten een ‘return on investment’ 

ervaren, dus als de student een antwoord 

krijgt op de gestelde vraag. In het verleden bleven 

veel studenten met onbeantwoorde vragen zitten, 

en daarom zou het misschien beter zijn om 

geen verwachtingen te creëren naar de werking 

van de discussiegroepen, en dus enkel de discussiegroepen 

‘open’ te stellen zodra de betrokken 

docent de discussiegroep ook daadwerkelijk actief 

begeleidt. 

Uit de talloze reacties van studenten nu is gebleken 

dat de discussiegroepen een onmisbaar 

onderdeel uitmaken van het bestuderen van een 

module. Het kan niet dat er op Studienet een 

module ter beschikking wordt gesteld, zonder 

een actieve discussiegroep. De Studentenraad zal 

de komende periode samen met de werkgroep 

Student meer centraal actie ondernemen om te 

bezien hoe discussiegroepen een zinvolle bijdrage 

aan de studie kunnen leveren. Als we daarin tot 

de conclusie komen dat het voor bepaalde vakken 

niet zinvol is, moeten we dat ook onder ogen zien. 

Wordt dus zeker vervolgd … 

raad 



de st 

dieplek van ... 

Francis Nienhuis 

Als het even kan, moet studeren (ook) leuk zijn. Sommige studenten hebben daartoe een meer dan gewone studieplek. Modulair brengt 

die bijzondere plekken graag in beeld. Deze keer de studieplek van Francis Nienhuis (53), student cultuurwetenschappen. 

‘Naast thuis, is mijn favoriete studieplek de Wereldwinkel in Vries (Drenthe) waar ik regelmatig werk als vrijwilliger. Een erg leuke plek 

waar het erg rustig is. Ik spreek dan ook niet van het verenigen van het nuttige met het aangename, maar liever van twee 

Tekst: 

leuke 

Ingrid 

dingen 

Frints 

in 

één klap.’ 

Heeft ook ú een bijzondere studieplek, laat het ons dan weten: modulair.redactie@ou.nl. 

Vervolg pagina 11 

Heeft u wellicht nog een aanbeveling voor de OU? 

‘De OU moet koers houden met goed beoordeelde studierichtingen 

maar zich niet alléén als onderwijsuniversiteit presenteren. 

Bladen als Elsevier maar ook auteurs op opiniepagina’s of de VSNU 

begrijpen dat niet. We doen hier inmiddels volop aan onderzoek. 

Breng in samenhang hiermee ook de hoogleraren en anderen, 

zeker als ze het bepaald goed doen – er verschijnt weer een boek, 

artikel of bijzondere cursus – beter over het voetlicht. Ten slotte: 

steeds als ik geïnterviewd word, blijkt dat men een universiteit 

zonder locatie niet goed kan plaatsen. Bij de UM zegt men: aha, 

Maastricht! Bij de OU zeggen dat het een landelijke universiteit is, 

dat werkt niet goed. Men zoekt naar een ankerplaats.’ 

Kijkend naar uw CV kan men niet anders concluderen dan 

dat uw werkweek de 40 uur ruimschoots overschreed … 

‘Ik ken inderdaad mijn hele leven al werkweken van gemiddeld 50 

uur. Ik wilde doelen realiseren, hoe dan ook. En was enthousiast. 

Dan kijk je niet op 1 uurtje. Bedenk dat een week in totaal 168 uur 

telt. Dus dan stelt een werkweek van 40 uur niet zoveel voor. Alleen 

wie een beetje extreem is in zijn ambitie, kan verschil maken. Ik 

had ideeën die ik wilde realiseren. Dan wordt er aangepakt. Daarbij 

gingen werk en privé vloeiend in elkaar over. Een hoogleraarschap 

is geen negen-tot-vijf-baan. Als je ambitie hebt, houdt je werk in 

feite nooit op. Bedenk wel, er is altijd een goede correctiefactor: de 

echtgenote die eens met je praat als het te gortig wordt …’ 

Dan nog, wat is de methode-Korsten? 

‘Ik heb leren werken, organiseren, leidinggeven. Dat begon al op 

het ITS met onderzoeksprojecten. Daar werkte je op tarief. Dan 

telt elk uur en dat moet je verantwoorden. Dan leer je aanpakken, 

tempo maken en knopen doorhakken. Ik ben in de loop der jaren 

natuurlijk steeds meer getraind geraakt in regelen, schrijven, ordenen 

en structureren. Ik schrijf liefst elke dag drie uur, zo mogelijk 

meer. Tot rust komen en denken. Er zijn op een deelgebied altijd 

talenten en schrijvers die ook wat willen. Die moet je proberen te 

engageren, te strikken voor een concept waar je een uitgever voor 

hebt. Ik kon ze verleiden door ze voor te houden dat een boek zou 

verschijnen. Je moet dus slim energie aanwenden en zo het totaal 

aan energie vergroten. Zo heb ik met tientallen mensen gewerkt.’ 

Is er een leven ná de Open Universiteit? 

‘Ik moet er voor waken dat ik het niet nog drukker krijg. Een coachingspraktijk 

voor burgemeesters? Een accreditatiepraktijk voor 

gemeenten? Ik blijf aan als onbezoldigd hoogleraar en ik blijf 

bijzonder hoogleraar aan de UM. Ik hoop nog enkele promovendi 

over de eindstreep te krijgen. Misschien nog een boek. Hier en daar 

een speech of advies. En meer met echtgenote – ‘Je bent echt wel 

genoeg gelauwerd, Arno!’ – naar een museum. En, meer aandacht 

voor onze leuke kleinzoon.’ 

Hoe wil prof. Korsten herinnerd worden? 

‘Als een zeer productieve hoogleraar die zijn hele ziel en zaligheid 

gegeven heeft voor de Nederlandse bestuurskunde. Die veel 

bereikt heeft. Met boeken die ertoe deden, met een goede score 

op outputrangordes, met de oprichting van een tijdschrift, met 

enkele adviezen en interventies in de praktijk. En voldoende gelauwerd. 

Ik kan zeer positief terugkijken. Fantastische carrière gehad. 

Kortom: een leven vol passie voor de Bestuurskunde!’ 

Dit is een beknopte weergave van het zeer uitgebreide interview met 

Arno Korsten. De integrale versie is te vinden op zijn persoonlijke website 

(www.arnokorsten.nl) maar tevens op e-Modulair (www.ou.nl/modulair). 

Open Universiteit 13 


al 

mni 

Met de bul als bagage 

Regelmatig wordt de redactie van Modulair 

in kennis gesteld van een verschenen boek 

van alumni. Opvallend vaak betreft het 

studenten cultuurwetenschappen. Daarom 

een interview met twee van hen. 

‘De ambitie om te schrijven is gevormd 

door de Open Universiteit.’ 

Tekst: Fred Meeuwsen 

Beeld: Flip Franssen 

Trotse vrouwen met meerdere boeken op hun naam 

Door het interview ontmoeten ze elkaar voor het eerst. Maar al snel lijkt het of ze elkaar 

al jaren kennen. De een, drs. Mariet Verberkt (rechts op foto), studeerde af in 2002, de 

ander, Lizzy Wiggers-van Schoot MA in 2009. Het zijn dames op leeftijd met hun 75 en 

76 jaar. Het zijn trotse vrouwen, trots op wat ze bereikt hebben en trots op het feit dat 

ze een of meerdere boeken op hun naam hebben staan. Wat hen verder bindt is de 

interesse in architectuur, geschiedenis en vrouwenemancipatie. Dat ze er boeken over 

zouden schrijven lag bij de een echter meer voor de hand dan bij de ander. 

Wiggers-van Schoot had niet de pretentie ooit een boek te schrijven, maar op aandringen 

van anderen gebeurde het. Hermanna Elisabeth Molkenboer-Trip, Fabrikante 

en Feministe is een historisch boek over de fabrieksdirectrice en vrouwenvoorvechtster 

Hermanna Molkenboer. ‘Een bijzondere vrouw, wonend in mijn geboorteplaats 

Oldenzaal, die eind negentiende eeuw twaalf jaar lang textielfabriek Molkenboer leidde, 

nadat haar man was overleden. En ze voedde ook nog eens vier kinderen op’, zegt 

Wiggers-van Schoot vol bewondering. Het boek is de handelsversie van haar afstudeerscriptie. 

Scriptie verdiende groter publiek 

In eerste instantie leek het geen geschikt onderwerp omdat er weinig gegevens uit de 

eerste hand waren. ‘Maar toen ik in contact kwam met haar achterkleinkinderen, onder 

anderen in Zwitserland, ging het lopen. Zij hadden brieven en andere documenten van 

Hermanna in hun bezit.’ Bij de buluitreiking drong een van die achterkleinkinderen erop 

aan van de scriptie een boek te maken. ‘Ze vonden het leuk en bijzonder dat ik zoveel 

informatie had gevonden en verwerkt over hun overgrootmoeder en zouden het zonde 

vinden als de scriptie zou verstoffen in een archief en hoogstens bij een paar familieleden 

en vrienden terecht zou komen. De scriptie verdiende een groter publiek. Dat waren 

toch wel redelijke en mooie argumenten en het gegeven dat er tot mijn spijt over vrouwengeschiedenis 

sowieso weinig gepubliceerd is deed me zwichten.’ 

Met steun van het plaatselijk museum Palthe-Huis en enkele sponsors, onder wie de 

nazaten Molkenboer, kon de scriptie door Wiggers-van Schoot tot een boek verwerkt 

worden en worden uitgebracht. Het was een hele klus, die ze niet snel zal herhalen. 

‘Ik regelde alles zelf, terwijl ik natuurlijk geen ervaring had. Toen het boek er eenmaal 

was, was dat een grote opluchting. Zeker als 

je bedenkt dat je vanaf het prille begin van het 

scriptieproces tot de publicatie twee keer kanker 

hebt moeten overwinnen. Dat geeft wel een 

extra tintje aan het boek.’ 

Aandacht voor vrouwen belangrijk 

Mariet Verberkt heeft meer ervaring met het 

schrijven en uitgeven van boeken. Ze heeft, 

naast een behoorlijk aantal artikelen, drie boeken 

op haar naam staan. Boeken die vooral 

voortkomen uit haar actieve leven in haar 

woonplaats Venlo. Verberkt bemoeit zich, met 

alle plezier, met van alles en nog wat in deze 

Limburgse gemeente. Zo zet ze zich in voor 

het behoud van het culturele erfgoed en toont 

ze veel interesse voor de lokale architectuur 

en geschiedenis. En dat leidt regelmatig tot 

een boek. In haar eerste boek, geschreven in 

opdracht van het gemeentearchief, waar ze als 

vrijwilligster al jaren actief is, verhaalt ze over 

de spoorwegstaking in 1903 en de gevolgen 

voor Venlo. En onlangs publiceerde ze een boek 

over elf vooraanstaande vrouwen in Venlo, naar 

aanleiding van negentig jaar vrouwenkiesrecht. 

‘Het zijn portretten van vrouwen die politiek 

actief zijn geweest. De eerste vrouwelijke burgemeester, 

de eerste vrouwelijke wethouder 

enzovoort. Ik vind aandacht voor vrouwen 

belangrijk, vandaar dat boek. Nu ben ik bezig 

met een boek met een stadswandeling langs de 

plekken waar deze vrouwen gewoond hebben. ’ 



Hulde voor OU 

Net als Wiggers-van Schoot smeedde Verberkt haar scriptie 

om tot een boek. Een speciale wijk. Het Rosarium in Venlo 

1915-1940 schreef ze op verzoek van het gemeentearchief. 

De wijk is geïnspireerd door het expressionisme en de 

Amsterdamse school. ‘Heel bijzonder, want Venlo was 

een conservatieve gemeente en bouwde toch, een voor 

die tijd, moderne wijk. Dat kwam vooral door de toenmalige 

burgemeester Van Rijn, die tegen de verdrukking in 

zich inzette voor de bouw van deze wijk.’ Samen met het 

gemeentearchief financierde Verberkt het boek. Er werden 

2000 exemplaren van gedrukt. De ambitie voor het 

schrijven heeft ze te danken aan haar studie, zegt Verberkt. 

‘Toen kreeg ik de smaak echt te pakken. Ik kwam erachter 

dat ik onderzoek heel leuk vind en dat ik het allemaal 

op wil schrijven. Ik wil mijn kennis delen met anderen 

en ze inspireren. Op de OU leerde ik m’n ideeën goed te 

beargumenteren en te onderbouwen, heel belangrijk als 

je wetenschappelijke pretenties hebt. Hulde voor de OU 

kortom.’ 

Sprekend over de OU komt al snel de naam van een persoon 

ter tafel: Irmin Visser. ‘Hij was mijn scriptiebegeleider. 

Ik heb erg veel aan hem gehad, een ware inspirator en 

betrokken man,’zegt Verberkt. Wiggers-van Schoot kent 

Visser ook en beaamt de lovende woorden. Maar ze wil 

ook over háár begeleider, Frank Inklaar, de loftrompet steken. 

‘Net als Visser is Inklaar een uitstekende begeleider. 

Iemand die altijd met je meedenkt en voor je klaar staat. 

Hij heeft me ook gestimuleerd om mijn boek te publiceren.’ 

‘Persoonlijk contact is heel 

belangrijk’ 

Studiecentra 

Naast de loftuitingen moet de dames een ding van het 

hart: de OU had nooit de kleinere studiecentra mogen 

sluiten. Beiden kregen ze ermee te maken en ondervonden 

ze hoe groot het gemis was. ‘Persoonlijk contact is 

heel belangrijk. De mensen van het studiecentrum zijn 

het gezicht van de OU. Ze motiveren je, houden je bij de 

les. Ze zijn de oren en ogen van de OU’, zegt Wiggers-van 

Schoot. ‘Heerlen realiseert zich niet hoe belangrijk dat is, 

helaas. Dat gaat uiteindelijk studenten kosten, daar ben 

ik van overtuigd’, vult Verberkt aan, tot haar grote spijt. 

‘Want de OU is een geweldige instelling. Ik heb er heel veel 

aan gehad en ook de nodige leuke contacten aan overgehouden.’ 

Regelmatig maakt ze met oud-studiegenoten een 

stedentrip of bezoeken ze een lezing. Zo ook Wiggers-van 

Schoot. ‘Ik heb er de nodige vriendinnen aan overgehouden 

met wie ik veel onderneem. En in oktober gaan we 

naar de landelijke cultuurwetenschappendag in Nijmegen. 

Altijd heel leuk.’ Verberkt zal er ook zijn. ‘Leuk om elkaar 

dan weer te ontmoeten.’ 

