29.08.2014 Views

gedragscode flora- en faunawet voor waterschappen - Stowa

gedragscode flora- en faunawet voor waterschappen - Stowa

gedragscode flora- en faunawet voor waterschappen - Stowa

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

INVENTARISATIE VAN KENNISVRAGEN EN VOORSTEL<br />

TOT ONDERZOEKSPROGRAMMERING<br />

GEDRAGSCODE<br />

FLORA- EN FAUNAWET<br />

VOOR WATERSCHAPPEN;<br />

WERKDOC ENT<br />

w01


GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN: WERKDOCUMENT<br />

RAPPORT<br />

2005<br />

w01<br />

ISBN 90.5773.000.6<br />

stowa@stowa.nl WWW.stowa.nl<br />

TEL 030 232 11 99 FAX 030 232 17 66<br />

Arthur van Sch<strong>en</strong>delstraat 816<br />

POSTBUS 8090 3503 RB UTRECHT<br />

Publicaties <strong>en</strong> het publicatie overzicht van de STOWA kunt u uitsluit<strong>en</strong>d bestell<strong>en</strong> bij:<br />

Hageman Fulfilm<strong>en</strong>t POSTBUS 1110, 3300 CC Zwijndrecht,<br />

TEL 078 62 30 500 FAX 078 610 610 42 87 EMAIL info@hageman.nl<br />

onder vermelding van ISBN of STOWA rapportnummer <strong>en</strong> e<strong>en</strong> duidelijk afleveradres.


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

COLOFON<br />

Utrecht, maart 2005<br />

UITGAVE<br />

STOWA, Utrecht<br />

AUTEURS<br />

Dolf Logemann <strong>en</strong> Reinoud Kleijberg (Arcadis)<br />

BEGELEIDINGSCOMMISSIE<br />

Bas van der Wal<br />

Ber<strong>en</strong>di<strong>en</strong> Spiers<br />

Anne Schubert<br />

Malou Dekker<br />

Anke de Glopper<br />

H<strong>en</strong>k Hoog<strong>en</strong>boom<br />

Mirjam Ruijgrok<br />

Maart<strong>en</strong> Zonderwijk<br />

W<strong>en</strong>dy Beekelaar<br />

Pieter Joop<br />

Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA)<br />

Unie van waterschapp<strong>en</strong><br />

Unie van waterschapp<strong>en</strong><br />

waterschap Rivier<strong>en</strong>land<br />

waterschap Peel <strong>en</strong> Maasvallei<br />

Hoogheemraadschap van Delfland<br />

waterschap Rijn <strong>en</strong> IJssel<br />

waterschap Regge <strong>en</strong> Dinkel<br />

Ministerie van LNV, Directie Natuur<br />

Expertisec<strong>en</strong>trum LNV<br />

FOTO OMSLAG Waterschap Rijn <strong>en</strong> IJssel<br />

DRUK<br />

Kruyt Grafisch Advies Bureau<br />

STOWA rapportnummer 2005-W01


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

VOORWOORD<br />

Voor u ligt de <strong>gedragscode</strong> <strong>voor</strong> waterschapp<strong>en</strong>, waarmee het <strong>voor</strong>taan e<strong>en</strong>voudiger zal zijn<br />

om op e<strong>en</strong> zorgvuldige manier om te gaan met de belang<strong>en</strong> van <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna. To<strong>en</strong> de<br />

Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> van kracht werd, in april 2002, bracht dat <strong>en</strong>ige beroering teweeg onder<br />

waterschapp<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> vreesde belemmering<strong>en</strong> bij de uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong>, zowel<br />

bij e<strong>en</strong>malige project<strong>en</strong>, als ook bij het regulier beheer <strong>en</strong> onderhoud. Bijna drie jaar later<br />

zijn de waterschapp<strong>en</strong> redelijk vertrouwd geraakt met de nieuwe aanpak die de Flora- <strong>en</strong><br />

<strong>faunawet</strong> vraagt: wanneer in de <strong>voor</strong>bereiding van plann<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong> stelselmatig rek<strong>en</strong>ing<br />

wordt gehoud<strong>en</strong> met de vereist<strong>en</strong> van de wet, dan hoeft de uitvoering niet in de knel<br />

te kom<strong>en</strong>.<br />

De Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> ziet toe op de duurzame instandhouding van plant- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> in<br />

Nederland. In aanvulling daarop is ook de Natuurbeschermingswet van kracht, die toeziet<br />

op de bescherming van (natuur)gebied<strong>en</strong>. Tezam<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> deze twee wett<strong>en</strong> de nationale<br />

implem<strong>en</strong>tatie van het Europese natuurbeschermingsbeleid. De Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong><br />

aantal verbodsbepaling<strong>en</strong>, (artikel 8 tot <strong>en</strong> met 12), maar ook <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> waaronder bepaalde<br />

handeling<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> plaatsvind<strong>en</strong> (artikel 75). Die <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> zijn rec<strong>en</strong>telijk verruimd<br />

<strong>en</strong> uitgewerkt in e<strong>en</strong> Algem<strong>en</strong>e Maatregel van Bestuur (AMvB). De <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

string<strong>en</strong>ter naarmate de activiteit<strong>en</strong> ingrijp<strong>en</strong>der zijn <strong>en</strong> de aanwezige soort<strong>en</strong> meer<br />

bedreigd word<strong>en</strong> in hun <strong>voor</strong>tbestaan in Nederland. Bepaalde activiteit<strong>en</strong> zijn alle<strong>en</strong> vrijgesteld,<br />

mits gewerkt wordt volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> door de Minister van LNV goedgekeurde <strong>gedragscode</strong>.<br />

Hieronder valt onder meer het regulier beheer <strong>en</strong> onderhoud. Dit STOWA-docum<strong>en</strong>t<br />

levert de concept<strong>gedragscode</strong>.<br />

Het is e<strong>en</strong> werkdocum<strong>en</strong>t, dat na e<strong>en</strong> discussieronde met de waterschapp<strong>en</strong> zal word<strong>en</strong><br />

<strong>voor</strong>gelegd aan het bestuur van de Unie van Waterschapp<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> het Uniebestuur akkoord<br />

gaat, zal de <strong>gedragscode</strong> ter goedkeuring word<strong>en</strong> <strong>voor</strong>gelegd aan de Minister van<br />

LNV. Pas na verkreg<strong>en</strong> goedkeuring, kan de <strong>gedragscode</strong> geld<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> vrijstelling <strong>voor</strong> de<br />

ontheffingsplicht. Ieder waterschap verbindt zich vervolg<strong>en</strong>s vrijwillig aan de <strong>gedragscode</strong>.<br />

De <strong>gedragscode</strong> biedt mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>voor</strong> lokaal maatwerk. Ev<strong>en</strong>tueel afwijk<strong>en</strong> kan onder<br />

<strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> word<strong>en</strong> toegestaan, maar dit di<strong>en</strong>t te word<strong>en</strong> gemotiveerd <strong>en</strong> gedocum<strong>en</strong>teerd.<br />

Ook kan het waterschap de <strong>gedragscode</strong> aanvull<strong>en</strong> met protocoll<strong>en</strong> <strong>voor</strong> soort<strong>en</strong>(groep<strong>en</strong>),<br />

waar het waterschap gezi<strong>en</strong> zijn beheersgebied e<strong>en</strong> speciale verantwoordelijkheid<br />

<strong>voor</strong> draagt.<br />

De <strong>gedragscode</strong> moet gezi<strong>en</strong> word<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>d docum<strong>en</strong>t, dat te zijner tijd moet word<strong>en</strong><br />

geëvalueerd <strong>en</strong> bijgesteld. De <strong>gedragscode</strong> omvat e<strong>en</strong> aantal procesafsprak<strong>en</strong>, maar<br />

biedt ook e<strong>en</strong> concreet stapp<strong>en</strong>plan <strong>voor</strong> veel <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de onderhoudswerkzaamhed<strong>en</strong>,<br />

zoals maai<strong>en</strong>, schon<strong>en</strong> <strong>en</strong> bagger<strong>en</strong>. De <strong>gedragscode</strong> heeft ook betrekking op ruimtelijke<br />

ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting. Handel<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de <strong>gedragscode</strong> is alle<strong>en</strong> vereist op plaats<strong>en</strong><br />

waar beschermde soort<strong>en</strong> <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>, dat wil zegg<strong>en</strong>, waar zonder de <strong>gedragscode</strong> e<strong>en</strong> ontheffing<br />

zou moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangevraagd. Daarnaast is altijd <strong>en</strong> overal - <strong>voor</strong> alle soort<strong>en</strong> -<br />

e<strong>en</strong> zekere basiszorgplicht van toepassing (de algem<strong>en</strong>e zorgplicht, zoals omschrev<strong>en</strong> in de<br />

wet).


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Handel<strong>en</strong> in de geest van de <strong>gedragscode</strong> is bij veel waterschapp<strong>en</strong> al geme<strong>en</strong>goed geword<strong>en</strong>.<br />

De <strong>gedragscode</strong> maakt dit nu expliciet <strong>en</strong> afrek<strong>en</strong>baar. In de eerste jar<strong>en</strong> zal er zeker<br />

e<strong>en</strong> extra inspanning nodig zijn om gegev<strong>en</strong>s over de verspreiding <strong>en</strong> ecologie van soort<strong>en</strong><br />

op orde te krijg<strong>en</strong>. Maar uiteindelijk betaalt deze inspanning zich terug in e<strong>en</strong> gestroomlijnde<br />

uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong>. Het op orde br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van verspreidingsgegev<strong>en</strong>s<br />

is overig<strong>en</strong>s niet e<strong>en</strong> verantwoordelijkheid van de waterschapp<strong>en</strong> alle<strong>en</strong>. Gelukkig<br />

spant het Ministerie van LNV zich mom<strong>en</strong>teel in om sam<strong>en</strong> met dec<strong>en</strong>trale overhed<strong>en</strong>,<br />

soortbescherm<strong>en</strong>de organisaties <strong>en</strong> het bedrijfslev<strong>en</strong> die basisk<strong>en</strong>nis te ord<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

toegankelijk te mak<strong>en</strong>.<br />

De ontwikkeling van de <strong>gedragscode</strong> is uitgevoerd in opdracht van Stichting Toegepast<br />

Onderzoek Waterbeheer (STOWA) <strong>en</strong> begeleid door e<strong>en</strong> werkgroep met verteg<strong>en</strong>woordigers<br />

van verschill<strong>en</strong>de waterschapp<strong>en</strong>, het Ministerie van Landbouw, Natuur <strong>en</strong> Voedselkwaliteit<br />

<strong>en</strong> de Unie van Waterschapp<strong>en</strong>. Soortbescherm<strong>en</strong>de organisaties <strong>en</strong> andere overhed<strong>en</strong> fungeerd<strong>en</strong><br />

als klankbord <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> comm<strong>en</strong>taar geleverd op <strong>voor</strong>gaande concept<strong>en</strong>. Ter<br />

<strong>voor</strong>bereiding van deze <strong>gedragscode</strong> heeft e<strong>en</strong> workshop plaatsgevond<strong>en</strong>, met e<strong>en</strong> ruime<br />

deelname vanuit de diverse bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde organisaties. Het werkdocum<strong>en</strong>t is in pdf-formaat<br />

te verkrijg<strong>en</strong> via de website van STOWA, www.stowa.nl.<br />

Moge het handel<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de <strong>gedragscode</strong> uiteindelijk bijdrag<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> versterking van de<br />

populaties beschermde soort<strong>en</strong> in ons land.<br />

Nam<strong>en</strong>s de begeleidingscommissie,<br />

Ber<strong>en</strong>di<strong>en</strong> Spiers, <strong>voor</strong>zitter


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

DE STOWA IN HET KORT<br />

De Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer, kortweg STOWA, is het onderzoeksplatform<br />

van Nederlandse waterbeheerders. Deelnemers zijn alle beheerders van grondwater <strong>en</strong><br />

oppervlaktewater in landelijk <strong>en</strong> stedelijk gebied, beheerders van installaties <strong>voor</strong> de zuivering<br />

van huishoudelijk afvalwater <strong>en</strong> beheerders van waterkering<strong>en</strong>. Dat zijn alle waterschapp<strong>en</strong>,<br />

hoogheemraadschapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> zuiveringsschapp<strong>en</strong>, de provincies <strong>en</strong> het Rijk (i.c.<br />

het Rijksinstituut <strong>voor</strong> Zoetwaterbeheer <strong>en</strong> de Di<strong>en</strong>st Weg- <strong>en</strong> Waterbouw).<br />

De waterbeheerders gebruik<strong>en</strong> de STOWA <strong>voor</strong> het realiser<strong>en</strong> van toegepast technisch,<br />

natuurwet<strong>en</strong>schappelijk, bestuurlijk juridisch <strong>en</strong> sociaal-wet<strong>en</strong>schappelijk onderzoek dat<br />

<strong>voor</strong> h<strong>en</strong> van geme<strong>en</strong>schappelijk belang is. Onderzoeksprogramma’s kom<strong>en</strong> tot stand op<br />

basis van inv<strong>en</strong>tarisaties van de behoefte bij de deelnemers. Onderzoekssuggesties van derd<strong>en</strong>,<br />

zoals k<strong>en</strong>nisinstitut<strong>en</strong> <strong>en</strong> adviesbureaus, zijn van harte welkom. Deze suggesties toetst<br />

de STOWA aan de behoeft<strong>en</strong> van de deelnemers.<br />

De STOWA verricht zelf ge<strong>en</strong> onderzoek, maar laat dit uitvoer<strong>en</strong> door gespecialiseerde instanties.<br />

