BER Beslag en executie in de rechtspraktijk - Tijdschrift Beslag en ...

nummer 1-augustus 2011 jaargang 1
BER
B
eslag en
E xecutie in de
r echtspraktijk
Van de uitgever van
De rechtersregeling inzake conservatoir beslag is ingrijpend
gewijzigd; meer aandacht voor de positie van de beslagene
Mw. mr. M. Meijsen
Misbruik van beslagrecht, steeds vaker gebruikt
Mr. M.R. van Zanten
Het beslagverbod op voor de openbare dienst bestemde
goederen: een inventarisatie
Mr. H.J.S.M. Langbroek en mw. mr. L.M.A. van Wijngaarden-Gooijer
HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
Mr. A.J. van der Meer
www.tijdschriftber.nl
2011/1

De Stand van de Advocatuur 2011
De 16e editie is verschenen
De Stand van de Advocatuur is het enige jaarlijkse trendonderzoek over de advocatuur
en juridische dienstverlening in Nederland. Het geeft trends, nieuwe ontwikkelingen en
opvallende zaken aan. Met deze kant en klare externe analyse van de advocatuur ziet u
direct waar uw kansen liggen en natuurlijk ook wat uw bedreigingen zijn.
U vindt onder meer:
De nieuwe Top 50 van advocatenkantoren
Financiële kerncijfers van kantoren
Het snel veranderende landschap van juridische dienstverlening
Regionale topkantoren
De Zaak van het Jaar en de best gelezen artikelen van Advocatie.nl
De advocaat van morgen
Met dit heldere rapport krijgt u snel inzicht in de Nederlandse advocaten markt.
ISBN: 978 90 12 38560 2
Hoofdredactie: Lucien Wopereis
www.sdu.nl

inhoud
Inhoudsopgave Beslag en executie in de rechtspraktijk
Nummer 1, jaargang 1, augustus 2011
Redactioneel 4
Mr. L.P. Broekveldt
BERSignaleringen 5
De rechtersregeling inzake conservatoir beslag is ingrijpend gewijzigd;
meer aandacht voor de positie van de beslagene 15
Mw. mr. M. Meijsen
Misbruik van beslagrecht, steeds vaker gebruikt 20
Mr. M.R. van Zanten
Het beslagverbod op voor de openbare dienst bestemde goederen: een inventarisatie 25
Mr. H.J.S.M. Langbroek en mw. mr. L.M.A. van Wijngaarden-Gooijer
HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever? 30
Mr. A.J. van der Meer
Wetgevingsoverzicht 42
BER - Tijdschrift Beslag en Executie in de Rechtpraktijk is een uitgave
van Sdu Uitgevers bv en verschijnt achtmaal per jaar. Naast
dit tijdschrift ontvangen abonnees wekelijks per e-mail nieuws op
het gebied van het beslag- en executierecht.
De auteur verklaart zich ermee bekend dat door aanbieding van
een artikel de exploitatierechten worden overgedragen aan de
uitgever.
Uitgever
mw. mr.drs. E.M. Kromhout
Sdu Uitgevers
Postbus 20025, 2500 EA Den Haag
Redacteur
mw. M.J. Blom
Redactiesecretaris
mw. K. Buijinck
e-mail: kristel@crystalcleartranslations.nl
Hoofdredactie
mr. L.P. Broekveldt (BroekveldtLegal)
Redactie
mw. mr. N.W.M. van den Heuvel (NautaDutilh)
mr. D.M. de Knijff (Ekelmans & Meijer)
mr. drs. H.J.S.M. Langbroek (Pels Rijcken)
mr. E. Loesberg (Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch)
mr. A.J. van der Meer (Rechtbank Haarlem)
dhr. J. Nijenhuis (Hafkamp Opleidingen)
mr. M.R. van Zanten (CMS Derks Star Busmann)
Vakredactie Sdu Uitgevers
mr. E.R. Hallebeek
Ontwerp en vormgeving
(M/V) ontwerp, www.mv-ontwerp.nl
ISSN 2211-7431
Alle rechten voorbehouden. Behoudens de door de Auteurswet
gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd
(waaronder begrepen het opslaan in een geautomatiseerd
gegevensbestand) en/of openbaar gemaakt door middel
van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook,
zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Abonnementen
De abonnementsprijs bedraagt € 199,- per jaar inclusief de
wekelijkse e-mailnieuwsdienst en inclusief verzamelband (excl.
btw, incl. verzend- en administratiekosten). Losse nummers € 30,-
(excl. btw, incl. verzend- en administratiekosten). Prijswijzigingen
voorbehouden.
Abonnementenadministratie/adreswijziging
Sdu Klantenservice
Postbus 20014, 2500 EA Den Haag
Tel: (070) 3789880
www.sdu.nl/klantenservice
Advertentieacquisitie
Sdu Uitgevers
Business Unit Juridisch
Prinses Beatrixlaan 116
Postbus 20025
2500 EA Den Haag
Tel: 070-378 05 62
E-mail: advertentie.juridisch@sdu.nl
www.bereikdejurist.nl
Advertentietarieven op aanvraag. De uitgever kan zonder opgave
van redenen advertenties weigeren.
Citeertitel: BER 2011, nr. 1, p. 10.
© Sdu Uitgevers, Den Haag 2011
Wij verwerken uw gegevens voor de uitvoering van de (abonnements)overeenkomst
en om u van informatie te voorzien over Sdu
Uitgevers bv en zorgvuldig geselecteerde andere bedrijven. Als u
geen prijs stelt op deze informatie, kunt u dit schriftelijk melden bij
Sdu Uitgevers, Postbus 20014, 2500 EA Den Haag. Voor informatie
over onze leveringsvoorwaarden kunt u terecht op www.sdu.nl.
Abonnementen gelden voor minimaal één jaar. Het abonnement
wordt automatisch met een jaar verlengd, tenzij uiterlijk twee
maanden voor het ver strijken van het abonnementjaar schriftelijk
wordt opgezegd bij Sdu Klantenservice.
www.tijdschriftBER.nl

Redactioneel
Het is mij een bijzonder genoegen om namens de Sdu en de overige redactieleden dit nieuwe tijdschrift onder uw aandacht
te brengen. Wij menen dat er een behoefte is aan een speciaal vaktijdschrift als Tijdschrift Beslag en Executie in de
Rechtspraktijk (BER). Waarom?
Wij leven nu in een tijd van financiële en economische problemen, waarin zowel burgers als bedrijven vrij gemakkelijk in
betalingsmoeilijkheden kunnen komen. Schuldeisers zullen dan ook – mogelijk (nog) sneller dan anders – hun al dan niet
vermeende vorderingsrechten op anderen, door het leggen van conservatoir of executoriaal verhaalsbeslag, zo veel mogelijk
willen veiligstellen. Een en ander betekent dat bij de spelers op dit specifieke rechtsterrein – advocaten, deurwaarders en
ook rechters – in toenemende mate behoefte bestaat aan deskundige voorlichting en informatie op dit gebied. Hoewel het
beslagrecht – en daarmee ook het executierecht – een ‘hulpdiscipline’ 1 is, heeft deze zich tot een zelfstandig en soms heel lastig
rechtsgebied ontwikkeld.
Deze informatie zal niet alleen betrekking moeten hebben op actuele gebeurtenissen en (toekomstige) ontwikkelingen,
maar ook en vooral op een (verdere) verdieping van de kennis van dit vakgebied. Dat zal dan ook de voornaamste, zoals
het tegenwoordig heet, ‘focus’ van BER zijn. BER zal dus niet het karakter van een jurisprudentietijdschrift hebben, zoals
JBPr, maar van een blad waarin wat dieper gravende essays over het beslag- en executierecht zullen verschijnen, zij het
dat een en ander wel heel regelmatig naar aanleiding van recent gepubliceerde uitspraken van Rechtbanken, Hoven en
de Hoge Raad zal zijn. Zo heeft ons hoogste rechtscollege alleen al in de periode 2000-2011 bijna veertig arresten over
uiteenlopende beslag- en executierechtelijke vragen gewezen.
Het rechtsgebied dat BER beoogt te bestrijken, geniet tegenwoordig ook de nodige wetenschappelijke belangstelling, wat
in het verleden wel anders is geweest. Zo kon een van de wérkelijke topadvocaten 2 in 1952 in zijn bespreking van een
arrest van de Hoge Raad over derdenbeslag nog de verzuchting slaken, dat het executierecht te onzent niet voldoende
wetenschappelijk bewerkt is. 3
In de laatste decennia van de vorige eeuw en het eerste decennium van deze eeuw is daarin danig verandering gekomen:
niet alleen is er tot nu toe een tiental proefschriften aan het beslag- en executierecht (in ruime zin) gewijd, 4 terwijl er ook
nog een paar op stapel staan (o.m. van mr. M. Meijsen, de schrijfster van een van de in dit nummer opgenomen bijdragen),
maar ook wordt in de vele (jurisprudentie)tijdschriften, zoals NJ, JOR, TCR, JBPr, en de Gerechtsdeurwaarder, aan een
en ander veel aandacht besteed.
Ik spreek de hoop en verwachting uit dat ook dit nieuwe blad BER aan de geschetste ontwikkelingen zijn steentje zal
bijdragen. Aan de deskundigheid en betrokkenheid van mijn mederedactieleden zal het niet liggen, terwijl ook de zeer
enthousiaste inzet en begeleiding van het Sdu-team het nodige vertrouwen geven.
Mr. L.P. Broekveldt
Schardam, 28 juli 2011
Hoofdredacteur
1 Daarmee bedoel ik dat het beslagrecht – en in het verlengde ervan het executierecht – er steeds toe strekt om vermogensrechtelijke aanspraken daadwerkelijk
te realiseren, zoals de inning van vorderingen en de afgifte of levering van bepaalde goederen.
2 Het epitheton ‘top’ wordt sinds enige tijd óók in de juridische wereld vaker te ‘onpas’ dan te pas gebruikt.
3 Mr. D.J. Veegens in zijn noot bij HR 16 maart 1951, NJ 1952, 155 (Flora/Beheersinstituut). Veegens was in zijn tijd één van de meest vooraanstaande cassatieadvocaten,
als ook Rijksadvocaat en plv. Landsadvocaat.
4 In chronologische volgorde zijn dat: J.P. Verheul (1968), A.W. Jongbloed (1986), D.J. van der Kwaak (1990), H. Oudelaar (1992), L.Th.L.G. Pellis (1993), L.P.
Broekveldt (2003), M.M.L. Harreman (2007), G.C. van Daal (2008), M.L. Tuil (2008) en F. Damsteegt-Molier (2009). Zie hierover verder mijn bespreking (onder
3) van de dissertatie van Van Daal, die zal verschijnen in aflevering 4 van Themis, augustus 2011.
4 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

BERsignaleringen
BERSignaleringen
Samenstelling door dhr. J. Nijenhuis
Met medewerking van mr. e. hallebeek
Conservatoir beslag
Nieuws
Nieuwe Beslagsyllabus per 1 juli 2011
(rechtspraak.nl)
Per 1 juli is de Beslagsyllabus aangepast,
onder andere in verband met de implementatie
van het rapport Jongbloed-Meijsen
over de praktijk van het conservatoir
beslag. De gevolgen voor de beslagpraktijk
zullen ingrijpend zijn als de voorzieningenrechters
consequent de nieuwe richtlijnen
gaan toepassen.
De belangrijkste wijzigingen betreffen:
- een full disclosure-verplichting van de
verzoeker;
- een verplichting van de verzoeker in het
beslagrekest te motiveren waarom het
beslag nodig is en waarom gekozen is
voor de in het verzoek genoemde beslagobjecten;
- een verplichting van de verzoeker te
verklaren dat de voorgestelde gerechtelijk
bewaarder bereid is zijn aanstelling te
aanvaarden;
- een nadere regeling over de verlenging
van de termijn voor het instellen van de
eis in de hoofdzaak (in beginsel slechts
eenmaal veertien dagen);
- een suggestie voor het bepalen voor de
hoogte van een door de beslaglegger te
stellen zekerheid;
- een uitgebreidere opsomming van de beslagverboden
en niet-mogelijke beslagen;
- de noodzaak van het vragen/stellen van
twee termijnen voor het instellen van de
eis in de hoofdzaak bij beslag tot afgifte
ter vernietiging/verwijdering in IE-zaken;
- nadere informatie over bewijsbeslag in
niet-IE zaken; en
- nadere informatie over bewijsbeslag in
IE-zaken (onder meer over het maken
van een ‘forensische kopie’ en de dubbele
termijn voor het instellen van de eis in de
hoofdzaak).
Verruiming pluk ze wetgeving (rijksoverheid.nl)
Op 1 juli 2011 is het wetsvoorstel Verruiming
Mogelijkheden Voordeelontneming
in werking getreden, waarmee een aantal
knelpunten voor de uitvoering van de
ontnemingspraktijk, ook wel het ‘plukken’
van criminelen genoemd, is weggenomen.
Hiervoor is het juridische instrumentarium
verbreed, waaronder meer mogelijkheden
tot verbeurdverklaring, invoering van een
wettelijk bewijsvermoeden en de mogelijkheid
om bij meerdere daders hen elk
aansprakelijk te stellen voor het gehele
voordeel. Ook zijn de mogelijkheden om bij
schijnconstructies beslag te leggen uitgebreid
en is de mogelijkheid ingevoerd om
onderzoek te doen naar vermogen om de
ontnemingsmaatregel te verhalen tijdens
de hoger beroep- en cassatiefase én nadat
het ontnemingsvonnis onherroepelijk is
geworden.
Jurisprudentie
Waarheidsplicht bij indienen beslagrekest
(Rechtbank Amsterdam 7 april 2011, LJN
BQ3375)
Afwijzing van een beslagverlof wegens
schending van de waarheidsplicht ex art.
21 Rv. De rechtbank overweegt als volgt: ‘In
de beslagsyllabus, versie februari 2011, is op
pagina 4 onder punt 2 het volgende vermeld:
“Artikel 21 Rv – Partijen zijn verplicht voor de
beslissing van belang zijnde feiten volledig
en naar waarheid aan te voeren. Wordt deze
verplichting niet nageleefd, dan kan de rechter
daaruit de gevolgtrekking maken die hij
geraden acht – geldt ook bij een beslagrekest.
Zo dient in het beslagrekest melding gemaakt
te worden van alle in Nederland of in het
buitenland lopende, doorlopen of beëindigde
procedures die relevant zijn voor een goede
beoordeling van de zaak, waaronder mede
begrepen eerder ingediende beslagrekesten.
Hoewel een andere rechtbank na een
afwijzing of intrekking formeel bevoegd kan
zijn een nieuw verzoek te behandelen, is het
in strijd met de beginselen van de goede procesorde
dat de verzoeker bij een (dreigende)
afwijzing zijn geluk elders nog eens beproeft,
zonder ten minste open kaart te spelen.”
Gebleken is dat verzoekster op 2 maart 2011
een verzoek heeft ingediend dat wat de
grondslag van de vordering betreft letterlijk
overeenstemt met het onderhavige verzoek.
In het eerdere verzoek werd verlof gevraagd
voor derdenbeslagen tot een bedrag van
€ 200.000. In het onderhavige verzoek is de
gestelde schade nader toegelicht en wordt
verlof gevraagd voor € 178.000. Het verzoek
betreft de zelfde derden als het eerdere
verzoek.
Het op 2 maart 2011 gevraagde verlof is op 3
maart 2011 verleend. Op 10 maart 2011 heeft
de voorzieningenrechter uitspraak gedaan
in kort geding tot opheffing van de gelegde
beslagen. De voorzieningenrechter heeft de
vordering waarvoor beslagverlof is verleend
herbegroot op € 80.000.
Het onderhavige verzoekschrift maakt geen
melding van het eerder gevraagde en verleende
verlof en evenmin van het opheffingskortgeding
en de herbegroting die daarin
heeft plaatsgevonden. Deze informatie mocht
gezien artikel 21 Wetboek van burgerlijke
rechtsvordering (Rv) niet ontbreken. Door
deze essentiële informatie weg te laten heeft
verzoekster getracht de voorzieningenrechter
te misleiden. Dit is zodanig in strijd met de
goede procesorde dat daaraan geen ander
gevolg kan worden verbonden dan afwijzing
van de vordering.
Overigens is in het thans ingediende verzoek
ook geen grond aangevoerd die zou kunnen
leiden tot een van de herbegroting op 10
maart 2011 afwijkende beslissing.’
Geen melding van eerdere procedures in
beslagrekest (Rechtbank Dordrecht 1 juni
2011, LJN BQ7241)
Na eerder gelegd conservatoir beslag wordt
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 5

BERsignaleringen
opnieuw conservatoir beslag gelegd voor
een hogere vordering. Voorzieningenrechter
is in beslagrekest voor tweede beslag
onvolledig geïnformeerd. Na toetsing van
Executoriaal beslag
Nieuws
Invorderen belastingschuld binnen Europa
wordt makkelijker (Ministerraad)
De ministerraad heeft ingestemd met een
wetsvoorstel om landen binnen de EU de
mogelijkheid te bieden elkaar te ondersteunen
bij de invordering van openstaande belastingschulden.
Met het voorstel wordt het
bereik van de belastinginning met ingang
van 2012 verruimd. Zo kunnen gemeenten
bijvoorbeeld parkeerbelastingen gaan innen
bij toeristen.
De executieveiling (WPNR – Weekblad voor
Privaatrecht, Notariaat en Registratie 6882)
De huidige wettelijke regeling voor de
executie van registergoederen is al jaren
onderwerp van kritiek: de lage opbrengst,
al dan niet door samenspannende handelaren,
moeilijk toegankelijk voor de
consument en een weinig transparantie
prijsvorming.
Begin 2010 publiceerde het Ministerie van
Veiligheid en Justitie een consultatiedocument
tot wijziging van de regeling voor
executieveilingen. In dit themanummer
wordt vooruit geblikt op het aanstaande
wetsontwerp. Mw. mr. C. Strengers bespreekt
het consultatiedocument. Mr. F.
Fonck belicht de veiling via internet, mw.
mr. I. Visser bespreekt het beheren en onder
zich nemen (ex artikel 3:267 BW) en doet
verslag van rechtsvergelijkend onderzoek.
Prof. L.C.A. Verstappen en S. Bartels nemen
de volmacht en lastgeving tot verkoop
onder de loep. Ten slotte besteedt mw. R.
Albers aandacht aan de specifieke rol van
de notaris bij de executieverkoop.
Jurisprudentie
Nadruk op stelplicht derde-beslagene
(Rechtbank Arnhem 6 april 2011, LJN BQ1736)
Ter verzekering van een vordering worden
beslagen gelegd, niet alleen onder de derde
maar ook onder een schuldenaar van de
derde voor zover derde in gebreke mocht
blijven. Bijzonder aan de casus is de nadruk
die de rechtbank in haar tussenvonnis legt
de deugdelijkheid van de gepretendeerde
hogere vordering is de gevolgtrekking die
aan de onvolledigheid van het beslagrekest
wordt verbonden dat het beslag moet
op de stelplicht die de derde-beslagene
heeft: er mag niet worden volstaan met
een simpele ontkenning. Er moet sprake
zijn van een gemotiveerde met stukken
onderbouwde verklaring. De advocaat van
de derde meende trouwens (ten onrechte)
dat de termijn van twee maanden voor het
betwisten van de verklaring inging met het
afleggen van de verklaring: dat ging niet op
omdat het een conservatoir beslag was en
dus onderworpen was aan de termijn van
art. 722 jo 723 Rv.
Executie notariële akte (Voorzieningenrechter
Rechtbank Arnhem 4 mei 2011, LJN
BQ3613)
Executiegeschil naar aanleiding van de executie
van een uit een notariële akte volgend
geldbedrag. Een grosse van een notariële
akte is in beginsel een executoriale titel in
de zin van art. 430 Rv. Wil een (grosse van
een) notariële akte ook daadwerkelijk kunnen
gelden als executoriale titel, dan moet
daaruit afdoende blijken wat de debiteur,
verschuldigd is en dat de vordering van
de crediteur, opeisbaar is. Toepassing van
het criterium Rabo/Visser (26 juni 1992, NJ
1993, 449).
Beslag op opbrengst van de executie
(Hoge Raad 29 april 2011, LJN BP4948)
De belastingdienst heeft beslag gelegd
op een onroerende zaak. De hypotheekhoudster
verkoopt onderhands en stort de
restant-koopsom onder de notaris. Voordat
dit restant wordt uitbetaald failleert de
schuldenaar. Vervolgens ontstaat een
discussie met de curator of de opbrengst in
de boedel valt. De Hoge Raad oordeelt als
volgt: ‘de op de kwaliteitsrekening gestorte
restant-executieopbrengst behoort niet tot
het vermogen van de geëxecuteerde, maar tot
dat van de gezamenlijke rechthebbenden ten
behoeve van wie de gelden zijn bijgeschreven,
ieder voor zover het diens aandeel in de gemeenschap
betreft. Ieder van de deelgenoten
heeft bij de verdeling van deze gemeenschap
een voorwaardelijk recht op toedeling van
zijn aandeel in de door de notaris beheerde
vordering op de kredietinstelling, onder de
worden opgeheven en een dwangsom
wordt opgelegd als een nieuw rekest wordt
ingediend waarbij de voorzieningenrechter
onvoldoende wordt ingelicht.
opschortende voorwaarde dat zijn aandeel
rechtens komt vast te staan. De geëxecuteerde
heeft slechts een aandeel in de restant
executieopbrengst onder de voorwaarde dat
en voor zover daarvan na verdeling onder de
beslagleggers en andere rechthebbenden (zoals
degenen wier beperkt recht op de geëxecuteerde
zaak is vervallen) nog een overschot
(surplus) resteert. Mocht de geëxecuteerde na
voltooiing van de executie, maar voordat de
restant executieopbrengst is verdeeld, failliet
verklaard worden, dan valt derhalve (slechts)
zijn daarmee corresponderend voorwaardelijk
recht op toedeling van het surplus in de
boedel. Zulks strookt ook met het systeem van
het beslagrecht, volgens hetwelk niet alleen
op het te executeren goed maar ook op de
opbrengst van de executie beslag kan worden
gelegd, waarbij in laatstgenoemd geval
het beslag slechts het na verdeling tussen
executant, beperkt gerechtigden en overige
beslagleggers eventueel resterende surplus
kan treffen.’
Termijn verzoek uitwinning aandelen
op naam na conservatoir beslag (Rechtbank
’s-Hertogenbosch 11 maart 2011, LJN
BQ1724)
Na een toewijzend vonnis ten principale
begint een beslaglegger met de uitwinning
van aandelen op naam waarop conservatoir
beslag is gelegd. De zaak ligt complex
omdat het om investeringsmaatschappijen
met vastgoed gaat, waarvan een met
buitenlandse activiteiten. De beslagenen
voeren een bekend verweer: ‘Ingevolge
het bepaalde in artikel 715 lid 3 Rv kan pas
verlof voor de verkoop van beslagen aandelen
worden gevraagd nadat het in kracht van
gewijsde gegane vonnis aan de betrokken
vennootschappen is betekend. Van een in
kracht van gewijsde gegaan vonnis is geen
sprake.’
De rechtbank maakt er korte metten mee:
‘Anders dan verweerders menen, bevat de
bepaling van artikel 715 lid 3 Rv, die inhoudt
dat de termijn van artikel 474g lid 1 Rv (welke
termijn één maand na het leggen van het beslag
bedraagt, gedurende welke executieverlof
aan de rechtbank kan worden gevraagd
6 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

BERsignaleringen
op straffe van verval het executoriale beslag)
pas eindigt na een maand na de dag waarop
de in kracht van gewijsde gegane titel aan de
vennootschap is betekend, geen beperking
van de mogelijkheid dat verlof te vragen in die
zin dat die mogelijkheid slechts bestaat gedurende
een maand nadat de executoriale titel
in kracht van gewijsde is gegaan. Gelet op het
conservatore karakter van het beslag waarop
artikel 715 Rv ziet, zou een termijn die eindigt
na een maand na de beslaglegging niet passend
zijn; daarom wordt in genoemd derde
lid van artikel 715 de termijn van 474g lid 1
Rv voor een conservatoor beslag verlengd
en wel tot uiterlijk een maand na betekening
aan de vennootschap van de in kracht van
gewijsde gegane titel. Van een opschorting
van de mogelijkheid tot het vragen van het
executieverlof is geen sprake; laat staan van
een opschorting in een geval (zoals het onderhavige)
dat er geen sprake meer is van een
conservatoor beslag.’
Beslag als pressiemiddel toegestaan
(Rechtbank Almelo 20 april 2011, LJN BQ2975)
Executie mag ook plaatsvinden indien
daardoor zeer aanzienlijke belangen van
belastingschuldige worden geschaad en het
feitelijk haar faillissement betekent. Algemeen
belang prevaleert boven individueel
belang als het om belastingschulden gaat.
De rechtbank overweegt: ‘De enkele mogelijkheid
dat executie als neveneffect kan
hebben dat een onderneming beëindigd dient
te worden, al dan niet mede veroorzaakt door
publiciteit van de aangekondigde openbare
verkoop, of dat de executieopbrengst vele
malen lager is dan het openstaande bedrag
van de vordering, maakt de executie op zich
niet onrechtmatig. Pressie is, tot slot, een
aanvaardbaar (neven)effect van uitoefening/
toepassing van het beslag- en executierecht.’
Misbruik van executierecht? (Gerechtshof
Leeuwarden 1 juni 2011, LJN BQ8164)
Voorlopige voorziening als bedoeld in art.
287 lid 4 Fw toegewezen. Gemeente mag
de inbeslaggenomen personenauto niet
openbaar verkopen. Er wordt door het hof
een vergelijking gemaakt tussen de hoogte
van de vordering en de te verwachten
opbrengst, niet de te verwachten kosten.
Debitrice stelt onbestreden dat de verkoop
haar disproportioneel zal treffen.
Misbruik van executiebevoegdheid
(Rechtbank Zwolle 21 juni, LJN BQ8619)
De gemeente Zwolle heeft in 2010 een
gezonken schip gelicht dat aan debitrice
en haar (intussen overleden) echtgenoot
toebehoorde. Het schip is onder de wrakkenwet
verkocht, waarna de gemeente het
restant wil incasseren middels verkoop van
het schip waarop debitrice woont. Debitrice
verzet zich tegen de verkoop. De gemeente
wil van geen regeling weten omdat debitrice
in het verleden ook altijd pas na beslaglegging
betaalde. De voorzieningenrechter
stelt de gemeente in het gelijk, overwegende
dat in ieder geval bij de noodopvang
van het Leger des Heils een slaapplek voor
debitrice is; een faciliteit waar zij nu ook al
regelmatig gebruik van maakt.
Welk griffierecht? (Hoge Raad 8 juli 2011,
LJN BQ2800)
Wet griffierechten burgerlijke zaken. Verzet
maatschap tegen hanteren tarief dat geldt
voor rechtspersonen. De Hoge Raad stelt:
‘Juist is dat een maatschap geen rechtspersoon
is, doch evenmin staat ter discussie dat
zij niet als een natuurlijke persoon kan worden
beschouwd. In een dergelijk geval moet
een keuze worden gemaakt die bij gebrek aan
nadere toelichting vooral bepaald wordt door
een redelijke wetstoepassing in overeenstemming
met doel en strekking van de wet. Het
begrip natuurlijke personen leent zich aanzienlijk
minder voor een ruime uitleg dan het
begrip rechtspersoon. Kennelijk is de strekking
van de wet dat voor natuurlijke personen,
zoals dit begrip in het rechtsverkeer pleegt te
worden verstaan, het lage tarief geldt en voor
alle andere procespartijen, die zijn samengevoegd
onder de minder gelukkige benaming
rechtspersonen, het hoge tarief van toepassing
is. Daarom moet worden aangenomen
dat een maatschap het hoge tarief is verschuldigd.
Deze uitleg strookt overigens met de in
de praktijk niet omstreden toepassing van
de voorheen geldende soortgelijke regelgeving
op dit vlak. Aldus is van strijd met het
legaliteits- dan wel (naar kennelijk is bedoeld)
wetmatigheidsbeginsel geen sprake.’
Fout in proces-verbaal is niet per definitie
tuchtrechtelijk verwijtbaar, maar nu
wel (Notariskamer Gerechtshof Amsterdam 7
juni 2011, LJN BQ9833)
In een proces-verbaal van beslag in een
huurzaak worden ruim € 7.000 mutatiekosten
opgenomen terwijl daar geen vonnis
voor is. Zowel de Kamer van Toezicht als het
hof menen dat vergissen menselijk is, maar
deze fout is van dien aard dat een maatregel
(berisping) volgt.
In deze zaak waren ook executiekosten in
verband met de ontruiming opgenomen.
Opmerkelijk is dat het hof dat punt aan de
executierechter overlaat, terwijl al in een
drietal zaken is beslist dat een ontruimingsvonnis
geen titel oplevert voor ontruimingskosten
(LJN BL6403, LJN BN4523 en
LJN BP0638). In casu overweegt het hof:
‘De overige grieven van klaagster ten aanzien
van de (hoogte van) de in rekening gebrachte
mutatiekosten komen niet voor bespreking in
aanmerking, omdat geschillen met betrekking
tot de executie voorgelegd dienen te worden
aan de bevoegde (executie)rechter en het
tuchtrecht daarvoor niet de geëigende weg is.’
Toepassing art. 461d Rv? (Rechtbank Dordrecht
27 april 2011, LJN BQ3241)
Een deurwaarder wil rechtstreeks beslag op
een auto leggen bij een derde. Het beslag
lukt wel, maar de derde verhindert bewaring
omdat hij (o.a.) een retentierecht heeft.
De deurwaarder handelt snel en betekent
(conform art. 461d Rv) het verklaringsformulier
ex art. 475 Rv. Later betwist de derde
alsnog gemotiveerd dat zij de auto onder
zich had. De rechtbank overweegt: ‘Door
[beslaglegster] is overgelegd een afschrift van
een exploot van [deurwaarder] van 26 maart
2010 waarin is vermeld dat aan de deurwaarder
is medegedeeld dat [derde] het beslag,
wegens een haar ten aanzien van de zaak
toekomend recht, niet behoefde te dulden.
Dit deurwaardersexploot levert ingevolge
artikel 157 lid 1 Rv dwingend bewijs op van
hetgeen de deurwaarder binnen de kring van
zijn bevoegdheid heeft verklaard omtrent zijn
waarnemingen en verrichtingen. Uit deze mededeling
kan in beginsel worden afgeleid dat
de Lexus onder [derde] berustte. Echter, gelet
op de nadere verklaring van de deurwaarder
dat hij op 26 maart 2010 aan [belanghebbende]
heeft gevraagd of de situatie nog steeds
hetzelfde was als op 24 maart 2010 en dat
[belanghebbende] dit had bevestigd, valt uit
het exploot niet - zonder meer - af te leiden dat
de deurwaarder is medegedeeld dat [derde]
het beslag, wegens een haar ten aanzien van
de zaak toekomend recht, niet behoefde te
dulden. [Beslaglegster] dient derhalve nader
bewijs te leveren van feiten en/of omstandigheden
waaruit kan worden opgemaakt dat de
Lexus onder [derde] berustte ten tijde van de
beslaglegging op 26 maart 2010.’
Beslag op verkapt inkomen (Gerechtshof
Leeuwarden 5 april 2011, LJN BQ1832)
Vorderingen ex art. 479a zijn meestel com-
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 7