Meandering … 

c 

lumn 

Wat een prachtige zomer in Nederland die van 2010. Het warme 

en mooie weer gaat zo maar maanden lang door. Ik liep daarom 

de voettocht die Twentepad heet in een zonnig en kleurig 

landschap. Door landgoederen als Singraven en Hakenberg, door 

het Springendal en de steile oevers van de meanderende Dinkel. 

Zo’n tocht is zuiverend voor lichaam en geest. Het maakt je 

creatief en naar mijn gevoel zuiver kritisch beschouwend. Naast 

het genieten van de gouden en purperen kleuren van Havikskruid, 

Galega en de Pimpernellen gingen mijn gedachten naar 

mijn studie. Zoals het landschap om mij heen traag kaleidoscopisch 

veranderde, zo deden dat studiebeelden. Zoiets noem ik 

soms introspectie. Ik dacht ook aan collegegeld en bedragen 

van cursussen en de manier waarop de Open Universiteit steeds 

duurdere modules * aflevert. Kwam het door het passeren van 

een prachtig oud eikenbosje aan de Hunzebeek dat een schaduw 

over mijn gedachten trok? De prijs van de studie maakt nu al 

dat ik niet zo snel kan studeren als ik wil. Het wordt te duur. 

En terwijl ik de pracht van een Bolderik bewonderde, dacht ik 

dat we langzaamaan weer terug zijn in de vijftiger jaren, toen je 

niet kon studeren, studeren was voor de elite, de geldhebbers. Is 

hogere ontwikkeling nu dan al weer een privilege van klassen? Ik 

sprak enige tijd geleden met een teamleidster van Slachtofferhulp 

Nederland die jarenlang als droom had na haar pensionering 

Geschiedenis te gaan studeren. Ik vertelde haar over Cultuurgeschiedenis 

en de mogelijkheden bij de OU. Ik ging haar wat 

voorrekenen en over termijnen praten en zo. Ik schrok van een 

beverrat die plotseling in het water van een beek plonsde. ‘Rot 

beest’, dacht ik. Ik schrok ook van de bedragen die ik voorrekende. 

De dame in kwestie nu vertelde me onlangs, haar stem klonk 

triest, dat ze toch maar niet ging studeren. Studeren is te duur 

zei ze, ik kan dat niet betalen. En ja: de OU, eens dé universiteit 

van tweedekansers, zit nu ook in de hoek van de ‘Greedy Ones’. 

De elite zal haar zeker gebruiken. Jammer voor de niet zo rijke 

tweedekansers. Gelukkig kun je altijd nog een voettocht maken 

door de zon, door het lange gras langs beken en riviertjes zodat 

je tot aan je knieën nat wordt van de dauw. Verfrissend. Laat 

de schaduw die van eiken blijven en het licht schijnen in onze 

Universiteit, denk je dan, met de Dinkel meanderend in 

gedachten … 

Zweitze 

* Per 1 september 2010: 270 euro per module. 

Alumni 

Aan het eind van het interview ruilen de dames van boek. 

‘Ik ga dat van jou zeker lezen en laat horen wat ik ervan 

vind’, zegt de een. ‘Ik ook’, zegt de ander. ‘Ik ben heel 

nieuwsgierig. In de trein begin ik er meteen aan.’ 



activiteitenr 

oster 

In deze rubriek staan activiteiten 

zoals lezingen, symposia, bijeenkomsten 

van studentenverenigingen 

en landelijke dagen, die 

georganiseerd worden door 

wo 29 

do 30 

• 3e Talkshow ‘Flevoland Duurzaam: de smaak van morgen 

is duurzaam’ o.l.v. Sebastiaan Labrie (sc Almere) 

• Workshop Leerstrategieën (sc Eindhoven) 

• Symposium: ‘De catacomben van Valkenburg’ (De 

Verlichting, sc Eindhoven) 

Oktober 

Nederlandse en Vlaamse studiecentra, 

faculteiten of studentenverenigingen. Het 

gaat om activiteiten die (in principe) alle studenten 

kunnen bijwonen. Voor de meest actuele informatie 

en aanmelden, verwijzen wij u naar de webpagina’s 

van uw faculteit en/of studiecentrum op www.ou.nl. 

SEPTeMBER 

za 11 • Open Monumentendag (sc Groningen en sc Den Haag) 

ma 13 • MeetingPoint Psychologie (sc Zwolle) 

wo 15 • Workshop Timemanagement (sc Almere) 

• Culturele Contactgroep (sc Zwolle) 

• Introductie Studienet (sc Eindhoven) 

do 16 • Workshop Mindmappen (sc Groningen) 

• Leesgroep Woud der verwachting van Hella Haasse 

(Valchof, sc Nijmegen) 

• Discussieclub ‘De nationale grondwet vs. de Europese, en 

Toetsing aan de grondwet (De Verlichting, sc Eindhoven) 

za 18 • Workshop Mindfulness (sc Breda) 

• Rondleiding universiteitsbibliotheek en 

Studienetpracticum (sc Groningen) 

ma 20 • Workshop Mindmappen (sc Enschede) 

• Open College RW: ‘De strafrechter, waarheidsvinder of 

geschilbeslechter’ (sc Den Haag) 

di 21 • Lezing René van Delft: 'Hegel, 1770-1831' 

(De Verlichting, sc Eindhoven) 

• Introductiebijeenkomst (sc Parkstad Limburg) 

wo 22 • Workshop Tentamenvrees (sc Nijmegen) 

do 23 • Kenniscafé (sc Almere) 

• Workshop Inspirerend Presenteren II (sc Eindhoven) 

24 tot 26 • Diabolodagen: excursie Ardennen (NouW) 

vr 24 • Diploma-uitreiking Psychologie (sc Zwolle) 

• Juridische filmavond (sc Utrecht) 

za 25 • Excursie jaaropening Leiden (Suster Bertken, sc Utrecht) 

• Jaaropening (Valc-hof, sc Nijmegen) 

• Workshop Mindfulness (sc Almere) 

• Aanvang Pleitcyclus, sessie 1e voorronde Privaatrecht 

(AJV, sc Amsterdam) 

ma 27 • Lezing Thijs Rijnbergen MSc, een interactief programma 

over teamontwikkeling (De Studiekamer, sc Den Haag) 

di 28 • Workshop Digitaal Mindmappen II (sc Amsterdam) 

za 2 en zo 3 • Weekendexcursie Mechelen (De Verlichting, 

sc Eindhoven) 

di 5 • Workshop Tentamenvrees (sc Utrecht) 

wo 6 • Lezing over de FIOD (sc Den Haag) 

do 7 • Leesclub Ademschommel van Herta Muller (De Verlichting, 

sc Eindhoven) 

za 9 • Landelijke dag Cultuurwetenschappen (sc Nijmegen, 

zie deze Modulair) 

• Landelijke dag Natuurwetenschappen (sc Utrecht, 

zie deze Modulair) 

di 12 • Workshop Timemanagement (sc Utrecht) 

• Workshop Tentamentraining (sc Amsterdam) 

• Workshop Tentamentraining (sc Eindhoven) 

wo 13 • Workshop Tentamentraining (sc Groningen) 

do 14 

• Workshop Stressmanagement (sc Almere) 

• Lezing ‘Autisme en eenzaamheid’ door Baukje van 

Kesteren (sc Zwolle) 

15-17 • Najaarsreis Ruhrgebied (Suster Bertken, sc Utrecht) 

vr 15 

di 19 

wo 20 

di 26 

wo 27 

do 28 

za 30 

ma 1 

di 2 

do 4 

za 6 

do 11 

za 13 

wo 17 

• Diploma-uitreiking Psychologie/Onderwijswetenschappen 

(sc Eindhoven) 

• Workshop Leerstrategieën (sc Parkstad Limburg) 

• Studium Generale lezing dr. Jos Pouls ‘Caravaggio, 

Pasolini van de 17e eeuw’ (Homo Ludens, sc Amsterdam) 

• Lezing door Marjon de Groot (De Verlichting, 

sc Eindhoven) 

• Workshop Presenteren (sc Antwerpen) 

• Lezing ‘Religie’ (sc Parkstad Limburg) 

• Lezing ‘Religie’ (sc Eindhoven) 

• Kenniscafé (sc Almere) 

• Workshop Mindmappen II (sc Utrecht) 

• Workshop Mindfulness, verdieping (sc Breda) 

November 

• Rechtbankexcursie meervoudige strafkamer Rechtbank 

Groningen (sc Groningen) 

• Workshop Timemanagement (sc Groningen) 

• Culturele Contactgroep (sc Zwolle) 

• Workshop Presenteren (sc Den Haag) 

• Workshop Mindfulness (sc Utrecht) 

• Workshop Mindmappen 1 (sc Vlissingen) 

• Leesclub Het winterjaar van Ton van Reen (De Verlichting, 

sc Eindhoven) 

• Symposium NW (sc Eindhoven, zie deze Modulair) 

• Workshop Mindmappen 1 (sc Almere) 

• Introductie Studienet (sc Eindhoven) 



do 18 

za 20 

• Workshop tentamenvrees (sc Zwolle) 

• Rondleiding universiteitsbibliotheek (sc Groningen) 

ma 22 • MeetingPoint Psychologie (sc Zwolle) 

di 23 

wo 24 

do 25 

vr 26 

za 27 

di 30 

• Introductiebijeenkomst (sc Parkstad Limburg) 

• Algemene ledenvergadering (De Verlichting, sc 

Eindhoven) 

• Workshop Mindmappen 1 (sc Eindhoven) 

• Workshop Stressmanagement (sc Den Haag) 

Kenniscafé (sc Almere) 

• Lezing drs. Wouter Steffelaar ‘De Goldbergvariaties van 

Bach’ (sc Nijmegen) 

• Diploma-uitreiking Rechten (sc Zwolle) 

• Juridische filmavond (sc Utrecht) 

• Workshop Mindfulness, verdieping (sc Utrecht) 

• Lezing en poetry reading door Gandolfo Cascio 

‘De Italiaanse liefdespoëzie’ (Homo Ludens, 

sc Amsterdam) 

• MW- alumni- en studentendag (Den Bosch, zie deze 

Modulair) 

• Workshop Leerstrategieën (sc Parkstad Limburg) 

Academische zittingen 

Ook dit jaar vinden diverse academische zittingen – oraties, 

afscheidsredes, dies natalis – plaats. Deze zittingen zijn meestal 

op de vrijdag en beginnen traditiegetrouw om 16.00 uur, in het 

congresgebouw Pretoria op de Heerlense campus. 

• 10 september: 16.00 uur afscheidsrede prof. dr. A.F.A. Korsten 

(faculteit Managementwetenschappen) 

• 17 september: 16.00 uur promotie drs. José P.W. Janssen 

(CELSTEC) 

• 1 oktober: 16.00 uur oratie prof. dr. E.C. Curfs (faculteit 

Managementwetenschappen). 

AVOU komt naar de regio 

Regiovorming is een idee dat al veel langer bij de 

Alumnivereniging Open Universiteit (AVOU) als idee bestond, 

maar waar nu door het bestuur ook invulling aan wordt 

gegeven. Binnen de vereniging zullen regio’s tot doel hebben 

activiteiten dichter bij de leden te brengen. Door het 

land te verdelen op grond van de studiecentra en toe te 

delen aan regiovertegenwoordigers, zullen we bereiken 

dat leden meer activiteiten krijgen aangeboden én dat die 

activiteiten dichter bij huis plaatsvinden. Op de oproep voor 

regiovertegenwoordigers door het bestuur is behoorlijk 

enthousiast gereageerd. Inmiddels hebben we een aantal 

alumni die met ons meedoen zodat we van start kunnen 

gaan met de regio-organisatie. Eind mei 2010 heeft er een 

bespreking plaatsgevonden tussen voorzitter Rob van 't Hof 

en de Sectormanager studiecentra, Ton Loos, en de eerstverantwoordelijke 

voor de samenwerking van de zijde van de 

OU, Steven Schoevaart. Daar heeft het bestuur haar plannen 

ontvouwd en kreeg zij alle instemming en medewerking 

tot regionalisatie. De aanspreekpunten in de regio’s zijn de 

hoofden van de studiecentra. De contacten zullen worden 

onderhouden door al genoemde regiovertegenwoordigers 

en voorlopig (ook) nog door de voorzitter van de AVOU als 

portefeuillehouder voor regiovorming. 

Vijf alumni hebben op dit moment de taak van regiovertegenwoordiger 

op zich genomen. Dat zijn er nog steeds 

zo’n drie te weinig, maar wel voldoende om al van start 

te gaan. Op 14 juni jongstleden is er een startvergadering 

geweest in Utrecht waarbij de algemene lijnen zijn uitgezet. 

Daaropvolgend hebben de regiovertegenwoordigers hun 

voorkeur uitgesproken voor een bepaalde regio en zij gaan 

daarmee aan de slag. Voorlopig zijn er de volgende regio’s: 

Rotterdam, Den Haag, Nijmegen, Eindhoven, Breda en 

Vlaanderen, Leeuwarden, Emmen en Enschede. De overige 

regio’s zullen door de zojuist geworven regiovertegenwoordigers 

of een bestuurslid worden waargenomen tot in de 

vacatures is voorzien. Ook bleek tijdens de startvergadering 

dat het enthousiasme groot was en men gelijk aan de slag 

wilde met het organiseren van activiteiten. In een volgende 

Modulair vindt u een activiteitenkalender. Daarin kunt u 

lezen wat er voor de komende tijd op stapel staat. Door het 

bestuur zal de exacte omvang van de regio’s nog worden 

vastgesteld, daartoe ligt nu een voorstel op tafel. De regiovertegenwoordigers 

beschikken inmiddels over de mailen 

adresgegevens van de leden van de AVOU om op basis 

van postcodegebieden de leden actief te kunnen benaderen. 

Let op de daden van uw bestuur: binnenkort komt de 

Alumnivereniging naar u toe. 

Drs. Zweitze W. Hofman 



17

service en inf 

rmatie 

Inlichtingen 

Er zijn diverse kanalen voor het (snel) verkrijgen van informatie: 

• Algemeen over: verzendingen, (niet)bezorgen van Modulair, 

inschrijving, kosten, procedures en regelgeving. 

– www.ou.nl/vragen, 24 uur per dag (van daaruit kunt u alsnog een 

mailtje sturen) 

– 045-5762888. Maandag 10.00-16.30 uur; dinsdag tot en met 

vrijdag 9.00-16.30 uur. 

