Centrum Voor Afstandsonderwijs - Ondernemersschool

THUISSTUDIE
PROEFHOOFDSTUK
MARKETING
www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Beste student,
Bedankt voor je interesse in onze opleiding marketing!
Op de volgende pagina bieden we je graag een gratis proefles aan van de thuisstudie
marketing. Je vindt hierin de volledige inhoudstafel, één hoofdstuk van de cursus en een
vragenreeks terug. Ook lees je er de manieren waarop je je professionele docent
persoonlijk kan contacteren wanneer je vragen hebt. Door deze gratis proefles kan je
alvorens je in te schrijven al eens rustig bekijken op welke manier en uit welke delen de
cursus is opgebouwd. Daarnaast kom je ook meer te weten over het reilen en zeilen van de
school, de manier waarop je je taken inlevert bij je docent, stage loopt,… Dankzij deze
proefles weet je kortom waar je je aan kan verwachten!
Zou je graag de volledige cursus inkijken alvorens je in te schrijven? Kom dan eens langs in
één van onze vestigingen in Antwerpen, Gent of Hasselt. Onze medewerkers zullen je graag
verder helpen en je inzage geven in een exemplaar van de cursus die je graag wil volgen!
Onze secretariaten zijn gevestigd op volgend adres:
Secretariaat Antwerpen: Frankrijklei 127, 2000 Antwerpen
Secretariaat Gent: Elfjulistraat 39a, 9000 Gent
Secretariaat Hasselt: Simpernelstraat 27, 3511 Kuringen
Op de volgende pagina’s geven we je een voorproefje van de cursus. Hierin vind je:
- De volledige inhoudstafel van de cursus
-
- Een gratis hoofdstuk uit de cursus
- Een representatieve vragenreeks voor het examen
- Een inschrijvingsformulier
- Informatie over de opleiding en de school
2

INHOUDSOPGAVE
1 Inleiding tot de cursus Marketing
1.1 Doel van de cursus
1.2 Persoonlijke begeleiding
2 Inleiding: wat is marketing?
2.1 Begripsomschrijving
2.2 Kernbegrippen uit de marketing
2.3 Definitie van marketing
2.4 Wie doet aan marketing?
2.5 Waarom doet men aan marketing?
2.5.1 Beïnvloeden van de vraag naar een product of dienst
2.5.2 Klanten winnen en klanten houden
2.6 Wat kost marketing?
2.7 De plaats van marketing in een organisatie
2.7.1 Product Manager
2.7.2 Brand Manager
2.7.3 Trade marketeer
2.8 Studievragen
3 De klant
3.1 Klanten en marketing
3.1.1 Consumentengedrag
3.2 Behoeften
3

3.3 Motivatie & verlangen
3.3.1 Functionele motieven
3.3.2 Expressieve motieven
3.4 Betrokkenheid
3.4.1 Kenmerken van de persoon
3.4.2 Kenmerken van het product
3.4.3 Risico verbonden aan de aankoop
3.4.4 De situatie
3.5 Beslissingsproces
3.5.1 Blootstelling aan prikkels en ontwikkeling van een behoefte
3.5.2 Informatie zoeken
3.5.3 Alternatieven bestuderen
3.5.4 Beslissing nemen
3.5.5 De aankoop
3.5.6 Gedrag na aankoop
3.5.7 Conclusie
3.6 Studievragen
4 Marketingstrategie
4.1 Begripsomschrijving
4.2 Hoe ontstaat een marketingstrategie?
4.3 Visie, missie en waarden
4.4 Voor welke klanten ga je?
4

4.5 Marktsegmentatie
4.5.1 Waar bevindt de klant zich?
4.5.2 Hoe ziet de bevolkingssamenstelling eruit?
4.5.3 Welke gedragingen typeren de klant?
4.5.4 ‘Early adopter’ tot niet-gebruiker
4.5.5 De technologische gerichtheid van de klant
4.6 Marktsegmenten onderzoeken
4.6.1 Kwantitatief onderzoek
4.6.2 Kwalitatief onderzoek
4.6.3 Toegankelijkheidsonderzoek
4.6.4 Kijk verder dan je neus lang is!
4.7 Hoe kies je een doelgroep?
4.8 Segmentatiestrategie
4.8.1 Ongedifferentieerde marketing of volledige marktdekking
4.8.2 Gedifferentieerde marketing
4.8.3 Geconcentreerde marketing
4.9 Waar hoort jouw product thuis op de markt?
4.10 Laat je leiden door een strategie
4.11 Studievragen
5 Het marketingplan
5.1 Inleiding
5.2 Executive summary
5

5.3 Situatie-analyse
5.3.1 Interne omgeving
5.3.2 Externe micro-omgeving
5.3.3 Externe macro-omgeving
5.4 SWOT-analyse
5.5 Doelstellingen
5.6 Marketingstrategie
5.7 Marketingtactiek
5.8 Marketingbudget
5.9 Evaluatiemethoden
5.10 Studievragen
6 Het marketingbudget
6.1 Hoe stel je een marketingbudget op?
6.1.1 Methode van de historische vergelijking
6.1.2 De taakstellende methode
6.1.3 De competitive rendering methode
6.1.4 Benchmarkingmethode
6.1.5 De pariteitenmethode
6.1.6 De willekeurige methode
6.2 Welke factoren beïnvloeden je marketingbudget?
6.2.1 Bestaande afspraken
6.2.2 De omvang van je doelgroep
6

6.2.3 De verwachtingen van je doelgroep
6.2.4 De concurrentie
6.2.5 De kosten van de communicatiekanalen
6.2.6 De winstmarge op je product
6.2.7 De productlevenscyclus van je product
6.3 Hoe meet je de resultaten van je marketingbestedingen?
6.3.1 Merkwaarde-onderzoek
6.3.2 Opvolgen van campagne-effecten
6.3.3 Opvolgen van de klantenbestedingen
6.4 Hoe evalueer je het marketingbudget?
6.5 Studievragen
7 De marketing-mix
7.1 Product
7.2 Plaats
7.3 Prijs
7.4 Promotie
7.5 Personeel
7.6 Verpakking (Packaging)
7.7 Partners
7.7.1 Joint marketing
7.8 Proces
7.9 Studievragen
7