De onderzoek<strong>en</strong> word<strong>en</strong> begeleid door begeleidingscommissies. Deze zijn sam<strong>en</strong>gesteld<br />

uit medewerkers van de deelnemers, zonodig aangevuld met andere deskundig<strong>en</strong>.<br />

Het geld <strong>voor</strong> onderzoek, ontwikkeling, informatie <strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de deelnemers<br />

sam<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>. Mom<strong>en</strong>teel bedraagt het jaarlijkse budget zo’n zes miljo<strong>en</strong> euro.<br />

U kunt de STOWA bereik<strong>en</strong> op telefoonnummer: 030 -2321199.<br />

Ons adres luidt: STOWA, Postbus 8090, 3503 RB Utrecht.<br />

Email: stowa@stowa.nl.<br />

Website: www.stowa.nl


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

INHOUD<br />

VOORWOORD<br />

STOWA IN HET KORT<br />

1 INLEIDING 1<br />

1.1 Natuurvri<strong>en</strong>delijk werk<strong>en</strong> door waterschapp<strong>en</strong> 1<br />

1.2 Bescherming vanuit de eig<strong>en</strong> verantwoordelijkheid 2<br />

1.3 Indeling van beschermde soort<strong>en</strong> in drie categorieën 2<br />

1.4 Doel van de <strong>gedragscode</strong> 3<br />

1.5 Leeswijzer 3<br />

2 GELDIGHEID VAN DE VRIJSTELLING BIJ NALEVING VAN DE GEDRAGSCODE 4<br />

2.1 Algeme<strong>en</strong> 4<br />

2.2 Geldigheid bij best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud 5<br />

2.3 Geldigheid bij ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting 6<br />

2.4 Geldigheid bij de bestrijding van plaagorganism<strong>en</strong> 6


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

3 IMPLEMENTATIE IN DE ORGANISATIE 7<br />

3.1 Algem<strong>en</strong>e uitgangspunt<strong>en</strong> 7<br />

3.2 Beleid <strong>en</strong> organisatie 8<br />

3.3 Informatie<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing 8<br />

3.4 Doorwerking in de Uitvoering 9<br />

3.5 On<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>e omstandighed<strong>en</strong> 10<br />

3.6 Overige aspect<strong>en</strong> 10<br />

4 DE PRAKTISCHE UITVOERING 12<br />

4.1 Voorbereiding van werkzaamhed<strong>en</strong> 12<br />

4.2 Uitvoering bij beheer <strong>en</strong> onderhoud 12<br />

4.2.1 Algeme<strong>en</strong> 12<br />

4.2.2 Maai<strong>en</strong> van kruidachtige vegetaties op berm<strong>en</strong>, dijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> schouwpad<strong>en</strong> 13<br />

4.2.3 Schon<strong>en</strong> van waterlop<strong>en</strong> <strong>en</strong> oevers (het natte profiel) 14<br />

4.2.4 Bagger<strong>en</strong> van bodems, herprofilering <strong>en</strong> herstelwerkzaamhed<strong>en</strong> aan oevers 15<br />

4.2.5 Begraz<strong>en</strong> 16<br />

4.2.6 Snoei<strong>en</strong> <strong>en</strong> dunn<strong>en</strong> van opgaande beplanting 16<br />

4.2.7 Groot onderhoud aan waterkering<strong>en</strong> 16<br />

4.2.8 Onderhoud verharding<strong>en</strong> 17<br />

4.3 Uitwerking bij ruimtelijke ontwikkeling<strong>en</strong> <strong>en</strong> inrchting (‘nieuwe werk<strong>en</strong>’) 17<br />

4.3.1 Voorbereiding van nieuwe werk<strong>en</strong> 17<br />

4.3.2 Verwijder<strong>en</strong> van bov<strong>en</strong>grond <strong>en</strong> andere graafwerkzaamhed<strong>en</strong> 18<br />

4.3.3 Sloop van kunstwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebouw<strong>en</strong> 18<br />

4.3.4 Bouwactiviteit<strong>en</strong> 19<br />

4.3.5 Afdamm<strong>en</strong>, demp<strong>en</strong> of vergrav<strong>en</strong> van water<strong>en</strong> 19<br />

4.4 Uitwerking bij onderzoek <strong>en</strong> monitoring 20<br />

4.5 Kal<strong>en</strong>der van werkzaamhed<strong>en</strong> 21<br />

5 DE SOORTEN WAAROP DEZE GEDRAGSCODE BETREKKING HEEFT 23<br />

5.1 Algeme<strong>en</strong> 23<br />

5.2 De soort<strong>en</strong> van tabel 2 van het Vrijstellingsbesluit 23<br />

5.3 De soort<strong>en</strong> van tabel 3 van het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit 26<br />

BIJLAGE 1<br />

BIJLAGE 2<br />

BIJLAGE 3<br />

BEGELEIDINGSGROEP<br />

OVERZICHT VAN MOGELIJKHEDEN TOT VRIJSTELLING VAN DE VERGUNNINGPLICHT<br />

VOOR WATERSCHAPPEN<br />

ACHTERGRONDEN BIJ DE FLORA- EN FAUNAWET EN DE GEDRAGSCODE


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

1<br />

INLEIDING<br />

1.1 NATUURVRIENDELIJK WERKEN DOOR WATERSCHAPPEN<br />

Vrijwel alle waterschapp<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> natuurvri<strong>en</strong>delijk werk<strong>en</strong> min of meer als e<strong>en</strong> dagelijkse<br />

praktijk. Natuurvri<strong>en</strong>delijk werk<strong>en</strong> hoort vandaag de dag immers bij maatschappelijk<br />

verantwoord handel<strong>en</strong>, waarin duurzaamheid e<strong>en</strong> grote rol speelt. Ook het publiek verwacht<br />

dat e<strong>en</strong> waterschap zorgvuldig omgaat met de aanwezige natuur. Daarnaast beantwoordt<br />

natuurvri<strong>en</strong>delijk werk<strong>en</strong> aan de geest van de Kaderrichtlijn Water, die van de<br />

waterschapp<strong>en</strong> vraagt het waterbeleid mede af te stemm<strong>en</strong> op ecologische doelstelling<strong>en</strong>.<br />

Waterschapp<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> daarom in de kom<strong>en</strong>de tijd hun handel<strong>en</strong> op dit punt verder ontwikkel<strong>en</strong>.<br />

In de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> is natuurvri<strong>en</strong>delijk werk<strong>en</strong> uitgangspunt. De wet spreekt hier van<br />

