Binnenhuis kom maar binnen! - Rijksmuseum

rijksmuseum.nl

Binnenhuis kom maar binnen! - Rijksmuseum

Binnenhuis

kom maar binnen!

Kijktocht

Voortgezet onderwijs

havo vwo onderbouw


1 2

3

zaal 3 zaal 4

zaal 5

Binnenhuis

kom maar binnen!

zaal 2

zaal 1

Ingang

Uitgang

begane grond

De inrichting van je kamer vertelt iets over hoe je bent, of hoe je wilt zijn.

Je hebt vast nagedacht over wat je aan de muur hangt en welke spullen je koopt

voor je kamer. Misschien verschuif je steeds je meubels of misschien doe je

er wel helemaal niets mee.

In de 17de eeuw waren mensen net zo bezig met de inrichting van hun huis

als de meeste mensen nu. We weten vooral wat de smaak was van rijke burgers.

Die ontdek je door naar de objecten en schilderijen in dit museum te kijken.

zaal 9

zaal 8

zaal 11

6 4 5

zaal 10

zaal 6

zaal 7

Pas op!

Wees voorzichtig!

De schilderijen zijn kostbaar en kwetsbaar.

Wijs er niet naar met je pen of potlood!

De schilderijen en objecten waarover de vragen worden gesteld vind

je op de plattegrond. Als het bij een schilderij of object te druk is kun je

dat beter even overslaan. Probeer het later nog een keer.

7

zaal 12

zaal 14

Veel plezier en succes!

zaal 13

Museumwinkel

eerste verdieping

· zaal 1

3


1

Poppenhuis

Als er gasten kwamen, werd het poppenhuis gedemonstreerd. Alle deurtjes

werden opgetrokken en overal zat iets achter. De volwassenen waren er uren

mee bezig.

Waar kun je dat nu mee vergelijken?

met de visite een gezelschapsspel spelen

met de visite tv kijken

met de visite een dagje uitgaan

Elke kamer in het poppenhuis heeft een naam. Die namen staan op de glazen

wand links van het poppenhuis.

Zet de naam van de kamer bij de beschrijving.

De vrouw ligt in een ‘alkoof ’ in de kast achter een gordijn.

Een kamerscherm houdt de tocht tegen.

kamer

Voorraadpotten en een spinnenwiel staan in deze ruimte. Bovenaan

de trap liggen achter een hek de kooltjes en houtjes voor de kachel.

zolder

Petronella Oortman was de vrouw van een rijke koopman. Daarom kon

zij dit dure poppenhuis laten maken. Jarenlang was ze bezig om spulletjes

te laten maken voor het huis. Geen kind mocht het poppenhuis aanraken.

Het was ‘speelgoed’ van volwassenen. Het poppenhuis was vooral bedoeld

om mee te pronken.

Het poppenhuis is een kast. Bekijk de buitenkant goed.

Waarvan is de buitenkant gemaakt?

van hout

van plastic

van schildpad

Hier wordt het eten gekookt. Uit de pomp kan echt water komen.

Achterin is de wc: een plank met een gat.

keuken

Je herkent een rieten kinderstoeltje. Onder de doek staat een wiegje,

maar verder ziet het er niet uit als een kamer van een kind.

kamer

Deze ruimte heeft een mooie marmeren vloer en houtsnijwerk aan

het plafond. Achterin is het kantoortje van ‘meneer’.

kamer

Deze kamer heeft behang van stof. Er staat een pronkkast met heel

kleine echte schelpjes.

4

· zaal 3

kamer

5


2 Gerrit Berckheyde

De bocht van de

Herengracht vanaf

de Vijzelstraat

Noem drie verschillen tussen dit beeld en het beeld wat je hebt van

de grachten zoals ze er nu uit zien:

1

2

3

Ter hoogte van de Nieuwe Spiegelstraat kreeg de Herengracht een knik.

Doordat de drie grachten hier wat verder uit elkaar werden gelegd, waren

de kavels aan de zuidzijde dieper.