8 Product
8.1 Productniveaus
8.1.1 Het kernproduct
8.1.2 Het feitelijk of tastbaar product
8.1.3 Het uitgebreid product
8.1.4 Het belang van productniveaus
8.2 Productontwikkeling
8.2.1 Stap 1: generatie van ideeën
8.2.2 Stap 2: ideeën onderzoeken
8.2.3 Stap 3: ideeën selecteren
8.2.4 Stap 4: concept ontwikkelen en testen
8.2.5 Stap 5: omgevingsanalyse
8.2.6 Stap 6: product testen
8.2.7 Stap 7: technische implementatie
8.2.8 Stap 8: commercialisatie
8.2.9 Stap 9: evaluatie
8.3 Productlevenscyclus
8.3.1 Introductiefase
8.3.2 Groeifase
8.3.3 Maturiteitsfase
8.3.4 Saturiteitsfase
8.3.5 Vervalfase
8

8.4 Soorten producten
8.4.1 Convenience goods
8.4.2 Shopping goods
8.4.3 Specialty goods
8.4.4 Unsought goods
8.5 Assortimentsbeleid
8.5.1 Uptrading
8.5.2 Downtrading
8.6 Studievragen
9 Plaats en distributiebeleid
9.1 Het doel van distributie
9.1.1 Het product beschikbaar maken voor de consument
9.1.2 Het imago van het product, het merk en het bedrijf ondersteunen
9.1.3 Informatie vergaren
9.2 Soorten distributie
9.2.1 Directe distributie
9.2.2 Intensieve distributie
9.2.3 Selectieve distributie
9.2.4 Exclusieve distributie
9.3 Distributiekanalen
9.3.1 Het warenhuis
9.3.2 Variety shops
9

9.3.3 De supermarkt
9.3.4 Hypermarkt
9.3.5 Discounter
9.3.6 Speciaalzaak
9.4 Distributiebeleid bij verschillende soorten producten
9.4.1 Distributiebeleid bij convenience goods
9.4.2 Distributiebeleid bij shopping goods
9.4.3 Distributiebeleid bij specialty goods
9.5 Factoren die het distributiebeleid beïnvloeden
9.5.1 Het type product
9.5.2 De stukprijs van het product
9.5.3 Het assortiment
9.5.4 De bederfbaarheid
9.5.5 De seizoensgevoeligheid
9.6 Studievragen
10 Prijs en prijsstrategie
10.1 Doelstellingen van prijsbeleid
10.1.1 Meer omzet genereren
10.1.2 Marktaandeel beïnvloeden
10.1.3 Winstmaximalisatie
10.1.4 Imago-verbetering
10.2 Prijsbepaling
10

10.2.1 Kostprijs-plus-methode
10.2.2 Premiumprijsmethode
10.2.3 Klantgestuurde prijs
10.2.4 Marktprijs
10.3 Factoren die de prijsbepaling beïnvloeden
10.3.1 De perceptie van de klant
10.3.2 De interne kostenstructuur
10.3.3 De concurrentie
10.3.4 De overheid
10.3.5 Je doelstellingen
10.3.6 De economische omstandigheden
10.4 Prijsstrategieën voor nieuwe producten
10.4.1 De penetratieprijsstrategie
10.4.2 De afroomprijsstrategie
10.5 Soorten kortingen
10.5.1 Hoeveelheidskorting, kwantumkorting en groepskorting.
10.5.2 Promotiekorting
10.5.3 Seizoenskorting
10.5.4 Vroegboekkorting
10.5.5 Korting voor onmiddellijke betaling
10.5.6 Doelgroepkorting
10.6 Studievragen
11

11 Promotie
11.1 Reclame
11.2 Definitie van reclame
11.3 Functie van reclame
11.4 Vormen van reclame
11.4.1 Informatieve reclame
11.4.2 Overredende reclame
11.4.3 Herinneringsreclame
11.4.4 Herstellende reclame
11.4.5 Vergelijkende reclame
11.5 Sales promotions
11.5.1 Vormen van sales promotions
11.5.2 Doelstellingen van sales promotions
11.6 Direct marketing
11.6.1 Voordelen van direct marketing
11.6.2 Het belang van een databank
11.6.3 Het nadeel van direct marketing
11.7 Public relations
11.7.1 Wat is public relations?
11.7.2 Evaluatie van public relations
11.8 Sponsoring
11.8.1 Doelstellingen van sponsoring
12

11.8.2 Andere vormen van sponsoring
11.9 Studievragen
12 Personeel en personeelsbeleid
12.1 Doelstellingen bij personeelsbeleid
12.1.1 Operationele efficiëntie
12.1.2 Imago
12.1.3 Overheidsingrijpen
12.1.4 Financieel
12.2 Aanwerven van personeel
12.2.1 Het eigen personeel
12.2.2 Via het netwerk van het eigen personeel
12.2.3 Recruteringsbureau’s
12.2.4 Overheidsdiensten
12.2.5 Jobsites
12.2.6 Magazines en regionale bladen
12.3 Personeel behouden
12.3.1 Career management
12.3.2 Competentie management
12.3.3 Verloning
12.3.4 Empowerment
12.4 Studievragen
13

13 Verpakking (packaging)
13.1 Aspecten van verpakking
13.2 Functies van verpakking
13.2.1 Het product beschermen
13.2.2 Verpakking als communicatiekanaal
13.2.3 Imago
13.2.4 Herkenning
13.2.5 Acties
13.3 Studievragen
14 Marktonderzoek
14.1 Doelstellingen van marktonderzoek
14.2 Aandachtspunten
14.2.1 Bekendmaking van de onderzoeksresultaten
14.2.2 Privacy
14.3 Soorten onderzoek
14.3.1 Kwantitatief onderzoek
14.3.2 Kwalitatief onderzoek
14.4 Onderzoeksmethoden
14.5 Enquêtes
14.5.1 Mondeling
14.5.2 Telefonisch
14.5.3 Schriftelijk
14

14.5.4 Online
14.5.5 Aandachtspunten bij enquêtes
14.6 Interviews
14.6.1 Focusgroepen
14.6.2 Observatie
14.6.3 Klantenkaarten
14.7 Uitvoering van het onderzoek
14.7.1 Definiëren van de doelstelling
14.7.2 Keuze van de doelgroep
14.7.3 Keuze van de onderzoeksmethode
14.7.4 Verzamelen van gegevens
14.7.5 Verwerken van gegevens
14.7.6 Analyseren en interpreteren van gegevens
14.7.7 Rapporteren en implementeren
14.8 Studievragen
15 Dienstenmarketing
15.1 Wat zijn diensten?
15.2 Kenmerken van diensten
15.2.1 Ontastbaarheid
15.2.2 Onzichtbaarheid
15.2.3 Vergankelijkheid
15.2.4 Gelijktijdigheid
15