• Voor meer specifieke vragen – vrijstelling/toelating, EVC, besteladvies, 

studievoortgang, diplomering, studeren met een beperking – kiest u 

eveneens genoemd telefoonnummer; u wordt dan (doorgaans) doorverbonden 

met een onderwijsadviseur die nauw contact onderhoudt 

met de faculteit. 

• Over een cursus: met de docent (zie de studiegids c.q. Studienet). 

• Voor contact met een studiecentrum: www.ou.nl/studiecentra. 

Studiebegeleiding 

De laatste (actuele) informatie over studiebegeleiding vindt u 

steeds op de desbetreffende webpagina van een cursus op Studienet 

of het publieke ‘studieaanbod’ op de centrale webpagina 

(www.ou.n.). In dit bericht maken wij studenten alleen attent op 

cursussen waarvan recent wijzigingen zijn opgetreden. Voor precieze 

informatie moet u de cursussite zelf raadplegen. 

Het gaat om de volgende cursussen: 

C13122 Inleiding filosofie 

C19112 Inleiding kunstgeschiedenis 

C44122 Oriëntatiecursus cultuurwetenschappen 

R01152 Basiscursus recht 

R05151 Inleiding staatsrecht 

S13121 Onderzoekspracticum kwantitatieve data-analyse 

S16212 Gespreksvoering 

S61321 Klinische gespreksvoering 

T07131 Discrete wiskunde A 

T14151 Databases 

T25151 Objectgeoriënteerd programmeren in Java 1 

T33121/T33131 Discrete wiskunde B 

Wijziging collegegeld per 

1 september 2010 

Per 1 september dit jaar is de Wet op het Hoger Onderwijs en 

Wetenschappelijk Onderzoek (WHW) gewijzigd. Vanaf die datum 

wordt er onderscheid gemaakt tussen wettelijk collegegeld en instellingscollegegeld. 

U heeft daarover uitgebreid kunnen lezen in 

de vorige Modulair (8). 

Wij herhalen hier nog eens de eisen waaraan u moet voldoen om 

voor het wettelijk collegegeld in aanmerking te komen. 

Wettelijk collegegeld is verschuldigd door studenten: 

- die voldoen aan het nationaliteitsvereiste (d.w.z. een EU/EERnationaliteit 

of de Surinaamse nationaliteit hebben); 

- én woonachtig zijn in Nederland, België, Luxemburg, of een van 

de Duitse Bondsstaten Noord-Rijnland-Westfalen, Nedersaksen of 

Bremen; 

Lees verder pagina 19 onderaan 



iP 

Meeste cursussen in QMP beschikbaar 

Het IPO-project Computergebaseerd toetsen (CBT) bevindt zich 

momenteel in de implementatiefase. Onderdeel hiervan is onder 

andere het opnemen van de cursussen - waarvoor nu sys-tentamens 

worden afgenomen – in het systeem Question Mark Perception (QMP). 

Inmiddels zijn reeds 44 van de 101 sys-tentamens beschikbaar 

in QMP. 

Question Mark Perception 

Doel van het project is de implementatie van Computergebaseerd toetsen als een standaardfunctionaliteit 

binnen het onderwijs van de OU en de integratie ervan met de elektronisch 

leeromgeving en studentenadministratie (zie ook interview op pagina 20; red.). Het projectteam 

heeft QMP gekozen als meest geschikte online toetsafnamesysteem hiervoor. Het 

tentamenproces wordt grotendeels geautomatiseerd. Daarbij gaat het om zaken als het ontwikkelen 

van itembanken en assessments, het roosteren van tentamens, het aanmelden voor 

tentamens, het afnemen van tentamens en het analyseren en rapporteren achteraf. 

Infrastructuur 

Naast het invoeren van de cursussen voor individuele tentamens (CBI) zullen ook groepstentamens 

(CBG) in het systeem opgenomen worden. Hiervoor moet echter eerst de infrastructuur 

in de studiecentra toereikend zijn en dient de organisatie te beschikken over de 

juiste plannings- en roosteringstools. Ook het formuleren van nieuwe beleidskaders, het 

inrichten van processen, het schrijven van handleidingen en instructies en het opleiden van 

docenten en medewerkers van de afdeling Tentaminering en certificering komen tijdens de 

implementatie aan bod. De verwachte einddatum voor de implementatiefase is 1 september 

2011. 

IPO staat voor Instellingsbreed 

Programma Onderwijs. Daaronder 

vallen diverse verbeterprogramma’s, 

met prominente aandacht voor de 

elektronische leeromgeving, maar 

ook zaken als kwaliteitszorg of het 

algehele onderwijsconcept. Onder het 

verbeterprogramma ‘elektronische 

leeromgeving’ vallen de volgende 

deelprojecten: Studienet, online 

begeleiding, online toetsing, multimedia 

en ontwikkeling digitaal onderwijsmateriaal. 

Alle IPO-projecten 

staan op www.ou.nl: > organisatie > 

missie > onderwijsprogramma IPO. 

- én die – blijkens het Centraal register inschrijving hoger onderwijs 

(CRIHO) – een eerste bachelor- en/of een masteropleiding volgen 

en aan wie sinds 1 september 1991 nog geen graad Bachelor respectievelijk 

Master (of gelijkgestelde graad) is verleend door een 

door de Nederlandse overheid bekostigde instelling. De overige 

studenten betalen het instellingscollegegeld. 

Zie voor uitgebreide informatie: www.ou.nl/kosten. U vindt hier 

ook het schema* waarmee u zelf kunt bepalen welk collegegeld op 

uw inschrijving van toepassing is. 

* In het schema in Modulair 8 (pagina 21) stonden helaas twee storende fouten. 

Via een afzonderlijke nieuwsbrief in week 29 zijn alle studenten daarover geïnformeerd. 

Aantal Vlaamse studenten 

In het (ruime) fotobijschrift op pagina 32 van Modulair 8 staat 

eveneens een onjuistheid. Het totale aantal Vlaamse studenten 

moet 2700 zijn (in plaats van 1700). 

Invoering Wet versterking besturing 

Per 1 september 2010 worden de meeste wijzigingen in de Wet op 

het Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek doorgevoerd 

die op grond van de Wet versterking besturing in de Eerste en 

Tweede Kamer zijn aangenomen. 

Over deze wijzigingen is inmiddels al het een en ander gepubliceerd 

in Modulair. Zo is al aangegeven dat de medezeggenschapsstructuur 

gewijzigd wordt, waardoor de medezeggenschapsrechten 

van de Studentenraad worden uitgebreid. Ook is reeds 

aangegeven dat de cursusgeldstructuur gewijzigd wordt in een 

collegegeldstructuur, waarbij de wetgever minimum- en maximumbedragen 

heeft vastgesteld. 

Naast deze reeds gepubliceerde veranderingen wijzigen: 

- de toegang respectievelijk invulling van de rechtsbeschermingsmogelijkheden 

voor studenten op grond waarvan het ‘1-loket 

Klachten en geschillen’ is ingericht; 

- de voorwaarden en vereisten om studenten tegemoet te komen 

in hun studiekosten(KCOU); 

- de sanctiemogelijkheden ingeval studenten zich niet aan hun 

plichten houden. 

Voor meer informatie over deze onderwerpen kunt u terecht op 

onze website: www.ou.nl onder het tabblad ‘studeren’. De informatie 

over de rechtsbeschermingsmogelijkheden staat daar bij 

‘Klachten en geschillen’. De informatie over de tegemoetkoming 

in de studiekosten vindt u bij ‘Studie-informatie’ > kosten, en de 

sanctiemogelijkheden staan in de Huis- en gedragregels die zijn 

opgenomen bij ‘Regelingen en procedures’. 


19 


p tentamen 

'In het hoger onderwijs lopen we in veel opzichten onverminderd voorop' 

Toename computergebaseerde toetsing 

Is de toets het visitekaartje van elke OU-opleiding? Wat kan 

anders of beter? Modulair vroeg het aan dr. Desirée Joosten 

ten Brinke (op foto) en drs. Fred de Roode, alle twee 

onderwijstechnoloog bij het Centre for Learning Sciences and 

Technologies (CELSTEC). Het interview met beiden, die een 

langjarig verleden als fulltime toetsdeskundige delen, leverde 

verrassende eye-openers en een boeiend tijdsdocument op. 

Tentaminering, certificering en diplomering behoren tot de primaire 

processen binnen elke instelling voor hoger onderwijs. Wat 

dat betreft is het goed om weet te hebben van de verschillende 

verantwoordelijkheden binnen de OU. Welnu: de Commissie 

voor de examens (CvE) is 

formeel verantwoordelijk 

voor de goede gang van 

zaken rond tentamens. 

Maar de CvE bemoeit zich 

niet met de wijze waarop 

deze worden afgenomen, 

en evenmin met de inhoud 

ervan. Voor de inhoud en 

het type tentamen zijn de 

faculteit, respectievelijk de 

decaan en de examinator 

verantwoordelijk. De onderwijs- 

en toetsdeskundigen 

van CELSTEC zijn verantwoordelijk 

voor advies, 

ontwerp en vernieuwing. 

De afdeling Tentaminering 

en certificering is belast 

met zaken als praktische 

organisatie, uitvoering en 

beheer. En tot slot is er ook 

nog de OU-brede werkgroep 

Kwaliteitszorg onderwijs. 

Studenten vinden dat de nadruk teveel ligt op 

MC-tentamens en detailkennis … 

‘Als leerdoelen gericht zijn op "kennis verwerven over" of "inzicht 

hebben in" dan zijn meerkeuzevragen gewoon een heel goede en 

efficiënte manier van tentamineren. Dat geldt zeker voor de basiscursussen. 

Soms is detailkennis ook noodzakelijk. Van de ongeveer 

350 cursussen van de OU hebben 130 cursussen toetsen met 

meerkeuzevragen, waarvan 103 in sys/CBI (zie verderop; red.). De 

andere cursussen worden afgesloten met bijzondere verplichtingen, 

mondelinge tentamens (21) of open vragen. De verhouding 

van (gesloten) meerkeuzevragen naar meer bijzondere verplichtingen 

is de laatste jaren overigens duidelijk verschoven. Neem de 

masteropleiding Onderwijswetenschappen, die vanuit CELSTEC 

wordt geregisseerd: de gehele opleiding wordt afgesloten met 

bijzondere verplichtingen in de vorm van werkstukken tot en met 

de scriptie.’ 

Hoe zit dat bij andere onderwijsinstellingen? 

‘Het beleid van examineren met gesloten vragen is ingegeven door 

de hang naar objectivering. Ook in de rest van het onderwijs zag en 

zie je dat. Daarbij speelt de financiële beheersbaarheid van de, zeker 

bij de OU zeer flexibele tentaminering, nadrukkelijk op de achtergrond 

mee. Een cursus moet wél betaalbaar blijven. In de rest van 

het hoger onderwijs zie je nu een steeds verdergaande ontwikkeling 

van digitale toetsen, met daarbij het gebruik van gesloten vragen.’ 

Doet de OU het slechter of beter dan andere 

onderwijsinstellingen? 

‘In vergelijking met de rest van het hoger onderwijs lopen we in veel 

opzichten onverminderd voorop. We zijn de enige onderwijsinstelling 

die al twintig jaar lang een geautomatiseerd systeem kent in 

de vorm van sys. En dit systeem wordt in de nabije toekomst verder 

gedigitaliseerd. Nergens anders in het hoger onderwijs worden ook 

consequent statistische analyses van alle tentamens gemaakt.’ 

Kunnen jullie in het kort iets vertellen over de inbreng 

van toetsdeskundigen? 

‘Vijf full time toetsdeskundigen vervulden lange tijd – ongeveer tot 

1997 – een cruciale spilfunctie in het tentamentraject. In die periode 

was er een heel intensieve band tussen de toetsdeskundigen en de 

examinator. Geen enkele examinator kon om de toetsdeskundige 

heen. Elk schriftelijk tentamen, elk sys-bestand, moest ons passeren. 

We bekeken elk item en elke vraag voordat die bij de student 

terechtkwam. Wij screenden alleen op toetsdeskundige aspecten. 

Dan moet je denken aan relevantie, leesbaarheid en objectiviteit 

van vragen. Ook maakten wij de analyse. Daaruit blijkt bijvoorbeeld 

dat een toets betrouwbaar is geweest of dat een vraag toch wel erg 

slecht gemaakt was. Pas nadat de analyse was besproken met de 

examinator en eventuele fouten hersteld waren, kon de uitslag worden 

vrijgegeven.’ 

Daar blijkt later verandering in gekomen … 

‘Dat vloeide voort uit een bestuurswisseling halverwege de jaren 

negentig. De nieuwe collegevoorzitter oordeelde dat alle toetsdeskundigen 

naar het OTEC (nu CELSTEC; red.) moesten. Het standpunt 

was toen: als examinatoren advies willen of steun, dan kunnen ze 

aankloppen bij jullie. Dat vonden we niet onlogisch, maar het betekende 

voor ons wél een breuk met de tentamenpraktijk. In zekere zin 

is de stringente bewaking toen toch wat meer losgelaten.’ 

Daarmee is een belangrijk element in de kwaliteitsbewaking 

verloren gegaan? 

‘De examinatoren hebben uiteraard nog altijd de beschikking 

over de analyses na het tentamen. En deze worden ook nog altijd 

gebruikt voor een interpretatie van de resultaten. Hoe dan ook konden 

wij er toen voor zorgen dat de tentamens aan alle toetskundige 

eisen voldeden. Om dat te waarborgen, hebben we in het verleden 

ook heel veel docenten getraind. Je merkt dat deze docenten hun 

kennis weer deels doorgeven aan nieuwe docenten. Maar nieuwe 

docenten weten gewoon niet alle zaken van toetsing. Helaas zien we 

dat sommige vragen minder goed van kwaliteit zijn.’ 



Dat hebben studenten ook gemerkt? 

‘Als je kijkt naar de vragen, dan zit er een blijvende basiskwaliteit 

in door de ervaring van de oudere docenten. Maar er zitten soms 

ook vragen bij die wij zouden herzien of verbeteren. Die variatie in 

kwaliteit zullen studenten waarschijnlijk ook merken.’ 

En dus? 

‘Er moet gezocht worden naar een juiste balans van toetsen 

vraagvormen over de opleiding heen. Je merkt overigens dat faculteiten 

langzaam terug willen naar de good practices van goede 

en beschikbare ondersteuning. De vraag van de faculteiten naar 

toetsingsdeskundigheid heeft inmiddels geleid tot het opnieuw 

aanstellen van een universitair docent bij CELSTEC, met als primaire 

taak toetskundige ondersteuning van de faculteiten. Verder draagt 

het zogeheten BKO-traject – (bij)scholing in didactische bekwaamheid 

– ook bij tot kwaliteit.’ 