Precies in dit stuk dat Berckheyde heeft geschilderd woonden de rijkste

Amsterdammers.

Hoe wordt deze bocht ook wel genoemd?

Hier zie je een stukje van de Herengracht zoals deze eruit zag in de Gouden Eeuw.

De grachtengordel breidde zich in de 17de eeuw langzaamaan uit. Op het schilderij

van Berckheyde zie je de laatste fase.

Hoe zie je dat de grachten nog in aanbouw zijn?

Tegenwoordig zijn de prijzen van de panden in deze bocht van de

Herengracht zo duur dat het onbetaalbaar is geworden voor gezinnen om er

te wonen. Daarom hebben veel bedrijven er hun kantoorpand van gemaakt.

6

· zaal 3

7


3

Jan van Mekeren

Kabinet

Wat zet je op deze kast? Kies uit deze zaal twee objecten van aardewerk

die jij op deze kast vindt passen.

Schrijf de naam van het object op.

1

2

Je ziet hier drie dieren. Welke zie je terug op de rechterdeur?

Noem het nummer van het juiste plaatje.

1.

2.

Enkele houtsoorten op deze kast waren gekleurd met beits: blaadjes waren groen

en sommige bloemen rood. Het moet vroeger een bonte bedoening zijn geweest.

Door verkleuring van het hout is daar nu niets meer van te zien.

Hoeveel beestjes zie je op de rechter kastdeur?

Hoe denk je dat de kast is gemaakt?

3.

de bloemen zijn op het hout geschilderd en daarna gelakt

de bloemen zijn in het hout gehakt en daarna geverfd

de bloemen zijn als een puzzel in het hout gelegd

8

· zaal 5

9


4

Johannes Vermeer

Liefdesbrief

Veel vrouwen in de 17de eeuw droegen iets op het hoofd: een sjaal of een mutsje.

De dienstmeid heeft haar sjaal op een bepaalde manier geknoopt.

Wie dragen tegenwoordig hun hoofddoek ook vaak op deze manier?

Wij zijn ook benieuwd naar wat er in de brief staat. De schilder verklapt

al iets door de schilderijen aan de muur.

Wat is waar denk jij?

Een wandelaar en een schip op zee betekenen:

haar liefje is op reis

haar liefje is handelaar

haar liefje houdt van de natuur

Een rustige zee betekent:

de liefde is bijna afgelopen

de liefde kabbelt voort

hij bedriegt haar met een ander

De zee is als de liefde want:

diep en donker en blauw

soms kalm dan weer stormachtig

nat en zout van de tranen

Bij dit schilderij is het net of je even bij deze vrouwen naar binnen gluurt.

Wij staan als kijker in een donkere gang en kijken naar een lichte kamer.

Bedenk wat de vrouwen tegen elkaar zeggen.

Hoe hield men zichzelf warm in deze ruimte?

Kruis de twee goede antwoorden aan.

door extra veel kleding aan te doen

door vloerverwarming

door een gordijn in de deuropening

door een houthaard

door een gaskachel

door het raam dicht te houden

De dienstmeid was eigenlijk net aan het werk. Wat deed zij voordat

ze de brief aan haar bazin gaf?

De dienstmeid

10

· zaal 10

11


5 Pieter de Hooch

Moedertaak

Trek een lijn. Er is er één voorgedaan.

koperen pan met gaatjes

houdt kou buiten

luik

verwarmt het bed voor

gordijn

halve deur

bed in kast

geen tocht om het bed

geen tocht over de vloer

houdt kou van ruiten weg

De kinderstoel werd in die tijd een ‘kakstoel’ genoemd. Hier zie je een

schematische tekening van deze kakstoel. Hoe zal die er van binnen uit

hebben gezien?

Teken hoe jij denkt dat het van

binnen zat.

De titel van dit schilderij is eigenlijk ‘Een moeder die haar kind reinigt’:

in de 17de eeuw ontluisden moeders hun kinderen vaak. Maar de taak van

de moeder was ook om het zieltje van haar kind rein te houden. Dat vertelt

dit schilderij.