‘algem<strong>en</strong>e zorgplicht’ (artikel 2). De wetgever schrijft daarbij ge<strong>en</strong> specifieke maatregel<strong>en</strong><br />

<strong>voor</strong> <strong>en</strong> laat e<strong>en</strong> grote verantwoordelijkheid bij de uitvoerder, in dit geval het waterschap.<br />

Wel geeft zij in artikel 2 aan wat van e<strong>en</strong> waterschap <strong>en</strong> ander<strong>en</strong> wordt verwacht.<br />

Algem<strong>en</strong>e zorgplicht volg<strong>en</strong>s de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> (artikel 2)<br />

1. E<strong>en</strong> ieder neemt voldo<strong>en</strong>de zorg in acht <strong>voor</strong> de in het wild lev<strong>en</strong>de dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> plant<strong>en</strong>, alsmede<br />

<strong>voor</strong> hun directe leefomgeving.<br />

2. De zorg, bedoeld in het eerste lid, houdt in ieder geval in dat e<strong>en</strong> ieder die weet of<br />

redelijkerwijs kan vermoed<strong>en</strong> dat door zijn handel<strong>en</strong> of nalat<strong>en</strong> nadelige gevolg<strong>en</strong> <strong>voor</strong><br />

<strong>flora</strong> of fauna kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> veroorzaakt, verplicht is dergelijk handel<strong>en</strong> achterwege te lat<strong>en</strong><br />

<strong>voor</strong> zover zulks in redelijkheid kan word<strong>en</strong> gevergd, dan wel alle maatregel<strong>en</strong> te nem<strong>en</strong><br />

die redelijkerwijs van hem kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gevergd t<strong>en</strong>einde die gevolg<strong>en</strong> te <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong><br />

of, <strong>voor</strong> zover die gevolg<strong>en</strong> niet kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>, deze zoveel mogelijk te<br />

beperk<strong>en</strong> of ongedaan te mak<strong>en</strong>.<br />

In aanvulling daarop vraagt de wet e<strong>en</strong> aantal extra waarborg<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de instandhouding<br />

van populaties van bijzondere soort<strong>en</strong>. Het gaat in alle gevall<strong>en</strong> om in Nederland of Europa<br />

zeldzame, kwetsbare of bedreigde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> waar<strong>voor</strong> extra zorg nodig is.<br />

Doorgaans kom<strong>en</strong> deze soort<strong>en</strong> in het werkgebied slechts op specifieke plekk<strong>en</strong> <strong>voor</strong>, maar<br />

sommige soort<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> brede, diffuse verspreiding, zoals de bitter<strong>voor</strong>n in polderslot<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> het bermpje in strom<strong>en</strong>de water<strong>en</strong>.<br />

1


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

1.2 BESCHERMING VANUIT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID<br />

Tot nu toe legde de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> de bescherming van de beschermde soort<strong>en</strong> met behulp<br />

van e<strong>en</strong> vergunning<strong>en</strong>systeem (ontheffing<strong>en</strong>) per situatie dwing<strong>en</strong>d op. E<strong>en</strong> nieuw<br />

Vrijstelling<strong>en</strong>besluit1 geeft sector<strong>en</strong> vanaf begin 2005 meer mogelijkhed<strong>en</strong> om de bescherming<br />

vanuit e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> verantwoordelijkheid <strong>en</strong> op eig<strong>en</strong> wijze op te pakk<strong>en</strong> Dat geldt<br />

met name <strong>voor</strong> de uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong> in het kader van:<br />

• het best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud;<br />

• de ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting (‘nieuwe werk<strong>en</strong>’).<br />

Daar staat teg<strong>en</strong>over dat de wetgever méér waarborg<strong>en</strong> w<strong>en</strong>st t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van de gevolg<strong>en</strong><br />

van bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde werkzaamhed<strong>en</strong>, door te werk<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> door de sector op te stell<strong>en</strong><br />

<strong>gedragscode</strong> .<br />

1.3 INDELING VAN BESCHERMDE SOORTEN IN DRIE CATEGORIEËN<br />

Het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit onderscheidt drie categorieën beschermde soort<strong>en</strong>.<br />

1. SOORTEN GENOEMD IN TABEL 1 VAN HET VRIJSTELLINGENBESLUIT<br />

Het betreft e<strong>en</strong> aantal algeme<strong>en</strong> <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong>, waar<strong>voor</strong> in beginsel<br />

e<strong>en</strong> vrijstelling van de ontheffingsplicht geldt indi<strong>en</strong> m<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de algem<strong>en</strong>e <strong>voor</strong>zorgsmaatregel<strong>en</strong><br />

neemt. Deze soort<strong>en</strong> vall<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> het bereik van deze <strong>gedragscode</strong>.<br />

2. SOORTEN GENOEMD IN TABEL 2 VAN HET VRIJSTELLINGENBESLUIT<br />

Het betreft e<strong>en</strong> aantal minder algem<strong>en</strong>e, veelal zeldzame <strong>en</strong>/of bedreigde soort<strong>en</strong> waar<strong>voor</strong><br />

altijd e<strong>en</strong> ontheffing vereist is <strong>voor</strong> schadelijke ingrep<strong>en</strong>, t<strong>en</strong>zij m<strong>en</strong> werkt met behulp van<br />

e<strong>en</strong> door de Minister van LNV goedgekeurde <strong>gedragscode</strong>. De <strong>gedragscode</strong> geldt alle<strong>en</strong> <strong>voor</strong><br />

werkzaamhed<strong>en</strong> die kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangeduid als ‘regulier beheer <strong>en</strong> onderhoud’, ‘best<strong>en</strong>dig<br />

medegebruik’ of als ‘ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting’. M<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t altijd voldo<strong>en</strong>de<br />

<strong>voor</strong>zorgsmaatregel<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de instandhouding van de soort in het werkgebied te<br />

nem<strong>en</strong>.<br />

SOORTEN GENOEMD IN TABEL 3 VAN HET VRIJSTELLINGENBESLUIT<br />

Het gaat om zeldzame <strong>en</strong> veelal bedreigde soort<strong>en</strong>, waaronder de soort<strong>en</strong> die bescherming<br />

g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> vanuit de Europese Habitatrichtlijn. Voor deze soort<strong>en</strong> is altijd e<strong>en</strong> ontheffing<br />

vereist <strong>voor</strong> schadelijke ingrep<strong>en</strong>, t<strong>en</strong>zij m<strong>en</strong> werkt met behulp van e<strong>en</strong> door de Minister<br />

van LNV goedgekeurde <strong>gedragscode</strong>. E<strong>en</strong> ontheffingsaanvraag wordt bij deze soort<strong>en</strong> aan de<br />

volg<strong>en</strong>de criteria getoetst:<br />

1. er is sprake van e<strong>en</strong> bij de wet g<strong>en</strong>oemd belang, zoals volksgezondheid of op<strong>en</strong>bare veiligheid,<br />