BERsignaleringen
plex omdat ze heel feitelijk liggen door de
verwevenheid tussen derde en schuldenaar.
Het hof stelt dat de beslaglegger weliswaar
zijn stellingen moet bewijzen, maar geeft
ook aan dat op de derde een verzwaarde
stelplicht rust en dat een simpele ontkenning
niet voldoende is: ‘Bij beantwoording
van voornoemde vraag kan er sprake zijn van
een verzwaarde motiveringsplicht in die zin
dat voldoende feitelijke gegevens moeten
worden verstrekt ter motivering van de
aangevoerde stellingen teneinde de wederpartij
op wie de stelplicht en bewijslast rusten
aanknopingspunten te verschaffen voor een
eventuele bewijslevering. Daarvan zal met
name sprake zijn indien die feitelijke gegevens
liggen “in het domein” van degene op wie
niet de stelplicht en bewijslast rusten (HR 13
januari 1997, NJ 1997, 175).’
Beslag op periodieke uitkering ten
laste van een buitenlandse schuldenaar
(Gerechtshof Amsterdam 7 juni 2011, LJN
BQ8689)
IDM wint een zeer oud vonnis uit (vordering
met rente opgelopen van € 10.000 naar
€ 30.000) en legt beslag op AOW-uitkeringen
ten laste van debiteuren die inmiddels
in Duitsland wonen. Nadat de kantonrechter
de vordering tot vaststelling bvv afwijst,
wijst het hof die wel toe omdat debiteuren
voldoende financieel opening van zaken
geven en het hof ervan overtuigt is dat alle
inkomensbronnen zijn opgegeven.
Opheffing van het conservatoir beslag (kort geding)
Jurisprudentie
Pauliana? (Rechtbank Arnhem 14 mei 2011,
LJN BQ5667)
De vrouw heeft een alimentatievordering op
de man waarop sinds februari 2010 niet meer
wordt betaald. De man draagt in maart 2010
de onverdeelde helft van de woning over aan
zijn huidige partner. De vrouw stelt dat deze
overdracht paulianeus is en legt beslag. De
rechtbank stelt dat er van benadeling geen
sprake kan zijn omdat de woning overbelast
is en wijst de vordering tot opheffing toe.
Beslag op levenpolis en mogelijke afkoop
niet onrechtmatig (Voorzieningenrechter
Rechtbank Breda 5 juli 2011, LJN BR0641)
Onderneemster krijgt van de gemeente
in 2005 BBZ-krediet voor haar bedrijf. In
2010 verkoopt zij het bedrijf en vergokt
vervolgens in een dag het grootste deel van
de opbrengst in het casino. De gemeente
vordert het krediet terug en legt beslag op
de levenpolis. De vrouw komt daar tegenop
gezien het verzorgingskarakter van de polis:
zij zou door beslag ernstig worden benadeeld.
De voorzieningenrechter honoreert
dat verweer niet: door haar handelen heeft
de vrouw verschillende schuldeisers, waaronder
de gemeente, ernstig benadeeld.
Werking voorlopige voorzieningen
(Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 7 juni 2011,
LJN BQ7624)
De rechtbank geeft een beschikking voorlopige
voorzieningen: binnen de termijn
van art. 821 lid 4 Rv (vier weken) wordt een
verzoek tot echtscheiding ingediend dat
evenwel wordt ingetrokken. Vlak daarna,
maar na het verstrijken van de termijn,
volgt een tweede verzoek. Het hof is van
mening dat de op gronde van de beschikking
voorlopige voorzieningen gelegde
beslagen zijn vervallen en veroordeelt de
beslaglegster tot opheffing.
Verjaring van een vonnis? (Voorzieningenrechter
Rechtbank Arnhem 27 mei 2011, LJN
BQ7166)
Een vonnis kan niet verjaren, de bevoegdheid
tot tenuitvoerlegging wel. De executie
van een vonnis, gewezen in 1990 en betekent
in april 1991, wordt begin 2011 weer
opgepakt. Het beroep op verjaring voor de
hoofdsom en proceskosten wordt verworpen
omdat de twintig jaar (art. 3:324 BW)
niet zijn gaan lopen bij het vonnis, maar
bij de betekening omdat die een stuitingshandeling
oplevert. De verjaring wordt wel
toegepast voor de rente ouder dan vijf jaar,
gerekend vanaf het beslag.
Misbruik van executiebevoegdheid
(Voorzieningenrechter Rechtbank Breda 9 juni
2011, LJN BQ7785)
Conservatoire beslagen worden opgeheven
tegen een bankgarantie van € 400.000,
opeisbaar na onherroepelijke uitspraak. In
eerste aanleg wordt € 675.000 toegewezen,
waarna eiseres beslag laat leggen en met
verkoop dreigt. De voorzieningenrechter
wijst de schorsing af: er is meer verschuldigd
dan het bedrag waarvoor de garantie
is afgegeven. Bovendien hebben partijen
niet afgesproken dat een voor eiseres
gunstige uitspraak in eerste aanleg executie
zou verhinderen.
Wel of geen executieverdrag? (Rechtbank
Amsterdam 31 maart 2011, LJN BQ1704;
Rechtbank Amsterdam 8 april 2011, LJN
BQ1745)
Een hypothecair schuldeiser laat een pand
veilen. De schuldenaren stellen dat de akte
een schijnhandeling is en laten beslag leggen
op de aan eiser uit te keren opbrengst.
In kort geding wordt door de schuldeiser
opheffing gevorderd. De voorzieningenrechter
overweegt (ten onrechte) dat er een
groot restitutierisico is in verband met het
ontbreken van een executieverdrag tussen
Nederland en Suriname (dat is er namelijk
wel: gesloten op 27 augustus 1976, Trb.
1976-144, 1979-7). De voorzieningenrechter
verlangt dat de debiteuren zekerheid
stellen, ofschoon uit de gedingstukken
duidelijk blijkt dat debiteuren daar niet toe
in staat zijn. In een tweede kortgedingprocedure
herstelt een andere voorzieningenrechter
de fout en verbiedt executie van het
eerste vonnis.
8 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

BERsignaleringen
Dwangmiddelen (dwangbevel, dwangsom, lijfsdwang, gijzeling)
Jurisprudentie
Onderhandse verkoop door hypotheekhouder
onder ontbindende voorwaarde
van toestemming van de voorzieningenrechter
(Hoge Raad 10 juni 2011, LJN
BP6163)
Tussentijdse zuivering van het tot de
executie aanleiding gevende verzuim door
de rechthebbende op het verbonden goed.
Bij de beantwoording van de vraag of een
voorwaarde ingevolge art. 6:23 lid 2 BW
als niet-vervuld heeft te gelden, dienen
alle daarvoor van belang zijnde omstandigheden
in aanmerking genomen te
worden. Daartoe behoren in dit geval in het
bijzonder dat (1) de bank gebruik maakte
van haar bevoegdheid tot parate executie
als bedoeld in art. 3:268 lid 1 BW, (2) de
ontbindende voorwaarde was opgenomen
in een onderhandse koopovereenkomst
als bedoeld in art. 3:268 lid 2 BW en (3) de
bank mede rekening diende te houden
met de belangen van haar schuldenaar die
rechthebbende was op het goed dat executoriaal
zou worden verkocht. Mogelijkheid
van zuivering verzuim door rechthebbende
is aanwezig zo lang de executie niet is voltooid.
Gelet op deze uitgangspunten geven
de bestreden oordelen van het hof blijk
van een onjuiste rechtsopvatting. Het hof
is voorts buiten de rechtsstrijd van partijen
getreden door de feitelijke grondslag van
de vordering aan te vullen (art. 24 Rv).
Ontruimingsvonnis tegen de zijnen en
al het zijne (Hoge Raad 10 juni 2011, LJN
BP9995)
Executiegeschil over uitvoerbaar bij voorraad
verklaard ontruimingsvonnis. De
kwestie betrof een huurovereenkomst
voor een woonwagenstandplaats. Na een
ontruimingsvonnis van 24 juni 2009 vordert
(nu) eiseres tot cassatie een verbod tot ontruiming,
hetwelk zowel door de voorzieningenrechter
als het hof wordt afgewezen.
Ook in cassatie wordt een beroep gedaan
op misbruik van bevoegdheden. De Hoge
Raad verwerpt eveneens dat beroep,
omdat het middel nergens duidelijk maakt
waarom daar sprake van zou zijn. Het
middel klaagt ook dat het hof veroordeeld
heeft tot ontruiming met de zijnen en al
het zijne, terwijl die zijnen nooit in geding
zijn geweest. De P-G overweegt dat nu het
vonnis zich tegen de huurder richt, dat ook
geldt tegen een ieder die zich vanwege de
huurder in het pand bevindt, zoals eiseres
tot cassatie. De zaak wordt met art. 81 RO
afgedaan.
Indien een beslag tot verhaal wordt gelegd
moet wel een hoofdvordering strekkende
tot betaling worden ingesteld,
niet tot levering (Gerechtshof Leeuwarden
22 maart 2011, LJN BQ0532)
Het hof stelt vast dat SC Investments in
het beslagrekest weliswaar stelt dat (en
waarom) zij aanspraak heeft op levering
van aandelen, maar dat zij verlof verzoekt
om een conservatoir verhaalsbeslag te
mogen leggen. SC Investments heeft in
het beslagrekest haar vordering begroot
op € 550.000 en vreest verduistering. Vrees
voor verduistering hoeft echter bij een
conservatoir beslag tot levering niet te
worden gesteld (art. 734 lid 4 Rv), zo stelt
het hof. Bovendien verzoekt SC Investments
de voorzieningenrechter haar ‘te vergunnen
tot zekerheid van verhaal van haar op
voornoemd bedrag te begroten vordering’
conservatoir beslag te mogen leggen. De
deurwaarder heeft, volgens de exploten
van beslaglegging, de beslagen gelegd ‘ter
verzekering van en om betaling te verkrijgen
van een bedrag van € 550.000’. SC Investments
heeft dan ook verlof gevraagd en
verkregen tot het leggen van conservatoire
verhaalsbeslagen en zij heeft deze beslagen
ook doen leggen.
Het staat vast dat SC Investments in de
door haar aanhangig gemaakte procedure
in kort geding geen geldvordering
heeft ingesteld, ook niet subsidiair. Dat SC
Investments, zoals zij stelt, aanspraak heeft
op (vervangende) schadevergoeding indien
geïntimeerden hun leveringsverplichtingen
niet nakomen, moge volgens het hof zo
zijn, maar een daartoe strekkende vordering
is niet ingesteld. Het in dit verband
door SC Investments gedane beroep op art.
736 lid 2 Rv gaat niet op. De in die bepaling
geregelde situatie van samenloop van twee
of meer conservatoire beslagen, waaronder
één leveringsbeslag, doet zich niet voor,
zodat conversie van het beslag tot levering
in een verhaalsbeslag voor een vordering
tot vervangende schadevergoeding niet
aan de orde is.
De voorzieningenrechter heeft bij het
verlenen van het verlof bepaald dat het
aanhangig gemaakte kort geding als eis in
de hoofdzaak heeft te gelden en zij heeft
dan ook geen termijn bepaald waarbinnen
de eis in de hoofdzaak dient te worden ingesteld.
Er kan volgens het hof dan ook niet
van worden uitgegaan dat de beslagen zijn
vervallen door overschrijding van de door
de voorzieningenrechter gestelde termijn.
Uit wat geïntimeerden hebben aangevoerd
over het karakter van de gelegde beslagen
volgt naar het oordeel van het hof wel dat
deze beslagen bij toewijzing van de vorderingen
van SC Investments niet, op grond
van art. 704 Rv, overgaan in executoriale
beslagen. De titel die SC Investments dan
verkrijgt strekt dan immers tot levering van
de aandelen en niet tot verhaal van een
geldvordering op die aandelen. Naar het
oordeel van het hof zijn de beslagen dan
ook, gelet op de strekking van de vorderingen
in de hoofdzaak, onnodig. De vordering
van geïntimeerden tot opheffing van
de beslagen is om die reden toewijsbaar,
waarbij het hof de gevorderde dwangsom
matigt en van een maximum voorziet.
Sluit dwangsom ontruimingsbevoegdheid
uit? (Rechtbank Zwolle 19 april 2011,
LJN BQ1717)
Het verbinden van dwangsommen aan een
veroordeling tot ontruiming maakt niet dat
de deurwaarder niet gerechtigd is om tot
executie (te weten: de gedwongen ontruiming)
ex art. 555 e.v. Rv over te gaan. Het
is een misvatting dat een dwangsomveroordeling
bij ontruiming of afgifte de reële
executie uitsluit. De rechtbank stelt nog
eens duidelijk dat ze naast elkaar kunnen
bestaan: ‘Ten aanzien van hun vordering tot
ontruiming hebben [eisers] aangevoerd belang
te hebben bij deze vordering, hoewel zij
met het ontruimingsvonnis van 30 november
2010 al een executoriale titel hebben, omdat
de deurwaarder heeft geweigerd het vonnis
van 30 november 2010 te executeren. De
deurwaarder heeft als reden gegeven dat hij
niet bevoegd is om tot executie over te gaan
omdat er dwangsommen zijn verbonden aan
de veroordeling tot ontruiming.
De voorzieningenrechter kan de door [eisers]
gestelde redenering van de deurwaarder niet
volgen. In Boek 2 Titel 3 Afdeling 6 van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(Rv) zijn de bepalingen opgenomen die zien
op gedwongen ontruiming. Uit artikel 555
Rv blijkt allereerst dat voor een gedwongen
ontruiming een executoriale titel vereist is.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 9

BERsignaleringen
Met het ontruimingsvonnis van 30 november
2010 hebben [eisers] een dergelijke executoriale
titel in handen, waarmee de gedwongen
ontruiming door de deurwaarder kan geschieden,
ex artikel 556 lid 1 Rv. Het verbinden
van dwangsommen aan de veroordeling tot
ontruiming maakt vorenstaande niet anders.
Hoewel de vordering tot ontruiming van
[eisers] reeds is toegewezen in genoemd vonnis
van 30 november 2010 hebben zij, gezien
de weigering van de deurwaarder, voldoende
belang bij een tweede veroordeling tot
ontruiming, zodat deze vordering in beginsel
kan worden toegewezen, behalve als in het
kader van een belangenafweging anders zou
moeten worden geoordeeld.’
Aansprakelijkheid voor opgeslagen zaken
na ontruiming? (Rechtbank Middelburg
4 mei 2011, LJN BQ5202)
Deurwaarder ontruimt woning op 6 maart
2007. De gemeente slaat de goederen op.
In juli 2008 worden die goederen vernietigd.
Thans vordert de eigenaresse vergoeding
van de schade: zij meende dat de
goederen in opslag zouden blijven omdat
zij de opslagkosten zou betalen. De rechtbank
wijst de vordering af: er is nooit door
de gemeente een toezegging gedaan voor
permanente opslag tegen kosten. Eiseres
is daarentegen gewezen op de bekende 13
weken-termijn van de AWB. In reconventie
worden de kosten van de bestuursdwang
toegewezen.
Verzoek onderhandse verkoop door verkeerde
hypotheekhoudster (Rechtbank
Zwolle 28 april 2011, LJN BQ5314)
De voorzieningenrechter verklaart de eisers
niet ontvankelijk op grond van art. 3:268 lid
2 BW in gedane verzoek tot het goedkeuren
van een onderhandse koopovereenkomst.
Een dergelijk verzoek kan immers uitsluitend
door de executerend hypotheekhouder
worden gedaan. Verzoekers zijn
tweede-hypotheekhouders en hebben de
veiling niet ingeleid.
Schorsing ontruiming (Voorzieningenrechter
Rechtbank Almelo 27 april 2011, LJN
BQ3807)
Een ontruiming van een vakantiehuisje
wordt geschorst in verband met een dreigende
noodsituatie voor de bewoner. De
voorzieningenrechter overweegt dat indien
de zaak niet bij verstek door de kantonrechter
was beslist, deze waarschijnlijk geen
ontruimingvonnis had gewezen. Opmerkelijk
aan de zaak was dat de behandelend
jurist van de gerechtsdeurwaarder als
gemachtigde in het kort geding werd geaccepteerd.
Wat is het te ontruimen object? (Voorzieningenrechter
Rechtbank Groningen 3
december 2010, LJN BQ4229 en 12 november
2010, LJN BQ4222)
De deurwaarder heeft een ontruimingsvonnis
tegen krakers voor een gedeelte van
een (zeer groot) fabrieksterrein. De krakers
verplaatsen zich net voor de ontruiming
tien meter naar een ander gedeelte van het
terrein. In het eerste vonnis wordt na een
renvooi het oude vonnis niet executabel
geacht en in de tweede zaak wordt ontruiming
voor de nieuwe locatie (en alle andere
terreinen van executante) toegewezen. De
zaak toont aan hoezeer voorzichtigheid
geboden is bij de uitleg van een ontruimingsvonnis.
Aansluiting waterleidingnet (Kantonrechter
Zwolle 11 mei 2011, LJN BQ4027)
Kort geding strekkende tot heraansluiting
op het waterleidingnet. Vitens sloot af
omdat de gebruiker de waterschapslasten,
die ‘meeliften’ op de watervoorschotten,
niet wilde betalen. De kantonrechter rekent
het Vitens, als monopolist, zwaar aan dat zij
zo gebruik maakt van haar machtspositie
om een vordering te incasseren die niet de
hare is.
Tevens toewijzing van een vergoeding van
immateriële schade: eiser heeft zes weken
groot ongemak gehad omdat hij elders
water heeft moeten inkopen.
Incidentele vordering tot het verstrekken
van inlichtingen omtrent voor verhaal
vatbare vermogensbestanddelen
(Gerechtshof ‘s-Gravenhage 22 juni 2011, LJN
BR0608)
Na toewijzing in eerste instantie volgt
appel; eiseres wil gaan executeren en doet
een vergaand verzoek tot disclosure. Het
hof overweegt als volgt: ‘In een dergelijk
geval, waarin het bestreden vonnis onverkort
uitvoerbaar bij voorraad is, is er geen reden
om, op grond van de omstandigheid dat het
vonnis nog voorwerp is van hoger beroep,
de executiemogelijkheden van dat vonnis
te beperken. Ook in dit geval geldt derhalve
de regel dat een schuldenaar in beginsel
verplicht is om een schuldeiser die een veroordeling
tot betaling van een geldsom jegens
hem verkreeg inlichtingen omtrent voor
verhaal vatbare goederen te verschaffen (HR
20 september 1991, NJ 1992, 552). In hetgeen
is gesteld of gebleken is geen reden gelegen
om in deze zaak van dat uitgangspunt af te
wijken.
Nu appellante niet heeft aangevoerd dat het
verstrekken van door [eiseres] verlangde informatie
voor haar (onevenredig) bezwarend is,
dient de vordering, de wederzijdse belangen
afwegende, te worden toegewezen, zij het in
de zin die uit het navolgende blijkt.
Gezien de omvang van de informatieplicht
en rekening houdend met de mogelijkheid
dat [eiseres] niet door het ontbreken van
elke (juiste en volledige) opgave waartoe
appellante wordt veroordeeld wezenlijk in
haar belangen wordt geschaad, zal worden
bepaald dat de verbeurde dwangsommen
voor matiging vatbaar zijn. (..)
[Het hof]:
- beveelt appellante om binnen één maand
na betekening van dit arrest opgave te doen
aan de advocaat van [eiseres], van al haar
voor verhaal vatbare vermogensbestanddelen,
inclusief maar daartoe niet beperkt alle:
(i) door Appellante aangehouden rekeningen
bij banken in Nederland en in andere landen
(ii) debiteuren (iii) vorderingen op bestuurders,
gewezen bestuurders, aandeelhouders,
voormalig aandeelhouders en verbonden
vennootschappen (iv) (mede) op naam van
appellante gestelde registergoederen (v) roerende
zaken in eigendom van appellante;
- beveelt appellante om gedurende een half
jaar na heden, nadat door haar na betekening
van dit arrest een eerste opgave als
hiervoor bedoeld is gedaan en zich vervolgens
één of meer mutaties in haar vermogenssituatie
hebben voorgedaan, binnen een maand
na de desbetreffende mutatie(s) opgave te
doen aan de advocaat van [eiseres], van die
mutatie(s), welke verplichting in elk geval
geldt voor (i.a) wijzigingen in de tenaamstelling
van aangehouden rekeningen bij banken
in Nederland en andere landen (i.b) opening
van aan te houden rekeningen bij banken in
Nederland en andere landen (ii) wijzigingen
betreffende de debiteuren, roerende zaken,
registergoederen en de hiervoor sub iii, vermelde
vorderingen op bestuurders e.a.’
Transparency of assets: het Tripels/Masson
criterium (Rechtbank Alkmaar 9 juni 2011,
LJN BQ7605)
Vordering tot opgave doen van verhaalsmogelijkheden
wordt afgewezen nu in het
licht van een gemotiveerde betwisting het
vermoeden dat er sprake is van andere
10 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

BERsignaleringen
verhaalsmogelijkheden en/of inkomsten
dan reeds bekend onvoldoende concreet
gemaakt is.
Stuiting verjaring bestuurlijke dwangsom:
verzending of ontvangst stuitingsbrief
beslissend? (Gerechtshof ’s-Hertogenbosch
24 mei 2011, LJN BQ6287)
In 2007 zendt de gemeente een nota voor
verbeurde dwangsommen en in de loop van
het jaar een tweetal aanmaningen. De wederpartij
stelt niets te hebben ontvangen. De
rechtbank verwerpt het verweer en stelt dat
het volstrekt onaannemelijk is dat hij geen
van de betrokken brieven heeft ontvangen,
des te meer omdat hij alle correspondentie
daaraan voorafgaand wel heeft ontvangen.
In hoger beroep overweegt het hof: ‘Het
hof begrijpt de stellingen van [X] aldus, dat
hij van oordeel is dat een mededeling van
de gemeente slechts stuitende werking heeft
wanneer deze mededeling niet slechts door
de gemeente is verzonden (zoals de gemeente
heeft gesteld en in hoger beroep nader heeft
toegelicht door overlegging van gegevens uit
haar postregistratiesysteem), maar ook daadwerkelijk
door de geadresseerde is ontvangen.
Daarmee zoekt [X] kennelijk aansluiting bij
het bepaalde in artikel 3:37 lid 3 BW, waarin is
bepaald dat een tot een bepaalde persoon gerichte
verklaring om haar werking te hebben
die persoon moet hebben bereikt. Volgens
vaste jurisprudentie van de Hoge Raad (onder
meer HR 4 juni 2004, NJ 2004, 411) is een
juiste adressering en aangetekende verzending
van een brief op zich niet voldoende
om aannemelijk te maken dat die brief aan
de geadresseerde is aangeboden. Wanneer
de geadresseerde stelt dat die brief hem niet
heeft bereikt, dient de verzender te bewijzen
dat hij de brief aangetekend naar het juiste
adres heeft gezonden en hij dient bovendien
de correcte aanbieding aan de geadresseerde
aannemelijk te maken. (…)
Voor stuiting is dan noodzakelijk dat de
desbetreffende brief (een nota of een rappel of
een andere vorm van aanmaning) de betrokkene
daadwerkelijk heeft bereikt.
De gemeente heeft slechts aangevoerd dat
de brieven van 28 maart 2007, 25 april 2007
en 4 september 2007 aan [X] zijn verzonden,
maar niet dat die brieven [X] daadwerkelijk
hebben bereikt. De gemeente heeft dat laatste
ook niet te bewijzen aangeboden, en het
bewijsaanbod dat zij wel heeft gedaan is niet
ter zake dienend.’
Verrekening (Voorzieningenrechter Rechtbank
Maastricht 11 april 2011, LJN BQ6134)
Na echtscheiding begint de vrouw een
vordering tot verdeling tegen de man. In
dat kader wordt aan hem een dwangsom
opgelegd, die hij tot een bedrag van
€ 30.000 verbeurt. Uiteindelijk moet de
vrouw aan de man ruim € 30.000 betalen,
welk bedrag zij verrekent met de dwangsom.
De man beroept zich op verjaring,
maar de vrouw stelt dat verjaring verrekening
niet verhindert gezien art. 6:131 BW.
Verder stelt de man dat verrekening niet
mogelijk is omdat de dwangsom een vorm
van reële executie is. De voorzieningenrechter
stelt: ‘Een dwangsom is inderdaad
een vorm van reële executie. Dat laat echter
onverlet dat, zodra er niet wordt voldaan aan
de verplichting waaraan de dwangsom is
verbonden, de verplichting tot betaling van
een geldsom ontstaat die op zichzelf aan
te merken is als een rechtsvordering’, maar
bevestigt het recht op verrekening.
Vorderingen tot betaling van geld en
dwangsom (Gerechtshof Amsterdam 5 april
2011, LJN BQ2036)
Vorderingen tot betaling van geld kunnen
versterkt worden met een dwangsom als
de betaling aan een derde moet worden
gedaan, in dit geval het tijdspaarfonds van
Cordares. Het hof vernietigt de afwijzing
van de kantonrechter op dit onderdeel (zie
HR 9 april 1949, NJ 1950, 595, en BenGH 9
juli 1981, NJ 1982,190).
In dit verband is ook lezenswaardig Rechtbank
Almelo 15 april 2011 (LJN BQ2154),
waarin ook een dwangsom wordt toegewezen
voor een prestatie naar een derde
(verstrekken overzichten bijdragen in ziektekosten
en betaling van die bedragen).
Executie vordering om te doen (Rechtbank
Almelo 4 april 2011, LJN BQ3036)
Partijen hebben samengewoond. Na
verbreking van de relatie is bij vonnis van
30 juli 2010 de man onder meer veroordeeld
om (1) de hypothecaire geldlening
uitsluitend te zijnen name te laten stellen
en de vrouw uit de hoofdelijkheid te laten
ontstaan en (2) binnen 14 dagen het krediet
bij SNS Bank volledig af te lossen. De man
blijft in gebreke en de vrouw vordert een
dwangsom tot nakoming. De rechter wijst
de vordering af, stellende dat het aan de
bank is om de vrouw te ontslaan uit de
hoofdelijkheid en er dus executieproblemen
zullen ontstaan. Voor wat betreft
de aflossing van het krediet oordeelt de
rechtbank: ’Gesteld noch gebleken is waarom
[de vrouw] het in kracht van gewijsde gegane
vonnis van deze rechtbank van 30 juli 2010
niet ten uitvoer zou kunnen laten leggen. [De
vrouw] heeft dus geen belang bij een nieuwe
titel over exact dezelfde vordering.’
Reële executie overdracht huis (Rechtbank
Almelo 21 april 2011, LJN BQ2899)
Vordering inhoudende het vonnis in de
plaats te doen stellen van de eventueel
benodigde wilsverklaring van de gezamenlijke
erfgenamen voor het transport van de
woning. De voorzieningenrechter oordeelt
als volgt: ‘Het spoedeisend belang in deze
zaak betreft het transport van de woning.
[Eiser] heeft voldoende aannemelijk gemaakt
dat hij er belang bij heeft dat dit transport op
korte termijn plaatsvindt. [Eiser] heeft tevens
aannemelijk gemaakt dat de omstandigheid
dat niet duidelijk is of er naast [gedaagde]
nog andere erfgenamen bestaan van [X] aan
het transport van de woning in de weg staat.
In kort geding is niet vast komen te staan of
de over te dragen onroerende zaak deel uitmaakt
van een gemeenschap en evenmin of
en zo ja op welke wijze (een gedeelte van) de
overwaarde van de woning over één of meer
erfgenamen dient te worden verdeeld.
Nu niet is gebleken dat [eiser] een spoedeisend
belang heeft bij de verdeling van de
overwaarde zal de voorzieningenrechter
bepalen dat het te wijzen vonnis in de plaats
zal treden van de toestemming van de overige
erfgenamen en dat de gehele overwaarde
bij de transporterende notaris in depot blijft
staan totdat is komen vast te staan of en
zo ja hoe die overwaarde dient te worden
verdeeld. Op deze wijze is van benadeling
van de erfgenamen bij het toewijzen van het
gevorderde geen sprake: de onroerende zaak
wordt contant gemaakt. Ter zitting heeft
[eiser] aannemelijk gemaakt dat er sprake is
van een reële verkoopprijs.’
De voorzieningenrechter bindt hiermee
ook mogelijk thans nog onbekende medeeigenaren.
Appeldagvaarding niet ingeschreven
in rechtsmiddelenregister: niet-ontvankelijkheid
(Gerechtshof Leeuwarden 3 mei
2011, LJN BQ5255)
Uitspraak als bedoeld in art. 3:301 lid 1 BW
(uitspraak die in de plaats treedt van een
tot levering van een registergoed bestemde
akte) is in eerste aanleg niet uitvoerbaar
bij voorraad verklaard. Inschrijving in het
rechtsmiddelenregister ex art. 433 Rv is
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 11