Uit welke tentamenmogelijkheden kan de docent kiezen? 

‘We kennen vier hoofdcategorieën: de schriftelijke tentamens, in 

jargon reguliere tentamens, die drie keer per jaar in gesloten of 

open vorm of combinatie daarvan, worden afgenomen in studiecentra, 

en soms ook in het buitenland. Verder kennen we de 

sys-tentamens. Deze schriftelijke variant wordt langzaam vervangen 

door individuele computerafnamen, de zogenaamde 

CBI-tentamens. Dat zijn tentamens die samengesteld worden uit 

vragen uit een vragenbank. Studenten krijgen bij deze tentamenvormen 

direct na het afleggen van de toets hun uitslag. Ook kennen 

we bijzondere verplichtingen, dat zijn opdrachten tot de scriptie 

aan toe. Meestal zijn dat schriftelijke werkstukken. En in heel 

bescheiden mate mondeling tentamens. De examinatoren maken 

uiteraard de vragen, wij combineren die tot een itembank.’ 

Hangt de manier van tentamineren niet af van de 

leerdoelen? 

‘Ja, natuurlijk! Bij een masteropleiding mag je meer reflectieve 

vaardigheden, schrijfvaardigheid en argumenterend vermogen verwachten. 

Dat kun je minder gemakkelijk toetsen met meerkeuzevragen. 

Ook het aantal studenten weegt mee. En, wederom spelen 

de beheersbaarheid van het systeem, financieel en organisatorisch, 

natuurlijk ook een rol. Leerdoelen gericht op kennisverwerving en 

inzicht zijn, zoals gezegd, zeer geschikt voor toetsen met gesloten 

vragen. Kritiek is vaak dat die vragen dan te veel op details gericht 

zijn. Soms is detailkennis echter ook noodzakelijk, maar indien dat 

niet gewenst is, kan dat voorkomen worden.’ 

Zijn er nog nieuwe ontwikkelingen? 

‘We zitten momenteel in de overgang naar computergebaseerd 

toetsen (CBT), waarbij het hele tentamentraject verder wordt 

gedigitaliseerd. Studenten leggen direct vanachter de computer 

de toets af. Bij de CBT-tentaminering maken we gebruik van 

Questionmark Perception (QMP). Daarmee zijn meerdere soorten 

vragen mogelijk: open vragen, standaard vierkeuzevragen, aanvulvragen, 

kort-antwoord-vragen en combineervragen. Studenten 

kunnen dan, net zoals bij sys nu, op flexibelere tijden tentamen 

doen. Een nieuw aspect is dat QMP onthoudt welke vragen een 

student al heeft gehad. Bij een hertentamen krijgt een student dan 

nooit meer exact dezelfde vragen. Uiteindelijk willen we ook een 

kwaliteitsslag maken in het schrijven van items die bij casussen 

horen.’ 

Vergroot het CBT-systeem ook anderszins de flexibiliteit? 

‘Ja, met name ten aanzien van de tentamens die nu nog niet in sys 

zitten. Er kunnen nu ook itembanken ontwikkeld worden voor open 

vragen, waardoor ook die flexibel afgenomen kunnen worden. 

Daarnaast zijn bij CBT ook andere toepassingen mogelijk. We kunnen 

bijvoorbeeld met videobeelden en audio werken. Daarmee kun 

je de toetsing nog verder laten aansluiten bij de praktijk, casusgericht 

dus. De student krijgt ook meteen na afloop van zijn/haar 

tentamen feedback. En, op het beeldscherm ziet hij/zij direct de 

voorlopige uitslag.’ 

Wat is de actuele stand van zaken? 

‘De sys-tentaminering loopt nog tot 1 september 2011. Het overzetten 

van de sys-banken naar CBI (individueel) moet eind dit 

jaar voor alle faculteiten gerealiseerd zijn. De overgang van de 

schriftelijke groepstentamens naar computergebaseerde tentamens 

zal ook in 2011 verder worden uitgewerkt. We willen minder 

groepstentamens en meer individuele tentamens gaan tentamineren. 

Overigens worden studenten hierover altijd tijdig geïnformeerd.’ 

Hoe reageren studenten op de vernieuwing? 

‘We hebben nu 44 cursussen in CBI en 4 cursussen in CBG (groep). 

Ruim 90 procent van de reacties is positief: fijne manier van 

afname, het systeem werkt goed, fijn dat uitslag meteen bekend is. 

Overigens vinden de meeste studenten het ook heel fijn om hun 

antwoorden te typen, want ze zijn tegenwoordig niet meer echt 

gewend om te schrijven.’ 

Wat leren jullie van de projectgroep Struikelvakken, in het 

bijzonder waar het gaat om de bredere toepassing van de 

voorgestelde oplossingen? 

‘Het probleem van struikelvakken los je niet op door iets te doen 

aan de tentamens. De eisen blijven dezelfde, daar moet je ook niet 

mee willen sjoemelen. Tentamens veranderen niet qua inhoud en 

vorm. Het is wél zaak om voortijdig te signaleren, om te voorkomen 

dat mensen halverwege stuklopen en een hoop tijd en geld kwijt 

zijn. De oplossingen bij struikelvakken liggen in de opleidingsrichting, 

voorkennis en voortgangstoetsen. Je moet dus een scherp 

onderscheid maken tussen voortgangstoetsen, en tentamens 

die het eindniveau meten. Als je een item-bank hebt, kun je met 

behulp van voortgangstoetsen studenten tijdens de cursus al na 

30 uur studie een toets voorleggen. Studenten hoeven dan niet te 

wachten tot ze 200 uur gestudeerd hebben, om te zien waar ze staan.’ 

In de reeks ‘Op tentamen’ worden diverse onderwerpen 

belicht uit het algehele proces van de OU-tentaminering, van 

inschrijving tot certificering. De volgende onderwerpen passeerden 

reeds de revue: Tentamen doen in het buitenland 

(Modulair 8, juli 2010); Struikelvakken (Nummer 7, juni 2010); 

Administratie en beheer (Nummer 6, mei 2010). In e-Modulair 

kunt u de artikelen raadplegen via het speciale dossier. 

Tekst: Ton Reijnaerts 

Foto: Chris Peeters 



21

forum 

ww 

Forum publiceert ingezonden brieven van studenten en medewerkers 

van de Open Universiteit die discussies kunnen uitlokken over actuele 

onderwerpen. De redactie moedigt reacties van studenten graag aan. Wilt u 

een bijdrage leveren aan de rubriek Forum dan kunt u uw brief sturen naar 

de redactie van Modulair, Postbus 4444, 6401 CX Heerlen 

of e-mail: modulair.redactie@ou.nl. De lengte van uw inzending moet 

(bij voorkeur) 150 woorden zijn. De redactie behoudt zich het recht voor 



artikelen en brieven te redigeren en in te korten 

Diploma per post (1) 

In de laatste Modulair stond het artikel over de buluitreiking 

nieuwe stijl. Nu, een jaar na het behalen van mijn bachelor, 

doet het me nog steeds pijn om dit artikel te lezen. Ik haalde 

mijn bachelor na september 2009 en had me ingeschreven voor 

de uitreiking op, ik meen 9 oktober 2009. Mijn man had al vrij 

gevraagd op zijn werk, toen ik werd gebeld door een medewerker 

van de OU, die me vroeg of ik prijs stelde op een diplomauitreiking. 

Behalve mijzelf was er 1 afgestudeerde master, met 

wie hij geen contact kon krijgen. De meneer die ik gesproken 

had, was echt heel vriendelijk, maar het werd me duidelijk dat 

de OU liever niet een hele uitreiking wilde organiseren voor 

slechts 1 kandidaat. Daarom heb ik mijn diploma per post laten 

bezorgen. Dat de uitreiking niet doorging, vond ik heel erg 

omdat ik me daar al jaren op verheugd had. Dat de uitreiking 

een aantal maanden na het afronden van de bachelor plaatsvond, 

nam ik op de koop toe. Ik vond het ook jammer dat de uitreiking 

niet in mijn studiecentrum was, maar ach. Mijn man en 

kinderen keken ook uit naar de uitreiking, want ook zij hebben 

moeten afzien. Hoewel ik begrip heb voor het standpunt van de 

OU, voelt het alsof mij iets is ontnomen. Over een paar maanden 

verwacht ik mijn master te halen en eerlijk gezegd kijk ik nu al 

naar de diploma-uitreiking uit. Hopelijk gaat die dan wel door. 

I.H., studente gezondheidspsychologie 


Het artikel over diploma per post trok mijn aandacht. In het 

bijzonder de zinsnede ‘nee toch zeker’. Zelf ben ik op redelijk 

gevorderde leeftijd vijf jaar geleden afgestudeerd en voer sindsdien 

met niet te verhullen trots de titel ‘Mr.’ Ik denk dat ik niet 

alleen een van de oudste afgestudeerden ben maar tevens een 

van degenen die er het langst over heeft gedaan. Iedereen weet 

dat afbakening van een scriptieonderwerp ongeveer het lastigste 

is van de hele opleiding. De begeleiding hierbij door een 

bepaalde docent – ik zal zijn naam niet noemen, maar ben hem 

allerminst vergeten – verliep helaas niet vlekkeloos. Gelukkig 

door ingrijpen van prof. Rinkes werd de zaak in handen gegeven 

van een geweldige begeleider, mevrouw Idenburg. Zij heeft mij 

naar de eindstreep geholpen op een voortreffelijke manier. De 

diploma-uitreiking zou plaatsvinden in Rotterdam, waar ook de 

gewraakte docent aanwezig zou zijn. Omdat ik mijzelf voldoende 

ken, heb ik gevraagd om het diploma per post toegestuurd te krijgen, 

en zo is het gegaan. Ik verzeker u, dat is niet de kroon op het 

werk. Toch bewaar ik uitstekende herinneringen aan de OU. 

C. Bax, alumnus rechtswetenschappen 


In de laatste Modulair vond ik een artikel over het uitreiken van 

het diploma per post, wat mij tegen de borst stuit. Begin jaren 

negentig van de vorige eeuw was er met een aantal bedrijven en 

organisaties veel mis. Men boekte slechte resultaten en werknemers 

en klanten hadden veel klachten over zowel producten als 

diensten. Het antwoord kwam uit de V.S. (Demming) en Japan: kwaliteitsverbetering! 

Zo ontdekten we dat er ook zoiets als een klant 

bestond en we gingen onze organisatie kwaliteitsbewust maken; 

het klantenonderzoek en de rages van enquêtes waren geboren. 

En dan nu een artikel in Modulair, waarin verteld wordt dat er een 

studentenonderzoek is geweest naar de uitreiking van het diploma. 

Wat een schok: 73% wil het document per post ontvangen. Dat kan 

toch niet, zo doen wij dat niet, is vervolgens de reactie. Beste Open 

Universiteit, ik begrijp uw aanpak niet. Twee vragen: 1. waarom 

houdt u een enquête als u bij onverwacht/ongewenst resultaat een 

verkapt voorstel doet om het resultaat te negeren? 2. Is het artikel 

een poging om nog maar eens aan die ‘gemakzuchtige’ studenten 

uit te leggen dat ze zich toch wel vergissen? Gelukkig laat u 

de mogelijkheid open dat er een kans is dat de student ook in de 

toekomst zelf mag blijven kiezen wat hij wil. Begrijp mij goed, ik 

spreek me niet uit voor of tegen een feestelijke uitreiking, maar wel 

tegen de inhoud van het tendentieuze artikel waarin een lans wordt 

gebroken om ongewenste uitkomsten van een enquête te negeren. 

Cor van Deursen, student cultuurwetenschappen 

Academische titel in adressering 

Ik zal vast niet de enige zijn die er een mail over schrijft, en er zal 

vast een reden voor zijn waarom er geadresseerd wordt op de 

huidige manier. Maar als alumnus heb ik mij er altijd over verbaasd 

dat je jarenlang studeert voor een titel, en dat de Alma Mater nota 

bene, je post toestuurt zonder je titel te gebruiken. Niet dat het 

stante pede ingevoerd dient te worden, maar ik begin wel nieuwsgierig 

te worden waarom dat eigenlijk niet gedaan wordt ;-) 

(Drs.) Wilmar Taal 

Reactie van de redactie 

Tegen de achtergrond van de op deze pagina gevoerde discussie 

over de diploma-uitreiking als bekroning op een universitaire 

studie heeft u zeker een punt. Zeker als we daarbij andere rituelen 

tellen zoals fraai ogende visitekaartjes of binnen de instellingen 

prominent gevoerde titulatuur op de deurposten van de dames en 

heren academici. De kwestie is onder de aandacht gebracht van de 

werkgroep Student meer centraal. Een eerste reactie vanuit dat gremium 

leert dat in principe technisch ‘alles’ mogelijk is, maar ook dat 

de aanpassing van de diverse administratieve computersystemen 

– hard gecodeerde velddefinities – bepaald bewerkelijk is. Wordt 

aldus vervolgd.

nderwijs 

Managementwetenschappen 

w.ou.nl/psychologie 

Startgesprekken voor beginnende 

bachelorstudenten 

Veel studenten beginnen hun studie aan de Open Universiteit 

met een startpakket. Zo ook bij de faculteit Managementwetenschappen, 

waar studenten de bacheloropleiding Bedrijfskunde 

beginnen met de startcursus Managen en ondernemen. 

Echter, in vergelijking met reguliere onderwijsinstellingen kent de 

OU een relatief hoge uitval, met name in het begin van de studie. 

Oorzaken zijn onder andere de open inschrijving, de geringere 

sociale binding door afstandsonderwijs en de langere doorlooptijd 

en lager commitment omdat studie geen hoofdtaak is. Als trendsetter 

binnen de OU van het bachelormentoraat is de faculteit 

Managementwetenschappen een pilotproject gestart om middels 

studiekeuzegesprekken een betere match te bewerkstelligen tussen 

de verwachtingen en potenties van aankomende studenten 

en de eisen die aan een studie bij de OU worden gesteld. Het uiteindelijke 

doel is dat een betere inschatting kan worden gemaakt 

van individuele faalfactoren, zodat via gerichte ondersteuning de 

kansen op uitval kunnen worden gereduceerd. 