2. er is ge<strong>en</strong> alternatief <strong>en</strong><br />

3. de ingreep doet ge<strong>en</strong> afbreuk aan de gunstige staat van instandhouding van de soort (behoud<br />

van de populatie). Aan alle drie criteria moet zijn voldaan. De <strong>gedragscode</strong> geldt wettelijk<br />

alle<strong>en</strong> <strong>voor</strong> werkzaamhed<strong>en</strong> die kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangeduid als ‘regulier beheer <strong>en</strong><br />

onderhoud’ <strong>en</strong> ‘best<strong>en</strong>dig medegebruik’. De <strong>gedragscode</strong> is derhalve niet van toepassing op<br />

werkzaamhed<strong>en</strong> die vall<strong>en</strong> onder het begrip ‘ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting’<br />

(nieuwe werk<strong>en</strong>).<br />

1 Bedoeld wordt het Besluit van 10 september 2004, houd<strong>en</strong>de wijziging van e<strong>en</strong> aantal maatregel<strong>en</strong> van bestuur in<br />

verband met wijziging van artikel 75 van de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele andere wijziging<strong>en</strong> (Staatsblad 501, 2004).<br />

NB. Dit besluit staat bek<strong>en</strong>d als het ‘Vrijstelling<strong>en</strong>besluit Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong>’.<br />

2


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

De bedoelde soort<strong>en</strong> staan weergegev<strong>en</strong> in hoofdstuk 5 van dit docum<strong>en</strong>t.<br />

E<strong>en</strong> belangrijk criterium <strong>voor</strong> instemming van de Minister van LNV met de <strong>gedragscode</strong> van<br />

e<strong>en</strong> waterschap is het behoud van populaties van de beschermde <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna, in juridisch<br />

jargon: ‘de gunstige staat van instandhouding van de soort<strong>en</strong>’.<br />

1.4 DOEL VAN DE GEDRAGSCODE<br />

Doel van deze <strong>gedragscode</strong> is om waterschapp<strong>en</strong> geleg<strong>en</strong>heid te bied<strong>en</strong> gebruik te mak<strong>en</strong><br />

van de vrijstellingsmogelijkheid die de wet biedt <strong>voor</strong> de categorie ‘juridisch zwaarder<br />

beschermde soort<strong>en</strong>’. Deze <strong>gedragscode</strong> richt zich op het in overe<strong>en</strong>stemming br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van<br />

de diverse waterschapsactiviteit<strong>en</strong> met de eis<strong>en</strong> die de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> daaromtr<strong>en</strong>t stelt.<br />

Door te werk<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> van de vrijstelling vervalt de administratieve last<br />

die met het aanvrag<strong>en</strong> van ontheffing<strong>en</strong> is gemoeid. De <strong>gedragscode</strong> bevordert de structurele<br />

inbedding van soortbescherming in het handel<strong>en</strong> van de waterschapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> schept<br />

duidelijkheid <strong>voor</strong>af. De kans op e<strong>en</strong> probleemloze <strong>voor</strong>tgang van de uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong><br />

neemt daardoor toe.Dit scheelt tijd bij de uitvoering van project<strong>en</strong>.<br />

De <strong>gedragscode</strong> moet gezi<strong>en</strong> word<strong>en</strong> als de concretisering van de algem<strong>en</strong>e zorgplicht <strong>voor</strong><br />

de categorie zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>. Deze <strong>gedragscode</strong> heeft ge<strong>en</strong> invulling aan de<br />

algem<strong>en</strong>e zorgplicht <strong>voor</strong> de overige soort<strong>en</strong>, die daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong> altijd van toepassing is.<br />

Uiteraard kunn<strong>en</strong> waterschapp<strong>en</strong> op vrijwillige basis de code hier<strong>voor</strong> wel b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>.<br />

Voor de waterschapp<strong>en</strong> komt de algem<strong>en</strong>e zorgplicht op het volg<strong>en</strong>de neer:<br />

• het in redelijkheid vermijd<strong>en</strong> van activiteit<strong>en</strong> waarvan kan word<strong>en</strong> vermoed dat deze<br />

nadelig zijn <strong>voor</strong> in het wild lev<strong>en</strong>de dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> plant<strong>en</strong>;<br />

• zorg<strong>en</strong> dat op hoofdlijn<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d is waar in het beheergebied actuele natuurwaard<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> bijzondere pot<strong>en</strong>ties aanwezig zijn;<br />

• zorg bested<strong>en</strong> aan de instandhouding van soort<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun leefgebied<strong>en</strong> (biodiversiteit).<br />

1.5 LEESWIJZER<br />

Hoofdstuk 2 geeft aan op welke waterschapsactiviteit<strong>en</strong> de <strong>gedragscode</strong> betrekking heeft.<br />

De hoofdstukk<strong>en</strong> 3 <strong>en</strong> 4 vorm<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> de inhoud van de <strong>gedragscode</strong>, waarbij hoofdstuk 4<br />

ingaat op de concrete toepassing in project<strong>en</strong>.<br />

De soort<strong>en</strong> waar het in deze <strong>gedragscode</strong> om gaat staan vermeld in hoofdstuk 5.<br />

Bijlage 1 b<strong>en</strong>oemt de led<strong>en</strong> van de begeleidingsgroep van deze code.<br />

Bijlage 2 geeft aan in welke situaties de <strong>gedragscode</strong> als e<strong>en</strong> vrijstelling kan geld<strong>en</strong> <strong>en</strong> wanneer<br />

e<strong>en</strong> ontheffing verplicht is.<br />

Bijlage 3 biedt achtergrond<strong>en</strong> bij deze wetgeving.<br />

3


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

2<br />

GELDIGHEID VAN DE VRIJSTELLING BIJ<br />

NALEVING VAN DE GEDRAGSCODE<br />

2.1 ALGEMEEN<br />

De <strong>gedragscode</strong> geldt in beginsel als basis <strong>voor</strong> de vrijstelling van de ontheffingplicht <strong>voor</strong><br />

de soort<strong>en</strong> uit de tabell<strong>en</strong> 2 <strong>en</strong> 3 van het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit. Dit zijn over het algeme<strong>en</strong><br />

zeldzame <strong>en</strong> bedreigde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong>. In deze <strong>gedragscode</strong> zull<strong>en</strong> deze word<strong>en</strong><br />

aangeduid als ‘de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>’.<br />

Bij naleving van de <strong>gedragscode</strong> geldt de vrijstelling uitsluit<strong>en</strong>d <strong>voor</strong> de uitvoering van<br />

werkzaamhed<strong>en</strong> in het kader van:<br />

• het best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud;<br />

• de ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting (‘nieuwe werk<strong>en</strong>’).<br />