BERsignaleringen
desondanks vereist (art. 3:301 lid 2 BW).
Appellant niet-ontvankelijk.
Immuniteit octrooibureau EPO? Wel
voor executie, niet voor dwangsommen
(Gerechtshof ’s-Gravenhage 21 juni 2011, LJN
BR0188)
‘Voor zover gericht tegen de EPO opgelegde
dwangsom slaagt de grief. Het hof stelt daarbij
voorop dat, hoewel in artikel 3 Protocol
zowel de EOO (en EPO als haar orgaan) toekomende
immuniteit van rechtsmacht als die
van executie is vastgelegd, de immuniteit van
executie in beginsel los staat van de immuniteit
van jurisdictie. De EPO toekomende immuniteit
van executie strekt ertoe te waarborgen
dat haar eigendommen en activa (zaken en
vermogensrechten) beschikbaar blijven voor
het doel waarvoor zij worden gehouden, te
weten het verrichten van haar officiële werkzaamheden.
Blijkens het derde lid van artikel
3 Protocol zijn deze eigendommen en activa
Bijzondere beslagen
Jurisprudentie
Beslag op nalatenschap? (Rechtbank
Arnhem 18 mei 2011, LJN BQ8269)
Vordering tot verdeling van de gemeenschap
van een nalatenschap. Vordering
toegewezen, met benoeming van drie
door de notaris aangewezen personen
als onzijdige persoon (art. 3:181 BW) om
gedaagden, voor zover zij onwillig zijn, te
daarom ook vrij van elke vorm van administratieve
of voorlopige gerechtelijke dwang.
Aangezien een dwangsom, eenmaal verbeurd,
zonder verdere rechterlijke toetsing kan leiden
tot (de dreiging van) op deze goederen en
activa te nemen verhaal (de dwangsom kan
reeds ten uitvoer worden gelegd krachtens de
titel waarbij zij is vastgesteld), verdraagt het
opleggen van een dwangsom, naar voorlopig
oordeel van het hof, zich niet met het doel dat
met de aan EPO toegekende immuniteit van
executie wordt nagestreefd.’
Onrechtmatige lijfsdwang (Raad van
Discipline ‘s-Hertogenbosch 28 maart 2011,
LJN YA1624)
In weerwil van de door verweerder
verwekte verwachting dat een nadere
toelichting zou volgen ten aanzien van
klagers herhaaldelijke vragen (tot vijf keer
toe in een maand) of afdoende was voldaan
aan de verplichting te verklaren omtrent
vertegenwoordigen bij de werkzaamheden
tot verdeling. In deze uitspraak wordt voortgegaan
op de lijn die is uitgezet met Rechtbank
Groningen 30 juni 2010 (LJN BN0674).
De rechtbank overweegt: ‘Zoals reeds in
het tussenvonnis (..) is overwogen, vindt de
vordering van de Ontvanger - tot verdeling
van de gemeenschap van de nalatenschap
van [erflater] - haar wettelijke grondslag in
artikel 3:180 lid 1 BW. Ter inleiding op deze
inkomen en vermogen, is verweerder overgegaan
tot executie van lijfsdwang. Aldus
handelend heeft verweerder zich gedragen
in strijd met de welwillendheid waarmee
advocaten worden geacht elkaar tegemoet
te treden, aldus de Raad. Klacht gegrond,
waarschuwing.
Verjaring dwangsommen? (Gerechtshof
’s-Hertogenbosch 19 april 2011, LJN BQ4732)
Verjaring van dwangsommen of verjaring
geschorst door onmogelijkheid tot inning?
Als uitvloeisel van een handelsnaamgeschil
worden dwangsommen opgevorderd. Over
en weer worden kort gedingen gevoerd en
de executant krijgt een verbod tot executie.
De executant stuit niet meer, maar dat heeft
tot gevolg dat de rechtbank in een bodemgeschil
vaststelt dat verjaring is ingetreden.
Het hof stelt in appel dat een verbod tot
executie de verjaring schorst.
vordering biedt artikel 733 Rv de mogelijkheid
conservatoir deelgenotenbeslag te leggen.
Dit deelgenotenbeslag betreft een beslag op
de desbetreffende gemeenschapsgoederen
in hun geheel. Een dergelijk beslag strekt niet,
zoals een verhaalsbeslag, tot verhaal van een
geldsom, maar uitsluitend tot het behoud
van een of meerdere gemeenschapsgoederen
voor de verdeling.’
Internationale aspecten van het beslag en executierecht
Nieuws
Nieuwe EU-regels inzake grensoverschrijdende
inning van alimentatie
(Europese Commissie)
Op 18 juni 2011 is EU-verordening 4/2009
van 18 december 2008 in werking getreden.
De nieuwe regels roepen een EU-systeem
in het leven dat de inning van alimentatie
moet vergemakkelijken, zodat nietaanwezige
ouders zich niet langer aan hun
verplichtingen kunnen onttrekken. Nu kan
het nog problematisch zijn om niet-betaalde
alimentatie voor kinderen en andere onderhoudsbijdragen
te innen van iemand die in
een ander EU-land woont, bijvoorbeeld wanneer
een echtpaar uit elkaar gaat en een van
de ouders in het buitenland gaat wonen. Dat
kan een zware wissel trekken op ouders en
kinderen, zowel in financieel als in psychologisch
opzicht. Bovendien moet de overheid
vaak bijspringen als iemand zich aan zijn
onderhoudsverplichtingen onttrekt.
Met de nieuwe regels kunnen mensen daadwerkelijk
alimentatie innen in grensoverschrijdende
situaties. In de meeste gevallen
is een beslissing over onderhoudsverplichtingen
die in het ene EU-land is gegeven,
in het andere EU-land uitvoerbaar zonder
speciale procedure. Hierdoor zullen de procedures
sneller verlopen en zullen de kosten
voor ouders minder hoog oplopen. De verordening
bevat ook regels voor samenwerking
tussen de centrale autoriteiten die bijstand
moeten verlenen bij alimentatieverzoeken.
Aan de verordening wordt door alle EUlanden
deelgenomen. Denemarken treedt
toe op grond van het op 19 oktober 2005
tussen de EU en Denemarken gesloten
verdrag dat al eerder de toetreding van
Denemarken tot de Brussel I-Vo en De Betekeningsverordening
mogelijk maakte.
Eerste Kamer akkoord met nieuw Boek
10 BW (IPR; Eerste Kamer)
De Eerste Kamer heeft ingestemd met het
wetsvoorstel dat een tiende Boek aan het
Burgelijk Wetboek toevoegt. In Boek 10 BW
wordt een groot aantal regels van het internationaal
privaatrecht op systematische
wijze bijeengebracht. Het gaat hierbij in de
eerste plaats om het consolideren van de
vele reeds geldende wettelijke regelingen
van conflictenrecht voor verschillende deel-
12 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

BERsignaleringen
terreinen, zoals personen- en familierecht,
onrechtmatige daad en rechtspersonen.
Aanzegging ex art. 3a lid 2 Gerechtsdeurwaarderswet
(Minister van Veiligheid
en Justitie, Stcrt. 2011 7906, 4 mei 2011)
Op 4 mei 2011 schreef de Minister van
Veiligheid en Justitie het volgende:
‘Van toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarder
[naam] ontving ik op 24 maart
2011 een telefax gedateerd 21 maart 2011,
waarin hij mij in kennis stelt van een door
hem uitgevoerde opdracht tot betekening
aan de Democratische Republiek Congo,
van twee vonnissen gewezen op 3 november
2010 respectievelijk 15 december 2010 door
de rechtbank ’s-Gravenhage, met het bevel
aan de inhoud van genoemde vonnissen te
voldoen.
Tot zekerheid van verhaal voor de vordering
waarover bij zo-evengenoemde vonnissen
van de rechtbank ’s-Gravenhage uitspraak is
gedaan, is op grond van beschikkingen van
19 augustus 2009 en 23 september 2009 van
de voorzieningrechter te ’s-Gravenhage, op
20 augustus 2009 conservatoir beslag gelegd
op het recht van erfpacht op het registergoed
gelegen te ’s-Gravenhage aan de Violenweg 2,
en op 24 september 2009 op eerder genoemd
registergoed. Voormeld registergoed staat op
naam van Democratische Republiek Congo.
Met de betekening van voornoemde vonnissen
van de rechtbank ’s-Gravenhage aan de
Democratische Republiek Congo zijn deze
beslagen thans overgegaan in executoriale
beslagen. Ik acht deze reeds uitgevoerde
ambtshandelingen in strijd met de volkenrechtelijke
verplichtingen van de Nederlandse
Staat wegens strijdigheid met het internationale
recht, met name artikel 22, derde lid van
het Verdrag van Wenen inzake het diplomatiek
verkeer (18 april 1961, Trb. 1962, 159) dat
gebouwen van de zending tegen beslaglegging
en executoriale maatregelen vrijwaart.
Op grond van artikel 3a, tweede en zesde lid,
van de Gerechtsdeurwaarderswet zeg ik om
die reden bovengenoemde gerechtsdeurwaarder
en zijn kantoorgenoten aan dat de
beslagen gelegd op bovengenoemde registergoed
en op het recht van erfpacht op dit
registergoed strijdig zijn met de volkenrechtelijke
verplichtingen van de Nederlandse Staat
en aanstonds opgeheven moeten worden.
Deze aanzegging is met onmiddellijke ingang
van kracht en zal worden gepubliceerd in de
Staatscourant.’
Een voorstel voor een Europees bankbeslag
(Europese Commissie)
De Europese Commissie heeft op 25 juli
2011 een wetsvoorstel ingediend dat het
eenvoudiger mogelijk moet maken banktegoeden
van schuldenaren in andere landen
te bevriezen. In de Brussel I-verordening
is de mogelijkheid geopend om per land
bewarende maatregelen aan te vragen,
maar dan moeten het wel maatregelen zijn
die in dat land zijn toegelaten. Onder Brussel
I is export van een verleend beslagverlof
niet mogelijk. Deze ontwerp-verordening
maakt verlofverlening mogelijk die grensoverschrijdend
werkt: in Nederland kan
verlof worden verleend voor bankbeslag
op liquide middelen in andere EU-lidstaten.
Het verzoek kan zonder advocaat worden
aangevraagd. Zekerheidsstelling is regel.
Voor de feitelijke uitvoering moet per land
de tenuitvoerleggingautoriteit worden
ingeschakeld. De verordening kent strakke
termijnen voor betekening en aanhangig
maken van de hoofdzaak. Op een aantal
aspecten wijkt het voorstel af van de
Nederlandse beslagpraktijk: ad rem, d.w.z.
op het niveau van de rekeningen van de
schuldenaar. De bank zal dus uitsluitend
de aangegeven rekeningen bevriezen. Het
beslag zal ook slechts tot het vastgestelde
bedrag werken en dus niet, zoals in Nederland,
de totale rechtsverhouding tussen
bank en schuldenaar treffen.
Naar verwachting treedt de verordening in
2013 in werking.
Jurisprudentie
Rechtsmiddel bij verkeerde instantie ingesteld
(Gerechtshof ‘s-Gravenhage 15 april
2011, LJN BQ3568)
Verlening exequatur van Spaanse uitspraak
in Nederland. De man, die tegen de
verlening wenst op te komen, is bij het hof
aan het verkeerde adres. Het hof verklaart
zich onbevoegd en verwijst de zaak naar de
rechtbank.
Tegen een beslissing op een verzoek tot
exequaturverlening kan een rechtsmiddel
worden aangewend (art. 43 EEX-Vo), bij
toewijzing zal dat voor de schuldenaar bij
de rechtbank moeten, bij afwijzing voor de
verzoeker bij het Hof, (zie EEX-Verordening
bijlage III).
Inschrijving buitenlands beslag in Nederlandse
openbare registers (Voorzieningenrechter
Rechtbank Dordrecht 28 april 2011,
LJN BQ4329)
Is het mogelijk een in België gelegd conservatoir
beslag op een schip in Nederland in
het kadaster in te schrijven? Het betrokken
schip was van Belgische nationaliteit en is
omgevlagd, waarna het beslag (opnieuw en
nu) in Nederland is ingeschreven. De vraag
wordt door de rechtbank bevestigend
beantwoord. Vereist is wel dat de inschrijving
geschiedt door een notaris. Indien de
buitenlandse akte niet in het Nederlands
is gesteld, is ook een beëdigde vertaling
vereist.
Geraadpleegde bronnen voor BERSignaleringen (tot en met 27 juli 2011)
Eerste Kamer
Europese Commissie
Ministerie van Veiligheid en Justitie
Ministerraad
Rechtspraak.nl
Rijksoverheid.nl
Weekblad voor Privaatrecht, Notariaat en Registratie (WPNR)
Staatscourant (Stcrt.)
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 13

« Inhoud bepaalt de uitkomst »
www.sdujurisprudentie.nl
Hoe vakkundig men ook is, het resultaat wordt door de inhoud bepaald. Met
Sdu Jurisprudentie beschikt u over die inhoud. Een ervaren juridische redactie
staat garant voor een scherpe selectie van uitspraken voorzien van kwalitatief
hoogstaande annotaties. Relevant en altijd actueel. Op papier, maar ook via
een online archief, e-mail alerts, apps en seminars.
Sdu Jurisprudentie: kiezen voor de juiste selectie.

De rechtersregeling inzake conservatoir beslag is ingrijpend gewijzigd
meer aandacht voor de positie van de beslagene
De rechtersregeling inzake
conservatoir beslag is ingrijpend
gewijzigd
Mw. mr. m. meijsen
Sinds 1 juli 2011 is de inhoud van het summiere onderzoek dat de voorzieningenrechter op grond van art.
700 lid 1 Rv uitvoert, alvorens op een beslagrekest te beslissen, ingrijpend gewijzigd. De veranderingen
spruiten voort uit een besluit van het LOVCK 1 om de aanbevelingen van een in opdracht van de Raad voor de
rechtspraak uitgevoerd onderzoek 2 naar de werking van conservatoir beslag om te zetten in rechterlijk beleid.
Een werkgroep van ervaren beslagrechters werd met deze taak belast. Het resultaat is een Beslagsyllabus 3
die een veel diepgaander beoordeling van de vordering van de beslaglegger en de overige omstandigheden
rondom het beslag mogelijk maakt.
Het systeem van conservatoir beslag
De regeling inzake conservatoir beslag is in de wet
opgenomen onder de vierde titel van het wetboek van
Rv: ‘Van middelen tot bewaring van zijn recht’. Deze plaats
maakt direct duidelijk wat de wetgever met deze regeling
heeft beoogd, namelijk het bieden van zekerheid voor de
schuldeiser dat diens vordering bij toewijzing in rechte
ook op de schuldenaar verhaalbaar is. Met name omdat
een conservatoir beslag voor de beslagene zeer ingrijpende
gevolgen kan hebben heeft de wetgever, naast het belang
van de schuldeiser, ook oog gehad voor de belangen van
de (beoogd) beslagene. Zo dient de beslaglegger, voordat
deze kan overgaan tot het doen leggen van beslag, verlof
van de voorzieningenrechter te verkrijgen en korte tijd na
beslaglegging een hoofdzaak in te stellen voor de vordering
die aan het beslag ten grondslag ligt (art. 700 Rv). Indien
sprake is van een onrechtmatig of vexatoir beslag, dan wel
andere zwaarwegende redenen om het beslag op te heffen
of te wijzigen, kan dit door de beslagene worden gevorderd
in een opheffingskortgeding (art. 705 Rv). In het geval van
onrechtmatig beslag heeft de beslagene de mogelijkheid
om schadevergoeding van de beslaglegger te vorderen op
grond van onrechtmatige daad (art. 6:162 BW). Deze drie
afzonderlijke onderdelen (ook wel pijlers genoemd) vormen
1 Het Landelijk Overleg Voorzitters Civiel en Kanton van de rechtbanken.
2 Het eindrapport is gepubliceerd in de vorm van een Research Memorandum:
M. Meijsen & A.W. Jongbloed, Conservatoir beslag in Nederland.
Zekerheid en pressiemiddel, ’s-Gravenhage: Sdu 2010. Full text toegankelijk
via http://igitur-archive.library.uu.nl/law/2010-0511-200231/UUindex.
html.
3 Zie www.rechtspraak.nl. Vervolgens: procedures, landelijke regelingen,
sector civielrecht, meer regelingen… , handel, Beslagsyllabus 2011
(versie juni 2011).
tezamen een systeem waarbinnen onderlinge compensatie
mogelijk is. Deze compensatie heeft betrekking op de mate
waarin een specifieke pijler waarborgen voor de beslagene
biedt. Een geringe waarborg in een der pijlers kan worden
gecompenseerd door een sterke waarborg in een of meer
andere pijlers. Het systeem als geheel kan worden gekwalificeerd
als evenwichtig indien gesproken kan worden van
voldoende waarborgen voor zowel beslaglegger (secu reren
van verhaal) als beslagene (bescherming tegen onrechtmatige
beslaglegging).
De rechtersregeling in de Beslagsyllabus heeft betrekking
op de eerste pijler van verlofverlening. Naast algemene informatie
over de diverse vormen van beslag treft men in de
Beslagsyllabus – in het document zelf als ‘best practices’
gekwalificeerde – informatie aan over de vereiste inhoud en
de beoordeling van beslagrekesten.
Het besluit van het LOVCK
Het LOVCK heeft naar aanleiding van het hiervoor genoemde,
in opdracht van de Raad voor de rechtspraak
uitgevoerde onderzoek naar de werking van conservatoir
beslag (hierna: het onderzoek), besloten om een werkgroep
van ervaren beslagrechters in te stellen die het LOVCK kon
adviseren over de omzetting van aanbevelingen uit het onderzoeksrapport
in rechterlijk beleid. De hoofdconclusie
van het onderzoek luidde – kort zakelijk samengevat – dat
door een onvoldoende werking van waarborgfuncties voor
de beslagene binnen de drie afzonderlijke pijlers geen sprake
kan zijn van compensatie en daarmee ook niet van een
evenwichtig stelsel van conservatoir beslag. De ontwikkelingen
in de (wettelijke) regeling, met de gevolgen daarvan
voor de werking van de regeling in de praktijk, zijn overwegend
ten nadele van de waarborgen voor de beslagene
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 15

geweest. In het rapport wordt aanbevolen om op korte termijn
een verbetering van de evenwichtigheid in de regeling
te realiseren. Dit zou snel en doeltreffend kunnen worden
bereikt door maatregelen te nemen binnen de eerste pijler
van verlofverlening.
Veranderingen in de Beslagsyllabus
Een snelle en doeltreffende manier om veranderingen door
te voeren is het aanpassen van de Beslagsyllabus. Om de
evenwichtigheid van het systeem van conservatoir beslag
Het systeem als geheel kan worden gekwalificeerd
als evenwichtig indien gesproken kan worden van
voldoende waarborgen voor zowel beslaglegger als
beslagene
als geheel een verbeteringsimpuls te kunnen geven, is versterking
van waarborgen voor de beslagene in de eerste pijler
van verlofverlening langs deze weg een logische keuze.
Hiervoor is immers geen wetswijziging nodig. Bovendien
stelt aanpassing in de eerste pijler de voorzieningenrechter
in de gelegenheid om in een vroeg stadium situaties te
onderkennen waar mogelijk sprake is van een onrechtmatig
beslag, of van belangen aan de zijde van de beslagene
waaraan in het kader van een belangenafweging niet voorbij
kan worden gegaan. Ook kan reeds in het voortraject
worden gestuurd en eventueel het ex parte karakter worden
doorbroken (art. 279 lid 1 Rv). Voor een versterking
van waarborgen voor de (aankomend) beslagene op korte
termijn is aanpassing van de Beslagsyllabus daarom verreweg
de beste keuze.
Een wezenlijk andere beoordeling van beslagrekesten
Het full disclosure-beginsel
Met de wijzigingen in de Beslagsyllabus is de wijze waarop
invulling wordt gegeven aan het voorschrift van art. 700
lid 1 Rv (de voorzieningenrechter voert een summier onderzoek
uit alvorens op een beslagrekest te beslissen), ingrijpend
veranderd doordat de beoordeling minder ‘summier’,
diepgaander en meer afgewogen wordt. Hiervoor is
het noodzakelijk dat het verzoekschrift ook die informatie
geeft, welke de voorzieningenrechter nodig heeft om een
dergelijke beoordeling te maken. Evenals voorheen ziet de
beoordeling op formele aspecten van het rekest (de rechtmatigheidstoets),
de inhoud van de vordering die aan het
beslag ten grondslag ligt (de gegrondheidstoets) en houdt
steeds een summiere afweging van wederzijdse belangen
in. 4 De informatie die in het beslagrekest wordt gegeven is
ook van belang om de eventuele inzet van conservatoir beslag
voor andere doelen dan de door de wetgever beoogde
zekerheidstelling van verhaal, levering of afgifte te kunnen
4 Beslagsyllabus, p. 8.
onderkennen. Alhoewel het naar mijn mening niet altijd zo
zal zijn dat beslaglegging met het doel om mede druk op de
wederpartij te leggen onoirbaar is (bijvoorbeeld betaling
afdwingen in geval van onbetwiste vordering, niet betalende
debiteur), komt het ook voor dat het middel van beslag
onmiskenbaar wordt gebruikt om de wederpartij in een uiterst
moeilijke positie te brengen, bijvoorbeeld door bewust
een bedrijfsvoering lam te leggen terwijl de gegrondheid
van de vordering die aan het beslag ten grondslag ligt op
redelijke gronden wordt betwist. Een door beslag getroffen
partij kan op deze wijze onder druk worden gezet om een
dubieuze vordering dan maar te voldoen terwijl de beslaglegger
vermijdt dat deze het risico loopt op afwijzing van
die vordering in een hoofdprocedure. Dit soort omstandigheden
zijn niet eenvoudig te beoordelen en behoeven
daarom een rekest met adequate inhoud om de belangen
van beide partijen te kunnen afwegen.
Vermelding van het verweer van de schuldenaar
Voor het full disclosure-beginsel is aansluiting gezocht bij
art. 111 lid 3 Rv inzake vereisten voor substantiëring van
dagvaardingen. Dit betekent dat in alle gevallen het verweer
van de schuldenaar en de gronden daarvoor dienen
te worden vermeld. De gedachte hierachter is dat de informatie
in het beslagrekest minder eenzijdig wordt, een
beter beeld van de overige omstandigheden ontstaat en de
beslagene, indien deze meent dat de door de beslaglegger
verstrekte informatie niet juist of onvolledig is (en de voorzieningenrechter
daarmee op het verkeerde been is gezet),
hiertegen in een later stadium gericht kan opkomen. In de
voorgaande versie van de Beslagsyllabus (februari 2011)
is, onder verwijzing naar het ook op rekesten van toepassing
zijnde art. 21 Rv, reeds expliciet de verplichting opgenomen
dat voor de beslissing van belang zijnde feiten
volledig en naar waarheid moeten worden aangevoerd: in
het beslagrekest dient melding te worden gemaakt van alle
in Nederland of in het buitenland lopende, doorlopen of
beëindigde procedures, die relevant zijn voor een goede beoordeling
van de zaak, waaronder mede begrepen eerder
ingediende beslagrekesten. Dat het niet in acht nemen van
deze bepaling vergaande consequenties kan hebben blijkt
uit sanctionering na schending van art. 21 Rv door afwijzing
van het verzoek om beslag te mogen leggen en opheffing
van beslag in kort geding. 5
Motivering waarom het beslag nodig is
Ook zal in het kader van het full disclosure-beginsel en ingevolge
de nieuwe richtlijnen steeds, ten behoeve van de
afweging van wederzijdse belangen (proportionaliteit en
subsidiariteit), 6 dienen te worden gemotiveerd waarom het
5 Vzr. Rb. Amsterdam 7 juni 2011, LJN BQ3375 (afwijzing beslagverlof),
pres. Rb. Rotterdam 16 maart 1993, LJN AH4178 en vzr. Rb. Breda 29
augustus 2007, LJN BB3121 (opheffing beslag in KG).
6 Bijvoorbeeld vzr. Rb. Amsterdam 11 januari 2011 (ongepubliceerd).
Opheffingskortgeding: vordering tot opheffing van beslag toegewezen
omdat i) hoofdvordering summierlijk ondeugdelijk en ii) t.a.v. de tevens
ingestelde schadevordering een beslag, in verhouding tot omvang
vordering, als een disproportionele maatregel wordt aangemerkt (belan-
16 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

De rechtersregeling inzake conservatoir beslag is ingrijpend gewijzigd
beslag nodig is en waarom is gekozen voor beslag op de in
het rekest genoemde goederen en waarom niet een minder
bezwarend beslagobject mogelijk is. Het in de Beslagsyllabus
genoemde subsidiariteitsbeginsel houdt in dat de toepassing
van een bepaalde bevoegdheid pas gerechtvaardigd
is als er geen minder vergaand alternatief bestaat waarmee
het doel evengoed kan worden gediend: zo mogelijk zal
dus moeten worden gekozen voor de minst belastende beslagvorm,
die het doel van zekerheidstelling kan realiseren.
Verwijzing naar het proportionaliteitsbeginsel betekent dat
geen onevenredigheid mag bestaan tussen het met de bevoegdheid
te dienen belang (zekerheid) en het daardoor te
schaden belang van de schuldenaar (blokkerende werking
beslag, eventuele schade). Men kan hierbij denken aan een
relatief geringe of twijfelachtige vordering, waarvoor de
beslaglegger een voor de beslagene zeer bezwarend beslag
wenst te leggen.
Toepassing van de voorgaande beginselen, als op zichzelf
staand criterium in de praktijk van verlofverlening, lijkt
mij niet eenvoudig. Men kan zich de vraag stellen of de
verzoeker, zeker in dit stadium, in staat zal zijn om de benodigde
informatie te verstrekken en vervolgens, welke
gevolgtrekkingen hieruit te maken zijn. Zo is uit het onderzoek
bekend dat niet zozeer de aard van het beslag als wel
de individuele omstandigheden van de beslagene bepalend
zijn voor het antwoord op de vraag of een beslag belastend
is of niet. De Hoge Raad noemt in het arrest Tromp c.s/
Regency 7 – waaraan wel een zekere reflexwerking wordt
toegekend voor de beoordeling van beslagrekesten – 8 als
factoren die bepalend zijn voor de vraag of sprake is van
vexatoir beslag: de hoogte van de te verhalen vordering,
de waarde van de beslagen goederen en de eventueel onevenredig
zware wijze waarop de schuldenaar door beslag
op een van die goederen in zijn belangen wordt getroffen.
Zonder verdergaande kennis van de omstandigheden bij
de aankomend beslagene -die de beslaglegger zeker in het
stadium van verlof niet altijd zal hebben- is vaak moeilijk
voorspelbaar of de ene beslagsoort voor de beslagene meer
belastend zal zijn dan de andere. Informeren naar dergelijke
omstandigheden bij de aankomend beslage ligt ook niet
direct in de rede omdat dit het verrassingselement van het
beslag teniet zou kunnen doen. Kennis van deze feiten staat
overigens los van de aansprakelijkheid van de beslaglegger
voor een (deels) vexatoir en daarmee onrechtmatig beslag.
Derdenbeslag onder een financiële instelling hoeft – los van
de problemen die de schuldenaar met zekerheid hierover
met de bank krijgt – in eerste instantie niet belastend te zijn
als het slechts een gering saldo treft. Ook het omgekeerde is
mogelijk: voor een relatief geringe vordering kan een aanzienlijk
banksaldo onder het beslag vallen. Of een dergelijk
beslag überhaupt wel heeft gekleefd dan wel disproportioneel
is zal bovendien pas bekend zijn nadat de derde-beslagene
verklaring heeft gedaan. Vrijwel zeker, maar in een later
stadium vaak moeilijk te bewijzen, zijn de gevolgen van
genafweging).
7 HR 24 november 1995, NJ 1996, 161.
8 Hof Den Bosch 11 november 2003, «JOR» 2004, 115, m.nt. Loesberg.
derdenbeslag onder cliënten, dat per definitie het aanzien
van de beslagene aantast. Beslag op een onroerende zaak,
dat over het algemeen als weinig belastend wordt gezien,
blijkt regelmatig zeer knellend als de schuldenaar op het
punt staat om de zaak te vervreemden. Meervoudig beslag,
in de zin van beslag op meerdere vermogensbestanddelen,
is naar zijn aard vrijwel altijd belastend, ook omdat dit met
relatief hoge vorderingen gepaard gaat.
De mate van belastendheid in relatie tot het belang van
de schuldeiser roept tevens de vraag op waar de grens van
de keuzevrijheid voor de beslaglegger, ten aanzien van het
beslagobject en de omvang van het beslag, ligt: art. 435 lid
1 Rv bepaalt immers dat het aan de executant vrij staat
gelijkertijd beslag te leggen op alle voor beslag vatbare goederen,
waartoe hij bevoegd is zijn goederen te verhalen. Op
grond van art. 3:276 BW kan de schuldeiser zijn vordering
verhalen op alle goederen van de schuldenaar. 9 Door de
overgang van het conservatoire beslag in executoriaal beslag
nadat de beslaglegger in de hoofdzaak een voor tenuitvoerlegging
vatbare executoriale titel heeft verkregen (art.
704 lid 1 Rv) beïnvloeden deze facetten uit de executoriale
fase logischerwijze ook het handelen van de beslaglegger in
de conservatoire fase van het verhaalsbeslag. Immers, indien
op onvoldoende vermogensbestanddelen conservatoir
beslag is gelegd, loopt de beslaglegger het risico dat deze in
de executoriale fase niet zijn gehele vordering kan verhalen.
Een verdere complicerende factor is het principe van paritas
creditorum (art. 3:277 lid 1 BW) op grond waarvan de
beslaglegger het risico loopt dat in een later stadium de opbrengst
met andere schuldeisers gedeeld moet worden. 10 De
beslaglegger heeft daarom belang bij een zo groot mogelijk
verschil tussen de omvang van zijn werkelijke vordering en
die van de beslaglegging.
Met de wijzigingen in de Beslagsyllabus is de wijze
waarop invulling wordt gegeven aan het voorschrift
van art. 700 lid 1 Rv ingrijpend veranderd doordat
de beoordeling minder ‘summier’, diepgaander en
meer afgewogen wordt
De vraag waar de grens van de bevoegdheid van de beslaglegger
gelegd wordt, is uitermate feitelijk bepaald en afhankelijk
van het gewicht dat wordt gehecht aan de belangen
van de beslaglegger, ten opzichte van die van de beslagene.
Bij de beoordeling van een beslagrekest zal de voorzieningenrechter,
ondanks de hiervoor beschreven hindernissen,
steeds een belangenafweging dienen te maken. Het meest
waarschijnlijk is dat deze afweging in onderlinge samen-
9 Met uitzondering van goederen die zich niet voor verhaalsbeslag lenen:
Beslagsyllabus, p. 13-14.
10 D.J. van der Kwaak, Het rechtskarakter van het beslagrecht, Deventer:
Kluwer 1990, p. 124 en T. Hartlief, ‘Aansprakelijkheid voor onrechtmatige
beslaglegging. Vreemde eend in de bijt van het aansprakelijkheidsrecht?’
in: N.E.D. Faber (red.), Knelpunten bij beslag en executie, Deventer:
Kluwer 2009, p. 404-405.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 17