Sinds april dit jaar wordt studenten met een startpakket gevraagd 

om deel te nemen aan dit project. Deelname begint met het invullen 

van een lijst met tien vragen, hetgeen een student nog geen 

vijf minuten tijd kost. Op basis van deze lijst krijgt de beginnende 

student een startgesprek met de opleidingsconsulent, die tevens 

begeleider is van de startcursus. Aan de hand van de antwoorden 

op de lijst en het gesprek ontstaat een beeld van de specifieke uitval- 

of faalrisico’s die betreffende student loopt, en kan de student 

gericht worden geadviseerd. 

De aanpak is gebaseerd op een theoretisch model. Op basis van 

eerder onderzoek en ervaring blijkt dat het studiesucces binnen de 

OU in hoge mate kan worden herleid op twee groepen variabelen: 

- intellectuele capaciteiten om een academische opleiding te volgen 

- het vermogen om te voldoen aan de eisen die afstandsonderwijs 

aan motivatie, gedrag en tijdbesteding stelt. 

Het kennismakingstraject heeft mede ten doel om bij studenten 

het gevraagde intellectuele niveau te toetsen. 

Studiekeuzegesprekken en de ondersteunende instrumenten richten 

zich vooral op de tweede groep. De belangrijkste variabelen 

daarbij zijn: 

- het bewaken van de voorgenomen tijdsbesteding 

- het zorgen voor condities die de studie bevorderen (vaste plek, 

vaste tijd, support van partner en kinderen) 

- het aanleren van de vaardigheden om zelfstandig te werken en 

indien nodig gebruik te maken van de verschillende begeleidingsmogelijkheden 

- het zelfstandig organiseren van samenwerking met medestudenten. 

In het najaar gaan we evalueren of deze aanpak zin heeft gehad, en 

zo ja, gaan we onderzoeken of we aan de hand van risicoprofielen 

heel gericht hulp kunnen gaan aanbieden waar die hulp naar verwachting 

het meest effectief is. Studie-uitval voorkomen is immers 

vaak een kwestie van het opsporen en versterken van de zwakste 

www.ou.nl/management 

schakel. Timemanagement is een voorbeeld van zo’n mogelijke 

zwakke schakel. Een opleidingsconsulent kan hulp en tips geven 

hoe je hier beter mee om kan gaan. Bij de al genoemde vragenlijst 

zit een eenvoudig instrumentje waarmee je ‘ongewenste tijdvreters’ 

bij jezelf kan opsporen. In het gesprek met de consulent kan je 

manieren bespreken hoe je die tijdvreters kan terugdringen. 

De overdraagbaarheid van de resultaten is groot, in ieder geval 

binnen de context van de OU, en ook daarbuiten gelet op het 

groeiende belang van een leven-lang-leren waarmee ook reguliere 

instellingen in toenemende mate te maken krijgen. 

Nieuwe cursus: Wetenschappelijk 

literatuuronderzoek 

Op 1 juli jongstleden is de cursus Wetenschappelijk literatuuronderzoek 

(B10131) in het aanbod genomen. Deze cursus is 

enkel bestemd voor studenten die vóór 1 januari 2009 via een 

schakelprogramma van losse cursussen academische vaardigheden 

zijn toegelaten tot een van de masteropleidingen van 

Managementwetenschappen. Betreffende studenten die zijn 

ingeschreven voor de cursus Onderzoek en presentatie (B10111/ 

AV1) of Scientific literature review (B10121), maar deze niet vóór 

respectievelijk 1 juli 2011 en 1 januari 2012 afronden, moeten om 

het schakelprogramma te kunnen voltooien, de eerstgenoemde 

cursus Wetenschappelijk literatuuronderzoek bestellen. Let wel: 

deze cursus is tijdelijk in het aanbod en kan slechts tot 1 juli 2012 

worden besteld. 

MW-studenten- en alumnidag 

In ons lustrumjaar 2009 organiseerden wij een studenten- en 

alumnidag. Uit de vele reacties begrepen wij, dat dit zeer op 

prijs gesteld werd. De faculteit Managementwetenschappen zal 

daarom dit jaar weer een dergelijke dag organiseren, waarop 

studenten en alumni, samen met de staf van MW, elkaar kunnen 

leren kennen. 

Er zullen lezingen worden gehouden door prof. dr. N. Groot, 

bijzonder hoogleraar Management in complexiteit, en 

prof. dr. E. Curfs, bijzonder hoogleraar Maatschappelijk ondernemen 

door zorgverzekeraars. In de middag zullen de afstudeerkringen 

HRM, Accounting, en Innovatie ingaan op hun onderzoek 

in een interactieve meeting. Bij voldoende belangstelling zal ook 

een sessie georganiseerd worden rond het thema ‘promoveren 

bij MW’, door prof. dr. R. Tuninga. 

De studenten- en alumnidag 2010 zal plaatsvinden op zatedag 

27 november in Den Bosch: markeer deze dag alvast in uw 

agenda! Binnen enkele weken is meer informatie beschikbaar en 

wordt het programma gepubliceerd (zie website faculteit). Voor 

vragen of anderszins meer informatie kunt u een mailtje sturen 

naar: studentendagMW@ou.nl. 



23

natuurwetenschappen www.ou.nl/milieu 

Landelijke NW-dag over REACH 

NW-symposium over water als bron 

van conflicten 

Op zaterdag 13 november discussiëren we in studiecentrum 

Eindhoven over water als potentiële bron voor conflicten. Vanaf 

10.30 uur ’s morgens bent u welkom. Water speelt een belangrijke 

rol in de ontwikkeling van de menselijke samenleving. Water is een 

eerste levensbehoefte, de landbouw kan niet optimaal produceren 

zonder voldoende water en veel steden liggen aan rivieren of 

zeeën vanwege de gunstige mogelijkheden voor handel en transport. 

Wereldwijd neemt het watergebruik sterk toe, waarbij vaak 

verontreinigingen optreden. Ook dreigt water op veel plaatsen een 

schaars goed te worden. Waterconflicten kunnen ontstaan als er 

in een gebied of land niet voldoende schoon water voorhanden 

is, of als er een teveel aan water is waardoor overstromingen dreigen. 

Waterconflicten kunnen zich voordoen tussen verschillende 

landen of regio’s, tussen verschillende sectoren die afhankelijk 

zijn van water, maar ook tussen verschillende generaties. Met de 

gevolgen van de te verwachten klimaatverandering kan de strijd 

om water uitgroeien tot het conflict van de toekomst. Of weten we 

het gebruik van water tijdig in een meer duurzame richting bij te 

sturen? 

In het ochtendprogramma benaderen drie sprekers de conflicten 

rond water, ieder vanuit hun eigen expertise: 

- prof. dr. Lucas Reijnders, hoogleraar natuurwetenschappelijke 

milieuwetenschappen OU en hoogleraar milieukunde UvA 

- prof. mr. Marleen van Rijswick, hoogleraar Europees en nationaal 

waterrecht UU 

- prof. dr. Pieter van der Zaag, hoogleraar Integrated water 

resources management bij het UNESCO-IHE Institute voor Water 

Education in Delft. 

Op zaterdag 9 oktober vindt in studiecentrum Utrecht de landelijke 

NW-dag over REACH plaats. Die naam staat voor Registration, 

Evaluation, Authorisation and restriction of CHemical substances. 

Het in kaart brengen van chemische stoffen wordt met de komst 

van REACH verschoven van de overheid naar het bedrijfsleven. 

REACH is de omvangrijke Europese verordening voor de evaluatie 

van alle industriële chemicaliën. Het ochtendprogramma 

start met een gastcollege door dr. Dick Sijm, werkzaam bij het 

Bureau REACH van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en 

Milieu (RIVM), over de theoretische aspecten van REACH. Hierna 

volgt een workshop over REACH in de praktijk, ingeleid door een 

presentatie van drs. Jeroen Provoost, werkzaam bij het Europees 

Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) in Helsinki. ‘s Middags 

ligt het accent op de begeleiding van cursussen. Studenten die op 

deze dag een poster willen presenteren of een klein colloquium 

willen houden, moeten zich zo spoedig mogelijk aanmelden bij dr. 

Threes Smijs: threes.smijs@ou.nl. Het programma kunt u downloaden 

op de website van de faculteit (www.ou.nl) onder nieuws. Hier 

kunt u zich ook aanmelden. 

Nieuwe handleiding master 

Milieu-natuurwetenschappen 

Er is een nieuwe versie verschenen van de Handleiding masteropleiding 

Milieu-natuurwetenschappen: van intake tot 

diploma. Deze handleiding is belangrijk voor studenten vanaf 

de eindbachelorfase. Met name in de hoofdstukken over begeleiding 

en verslaglegging zijn antwoorden op veelgestelde 

vragen verwerkt. De handleiding wordt vanaf nu automatisch 

toegezonden aan alle studenten die zich inschrijven voor de 

afstudeeropdracht, zodat zij over de meest recente informatie 

beschikken. Daarnaast blijft de masterhandleiding op aanvraag 

beschikbaar voor belangstellende studenten via: info@ou.nl. 

De handleiding ligt ook ter inzage in de studiecentra. 

Dagvoorzitter is prof. dr. Piet Glasbergen, OU en UU. Nadere details 

over het programma vindt u binnenkort op de website: www.ou.nl/ 

nw-symposium. 



Voorbereidingscursus biologie nu 

ook als afstandsonderwijs 

De Open Universiteit biedt voorbereidingscursussen aan in diverse 

vakken (www.ou.nl/voorbereidingscursussen). Studenten kunnen 

met de voorbereidingscursussen hun voorkennis verbeteren of 

een deficiëntie wegwerken als ze gaan starten met een studie in 

het hoger onderwijs. Voorbereidingscursussen worden gegeven 

door ervaren docenten en vinden plaats in de studiecentra. Naast 

contactintensieve voorbereidingscursussen is er voor biologie nu 

ook een variant met meer zelfstudie en begeleiding op afstand. 

Bij deze ‘afstandsvariant’ zijn slechts vier klassikale bijeenkomsten 

waarbij de docent en de cursisten elkaar daadwerkelijk ontmoeten. 

Daarnaast zijn er drie digitale ‘bijeenkomsten’ via internet. Alle 

andere contacten verlopen via e-mail en de elektronische leeromgeving. 

Voordelen van deze variant voor de student zijn dat hij/zij 

minder reistijd en reiskosten heeft en bijna helemaal zelf zijn/haar 

tijd kan indelen. Je moet wel goed zelfstandig kunnen studeren. De 

cursusperiode is van 6 november 2010 tot 5 april 2011. 

onderwijswetenschappen 

www.ou.nl/onderwijs 

Bijzondere verplichting Leren 

en ontwikkeling 

Voor de cursus Leren en ontwikkeling (O18321) zijn de richtlijnen 

t.a.v. het completeren van het portfolio gewijzigd per 1 

juli dit jaar. De bijzondere verplichting rond het portfolio moet 

voltooid en nagekeken zijn voorafgaand aan het tentamen. 

Het portfolio is dan automatisch gekoppeld aan de drie tentamenkansen 

die men in een jaar heeft. Er is een uitloopregeling 

voor zittende studenten die al tentamen hadden gedaan in 

november 2009 of in april 2010. Ook studenten die in augustus 

2010 tentamen hebben gedaan, kunnen een onderbouwd 

verzoek tot uitstel indienen bij de docent mw. Monique Bijker 

MSc: monique.bijker@ou.nl. 

Prof. Kirschner voorzitter ISLS 

Prof. dr. Paul Kirschner (op foto) is benoemd tot voorzitter 

(president) van de International Society of the Learning 

Sciences (ISLS). De benoeming is ingegaan op 1 juli 2010. ISLS 

is een vereniging voor academici, professionals en studenten 

op het gebied van Onderwijswetenschappen die ernaar streven 

om de wetenschap en de praktijk op het gebied van leren 

te bevorderen. ISLS brengt mensen bijeen die belangstelling 

hebben voor leerervaringen op school, thuis, op het werk en 

in gemeenschappen en die willen begrijpen hoe samenwerking 

en leren mogelijk worden door kennis, instrumenten, 

netwerken en sociale structuren. Prof. Kirschner is programmadirecteur 

van het Learning & Cognition programma van 

CELSTEC. 



25

PSYchologie www.ou.nl/psychologie 

Diverse mentoraatsvormen: 

propedeuse, bachelor en master 

Bij de faculteit psychologie zijn diverse vragen binnengekomen 

over de mentoraatsvormen. Wat is het verschil? Wie zit in welk 

mentoraat? Je hebt al een mentor en krijgt een uitnodiging voor 

een nieuwe mentoraatsvorm? Stap je automatisch over van het ene 

naar het andere mentoraat? 

Individueel: wegwijs maken, aanspreekpunt 

Onze faculteit biedt aan elke student de mogelijkheid om gebruik 

te maken van het individuele mentoraat. Studenten komen bij een 

studiecentrum en maken kennis met een docent van de faculteit. 

Meestal bij de cursus Inleiding in de psychologie. Bij het vervolg 

van de opleiding blijft deze docent uw aanspreekpunt. De docent 

organiseert jaarlijks een groepsactiviteit in een studiecentrum. Dat 

kan variëren van een lezing tot en met een workshop. Doel van 

het individuele mentoraat is om de student wegwijs te maken in 

het begin van de studie. Tevens staat binding met de OU voorop. 

Afstandsonderwijs kan een eenzame weg zijn, contacten met 

docenten en medestudenten zijn nodig om de weg af te leggen. 

Dat hoeft niet frequent contact te zijn. Als u maar weet bij wie u 

terecht kunt met vragen. 

Bachelor: automatische attendering of telefoontje 

Twee jaar geleden heeft een centrale afdeling van de 

Open Universiteit, het Onderwijs Service Centrum (OSC) in het 

kader van het omvangrijke project ‘Student meer centraal’ het 

initiatief genomen tot de invoering van een bachelormentoraat. 

Dit is een mentoraatsvorm waarbij startende studenten de mogelijkheid 

wordt geboden om automatisch geattendeerd te worden 

op belangrijke ‘events’ ten behoeve van de studie. Denk aan het 

benutten van tentamenkansen, het informeren over verlopen rechten 

en vervolginschrijvingen, etc. Dit alles verloopt via automatische 

e-mails. Indien een student lang geen contact heeft gelegd 

met de OU, bellen medewerkers de student op. Uit onderzoek 

(Studentinzicht) blijkt dat studenten deze aandacht wenselijk vinden. 

Propedeuse: persoonlijke mentor 

Vanwege de selectie van studenten (in het bachelormentoraat 

worden alleen de nieuwe studenten opgenomen) heeft de faculteit 

sinds september 2009 het propedeusementoraat ingericht. Dit is 

een mentoraatsvorm die aangeboden wordt aan studenten die 

de cursus Inleiding in de psychologie succesvol hebben afgerond. 