15.3 Soorten diensten
15.3.1 Convenience diensten
15.3.2 Shopping diensten
15.3.3 Specialty diensten
15.3.4 Unsought diensten
15.4 Distributie van diensten
15.4.1 Dienstverlening bij de klant
15.4.2 Dienstverlening bij de leverancier
15.4.3 Een gemeenschappelijke plaats
15.4.4 Een verschillende plaats
15.5 Studievragen
16 E-marketing
16.1 Wat is e-marketing?
16.2 Voordelen van e-marketing
16.2.1 Enorm aanbod
16.2.2 Wereldwijde afzetmarkt
16.2.3 Niches bedienen
16.2.4 Voorraadbeheer
16.2.5 Lage kosten
16.2.6 Opvolgen klantenbestedingen
16.2.7 Persoonlijke aanpak
16.2.8 Klantcontacten
16

16.3 Nadelen van e-marketing
16.3.1 Onpersoonlijk
16.3.2 Betrouwbaarheid
16.3.3 Snelheid
16.3.4 Transportkosten
16.4 Studievragen
17 Online adverteren
17.1 Vormen van online adverteren
17.2 Terminologie van online adverteren
17.2.1 Cost per click
17.2.2 Cost per thousand
17.2.3 Cost per view
17.2.4 Cost per visitor
17.2.5 Cost per action
17.2.6 Cost per lead
17.2.7 Cost per order
17.2.8 Clickthrough rate
17.2.9 Opmerking
17.3 Bannering
17.4 Contextadverteren
17.5 Zoekmachinemarketing
17.6 E-mail marketing
17

17.7 Online fora
17.8 Pop-ups
17.9 Hover ads
17.10 Studievragen
18 Customer Relationship Management
18.1 Wat is Customer Relationship Management?
18.2 De voordelen van CRM
18.3 CRM bij marketing
18.4 Studievragen
19 Boeiend presenteren
19.1 Jezelf voorbereiden
19.2 Oefen je presentatie
19.3 Structuur
19.3.1 Het begin
19.3.2 Het midden
19.3.3 Het slot
19.3.4 De eventuele vragenronde
19.4 Maak en hou het overzichtelijk
19.5 Gebruik afbeeldingen
19.6 Let op met animaties
19.7 Lichaamsgebruik
19.8 Stemgebruik
18

19.8.1 Volume
19.8.2 Snelheid
19.8.3 Stilte en pauzeren
19.9 Enthousiasme
19.10 De techniek
19.11 Studievragen
20 Starten als zelfstandig marketeer
20.1 Inleiding
20.2 Wat is ondernemen en werken als zelfstandige?
20.3 Durven ondernemen!
20.3.1 Angst voor kritiek van en afgaan voor de directe en indirecte omgeving
20.3.2 Angst voor onregelmatige inkomsten
20.3.3 Angst voor het zwarte gat als men faalt
20.3.4 Angst voor het sociaal statuut van de zelfstandige
20.3.5 Angst voor succes
20.4 Welke commerciële aanpak is de beste?
20.4.1 Ken je cliënten!
20.4.2 Maak je zaak zichtbaar voor je cliënten!
20.4.3 De opening van uw nieuwe zaak is de beste reclame!
20.4.4 Mond aan mond reclame
20.4.5 Bepaal je strategie aan de hand van de marketingmix
20.5 Hoe start je als zelfstandige praktisch
19

20.5.1 Naam van de onderneming kiezen
20.5.2 Inschrijving in de kruispuntbank van ondernemingen (KBO)
20.5.3 Openen van een financiële rekening
20.5.4 B.T.W.-nr. aanvragen
20.5.5 Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds
20.5.6 Bewijzen beroepskennis
20.5.7 Vergunningsplichtige beroepen
20.5.8 Nationaliteitsvoorwaarde
20.5.9 Formaliteiten voor vennootschappen
20.6 Vennootschapsvormen
20.6.1 De BVBA of besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
20.6.2 De EBVBA of éénpersoons besloten vennootschap met beperkte
aansprakelijkheid
20.6.3 De NV of naamloze vennootschap
20.6.4 De CV of coöperatieve vennootschap
20.7 Welke prijzen moet ik vragen?
20.7.1 Ken je waarde!
20.7.2 Wees standvastig in je prijsbepaling!
20.7.3 Wees in het begin niet te bescheiden!
20.7.4 Pas op met het geven van korting
20.8 De belasting op de toegevoegde waarde (BTW)
20.9 De boekhouding van een zelfstandige
20.9.1 Aankoopfacturenboek
20

20.9.2 Verkoopfacturenboek
20.9.3 Financiële dagboeken (thesaurieboeken)
20.9.4 Inventaris
20.10 Je winst en je belastingen
20.11 Het koopcontract tussen de ondernemer en de cliënt
20.12 Het sociaal statuut van de zelfstandige
20.13 Studievragen
21 Verklarende woordenlijst
22 Het examen marketing
22.1 Hoe ziet het examen eruit?
22.1.1 Begrippen
22.1.2 Meerkeuzevragen
22.1.3 Open vragen
22.1.4 Opdracht
22.2 Voorbeeldexamen
21

GRATIS PROEFHOOFDSTUK
Hieronder vind je een gratis onderdeel uit de cursus terug. Bepaalde termen of woorden
worden in eerdere hoofdstukken uitgelegd. Dit deel bouwt hierop verder. Heb je je
ingeschreven voor de volledige cursus en heb je toch nog vragen of wens je wat extra
voorbeelden? Dan kan je steeds terecht bij je professionele docent Christophe Goidts.
Tijdens deze opleiding heb je recht op één jaar gratis begeleiding van je docent via e-mail.
Hij antwoordt op al jouw vragen, zodat je de cursus volledig begrijpt!
HOOFDSTUK 4: MARKETINGSTRATEGIE
4.1 Begripsomschrijving
Marketingstrategie is het proces waarbij een
organisatie haar beperkte middelen op een
verstandige manier aanwendt om haar
marketingdoelstellingen te verwezenlijken.
4.2 Hoe ontstaat een marketingstrategie?
Een organisatie kan verschillende marketingdoelstellingen hebben. Het verhogen van de
winstgevendheid, het doen toenemen van de verkoop, het domineren van een
marktsegment, de klantentevredenheid verbeteren, enz.
Om haar marketingdoelstellingen te bereiken, zal een organisatie een plan van aanpak
moeten opstellen en toepassen. Een organisatie beschikt slechts over beperkte middelen, en
idealiter concentreert ze deze zodanig dat ze effectief bijdragen tot het succes van de
organisatie.
Hierna bespreken we achtereenvolgens de verschillende stappen bij de totstandkoming en
de uitwerking van een marketingstrategie.
22