hang met de overige toetsingsgronden zal gebeuren. Uit
onderzoek is bekend dat voorzieningenrechters rekesten
in de praktijk niet per afzonderlijk criterium beoordelen
(de rechtmatigheidstoets, de gegrondheidstoets en een afweging
van belangen), maar zich veeleer een totaalbeeld
Ook zal in het kader van het full disclosure-beginsel
en ingevolge de nieuwe richtlijnen steeds, ten behoeve
van de afweging van wederzijdse belangen
dienen te worden gemotiveerd waarom het beslag
nodig is
vormen, waarbij men afgaat op het eigen ‘Fingerspitzengefühl’.
11 Het lijdt geen twijfel dat informatie over de redenen
van het beslag, de proportionaliteit en de subsidiariteit, aan
de verkrijging van een dergelijk totaalbeeld van de beslagsituatie
zal bijdragen.
De vordering die aan het beslag ten grondslag ligt (gegrondheidstoets)
In het beslagrekest dient de verzoeker ingevolge art. 700 lid
2 Rv de aard van het ingeroepen recht te vermelden. Volgens
de nieuwe richtlijnen dient te worden gespecificeerd
om welke categorie vordering het gaat: i) een vordering
uit overeenkomst, onbetaalde factuur, ii) vordering uit de
overeenkomst, overig of iii) vordering uit onrechtmatige
daad of op andere grondslag. De achtergrond van het vermelden
van de categorie vordering is dat, afhankelijk van
het profiel van de vordering, in het rekest bepaalde informatie
dient te worden verstrekt die een beoordeling naar
de nieuwe maatstaven mogelijk maakt. Bovendien wijst
de praktijk uit dat de aard van de vordering een indicatie
vormt van de kans dat er een probleem met de verlofverlening
kan zijn.
Uit het onderzoek is gebleken dat een grote groep van vorderingen
(de zogenoemde incassovorderingen, categorie
i) weinig problemen oplevert; de voorheen gebruikelijke
wijze van beoordeling functioneerde goed. Het zou in dit
soort zaken daarom weinig efficiënt zijn om op voorhand
uitgebreide documentatie te vragen. De beslaglegger kan
daarom bij de omschrijving van het ingeroepen recht volstaan
met een summiere omschrijving van geleverde goederen
of diensten, vermelding van de tegen de vordering
aangevoerde verweren en gronden daarvoor, een factuuroverzicht
en (een overzicht van) aanmaningen. Veelal zal
geen sprake zijn van verweer (dit wel expliciet vermelden)
en kan op grond van de verstrekte informatie verlof worden
verleend.
Voor overige vorderingen uit overeenkomst (categorie ii)
dient een voldoende feitelijke omschrijving van de vordering
en de grondslag daarvan te worden gegeven. Dit gaat
dus verder dan de summiere omschrijving voor categorie
i. Ook dienen de aangevoerde verweren en gronden daarvoor
te worden vermeld. Het contract (in het geval van
11 Research Memorandum, p. 45.
een mondelinge overeenkomst een uiteenzetting over de
inhoud hiervan) en de ingebrekestelling dienen met het rekest
te worden meegezonden. De aanvrager van verlof voor
een dergelijke vordering doet er goed aan zich te realiseren,
dat het voor de beoordeling door de voorzieningenrechter
van belang is, dat de verstrekte informatie een duidelijk
beeld schetst, niet alleen van de vordering, maar ook van
de overige omstandigheden, waaronder het verweer, indien
dit door de schuldenaar is gevoerd. Hoe minder duidelijk
het verzoek is, des te groter de kans dat het rekest niet
aanstonds kan worden toegewezen en om een toelichting
wordt gevraagd, dan wel tot het horen van partijen – al
dan niet na het verlenen van een voorlopig verlof – wordt
besloten.
De vorderingen uit onrechtmatige daad of op andere
grondslag (categorie iii) dienen een omschrijving van de
grondslag van de vordering en de door de schuldenaar
hiertegen aangevoerde verweren en de gronden hiervoor
te vermelden. Tevens dienen relevante bewijsstukken en de
aansprakelijkstelling te worden meegezonden. Uit het onderzoek
is gebleken dat deze categorie vorderingen een risicogroep
vormt bij verlofverlening. Rekesten vertonen met
regelmaat beslag op bijkans alle vermogensbestanddelen
die te bedenken zijn en exorbitante begrotingen die in het
geheel niet onderbouwd zijn. Ook wordt slechts sporadisch
een vervolg aan het beslag gegeven door het instellen van
een hoofdzaak. De verzoeker van verlof voor een vordering
uit deze categorie kan ervan uitgaan dat het rekest zich op
de bijzondere aandacht van de voorzieningenrechter kan
verheugen. Het lijkt in ieder geval verstandig om, naast een
heldere en gedegen uiteenzetting over de grondslag en het
verweer, ook een serieuze en gespecificeerde schadebegroting
met toelichting te overleggen.
Verlenging termijn instellen van de hoofdzaak
De voorwaarde in art. 700 lid 3 Rv, dat verlofverlening
plaatsvindt onder de voorwaarde dat binnen een door de
voorzieningenrechter vast te stellen termijn van ten minste
acht dagen na het beslag, door de beslaglegger een hoofdzaak
wordt ingesteld voor de vordering waarvoor beslag
werd gelegd, is een bepaling die in de wet is opgenomen
ter bescherming van de beslagen partij. Omdat het niet
voldoen aan deze voorwaarde wordt bedreigd met nietigheid
van het beslag, vormt dit een praktisch instrument als
‘stok achter de deur’, dat tijd rekken door de beslaglegger
ten laste van de beslagene voorkomt. De aangescherpte
bepalingen in de Beslagsyllabus geven uitwerking aan dit
uitgangspunt: de dagvaarding mag niet onnodig worden
uitgesteld. Verlenging uitsluitend in het belang van de beslaglegger
wordt aldus slechts eenmalig toegestaan met
een termijn van veertien dagen (behoudens bijzondere omstandigheden).
Een eerste verlengingsverzoek in verband
met onderhandelingen tussen partijen (hetgeen wordt beschouwd
als in het belang van beide partijen) wordt toegestaan
met een termijn van maximaal veertien dagen. Bij
een langere termijn, een tweede of volgend verzoek, dient
een schriftelijk bewijsstuk te worden meegezonden dat de
beslagene met het verzoek instemt. Dit geeft overigens nog
18 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

De rechtersregeling inzake conservatoir beslag is ingrijpend gewijzigd
geen garantie voor verlofverlening of ex parte behandeling:
de voorzieningenrechter zal het verzoek beoordelen
volgens het hiervoor vermelde algemene uitgangspunt, dat
verlenging niet tot onnodige vertraging van de rechtsgang
leidt. Boter bij de vis dus.
Slotopmerkingen
Een conservatoir beslag heeft vaak een enorme impact op
de beslagen partij en alleen al daarom is het niet meer dan
redelijk dat beslagrekesten op een meer dan de tot voor
kort gebruikelijke ‘als ware sprake van verstek’ wijze worden
beoordeeld. Dit neemt uiteraard niet weg dat conservatoir
beslag als doel heeft de beslaglegger een vorm van
zekerheid te verlenen opdat deze niet na verkrijging van
een veroordelend vonnis ‘achter het net vist’. In de regeling
die dit mogelijk maakt bleken echter de waarborgen voor
de beslagene in de loop der tijd naar de achtergrond te zijn
geschoven. Met de nieuwe Beslagsyllabus is het bewustzijn,
dat ook de beslagene een te respecteren positie heeft, een
nieuw leven ingeblazen en dat is te beschouwen als winst
voor het systeem van conservatoir beslag als geheel.
De recente veranderingen in de Beslagsyllabus zijn vergaand
en het zal naar verwachting wel enige tijd vergen voordat
deze, bij zowel de opstellers van beslagrekesten als de beoordelaars
hiervan, zijn ‘ingesleten’. Een eerste pe riode van
ervaring opdoen met de nieuwe regels en deze wellicht op
onderdelen bijstellen ligt voor de hand. De Rechtspraak
heeft langs deze weg het voortouw genomen in een hernieuwde
bewustwording ten opzichte van het middel van
conservatoir beslag. Het is een eerste en belangrijke stap in
de richting van een evenwichtig systeem, waaraan ook een
toekomstige doorwerking binnen de overige pijlers (opheffingskortgeding
en onrechtmatig beslag & schade) in positieve
zin kan bijdragen.
Over de auteur
Mw. mr. M. Meijsen is onderzoeker en als promovenda verbonden aan het
Molengraaff Instituut voor Privaatrecht van de Universiteit Utrecht.
De Praktijk van
Ferry, Erik, Laurien,
Mark, Mieke,
Rieme-Jan, Rik en Toon
www.rechtindepraktijk.nl
DE PRAKTIJKBLADEN VAN SDU
Met de Praktijkbladen (gedrukt of digitaal) van Sdu leest u op een ontspannen wijze over alle ontwikkelingen binnen uw
vakgebied. Zo bent u altijd op de hoogte om uw cliënten op de juiste wijze te kunnen adviseren. De deskundige redactie volgt
jurisprudentie, rechtspraak en literatuur op de voet en vertaalt inzichten naar leesbare, verdiepende en praktijkgerichte
artikelen. Voor bijna ieder juridisch vakgebied is er een Praktijkblad. Kijk op www.rechtindepraktijk.nl en ontvang gratis uw
eerste exemplaar.
SDU PRAKTIJKBLADEN: RECHT IN DE PRAKTIJK
www.rechtindepraktijk.nl
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 19

Misbruik van beslagrecht, steeds
vaker gebruikt
mr. m.r. van zanten
Het civiele recht kent het leerstuk van misbruik van bevoegdheid, hetgeen een onrechtmatige daad oplevert
die tot schadevergoeding verplicht of het uitoefenen van een bepaald recht belet. Misbruik van bevoegdheid
speelt ook een rol in het beslagrecht. Uit recente ontwikkelingen in de rechtspraktijk blijkt dat meer aandacht
wordt besteed aan misbruik van beslagrecht. De beslagsyllabus is inmiddels aangepast waarmee onder
meer getracht wordt misbruik van beslagrecht te voorkomen. In dit artikel wordt, na een algemeen deel over
vexatoor beslag en misbruik van bevoegdheid, een aantal recente praktijkvoorbeelden van misbruik van
beslagrecht uit de rechtspraktijk besproken.
Inleiding
Het civiele recht kent het leerstuk van misbruik van
bevoegdheid, hetgeen een onrechtmatige daad oplevert
die tot schadevergoeding verplicht of het uitoefenen
van een bepaald recht belet. 1 Misbruik van bevoegdheid
speelt ook een rol in het beslagrecht. Doel van ieder beslag
is immers de executie van het beslagen goed ter voldoening
van de vordering waarvoor het beslag is gelegd. Indien
vaststaat dat voldoening via executie niet mogelijk is, kan,
hoewel aan alle vereisten voor een rechtsgeldig beslag is
voldaan, sprake zijn van misbruik van beslagrecht. In kort
geding kan de beslagene in dat geval onder andere opheffing
van het beslag vorderen. Uit recente ontwikkelingen
blijkt dat meer aandacht wordt besteed aan misbruik van
beslagrecht. In opdracht van de Raad voor de rechtspraak
hebben mr. M. Meijsen en prof. mr. A.W. Jongbloed de
praktijk rond het conservatoir beslag onderzocht en enkele
aanbevelingen gedaan. 2 Op basis van hun aanbevelingen is
de Beslagsyllabus inmiddels aangepast. 3 Met de aangepaste
Beslagsyllabus wordt onder meer getracht misbruik van
beslagrecht te voorkomen. In dit artikel wordt, na een algemeen
deel over vexatoor beslag en misbruik van bevoegdheid,
een aantal vormen van misbruik van beslagrecht uit
de (recente) rechtspraktijk besproken.
1 Zie art. 3:13 BW.
2 M. Meijsen en A.W. Jongbloed, Conservatoir beslag in Nederland. Zekerheid
en pressiemiddel, Research Memoranda Raad voor de rechtspraak, nr. 2,
2010, jaargang 6.
3 Beslagsyllabus, vastgesteld door het Landelijke Overleg Voorzitters
Civiele en Kantonsectoren van de rechtbanken (LOVCK) op 20 juni 2011,
geldig per 1 juli 2011.
Vexatoor beslag en misbruik van bevoegdheid
De Hoge Raad heeft een aantal belangrijke uitspraken
gedaan op grond waarvan duidelijk is geworden wanneer
sprake is van vexatoor beslag of misbruik van bevoegdheid
bij beslaglegging.
In zijn arrest van 24 november 1995 4 heeft de Hoge Raad
geleerd dat de vraag of het leggen van conservatoir beslag
vexatoor en daarom onrechtmatig is, in beginsel
dient te worden beantwoord aan de hand van de concrete
omstandigheden ten tijde van de beslaglegging waaronder
de hoogte van de te verhalen vordering, de waarde van
de beslagen goederen en de eventueel onevenredig zware
wijze waarop de schuldenaar door het beslag op een van
die goederen in zijn belangen wordt getroffen.
Eerder 5 had de Hoge Raad geleerd dat de rechter in een
executiegeschil slechts staking van de tenuitvoerlegging
van het vonnis kan bevelen ‘indien hij van oordeel is dat
de executant, mede gelet op de belangen aan de zijde van
de geëxecuteerde die door de ontruiming zullen worden
geschaad, geen in redelijkheid te respecteren belang heeft
bij gebruikmaking van zijn bevoegdheid om in afwachting
van de uitslag van het hoger beroep tot tenuitvoerlegging
over te gaan.’
De conclusie uit vorenstaande arresten is dat indien een
beslag dat als vexatoor, en derhalve als onrechtmatig, kan
worden beschouwd, door de beslaglegger wordt voortgezet
altijd sprake zal zijn van misbruik van bevoegdheid. In deze
zin komen vexatoor beslag en misbruik van bevoegdheid
samen en zal de voorzieningenrechter staking van de executie
van een dergelijk onrechtmatig beslag kunnen bevelen.
4 NJ 1996, 161 (Tromp/Regency).
5 HR 22 april 1983, NJ 1984, 145 (Ritzen/Hoekstra).
20 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

Misbruik van beslagrecht, steeds vaker gebruikt
Misbruik bij executie onroerende zaken
Bij de executie van onroerende zaken speelt vaak de vraag
of de executant wel belang heeft bij executie in verband
met de (te verwachten) hoogte van de executieopbrengst in
relatie tot de hoogte van de vordering van de hypotheekhouder.
Hierna volgt een aantal voorbeelden uit de jurisprudentie.
De stelling dat het beslag ook kan en mag dienen als
pressiemiddel om de geëxecuteerde, teneinde verkoop van
zijn woning te voorkomen, tot betaling te dwingen wordt
in de lagere rechtspraak verworpen. Het executoriale beslag
dient tot verhaal op het beslagen vermogen en, bijzondere
omstandigheden daargelaten, niet om de beslagene op
oneigenlijke wijze in een dwangpositie te brengen. 6 Indien
geen redelijke verwachting bestaat dat pressie als gevolg
van beslag enig financieel resultaat voor de beslaglegger
oplevert kan sprake zijn van misbruik van bevoegdheid. 7
Een beslaglegger kan wel belang hebben bij handhaving
van een beslag, ook indien de executieopbrengst op het
moment van beoordeling minder is dan de eerste hypothecaire
lening maar de onderwaarde zou kunnen omslaan
in een overwaarde. 8 Een schuldeiser maakt in beginsel misbruik
van bevoegdheid om zich (na executoriaal beslag)
op de bezittingen van zijn schuldenaar te verhalen, indien
te verwachten valt dat de opbrengst op geen enkele wijze
in mindering strekt op de vordering waarvoor het beslag
werd gelegd. 9 Hierbij dient evenwel te worden opgemerkt
dat de voorzieningenrechter zich in beginsel terughoudend
zal opstellen bij de beoordeling van een dergelijke vordering.
Immers, het wordt in kort geding vaak niet dui delijk
of de onroerende zaak nog in waarde kan stijgen en er derhalve
in de toekomst toch nog een overwaarde zal kunnen
ontstaan. Het moet voor de voorzieningenrechter evident
zijn dat de beslaglegger nooit enige opbrengst bij de executoriale
verkoop zal kunnen ontvangen. 10 Bij de beoordeling
van de waarde van de onroerende zaak moet ook reke ning
worden gehouden met mogelijke waarde vermeerdering
door het herstel van gebreken en het feit dat een beslagene
zich bij opheffing van het beslag op de onroerende zaak
tot in lengte van dagen kan onttrekken aan zijn verplichtingen.
11 Taxatierapporten spelen een rol bij de beoordeling
van de stelling dat bij executie onvoldoende resteert
voor de betaling van de beslaglegger. 12 Zij geven echter
niet altijd voldoende zekerheid voor de voorzieningenrechter
omdat er vaak tegenstrijdige taxatierapporten worden
overgelegd.
6 Rb. Breda 23 juli 1984, KG 1984, 247.
7 Hof ’s-Gravenhage 21 april 1998, VN 1988, 2562.
8 Hof Arnhem 22 juli 2008, LJN BD8654.
9 Hof Leeuwarden 20 april 2010, «JBPr» 2010, 62, m.nt. M.R. van Zanten.
10 Zie bijvoorbeeld: President Rb. Leeuwarden 29 juni 2000, LJN AH8210.
11 Hof ’s-Hertogenbosch 16 juni 2009, LJN BJ0413.
12 Rb. Haarlem 16 april 1993, VN 1993/1674; Rb. Arnhem 30 juni 2005, LJN
AU1575.
Misbruik bij beslag voor een te hoog bedrag
In 2003 heeft de Hoge Raad 13 geoordeeld in een zaak
waarin de vordering van de beslaglegger slechts voor een
klein bedrag is toegewezen. In deze zaak ging het om het
antwoord op de vraag of de beslaglegger op grond hiervan
onrechtmatig jegens de beslagene had gehandeld. In verband
met een vordering uit hoofde van een koopovereenkomst
heeft Mondi ten laste van Hoda voor een vordering
van fl. 975.000 diversen beslagen laten leggen. In de procedure
vordert zij een schadevergoeding van DM 631.000.
Hoda vordert in reconventie betaling van fl. 100.000 en
schadevergoeding op grond van onrechtmatig handelen
bestaande uit de beslaglegging. De rechtbank ontbindt de
overeenkomst en wijst de door Mondi gevorderde schadevergoeding
toe tot een bedrag van DM 5.385. In reconventie
wordt Mondi veroordeeld tot vergoeding van de schade
nader op te maken bij staat. Het hof wijst in conventie aan
Mondi een bedrag van slechts DM 58.178 toe en wijst in
reconventie de vordering van Hoda tot schadevergoeding
wegens de gelegde beslagen alsnog af. Volgens de Hoge
Raad rust op de beslaglegger een risicoaansprakelijkheid
voor de gevolgen van het door hem gelegde beslag indien
de vordering waarvoor beslag is gelegd geheel ongegrond
is. 14 Die situatie doet zich hier niet voor, nu het hof heeft
vastgesteld dat Mondi een vordering op Hoda had. Indien
de vordering ter verzekering waarvan het beslag is gelegd
slechts gedeeltelijk wordt toegewezen, heeft dit niet tot
gevolg dat het beslag ten onrechte is gelegd. 15 De vraag of
een beslaglegger aansprakelijk is voor de gevolgen van een
beslag omdat het beslag is gelegd voor een te hoog bedrag,
lichtvaardig is gelegd of onnodig is gehandhaafd moet
worden beantwoord aan de hand van de criteria die gelden
voor misbruik van recht. Ook bij beslaglegging voor een,
naar achteraf blijkt, te hoog bedrag kan het leerstuk van
misbruik van bevoegdheid dus een rol spelen.
Indien vaststaat dat voldoening via executie niet
mogelijk is, kan, hoewel aan alle vereisten voor een
rechtsgeldig beslag is voldaan, sprake zijn van
misbruik van beslagrecht
Op grond van een nadere analyse van dit arrest kan dit
oordeel wel enigszins genuanceerd worden. Immers, de
Hoge Raad spreekt over beslaglegging voor een achteraf
bezien te hoog bedrag. Daarbij lijkt hij er, ten onrechte,
van uit te gaan dat de begroting van de vordering door de
voorzieningenrechter heeft te gelden als het bedrag waarvoor
beslag wordt gelegd. Echter, de vaststelling van dit
bedrag stelt de beslagdebiteur slechts in staat het beslag
door betaling van dit bedrag te voorkomen dan wel door
het beslag te doen opheffen door zekerheidstelling tot de
13 HR 11 april 2003, NJ 2003, 440.
14 Zie HR 13 januari 1995, NJ 1997, 366, m.nt. C.J.H. Brunner.
15 Zie ook: HR 5 december 2003, NJ 2004, 150.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 21

hoogte van dit begrote bedrag. 16 Verder kan het dus volgens
de Hoge Raad 17 een rol spelen bij de beoordeling van
de onrechtmatigheid van het beslag. 18 Het begrote bedrag
houdt echter geen limiet in voor de omvang van het beslag.
Zodra bijvoorbeeld beslag onder derden wordt gelegd treft
het beslag het volledige op dat moment door de derde aan
de beslagdebiteur verschuldigde bedrag. De derde moet
dan ook het volledige bedrag dat hij verschuldigd is aan de
Met de aangepaste Beslagsyllabus wordt onder
meer getracht misbruik van beslagrecht te
voorkomen
beslagdebiteur separeren, mede in verband met mogelijke
latere beslagen. In die zin legt de beslaglegger beslag voor
het bedrag dat hij ‘raakt’. Er wordt dan ook vaak een hoger
bedrag geblokkeerd dan de begrote vorde‐ring. Dat er misbruik
is indien er geen enkele vordering wordt toegewezen
is evident. Maar misbruik in het geval de vordering voor een
lager bedrag dan de begrote vorde ring wordt toegewezen
zal niet vaak kunnen voorkomen omdat vele beslagen
hogere bedragen hebben geblokkeerd dan het bedrag dat
uiteindelijk wordt toegewezen. Alsdan zouden de meeste
beslagen onrechtmatig moeten worden geacht. Ten slotte
zij erop gewezen dat er in deze gevallen ook een patstelling
kan ontstaan indien de beslaglegger voor bijvoorbeeld
een vordering van € 10.000 beslag heeft gelegd dat doel
heeft getroffen voor € 1 miljoen. De beslagene wenst geen
vervangende zekerheid te stellen, zodat er geen opheffing
van het beslag plaatsvindt. De beslagene kan daartoe door
de beslaglegger niet worden gedwongen. Vanaf dat moment
staat vast dat, ook indien de vordering volledig wordt
toegewezen, dit altijd voor een veel lager bedrag zal zijn dat
waarvoor het beslag doel heeft getroffen. Het zou niet juist
zijn te concluderen dat in dit geval sprake is van misbruik
van beslagrecht.
Misbruik bij eigenbeslag
Op grond van art. 724 Rv, respectievelijk art. 479h Rv, kan
een schuldeiser onder zichzelf (conservatoir, respectievelijk
executoriaal) eigenbeslag leggen op vorderingen die de
schuldenaar op hem heeft, alsmede op aan de schuldenaar
toebehorende roerende zaken die geen registergoederen
zijn. In de Beslagsyllabus 19 is bepaald dat indien verlof
wordt gevraagd om eigenbeslag te leggen in beginsel een
verhoor wordt bepaald. Verlof kan zonder horen worden
bepaald indien duidelijk is dat de verzoeker niet het frustreren
van gerechtvaardigde aanspraken beoogt en derhalve
misbruik van beslagrecht maakt. Met dat frustreren wordt
gedoeld op een eigenbeslaglegging voor een tegenvordering
teneinde onder een veroordelend vonnis, dat de beslagene
16 Zie art. 705 lid 2 Rv.
17 Zie r.o. 4.5.2.
18 Zie A.J. Gieske, 2010, (T&C Rv), art. 700 Rv, aant. 5.
19 Beslagsyllabus juni 2011, geldig per 1 juli 2011, p. 22.
heeft verkregen op de beslaglegger, uit te komen. In de lagere
rechtspraak bestaat verdeeldheid over het antwoord
op de vraag of een conservatoir eigenbeslag ter afwending
van het executeren van een vonnis wegens misbruik van
recht altijd moet worden opgeheven, dan wel het verlof
moet worden geweigerd. 20 In deze zaken kent misbruik van
beslagrecht twee verschijningsvormen.
In de eerste plaats kan er sprake zijn van misbruik van
bevoegdheid bij de beslagdebiteur bij de executie van de
door hem jegens de beslaglegger verkregen titel indien er
ook sprake is van een reconventionele veroordeling. 21 Indien
echter in het beslagrekest summierlijk toereikend is
gesteld dat de veroordelingen in reconventie en conventie
tegen elkaar wegvallen is bij de executie van de conventionele
veroordeling sprake van misbruik van bevoegdheid
en staat dit niet aan eigenbeslag door de gedaagde in conventie,
tevens eiser in reconventie (om de veroordeling in
conventie te frustreren) in de weg.
In de tweede plaats kan er sprake zijn van misbruik van
procesrecht aan de zijde van de beslaglegger. Deze vorm
van misbruik is in het arrest van de Hoge Raad van 27 november
2009 22 aan de orde gekomen doordat het hof heeft
gesproken over een gebruik van het beslagrecht door de beslaglegger
om aan de gevolgen van de tenuitvoerlegging van
een vonnis uit te komen. Daarmee lijkt het hof te doelen op
de uitoefening van een bevoegdheid voor een ander doel
dan waarvoor zij is verleend. Dit wordt in art. 3:13 BW
als misbruik van recht beschouwd. De Hoge Raad heeft de
vraag moeten beantwoorden of een verzoek tot verlening
van verlof tot het leggen van eigenbeslag in beginsel moet
worden afgewezen indien er geen mogelijkheid bestaat
voor de verzoeker tot verrekening van zijn vordering met
een tegenvordering van de partij ten laste van wie hij beslag
wil leggen. De Hoge Raad overweegt dat een dergelijk beslag
in dat geval wel mogelijk is, aangezien de mogelijkheid
van eigenbeslag nu juist in de wet is voorzien voor gevallen
waarin de beslaglegger geen mogelijkheid van verrekening
heeft. De Hoge Raad overweegt dat in beginsel beslag ter
verzekering van het verhaal van een vordering mogelijk is
op alle goederen van de schuldenaar en dat slechts onder
bijzondere omstandigheden, waaromtrent het hof evenwel
niets heeft vastgesteld, het leggen van beslag misbruik van
recht kan opleveren. Uit dit arrest blijkt dat de mogelijkheid
tot eigenbeslag ruimer is dan wellicht wordt gedacht,
namelijk ook indien verrekening is uitgesloten en dat dit
beslag slechts onder bijzondere omstandigheden misbuik
van procesrecht kan opleveren.
Misbruik en voortgang eis in de hoofdzaak
Er kan ook sprake zijn van misbruik van beslagrecht indien
de beslaglegger na beslaglegging het instellen van de
20 Zie bijv. Rb. Amsterdam 31 augustus 2004, NJF 2004, 259; Rb. Groningen
31 januari 2006, LJN AV1644; Vzr. Rb. Utrecht 2 september 2009, NJF
2009, 450.
21 Zie Hof ’s-Hertogenbosch 11 maart 2009, LJN BH5998.
22 «JBPr» 2010, 5, m.nt. M.R. van Zanten.
22 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

Misbruik van beslagrecht, steeds vaker gebruikt
eis in de hoofdzaak, die moet leiden tot een beoordeling
ten gronde van de vordering waarvoor het beslag is gelegd,
vertraagt of achterwege laat. Dit is in een tweetal, ongepubliceerde,
uitspraken op verschillende manieren aan de
orde gekomen.
In de eerste zaak 23 ging het om het volgende. Een beslaglegger
heeft, na verkregen verlof, op 8 oktober 2008 beslag
gelegd op een onroerende zaak. In het verlof is bepaald dat
de eis in de hoofdzaak binnen dertig dagen na beslaglegging
moet worden ingesteld. De dagvaarding is op 5 november
2008 uitgebracht, waarbij is gedagvaard tegen 11 februari
2009. Op 23 februari 2009 heeft de beslaglegger een
herstelexploot uitgebracht. Hieruit blijkt dat de beslaglegger
verzuimd heeft de dagvaarding tijdig aan te brengen
en dat zij dat verzuim doet herstellen door de beslagene
opnieuw op te roepen om nu op 8 april 2009 te verschijnen.
Ter terechtzitting van 8 april 2009 is de beslagene niet
verschenen en is tegen haar geen verstek verleend. De beslaglegger
diende wederom een herstelexploot uit te brengen,
hetgeen zij niet heeft gedaan. De zaak is vervolgens
verwezen naar de parkeerrol en vervolgens ambtshalve
geroyeerd. De beslagene vordert in kort geding opheffing
van het beslag. De voorzieningenrechter heeft geoordeeld
dat het beslag ten gevolge van het herstelexploot is blijven
bestaan, maar vervolgens is vervallen toen de bodemprocedure
werd geroyeerd. De ambtshalve doorhaling heeft
op zichzelf geen rechtsgevolg, in het bijzonder niet dat de
instantie daardoor eindigt. Met de beslagene is de voorzieningenrechter
van mening dat van haar niet kan worden
verlangd dat zij de zaak weer op de rol brengt. Het is aan
de beslaglegger het verzochte herstelexploot uit te brengen.
Nu zij in het geheel niet heeft gemotiveerd waarom zij dat
tot op heden niet heeft gedaan, acht de voorzieningenrechter
het handelen van de beslaglegger in strijd met een goede
procesorde. Het standpunt van de beslaglegger dat het beslag
wel degelijk is blijven liggen past niet in het systeem
van het conservatoire beslagrecht. Dit zou er namelijk toe
kunnen leiden dat de beslaglegger tot in lengte van dagen
het conservatoir beslag zou kunnen handhaven zonder dat
het beslag getoetst zou kunnen worden door de rechter op
rechtmatigheid en gegrondheid. Op grond hiervan wordt
de vordering tot opheffing van het beslag toegewezen.
In de tweede zaak 24 ging het om het volgende. In een geschil
over de uitvoering van bouwwerkzaamheden heeft de
Raad van Arbitrage voor de bouw bij vonnis van 29 maart
1999 onder meer voor recht verklaard dat de overeenkomst
ter zake de bouw van een bedrijfshal als ontbonden moet
worden beschouwd vanwege toerekenbare tekortko ming
aan de zijde van de aannemer en heeft de aannemer veroordeeld
tot vergoeding van de schade nader op te maken
bij staat. Op 20 september 2002 heeft de opdrachtgever
na verkregen verlof tot zekerheid van haar vordering op
de aannemer conservatoir beslag gelegd onder derden. De
eis in de hoofdzaak werd echter niet ingesteld. Bij brief van
23 Vzr. Rb. Amsterdam 29 januari 2010, 433728/KG-ZA 09-1546.
24 Vzr. Rb. Breda 13 augustus 2009, 205642/KG ZA 09-357.
19 augustus 2008 heeft de aannemer de opdrachtgever
gesommeerd binnen zes weken de schadestaatprocedure
aanhangig te maken, dan wel binnen deze termijn afstand
van dit recht te doen, dan wel het beslag op te heffen. Aan
deze sommatie werd niet voldaan. In de hierop volgende
kortgedingprocedure vordert de aannemer opheffing van
het beslag. Zij stelt hiertoe dat de opdrachtgever geen eis
in de hoofdzaak ex art. 700 lid 3 Rv heeft ingesteld. De
voorzieningenrechter stelt voorop dat de door de opdrachtgever
ingestelde procedure tot schadevergoeding nader op
te maken bij staat is te beschouwen als een voorstadium
van een voor tenuitvoerlegging vatbare veroordeling welke
uiteindelijk zal kunnen worden verkregen in de schadestaatprocedure.
Deze schadestaatprocedure is een voortzetting
van het aanhangig gemaakte hoofdgeding waarin
vonnis is verkregen. 25 De aannemer stelt dat de opdrachtgever
misbruik van recht maakt omdat de beslaglegging
wordt gebruikt om haar dwars te zitten. Door het beslag
wordt al zeven jaar een bedrag van € 763.000 geblokkeerd
terwijl de opdrachtgever weigert een schadestaatprocedure
te entameren. De voorzieningenrechter overweegt dat, ofschoon
de schadestaatprocedure naar haar aard geen termijn
kent waarbinnen zij dient te worden ingesteld, uit het
arrest Silva Pontes/Portugal 26 volgt dat de redelijke termijn
op grond van art. 6 EVRM in een civiele procedure mede
de schadestaat- en executieprocedure omvat. Of een redelijke
termijn in een concreet geval is overschreden moet
worden beoordeeld in het licht van de omstandigheden van
het geval, in het bijzonder de complexiteit van de zaak, het
optreden van de justitiële autoriteiten en de houding van
partijen alsmede hun belangen in het conflict. Het stilzitten
van de opdrachtgever heeft een onredelijke vertraging van
de procedure, die als eis in de hoofdzaak geldt, tot gevolg
en is in strijd met de eisen van een goede procesorde. Nu
het gelegde beslag reeds vanaf 2002 een substantieel bedrag
blokkeert en de opdrachtgever nalaat, en niet voornemens
is op korte termijn een schadestaatprocedure te entameren,
is handhaving van het conservatoir beslag onder deze omstandigheden
aan te merken als misbruik in de zin van art.
3:13 BW. Het beslag wordt opgeheven.
Uit deze twee voorbeelden uit de rechtspraktijk
blijkt dat stilzitten kan leiden tot misbruik van beslagrecht
en opheffing van het gelegde beslag
Uit deze twee voorbeelden uit de rechtspraktijk blijkt dat
stilzitten kan leiden tot misbruik van beslagrecht en opheffing
van het gelegde beslag. Een beslaglegger die geen verlenging
voor de termijn van het instellen van de hoofdzaak
meer kan indienen zonder toestemming van de beslagene 27
en niet het verwijt van misbruik van beslagrecht wil ris­
25 Eerder is de schadestaatprocedure al als eis in de hoofdzaak aangemerkt,
zie Hof Arnhem 27 april 2004, «JBPr» 2004, 57, m.nt. M.A.J.G. Janssen.
26 NJ 1994, 506.
27 Zie p. 11 Beslagsyllabus. Bij een tweede verlengingsverzoek ex art 700 lid
3 Rv dient de wederpartij in te stemmen.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 23