Onze docenten in de studiecentra benaderen daarvoor de geselecteerde 

studenten. Was Inleiding in de psychologie ook uw eerste 

cursus, dan kunt u in het bachelormentoraat en tegelijkertijd in het 

propedeusementoraat zitten. Het propedeusementoraat heeft als 

voordeel dat u een eigen persoonlijke mentor krijgt. Deze mentor 

blijft uw contactpersoon gedurende de rest van de propedeuse. De 

mentor kan tevens dezelfde docent zijn die al beschikbaar was via 

de individuele mentoraatsvorm. Maar omdat niet elke student de 

bijeenkomsten volgt, is een extra mogelijkheid geboden om van 

een mentor gebruik te maken, namelijk het propedeusementoraat. 

Master: vervolg en nieuwe vragen 

Na verloop van tijd kent u de weg door de opleiding steeds 

beter en zullen er misschien minder vragen opkomen. U kunt 

tenslotte al gebruik maken van uw eigen mentor in het studiecentrum. 

Uiteindelijk gaat u de bacheloropleiding afronden. Dan 

komt een nieuw moment met nieuwe vragen. Vragen over de 

vervolgrichting in de masteropleiding, over de stage, over de 

scriptie, over de Basisaantekening psychodiagnostiek, over de 

procedure bij het afstuderen etc. Soms ontdekten studenten dat 

ze te laat waren gestart met het zoeken naar een stageplaats. 

Ook was de keuze voor de stagevorm niet altijd juist, gezien de 

ambities en mogelijkheden van de student. Voor deze vergevorderde 

groep is de faculteit gestart met het mastermentoraat. 

We selecteren daarvoor de studenten die bezig zijn met de 

bachelorthesis of deze al hebben afgerond. Drie keer per jaar 

maken we een selectie van de nieuwe studenten en wordt de 

groep mastermentoraatstudenten steeds groter. Ook in deze 

selectie kunnen studenten zitten die al een mentor uit een studiecentrum 

hebben. Dat is helemaal geen probleem. Uw huidige 

mentor stemt af met de mentoren uit het mastermentoraat 

welke vragen het best door wie beantwoord kunnen worden. 

En zo ontstaat er een groter geheel van mentoraatsactiviteiten 

die gericht zijn op studievoortgang, specifieke studie-informatie, 

studieplezier en gericht contact. Gezien de aard van ons 

afstandsonderwijs hoeft dat niet altijd face to face te zijn. Een 

telefoontje doet wonderen. 

Alle mentoraatsvormen van onze faculteit zijn vrijblijvend, u 

hoeft er geen gebruik van te maken indien u dat niet wenst. U 

wordt automatisch benaderd voor deelname en u kiest zelf de 

voor u meest geschikte vorm: telefonisch contact of contact per 

e-mail (of allebei). Bent u al toegelaten tot de masteropleiding 

en heeft u vragen over de stage, dan kunt u sowieso terecht bij 

de opleidingsmanagers die genoemd worden in de studiegids 

psychologie. Verder kunt u alle vragen mailen naar info@ou.nl, 

of vragen naar de opleidingsadviseurs psychologie via 

045-5762888. 

26 Open Universiteit 


Scriptiestudent gezocht voor 

onderzoek ‘stoppen-met-roken 

begeleiding’ 

Bij de faculteit Psychologie wordt onderzoek gedaan naar (o.a.) 

de wijze waarop hartpatiënten effectief begeleid kunnen worden 

bij stoppen met roken. In dat kader gaan wij inventariseren 

onder welke voorwaarden afdelingshoofden bereid zijn om 

‘stoppen-met-roken begeleiding’ op afdelingen cardiologie te 

implementeren. Daarnaast onderzoeken we in hoeverre verpleegkundigen 

bereid zijn om patiënten te begeleiden bij het 

stoppen met roken en onder welke voorwaarden. 

Het onderzoek bestaat uit twee delen. Het eerste onderzoek 

onder ongeveer 60 afdelingshoofden cardiologie heeft de vorm 

van een kort telefonisch interview. Het tweede onderzoek onder 

ongeveer 180 verpleegkundigen cardiologie heeft de vorm 

van een survey. In overleg met dr. Catherine Bolman en drs. 

Nadine Berndt wordt de precieze vorm van het onderzoek nader 

bepaald. Telefoonkosten en/of portokosten voor het onderzoek 

worden door de OU betaald en komen niet voor rekening van 

de student. Meer informatie over theoretische achtergronden 

voor dergelijk onderzoek is te vinden op het Scriptieweb bij het 

scriptiethema ‘Verspreiding van interventies in de zorgsector’ 

(zie Studienet). 

Bachelorthesisonderzoek boekt 

succes op twee congressen 

De bachelorthesis van studenten Bert Verleysen, Mariëlle Boogaard, 

Kelly Franssen en Kathleen Dolce, onder begeleiding van universitair 

docent dr. Frederik Van Acker, werd deze zomer op twee 

wetenschappelijke congressen gepresenteerd: de International 

Self-Determination Theory Conference te Gent, en de European 

Conference on Positive Psychology te Kopenhagen. Het onderzoek 

handelde over de effectiviteit van Appreciative Inquiry (AI), een 

methode van organisatieverandering die uitgaat van de positieve 

aspecten van de organisatie in plaats van wat fout loopt. Met 

behulp van een vragenlijst, die bij een steekproef van Belgen en 

Nederlanders werd afgenomen, werd de relatie tussen AI en verschillende 

psychologische variabelen zoals psychologisch kapitaal 

en burnout onderzocht. Een van de studenten, Bert Verleysen, communiceerde 

zelf de resultaten op de twee congressen in de vorm 

van een poster en kreeg heel wat bijval. 

De bachelorthesis is een viermoduulscursus en is het laatste onderdeel 

van de onderzoekscompetentielijn in de opleiding. Deze 

cursus vormt de afsluiting van de bacheloropleiding Psychologie. 

De student leert om wetenschappelijke artikelen te beoordelen en 

doorloopt het proces van het uitvoeren en verslaan van een wetenschappelijk 

onderzoek. Studenten bouwen voort op kennis en vaardigheden 

die ze in eerdere onderzoekspractica hebben opgedaan. 

Wij zoeken een enthousiaste student die dit inventariserend 

onderzoek wil uitvoeren en beschrijven. U dient in de masteropleiding 

Gezondheidspsychologie te studeren. Als u interesse 

hebt in deze studie, neem dan contact op met Catherine Bolman 

(catherine.bolman@ou.nl / tel 045-5762626) of Nadine Berndt 

(nadine.berndt@ou.nl / tel 045-5762172). 

Discussie 

Conclussie 

Rapportage 

(APA-format) 

Probleemstelling en 

Onderzoeksvraag 

Analyse en 

interpretatie 

Zoekplan en 

uitvoering ervan 

In elk practicum wordt deze cirkel doorlopen (zie figuur). De student 

komt zo op een steeds hoger niveau. Tenslotte zijn alle cirkels tot de 

buitenste cirkel gevuld en beschikt de student over het eindniveau 

dat vereist is voor het afronden van de bacheloropleiding psychologie. 

Studenten kunnen na het kiezen van een specialisatie in de 

masteropleiding en de inhoudelijke verdieping op masterniveau met 

een gerust hart aan de scriptie beginnen. Meer informatie over de 

bachelorthesis is te vinden bij de psychologietab in Studienet. 



CULTUURWETENSCHAPPEN 

www.ou.nl/cutuurwetenschappen 

Gastspreker prof. Maarten van Rossem 

Landelijke dag in teken van 

‘Angst en onheil’ 

foto: Superchango 

Traditiegetrouw organiseert de faculteit Cultuurwetenschappen 

aan het begin van het academisch jaar een 

landelijke studiedag voor al haar studenten/alumni en 

medewerkers. Dit jaar is dat op zaterdag 9 oktober in en 

om de collegezalen van de Radboud Universiteit Nijmegen. 

Het thema van de dag is Angst en onheil. Gastspreker 

is prof. Maarten van Rossum. Deze dag is al jaren een 

onverdeeld succes, niet in de laatste plaats vanwege de 

sociale component. Na de ontvangst met koffie/thee om 

10.15 start het programma om 11.00 uur. 

De angst voor, en verwerking van epidemieën, natuurrampen, oorlogen, 

of grootschalige ongelukken in literatuur, kunst en filosofie 

in heden en verleden vormt de thematiek van de landelijke dag. 

Voorbeelden van onderwerpen die tijdens deze dag aan de orde 

zouden kunnen komen, zijn de angst voor de pest en uitbarstingen 

van antisemitisme in de middeleeuwen, filosofische reacties op de 

aardbeving van Lissabon in 1755, de angst voor en maatregelen 

tegen de Spaanse griep, het beeld van overstromingen in schilderkunst 

en literatuur in Nederland, de angst voor de atoombom 

kort na de Tweede Wereldoorlog, de literaire verbeelding van de 

watersnoodramp van 1953, het zogeheten China syndrom of de 

angst voor terrorisme in romans van na de aanslag op het World 

Trade Centre. 

Breed palet lezingen 

Tijdens het ochtendprogramma wordt een breed palet aan lezingen 

en werkcolleges door CW-stafleden aangeboden. 's Middags 

verzorgt prof. dr. Maarten van Rossem een lezing over het onderwerp. 

Prof. Van Rossem is gespecialiseerd in de geschiedenis 

en politiek van de Verenigde Staten, en is bijzonder hoogleraar 

Amerikanistiek aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij is een veelgevraagd 

spreker, en verzorgt dikwijls bijdragen voor radio en televisie. 

Zo is hij regelmatig een graag geziene gast in het (VARA)programma 

De wereld draait door. Tot zijn belangrijkste publicaties 

behoren De Verenigde Staten in de Twintigste Eeuw (2001), Amerika 

voor en tegen (2003), Drie oorlogen. Een kleine geschiedenis van de 

20e eeuw (2007) en natuurlijk de glossy Maarten! 

Aansluitend volgt traditioneel de prijsuitreiking van de essaywedstrijd 

over het thema. Het septembernummer van Locus is 

hier geheel aan gewijd en bevat naast de prijswinnende essays 

een aantal bijdragen van medewerkers van de faculteit. Met om 

12.20 uur de lunch, wordt het programma rond 15.45 afgesloten 

met een borrel. Overigens zijn alle studenten reeds via een persoonlijke 

mail uitgenodigd. Mocht u deze niet ontvangen hebben 

of wilt u meer informatie, neem dan contact op met 

het secretariaat van de faculteit: 

secretariaat.cultuurwetenschappen@ou.nl. 

OU-studenten gaan mobiel leren 

in Florence 

Wandelen door Florence terwijl je via je smartphone achtergrondinformatie, 

feedback en opdrachten krijgt over datgene 

waar je op dat moment naar kijkt. Als iets je opvalt, kun je dat 

inspreken of geluiden opnemen en die opnames aan de informatie 

toevoegen. En dat zonder dat je ingewikkelde codes 

of nummers moet intikken. Dat is hetgeen het project Audio 

Augmented Spaces for Learning nastreeft. Op 27 juli – de 

groep studenten is reeds definitief samengesteld – vond bij 

het Centre for Learning Sciences and Technologies (CELSTEC) 

de kick-off plaats. 

Eind 2010 vindt de studiereis naar Florence plaats. Via de 

smartphone krijgen de studenten informatie en opdrachten 

over hetgeen ze zien, kunnen ze hun eigen audiofragmenten 

opnemen en kunnen ze audiofragmenten van andere studenten 

beluisteren. De smartphone registreert zelf in welke richting 

ze bewegen of kijken, zodat de studenten hun aandacht 

nauwelijks hoeven te richten op het apparaat en zich volop 

kunnen blijven focussen op de omgeving. 

De beschikbare informatie wordt gekoppeld aan Google 

maps. Dat geldt ook voor de informatie die de studenten 

zelf ter plekke inspreken of opnemen. Op die manier kunnen 

studenten na thuiskomst via een webbrowser virtueel 

teruggaan naar de bezochte plaatsen, de informatie en de 

gemaakte commentaren beluisteren en zo hun werkstuk 

of opdracht uitwerken. Het project valt onder het Learning 

Media programma van CELSTEC, in samenwerking met de 

faculteit Cultuurwetenschappen. Het wordt mede gefinancierd 

door het Innovatieprogramma van SURFnet/Kennisnet. De 

technische componenten en leerscenario's worden openbaar 

gemaakt en de software wordt beschikbaar gesteld onder een 

Open Source licentie. Kijk voor informatie over het Augmented 

Reality project op: http://celstec.org/. 



Rechtswetenschappen 

www.ou.nl/rechtswetenschappen 

Voortgangstoetsen met 

mogelijkheid bonuspunten 

Basiscursus recht 

Aan studenten die zich in de maanden april tot en met september 

hebben ingeschreven voor de Basiscursus recht (R01152) wordt bij 

wijze van proef een extra, potentieel lucratieve begeleidingsvorm 

aangeboden. Dit najaar start bij de Basiscursus recht een serie van 

drie ‘voortgangstoetsen’, die u elk apart op een bepaalde avond 

thuis online kunt afleggen. De toetsen tezamen bestrijken de gehele 

stof van de cursus, worden na elkaar aangeboden en sturen u in 

studietempo naar het doen van tentamen vanaf eind januari 2011. 

Na afloop van elke toets kunt u kennisnemen van uw resultaat en 

van de vindplaatsen in de cursus van de juiste antwoorden; die 

vindplaatsen kunt u dan ook meteen naslaan en bestuderen. 

Door deel te nemen aan de voortgangstoetsen biedt u uzelf 

periodiek een controlemoment op uw studievoortgang. Ben ik 

bij? Snap ik het min of meer? En u krijgt, bij een goede terugkoppeling 

naar uw cursusmateriaal, direct na afloop de mogelijkheid 

om ‘pijnpunten’ uit de cursusstof te registreren die bij de verdere 

studie/tentamenvoorbereiding extra aandacht behoeven. De 

voortgangstoetsen kunnen een mooie aanvulling zijn op deelname 

aan groepsbegeleiding, maar ze kunnen ook een meer individuele 

zelfstudie nader structureren. Een prettige bijkomstigheid is dat de 

voortgangstoetsen bij een voldoende resultaat bonuspunten voor 

het tentamen opleveren. Dit kan resulteren in ophoging van het 

behaalde cijfer voor het tentamen met één rapportcijferpunt (zo 

kan bijvoorbeeld een 5 een 6 worden). 