4.3 Visie, missie en waarden
Een marketingstrategie vertrekt vanuit de visie en missie van de organisatie en geeft dan
een antwoord op een aantal keuzevragen. Daarbij houdt ze ook rekening met de waarden
van de organisatie.
De visie van een organisatie is een combinatie van het beeld dat ze heeft van haar
omgeving en de manier waarop ze zichzelf daarin ziet functioneren op lange termijn.
In de missie omschrijft een organisatie wat haar rol is in die visie, met andere woorden wat
haar globale doelstellingen zijn.
23

Naarmate ondernemingen groeien, wordt het voor individuele medewerkers moeilijker om
precies te weten wat het doel is van de onderneming en wat hun rol daarin is. Een mission
statement, waarin het bedrijf haar missie toelicht, is daarom een belangrijk instrument. De
missie van een bedrijf moet bovendien specifiek genoeg zijn, om zo duidelijkheid te
scheppen, maar tegelijk moet het bedrijf ze ook eenduidig genoeg formuleren.
Een goede missie moet daarnaast voldoen aan beknoptheid. Ze neemt doorgaans niet
meer plaats in dan één pagina.
Vaak stellen organisaties ook een aantal waarden voorop die zij belangrijk vinden.
Voorbeeld: visie, missie en waarden van het elektronicaconcern Philips:
Visie
In een wereld waarin alle aspecten van het dagelijks leven steeds complexer
worden, lopen wij voorop in het brengen van eenvoud, ofwel ‘sense and simplicity’,
aan mensen.
Missie
De kwaliteit van het leven van mensen verbeteren door middel van zinvolle en
tijdige innovaties.
Waarden
* Overtreffen van de verwachting van onze klanten
* Geweldige resultaten leveren
* Mensen ontwikkelen
* Op elkaar vertrouwen
Bron: website Philips NV
24

4.4 Voor welke klanten ga je?
Ondernemingen zijn doorgaans veel te klein om alle klanten aan te spreken en alle klanten
van goederen en diensten te voorzien. Zoiets is niet enkel praktisch onhaalbaar. Het
veroorzaakt vaak ook zulke hoge kosten dat het helemaal niet rendabel is.
De totale markt bestaat uit een enorme verscheidenheid van klanten. Een klant kan een
individuele persoon zijn, maar ook een gezin, een club, een andere onderneming of een
overheid. Elke klant heeft ook specifieke behoeften en voorkeuren. Sommige klanten
hebben een groter budget dan andere.
Dan is er nog de rol van concurrenten in dit verhaal. Deze hebben zeer geschikte
producten om een bepaalde groep klanten te bedienen, Of ze hebben al een goede relatie
opgebouwd met een groep klanten.
Het spreekt dan ook voor zich dat een organisatie voor zichzelf moet uitmaken welke klanten
ze gaat aanspreken, met andere woorden welke groep klanten haar doelgroep wordt. Het is
die groep klanten, een bepaald segment van de markt, die de organisatie zal bedienen.
Voorbeeld: enkele merken van persoonlijke verzorgingsproducten en hun
respectievelijke doelgroepen
AXE
jonge mannen
Dove
vrouwen van alle leeftijden
Maybelline
jonge, ambitieuze, energieke vrouwen
Nivea
vrouwen
Nivea for men
mannen
Zwitsal
(ouders van) baby’s
Om één of meerdere doelgroepen te kunnen kiezen, moet de markt eerst opgedeeld worden
in een aantal segmenten.
25

4.5 Marktsegmentatie
Om doelgroepen te kunnen kiezen, moet de totale markt eerst in kaart worden gebracht. De
markt moet opgedeeld of gesegmenteerd worden in verschillende groepen of
marktsegmenten.
Een marktsegment is een groep mensen of organisaties die één of meer kenmerken delen
waardoor ze eenzelfde behoefte (kunnen) hebben.
Doorgaans voldoen goed afgelijnde marktsegmenten aan 4 kenmerken:
Homogeniteit binnen het marktsegment: de leden van het marktsegment hebben
dezelfde behoefte.
Heterogeniteit tussen de marktsegmenten: de leden van het marktsegment
verschillen van de leden van andere marktsegmenten; ze hebben dan ook andere
behoeften.
De leden van het marktsegment reageren op dezelfde prikkels.
De leden van het marktsegment kunnen bereikt worden.
Om zinvol bij te dragen aan het verwezenlijken van de marketingdoelstellingen zijn de
marktsegmenten bij voorkeur ook:
meetbaar: je moet een idee hebben van de grootte van het segment.
substantieel: marktsegmenten moeten groot genoeg zijn.
differentieerbaar: je moet een onderscheid kunnen maken tussen de verschillende
segmenten.
toegankelijk: je moet de segmenten makkelijk kunnen bereiken.
Hoe beter de markt in segmenten opgedeeld is, hoe effectiever je de gekozen doelgroepen
kan bereiken. Het is daarom belangrijk om de markt gedetailleerd genoeg op te delen,
zodat je heel specifieke segmenten creëert.
26