keren, maar zich wel de griffierechten wil besparen omdat
een regeling wellicht nog mogelijk is, doet er verstandig aan
te dagvaarden maar dan op langere termijn. Op deze wijze
Op grond van de Beslagsyllabus dient de verzoeker
open kaart te spelen indien hij een beslagrekest
indient
blijft het beslag liggen, zijn tot de dienende dag nog geen
griffierechten verschuldigd en kan in alle rust nader onderzoek
voor het opstellen van de dagvaarding worden gedaan,
dan wel een minnelijke regeling worden onderzocht.
Misbruik door verzwijging van feiten
Op grond van de Beslagsyllabus dient de verzoeker open
kaart te spelen indien hij een beslagrekest indient. Zo zal
hij moeten aangeven of het verzoek eerder is afgewezen
en melding moet maken van alle in Nederland en daarbuiten
lopende, doorlopende of beëindigde procedures die
relevant zijn voor een goede beoordeling van het verzoek.
De samenstellers van de Beslagsyllabus verwijzen hiervoor
naar de in art. 21 Rv opgenomen substantiëringsplicht. 28 De
Beslagsyllabus wordt door de rechtbanken als handleiding
gebruikt en bevat best practices. Er is geen sprake van bindend
rechterlijk beleid. Het staat de voorzieningenrechter
steeds vrij in voorkomende gevallen anders te beslissen.
In verband met de hier genoemde substantiëringsplicht
kan gewezen worden op een recente beschikking van de
voorzieningenrechter te Amsterdam. 29 De voorzieningenrechter
heeft overwogen dat verzoekster op 2 maart
2011 een verzoek heeft ingediend dat, wat de grondslag
van de vorde ring betreft, letterlijk overeenstemt met het
thans ingediende verzoek. Op het eerdere verzoek, waarbij
de vordering is begroot op € 200.000, is verlof verleend.
Bij kort gedingvonnis van 10 maart 2011 is de vordering
waarvoor beslagverlof is verleend herbegroot op € 80.000.
Het tweede verlof maakt geen melding van het eerder
gevraagde en verleende verlof en het opheffingskortgeding
en de herbegroting van de vordering. De voorzieningenrechter
oordeelt dat gelet op art. 21 Rv deze informatie
niet mocht ontbreken. Door het weglaten hiervan heeft verzoekster
getracht de voorzieningenrechter te misleiden. Dit
is in strijd met een goede procesorde. Het gevolg hiervan is
afwijzing van het verzoek. 30
beslagrecht voorkomen. Het betreft de navolgende vereisten.
De beslaglegger heeft een full disclosure-verplichting
ter zake het door hem ingeroepen recht. Daarbij dient hij
de verweren van de beslagene te vermelden en de nodige
stukken ter staving van zijn vordering over te leggen. 31 In
het kader van de proportionaliteit en subsidiariteit dient
in het beslagrekest gemotiveerd te worden waarom het beslag
nodig is en waarom is gekozen voor beslag op de in
het beslagrekest genoemde goederen en waarom niet een
minder bezwarend beslagobject mogelijk is (bijvoorbeeld
beslag op een onroerende zaak in plaats van derdenbeslag
onder een bank). Hiermee wordt de discussie die tot nu toe
in opheffingskortgedingen is gevoerd naar voren gehaald,
te weten naar het moment van beoordeling van het beslagrekest
door de voorzieningenrechter. Ten slotte wordt
het verkrijgen van een verlenging van de termijn voor het
instellen van de eis in de hoofdzaak, dat tot nu toe ex parte
direct na verzoek en naar mijn ervaring ongelimiteerd werd
toegewezen, lastiger. Een eerste verlenging van veertien dagen
wordt in beginsel toegestaan. Indien een langere verlenging
wordt gevraagd, of als een tweede of volgend verlengingsverzoek
wordt gedaan, wordt dit in beginsel alleen
toegestaan indien de beslagene daarmee instemt. Hiermee
wordt het vertragen of stilliggen van de procedure waarmee
de eis in de hoofdzaak is ingesteld voorkomen.
Conclusie
Misbruik van beslagrecht is ook in het beslagrecht een actueel
leerstuk. In de jurisprudentie is, zoals hiervoor gebleken,
nadere invulling gegeven aan dit begrip. Hierdoor wordt
het in de praktijk steeds duidelijker gevallen van misbruik
van beslagrecht te onderscheiden. De recente aanpassing
van de Beslagsyllabus per 1 juli 2011 levert hieraan een belangrijke
bijdrage. Aangezien in Nederland in vergelijking
met ons omringende landen relatief eenvoudig conservatoir
beslag kan worden gelegd dient het leerstuk van misbruik
van bevoegdheid mijns inziens een belangrijke rol te spelen
bij een eerlijke procesgang.
Over de auteur
Mr. M.R. van Zanten is advocaat bij CMS Derks Star Busmann N.V. te Amsterdam
en redacteur van dit tijdschrift.
Misbruik en de nieuwe Beslagsyllabus
Geïnspireerd door de aanbevelingen van Jongbloed en
Meijsen is per 1 juli 2011 de Beslagsyllabus op belang rijke
punten aangepast. Deze aanpassingen moeten misbruik van
28 Op grond van HR 25 maart 2011 LJN BO9675, geldt art. 21 Rv voor alle
in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geregelde procedures,
derhalve ook voor de verzoekschriftprocedure.
29 NJF 2011, 246.
30 Zie ook Vzr. Rb. Alkmaar 25 mei 2011, LJN BQ6571.
31 Zie p. 4, sub 3.
24 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

Het beslagverbod op voor de openbare dienst bestemde goederen: een inventarisatie
Het beslagverbod op voor de
openbare dienst bestemde
goederen: een inventarisatie
MR. H.j.s.m. langbroek en mw. mr. l.m.a. van wijngaarden-gooijer
Eenieder staat met zijn gehele vermogen in voor zijn schulden en dat vermogen is om die reden vatbaar
voor beslag. Ingevolge het bepaalde in artikel 3:276 BW kan een schuldeiser zijn vordering dan ook op alle
goederen van zijn schuldenaar verhalen tenzij een overeenkomst of de wet anders bepaalt. Deze bijdrage
gaat over zo’n wettelijke uitzondering: het beslagverbod met betrekking tot voor de openbare dienst
bestemde goederen.
Inleiding
De artikelen 436 en 703 Rv zijn nagenoeg gelijkluidend.
Art. 436 Rv bepaalt het volgende:
‘Beslag mag niet worden gelegd op goederen, bestemd voor de
openbare dienst.’
Dat een beslag op voor de openbare dienst bestemde goederen
op grond van de wet niet mag worden gelegd, betekent
niet dat het van rechtswege nietig is. Een in weerwil
van art. 436 en 703 Rv gelegd beslag is rechtsgeldig totdat
het is opgeheven. 1
De (wets)geschiedenis
Het huidige art. 436 Rv 2 is een vernummering van het toenmalige
art. 438a Rv. Dit art. 438a Rv (oud) trad op 15
maart 1930 in werking. 3 Het artikel maakte deel uit van de
Ambtenarenwet 1929. 4 Tegelijkertijd met de invoering van
deze wet werd de Wet van 24 januari 1815 5 ingetrokken.
Art. 1 van laatstgenoemde wet bepaalde dat:
‘geenerhande arresten zullen verleend of gedoogd worden op gelden,
effecten, papieren of goederen, berustende onder Onze Secretarissen
van Staat of andere hoofden van administratiën in hunne
kwaliteit, of op eenige bureaux of kantoren tot de algemeene ‘s lands
administratie behoorende, en speciaal niet op eenige ordonnantiën
1 F.M.J. Jansen, Executie- en beslagrecht, Zwolle: Tjeenk Willink 1990, p. 40;
L.P. Broekveldt, aant. 5 op art. 436, in: P. Vlas (red.), Burgerlijke rechtsvordering,
Deventer: Kluwer (losbl.)
2 Vermelding van de ‘conservatoire tegenhanger’ art. 703 Rv laten wij in
het vervolg achterwege.
3 Stb. 1930, 6.
4 Stb. 1929, 530.
5 Stb. 1815, 5.
van betaling, welke, zoo terzake van tractementen, soldijen of pensioenen,
als ter voldoening van aannemingen, leveranciën, als anderszins
reeds geslagen zijn of nog moeten geslagen worden. Evenmin
zullen arresten verleend of gedoogd worden op gelden of andere
objecten, berustende onder provinciale, plaatselijke of andere administratiën,
voor zooverre die betrekking hebben tot zee- of rivierwaterkeerende
werken, de sluiswerken daaronder begrepen.’
Het ‘oude’ art. 1 viel in twee leden uiteen. In de toelichting
op de wet ligt de suggestie besloten dat in elk geval het
eerste lid slechts betrekking had op onder de Staat gelegde
derdenbeslagen.
‘Het belang van ’s lands dienst heeft te allen tijde gevorderd dat niet
indistinctelijk alle provisiën van arrest en andere van gelijken aard
geadmitteerd werden op gelden of goederen, door het Gouvernement
aan particulieren verschuldigd of onder hetzelve voor rekening
van particulieren berustende. Immers zoude het bezwaarlijk zijn, de
publieke administratie voor stilstand en verwarring te beveiligen,
indien degenen, met welke zij in het geval is van te contracteren, telkens
in hunne operatiën door arresten konden worden belemmerd
en opgehouden. Maar aan de andere zijde kan niet te zorgvuldig gewaakt
worden voor de handhaving der gewone justitie en om aan
alle crediteuren ter goeder trouw het genot hunner wel verkregene
regten te verzekeren.’ 6
Die suggestie is echter niet juist. Dat kan worden afgeleid
uit de wetstekst zelf (‘geenerhande arresten’) waarin geen
onderscheid wordt gemaakt tussen derdenbeslagen onder
de Staat en beslagen ten laste van de Staat. Geen van beide
waren toegelaten. Verder valt te wijzen op de considerans
bij de wet. 7 Daar wordt ‘den onbelemmerden loop’ van
6 Concept-wet betrekkelijk het leggen van arrest. 13e vergadering – 10
januari 1815, p. 63.
7 ‘Alzoo Wij in overweging genomen hebben de noodzakelijkheid, om be-
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 25

de administratiën genoemd als het met de wet te dienen
doel. Daarmee laat zich niet goed verenigen dat derdenbeslag
niet, maar een ‘gewoon’ beslag wel zou zijn toegelaten.
Voorts wijzen wij op de parlementaire geschiedenis
van de (ontwerp) Regeling van de wijze van beheer en verantwoording
der geldmiddelen en eigendommen van den
Dat een beslag op voor de openbare dienst
bestemde goederen op grond van de wet niet
mag worden gelegd, betekent niet dat het van
rechtswege nietig is
Staat. Deze regeling heeft geen kracht van wet gekregen.
In deze (ontwerp)regeling was echter onder meer een bepaling
opgenomen die art. 1 van de Wet van 24 januari 1815
(grotendeels) zou moeten vervangen. 8 In de Memorie van
Toelichting werd met betrekking tot de betekenis van art. 1
van de Wet van 24 januari 1815 onder meer het volgende
opgemerkt:
‘Art. 1 der wet van 24 januarij 1815 (Staatsblad n˚5) verbiedt het leggen
van beslag op ’s lands eigendom zonder uitzondering, en op
eigendom van derden dat zich onder berusting van ’s lands of van
provinciale administratiën bevindt (…)’ 9
(…)
‘De vraag, of het volstrekt verbod tegen het leggen van beslag op
Staatseigendom al dan niet moet worden gehandhaafd, meent de
ondergeteekende ontkennend te moeten beantwoorden. Al erkent
hij dat het schier ondenkbaar is, dat de Staat, in wiens naam het regt
uitgeoefend en gehandhaafd wordt, zich aan de nakoming eener
regterlijke uitspraak te zijnen nadeele zou willen ontrekken, is het
niettemin waar, dat het bedoelde verbod, in beginsel, gelijkstaat met
onthouding van regt.’ 10
Uit een en ander kan worden afgeleid dat het beslagverbod, in
elk geval voor wat betreft de Staat, alomvattend was bedoeld.
Het arrest van 9 februari 1928
De Hoge Raad heeft zich in zijn arrest van 9 februari 1928 11
gebogen over de reikwijdte van art. 1 van de Wet van 24
januari 1815. Hij overwoog dat het doel was:
‘om den onbelemmerden loop der algemeene landsadministratie te
verzekeren, en met dit doel voor oogen bijzondere bepalingen zijn
vastgesteld, die beperkingen bevatten van de destijds geldende repalingen
te maken tegen het leggen van arrest op objecten berustende
onder de algemeene ’s lands administratieën, en dezelve ook toepasselijk
te doen zijn op objecten, berustende onder administratiën over werken,
die uit derzelver aard van een dringend algemeen belang zijn, ten einde
den onbelemmerden loop dier administratiën te verzekeren (…).’
8 Kamerstukken II 1864/65, CXXXVI.
9 Kamerstukken II 1864/65, CXXXVI, 4, p. 1583/1584.
10 Kamerstukken II 1864/65, CXXXVI, 4, p. 1584.
11 HR 9 februari 1928, NJ 1928, 691.
gelen van art. 2092 C. (...) zoodat art. 1 dier wet, als bevattende eene
uitzonderingsbepaling, van strikte toepassing is en niet mag worden
uitgebreid tot andere onderwerpen van Staatszorg dan die daarbij
bepaaldelijk zijn bedoeld.’
De ‘strikte toepassing’ hield verband met het feit dat er
derdenbeslag was gelegd onder het ‘Staatsvisschershavenbedrijf’.
Dat Staatsvisschershavenbedrijf werd geacht geen
onderdeel uit te maken van de ‘algemeene landsadministratie’,
terwijl het (derden)beslag ook geen gelden of andere
objecten berustende onder provinciale, plaatselijke of andere
administratiën met betrekking tot – kort gezegd – de
waterstaat had getroffen. De ‘onbelemmerden loop’ van
het Staatsvisschershavenbedrijf werd niet door art. 1 van
de Wet beschermd. De directeur van het Staatsvisschershavenbedrijf
diende dus ‘gewoon’ verklaring te doen van hetgeen
onder het beslag viel.
De literatuur
In de literatuur op (thans) art. 436 Rv wordt opgemerkt dat
omstreden is wat precies voor de openbare dienst bestemde
goederen zijn. Volgens Broekveldt zou de tendens bestaan
om art. 436 Rv niet al te ruim uit te leggen. 12 Dat strookt
met de opvattingen van Jansen 13 en Cleveringa. 14 Volgens de
laatste zou bij art. 436 Rv gedacht moeten worden aan zaken
die de overheid ‘bezigt ter vervulling van haar eigenaardige
taak’ 15 Jansen 16 formuleert als criterium van de openbare
dienst ‘de rechtstreekse gerichtheid van het gebruik
van het betrokken goed op het algemeen belang’ 17 .
Cleveringa meent dat de betekenis van art. 438a Rv (thans
dus art. 436 Rv) eender is aan de betekenis van de Wet van
24 januari 1815. Hij verwijst in dat verband naar de Parlementaire
Geschiedenis op de Ambtenarenwet 1929. Daarin
is inderdaad geen aanwijzing te vinden dat de wetgever een
uitbreiding of inperking van het in art. 1 van de Wet van 24
januari 1815 bepaalde heeft beoogd:
‘Aangezien de wet van 24 januari 1815, Staatsblad N°.5, vervalt, moeten
in het Wetboek van Burgerlijke Regtsvordering de noodige bepalingen
worden opgenomen die beslag op goederen bestemd voor
den openbaren dienst uitsluiten.’ 18
Broekveldt is van mening dat de regeling van art. 1 van de
Wet van 24 januari 1815 juist beperkter van aard was, 19
12 L.P. Broekveldt, Derdenbeslag (diss. Leiden), Deventer: Kluwer 2003, p. 144.
13 Jansen, a.w., p. 41.
14 Cleveringa, a.w., aant. 2 op art. 438a Rv.
15 Van Rossem/Cleveringa, Burgerlijke rechtsvordering, 1972, aant. 2 op art.
438a Rv.
16 Jansen, a.w., p. 41.
17 Zie voorts nog: A.J. Gieske, Tekst & Commentaar Rv, art. 436 Rv, aant. 1;
J.A.E. van der Does & G. Snijders, Overheidsprivaatrecht, Deventer: Kluwer
2001, p. 50; H. Oudelaar, Recht halen, Deventer: Kluwer 2000, p. 32.
18 Kamerstukken II 1927/28, 392, NO. 3, p. 14.
19 Aant. 1 op art. 436 Rv, in: P. Vlas (red.), Burgerlijke rechtsvordering, Deventer:
Kluwer (losbl.).
26 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

Het beslagverbod op voor de openbare dienst bestemde goederen: een inventarisatie
terwijl Jansen een tegenovergestelde opvatting lijkt te zijn
toegedaan. 20 Volgens Jansen heeft art. 436 Rv alleen betrekking
op ‘roerende en onroerende zaken, niet op gelden
en vorderingen’. Uit executie- en beslagrecht kan worden
afgeleid dat Jansen 21 dit stoelt op de gedachte dat gelden
en vorderingen niet rechtstreeks voor de openbare dienst
bestemd zijn. 22
De jurisprudentie deel I (‘binnenlandse’ zaken)
De opvatting dat gelden geen voor de openbare dienst bestemd
goed kunnen zijn, heeft in de jurisprudentie geen navolging
gekregen. De voorzieningenrechter ’s-Gravenhage
oordeelde met betrekking tot een ten laste van de gemeente
Jacobswoude onder de Rabobank gelegd (derden)beslag
dat ook gelden onder het bereik van art. 436 Rv kunnen
vallen. Het (derden)beslag werd echter niet opgeheven. 23
En dat omdat niet bij voorbaat vaststond dat de gelden
voor de openbare dienst waren bestemd. De enkele stelling
van de gemeente dat zij de gelden had willen aanwenden in
het kader van haar instandhouding en functioneren werd
onvoldoende geacht. Anders pakte het uit in een eerdere
uitspraak van de voorzieningenrechter ’s-Gravenhage. 24
Met het ten laste van het openbaar lichaam Dienst Sociale
Werkvoorziening Rijswijk en Omstreken gelegde derdenbeslag
onder de BNG waren de gelden getroffen waarmee
het lichaam de werkverschaffing in het kader van de Wet
sociale werkvoorziening moest realiseren; een wezenlijk
onderdeel van de overheidstaak van dit lichaam en daarom
werd het beslag in strijd met het beslagverbod geoordeeld.
De voorzieningenrechter Leeuwarden had te oordelen over
een ten laste van de gemeente Sneek gelegd (derden)beslag. 25
Dat had door de gemeente bij de BNG en ING Bank aangehouden
tegoeden getroffen. De voorzieningenrechter achtte
doorslaggevend dat de gemeente onbetwist had gesteld dat
op de rekeningen gemeenschapsgeld stond en dat via deze
rekeningen al het gemeentelijke betalingsverkeer verliep
(onder meer) bestaande uit het uitbetalen van uitkeringen,
het uitbetalen van salarissen van gemeentepersoneel, het
uitkeren van subsidies en het betalen van onderhoud van
openbare voorzieningen. Volgens de voorzieningenrechter
vormden dergelijke betalingen een essentieel onderdeel van
de gemeentelijke taak en daarmee van de openbare dienst.
De beslaglegger had nog naar voren gebracht dat de gemeente
over reserves beschikte – en dus andere potjes kon
20 Cleveringa heeft in een bijzin (art. 479a Rv, aant. 6) geopperd dat in
verband met de betekenis van de term ‘goederen’ – naar oud BW voor
menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten, de betekenis die
thans aan de term ‘zaken’ wordt gegeven – vorderingen niet onder het
bereik van art. 436 Rv zouden kunnen vallen. Die opvatting lijkt geen ingang
te hebben gevonden en zou naar huidig recht ook zijn achterhaald.
21 Jansen, a.w., p. 41.
22 Zie in dat verband ook de conclusie van A-G Moltmaker voor HR 3 mei
1985, NJ 1985, 646 (r.o. 2.3.2).
23 Vzr. Rb. ‘s-Gravenhage 12 januari 2005, LJN AS3470.
24 Vzr. Rb. ’s-Gravenhage, 7 juli 2003, KG 2003, 170, LJN AI1957.
25 Vzr. Rb. Leeuwarden 27 mei 2009, LJN BI5222.
aanspreken – maar dat argument werd verworpen omdat
die bij dezelfde banken werden aangehouden (en dus ook
onder het beslag vielen). 26 Het beslag werd in strijd met art.
436 Rv geacht. 27
In hetzelfde vonnis werd met betrekking tot ook in beslaggenomen
inboedelgoederen geoordeeld dat de gemeente
had moeten aangeven waarom deze ieder voor zich voor de
openbare dienst bestemd zouden zijn. 28 Omdat de gemeente
dat niet had gedaan werd het beslag niet opgeheven. 29
Het ligt in de rede dat wanneer afgifte wordt gevorderd
van roerende zaken die voor de openbare dienst worden
gebruikt – omdat een partij stelt op die zaken rechthebbende
te zijn – beslag (ook) is toegelaten. 30
Verder wijzen wij op een uitspraak van het Gemeenschappelijk
Hof van de Nederlandse Antillen en Aruba. 31
De opvatting dat gelden geen voor de openbare
dienst bestemd goed kunnen zijn, heeft in de jurisprudentie
geen navolging gekregen
Ook het Gemeenschappelijk Hof was van oordeel dat
gelden zijn aan te merken als voor de openbare dienst bestemde
goederen. De opvatting van Jansen werd uitdrukkelijk
van de hand gewezen. Volgens het Gemeenschappelijk
Hof was door de beslaglegger niet geconcretiseerd dat het
ten laste van het Land Aruba gelegde derdenbeslag onder
een bankinstelling tegoeden had getroffen die niet voor de
openbare dienst waren bestemd. Op voorhand werd aangenomen
dat dat wel het geval was en dat de beslaglegger het
tegendeel diende aan te tonen. 32 Deze slaagde daar niet in.
In het kader van dit ‘binnenlandse’ blokje wijzen wij tot
slot op de uitspraken die betrekking hebben op voor ont-
26 De uitspraak raakt een interessant punt. Een derdenbeslag treft in beginsel
al hetgeen de derde aan de debiteur verschuldigd is. Zodra vast komt
te staan dat bij een bank voor de openbare dienst bestemde gelden
zijn ondergebracht ligt het beslag dus voor opheffing gereed. Immers
alle gelden zijn beslagen dus ook die waarop geen beslag mag rusten.
Wanneer bij diezelfde bankinstelling ook gelden worden aangehouden
die niet voor de openbare dienst bestemd zijn zou het beslag zich dus
moeten beperken tot de vordering van de overheid op de desbetreffende
bankinstelling voor het daarmee corresponderende bedrag.
27 Het beslag werd desalniettemin niet opgeheven omdat het beroep van
de gemeente op art. 436 Rv misbruik van recht opleverde.
28 In vzr. Rb. Zwolle 27 maart 2000, KG 2000, 163 werd uitspraak gedaan op
een deurwaardersbezwaar ex art. 438 lid 4 Rv. Geoordeeld werd dat de
deurwaarder terecht had geweigerd ten laste van het waterschap Groot
Salland beslag te leggen op de kantoorinventaris, archiefstellingen, de
complete automatisering alsmede op het aanwezige rollend materieel.
Deze werden alle aangemerkt als goederen bestemd voor de openbare
dienst.
29 Vzr. Rb. Leeuwarden 27 mei 2009, LJN BI5222, r.o. 4.5.
30 Vzr. Rb. ’s-Gravenhage 30 mei 2007, LJN BA6146.
31 Gemeenschappelijk Hof van de Nederlandse Antillen en Aruba 25 maart
2003, LJN AO4066; zie hierover ook noot 9.
32 In casu ging het om art. 312a Rv van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering van de Nederlandse Antillen en Aruba dat nagenoeg
gelijkluidend is.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 27

wikkelingshulp bestemde gelden. Deze worden beschouwd
als gelden met een Nederlandse openbare bestemming. 33 En
dat ongeacht of de gelden ook voor de openbare dienst zijn
bestemd in het ontvangende land. De verlening van ontwikkelingshulp
vindt plaats in het kader van de uitoefening
van publieke taken door de Staat en dient derhalve als
openbare bestemming te worden aangemerkt. De behartiging
van deze publieke taak mag niet door het leggen van
beslag worden gefrustreerd. 34
Eigen opvatting
Voornoemde uitspraken duiden er ons inziens niet op dat
art. 436 Rv eng wordt geïnterpreteerd. 35 Voor een enge interpretatie
pleit in zoverre dat waar de Hoge Raad in zijn
arrest van 9 februari 1928 36 het begrip ‘algemeene landsadministratie’
strikt uitlegde – omdat art. 1 van de Wet van 24
januari 1815 een uitzonderingsbepaling was – het wellicht
in de rede ligt thans hetzelfde te doen ten aanzien van het
begrip ‘goederen bestemd voor de openbare dienst’. Daartegen
pleit juist weer dat wanneer er met Cleveringa van uit
wordt gegaan dat de wetgever met het inruilen van art. 1
van de Wet van 24 januari 1815 voor (thans) art. 436 Rv 37
geen inhoudelijke wijziging heeft beoogd – en concrete
aanwijzingen daarvoor ontbreken – niet goed valt in te zien
waarom een artikel dat qua materieel beschermingsbereik
zo ruim was – althans ten aanzien van de Staat – thans eng
zou moeten worden geïnterpreteerd.
Een belastingvordering van ‘onze’ fiscus heeft evengoed
een publieke bestemming
Daarbij moet wel worden onderkend dat art. 436 Rv meer
dan haar ‘voorganger’ een dynamisch karakter heeft. Het
verbod is immers aan de bestemming van het goed verbonden.
Naarmate de overheid meer taken aan zich trekt,
breidt het aantal voor beslag onvatbare goederen zich uit. 38
In die zin is de interpretatie van het artikel zo eng als de
overheidszorg breed is. Heeft een goed een publieke bestemming
– zoals ontwikkelingsgelden maar ook bijvoor-
33 Zie de conclusie van A-G Moltmaker bij HR 3 mei 1985, NJ 1985, 646
(Vriesde/Staat), onder 2.4.2.
34 Vzr. Rb. ‘s-Gravenhage 7 februari 2005, «JBPr» 2005, 28, r.o. 4.5, m.nt. J.W.
Westenberg. Zie in verband met deze uitspraak overigens ook vzr. Rb.
’s-Gravenhage 3 december 2004, «JOR» 2005, 52, m.nt. E. Loesberg. Deze
voorzieningenrechter wees het verzoek om opheffing van het (zelfde)
beslag af. Laatstgenoemde uitspraak stond overigens volledig in het
teken van art. 479 lid 2 Rv en niet van art. 436 Rv. Art. 479 lid 2 Rv bepaalt
dat de Staat of een ander (Nederlands) openbaar lichaam waaronder
derdenbeslag is gelegd om redenen van het openbaar belang daartegen
kan opkomen. Alsdan is het dus niet de Staat (of dat openbaar lichaam)
die de beslagene is, maar is hij ‘slechts’ derde-beslagene.
35 Zo ook: A.W. Jongbloed, Executierecht, Deventer: Kluwer 2008, p. 25, al
baseert hij dat op het aantal partijen ten aanzien waarvan het beslagverbod
geldt. Zo acht hij verdedigbaar dat het verbod zich ook uitstrekt tot
openbare nutsbedrijven.
36 HR 9 februari 1928, NJ 1928, 691.
37 Alsmede voor (thans) art. 479 Rv met betrekking tot het onder de overhead
gelegde derdenbeslag.
38 Jansen, a.w., p. 41.
beeld de gelden voor uitkeringen en subsidies die door de
voorzieningenrechter Leeuwarden werden aangehaald –
dan is sprake van een voor de openbare dienst bestemd
goed. Daarbij lijkt het in de rede te liggen om de overheid
te belasten met het bewijs dat het beslagen goed voor de
openbare dienst bestemd is, nu zij immers het rechtsgevolg
van art. 436 Rv inroept. Zeker is dat echter niet. Wanneer –
zoals het Gemeenschappelijk Hof doet – ervan wordt uitgegaan
dat aan de overheid toebehorende goederen (in casu
gelden) in beginsel voor de openbare dienst zijn bestemd is
het juist aan de beslaglegger om te bewijzen dat het in zijn
geval anders ligt en beslag wel was toegelaten.
De jurisprudentie deel II (‘buitenlandse’ zaken
en het volkenrecht)
Dat laatste – beslaglegger moet bewijzen dat beslag wel is
toegelaten – is in elk geval wel de lijn die wordt aangehouden
in de rechtspraak met betrekking tot (derden)beslag op
door ambassades hier te lande aangehouden bankrekeningen.
Die uitspraken zijn relevant nu aangenomen wordt dat
ook aan buitenlandse overheden een beroep op art. 436 Rv
toekomt. 39 Vanwege het inventariserende karakter van deze
bijdrage willen wij ook (kort) stilstaan bij die op buitenlandse
overheden betrekking hebbende uitspraken.
In de lagere jurisprudentie 40 is herhaaldelijk uitgemaakt dat
gelden, die bestemd zijn voor het financieren van oprichting,
in stand houden en doen functioneren van ambassades,
dienen te worden aangemerkt als goederen bestemd
voor de openbare dienst, die niet vatbaar zijn voor beslag.
Een andere bestemming van de gelden dient door de beslaglegger
te worden aangetoond. 41
Het antwoord op de vraag of beslag is toegestaan op goederen
van vreemde staten, en van lichamen die een buitenlandse
overheid representeren (zoals ambassades) of een
bestemming van buitenlands openbaar nut realiseren kan
via twee wegen beantwoord worden: naast die van art. 436
Rv ook die van het leerstuk van de volkenrechtelijke immuniteit
van executie. 42
Het verschil tussen de volkenrechtelijke en de nationaal-
39 Zie onder meer: Broekveldt, a.w., p. 144-145; Jongbloed, a.w., p. 25.
40 Zie: vzr. Rb. Amsterdam 5 april 1984, KG 1984, 123; vzr. Rb. Rotterdam 14
mei 1998, KG 1998, 251; vzr. Rb. Amsterdam 24 februari 1999, NJ 1999,
622; vzr. Rb. ‘s-Gravenhage 3 december 2004, «JOR» 2005, 52, m.nt. E.
Loesberg.
41 Zie hierover ook de noot van Broekveldt onder HR 11 juli 2008, «JBPr»
2008, 51.
42 Op grond van art. 3a Gerechtsdeurwaarderswet (GDW) dienen gerechtsdeurwaarders
bij het verrichten van ambtshandelingen overigens rekening
te houden met de volkenrechtelijke verplichtingen van de Staat. De
Staat kan de deurwaarder krachtens art. 3a lid 2 GDW aanzeggen dat het
verrichten van een opgedragen ambtshandeling in strijd is met de volkenrechtelijke
verplichtingen van de Staat. De deurwaarder is door deze
aanzegging niet langer bevoegd de (nog niet verrichte) ambtshandeling
te verrichten. Is de ambtshandeling al uitgevoerd dan kan de Minister
van Justitie de deurwaarder op grond van hetzelfde artikel aanzeggen
het beslag op te heffen.
28 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