Prof. Rinkes voorgedragen 

visitatiecommissie QANU 

In het kader van de voorbereidingen van de onderwijsvisitatie 

Rechtsgeleerdheid is op voordracht van de betrokken instellingen 

prof. mr. Jac Rinkes, hoogleraar privaatrecht (op foto), voorgedragen 

als lid van de visitatiecommissie. Het gaat om een omvangrijke 

visitatie: de commissie die QANU gaat instellen, zal tien 

instellingen bezoeken en meer dan 80 opleidingen beoordelen. 

Het is de bedoeling dat de bezoeken van de commissie beginnen 

in september 2010 en doorlopen tot in 2011. 

Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) is een onafhankelijke 

stichting, voortgekomen uit de afdeling Kwaliteitszorg 

van de VSNU. De medewerkers van QANU hebben dan ook een 

jarenlange ervaring met beoordelingen van universitaire onderwijs- 

en onderzoeksprogramma's. QANU werkt onafhankelijk van 

de universiteiten. De organisatie past in de wettelijke structuur 

van beoordeling, accreditering en bekostiging van universitair 

onderwijs en onderzoek. 

Op de betreffende cursussite van de Basiscursus in Studienet 

vindt u alle verdere informatie over de voortgangstoetsen, de toekenning 

van eventuele bonuspunten en de wijze van deelname. Let 

op: iedere voortgangstoets staat maar gedurende één avond open. 

Wij raden u aan meteen de avonden waarop de toetsen worden 

afgenomen in uw agenda te reserveren: 

- voor de eerste voortgangstoets: vrijdagavond 15 oktober 2010 

- voor de tweede voortgangstoets: donderdagavond 

9 december 2010 

- voor de derde en laatste voortgangstoets: donderdagavond 

20 januari 2011. 



29

tentameninf 

AANMELDEN, TENTAMENPERIODEN EN SLUITINGSDATA 


Aanmelden voor een tentamen doet u door in 

te loggen in Mijn account in Studieaanbod en te 

klikken op Mijn tentamenaanmeldingen of door 

gebruik te maken van een aanmeldingsformulier. 

Maakt u gebruik van een formulier dan stuurt u de 

aanmelding voor een computergebaseerd en een 

regulier tentamen naar de afdeling Tentaminering 

en certificering in Heerlen. Een aanmelding voor 

een sys-tentamen stuurt u naar het studiecentrum 

waar u dit sys-tentamen wilt afleggen. Alleen 

studenten die in het buitenland een sys- of CBItentamen 

maken of studenten die behoren tot 

speciale categorieën (bijvoorbeeld handicap of 

detentie) kunnen hun sys- of CBI-aanmelding sturen 

naar de afdeling Tentaminering en certificering 

in Heerlen. U vindt uitgebreidere informatie hierover 

op de website www.ou.nl/tentamen 

Tentamenperioden en sluitingsdata: 

- 8-11 t/m 10-11-2010, sluitingsdatum 13 oktober 

2010, 

- 24-1 t/m 26-1-2011, sluitingsdatum 29 december 

2010, 

- 4-4 t/m 6-4-2011, sluitingsdatum 9 maart 2011, 

- 20-6 t/m 22-6-2011, sluitingsdatum 25 mei 2011, 

- 29-8 t/m 31-8-2011, sluitingsdatum 3 augustus 

2011. 

De geleidelijke invoering van computergebaseerde 

toetsing kan van invloed zijn op het tentamenrooster. 

Tentamensessies individuele tentamens 

Kijkt u op www.ou.nl/studiecentra voor de individuele 

tentamensessies in het studiecentrum van 

uw keuze. Als u zich via www.ou.nl/mijnaccount 

aanmeldt voor een individueel tentamen, worden 

de beschikbare sys- en CBI-sessies getoond nadat 

u het studiecentrum heeft gekozen. 

Samenvallende tentamens 

Volgens vast beleid van de Commissie voor de 

examens (CvE) mogen er niet meerdere (regulier 

schriftelijke) tentamens op één dag afgelegd 

worden. In uitzonderlijke omstandigheden kan de 

Commissie hiervan afwijken. Zij beoordeelt dit aan 

de hand van een schriftelijk, gemotiveerd verzoek 

van de student. De CvE kan een hardheidsclausule 

toepassen voor die studenten die gehinderd worden 

in hun studievoortgang door het hanteren van 

drie tentamenavonden. Het kan namelijk voorkomen 

dat twee cursussen in elke ronde op dezelfde 

dag worden afgenomen. Neemt u bij dergelijke 

situaties contact op met de afdeling Service en 

informatie. Het gaat dan om studenten die in de 

problemen komen die niet te wijten zijn aan de 

eigen planning. Mocht u uiteindelijk tot de conclusie 

komen dat er een aantoonbaar probleem is, 

dan kunt u een verzoek indienen bij de Commissie. 

Tentamendata uitlopende cursussen en errata 

Met klem adviseren wij studenten kennis te nemen 

van de nadere informatie omtrent cursussen die uit 

het onderwijsaanbod zijn genomen (dan wel gereviseerd) 

en waarvan de laatste tentamenmogelijkheid 

plaatsvindt in het academisch jaar 2010-2011. 

Deze vindt u op www.ou.nl/tentamen > Laatste 

tentamendata en niet in Modulair. Aanvullingen 

hierop worden wel vermeld in Modulair. De informatie 

vindt u ook op de cursussite. Een overzicht 

van de errata op de studiegidsen vindt u op www. 

ou.nl/vraagenantwoord. 


C14222 Van Babylon tot Brugge 

De tentamenvorm is sinds 11 juni 2010 veranderd 

in een individueel computergebaseerd tentamen 

dat volgens afspraak plaatsvindt. 



C17311 Oudnederlandse schilderkunst 

In het Overzicht stopgezette cursussen 2010-2011 

in de Modulair van juni 2010 is opgenomen dat de 

cursus uit het cursusaanbod wordt genomen en 

dat de laatste tentamenmogelijkheid van deze cursus 

in november 2011 is. Dat is niet juist. De cursus 

blijft in het cursusaanbod. 

INFORMATICA 

T21321 Distributed computing 


in de Modulair van juni 2010 is opgenomen dat de 

laatste tentamenmogelijkheid voor deze cursus in 

november 2011 zal zijn. Dat is niet juist. De laatste 

tentamenmogelijkheid is 9 november 2010. 

T26241 Datastructuren en algoritmen 

Sinds 1 juli 2010 zijn de volgende hulpmiddelen 

toegestaan: een 'schoon' exemplaar van het tekstboek 

en een 'schoon' exemplaar van het werkboek. 

T31311 Onderzoeksontwerp voor bedrijfskundige 

informatica 

De cursus wordt stopgezet. De laatste inleverdatum 

voor de opdracht is 31 augustus 2011. 

T40211 Publiekgericht schrijven en spreken 

De cursus is stopgezet. De laatste inleverdatum 

van de opdracht is 30 september 2010. 

T41221 Logica en informatica 

Het tekstboek dat u bij het tentamen mag 

gebruiken moet met ingang van het tentamen 

van november ‘schoon’ zijn. 

MANAGEMENTWETENSCHAPPEN 

B10111 Onderzoek en presentatie (AV1) 

De laatste inleverdatum van de opdracht is 

30 juni 2011 

B34111 Administratieve organisatie 

De tentamenvorm is sinds 1 juli 2010 veranderd in 

een individueel computergebaseerd tentamen dat 

volgens afspraak plaatsvindt. 

NATUURWETENSCHAPPEN 

N43211 Gedrag en effecten van contaminanten 

Met ingang van het tentamen van januari 2011 

mag u bij het tentamen ook gebruikmaken van 

een ‘schoon’ Binas tabellenboek, een zakrekenmachine 

en een ‘schoon’ Engels-Nederlands woordenboek. 

PSYCHOLOGIE 

S49111 Biologische grondslagen: cognitie 

De tentamenvorm is sinds 20 juli 2010 veranderd 

in een individueel computergebaseerd tentamen 

dat volgens afspraak plaatsvindt. 

RECHTSWETENSCHAPPEN 

R04242 Overeenkomstenrecht 


in de Modulair van juni 2010 en op pagina 5 van 

de studiegids is opgenomen dat een van de laatste 

tentamenmogelijkheden van deze cursus 26 januari 

2011 is. Dat moet 25 januari 2011 zijn. 

R64342 Consumentenrecht 


in de Modulair van juni 2010 en op pagina 5 van 

de studiegids is opgenomen dat de laatste tentamenmogelijkheid 

van deze cursus 30 juni 2011 is. 

Dat is niet juist. De laatste inleverdatum van de 

opdracht is 30 september 2011. 

Wo bacheloropleiding Algemene cultuurwetenschappen 

dhr. P.C. Bassant BA, Schiedam 

Afstudeeropdracht: Variaties in een Methode, 

Methode in de Variaties. Een analyse van 

interpretaties van de Marskramer Tondo van 

Bosch in de voetsporen van Panofsky. 

mw. H.J. Hooghiemstra BA, Nijmegen 

Afstudeeropdracht: De visie van Richard Rorty 

op taal, zoals hij deze beschrijft in zijn boek. 

Contingentie, ironie en solidariteit. 

mw. M.C. Jonker BA, Alkmaar 

Afstudeeropdracht: Anna Bijns in de 

Nederlandse literatuurgeschiedenis. Een 

onderzoek naar historiografische verschuivingen 

in de beeldvorming. 

dhr. F. Koekoek BA, Zutphen 

Afstudeeropdracht: Het Goede doen en het 

Kwade laten. Verschillen en overeenkomsten 

in de receptie van het werk van Jheronimus 

Bosch in Hieronymus Bosch van Walter 

S. Gibson (Londen 1973) en in Bosch van 

Laurinda Dixon (Londen 2003). 

dhr. M.J. Lenaerts BA, Tongeren, België 

Afstudeeropdracht: Het middenpaneel van 

Jheronimus Bosch’ zogenaamde triptiek De 

tuin der lusten volgens de wetenschappers D. 

Bax, P. Gerlach en W. Fraenger. Een vergelijkende 

analyse. 

mw. C.J. de Looze BA, Salem, Duitsland 

Afstudeeropdracht: Kunnen we het verleden 

kennen? Een vergelijkende beschouwing over 

de theorieën van Collingwood en Ankersmit. 

mw. G.E.M. Meurs-van der Werf BA, 

Soerendonk 

Afstudeeropdracht: Het onderwijsbeleid van 

Koning Willem I tijdens zijn koningschap van 

het ‘Verenigd’ Koninkrijk der Nederlanden 

1815-1830. 

Wo masteropleiding Algemene cultuurwetenschappen 

mw. J. van Noort-Wijzenbroek MA, 

Voorschoten 

Afstudeeropdracht: Van plattelandsgemeente 

tot forensenplaats Voorschoten 1945-1970. 

dhr. J. Overbeek MA, Den Haag 

Afstudeeropdracht: De Bril van Buitenlandse 

Zaken. Nederlandse diplomaten over Spanje 

onder Miguel Primo de Rivera 1923-1930. 

INFORMATICA 

Wo bacheloropleiding Informatica 

mw. M. Vanderveken BSc, Riemst, België 

dhr. G. Wauters BSc, Oetingen, België 

Wo masteropleiding Computer Science 

dhr. I. Klinkert MSc, Assendelft 

Afstudeeropdracht: Satellite Orbit 

Determination with the Global Educational 

Network for Satellite Operations. (GENSO). 

dhr. H. van de Ridder MSc, Putten 

Afstudeeropdracht: Onderzoek naar de toepasbaarheid 

van REA business patterns in een 

webgeoriënteerd framework voor administratieve 

toepassingen.

afgest 

deerden 

MANAGEMENTWETENSCHAPPEN 

Wo bacheloropleiding Bedrijfskunde 

mw. A. Noyens BSc, Kasterlee, België 

dhr. R. van Someren BSc, Nieuwerkerk aan den 

IJssel 

Wo masteropleiding Management 

dhr. M.E.T. Goossens MSc, Amsterdam, keuzevariant 

Implementation and change management 

Afstudeeropdracht: Technologie innovatie en 

de conjunctuurbeweging. Een onderzoek naar 

de ‘demand pull’- innovatietheorie binnen de 

Nederlandse Industrie voor hernieuwbare energiebronnen. 

mw. J. Kuperus MSc, Middelburg, keuzevariant 

Implementation and change management 

Afstudeeropdracht: Het implementeren van een 

0900 servicenummer als onderdeel van Customer 

Relationship Management strategie bij een nonprofit 

organisatie. 

mw. A.T. van der Lee MSc, Deventer, keuzevariant 

Strategic human resource management 

Afstudeeropdracht: Managerial competencies, 

roles and effectiveness; rater perceptions and 

organizational measures. 

dhr. N.S.C. van Vliet MSc, Breda, keuzevariant 

Marketing and Supply chain management 

Afstudeeropdracht: Air cargo alliances: Walking 

on a Thin Line. A study on the impact of air cargo 

alliances. 

Wo masteropleiding Accounting 

and Finance 

dhr. J.H. Broersma MSc, Zwolle, keuzevariant 

Management Control (finance) 

Afstudeeropdracht: Informatieverwerking, overmoed 

en overnames. Een onderzoek naar relaties/ 

patronen tussen informatieverwerking, overmoed 

besluitvorming bij overnames en overnameresultaten 

dhr. M.R. Duijzer MSc, Dussen, 

Afstudeeropdracht: Herclassificatie van financiële 

instrumenten bij financiële conglomeraten 

‘Amendement IAS 39 en IFRS 7’. 

dhr. R.A.J.M. Geurden MSc, Kerkrade, keuzevariant 

Accounting and control 

Afstudeeropdracht: Geeft de informatie van de 

RvC, verwoord in het jaarverslag, voldoende invulling 

aan de code Tabaksblat? Welke afwijkingen 

m.b.t. de “norm” kunnen geconstateerd worden? 

dhr. J.J. Pauw MSc, Hoboken, België 

Afstudeeropdracht: Diagnose Behandeling 

Combinaties. Wat zijn de gevolgen van het invoeren 

van DBC’s voor de greep op medisch specialisten 

in een algemeen ziekenhuis? 