Je moet wel opletten dat je hierin ook niet te ver gaat. Segmenten moeten groot genoeg
blijven om ze op winstgevende wijze te kunnen bereiken. Het komt er dus op aan om een
gezond evenwicht te vinden. Dit evenwicht is verschillend voor elke organisatie.
Een markt kan je segmenteren door te selecteren op basis van verschillende criteria.
Hierna bespreken we een aantal van de kenmerken waarop je je kan baseren om de markt
in segmenten onder te verdelen.
4.5.1 Waar bevindt de klant zich?
De locatie van de klanten kan een zinvol criterium zijn om op basis daarvan de markt in
segmenten te verdelen. Bij een geografische opdeling kan je kijken naar een veelheid aan
variabelen, zoals regio, gebiedsgrootte, stadsgrootte, verstedelijkingsgraad,
bevolkingsdichtheid, aantal inwoners, klimaat of reliëf.
Voorbeeld: geografische segmentatie door Bekaert
Bekaert is een Belgische wereldleider in staaldraadtoepassingen. Het bedrijf geeft
sinds 2009 haar resultaten weer op een geografische basis en schrijft op haar
website dat geografische segmentatie de beste manier is om het verloop van de
zaken te beoordelen. De onderneming deelt haar activiteiten op de volgende
manier in:
EMEA (Europe, Middle East & Africa)
Europa, Midden-Oosten & Afrika
North America
Noord-Amerika
Latin America
Latijns-Amerika
Asia Pacific
Oceaan
Azië & landen aan de Stille
Bron: website Bekaert NV
27

4.5.2 Hoe ziet de bevolkingssamenstelling eruit?
De totale markt kan je ook onderverdelen op basis van demografische variabelen, zoals
leeftijd, geslacht, familiegrootte, gezinslevenscyclus*, opleidingsniveau, inkomen, beroep,
geloof, taal, ras of nationaliteit.
Voorbeeld: leeftijdssegmentatie door LEGO
Leeftijdscategorie
LEGO-product
1 - 3 jaar DUPLO
kinderen LEGO City, LEGO Pirates, …
jongeren LEGO Bionicle, LEGO Mindstorms, …
volwassenen LEGO Serious Play
Bron: website LEGO
28

4.5.3 Welke gedragingen typeren de klant?
Je kan de markt ook opdelen op basis van sociale criteria. Gedrag, aankoopmoment
(bijvoorbeeld speciale gelegenheden zoals feestdagen, mensen die op reis gaan, mensen
die onderweg zijn), lifestyle, geaardheid, persoonlijkheid, enz.
Voorbeeld: segmentatie op basis van lifestyle: magazines van Roularta
“Nest is een countrymagazine over wonen en leven buiten de grote stad voor
mensen die positief ingesteld zijn en houden van de wereld.”
“Het countrymagazine Nest (N/F) is er voor mensen die houden van het buitenleven. Nest
is een leef- en woonblad met vijf grote redactionele pijlers: huis & tuin, spijs & drank,
country living, hobby en natuur & wellness. Het is een magazine voor wie belang hecht
aan wat dichtbij en waardevol is en voor wie zorgzaam omgaat met mensen en met de
leefomgeving. Nest is gericht op mensen die zich op een moderne manier verbonden
voelen met de natuur rondom hen. Mensen die zich thuis goed willen voelen en daarom de
nodige aandacht schenken aan de inrichting van hun woning. Mensen met een brede
interesse voor hun ‘leef’omgeving en dit vertalen naar de inrichting van hun interieur, de
stijl van hun tuin en hun gastronomische en toeristische ontdekkingen.”
“Het reismagazine Grande (N/F) toont de mooiste plekjes, zowel in eigen land als
ver weg. Bovendien tovert Grande elke maand de wereld een beetje dichterbij met
verrassende recepten bedacht door de beste chefs.”
“De lezers van Grande zijn actieve wereldburgers die het plezier van reizen ontdekt
hebben en er met volle teugen van willen genieten. Grande laat zijn lezers de wereld op
een aparte manier verkennen.”
Bron: website Roularta.be
4.5.4 ‘Early adopter' tot niet-gebruiker
De status van de gebruiker is ook een mogelijk segmentatiecriterium. Bij de lancering van
een nieuw product zijn er de ‘early adopters’, de ‘vroege aannemers’ die zich als eerste een
bepaald product aanschaffen. Zij zijn met andere woorden de trendsetters.
Daarnaast is er ook de mate van het gebruik. Sommige mensen zijn sporadische
gebruikers, anderen zijn regelmatige gebruikers, nog anderen zijn ‘heavy users’ en tot
slot zijn er ook de niet-gebruikers.
29

De mate van loyaliteit is eveneens een nuttig criterium. Wanneer een organisatie beslist om
klantentrouw na te streven, moet ze een onderscheid maken tussen niet-gebruikers,
potentiële gebruikers, trouwe gebruikers, switchers, vroegere gebruikers, enz.
Segmentering op basis van de houding ten opzichte van het product is ook mogelijk.
Sommige mensen staan namelijk afkerig ten opzichte van ongezonde voedingsproducten,
anderen hebben een antipathie tegenover milieuvervuilende of milieubelastende goederen.
Een positieve, neutrale of negatieve houding bepaalt mee het mogelijke latere
aankoopgedrag.
Voorbeeld: Atoomstroom
“Atoomstroom.nl levert 100% kernenergie, bij u thuis of op de zaak. Kernenergie is
de enige manier om zonder subsidies grootschalig CO2-vrije elektriciteit op te
wekken. Daarom kiezen maatschappelijk betrokken consumenten Atoomstroom.”
“Atoomstroom.nl is de enige leverancier van 100% kernenergie. Wij leveren
uitsluitend elektriciteit die is opgewekt in veilige, streng gereguleerde, West-
Europese kerncentrales.”
“Atoomstroom.nl faciliteert de keuze van met kernenergie opgewekte elektriciteit
en staat daarmee een onafhankelijk (denk)klimaat voor.”
“De bedrijfsfilosofie is dat wij de hedendaagse consument heel goed in staat
achten om de voor- en nadelen van kernenergie af te wegen en vervolgens een
bewuste keuze te maken. Onze aanpak laat zich daarbij samenvatten met de
termen duidelijk, eerlijk en eenvoudig.”
Bron: website Atoomstroom.nl
Atoomstroom richt zich duidelijk op mensen die wél denken aan het milieu, maar zich
daarom niet negatief uitlaten over kernenergie. Er bestaan ook heel wat mensen die
eveneens milieuvriendelijke stroom willen, maar afkerig zijn van kernenergie. Zij kunnen dan
kiezen voor producten van energieaanbieders die hun energie halen uit windenergie,
waterkracht en biomassa.
30