Het beslagverbod op voor de openbare dienst bestemde goederen: een inventarisatie
rechtelijke benadering lijkt met name te liggen in de bewijslast.
In het kader van het volkenrecht is immuniteit van
executie hoofdregel en dient degene die verhaal zoekt te
stellen en te bewijzen dat het beslagen goed een non-gouvernementele,
commerciële bestemming heeft. Zoals hiervoor
opgemerkt is het echter geen uitgemaakte zaak dat in het
kader van art. 436 Rv het tegenovergestelde geldt. Los van
de bewijslast komen de maatstaven van het volkenrecht en
het nationale recht in wezen op hetzelfde neer. Broekveldt 43
merkt in dat verband op dat art. 436 Rv zo veel mogelijk
volkenrechtconform moet worden uitgelegd. 44
Illustratief voor het feit dat een en ander door elkaar heen
loopt is de zaak van een aannemer die een retentierecht uitoefende
op het nog niet in gebruik genomen gebouw waarin
de kanselarij van de Ierse ambassade zou worden gehuisvest.
Het pand werd beschouwd als een goed bestemd voor
de openbare dienst en de aannemer moest het retentierecht
beëindigen. 45 Het beslag op twee onroerende zaken tezamen
in gebruik als ambtswoning van de ambassadeur van
de Republiek Columbia 46 daarentegen werd nu juist weer
opgeheven op grond van een regel uit het volkenrecht (het
Verdrag van Wenen inzake Diplomatiek Verkeer). 47
Tot besluit wijzen wij op het arrest van de Hoge Raad van
11 juli 2008. 48 De aan dat arrest ten grondslag liggende
zaak betrof een derdenbeslag gelegd door Azeta B.V. onder
JCR B.V. ten laste van de Republiek Chili. JCR was
uit hoofde van haar aandeelhouderschap in een Chileense
vennootschap dividendbelasting verschuldigd aan Chili. De
Hoge Raad oordeelde dat de immuniteit van executie naar
43 Aant. 3 op art. 436 Rv, in: P. Vlas (red.), Burgerlijke rechtsvordering, Deventer:
Kluwer (losbl.).
44 Het volkenrechtelijk beginsel van immuniteit werkt via art. 13a Wet
algemene bepalingen (Wet AB) door in het interne Nederlands recht.
Th.M. de Boer merkt in zijn noot onder HR 11 juli 2008, NJ 2010, 525 op
dat het primaat bij het volkenrecht ligt omdat een regel van Nederlands
beslagrecht die niet zou stroken met een in het volkenrecht erkende
uitzondering op de uitvoerbaarheid van rechterlijke vonnissen en
authentieke akten door of via art. 13a Wet AB opzij gezet kan worden.
45 Vzr. Rb. ’s-Gravenhage 9 januari 2009, «JOR» 2009, 173, m.nt. I. Spinath.
46 HR 24 september 2010, LJN BM7679.
47 In andere – en ons inziens onjuiste – zin vzr. Rb. ’s-Gravenhage 10 augustus
2006, LJN AY6030 die ons inziens ten onrechte een onderscheid
maakt tussen executoriaal en conservatoir beslag.
48 HR 11 juli 2008, «JBPr» 2008, 51, m.nt. L.P. Broekveldt.
de thans in Nederland als ongeschreven volkenrecht aanvaarde
regels niet absoluut is, maar dat belastingvorderingen
in het algemeen moeten worden aangemerkt als goederen
met een publieke bestemming, en derhalve niet vatbaar
zijn voor uitwinning. Broekveldt – en daarmee keren wij
weer terug naar de ‘binnenlandse situatie’ – werpt de vraag
op of een belastingvordering ook onder het beslagverbod
van art. 436 Rv zou vallen. Hij beantwoordt die vraag bevestigend.
49 Wij zijn dat met hem eens. Niet valt in te zien
waarom het daarbij nog zou uitmaken dat het in casu om
een vordering van de Republiek Chili ging. 50 Een belastingvordering
van ‘onze’ fiscus heeft evengoed een publieke bestemming.
En een goed met een publieke bestemming is ons
inziens een goed dat is bestemd voor de openbare dienst en
daarmee niet vatbaar voor beslag.
Uitleiding
Wij realiseren ons dat bovenstaande uiteenzetting over art.
436 Rv tamelijk theoretisch aandoet. Met ‘zijn’ voorganger
meegerekend bestaat het artikel al bijna 200 jaar. En toch
heeft dat – als we ons beperken tot de ‘binnenlandse’ zaken
– tot weinig meer dan een handvol gepubliceerde uitspraken
geleid. De laatste maanden hebben ons er echter aan
herinnerd dat ook overheden in geldproblemen kunnen komen.
En dan kan die theorie zomaar praktijk worden.
Over de auteurs
Mr. H.J.S.M. Langbroek en mw. mr. L.M.A. van Wijngaarden-Gooijer zijn
respectievelijk advocaat en support lawyer bij Pels Rijcken & Droogleever
Fortuijn. Mr. Langbroek is tevens redacteur van dit tijdschrift.
49 Zie zijn noot in «JBPr».
50 Anders: J.W.A. Biemans, ‘Vorderingen op naam niet vatbaar voor beslag’
in: N.E.D. Faber (red .), Knelpunten bij beslag en executie, Deventer: Kluwer
2009, p. 115. Wij kunnen diens betoog niet helemaal volgen, onder meer
niet omdat hij verwijst naar art. 479 Rv dat ten deze niet van toepassing
was (omdat er geen derdenbeslag was gelegd onder de Staat of een
ander openbaar lichaam).
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 29

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of
taak voor de wetgever?
mr. A.j. van der meer
Hoge Raad
8 juli 2011, zaaknr. 09/04150, LJN BQ1823
(mr. Fleers, mr. Van Schendel, mr. Bakels, mr. Streefkerk en mr. Asser)
(Concl. A-G Huydecoper)
Arrest
in de zaak van:
STICHTING ADMINISTRATIEKANTOOR FORWARD
BUSINESS PARKS,
gevestigd te Haarlemmermeer,
EISERES tot cassatie,
advocaat: mr. R.A.A. Duk,
t e g e n
1. [Verweerder 1],
wonende te [woonplaats],
advocaat: mr. H.J.W. Alt,
2. [Verweerder 2],
wonende te [woonplaats],
3. LAFRANCA STIFTUNG,
gevestigd te Vaduz, Liechtenstein,
VERWEERDERS in cassatie,
advocaat: K.G.W. van Oven.
Partijen zullen hierna ook worden aangeduid als Stichting
AK en [verweerder 1], [verweerder 2] en Lafranca Stiftung.
1. Het geding in feitelijke instanties
Voor het verloop van het geding in feitelijke instanties verwijst
de Hoge Raad naar de navolgende stukken:
a. de vonnissen in de zaak 173993/HA ZA 02-277 (DH)
van de rechtbank ‘s-Gravenhage van 26 juni 2002, 9 maart
2005 en 6 april 2005;
b. het arrest in de zaak 105.003.028/01 van het gerechtshof
te ‘s-Gravenhage van 7 april 2009. Het arrest van het hof is
aan dit arrest gehecht.
2. Het geding in cassatie
Tegen het arrest van het hof heeft Stichting AK beroep in
cassatie ingesteld. De cassatiedagvaarding is aan dit arrest
gehecht en maakt daarvan deel uit. [Verweerder 1], [verweerder
2] en Lafranca Stiftung hebben geconcludeerd tot
verwerping van het beroep. De zaak is voor Stichting AK
toegelicht door mr. M. Ynzonides en mr. D.J.J. Maessen,
beiden advocaat te Amsterdam. Namens [verweerder 1],
[verweerder 2] en Lafranca Stiftung is de zaak toegelicht
door hun advocaten. De conclusie van de Advocaat-
Generaal J.L.R.A. Huydecoper strekt tot vernietiging van
het bestreden arrest. De advocaten van Stichting AK, [verweerder
1], [verweerder 2] en Lafranca Stiftung, hebben bij
afzonderlijke brieven, alle gedateerd op 22 april 2011, op
de conclusie gereageerd.
3. Beoordeling van het middel
3.1 In cassatie kan worden uitgegaan van de door het hof
in de rov. 1.1-1.8 van zijn arrest vastgestelde feiten en
omstandigheden. Sterk verkort weergegeven komen deze
op het volgende neer. [verweerder 1], [verweerder 2] en
Lafranca Stiftung hebben op 14 december 2001 ten laste
van Stichting AK conservatoir beslag gelegd op 78.959
aan die Stichting in eigendom toebehorende aandelen op
naam in Forward N.V. Dit beslag is op 13 augustus 2004
opgeheven. De vordering in verband waarmee het beslag
is gelegd, is door de rechtbank Amsterdam afgewezen; het
gerechtshof te Amsterdam heeft dit vonnis in hoger beroep
bekrachtigd. Als gevolg van het beslag heeft Stichting AK
de desbetreffende aandelen niet kunnen leveren aan Landinvest,
aan wie ze voor de beslaglegging te koop waren
aangeboden.
3.2.1 Stichting AK heeft zich in dit geding op het standpunt
gesteld dat [verweerder 1], [verweerder 2] en Lafranca Stiftung
tegenover haar onrechtmatig hebben gehandeld door
het hiervoor in 3.1 vermelde beslag te leggen en te handhaven.
Zij heeft gevorderd dat laatstgenoemden worden
veroordeeld de dientengevolge door haar geleden schade te
vergoeden, primair te berekenen op de voet van de wettelijke
rente over de koopprijs van de aandelen, en subsidiair
op de voet van de in het desbetreffende tijdvak geldende
“commerciële” rente.
30 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
3.2.2 De rechtbank heeft deze vordering afgewezen. Het
hof heeft dit vonnis bekrachtigd. Zakelijk weergegeven
overwoog het daartoe als volgt. Weliswaar hebben [verweerder
1], [verweerder 2] en Lafranca Stiftung onrechtmatig
gehandeld tegenover Stichting AK door beslag te leggen
in verband met een vordering die zij niet aannemelijk
hebben gemaakt, maar laatstgenoemde heeft niet onderbouwd
dat zij enige schade heeft geleden doordat de koopprijs
van de aandelen niet is uitbetaald. Het was de bedoeling
van partijen bij de koopovereenkomst, Stichting AK
en Landinvest, dat de koopsom die laatstgenoemde moest
betalen voor de aandelen in Forward N.V., geheel uit het
vermogen van Forward N.V. afkomstig zou zijn. Als het
beslag niet zou zijn gelegd, zou Stichting AK haar aandelen
aan Landinvest hebben geleverd tegen een koopprijs per
aandeel die gelijk is aan het eigen vermogen van Forward
N.V. nadat alle activa waren gerealiseerd en alle kosten en
schulden waren betaald, gedeeld door het aantal uitstaande
aandelen. Dit zou voor de aandeelhouders van Forward
N.V. hebben betekend dat zij het in die vennootschap aanwezige
vermogen zouden krijgen uitgekeerd als koopsom,
en niet als dividend waarover een superdividendbelasting
van 20-25% is verschuldigd. Art. 6:119 BW is niet rechtstreeks
van toepassing omdat het in dit geding niet gaat
om schade die is geleden als gevolg van vertraging in de
voldoening van een geldsom, maar om een vordering tot
vergoeding van schade, veroorzaakt door een onrechtmatig
gelegd beslag. Omdat ook aan de ratio van deze bepaling
niet is voldaan, aangezien Stichting AK recht blijft houden
op de rendementen op door Landinvest niet betaalde bedragen,
is er geen aanleiding voor analoge toepassing van
deze bepaling. Doordat de koopprijs niet is uitbetaald, is
het bedrag daarvan in Forward N.V. blijven zitten en heeft
die vennootschap daarover dus extra rendement kunnen
maken, waartoe Stichting AK is gerechtigd.
3.3 Onderdeel 1a van het hiertegen aangevoerde middel –
onderdeel 1 bevat geen klacht, maar een inleiding – keert
zich tegen de oordelen van het hof dat art. 6:119 BW in
dit geding niet rechtstreeks van toepassing is, en dat voor
analoge toepassing daarvan geen aanleiding bestaat. Het
onderdeel treft geen doel. Art. 6:119 strekt ertoe de schadevergoeding
wegens vertraging in de voldoening van een
geldsom te fixeren op de wettelijke rente, zulks ter wille van
de rechtszekerheid en van de hanteerbaarheid van het recht
op dit punt. Aldus behoeft de schuldeiser enerzijds niet te
bewijzen enige schade te hebben geleden ten gevolge van
de vertraging in de voldoening van de hem toekomende
geldsom, maar kan hij anderzijds geen hogere vergoeding
vorderen indien zijn schade meer dan het fixum zou belopen
(HR 14 januari 2005, LJN AR0220, NJ 2007/481).
In deze bepaling ligt dus in meer dan één opzicht een afwijking
besloten van het uitgangspunt dat de schuldeiser
zijn werkelijk geleden schade vergoed dient te krijgen.
Daarom verzet haar in zoverre uitzonderlijke aard zich
tegen een ruime uitleg, zoals door onderdeel 1a bepleit,
die afwijkt van zowel de bewoordingen waarin deze bepaling
is gesteld, als van de daarop gegeven toelichting. Om
dezelfde reden is er geen aanleiding voor analoge toepassing
van deze bepaling op het onderhavige geval, waarin
de aansprakelijkheid van [verweerder 1], [verweerder 2]
en Lafranca Stiftung tegenover Stichting AK niet erop is
gebaseerd dat zij in verzuim verkeren met de voldoening
van een geldsom, maar dat zij onrechtmatig beslag hebben
gelegd en gehandhaafd op een aan Stichting AK toekomend
aandelenpakket. De dientengevolge verschuldigde
schadevergoeding moet worden berekend door met elkaar
te vergelijken de situatie waarin laatstgenoemde als gevolg
van de beslaglegging daadwerkelijk verkeert, en de situatie
waarin zij zou hebben verkeerd als het beslag niet was
gelegd en gehandhaafd.
3.4 De onderdelen 1b, 2a en 2b van het middel – onderdeel
2 bevat geen klacht – houden diverse klachten in voor het
geval, althans met als uitgangspunt, dat het hof zijn oordeel
mede op voordeelstoerekening heeft gebaseerd. Zij missen
feitelijke grondslag omdat het hof zijn oordeel niet, ook
niet mede, op voordeelstoerekening heeft gebaseerd, maar
op het oordeel dat Stichting AK niet heeft onderbouwd dat
zij enige schade heeft geleden doordat de koopprijs van de
aandelen niet is uitbetaald of doordat dividenden later zijn
uitbetaald. De onderdelen kunnen dus niet tot cassatie leiden.
3.5 Ook onderdeel 2c kan niet tot cassatie leiden. Zulks
behoeft, gezien art. 81 RO, geen nadere motivering nu
de daardoor aangevoerde klachten niet nopen tot beantwoording
van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid
of de rechtsontwikkeling.
3.6 Onderdeel 3 bouwt voort op de onderdelen 2, 2a, 2b en
2c. Nu laatstgenoemde onderdelen niet tot cassatie kunnen
leiden, geldt hetzelfde voor onderdeel 3.
4. Beslissing
De Hoge Raad:
verwerpt het beroep;
veroordeelt Stichting AK in de kosten van het geding in
cassatie, tot op deze uitspraak aan de zijde van zowel [verweerder
1] als [verweerder 2] en Lafranca Stiftung begroot
op telkens € 384,34 aan verschotten en € 2.200,-- voor
salaris. Dit arrest is gewezen door de vice-president J.B.
Fleers als voorzitter en de raadsheren W.A.M. van Schendel,
F.B. Bakels, C.A. Streefkerk en W.D.H. Asser, en in het
openbaar uitgesproken door de raadsheer E.J. Numann op
8 juli 2011.
Conclusie Advocaat-Generaal
(mr. Huydecoper)
Feiten en procesverloop
1. Het gedeelte van de feiten uit de eerdere instanties dat
in cassatie nog van belang is, laat zich betrekkelijk kort
samenvatten:
- de eiseres tot cassatie, de Stichting Administratiekantoor,
is houdster van een groot deel van de aandelen in Forward
Business Parks 2000 B.V. Forward Business Parks is, samen
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 31

met onder andere Landinvest B.V., betrokken bij onroerend
goed-projecten in de nabijheid van de luchthaven Schiphol.
De verweerders in cassatie, [verweerder] c.s., hebben in de
bedoelde projecten geïnvesteerd door het nemen van aandelen
in (een rechtsvoorgangster van) Forward Business
Parks. Later hebben [verweerder] c.s. Forward Business
Parks (en anderen) aangesproken terzake van het feit dat
zij, kort gezegd, onder invloed van misleidende informatie
de desbetreffende investering hadden gedaan.
- De procedure die thans in cassatie ter beoordeling staat,
is door [verweerder] c.s. begonnen tegen Landinvest, Forward
Business Parks en de Stichting Administratiekantoor.
De vorderingen van [verweerder] c.s. in deze zaak strekten
ertoe dat aantasting van het vermogen van Forward
Business Parks, met het oog op verhaal voor de andere,
onder het vorige “gedachtestreepje” vermelde vordering,
werd tegengegaan. Ter verzekering van deze vorderingen
werd in december 2001 beslag gelegd op de door de Stichting
Administratiekantoor gehouden aandelen in Forward
Business Parks. Dit beslag is geruime tijd later, in december
2004, opgeheven. In deze procedure werd in reconventie
onder meer schadevergoeding gevorderd wegens het feit
dat het ten laste van de Stichting Administratiekantoor
gelegde beslag onrechtmatig zou zijn.
- De onder het eerste “gedachtestreepje” hierboven vermelde
vordering van [verweerder] c.s. werd in de feitelijke
instanties ondeugdelijk bevonden. 1 Daarmee lag in de rede
dat het onder het vorige “gedachtestreepje” vermelde beslag
inderdaad jegens de beslagene als onrechtmatig had
te gelden.
- Kort voordat het beslag werd gelegd, had Landinvest 2
een bod uitgebracht op alle aandelen in Forward Business
Parks. De aangeboden koopsom zou berekend worden
naar de gerealiseerde waarde van de activa van Forward
Business Parks – eenvoudig gezegd: zou overeenkomen met
het geld dat zich in die vennootschap bevond (waar nodig:
na realisatie van niet uit liquide middelen bestaande
activa). Gesteld was, dat dit aanbod door de Stichting Administratiekantoor
is aanvaard. In cassatie is er veronderstellenderwijs
van uit te gaan dat de desbetreffende koop,
als het beslag van [verweerder] c.s. op de door de Stichting
Administratiekantoor gehouden aandelen niet zou zijn
“tussengekomen”, zou zijn afgewikkeld. 3
- De gelden waarmee de koopprijs zou worden voldaan,
zouden geheel uit het vermogen van Forward Business
Parks afkomstig zijn. Aangezien de koopprijs ook bere-
1 Tot aan het einde van het partijdebat in deze zaak was het cassatieberoep
tegen de in appel hierover gegeven beslissing(en) nog hangende;
zie inmiddels HR 10 december 2010, NJ 2010, 668 en HR 18 oktober 2010,
NJ 2010, 545. Voor het onderhavige cassatiegeding doet deze ontwikkeling
overigens niet terzake.
2 Landinvest is een tot op zekere hoogte met Forward Business Parks
verbonden vennootschap. De Stichting Administratiekantoor is, zoals
haar naam al suggereert, opgericht als administratiekantoor voor het
beheer van de aandelen in Forward Business Parks. Ook tussen haar en
Forward Business Parks/Landinvest bestaan, naar in de rede ligt, hechte
organisatorische verbindingen.
3 Het hof neemt dit in rov. 2.8 veronderstellenderwijs tot uitgangspunt.
kend werd naar de gerealiseerde “contante waarde” van
dat vermogen, zou de transactie er op neerkomen dat het
vermogen van Forward Business Parks werd aangewend
om hetzelfde bedrag als koopprijs aan de aandeelhouders
te betalen.
2. Zoals in alinea 1 al ter sprake kwam, heeft de Stichting
Administratiekantoor in deze zaak reconventioneel schadevergoeding
gevorderd wegens het beslag van [verweerder]
c.s. dat inmiddels, naar ook het hof in het in dit cassatieberoep
bestreden arrest tot uitgangspunt heeft genomen,
als onrechtmatig heeft te gelden. Daarbij verdedigde de
Stichting Administratiekantoor dat de schade moet worden
begroot naar rato van de wettelijke rente over de koopprijs
voor de aandelen die ingevolge de in het vierde “gedachtestreepje”
in de vorige alinea beschreven koopovereenkomst
verschuldigd was, maar die als gevolg van het
beslag niet aan de Stichting Administratiekantoor is uitbetaald;
althans naar rato van de “commerciële” rente die
de Stichting Administratiekantoor over de koopprijs had
kunnen bedingen wanneer zij die zou hebben ontvangen.
3. De in alinea 2 bedoelde schadevordering werd in beide
feitelijke instanties afgewezen. 4 Het hof oordeelde dat de
bepalingen betreffende wettelijke rente op dit geval niet,
rechtstreeks of analogisch, toepasselijk zijn. Wat de subsidiaire
grondslag betreft oordeelde het hof dat onaannemelijk
was dat de Stichting Administratiekantoor schade
had geleden. De gelden waaruit de koopprijs zou hebben
moe‐ten worden voldaan waren immers, toen deze niet
hoefde te worden voldaan, in Forward Business Parks blijven
zitten. Forward Business Parks kon daarop, op dezelfde
voet als de Stichting Administratiekantoor, rendementen
behalen, en de Stichting Administratiekantoor zou daartoe
gerechtigd zijn en, zo begrijp ik het, zou die rendementen
bij toekomstige verkoop van haar aandelen ook (direct)
kunnen realiseren (rov. 2.12 van het in cassatie bestreden
arrest; zie ook alinea 36, derde “gedachtestreepje” hierna).
Daarom was niet aannemelijk gemaakt dat de Stichting
Administratiekantoor enige schade had geleden.
4. De Stichting Administratiekantoor heeft tijdig en
regelmatig cassatieberoep laten instellen. Namens [verweerder]
c.s. is tot verwerping geconcludeerd. De Stich ting
Administratiekantoor heeft haar standpunt schriftelijk laten
toelichten, en ook de verweerder in cassatie [verweerder
1] en de verweerders [verweerder 2] en Lafranca Stiftung
hebben hun standpunten, ieder afzonderlijk, schriftelijk
laten toelichten. Van de kant van partijen [verweerder 2] en
Lafranca Stiftung is schriftelijk gedupliceerd.
Bespreking van de cassatieklachten
5. De cassatieklachten stellen dezelfde vraag aan de orde
die ook het hof te beoordelen had: 5 namelijk de vraag die
de namens de Stichting Administratiekantoor verdedigde
wijze van schadebegroting in verband met het ten laste van
4 Het vonnis van de eerste aanleg is in «JOR» 2005, 137 (kritisch) besproken
door S.C.J.J. Kortmann.
5 Het hof kreeg echter, zoals al terloops ter sprake kwam, ook nog andere,
in cassatie niet aan de orde gestelde vragen te beoordelen.
32 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
de Stichting Administratiekantoor (onrechtmatig) gelegde
beslag aan de orde stelt. Het betreft dus de tweeledige
vraag of deze schade in aanmerking komt voor begroting
naar rato van de wettelijke rente over het bedrag dat, ware
het beslag er niet geweest, als koopsom voor de aandelen
aan de Stichting Administratiekantoor had moeten worden
betaald (en naar het hof veronderstellenderwijs heeft
aangenomen: dan ook zou zijn betaald); althans naar rato
van een “commerciële” rente over dat bedrag. 6
6. De eerste variant van deze vraag – al-dan-niet toepassing
van de regels betreffende wettelijke rente op de feiten in
deze zaak – plaatst, zoals in de rechtspraktijk regelmatig
het geval is, de beoordelaar voor het probleem, wanneer
een bepaalde regel voor (extensieve of eventueel analogische)
toepassing in aanmerking komt in gevallen waarop
die regel niet rechtstreeks toepasselijk is, maar die met de
wél onder de regel begrepen gevallen (veel) punten van
overeenstemming vertonen; en wáár dan de grens moet
worden getrokken waarbij toepassing van de regel wel, of
juist niet meer in aanmerking komt.
7. Laat ik vóór ik de vraag inhoudelijk aansnijd, voorop
stellen dat de redenering die het hof heeft omarmd, op het
eerste gezicht plausibel en ook overtuigend lijkt: de Stichting
Administratiekantoor vordert schadevergoeding naar rato
van over (haar aandeel in) de koopsom berekende rente.
Omdat de koop als gevolg van het beslag niet is doorgegaan
ontving zij (haar aandeel in) de koopsom niet, maar
behield zij wel de aandelen in Forward Business Parks. De
koopsom zou zijn betaald uit de in Forward Business Parks
gerealiseerde liquiditeiten, die door het niet doorgaan van
de koop voor Forward Business Parks beschikbaar bleven.
In plaats van de koopsom (in de vorm van rente) rendabel
te maken kon men ervoor kiezen dezelfde liquiditeiten binnen
Forward Business Parks rendabel te maken. Het hof
beoordeelt als onaannemelijk dat het door de Stichting Administratiekantoor
in eigen beheer te behalen rendement
beter zou zijn dan het rendement dat binnen Forward Business
Parks kon worden behaald. 7 Aangezien de Stichting
6 In de primaire benadering van de Stichting Administratiekantoor
gaat het, zoals al even bleek, om het onbetaald blijven van de door
Landinvest verschuldigde koopsom. In een subsidiaire benadering wordt
een beroep gedaan op dividenden die als gevolg van de beslaglegging
door [verweerder] c.s., geruime tijd onbetaald zouden zijn gebleven. Ik
denk dat de hierna te bespreken gedachten voor beide varianten van
“blokkering” van aan de Stichting Administratiekantoor toekomende
geldsbedragen opgeld doen. Ik zal bij mijn bespreking hierna eenvoudigheidshalve
telkens slechts het geval van de niet uitbetaalde koopsom
onderzoeken (en de subsidiair aangevoerde niet-uitbetaalde dividenden
dus niet afzonderlijk bespreken); en ik teken bij dezen aan dat wanneer
voor de subsidiaire benadering wordt gekozen, het hierna te besprekene
daarvoor gelijkelijk van toepassing is.
7 In het licht van het feit dat de drie aanvankelijk aan de kant van de
Stichting Administratiekantoor in deze zaak betrokken rechtspersonen
in feite deel uitmaakten van één organisatie, kan ik op zichzelf goed
begrijpen dat het hof voor het betoog dat de Stichting Administratiekantoor
wezenlijk betere rendementen zou hebben kunnen verkrijgen dan
Forward Business Parks, een deugdelijke onderbouwing heeft verlangd
(en heeft geoordeeld dat die niet was gegeven). Dat binnen wat de facto
één organisatie is, de ene rechtspersoon heel andere resultaten bewerkstelligt
dan een andere rechtspersoon die ogenschijnlijk door dezelfde
Administratiekantoor haar aanspraken op de aandelen
in Forward Business Parks behield, en, naar het hof kennelijk
heeft aangenomen, de mogelijkheid bleef bestaan om
die aanspraken door verkoop van die aandelen tegen de
“contante waarde” te realiseren, 8 stond tegenover het nadeel
van het rendementsverlies aan de ene kant een even
groot voordeel van rendementsresultaten aan de andere
kant; zodat de Stichting Administratiekantoor er materieel
in geen enkel opzicht op achteruit ging. Als gezegd: een
plausibele redenering; en misschien ook een uitkomst die
menigeen als niet onredelijk zal aanspreken; maar de cassatieklachten
stellen met kracht aan de orde, dat die uitkomst
(en de daarvoor aangevoerde gedachtegang) niet
met geldend Nederlands recht spoort.
Aanspraak op wettelijke rente?
8. Ik begin mijn onderzoek allicht bij de primaire stelling
van de Stichting Administratiekantoor, tevens onderwerp
van de eerste cassatieklachten: in een geval als het onderhavige
zou er wél aanspraak bestaan op de wettelijke
rente. Dat het in art. 6:119 BW geregelde geval hier niet
recht‐streeks aan de orde is, vormt geen punt van verschil
tussen de partijen, en lijkt ook mij geen punt van discussie:
er is geen sprake van een door [verweerder] c.s. aan de
Stich‐ting Administratiekantoor verschuldigd geldsbedrag,
dat de eerstgenoemden niet tijdig aan de laatst genoemde
hebben betaald. In de door het hof in rov. 2.8 tot uitgangspunt
genomen veronderstelling, was Landinvest een koopsom
aan de Stichting Administratiekantoor schuldig, en
heeft het beslag van [verweerder] c.s. belet dat die koopsom
werd voldaan, en zo voor de Stichting Administratiekantoor
beschikbaar kwam. Er is dus geen sprake van de “vertraging
in de voldoening van een geldsom” aan de kant van de
partijen jegens wie aanspraak op (schadevergoeding naar
rato van de) wettelijke rente wordt gemaakt; maar wel mag
tot uitgangspunt worden genomen dat de benadeelde partij
voldoening van een geldsom is misgelopen als onmiddellijk
gevolg van een aan de aansprakelijk gehouden partij(en)
verweten, en als onrechtmatig te beoordelen gedraging.
9. Bij de tot standkoming van art. 6:119 BW is wel uitgesproken
dat “in het stelsel van het ontwerp ...zich niet
meer de situatie (kan) voordoen dat degene die recht op
schadevergoeding heeft, schade lijdt wegens inkomstenderving
door het missen van een bepaald geldsbedrag,
zonder dat de schuldenaar reeds wettelijke rente verschuldigd
is.” Dat zou, volgens deze passage(s) uit de Parlementaire
geschiedenis, rechtvaardigen dat in het stelsel van het
ontwerp een beroep op compensatoire interessen werd
uitgesloten. 9 De eerste besprekingen van de nieuwe wet
verwij zen zonder commentaar naar deze toelichting. 10
organisatorische bezetting wordt “bediend”, ligt niet bepaald voor de
hand. Ook mij lijkt dit daarom een betoog dat het nodige aan nadere
uitleg en toelichting vergt.
8 Zie mijn opmerking in alinea 3 hiervóór en in alinea 36, derde “gedachtestreepje”
hierna.
9 Parlementaire Geschiedenis Boek 6, 1981, p. 476.
10 Contractenrecht (losbl.) VI F, Rank, aant. 2939 en 2960; Verbintenissenrecht
(losbl.), Rank, art. 119, aant. 7; Barendrecht en Hendrikx in Barendrecht
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 33