Wo masteropleiding Strategy 

and Organization 

mw. B. Bikhan MSc, Huizen 

Afstudeeropdracht: Stilstaan is achteruitgang! Een 

onderzoek naar competentieontwikkeling van 

HRM zelfstandigen zonder personeel (ZPP’ers) in 

de branche zakelijke dienstverlening. 

dhr. J.P.J.G.L. de Graef MSc, Weert 

Afstudeeropdracht: Leiderschap en verkoopresultaten: 

een winstgevende relatie? Een onderzoek 

naar leiderschap van salesmanagers in relatie tot 

de effectiviteit van veranderingen. 

mw. I. Hempenius MSc, Delft 

Afstudeeropdracht: De Competentieset van de 

Succesvolle Global Terminal Manager. 

mw. F.F. Hundertmark-van Dijk MSc, Beuningen 

Afstudeeropdracht: Change? Why would I 

want to? A research on the variables impacting 

Willingness to Change of Staff. 

mw. J.H. Idzinga MSc, Winsum 

Afstudeeropdracht: De relatie tussen 

Competenties en Burnout bij Afgestudeerden 

in de Zorg en de Invloed daarvan op de 

Vertrekgeneigdheid. 

dhr. J.G. Rijksen MSc, Maartensdijk 

Afstudeeropdracht: Different project, different 

leadership. 

dhr. F.G. Scheffrahn MSc, Den Haag 

Afstudeeropdracht: Is er iemand die genoeg weet 

om anderen te instrueren? Een empirisch onderzoek 

naar de relatie tussen structurerend leiderschapsgedrag, 

teamleergedrag en prestaties van 

projectteams, werkend aan bouwprojecten. 

dhr. P. Westerholt MSc, Culemborg 

Afstudeeropdracht: Prestatie management bij olieraffinaderijen. 

Een empirisch onderzoek naar de 

bijdrage van prestatie management instrumenten 

bij de sturing van de organisatie door de leiding 

van olieraffinaderijen. 

Wo masteropleiding Supply chain management 

dhr. D.G. von Bergh MSc, Hoofddorp 

Afstudeeropdracht: Customer Metrics, Waits and 

Anxiety in Multi-Stage Services. 

mw. A.A. Bolazeva MSc, Overijse, België 

Afstudeeropdracht: Inter-organizational knowledge 

transfer mechanisms in the focal company: 

a case study. 

dhr. M.C. Hermsen MSc, Julianadorp 

Afstudeeropdracht: Make-or-buy decisions for 

defence logistics functions. 

dhr. W.G. Klinkhamer MSc, Halsteren 

Afstudeeropdracht: The influence of absorptive 

capacity and relationship learning on companies’ 

innovation performance. 

NATUURWETENSCHAPPEN 

Wo Bacheloropleiding Milieu-Natuurwetenschappen 

dhr. L.M. van de Beld BSc, Deventer 

Afstudeeropdracht: Adding Carbon Capture 

and Storage (CCS) to biomass energy in the 

Netherlands: how does it affect the process and 

costs? 

mw. A.C.M. van Bennekom BSc, Hansweert 

Afstudeeropdracht: Reductie emissie medicijnresten 

naar oppervlaktewater Zeeland. Casus: ziekenhuis 

De Honte. 

dhr. S.V.I. Claus BSc, Drongen, België 

Afstudeeropdracht: Brandhoutverwerving voor 

residentiële verwarming in Vlaanderen. 

dhr. N.W.M. Vlaar BSc, Rotterdam 

Afstudeeropdracht: Reductie emissie medicijnresten 

naar oppervlaktewater Zeeland. Casus: ziekenhuis 

De Honte. 

mw. H. Wouters BSc, Westerlo, België 

Afstudeeropdracht: 1 Bodem- en waterverzilting 

in Nederland: lessen uit de wereld. 

2 Adding Carbon Capture and Storage (CCFS) to 

biomass energy in the Netherlands: how does it 

affect the process and costs? 

Wo masteropleiding Milieu-natuurwetenschappen 

dhr. A.R. Lengkeek MSc, Dalfsen 

Afstudeeropdracht: De verzekerbaarheid van overstromingsrisico’s 

in buitendijkse riviergebieden. 

mw. T. Slooter-Hagemann MSc, Dordrecht 

Afstudeeropdracht: Alcohol en het Adolescente 

brein. 

ONDERWIJSWETENSCHAPPEN 

Wo masteropleiding Onderwijswetenschappen 

dhr. J.H. Hoek MSc, Klaaswaal 

Afstudeeropdracht: Het Effect van Reflectieve 

Dialogen op het Zelfsturend Vermogen van 

Chronisch Zieke VMBO-Leerlingen. 

PSYCHOLOGIE 

Wo bacheloropleiding Psychologie 

mw. C.L. Batalona BSc, Doorn 

mw. P.J.M. van den Berg-Wijen BSc, Peel en Maas 

mw. F. Bozkurt BSc, Weert 

mw. N.G. Broekman BSc, Rotterdam 

mw. R.C.A. Brouwers BSc, Breda 

mw. K.M.J. van Diessen BSc, Maarheeze 

mw. J.M.J. Geurts BSc, Sittard 

mw. E.J.M. Giezenaar-Eussen BSc, Munstergeleen 

mw. F. van Ginkel-Woelders BSc, Ede 

dhr. J. de Greef BSc, Hasselt, België 

mw. G.M. de Groot-Horst BSc, Alkmaar 

mw. G.S.A. Grundel BSc, Tilburg 

mw. G.F. van Haaften BSc, Zaltbommel 

mw. Y.R. Heeg BSc, Den Haag 

mw. E.C. Hoogendoorn-Kodde BSc, 

Bergschenhoek 

mw. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal BSc, 

Rotterdam 

mw. H.G. Jorritsma-Bolthuis BSc, Emmen 

mw. A.G.M. Kerckhofs BSc, Berchem, België 

dhr. A. de Klerk BSc, Utrecht 

mw. C.A.M. Lamers-van Rijsingen BSc, Budel 

mw. M. Martens BSc, Amsterdam 

mw. F. van Meggelen BSc, Delfgauw 

mw. G.K. Meij-Gennari BSc, Heiloo 

mw. T.K. Oerlemans BSc, ’s-Graveland 

mw. K.H. Prak BSc, Oirsbeek 

mw. P. Schaap BSc, Rotterdam 

mw. C. Steenkamp-Scheinhardt BSc, Moordrecht 

mw. S.S.M. Stolwijk BSc, Kapelle 

dhr. K.R.D. Vaessen BSc, Mill 


31 


afgest 

deerden 

mw. W.J.M. de Wit BSc, Amsterdam 

mw. M.M. van der Zwaag-Hogervorst BSc, 

Velserbroek 

Wo masteropleiding Psychology, afstudeerrichting 

arbeids- en organisatiepsychologie 

dhr. M.P. Ardon MSc, Kamperland 

Afstudeeropdracht: De Invloed van Commitment 

op Emotieregulatie onder Veteranen. 

mw. S. Bakker MSc, Utrecht 

Afstudeeropdracht: Het effect van oefenitems op 

de Betrouwbaarheid en Score van een Adaptieve 

Intelligentietest. 

dhr. K.A. Brongers MSc, Groningen 

Afstudeeropdracht: Klaar om Weer te gaan Werken 

na ziekte of ongeval. 

dhr. M. Daerden MSc, Diepenbeek, België 

Afstudeeropdracht: De Relatie Tussen de 

Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. 

mw. Y.L.J. van Egeraat MSc, Tiel 

Afstudeeropdracht: De samenhang tussen 

Emotieregulatie en Burnout bij Brandweerlieden 

en de Invloed van Sociale Steun. 

mw. C.H.B. Rooth MSc, Hoofddorp 

Afstudeeropdracht: Determinanten van 

Emotieregulatie. 

mw. M.P.E.M. Segers-Noij MSc, Nederweert 

Afstudeeropdracht: Boze Sollicitanten: De 

Invloed van Procedurele en Distributieve 

Rechtvaardigheidspercepties en de Modererende 

Rol van Faalangst. 

mw. A. Stolk MSc, Amersfoort 

Afstudeeropdracht: Het Belang van 

Rechtvaardigheid en Identificatie voor 

Motivatie van Deelnemers in het Middelbaar 

Beroepsonderwijs. 

mw. A.R. Timmermans-Dhore MSc, Den Haag 

Afstudeeropdracht: Shared Services, Shared 

Pain? Onderzoek naar het Arbeidsplezier van 

Medewerkers Werkzaam binnen een Shared 

Service Center. 

mw. H.A. van Waas MSc, Amsterdam 

Afstudeeropdracht: Evaluatie van een Training 

Onderhandelen. 

Wo masteropleiding Psychology, afstudeerrichting 

gezondheidspsychologie 

mw. H. van Eijk MSc, Delfgauw 

Afstudeeropdracht: Dagelijkse stress, negatief 

affect en consciëntieusheid en de relatie met het 

snackgedrag van mensen die op dieet zijn. 

mw. G.F. Ghafoer Msc, Rijswijk 

Afstudeeropdracht: Geheugenstrategieën, 

Leerstrategieën en Geheugenprestaties. 

mw. K.H. Hilbink MSc, Nieuwegein 

Afstudeeropdracht: Positieve, Negatieve 

en Depressieve Subklinische Psychotische 

Symptonen en het Effect van Stress en Sekse op 

deze Subklinische Psychotische Symptonen. 

mw. W.H.M. Jacobs MSc, Groningen 

Afstudeeropdracht: Invloed van Psychologische 

en Demografische Factoren op Gedragsintentie 

tot Gewichtsreductie bij Patiënten met Type 2 

Diabetes Mellitus. 

mw. A. Lukic-den Hartog MSc, Den Helder 

Afstudeeropdracht: Factoriële en inhoudsvaliditeit 

van Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) bij 

bezoekers van de protestantse kerk in Nederland. 

mw. B. Mensink MSc, Hoogwoud 

Afstudeeropdracht: Existentiële Zingeving, 

Werkdruk, Burn-out en Bevlogenheid bij 

Verzorgenden en Verpleegkundigen in de 

Gehandicaptenzorg. 

RECHTSWETENSCHAPPEN 

Wo bacheloropleiding Rechtsgeleerdheid 

mw. A.L.J. Blok-Cornelisse LLB, Huizen 

mw. S.M. Bogdanski LLB, Leiden 

dhr. J.P. van den Bol LLB, Capelle aan den IJssel 

dhr. J.M. van Groningen LLB, Naarden 

mw. W.J. Hogebrug-Engelgeer LLB, Ermelo 

mw. S.J. Holland LLB, Rotterdam 

dhr. E.R.M. Huls LLB, Haren 

dhr. R. Jacobs LLB, Koedijk 

dhr. J. Kabbedijk LLB, Den Helder 

mw. M. Kuijt LLB, Wassenaar 

dhr. J. Kusters LLB, Maarssen 

dhr. A.J. Ostachevski LLB, Rotterdam 

dhr. H.A.H. Pastoor LLB, Almere 

dhr. A.H.L. van de Pavoordt LLB, Delft 

mw. J. van Rijn LLB, Haarlem 

dhr. A.H.M. van Rooij LLB, Helmond 

dhr. J.R. Schepel LLB, Winterswijk 

dhr. C. Spek LLB, Zevenbergen 

mw. G.T. Viset LLB, Leidschendam 

mw. C. Zalm LLB, Heerhugowaard 

Wo masteropleiding Rechtsgeleerdheid 

dhr. J.A. de Bont LLM, Drempt 

Scriptie: Consumentenbescherming in de luchtvaart: 

Een DBC’tje? Wordt met de toepassing van- 

Verordening EG/261/2004 de passagier voldoende 

beschermd tegen de gevolgen van instapweigering, 

annulering of langdurige vertraging? 

mw. J.M. Dekker-Koenders LLM, Purmerend 

Scriptie: De juridische aspecten van het zaaddonorschap. 

dhr. M.J. Eggink LLM, Arnhem 

Scriptie: De fiscale voorlopige voorziening. 

Kunnen we het echt niet leuker maken? Een 

onderzoek naar de effectiviteit van de voorlopige 

rechtsbescherming in het fiscale recht. 

dhr. S.A. de Groot LLM, Zelhem 

Scriptie: Het gevaar voor de rechtszekerheid op 

lange termijn als gevolg van de invoering van de 

elektronische akte. 

mw. E.M. Kleinsman LLM, Hengelo 

Scriptie: Wie slaat, staat op straat! Samenloop 

bestuursrechtelijke- en strafrechtelijke afdoening 

huiselijk geweld. 

dhr. P.J. Komduur LLM, Wijchen 

Scriptie: Europese invloed op het Rijnvaartregime. 

CCR verliest terrein op de Rijn. 

dhr. G.J.W. van der Salm LLM, Burgh-Haamstede 

Scriptie: ‘Bestuurlijke handhaving bij een van 

rechtswege verleende vergunning’. De lex silencio 

positivo, ‘gewogen en te licht bevonden’. 

dhr. P.I.A.P.M. Zwaga LLM, Den Haag 

Scriptie: Voorstel EG richtlijn consumentenrechten. 

BUSINESS PROCESS MANAGEMENT 

AND IT 

Wo masteropleiding Business Process Management 

and IT 

dhr. I. Buzugbe MSc, Voorburg 

Afstudeeropdracht: Volwassenheidsgraad van 

software acquisitie en kritieke succesfactoren. 

dhr. R.F.M. Rateischak MSc, Heerlen 

Afstudeeropdracht: De methode Prince2 en projectfalen. 

dhr. A.J. van Rijn MSc, Zoetermeer 

Afstudeeropdracht: Beïnvloeding van het vertrouwen 

door proceswijzigingen in een samenwerkingsverband. 

dhr. F.W.A. Smit MSc, Voorburg 

Afstudeeropdracht: Patronen voor applicatie integratie 

met Workflow Management Systemen. 

dhr. L.C. Walhout MSc, Delft 

Afstudeeropdracht: Stabiliteit van Samenwerken. 

Formele- en informele communicatiesignalen die 

binnen de projectcommunicatie de stabiliteit herkenbaar 

maken. 

VRIJE WETENSCHAPPELIJKE 

OPLEIDING 

dhr. P.C. Slootweg LLM, IJsselstein, vrije wetenschappelijke 

masteropleiding rechtsgeleerdheid 

Scriptie: De rechtspositie van de ZZP’er, een zoektocht 

naar mogelijke verbeteringen. 

Bij deze student werd aan het behaalde getuigschrift 

de waardering 'met Lof' toegekend (gewogen 

gemiddelde cijfer 8 of hoger, geen cijfer lager 

dan 7). 



5710423

Modulair 1 (jaargang 26, 10 september 2010) - Open Universiteit ...

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Modulair 1 (jaargang 26, 10 september 2010) - Open Universiteit ...

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?