4.5.5 De technologische gerichtheid van de klant
Met de opkomst van het internet en tal van technologische toepassingen is ook een
technologische segmentatie mogelijk. De houding ten opzichte van technologie is een
mogelijke variabele, net zoals het gebruikerspatroon of de gebruiksmotivatie.
4.6 Marktsegmenten onderzoeken
4.6.1 Kwantitatief onderzoek
Een eerste belangrijk element dat je voor ieder marktsegment moet onderzoeken, is het
kwantitatieve aspect: de grootte. De omvang van een marktsegment is belangrijk, omdat je
enkel marktsegmenten wil bereiken die effectief de moeite zijn. Er moet voldoende omzet
en winst gehaald kunnen worden. In een marktsegment zitten bij voorkeur voldoende
potentiële klanten om een significante afzet mogelijk te maken.
Wanneer de marktsegmenten te klein blijken te zijn, kan je de vraag stellen of de
segmentatie niet te gedetailleerd gebeurde. Zoals al eerder vermeld, is het bij het opdelen
van de markt zoeken naar een evenwicht tussen detail en grootte. Naargelang de
specifieke eigenschappen van je organisatie zal je meer of minder gebaat zijn met een meer
gedetailleerde opdeling van de markt.
31

4.6.2 Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek omvat het bestuderen van het gedrag van klanten, hun houding ten
opzichte van het product en het merk, hun behoeften, hun motivaties, hun waarden en
normen en hoe ze hun behoeften denken te kunnen invullen. Waarschijnlijk hebben ze meer
vertrouwen in bepaalde oplossingen, of zijn ze niet bekend met het bestaan van
alternatieven.
4.6.3 Toegankelijkheidsonderzoek
Om producten aan te bieden aan de leden van een marktsegment, moet ook nagegaan
worden hoe toegankelijk de leden van een marktsegment zijn. Voor zo’n kwalitatief
onderzoek zijn de volgende vragen nuttig:
Zijn de marktsegmenten vlot toegankelijk?
Zijn de leden makkelijk te benaderen?
Welke kanalen kan je gebruiken om met de leden van het marktsegment te
communiceren?
Wat zijn de typische kenmerken, de gewoonten en de gebruiken van de leden van het
marktsegment?
Een antwoord op deze vragen geeft een duidelijk idee over de haalbaarheid van marketing
die gericht is op dit marktsegment.
4.6.4 Kijk verder dan je neus lang is!
Zullen de beoogde segmenten in de toekomst nog steeds bestaan? Hoe zullen ze
evolueren? Gaat hun samenstelling wijzigen?
Door de demografische transitie stijgt in de hele wereld het aandeel van ouderen in de
totale bevolking. Het aantal jonge mensen neemt in ontwikkelingslanden nog significant toe.
Dat zijn evoluties die belangrijk zijn om te onderzoeken. Producenten van babyvoeding,
wegwerpluiers of verzorgingsproducten voor baby’s zullen ongetwijfeld willen weten hoe het
aantal geboorten evolueert. Het heeft geen zin om zwaar te investeren in een uitbreiding van
de productiecapaciteit, als door de evolutie van het nataliteitscijfer het verwachte gebruik
van het product stabiel zal blijven.
32

4.7 Hoe kies je een doelgroep?
Door de markt te segmenteren krijgt een organisatie een helder beeld van de kansen die
zich op de markt aandienen. Door aan marktsegmentonderzoek te doen wordt duidelijk
welke segmenten het interessantst zijn om te bedienen en bij welke marktsegmenten het al
dan niet haalbaar is om het product aan te bieden. Als marketeer moet je namelijk weten wie
je gewenste of potentiële klanten zijn. Een lokaal bedrijfje, zoals een bakker of een
beenhouwer, zal zich willen richten op mensen uit de buurt. Iemand met een webwinkel zal
mensen willen bereiken die goedkoop te beleveren zijn en in wiens taal men de webwinkel
en de klantenservice kan aanbieden. Een private bank wil uiteraard enkel klanten met
minimum een bepaald vermogen.
Afhankelijk van de specifieke kenmerken van ieder marktsegment kan je doelgroepen
selecteren. Beoordelingscriteria bij het bepalen van een doelgroep zijn bv. de grootte van
de doelgroep, de duurzaamheid en de toegankelijkheid ervan.
33

4.8 Segmentatiestrategie
4.8.1 Ongedifferentieerde marketing of volledige marktdekking
Een bedrijf kan ervoor kiezen om aan ongedifferentieerde marketing of volledige
marktdekking te doen. Daarbij zal de onderneming geen rekening houden met de verschillen
tussen de verschillende marktsegmenten. Het bedrijf zal trachten de ganse markt aan te
spreken.
Ongedifferentieerde marketing heeft een groot voordeel: het is goedkoop. Deze aanpak is
vandaag echter niet meer zo effectief. Er wordt tegenwoordig dan ook nauwelijks nog aan
ongedifferentieerde marketing gedaan.
4.8.2 Gedifferentieerde marketing
Anders dan bij ongedifferentieerde marketing gaat het bedrijf hier wel rekening houden met
de verschillen tussen de marktsegmenten. Een onderneming kan dat op verschillende
manieren doen:
Productspecialisatie: de onderneming richt zich met één product op verschillende
marktsegmenten. Je product is dan je specialiteit en dus je sterke punt, want
daarmee onderscheid je je van de concurrentie. Toch is je product tevens je zwakke
punt. Wanneer concurrenten met een meer gesofisticeerd product op de proppen
komen, een product aanbieden dat gelijkwaardig maar significant goedkoper is, of
een aantrekkelijker product willen verkopen, zit je met een serieus probleem.
Een voorbeeld van een bedrijf dat aan productspecialisatie doet is het Amerikaanse Crocs Inc.
Het bedrijf maakt plastic schoenen, die zowel licht, hygiënisch als zeer duurzaam zijn.
Sommige klanten kopen de schoenen voor thuis, anderen voor op hun werk (bv.
verpleegsters), nog anderen lopen er mee over straat of op het strand. De schoenen worden
verkocht in alle maten, aan kinderen, vrouwen en mannen.
34