Deze werkzaamhed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in dit hoofdstuk nader b<strong>en</strong>oemd. Het betreft werkzaamhed<strong>en</strong><br />

die het waterschap uitvoert in het kader van haar wettelijk opgedrag<strong>en</strong> taak.<br />

Het vrijstellingsbesluit biedt de mogelijkheid om ook werkzaamhed<strong>en</strong> in het kader van ‘best<strong>en</strong>dig<br />

(mede)gebruik’ onder de <strong>gedragscode</strong> te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Omdat de waterschapp<strong>en</strong> ge<strong>en</strong><br />

werkzaamhed<strong>en</strong> verricht<strong>en</strong> in de rol van gebruiker van terrein<strong>en</strong>, is deze categorie in de<br />

<strong>gedragscode</strong> niet nader uitgewerkt. Het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit heeft ge<strong>en</strong> betrekking op het<br />

handel<strong>en</strong> dat <strong>voor</strong>tvloeit uit zelfstandige, (wettelijke) procedures, zoals het operationeel<br />

peilbeheer <strong>en</strong> functietoek<strong>en</strong>ning of -wijziging. De belang<strong>en</strong> van <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna word<strong>en</strong> bij<br />

dat besluit meegewog<strong>en</strong>.<br />

De <strong>gedragscode</strong> geldt niet als vrijstelling <strong>voor</strong> werkzaamhed<strong>en</strong> die b<strong>en</strong>utting of economisch<br />

gewin tot doel hebb<strong>en</strong>. Over het algeme<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> deze niet door e<strong>en</strong> waterschap plaatsvind<strong>en</strong>.<br />

De <strong>gedragscode</strong> geldt ev<strong>en</strong>min automatisch als e<strong>en</strong> vrijstelling <strong>voor</strong> werkzaamhed<strong>en</strong><br />

in het kader van het beheer <strong>en</strong> onderhoud door landbouw of bosbouw; <strong>voor</strong> deze<br />

categorie geld<strong>en</strong> gedeeltelijk andere regels.<br />

De verplichting<strong>en</strong> die gebiedsbeschermingswetgeving <strong>en</strong> beleid stell<strong>en</strong>, zoals de ruimtelijke<br />

veiligstelling <strong>en</strong> de milieubescherming van de ecologische hoofdstructuur, de beschermde<br />

natuurmonum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> de Vogel- <strong>en</strong> Habitatrichtlijngebied<strong>en</strong>, alsmede de Kaderrichtlijn<br />

Water, vall<strong>en</strong> in beginsel buit<strong>en</strong> deze <strong>gedragscode</strong>. Echter, door te handel<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s deze<br />

<strong>gedragscode</strong> wordt zoveel mogelijk <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> dat aan de <strong>voor</strong> deze natuurgebied<strong>en</strong><br />

belangrijke natuurwaard<strong>en</strong> schade wordt toegebracht.<br />

De <strong>gedragscode</strong> is pas geldig wanneer zij daadwerkelijk <strong>en</strong> in zijn geheel wordt nageleefd.<br />

Zij geldt uiteraard niet als vrijstelling <strong>voor</strong> situaties waarin de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> niet in<br />

e<strong>en</strong> vrijstelling <strong>voor</strong>ziet (zie bijlage 2).<br />

4


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

2.2 GELDIGHEID BIJ BESTENDIG BEHEER EN ONDERHOUD<br />

De wet verstaat onder ‘best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud’ werkzaamhed<strong>en</strong> die gericht zijn op<br />

het handhav<strong>en</strong> van de bestaande situatie. Maatregel<strong>en</strong> zijn soms ingrijp<strong>en</strong>d, zoals bij<br />

maai<strong>en</strong> of bagger<strong>en</strong>, maar zijn tev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> <strong>voor</strong>tzetting van het beheer in het verled<strong>en</strong>. De<br />

werkzaamhed<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> doorgaans plaats in e<strong>en</strong> cyclisch regiem. Vaak is er <strong>voor</strong> deze<br />

werkzaamhed<strong>en</strong> e<strong>en</strong> beheer- of onderhoudsplan. Het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van soort<strong>en</strong> is vaak afhankelijk<br />

van het gevoerde beheer. Continuering is vaak e<strong>en</strong> <strong>voor</strong>waarde <strong>voor</strong> het <strong>voor</strong>tbestaan.<br />

Naleving van de <strong>gedragscode</strong> geldt daarom onder de <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> van paragraaf 2.1 als e<strong>en</strong><br />

vrijstelling <strong>voor</strong> de volg<strong>en</strong>de werkzaamhed<strong>en</strong><br />

ONDERHOUD AAN EN BEHEER VAN ONDER ANDERE<br />

• waterkering<strong>en</strong><br />

• waterlop<strong>en</strong> (inclusief herprofilering van oevers <strong>voor</strong> zover vall<strong>en</strong>d binn<strong>en</strong> de in de legger<br />

g<strong>en</strong>oemde mat<strong>en</strong>)<br />

• ecologische verbinding<strong>en</strong><br />

• oeverbeplanting/beekbegeleid<strong>en</strong>de houtwall<strong>en</strong>/natuurvri<strong>en</strong>delijke oevers<br />

• meestrom<strong>en</strong>de berging<strong>en</strong> <strong>en</strong> nev<strong>en</strong>geul<strong>en</strong><br />

• kikkerpoel<strong>en</strong> langs waterlop<strong>en</strong><br />

• ret<strong>en</strong>tiegebied<strong>en</strong><br />

• kunstwerk<strong>en</strong><br />

• transportstelsels<br />

• zuiveringsinstallaties<br />

• helofyt<strong>en</strong>filters<br />

• slibverwerkingsinstallaties<br />

• weg<strong>en</strong>, wegberm<strong>en</strong>, bermslot<strong>en</strong><br />

• berm<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderhoudspad<strong>en</strong> langs waterlop<strong>en</strong><br />

• kunstwerk<strong>en</strong> weg<strong>en</strong> <strong>en</strong> waterlop<strong>en</strong><br />

• vaarweg<strong>en</strong> <strong>en</strong> hav<strong>en</strong>s<br />

• recreatieve <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

• toegangs<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> als hekwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> afrastering<strong>en</strong><br />

-<br />

BAGGEREN EN HERPROFILEREN VAN ONDER ANDERE :<br />

• waterlop<strong>en</strong><br />

• zandvangers in bek<strong>en</strong><br />

• poel<strong>en</strong> <strong>en</strong> dobb<strong>en</strong><br />

• stedelijk water<br />

• vaarweg<strong>en</strong> <strong>en</strong> hav<strong>en</strong>s<br />

• depots<br />

E<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander <strong>voor</strong> zover de herprofilering binn<strong>en</strong> het leggerprofiel valt<br />