Iedereen heeft een hekel aan luizen en ontluizen. Hebben deze moeder

en dit kind er ook een erge hekel aan? Wat denk jij?

Ik denk dat wel/niet, want ik zie

De hond kijkt hoopvol naar buiten.

Wie komt er, denk je?

een kat

zijn baasje

Ook in deze kamer zijn veel zaken waarmee de kou wordt verdreven.

Krijg je ook zo’n jeuk op je hoofd als je naar dit schilderij kijkt?

12

· zaal 10

13


6 Adriaen van Ostade

Boerengezelschap

Hoeveel mannen zijn dronken?

Hoeveel mannen dragen niets op hun hoofd?

Hoeveel mannen roken niet?

Hoeveel mensen kijken ongelukkig?

Wat is de enige luxe in deze ruimte en wordt toch niet gebruikt?

Wat vind je van deze mevrouw?

Kruis de woorden aan die voor jou van toepassing zijn.

roddelaarster gezellig oneerlijk

gemeen doortrapt lui

wraakzuchtig grappig zonnig

gastvrij boos arm

gevaarlijk zachtmoedig lief

aardig sloom handig

eerlijk behulpzaam slim

Aan dit schilderij kun je goed zien hoe het er uitzag bij boeren in de 17de eeuw:

heel wat minder chic dan bij de gegoede burgerij en de kooplui. Hoewel ze geen

luxe hebben, zijn ze toch tevreden. Dat zie je.

Wat vind jij van deze herberg?

Ik vind deze herberg

Bekijk het schilderij goed.

Tel wat er gevraagd wordt.

Hoeveel vrouwen zijn er?

Hoeveel kinderen?

Hoeveel dieren?

In die tijd werd roken ook als zeer slecht voor de gezondheid beschouwd.

Toch wordt op dit schilderij flink pijp gerookt!

14

· zaal 11

15


7 Rembrandt Harmensz van Rijn

De Nachtwacht

Er staat een hoofd getekend in de krans

De achterwand is van steen of marmer

Bij de vlag begint een boog

Het meisje staat op een trede van een trap

Er hangen gordijnen aan de achterwand

Je hebt nu de ruimte goed bestudeerd.

Wat denk jij: staan ze binnen of buiten?

Ik denk dat ze binnen / buiten staan, omdat

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

De schutters waren de beschermers van de stad. Een soort stadswachten.

Ook hielpen ze de orde te bewaken wanneer er feesten waren.

Kijk goed hoe de schutters gekleed zijn. Wat gaan ze doen?

ze gaan vechten

ze gaan de orde bewaken

Omdat

Het schilderij ‘De Nachtwacht’ is heel beroemd. Mensen uit de hele wereld

komen om dit doek te bekijken. Op het schilderij worden de schutters (soldaten)

van Amsterdam uitgebeeld.

Bekijk de vloer en de achterwand van de ruimte goed.

Waarom zal Rembrandt van Rijn zo’n rommelige groep schutters

hebben geschilderd?

het moet lijken of ze op pad gaan

ze wilden maar niet stil staan

anders kreeg hij niet alle personen erop

Zeg van de volgende uitspraken of ze waar zijn of niet.

Er liggen tegels op de vloer

Er ligt zand op de vloer

Er staan zuilen tegen de achterwand

De pilaren zijn van marmer

Er is een houten achterwand

Er hangt een krans aan de achterwand

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

waar / niet waar

16

· zaal 12

17


Colofon

In opdracht van de afdeling Publiek & Educatie van het Rijksmuseum

door Warmer tekst en advies voor onderwijs en kunstinstellingen

2011, derde herziene druk (eerste druk in 2004)

Ontwerp

Druk

Fotografie

Irma Boom Office

Kunstdrukkerij Mercurius

Afdeling Beeld van het Rijksmuseum


· zaal 1

More magazines by this user
Similar magazines