Marktspecialisatie: een onderneming richt zich met haar product of
productassortiment op een welomschreven markt. Marktspecialisatie heeft als sterk
punt dat je goede relaties opbouwt met je klantengroep. Zo vergaar je ook een
veelheid aan kennis over (de behoeften van) die klantengroep.
Een voorbeeld van een bedrijf met marktspecialisatie is het Duitse Winterhalter Gastronom
GmbH, dat zich met haar productassortiment richt op de horecamarkt. De onderneming
produceert allerlei soorten machines voor het behandelen van de vaat. Dit kan gaan over
vaatwasmachines met varianten speciaal voor kristallen vaat, machines voor het automatisch
sorteren van de vaat, speciale opbergspullen voor de vaat, enzovoort.
Selectieve specialisatie: een bedrijf gaat verschillende marktsegmenten bedienen
en voor ieder marktsegment een specifiek product of productassortiment
hanteren. Opmerkelijk daarbij is dat deze marktsegmenten of producten niets of
nauwelijks met elkaar te maken hebben. Het voordeel van deze aanpak is de
risicospreiding. Nadelig is het gebrek aan focus.
Het Duitse Merck KGaA is een voorbeeld van een bedrijf dat aan selectieve specialisatie doet.
Deze onderneming produceert geneesmiddelen voor geselecteerde groepen patiënten,
waarbij ze zich vooral richten op mensen met kanker. Voor de cosmetica-industrie produceert
het bedrijf pigmentstoffen. Het bedrijf richt zich met haar assortiment reagentia en testkits op
onderzoekslaboratoria. Daarnaast levert Merck KGaA ook meer dan 60 procent van het
wereldwijde aanbod van vloeibare kristallen, die gebruikt worden om LCD-schermen te maken.
35

4.8.3 Geconcentreerde marketing
Bij geconcentreerde marketing wordt één enkel marktsegment bediend met één enkel
product. Het nadeel van geconcentreerde marketing is de grote afhankelijkheid van het
product en het marktsegment. Deze marketingvorm stelt je wel in staat om goed op de
hoogte te zijn van de ontwikkelingen bij je klanten. Je kan je product heel goed ontwikkelen
zodat het perfect aansluit bij de noden van je klanten.
Een voorbeeld van geconcentreerde marketing is het Nederlands/Duits/Brits bedrijf URENCO.
Dit bedrijf verrijkt uranium voor gebruik in kerncentrales. Haar klanten zijn heel specifiek:
nucleaire centrales in een vijftiental landen. Haar product is ook heel specifiek: de verrijking
van uranium.
4.9 Waar hoort jouw product thuis op de markt?
Na de selectie van de marktsegmenten moet een onderneming kiezen voor de manier
waarop ze zich in de markt positioneert. In positionering zit de term positie, en bij
positionering komt het erop aan je merk of je product een bepaalde positie te geven in de
geest van de consument. Deze positie moet steeds relatief gezien worden ten opzichte van
de concurrentie. De bekende reclamegoeroe David Ogilvy definieerde positionering als “wat
een product betekent, en voor wie”.
Om zich als onderneming op een bepaalde positie te plaatsen tegenover de concurrentie,
moet ze zich onderscheiden. Je kan je als onderneming, als merk, of als een product
differentiëren op verschillende vlakken. Het doel is steeds het ontwikkelen van een USP of
Unique Selling Proposition. Een USP is een uniek concurrentievoordeel.
36

Met concurrentievoordeel bedoelen we een betere eigenschap of reeks eigenschappen voor
de klant. Deze kenmerken geven je een voordeligere positie relatief aan je concurrentie. Je
USP is je sterke punt en dus erg belangrijk. Een goed concurrentievoordeel voldoet aan een
aantal specifieke eisen:
Duurzaamheid
Specificiteit
Houdbaarheid
Verdedigbaarheid
Op basis van je concurrentievoordeel ga je dan een specifieke strategie kiezen.
4.10 Laat je leiden door een strategie
Nadat je je concurrentievoordeel vastgesteld hebt, heb je volgens de bekende marketeer
Michael Porter de keuze uit volgende strategieën om uit te voeren:
Kostenleiderschap: deze strategie is aan te raden wanneer je in staat bent je
producten goedkoper voort te brengen dan je concurrentie.
Differentiatiestrategie: met je betere producten en betere service dan je
concurrenten (aan dezelfde prijs) probeer je een leiderspositie te verwerven op de
markt.
Focusstrategie: hierbij richt je je op een bepaalde niche van de markt, en probeer je
de klanten in dat marktsegment uitstekend te bedienen.
37

Vragenreeks
Op het einde van elk hoofdstuk (of na enkele hoofdstukken) vind je oefeningen die je thuis
kan maken. Je kan deze gedurende één jaar (via e-mail) naar jouw persoonlijke docent
Christophe Goidts sturen. Hij zal deze oefeningen dan verbeteren en je vervolgens
feedback bezorgen. Door het maken van deze oefeningen ben je beter voorbereid op de
vragen van het examen!
1. Bekijk reclame van Coca-Cola, Coca-Cola Light, Fanta en Sprite. Wat is volgens
jou de doelgroep van elk van deze producten? Waarom denk je dat?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2. Kan je een voorbeeld geven van een onderneming die aan productspecialisatie
doet?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3. Kan je een voorbeeld geven van een organisatie die aan marktspecialisatie
doet?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4. Kan je een voorbeeld geven van een bedrijf dat aan selectieve specialisatie
doet?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
38

5. Wat is volgens jou de strategie van Colruyt?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6. Wat is die van Carrefour?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
7. Welke strategie zou je Porsche toedichten?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
39

Handleiding bij de opleiding
Hoe kan ik huistaken inzenden?
Bij elk hoofdstuk in de cursus zal je oefeningen en huistaken vinden. De oplossingen zijn
vaak terug te vinden op de studentenpagina. Je kan deze taken ook steeds doorsturen naar
je persoonlijke docent via e-mail of met de post. Deze zal je taken dan verbeteren en je er
feedback op geven. Uiteraard kan je je docent ook steeds via e-mail contacteren als je
vragen hebt in verband met de cursus!
Hieronder vind je de mogelijkheden om je huistaken naar je docent te sturen:
A. Huistaken versturen via e-mail:
1. Zodra je één of meerdere huistaken hebt afgewerkt, kan je deze via e-mail doorsturen
naar het e-mailadres van je docent.
2. Vermeld duidelijk je naam, voornaam en studentennummer.
B. Huistaken versturen via de post:
1. Zodra je één of meerdere huistaken hebt afgewerkt, kan je deze ook opsturen via de post.
2. Je stuurt best een kopie van je werk op, zodat je het origineel zelf kan bewaren.
3. Stuur altijd een lege retourenveloppe mee met je huistaken. Voorzie deze enveloppe van
voldoende postzegels en schrijf je adres erop. Zorg ervoor dat je je enveloppe voldoende
gefrankeerd hebt, zodat je docent je taken gemakkelijk naar jou kan terugsturen.
4. Stuur je huistaken naar: Ondernemersschool, Frankrijklei 127, 2000 Antwerpen
40