10. Het lijdt voor mij geen twijfel dat de “schuldenaar” die
men in deze toelichting op het oog heeft, de schuldenaar
is van het geldsbedrag dat de rechthebbende op schadevergoeding
niet (althans: vertraagd) heeft ontvangen, en
niet (slechts) de schuldenaar van de schadevergoeding, als
die niet tevens de schuldenaar van het niet tijdig betaalde
geldsbedrag was. Men heeft hier stellig niet gedacht aan
gevallen als dat, dat in deze zaak aan de orde is – al zou een
ruimere lezing van de letterlijke tekst van de aangehaalde
passage op zichzelf verdedigbaar zijn.
11. Intussen vraagt men zich allicht af waarom de wet als
vanzelfsprekend zou voorschrijven dat wie door verzuim
van zijn debiteur een bepaald geldsbedrag komt te missen,
steeds aanspraak heeft op een forfaitaire schadevergoeding
ten laste van die debiteur in de vorm van de wettelijke
rente, terwijl dat wezenlijk anders zou zijn wanneer een
ander dan de debiteur van het geldsbedrag (onrechtmatig
handelend) de betaling van hetzelfde bedrag belet. Die
vraag dringt zich met name op als iemand door het leggen
van een achteraf onrechtmatig blijkend beslag een betaling
verijdelt.
12. In het hier bedoelde geval kan de benadeelde crediteur
zijn debiteur niet voor rente (of schadevergoeding
anders zins) aansprakelijk houden: de beslaglegging vormt
een legitieme reden om niet te betalen, die, wonderlijke
uitzonderingsgevallen daargelaten, niet tot de risicosfeer
van de debiteur is te rekenen (maar gewoonlijk voor risico
van de crediteur moet komen). 11 De schade als gevolg van
het uitblijven van betaling is echter dezelfde als wanneer
de betaling door aan de debiteur toerekenbare oorzaken
achterwege zou zijn gebleven; en voor de oorzaak die de
betaling heeft belet is een ander – niet zijnde de debiteur
van de “opgeschorte” betaling – rechtens aansprakelijk.
Dan dringt zich in enigszins uitgesproken mate op, dat die
ander dezelfde schade zou moeten vergoeden die anders ten
laste van de debiteur zou zijn gekomen – oftewel, dat deze
tenminste de wettelijke rente moet vergoeden. 12
13. Als men dat inderdaad zou aanvaarden, heeft dat intussen
niet onaanzienlijke consequenties (die van de kant van
de Stichting Administratiekantoor ook met verve worden
verdedigd): wie beslag legt op de bankrekening van een ander
en daarmee uitbetaling van het saldo “blokkeert”, stelt
zich in de hier onderzochte gedachtegang bloot aan aan-
c.s., Berekening van schadevergoeding, 1995, p. 310; Grootveld, BW-krant
jaarboek 1991, p. 101.
11 HR 15 april 1994, NJ 1995, 268 m.nt. HJS, rov. 3.3; HR 31 mei 1991, NJ
1992, 261 m.nt. HJS, rov. 3.2.
12 In de “lagere” rechtspraak is bij verhindering van betaling door beslag
dan ook wel aansprakelijkheid voor de wettelijke rente aangenomen,
hof Den Bosch 4 september 2007, rechtspraak.nl LJN BB3161, rov. 4.12;
en voor een geval waarin betaling niet rechtstreeks werd “geblokkeerd”,
maar beslag op een onroerende zaak wel leidde tot een regeling waarbij
het in geschil zijnde bedrag onder een notaris werd gedeponeerd, hof
Amsterdam 26 juli 2007, rechtspraak.nl LJN BB6135, rov. 4.7 - 4.8. In de
in dit verband ook wel genoemde uitspraak van hof Den Bosch van 12
september 1995, NJ 1996, 310, ging het volgens mij niet om de onrechtmatige
blokkering van een betaling (of een daarmee vergelijkbaar geval)
maar per saldo “gewoon” om wettelijke rente, verschuldigd over een door
de gedaagde te betalen schadevergoeding.
sprakelijkheid voor de wettelijke rente over het saldo, als
het beslag ten onrechte blijkt te zijn gelegd (en dat ook, als
het om een rekening-courant saldo ging dat in de dagelijkse
bankpraktijk geen noemenswaardige rente genereert 13 ).
Wanneer men dát eenmaal aanvaardt, dringt zich enigszins
op dat ook beslag op handelsvoorraden aansprakelijkheid
voor de wettelijke rente oproept: zulke voorraden
zijn bestemd om te gelde gemaakt te worden. Het beslag
belet dat, zodat aan de beslagene, in de termen van het in
voetnoot 9 bedoelde citaat uit de Parlementaire Geschiedenis,
“inkomstenderving door het missen van een bepaald
geldsbedrag” wordt toegebracht. 14 Men ziet niet gemakkelijk
een rechtvaardiging voor een regel die dit geval weer
anders zou beoordelen dan het vorige. 15
14. Aanvaarding van de door het middel (primair)
voor‐gestelde regel betekent, als men het zo bekijkt, een
voor de rechtspraktijk vooralsnog onbekende, en potentieel
aanzienlijke uitbreiding van het aansprakelijkheids risico
dat men door het leggen van beslag over zich afroept. Als
gezegd: van de kant van de Stichting Administratie kantoor
wordt ook met energie verdedigd dat dat een goede zaak
zou zijn, (ook) omdat dat ertoe zou bijdragen dat de
onevenwichtigheid die in het Nederlandse beslagrecht wel
ten gunste van de beslaglegger wordt gesignaleerd, wordt
“rechtgetrokken”. 16
15. Het zal zijn gebleken dat ik er niet blind voor ben,
dat de primair in cassatie verdedigde opvatting een niet
onaanzienlijke verandering betekent ten opzichte van de
tot dusver gangbare attitude ten aanzien van de aansprakelijkheid
voor beslaglegging. Toch denk ik per saldo dat de
opvatting die het middel hier voorstaat, gerechtvaardigd is.
Van degene die door het leggen van beslag een ander de
beschikking over liquiditeiten (of het equivalent daarvan)
ontneemt, mag wat mij betreft verlangd worden dat hij,
wanneer het beslag ten onrechte blijkt te zijn gelegd, opkomt
voor de schade naar de maatstaf die ook elders in
de wet wordt gehanteerd voor het bepalen van de schade
wegens ten onrechte “onthouden” van een geldsbedrag.
13 Aansprakelijkheid voor wettelijke rente veronderstelt immers niet dat de
benadeelde werkelijk rente naar rato van de wettelijke rente heeft gederfd,
en kan ook bestaan als vaststaat dat er in werkelijkheid helemaal
geen rente is gederfd; zie bijvoorbeeld Asser/Hartkamp & Sieburgh 6 II*,
2009, nr. 213.
14 Hetzelfde geldt allicht wanneer een dergelijk beslag wordt opgeheven
tegen zekerheidsstelling, en de zekerheid wordt gegeven onder condities
die de beslagene liquiditeiten “ontnemen” (het geval dat in het arrest
van hof Amsterdam van 26 juli 2007 uit voetnoot 12 aan de orde was).
15 Even op dit stramien doordenkend, lijkt mij dat aansprakelijkheid naar
rato van de wettelijke rente niet zou mogen worden aangenomen bij
beslag op objecten die niet bestemd zijn om liquide gemaakt te worden
- bijvoorbeeld op als woning of als bedrijfspand in gebruik zijnde onroerende
zaken waarvan niet in de rede ligt dat de eigenaar-beslagene
verkoop in de zin had. Voor zulke gevallen kan niet worden aangenomen
dat aan de beslagene reëel beschikbare (toegang tot) liquiditeiten
wordt/worden onthouden.
16 Over die onevenwichtigheid bijvoorbeeld Meijsen & Jongbloed, Conservatoir
beslag in Nederland, 2010, p. 98 e.v.; Klaassen in Faber c.s. (red.),
Knelpunten bij beslag en executie, 2009, p. 345 e.v.; en mijn bijdrage aan
“Hartkampvariaties” (liber amicorum ter ere van Mr. A.S. Hartkamp, 2006),
p. 15 e.v.
34 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
16. Die uitkomst lijkt mij juist omdat het niet valt te rechtvaardigen
dat het onthouden van liquiditeiten door verzuim
van betaling (het geval waarop art. 6:119 BW rechtstreeks
van toepassing is) wat betreft de aansprakelijkheid
voor schade geheel anders behandeld zou worden dan het
geval dat iemand hem toekomende liquiditeiten worden
onthouden doordat een derde – op tot aansprakelijkheid
leidende wijze – de betaling blokkeert. Het lijkt (ook) mij
daarnaast aanbevelenswaardig, dat de voorgestelde regel
meebrengt dat een betere verdeling wordt verkregen van de
risico’s die door het leggen van beslag worden ondervangen
aan de ene kant, tegenover de risico’s en nadelen die beslag
in het leven roept, aan de andere kant. Maar ik kan slechts
beamen dat dit een relevante wijziging van de vooralsnog
gangbare benadering van de risicoverdeling in verband met
beslag is, en dat de beoordeling van de hier gestelde vraag
ook het meewegen van de praktijkgevolgen van zo’n wijziging
aan de orde stelt. Hoe die weging wat mij betreft
uitvalt, heb ik al aangegeven.
17. Ik heb mij afgevraagd of het beeld verandert als men
erbij betrekt dat er ook – zij het vrij uitzonderlijk – andere
oorzaken dan beslag denkbaar zijn, waarbij onrechtmatig
handelen van een derde belet dat een crediteur een beta ling
tijdig van zijn debiteur ontvangt. Bijwege van verzonnen
voorbeeld: een fout van een bankemployé veroorzaakt, dat
een cruciale betaling aanzienlijke vertraging oploopt. Verondersteld
dat de fout aansprakelijkheid van de betrokkene
en van zijn werkgever met zich meebrengt – is ook dan
gerechtvaardigd dat de schade naar rato van de wettelijke
rente wordt begroot (met als denkbare verdere consequentie
dat een materiële schade die de wettelijke rente te boven
gaat, misschien niet kan worden gevorderd)? Ik erken dat
ik niet zo ver ben dat ik vragen als deze zonder voorbehoud
zou willen beantwoorden. Voor het geval van onrechtmatig
beslag liggen de verhoudingen zo, dat de hierboven
verdedigde uitkomst mij bepaald aanbeve lenswaardig lijkt
– maar of iets dergelijks geldt voor andere onrechtmatige
veroorzakingen van het ophouden van betalingen tussen
derden, is minder duidelijk. Voor wie aarzelt over de keus
voor het door mij aanbevolen pad, levert dat dan een contra-indicatie
op.
18. Zoals al terloops aan de orde kwam, roept het toelaten
van (extensieve dan wel analogische) toepassing van de regels
betreffende wettelijke rente op gevallen die (net) buiten
het bereik vallen dat art. 6:119 BW specifiek aanduidt, ook
de vraag op of de bijzonderheden die verder met die regels
gepaard gaan, dan alle onverkort van (overeenkomstige)
toepassing zijn. In de vorige alinea noemde ik in dit verband
de regel, dat waar op wettelijke rente aanspraak bestaat
geen verdere schadevergoeding uit hoofde van de niet-ontvangen
geldmiddelen kan worden gevorderd (uitgezonderd
het geval dat er een hogere rente was overeengekomen en
het geval van art. 6:119a BW). Het geval dat vandaag ter
beoordeling staat vestigt de aandacht op de in de rechtspraak
van de Hoge Raad ontwikkelde regel, dat waar wettelijke
rente verschuldigd is, geen beroep op het leerstuk
van de voordeelstoerekening kan worden gedaan. 17 Ik zal
deze vraag in alinea 32 hierna nader onderzoeken. Subsidiair:
schadevergoeding naar rato van de gemiste rente?
19. Onderdeel 2 van het middel gaat er van uit dat het
hof bij zijn verdere beoordeling – het gaat dan natuurlijk
om de subsidiaire schadebenadering, dus in de variant
waarin géén aansprakelijkheid naar rato van de wettelijke
rente wordt aangenomen – toepassing heeft gegeven aan,
of toepassing had behoren te geven aan het leerstuk van
de voordeelstoerekening, zoals dat vooral is neergelegd in
art. 6:100 BW. Van de kant van [verweerder] c.s. wordt er
op gewezen dat het hof zijn oordeel niet in de sleutel van
(het leerstuk van) art. 6:100 BW heeft gezet, maar heeft
onderzocht of de Stichting Administratiekantoor de schade
waarvan zij vergoeding vordert, voldoende heeft gesteld
dan wel onderbouwd. 18
20. Inhoudelijk komt, zoals ik in alinea 7 hiervóór al aangaf,
de argumentatie die het hof in dit verband heeft gebezigd
er op neer dat tegenover het nadeel dat de Stichting
Administratiekantoor zou hebben kunnen ondervinden
van het feit dat zij niet de met Landinvest overeengekomen
koopsom heeft ontvangen, voordelen stonden in de
vorm van de binnen Forward Business Parks behouden
gebleven middelen, waarmee rendementen konden worden
verkregen, en waarvoor geldt dat het onaannemelijk is dat
die bij de door de Stichting Administratiekantoor zelf te
realiseren rendementen achter zouden blijven; 19 en terwijl
de Stich‐ting Administratiekantoor als de aandeelhoudster,
tenslotte ten volle van de bedoelde middelen en rendementen
zou (kunnen) profiteren. Materieel is het daarom wel
degelijk zo dat het hof bij de beoordeling van het nadeel
waarop de Stichting Administratiekantoor haar vordering
baseert, voordelen heeft betrokken die in dezelfde context
aan de Stichting Administratiekantoor zouden toevallen.
21. In de doctrine is onderkend dat men schade kan benaderen
door het “salderen” van aan de tot aansprakelijkheid
leidende gebeurtenis toe te rekenen voor- en nadelen;
waarbij men tot dezelfde uitkomsten kan komen als
men bij toepassing van voordeelstoerekening bereikt. 20
Verschillende schrijvers pleiten er overigens voor, deze
“gesaldeerde” manier van schadebenadering niet te gebrui-
17 HR 14 januari 2005, NJ 2007, 481 m.nt. Hijma, rov. 3.5.4; HR 11 februari
2000, NJ 2000, 275, rov. 3.5.
18 Blijkbaar gaan partijen er overigens van uit dat schade, daar waar géén
aanspraak op wettelijke rente kan worden gemaakt, in voorkomend
geval wel naar de maatstaf van “compensatoire interessen” kan worden
begroot. Dat lijkt mij ook zo te zijn. Het verbod tegen het vorderen van
compensatoire interessen dat in art. 6:119 BW besloten ligt geldt alleen
dan, als er wél aanspraak op de wettelijke rente kan worden gemaakt. Ik
put hiervoor (enige) steun uit HR 11 juli 2008, NJ 2008, 415, rov. 3.4.2.
19 Zoals ik in voetnoot 6 hiervóór al even opmerkte, past het hof een
mutatis mutandis identieke redenering toe op de subsidiair namens
de Stichting Administratiekantoor verdedigde benadering, waarbij de
Stichting Administratiekantoor zou zijn benadeeld door het geruime tijd
onbetaald blijven van betaalbaar gestelde dividenden uit Forward Business
Parks. Voor die redenering zijn de door mij besproken argumenten
dan ook evenzeer van toepassing.
20 Beschouwingen hierover bij Klaassen, Mon. BW B35, Schadevergoeding:
algemeen, deel 2, 2007, nr. 75 (e.v.).
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 35

ken, (juist) omdat daardoor verwarring in de hand wordt
gewerkt tussen de voor voordeelstoerekening te hanteren
regels en de verdere regels voor vaststelling en begroting
van schade. 21 Deze schrijvers – die daarbij doelen op
het vóór 1992 geldende wetboek – stellen overigens dat
de gekozen benadering praktisch geen verschil maakt;
waarbij zij er kennelijk van uitgaan dat bij de toepassing
van voordeelstoerekening enerzijds en de vaststelling van
schade aan de hand van salderen van voor- en nadelen anderzijds,
dezelfde materiële regels gelden.
22. Dat laatste uitgangspunt lijkt mij in elk geval voor
het huidige recht niet (meer) geldig. Art. 6:100 BW
houdt immers een aantal wezenlijke beperkingen in als
het om toepassing van voordeelstoerekening gaat (op die
beperkingen wordt in onderdeel 2 van het middel dan
ook een beroep gedaan). Het middel verdedigt dat het hof
deze beperkingen bij de gekozen “gesaldeerde” schadevaststelling
heeft veronachtzaamd. Er zouden dus, in de in dit
geval door het hof gekozen benadering, wezenlijk andere
regels zijn toegepast dan er bij toepassing van het leerstuk
van de voordeelstoerekening zouden gelden.
23. Ik denk dat wat het middel hier aanvecht, inderdaad
niet behoort te worden aanvaard. Wil men uitkomsten
vermij den die niet anders dan als willekeurig zijn te kwalificeren,
dan moet het niet zo zijn dat de rechter – naar
believen – kan kiezen om de in verband met een onrechtmatige
gedraging ontstaande positieve gevolgen langs één
van twee verschillende wegen in zijn oordeel te betrekken;
waarbij dan, al naar gelang van de “toevallig” gemaakte
keuze, toepassing van geheel verschillende regels plaatsvindt,
en navenant verschillende uitkomsten worden bereikt.
Het lijkt mij daarom van tweeën een: of men kiest
voor de destijds door Bolt en Bloembergen aanbevolen
benadering, waarin bij schadebegroting voordelen alleen
langs de weg van het leerstuk van de voordeelstoereke ning
in aanmer king worden genomen (en bij de vaststelling van
de “eigenlijke” schade dus alleen de nadelige componenten
worden “meegeteld”); óf men aanvaardt (eventueel:
daarnaast) de methode van schadevaststelling door saldering
van voor- en nadelige componenten, maar houdt dan
bij de beoordeling van de voordelige componenten wél de
beperkingen in het oog die het leerstuk van de voordeelstoerekening
oplegt.
24. In het leerstuk van de voordeelstoerekening worden,
zoals in het tweede middelonderdeel wordt betoogd, vrij
stringente beperkingen gesteld aan de ruimte waarbinnen
opkomende voordelen op het nadeel dat door onrechtmatig
handelen werd veroorzaakt, mogen worden toegerekend.
Dat gebeurt niet “zomaar”, maar wordt met een beroep op
aannemelijke gronden verdedigd. Zeer kort gezegd: in beginsel
is iedereen gerechtigd, hem toevallende voordelen zelf
te behouden. Wil een opkomend voordeel moeten worden
toebedeeld aan een ander (doordat diens aansprakelijkheid
voor schade navenant wordt verminderd), dan moet daar
21 Zie bijvoorbeeld Bolt, Voordeelstoerekening, diss. 1989, p. 8 en p. 183 -
185; Bloembergen, Schadevergoeding bij onrechtmatige daad, diss. 1965,
nrs. 218 en 219.
een deugdelijke grond voor bestaan.
25. Dat een vermogensbestanddeel rendement oplevert,
kan aan de hand van die gedachte(n) gewoonlijk niet
worden aangemerkt als een voordeel waarop degeen die
terzake van het desbetreffende vermogensbestanddeel jegens
de rechthebbende aansprakelijk is geworden, zich kan
beroepen: 22 het voordeel komt toe aan de gerechtigde tot
het vermogensbestanddeel, niet aan de partij die in verband
met dat vermogensbestanddeel ten opzichte van die
gerechtigde een aansprakelijkheid heeft “opgelopen”. Dat
de benadeelde (ook) van het desbetreffende voordeel profiteert,
gaat de aansprakelijke (dan) niet aan. 23
26. Dat een gerealiseerd voordeel degene die jegens de rechthebbende
op dat voordeel aansprakelijk is “niet aangaat”
spreekt ook dan aan, wanneer het voordeel in belangrijke
mate samenhangt met activiteiten en initiatieven die los van
de schadeoorzaak zijn ondernomen door de benadeelde (of
zelfs: door anderen): dat de aansprakelijke van de positieve
resultaten van zulke activiteiten of initiatieven zou mogen
profiteren (ook ten detrimente van degene(n) voor wiens
rekening/risico de activiteiten of initiatieven in kwestie
werden ondernomen), ligt immers weinig voor de hand. 24
In het leerstuk van de voordeelstoerekening geldt dit zelfs
dan, als het feit dat de schadeoorzaak achterwege was gebleven,
tevens zou hebben meegebracht dat het voordeel
dat voor verrekening wordt voorgedragen, niet had kunnen
worden gerealiseerd. Het in dat opzicht bestaande
nauwe oorzakelijke verband tussen de schadeoorzaak en
het voordeel, rechtvaardigt de toerekening dus niet. 25
27. De gedachtegang die het hof in deze zaak heeft gevolgd
leidt ertoe, dat aan de zojuist aangestipte beperkingen die
het leerstuk van de voordeelstoerekening – als gezegd: op
weloverwogen gronden – voorschrijft, voor het grootste
deel voorbij wordt gegaan. Daardoor verkrijgt het hof,
zoals aanstonds nader te bespreken, uitkomsten die in
het leerstuk van de voordeelstoerekening als ongerechtvaardigd
en niet-redelijk zouden worden gekwalificeerd.
Dat dezelfde uitkomsten, geplaatst onder een andere titel
(namelijk: vaststelling of gevorderde schade voldoende is
onderbouwd), wél als gerechtvaardigd en niet - onrede lijk
zouden kunnen worden gekwalificeerd, treft dan als weinig
aannemelijk. Hier doet zich dan het verschijnsel voor waar
ik in alinea 23 hiervóór bezwaar tegen maakte: door de
keuze voor schadevaststelling langs de weg van saldering
(daar komt, als gezegd, de door het hof gekozen benade-
22 HR 11 februari 2000, NJ 2000, 275, rov. 3.5 (slot).
23 Asser/Hartkamp & Sieburgh 6 II*, nr. 102; HR 1 oktober 2010, RvdW 2010,
1120, rov. 3.5.3 onder c; (opnieuw) HR 14 januari 2005, NJ 2007, 481 m.nt.
Hijma, rov. 3.5.4; Von Bar c.s., Principles, Definitions and Model Rules of
European Private Law, Vol. 4, 2009, p. 3747; afwijkend: Schadevergoeding
(losbl.), Lindenbergh, art. 100, aant. 4.2 onder a (waar de zojuist aangehaalde
rechtspraak niet volledig lijkt te zijn verwerkt).
24 HR 10 juli 2009, NJ 2011, 43 m.nt. Hijma, rov. 3.7.
25 Illustratief zijn wat dat betreft de al aangehaalde beslissingen HR 10 juli
2009, NJ 2011, 43 m.nt. Hijma, rov. 3.7; HR 11 februari 2000, NJ 2000, 275,
rov. 3.5; zie ook alinea 10 van de conclusie van A - G De Vries Lentsch-
Kostense voor HR 29 september 2000, NJ 2001, 105 m.nt. Bloembergen,
waarnaar de Hoge Raad in dat arrest verwijst.
36 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
ring inhoudelijk op neer) wordt een uitkomst verkregen die
afwijkt van wat er bij keuze voor toepassing van voordeelstoerekening
uit de bus komt.
28. Immers: in de door het hof aanvaarde redenering neemt,
zoals ik al aangaf, de centrale plaats in, het feit dat tegen het
nadeel aan de kant van de Stichting Admini stratiekantoor,
bestaand in het niet kunnen beschikken over de door Landinvest
verschuldigde koopsom, “opweegt” het voordeel dat
Forward Business Parks over dezelfde gelden kon blijven
beschikken; 26 waarbij het hof aanneemt dat de Stichting
Administratiekantoor uit de gelden in kwestie geen beter
rendement had kunnen verkrijgen dan Forward Business
Parks; 27 met als sluitstuk, dat de Stichting Administratiekantoor
uiteindelijk van de in Forward Business Parks gegenereerde
gelden zou (kunnen) profiteren.
29. In elk geval ten aanzien van de rendementen waarvan
wordt aangenomen dat Forward Business Parks die
zou hebben kunnen realiseren, valt niet in te zien waarom
[verweerder] c.s. er, bij toepassing van het leerstuk van
voordeelstoerekening, aanspraak op zouden kunnen maken
dat die rendementen uiteindelijk aan hen, [verweerder]
c.s., ten goede komen. Hoezeer ook juist moge zijn dat de
Stichting Administratiekantoor profijt van die rendementen
mocht verwachten, het gaat om rendementen die een
ander – Forward Business Parks – als uitvloeisel van door
die ander zelfstandig ondernomen activiteiten en initiatieven,
zou verkrijgen. Verrekenen van dergelijke rendementen
met een aan iemand anders dan de rechthebbende
opgekomen nadeel, met als uitkomst dat de laatstbedoelde
ondanks dat nadeel geen schade heeft onderbouwd, staat
haaks op wat in het leerstuk van de voordeelstoerekening
als redelijk wordt aangemerkt. 28
30. Ik verheel natuurlijk niet dat deze bevindingen in een
enigszins gespannen verhouding staan tot wat ik in alinea 7
hiervóór schreef. De juridisch niet geschoolde rechtsgenoot
ervaart het vermoedelijk als bepaald niet onredelijk, wanneer
een benadeelde niet in één adem staande kan houden
dat hem rendement op een niet gerealiseerde koopsom is
26 De koopsom zou tenslotte ten laste van Forward Business Parks komen,
zodat hier inderdaad geldt dat tegenover het voordeel voor de Stichting
Administratiekantoor een even groot nadeel voor Forward Business
Parks zou hebben gestaan.
27 Een gedachte die ik eerder als niet-implausibel aanmerkte, zie voetnoot
7.
28 Het middelonderdeel klaagt er, in alinea’s 10 en 11, afzonderlijk over dat
hierbij ook rekening is gehouden met voordelen waarvan niet vaststond
dat die waren genoten of dat redelijkerwijs mocht worden aangenomen
dat die zouden worden genoten, terwijl uit HR 1 februari 2002, NJ 2002,
122, rov. 4.5 blijkt dat dat wel een voorwaarde voor de toepassing van
voordeelstoerekening is. Van de kant van de Stichting Administratiekantoor
zou expliciet zijn betwist dat er binnen Forward Business Parks
relevante rendementen waren gerealiseerd. Ik denk dat deze klacht
afstuit op het in voetnoot 7 hiervóór aangestipte, en in alinea’s 37 e.v.
hierna nader te bespreken gegeven, te weten: dat het hof kennelijk tot
uitgangspunt heeft genomen dat het onaannemelijk is dat de Stichting
Administratiekantoor, als deel uitmakende van dezelfde organisatie als
Forward Business Parks, een wezenlijk ander rendement zou realiseren
dan Forward Business Parks. Dat zo zijnde, kon in het midden blijven
welk rendement de beide betrokkenen precies zouden laten zien, en
hoefde het hof dat niet onder ogen te zien.
ontgaan én dat daaraan niet(s) afdoet dat hij langs indirecte
weg (aanspraken op) rendementen van het voor werp
van de koopovereenkomst, dat als gevolg van het niet
doorgaan van de koop voor hem behouden is gebleven,
heeft behou‐den. Zoals Bloembergen het in de in voetnoot
21 aangehaalde plaats uit zijn dissertatie uitdrukte: (Als)
B aan A de rekening van zijn (d.w.z.: van A’s) daad presenteert,
moet B ook de hele rekening presenteren; het zou
onredelijk zijn als hij bepaalde gevolgen buiten beschouwing
liet.
31. In de rechtspraak waar de in alinea’s 25 - 29 hiervóór
neergeschreven beschouwingen op teruggrijpen, is echter
voor de daar onderzochte gevallen wél geaccepteerd dat
van de rekening alleen de debetzijde werd gepresenteerd,
en dat de creditzijde de aansprakelijke in die gevallen
niet aanging. Ik erken dat dat in die gevallen waarin de
benadeelde een schade presenteert die hem, wanneer de
schadeveroorzakende gebeurtenissen achterwege zouden
zijn gebleven, langs andere – zij het indirecte – weg óók
ten deel zou zijn gevallen, op het eerste gezicht niet altijd
als redelijk treft. 29 Die uitkomst steunt echter op door de
wetgever, en op diens voetspoor door de rechtspraak gemaakte
afwegingen, waarbij, zoals al bleek, aan de ruimte
voor toepassing van voordeelstoerekening, aan de hand
van aannemelijke motieven, tamelijk strikte beperkingen
zijn gesteld.
32. Zoals in alinea 18 hiervóór al even ter sprake kwam,
leek mij bij de beoordeling van de vraag of art. 6:119 BW
in een geval als het onderhavige (extensief dan wel analogisch)
mag worden toegepast van belang, dat de Hoge
Raad bij zijn uitleg van art. 6:119 BW heeft geoordeeld dat
voordeelstoerekening daarbij niet in aanmerking komt. 30
Wanneer men dat gegeven zo waardeert, dat de daaruit
voortvloeiende consequenties soms niet aan een optimum
aan redelijkheid beantwoorden, kán dat er immers toe
bij‐dragen dat men per slot van rekening besluit dat extensieve/analogische
toepassing van art. 6:119 BW niet moet
29 In de context van de onderhavige zaak: de Stichting Administratiekantoor
klaagt dat zij het rendement van de koopsom kwijt is; maar
als de koop zou zijn doorgegaan, dan was zij het rendement op de
aandelen in Forward Business Parks kwijt geweest (volgens het hof: in
een vergelijkbare omvang). In de context van de zaak uit NJ 2000, 275:
de verkoopster klaagt over het uitblijven van betaling van de koopsom
(en vordert daarover rente); maar ware de koopsom wél betaald en het
verkochte afgenomen, dan zou de verkoopster de huurrendementen van
het verkochte (en inmiddels aan de koper geleverde) object hebben gederfd.
In de context van de zaak uit NJ 2007, 481: wanneer ten onrechte
in rekening gebrachte accijnzen haar niet aanleiding hadden gegeven
om het kostprijsnadeel aan haar afnemers door te berekenen, dan zou
de benadeelde de opbrengsten van de verhoogde verkoopprijzen naar
redelijke verwachting nooit hebben kunnen tegemoet zien (en langs
die weg hetzelfde nadeel hebben geleden). Zo benaderd, zou men het
hier onderzochte verschijnsel in plaats van als “voordeelstoerekening”
kunnen kwalificeren als “nadeelsvergelijking” (“het nadeel waarop U Uw
vordering baseert zou U bij uitblijven van de schadeoorzaak, langs een
andere weg in dezelfde omvang hebben opgelopen”). Maar natuurlijk
mag het aan het verschijnsel te verbinden rechtsgevolg niet (alleen)
afhangen van de benaming die men daarvoor kiest.
30 De vindplaatsen gemakshalve herhaald: HR 14 januari 2005, NJ 2007, 481
m.nt. Hijma, rov. 3.5.4; HR 11 februari 2000, NJ 2000, 275, rov. 3.5.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 37