ONDERZOEK EN MONITORING T.B.V. HET BEHEER EN ONDERHOUD<br />

5


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

2.3 GELDIGHEID BIJ RUIMTELIJKE ONTWIKKELING EN INRICHTING<br />

De wet verstaat onder ruimtelijke ontwikkeling<strong>en</strong> inrichting activiteit<strong>en</strong> die nieuw zijn of<br />

e<strong>en</strong> sterke wijziging t<strong>en</strong> opzichte van het verled<strong>en</strong> inhoud<strong>en</strong>, zoals de aanleg van e<strong>en</strong> kade<br />

of het demp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> watergang. De werkzaamhed<strong>en</strong> zijn <strong>voor</strong> de aldaar <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de<br />

soort<strong>en</strong> doorgaans ingrijp<strong>en</strong>d. De activiteit<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> tot nu toe niet regelmatig<br />

of jaarlijks plaats, zoals het geval is bij beheer- <strong>en</strong> onderhoudswerkzaamhed<strong>en</strong>.<br />

Naleving van de <strong>gedragscode</strong> geldt onder de <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> van paragraaf 2.1 als e<strong>en</strong> vrijstelling<br />

<strong>voor</strong> de volg<strong>en</strong>de werkzaamhed<strong>en</strong><br />

DE AANLEG VAN ONDER ANDERE:<br />

• waterkering<strong>en</strong><br />

• waterlop<strong>en</strong><br />

• ret<strong>en</strong>tiegebied<strong>en</strong><br />

• ecologische verbinding<strong>en</strong><br />

• recreatieve <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />

• weg<strong>en</strong>, wegberm<strong>en</strong> <strong>en</strong> bermslot<strong>en</strong><br />

• vaarweg<strong>en</strong> <strong>en</strong> hav<strong>en</strong>s<br />

• aanleg van tijdelijke gronddepots<br />

DE HERPROFILERING (BUITEN DE MATEN IN DE LEGGER) VAN ONDER ANDERE<br />

• watergang<strong>en</strong><br />

• oevers <strong>en</strong> walkant<strong>en</strong><br />

• waterkering<strong>en</strong><br />

DE BOUW VAN ONDER ANDERE:<br />

• kunstwerk<strong>en</strong><br />

• transportstelsels<br />

• gebouw<strong>en</strong><br />

• zuiveringsinstallaties<br />

• slibverwerkingsinstallaties<br />

DE SLOOP VAN ONDER ANDERE:<br />

• gebouw<strong>en</strong><br />

• kunstwerk<strong>en</strong><br />

• installaties<br />

DE SANERING VAN WATERBODEMS<br />

2.4 GELDIGHEID BIJ DE BESTRIJDING VAN PLAAGORGANISMEN<br />

Deze <strong>gedragscode</strong> geldt daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> niet als vrijstelling <strong>voor</strong> het beheer <strong>en</strong> de schadebestrijding<br />

van plaagorganism<strong>en</strong>, zoals de Muskusrat of de Grote waternavel. Voor deze<br />

situaties geld<strong>en</strong> andere bepaling<strong>en</strong> uit de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong><br />

6


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

3<br />

IMPLEMENTATIE IN DE ORGANISATIE<br />

3.1 ALGEMENE UITGANGSPUNTEN<br />

Voor het gebruik van deze <strong>gedragscode</strong> als vrijstelling <strong>voor</strong> de ontheffingplicht geld<strong>en</strong> de<br />

volg<strong>en</strong>de uitgangspunt<strong>en</strong>:<br />

Deze <strong>gedragscode</strong> is e<strong>en</strong> basis<strong>gedragscode</strong>. Voor de vrijstelling van de ontheffingplicht di<strong>en</strong>t<br />

deze volledig te word<strong>en</strong> nageleefd. Daarnaast kan hij naar eig<strong>en</strong> inzicht<strong>en</strong> <strong>voor</strong> specifieke<br />

situaties met nadere bescherm<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitgebreid.<br />

Ieder waterschap verbindt zich vrijwillig aan de <strong>gedragscode</strong>. Indi<strong>en</strong> e<strong>en</strong> waterschap niet<br />

volg<strong>en</strong>s deze <strong>gedragscode</strong> werkt, geldt <strong>voor</strong> de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> de<br />

plicht om schade te <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong> rester<strong>en</strong>de schade per project of per activiteit e<strong>en</strong><br />

ontheffing aan te vrag<strong>en</strong>.<br />

Waterschapp<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> in de volg<strong>en</strong>de gevall<strong>en</strong> van deze <strong>gedragscode</strong> afwijk<strong>en</strong>:<br />

• Wanneer in redelijkheid niet aan de code kan word<strong>en</strong> voldaan vanwege de primaire<br />

waterschapstak<strong>en</strong><br />

• Wanneer e<strong>en</strong> andere werkwijze aantoonbaar beter is <strong>voor</strong> de te bescherm<strong>en</strong> soort(<strong>en</strong>)<br />

Deze afwijking di<strong>en</strong>t overtuig<strong>en</strong>d in het projectplan of besluit te word<strong>en</strong> gemotiveerd.<br />

Wanneer het gaat om soort<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd in tabel 3 van hoofdstuk 5 van dit docum<strong>en</strong>t is afwijking<br />

alléén toegestaan <strong>voor</strong> activiteit<strong>en</strong> in het kader van best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud<br />

indi<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> aangetoond dat de werkzaamhed<strong>en</strong> niet op e<strong>en</strong> andere<br />

plaats, e<strong>en</strong> ander mom<strong>en</strong>t of op e<strong>en</strong> minder schadelijke manier kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitgevoerd.<br />

De <strong>gedragscode</strong> geldt niet als vrijstelling <strong>voor</strong> het uitvoer<strong>en</strong> van werkzaamhed<strong>en</strong> in het<br />

kader van ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting (‘nieuwe werk<strong>en</strong>’) als daaruit negatieve<br />

gevolg<strong>en</strong> <strong>voor</strong>tvloei<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> in tabel 3 van hoofdstuk 5. In dergelijke gevall<strong>en</strong> is<br />

e<strong>en</strong> ontheffing verplicht.<br />

De <strong>gedragscode</strong> is alle<strong>en</strong> verplicht <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> die in hoofdstuk 5 word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd,<br />

maar kan uiteraard word<strong>en</strong> uitgebreid <strong>voor</strong> andere soort<strong>en</strong>. Hiermee kan <strong>voor</strong> deze soort<strong>en</strong><br />

invulling word<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> aan de algem<strong>en</strong>e zorgplicht.<br />

De <strong>gedragscode</strong> geldt als e<strong>en</strong> aanbeveling <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> die vermeld word<strong>en</strong> in tabel 1 het<br />