Hoe kan ik inloggen op mijn persoonlijke studentenpagina?
Inloggen op de studentenpagina is heel eenvoudig. Je surft naar www.studentenpagina.be
in de titelbalk bovenaan. Je komt terecht op volgende pagina:
JOUW LOGIN:
studentxx
JOUW PASWOORD:
xxxxxxx
Vervolgens wordt er een login en een paswoord gevraagd. Bij login typ je studentxx’ in. Het
paswoord is xxxxxx’. Let er wel op dat je enkel kleine letters gebruikt en dat je alles aan
elkaar typt. Klik vervolgens op het vakje ‘enter’.
Opgelet: deze informatie wordt regelmatig geüpdatet. Je kan dus best regelmatig een kijkje
nemen op deze studentenpagina.
Hoe kan ik mijn examen afleggen?
Als je heel de cursus hebt doorgenomen en alle huistaken hebt doorgestuurd, kan je examen
afleggen. Alle inschrijvingsdocumenten kan je verkrijgen via de school. Je kan telefonisch
een afspraak maken op het nummer 03/292.33.30.
Hoe kan ik stage doen?
Om de praktijk onder de knie te krijgen, kan je stage doen bij jou in de buurt. Deze stage is
volledig vrijblijvend, maar wordt wel sterk aangeraden. Het is een goede referentie om later
professioneel aan de slag te gaan en praktijkervaring op te doen. Dit stagecontract vraag je
aan bij het centrale secretariaat in Antwerpen.
41

Ben je overtuigd van de professionele kwaliteit van onze cursus? Dan kan je je
inschrijven via onderstaand inschrijvingsformulier.
INSCHRIJVINGSFORMULIER XXX
Firmanaam en BTW-nummer
Naam
Voornaam
Straat + huisnummer
Postcode + gemeente / stad
Telefoon
GSM
E-mailadres 1
Geboortedatum
Heeft u reeds les bij ons gevolgd?
Wenst u een factuur?
JA / NEE – CURSUS:
JA / NEE
Handtekening
Gelieve het cursusgeld te storten op rekeningnummer 001-5806085-32 van CVA, Frankrijklei 127 te
2000 Antwerpen met vermelding van je naam + naam thuisstudie + je adres. Je inschrijving is pas
definitief geldig nadat je het inschrijvingsgeld met de juiste vermeldingen hebt overgeschreven. Bij
annulatie of stopzetting van de opleiding wordt het inschrijvingsgeld niet terugbetaald. Meer
inlichtingen kan je verkrijgen via e-mail op info@centrumvoorafstandsonderwijs.be, op de website
www.centrumvoorafstandsonderwijs.be of op het nummer 03/292.33.30. Bij ondertekening van het
inschrijvingsformulier verklaar je akkoord te gaan met onze algemene voorwaarden.
42

Waarom kiezen voor Centrum Voor Afstandsonderwijs (CVA)?
CVA is een erkende opleidingsverstrekker
• CVA is erkend opleidingsverstrekker van de overheid. Zo ben je zeker van de
kwaliteit en kan je van subsidies genieten.
• CVA heeft het ISO 9001-2000 certificaat. Dit is een onafhankelijk kwaliteitslabel
dat na een grondige audit aan onze school werd toegekend. Zowel ons
cursusmateriaal als de docenten en de secretariaatswerking kregen een positieve
beoordeling. Regelmatige controles garanderen de kwaliteit volgens de laatste
normen.
• CVA is erkend door een groot aantal beroepsfederaties.
CVA staat voor professionalisme en kwaliteit
• Al onze opleidingen en cursussen worden ontwikkeld en geschreven door
zelfstandige specialisten met jarenlange beroepservaring.
• Wij garanderen een maximaal contact tussen studenten en docenten.
• CVA wil jouw carrière zo ver mogelijk op weg helpen. Daarom bieden wij onze
thuisstudenten ook de mogelijkheid om privélessen of workshops te volgen.
CVA staat voor klantvriendelijkheid en flexibiliteit
• Je bepaalt zelf wanneer je aan je nieuwe toekomst werkt. Je kan onze opleiding
starten en de cursus instuderen wanneer het voor jou het beste uitkomt.
• Je kan een gratis hoofdstuk op onze website downloaden. Op deze manier krijg
je een beter beeld van de specifieke opleiding. Deze eerste hoofdstukken helpen
je bij het maken van de juiste studiekeuze.
• Bovendien kan je de cursus die je interesse wekt voor aanvang van de thuisstudie
eens rustig komen inkijken op één van onze secretariaten.
• Indien je twijfels of vragen hebt, ben je ook steeds welkom op ons secretariaat
voor een vrijblijvend, adviserend gesprek.
43

CVA houdt de financiële drempel zo laag mogelijk
• Voor het examen worden geen extra kosten aangerekend. Bovendien krijg je
een onbeperkt aantal herkansingen indien je de eerste keer niet slaagt. Ook
voor deze herkansingen moet je niet extra betalen.
• CVA zorgt ervoor dat de thuiscursussen zo voordelig mogelijk zijn voor de student
door ze op een economische manier te laten drukken zonder dat ze iets van hun
kwaliteit en duidelijke structuur verliezen.
CVA heeft een sterke reputatie
• Binnen de branche van afstandsleren heeft onze school een sterke reputatie
uitgebouwd. Onze diploma’s zijn hierdoor een mooi visitekaartje, waarmee je bij
je cliënten of toekomstige werkgever meteen een positieve indruk maakt.
• Veel afgestudeerde studenten startten reeds hun eigen succesvolle zaak door
het volgen van een thuiscursus bij ons. Kijk eens rond in je omgeving en je kent
vast en zeker wel iemand die bij ons een opleiding heeft gevolgd!
44

Deze cursus wordt uitgegeven door:
Centrum Voor Afstandsonderwijs, onderdeel van de Ondernemersschool
Frankrijklei 127 – 2000 Antwerpen
Telefoon: 03.292.33.30
Mail: info@thuisstudie.be
Ondernemingsnummer: 0811.009.080
Erkenningsnummer: DV.0107588
Copyright
© Centrum Voor Afstandsonderwijs, Frankrijklei 127, 2000 Antwerpen
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen
in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige
wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere
manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.
Ondanks al de aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan noch de auteur, noch de
uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien
uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.
45