worden aanvaard; óf dat extensieve/analogische toepassing
van die bepaling aan navenante beperkingen moet worden
onderworpen. 31 In de alinea’s 25 - 29 hiervóór heb ik echter
verdedigd dat de door het hof in aanmerking genomen
gegevens hoe dan ook niet toelaten, dat [verweerder] c.s.
zich op het leerstuk van de voordeelstoerekening beroepen.
Daarmee verliest de vraag of het onredelijk zou zijn dat ook
bij toepassing van art. 6:119 BW aan te nemen, voor deze
zaak zijn relevantie. Dat zo zijnde, zie ik geen aanleiding
om met het oog op dit gegeven de in alinea 16 hiervóór
bereikte uitkomst te herzien of te kwalificeren.
33. Om de in alinea’s 25 - 29 hiervóór besproken redenen
beoordeel ik de klacht(en) van middelonderdeel 2 (in
alinea’s 6 t/m 9), voor zover die bij het hiervóór betoogde
aansluiten, dus als gegrond. Dit middelonderdeel klaagt er
in alinea 15 (en hierop vooruitlopend ook in alinea 11)
verder over, dat het hof op ontoereikende of logisch niethoudbare
gronden het volledige voordeel dat Forward
Business Parks naar het oordeel van het hof had kunnen
verwerven, heeft “gekort” op de voordelen die de Stich ting
Administratiekantoor met de van Landinvest te verkrijgen
koopsom had kunnen behalen; terwijl er “essentiële” stellingen
zouden zijn aangevoerd die met die benadering niet
verenigbaar zijn.
34. Als essentiële stellingen worden in dit verband
aangewezen:
- dat een eventueel binnen Forward Business Parks gerealiseerd
rendement aan vennootschapsbelasting onderworpen
zou zijn (en hetzelfde binnen de Stichting Administratiekantoor
gerealiseerde rendement niet);
- dat bij de voorgenomen verkoop aan Landinvest een extra
dividendbelasting (aangeduid met de beeldende term
“surtax”) zou zijn vermeden, terwijl die belasting bij dividendbetalingen
uit Forward Business Parks (en dus niet
via een verkoop van de aandelen) alsnog verschuldigd zou
(kunnen) zijn; en
- dat de Stichting Administratiekantoor slechts 68% van de
aandelen in Forward Business Parks zou hebben gehouden,
en daardoor navenant minder zou profiteren van de rendementen
van Forward Business Parks.
35. Bij de beoordeling van deze klacht(en) neem ik in
aanmerking dat in het partijdebat in appel, de factoren
die voor de thans subsidiair voorgestane schadebenadering
bepalend waren, slechts summier en bovendien pas in
een zeer laat stadium, aan de orde zijn gekomen. 32 In de
31 Bijvoorbeeld in die zin, dat daar waar art. 6:119 BW (slechts) analogisch/
extensief wordt toegepast, beroep op het leerstuk van de voordeelstoerekening
wél is toegestaan.
32 Ik herinner er, ten overvloede, aan dat de uitleg van de partijstandpunten
is voorbehouden aan de rechters van de “feitelijke” instanties, HR 25
maart 2011, rechtspraak.nl LJN BO9675, rov. 3.3; HR 10 september 2010,
RvdW 2010, 1022, rov. 3.4.2; HR 21 mei 2010, RvdW 2010, 641, rov. 3.4.2;
HR 23 april 2010, RvdW 2010, 580, rov.3.4.2; HR 16 april 2010, NJ 2010, 310
m.nt. Van Schilfgaarde, rov. 3.6.2; Asser Procesrecht/Bakels, Hammerstein
& Wesseling-Van Gent 4, 2009, nrs. 105 en 117; Asser Procesrecht/Veegens
- Korthals Altes - Groen, 2005, nrs. 103, 121, 169; Ras-Hammerstein,
De grenzen van de rechtsstrijd in hoger beroep in burgerlijke zaken,
2004, nr. 40.
Memorie van Grieven (van de appellanten Landinvest c.s.,
waaronder de Stichting Administratiekantoor zich in die
fase van de procedure bevond), wordt over de subsidiaire
schadebenade ring niets aangevoerd, en alleen aandacht
gevraagd voor de op de wettelijke rente gebaseerde schadebenadering.
33 De Memorie van Antwoord van de kant van
[verweerder 2] en Lafranca Stiftung ruimt dus, begrijpelijkerwijs,
eveneens geen plaats voor dit onderwerp in, terwijl
de Memorie van Antwoord van de kant van [verweerder]
er in al. 33, 4e en 5e “bulletpoints”, terloops enkele opmerkingen
aan wijdt. (Pas) in de pleitnota in appel namens
Landinvest c.s. worden, op de in alinea 15 van de cassatiedagvaarding
aangegeven plaatsen, een paar opmerkingen
aan deze kwestie gewijd. 34
36. Met die achtergrond in gedachten, beoordeel ik deze
klachten als volgt:
-het eerste van de drie in alinea 34 omschreven argumenten
is inderdaad op de aangegeven vindplaats in de stukken
(namelijk bij pleitnota in de appelinstantie, alinea 88) namens
de Stichting Administratiekantoor aangevoerd ten
betoge dat de eventueel bij Forward Business Parks behaalde
rendementen niet “een op een” als rendement aan
de Stichting Administratiekantoor mogen worden toegerekend.
Dat is overigens, zoals in de vorige alinea al opgemerkt,
gebeurd in een betoog dat uiterst beknopt was, en
een navenant beperkte onderbouwing bevatte. Ik meen
echter dat het argument hier met (nog juist) voldoende duidelijkheid
en precisie is aangevoerd om het hof te verplichten,
er rekening mee te houden Dat gezegd zijnde, voert het
middel met recht aan dat het hof zonder motivering aan
dit argument voorbij is gegaan; terwijl dat argument voor
de “gelijkstelling” van de voor- en nadelen die de Stichting
Administratiekantoor zouden zijn toegevallen, wél van
betekenis kan zijn.
- Voor het derde argument, betreffende het beperkte aandeelhouderschap
van de Stichting Administratiekantoor,
geldt eveneens dat dit op dezelfde plaats in de stukken is
aangevoerd en dat het hof daar zonder motivering aan
voorbij is gegaan. Ik merk de cassatieklacht hierover echter
aan als ondeugdelijk, omdat dit argument op een logisch
onhoudbare grondslag berust. Ervan uitgaande dat
de Stichting Administratiekantoor (“slechts”) 68% van
de aandelen in Forward Business Parks bezat én dat zij
inderdaad rechtstreeks profijt zou trekken van door Forward
Business Parks gegenereerde revenuen, is juist dat
het profijt telkens maximaal 68% van elk door Forward
Business Parks ontvangen bedrag zou betreffen. Hetzelfde
33 In de eerste aanleg was de onderhavige schadevordering van de
Stichting Administratiekantoor afgewezen, en daartegen richtte zich
het principale appel. Bij gebreke van gegrondbevinding van de op dit
gegeven gerichte grieven in het principale appel, komt het leerstuk van
de zogenaamde “devolutieve werking” van het appel niet aan de orde,
zodat niet terzake doet wat hierover in eerste aanleg was aangevoerd.
Ook dat was intussen van zeer beperkte omvang.
34 Het middelonderdeel verwijst (in voetnoot 18) ook naar alinea II.24 van
een op 5 april 2007 namens Landinvest c.s. genomen akte (processtuk nr.
19 in het A dossier, map II). Ik kom daarop in alinea 36, derde “gedachtestreepje”
terug.
38 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
geldt echter voor de koopprijs die Landinvest zou hebben
betaald, en voor de gelden die de Stichting Administratiekantoor
daardoor zou hebben kunnen verwerven. Het hier
besproken argument berust op het (niet-uitgesproken) uitgangspunt
dat de Stichting Administratiekantoor wél de
volledige koopsom (voor 100%) zou hebben ontvangen,
en vervolgens “maar” op 68% van de later door Forward
Business Parks ontvangen revenuen aanspraak kon maken.
De Stichting Administratiekantoor kon echter volgens de
van haar kant verdedigde stellingen zowel van de koopsom
als van later gegenereerde rendementen ten hoogste 68%
“claimen”. Het nadelige verschil dat met deze stellingen
wordt gesuggereerd, bestond dus in werkelijkheid niet. Aan
het feit dat het hof dit argument onbesproken heeft gelaten
kan daarom, als irrelevant, voorbij worden gegaan.
- het argument betreffende de “surtax”, tenslotte, is volgens
mij op de aangehaalde plaatsen uit de appelstukken
niet aangevoerd ten betoge dat rendementen van Forward
Business Parks niet zonder meer als bate aan de Stichting
Administratiekantoor mochten worden toegerekend. Dit
argument wordt zowel in de akte van 5 april 2007 als in
de pleitnota namens Landinvest c.s. in appel, alinea 60, te
berde gebracht ter onderstreping van een betoog van Landinvest
c.s. dat de in alinea 1, vierde “gedachtestreepje” hiervóór
bedoelde koopovereenkomst als reëel moest worden
aangemerkt (in de in eerste aanleg gegeven be slissing was
die namelijk als niet-aannemelijk beoordeeld). Het hof had
geen aanleiding om hier een argument van de thans in cassatie
gesuggereerde strekking op te merken. Dat het hof dat
niet heeft gedaan, kan ik dus goed begrijpen. Bovendien
heeft het hof, zoals ik zijn beslissing (in rov. 2.12, i.h.b. in
regel 6) begrijp, voor ogen gehad dat de Stichting Administratiekantoor
na de opheffing van het beslag de baten uit
Forward Business Parks alsnog zou realiseren door ver koop
van de aandelen (en kennelijk: naar dezelfde waarderingsmaatstaf
als voorheen). 35 In die opvatting wordt, naar het
hof kennelijk heeft geoordeeld, de heffing van de “surtax”
op dezelfde manier en in dezelfde mate vermeden, als dat
bij de aanvankelijk bedongen koop zou zijn gebeurd. In die
gedachtegang speelt het nadeel waar deze klacht op doelt
geen rol.
37. Ik merk tenslotte in onderdeel 2 van het middel nog een
35 In alinea 16 van de cassatiedagvaarding wordt gesuggereerd dat
[verweerder] c.s. geen stellingen van de hier bedoelde strekking zouden
hebben aangevoerd. Deze hadden echter wél aangevoerd dat tegenover
het rendementsverlies waarop de Stichting Administratiekantoor zich
beriep, een navenant voordeel in de vorm van rendement in Forward
Business Parks moest staan, waarop de Stichting Administratiekantoor
aanspraak kon maken. (Zoals ik in alinea 35 al even aangaf, is dat
gebeurd in de Memorie van Antwoord van de kant van [verweerder],
processtuk nr. 18 in het A-dossier (map II), in al. 33, 4e en 5e “bulletpoints”.)
Het hof kon daarin - in het kader van het, als gezegd, summiere
debat dat op dit thema is gevoerd - de gedachte die het hof volgens mij
heeft omarmd, besloten achten, dan wel die gedachte als gevolgtrekking
aan het namens [verweerder] c.s. gestelde verbinden. De partij die, zoals
hier door de Stichting Administratiekantoor was gedaan, een bepaald
standpunt pas in het allerlaatste processtuk verder ontwikkelt, moet
accepteren dat de rechter het verweer dat de wederpartij dan, met de
hieraan inherente beperkingen, naar voren brengt, ruimhartig uitlegt.
inhoudelijke klacht op, in de alinea’s 12 - 14. Die klacht
strekt ertoe dat stelplicht en bewijslast bij een beroep op
voordeelstoerekening rusten op de partij die zich daarop
beroept, en dat het hof dat gegeven zou hebben miskend
(met hierop aansluitende motiveringsklachten). Voor zover
deze klacht ervan uitgaat dat [verweerder] c.s. niet of nauwelijks
aan de bedoelde stelplicht hebben voldaan en dat
voor de Stichting Administratiekantoor het tegendeel geldt
(en dat dat erop wijst dat het hof de zojuist bedoelde regel
miskend heeft), lijkt mij dat de klacht onvoldoende gewicht
toekent aan de gegevens die ik in alinea 7 en in voetnoot 7
bij die alinea heb aangestipt: althans voor de Stichting Administratiekantoor
en voor Forward Business Parks geldt,
dat die klaarblijkelijk deel uitmaakten van dezelfde organisatie,
en klaarblijkelijk nauw met elkaar verbonden waren.
Dat zo zijnde spreekt goeddeels voor zich dat wanneer de
Stichting Administratiekantoor bepaalde rendementen zou
kunnen maken, voor Forward Business Parks hetzelfde
moet gelden; en dat zo zijnde kan de tot oordelen geroepen
feitelijke rechter ook geredelijk menen dat de Stichting Administratiekantoor,
als houdster van tenminste 68% van de
aandelen in Forward Business Parks, over middelen moest
beschikken om Forward Business Parks te laten functioneren
op een wijze die met de belangen van de Stichting
Administratiekantoor strookte.
38. Wanneer een feitencomplex zich in een zodanige mate
opdringt als hier het geval is, kan de rechter oordelen dat
ook een betrekkelijk cursorische presentatie daarvan (of
van daaraan te verbinden gevolgtrekkingen) aan de stelplicht
beantwoordt; en geldt, omgekeerd, dat de partij die
in weerwil van de ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid van
het bedoelde feitencomplex een andere feitelijke situatie
wil verdedigen, steekhoudende en overtuigende stellingen
aan dat betoog ten grondslag zal moeten leggen, en
bij gebreke daarvan de desbetreffende feiten onvoldoende
heeft weersproken. Het hof kon in dit geval aannemen dat
de zojuist beschreven situatie zich voordeed. Als gezegd,
dringt het feitencomplex waarnaar ik zojuist verwees zich
in geprononceerde mate op. De Stichting Administratiekantoor
had haar stellingen die ertoe strekten dat zij, de
Stichting Administratiekantoor, een fraai rendement op de
desbetreffende liquiditeiten mocht verwachten maar dat
voor Forward Business Parks niet hetzelfde gold, niet of
nauwelijks toegelicht. 36
39. Ik neem bij een en ander overigens aan dat het bestreden
arrest zo moet worden begrepen, dat het hof ervan uit is
gegaan dat de stelplicht ten aanzien van het bestaan van
voordeelscomponenten die aan de aannemelijkheid van de
36 Zoals al ter sprake kwam, zijn de relevante stellingen in dit verband pas
bij pleidooi in appel aangevoerd. In de pleitnota in appel is namens de
Stichting Administratiekantoor in alinea’s 79 – 83 uitvoerig toegelicht
dat, en hoe, de Stichting Administratiekantoor een goed rendement
op de te ontvangen koopsom kon realiseren; en is in alinea 88 met een
tweeregelig betoog gesuggereerd dat Forward Business Parks dergelijke
rendementen niet had gemaakt of kon maken. Dat het hof hierin niet
een voldoende steekhoudende weerlegging van het door [verweerder]
c.s. (summier) gestelde, en zich als aannemelijk opdringende feitencomplex
heeft gewaardeerd, lijkt mij begrijpelijk.
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 39

namens de Stichting Administratiekantoor gestelde schade
afdeden, rustte op [verweerder] c.s. Het lijkt mij ongerijmd,
te veronderstellen dat het hof zich zou hebben laten leiden
door de gedachte dat de Stichting Administratiekantoor,
om aan de op haar rustende stelplicht ten aanzien van de
schade te voldoen, zowel de gegevens betreffende de voor
haar opkomende nadelen moest stellen alsook feiten die
konden onderbouwen dat daar geen relevante voordelen
mee gepaard gingen. Stellen van (het tegendeel van) het
laatste, lag evidentelijk op de weg van [verweerder] c.s. Dat
brengt mij ertoe de hier onderzochte klacht(en) als onaannemelijk
te beoordelen. 40. Onderdeel 3 van het middel
bevat geen zelfstandige klachten; en ook overigens heb ik
in het middel geen klachten aangetroffen die ik hiervóór
niet al heb besproken. Aangezien, zoals hiervóór bleek,
zowel de klachten van middelonderdeel 1 als die van middelonderdeel
2 mij gedeeltelijk gegrond toeschijnen, ligt de
navolgende conclusie in de rede.
Conclusie
Ik concludeer tot vernietiging van het bestreden arrest, met
verdere beslissingen als gebruikelijk.
Noot mr. A.J. van der Meer
In het in mei 2010 in opdracht van de Raad voor de rechtspraak
uitgebrachte onderzoeksrapport ‘Conservatoir beslag
in Nederland’ wordt door de auteurs, mr. M. Meijsen
en prof. mr. A.W. Jongbloed, geconcludeerd dat de ontwikkelingen
in de regeling van het conservatoir beslag in de
loop der tijden overwegend hebben geleid tot een versterking
van de positie van de beslaglegger, met als gevolg een
verslechtering van de mogelijkheden voor de beslagene
om zich succesvol tegen een beslag te kunnen verweren.
Meijsen en Jongbloed komen daarbij tot de conclusie dat
de conservatoire beslagpraktijk buiten de gevallen van
gegronde, niet betwiste vorderingen niet meer evenwichtig
is. Zij maken daaruit de gevolgtrekking dat er in een
tegenspraaksituatie met een serieus verweer sprake is van
een noodzaak tot versterking van waarborgen voor de beslagene.
Die versterking is volgens de auteurs mogelijk bij
de verlofverlening, het opheffingskortgeding en voor wat
betreft de aansprakelijkheid voor onrechtmatig beslag.
De zaak in dit arrest heeft betrekking op de schade die de
beslagene stelt geleden te hebben als gevolg van onrechtmatig
ten laste van haar gelegd beslag. De Hoge Raad heeft
in eerdere uitspraken een duidelijk standpunt ingenomen
over onterecht gelegd beslag. Degene die een conservatoir
beslag legt handelt voor eigen risico, met dien verstande
dat de door het beslag geleden schade – bijzondere omstandigheden
daargelaten – door hem moet worden vergoed.
Het betreft hier een risicoaansprakelijkheid. Indien de onrechtmatigheid
van het beslag is komen vast te staan, dient
de beslagene daarna het bewijs te leveren van de schade
die hierdoor is ontstaan. In hun rapport wijzen Meijsen en
Jongbloed erop dat in de praktijk blijkt dat slechts een beperkt
beroep wordt gedaan op de mogelijkheid om na een
onrechtmatig beslag schadevergoeding van de beslaglegger
te vorderen. Het is een langdurige en moeizame exercitie,
waarbij het bewijsbaar becijferen van de werkelijk geleden
schade een van de obstakels vormt. Volgens Meijsen en
Jongbloed bevestigt de advocatuur dat de aansprakelijkheid
van de beslaglegger op papier een mooie regeling is,
doch in de praktijk maar moeizaam toepassing vindt. Hierdoor
kan van een goed werkende waarborgfunctie, waar
eenvoudig en zonder problemen een beroep op kan worden
gedaan, naar het oordeel van de onderzoekers niet worden
gesproken. Het onderhavige arrest bevestigt die conclusie.
Door Huber, Tan en Lafranca is ten laste van Stichting AK
conservatoir beslag gelegd op aan die stichting in eigendom
toebehorende aandelen in Forward N.V. De vordering
waarvoor dit beslag is gelegd, is afgewezen. Door dit beslag
heeft Stichting AK die aandelen niet kunnen leveren aan
Landinvest, aan wie ze voor de beslaglegging waren verkocht.
Stichting AK vordert van de beslagleggers de schade
die zij door dit onrechtmatig beslag heeft geleden, primair
te berekenen op de voet van de wettelijke rente over de
koopprijs van de aandelen, en subsidiair op de voet van de
in het desbetreffende tijdvak geldende ‘commerciële’ rente.
De rechtbank wijst de vordering af, welke uitspraak in hoger
beroep wordt bekrachtigd. A-G Huydecoper concludeert
tot vernietiging van het bestreden arrest. Huydecoper
is het met eiseres in cassatie eens – kort gezegd en gesimplificeerd
weergegeven – dat indien partij A ten laste van
partij B onder diens debiteur C conservatoir verhaalsbeslag
legt en dat derdenbeslag blijkt later onrechtmatig te zijn, A
dan gehouden is om aan B de wettelijke rente over de beslagen
vordering van B op C te vergoeden. Huydecoper noemt
het een ‘voor de rechtspraktijk vooralsnog onbekende, en
potentieel aanzienlijke uitbreiding van het aansprakelijkheidsrisico
dat men door het leggen van beslag over zich
afroept’. De Hoge Raad oordeelt anders. Volgens de Hoge
Raad ligt in art. 6:119 BW (in meer dan één opzicht) een
afwijking besloten van het uitgangspunt dat de schuldeiser
zijn werkelijk geleden schade vergoed dient te krijgen en
verzet daarom haar in zoverre uitzonderlijke aard zich tegen
een ruime uitleg.
Toegegeven kan worden dat het niet kunnen beschikken
over door een conservatoir beslag geblokkeerde geldsom
wat anders is dan vertraging in de voldoening van een geldsom
door een schuldenaar, maar met wat goede wil is een
wat dat betreft ruime uitleg van het bepaalde in genoemde
wetsbepaling zeker denkbaar. Voor een dergelijke ruimere
uitleg bestaan goede gronden. Die betreffen de hiervoor
door Meijsen en Jongbloed gesignaleerde problemen die
het in de praktijk moeilijk maken om in geval van een onrechtmatig
beslag schadevergoeding van de beslaglegger te
vorderen. In feite gaat het daarbij om hetzelfde probleem
als de te laat betaalde crediteur voor wat betreft het vaststellen
van zijn schade zou hebben als die zich niet op artikel
6:119 BW had kunnen beroepen. Terecht werpt Huyde-
40 SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

HR 8 juli 2011: Gemiste kans of taak voor de wetgever?
coper de vraag op waarom de wet als vanzelfsprekend zou
voorschrijven dat wie door verzuim van zijn debiteur een
bepaald geldsbedrag komt te missen, steeds aanspraak heeft
op een forfaitaire schadevergoeding in de vorm van de wettelijke
rente, terwijl dat wezenlijk anders zou zijn wanneer
een ander dan de debiteur door onrechtmatig handelen het
over dat geldsbedrag kunnen beschikken blokkeert. Bij een
onrechtmatig beslag, omdat het ongegrond was of als vexatoir
moet worden aangemerkt, zal de beslagene voor de
vaststelling van de aansprakelijkheid van de beslaglegger
van de schade van dat beslag het causaal verband tussen
de beslaglegging en die schade moeten aantonen. Bij door
de beslaglegger betwiste schadeposten zal de beslagene bovendien
moeten bewijzen dat die posten aan het beslag toegerekend
dienen te worden. Meijsen en Jongbloed geven in
hun rapport de nodige voorbeelden van de problemen die
dit door de in deze situatie toepasselijke algemene regels
inzake schadevergoeding voor de ten onrechte beslagene
oplevert. Ook de onderhavige uitspraak levert daarvan een
voorbeeld op, zij het dat de kwestie van de schade vrij aspecifiek
is en de zaak daardoor wellicht wat minder geschikt
voor de beoordeling van de onderhavige rechtsvraag. Het
hof had in de onderhavige zaak geoordeeld dat Stichting
AK niet had onderbouwd dat zij enige schade heeft geleden
doordat de koopprijs van de aandelen niet is uitbetaald. De
bedoeling van partijen bij de koopovereenkomst was dat
de koopprijs geheel afkomstig zou zijn uit het vermogen
van Forward N.V., welk vermogen daartoe geliquideerd
zou worden. Doordat door het beslag de koopprijs niet
kon worden uitbetaald, is het bedrag daarvan in Forward
N.V. blijven zitten en heeft, aldus het hof, de vennootschap
daarover dus extra rendement kunnen maken, waartoe
Stichting AK gerechtigd is.
zijn, waardoor na opheffing van het beslag de koopprijs
lager zou uitvallen dan de koopprijs die, als het beslag niet
zou zijn gelegd, gerealiseerd had kunnen worden. Duidelijk
is dat in het algemeen vertraging in de ontvangst van een
geldsom schade oplevert. Dat geldt niet alleen voor vertraging
in de betaling van een geldsom door verzuim van
een debiteur. Met een geldsom wordt doorgaans rendement
gemaakt, hetgeen gedurende de vertraging in de ontvangst
van die geldsom door de crediteur wordt gemist. Wat anders
is dat soms het niet voldaan krijgen behalve schade
ook voordelen kan opleveren. Daarbij kan sprake zijn van
zodanige voordelen dat die de schade teniet doen. Als de
vertraging in de ontvangst van een geldsom door een onrechtmatig
beslag is veroorzaakt, is de vraag echter wel
gerechtvaardigd of de bewijslast dat (per saldo) schade is
geleden volledig bij de ten onrechte beslagene moet liggen.
Ligt het niet meer voor de hand de ten onrechte beslagene
een forfaitaire schadevergoeding voor de door het onrechtmatig
gelegde beslag ontstane vertraging in de ontvangst
van een geldsom toe te kennen en – indien aan de orde – de
onrechtmatige beslaglegger te belasten met het bewijs dat
de beslagene door dat beslag ook voordelen heeft genoten,
waardoor hij per saldo ongerechtvaardigd is verrijkt. Het
zou in ieder geval kunnen helpen een stukje onevenwichtigheid
uit de conservatoire beslagpraktijk weg te nemen en
een preventieve werking kunnen hebben voor wat betreft
het al te lichtvaardig indienen van een beslagrekest. Gezien
de onderhavige uitspraak van de Hoge Raad lijkt hier een
taak voor de wetgever te zijn weggelegd.
Over de auteur
Mr. A.J. van der Meer is coördinerend vicepresident bij de Rechtbank
Haarlem en eindredacteur van de Beslagsyllabus. Tevens is hij redacteur
van dit tijdschrift.
Of dat extra rendement ook daadwerkelijk gemaakt is, vertelt
de geschiedenis echter niet. Het had ook verlies kunnen
Beslag en executie in de rechtspraktijk nummer 1, augustus 2011 / SDU uitgevers 41

BERwetgeving
Wetgevingsoverzicht
Bijgewerkt tot 19 juli 2011
Huidige status Kamerstuk
Wijziging ten opzichte van het schema in de vorige aflevering van
Beslag en Executie in de Rechtspraktijk
Behandeling Tweede Kamer
Tweede Kamer
Aangenomen Tweede Kamer
Behandeling Eerste Kamer
Eerste Kamer
Aangenomen Eerste Kamer
Staatsblad
Datum inwerkingtreding
28867
Aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen (Boek 1 Titels
6, 7 en 8 BW)
Eerste Kamer: in
behandeling
1-12-2012
30519
Wijziging Boek 6 BW (verruiming aansprakelijkheid gedragingen
minderjarige kinderen vanaf 14 jaar)
31929 Huisbezoek voor rechtmatige uitkering
32137 Vaststellings- en Invoeringswet Boek 10 BW (IPR) Stb. 2011, 272 Bij KB te bepalen
32418
32555
32695
Wijziging Boek 6 BW en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
i.v.m. normering vergoeding voor kosten ter verkrijging van
voldoening buiten recht (96)
Aanpassing Boek 3 BW en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
aan de Richtlijn Mediation in Burgerlijke en Handelszaken
Wijziging Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering ter invoering
van de elektronische indiening van een dagvaarding
42
SDU uitgevers / nummer 1, augustus 2011 Beslag en executie in de rechtspraktijk

Sdu Commentaar Vermogensrecht
Actueel, compleet en overzichtelijk
De uitgave Sdu Commentaar Vermogensrecht biedt u actualiteit
met een boek en online uitgave. Het vermogensrecht wordt
artikelgewijs becommentarieerd, zoals artikelen uit Boek 3, 5, 6, 7
en 7A BW en enkele aanverwante regelingen. Bovendien vindt u
per artikel een actueel overzicht van jurisprudentie en literatuur.
Het commentaar wordt naar aanleiding van recente ontwikkelingen
bijgewerkt en online gepubliceerd. Zo bent u altijd verzekerd van
actueel commentaar. Via hyperlinks klikt u direct door naar de
achterliggende teksten. Sdu Commentaar Vermogensrecht sluit
naadloos aan bij de praktijk.
www.sducommentaar.nl
Sdu Commentaar - altijd het laatste woord.

OpMaat_Standaard
Ontvang de meest recente juridische informatie. Direct.
Steeds meer juridische professionals ontdekken de voordelen van OpMaat.
Met OpMaat_Standaard hebt u 24 uur per dag toegang tot de actuele database
van juridische vakinformatie. Alle wet- en regelgeving, officiële publicaties,
verdragen, Europese richtlijnen en verordeningen en jurisprudentie (van
Rechtspraak.nl) zijn onderling gekoppeld. Zo behoudt u steeds het overzicht.
Dankzij een e-mailattendering wordt u automatisch op de hoogte gehouden
van officiële publicaties. U geeft zelf aan wanneer u deze e-mailattendering
wilt ontvangen, dagelijks, drie keer per week of wekelijks.
Nu gratis 1 maand op proef.
Ga snel naar www.sneltotdekern.nl