Vrijstellingsbesluit <strong>en</strong> <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> die vermeld word<strong>en</strong> in de Rode Lijst van zeldzame<br />

<strong>en</strong>/of met uitsterv<strong>en</strong> bedreigde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong>, (<strong>voor</strong> zover deze niet onder de<br />

bescherming van de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> vall<strong>en</strong>). Het betreft in dit laatste geval om e<strong>en</strong> groot<br />

aantal soort<strong>en</strong> hogere plant<strong>en</strong>, moss<strong>en</strong>, korstmoss<strong>en</strong>, insect<strong>en</strong> (waaronder <strong>en</strong>kele soort<strong>en</strong><br />

vlinders, libell<strong>en</strong>, (water)kevers <strong>en</strong> mier<strong>en</strong>) <strong>en</strong> andere ongewervelde dier<strong>en</strong>.<br />

7


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

3.2 BELEID EN ORGANISATIE<br />

E<strong>en</strong> waterschap dat deze <strong>gedragscode</strong> overneemt verplicht zich om het zorgvuldig handel<strong>en</strong><br />

t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van de juridisch zwaarder beschermde <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna op hoofdlijn<strong>en</strong> te<br />

veranker<strong>en</strong> in de strategie <strong>en</strong> het beleid van het waterschap. Voorbeeld<strong>en</strong> hiervan zijn het<br />

Waterbeheerplan <strong>en</strong> het Beheer- <strong>en</strong> Onderhoudsplan.<br />

Binn<strong>en</strong> de rand<strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> die primaire waterbeheersdoelstelling<strong>en</strong>, logistieke <strong>en</strong> financiële<br />

mogelijkhed<strong>en</strong> stell<strong>en</strong>, zal het waterschap de bescherming van de juridisch zwaarder<br />

beschermde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun leefgebied<strong>en</strong> in redelijkheid leid<strong>en</strong>d lat<strong>en</strong> zijn<br />

bij de planning van beheeractiviteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> inrichtingsproject<strong>en</strong>.<br />

Het waterschap maakt e<strong>en</strong> overzicht van de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> waar<strong>voor</strong><br />

het waterschap gezi<strong>en</strong> de verspreiding <strong>en</strong> de afhankelijkheid van het water(beheer)-<br />

systeem e<strong>en</strong> bijzondere verantwoordelijkheid heeft. Zo nodig stelt het <strong>voor</strong> deze soort<strong>en</strong><br />

aparte protocoll<strong>en</strong> op.<br />

Het waterschap ontwikkelt e<strong>en</strong> overzicht of groslijst van soortbescherm<strong>en</strong>de werkmethod<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> die relevant zijn <strong>voor</strong> de specifieke omstandighed<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> het waterschap<br />

<strong>en</strong> past die toe bij de uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong><br />

Waar mogelijk houdt het waterschap bij de aanschaf van nieuw materieel rek<strong>en</strong>ing met de<br />

mogelijkhed<strong>en</strong> die er zijn <strong>voor</strong> zorgvuldige omgang met de aanwezige <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna (lichte<br />

machines, specifieke <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, nieuwe technische mogelijkhed<strong>en</strong>).<br />

3.3 INFORMATIEVOORZIENING<br />

Het waterschap baseert zijn handel<strong>en</strong> op algeme<strong>en</strong> beschikbare informatie over de ecologie<br />

<strong>en</strong> de bescherming van de soort<strong>en</strong> in haar werkgebied. Het waterschap zal in beginsel ge<strong>en</strong><br />

fundam<strong>en</strong>teel of toegepast onderzoek start<strong>en</strong>, zoals naar ingreep/effect-relaties.<br />

Het waterschap zorgt t<strong>en</strong> behoeve van haar onderhoud- <strong>en</strong> beheerplann<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong> de daarop<br />

gebaseerde bestekk<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de dekk<strong>en</strong>d <strong>en</strong> actueel inzicht in het vóórkom<strong>en</strong><br />

van de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>. Bestaande gegev<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> optimaal gebruikt<br />

<strong>en</strong> ontbrek<strong>en</strong>de informatie wordt zo nodig aangevuld (maatwerk). De gebruikte<br />

verspreidingsgegev<strong>en</strong>s zijn maximaal 10 jaar oud. Inv<strong>en</strong>tarisaties kunn<strong>en</strong> per soortgroep of<br />

deelgebied gefaseerd word<strong>en</strong> uitgevoerd. De schaalgrootte van het onderzoek is maximaal 1<br />

x 1 km <strong>en</strong> bij <strong>voor</strong>keur meer gedetailleerd2. Verspreidingsgegev<strong>en</strong>s kunn<strong>en</strong> ook bestaan uit<br />

e<strong>en</strong> kaart van de (pot<strong>en</strong>tieel) geschikte habitats in combinatie met het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van de<br />

soort in de regio. De inv<strong>en</strong>tarisatie kan desgew<strong>en</strong>st eerst word<strong>en</strong> toegespitst op de bijzondere<br />

habitats <strong>en</strong> later meer gebiedsdekk<strong>en</strong>d word<strong>en</strong> gemaakt. Bij<strong>voor</strong>beeld eerst de watergang<strong>en</strong><br />

met e<strong>en</strong> natuurfunctie, later indi<strong>en</strong> nodig de overige watergang<strong>en</strong>.<br />

2 Voor e<strong>en</strong> waterschap is het van praktisch belang dat de verspreidingsgegev<strong>en</strong>s gedetailleerde informatie bevatt<strong>en</strong><br />

over het object van het beheer <strong>en</strong> onderhoud. Dit vraagt dus om e<strong>en</strong> betrekkelijk gedetailleerd onderzoek. Bij minder<br />

specifieke informatie geld<strong>en</strong> immers de <strong>voor</strong>geschrev<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> veel groter oppervlak <strong>en</strong> ontstaat<br />

onduidelijkheid over het specifiek gew<strong>en</strong>ste beheer ter garantie van het duurzaam <strong>voor</strong>tbestaan van de soort<strong>en</strong> waar<br />

het om gaat. Er is ge<strong>en</strong> juridische, wel e<strong>en</strong> praktische <strong>voor</strong>keur <strong>voor</strong> gedetailleerde informatie.<br />

8


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Voor toepassing met betrekking tot ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting zorgt het waterschap<br />

ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de dekk<strong>en</strong>d <strong>en</strong> actueel inzicht in het vóórkom<strong>en</strong> van de<br />

juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> in <strong>en</strong> rond het object van de ingreep. De verspreidingsgegev<strong>en</strong>s<br />

zijn in dit geval maximaal 5 jaar oud. Zo nodig word<strong>en</strong> deze bij de<br />

<strong>voor</strong>bereiding van het plan ter plaatse <strong>en</strong> in de directe omgeving geactualiseerd.<br />

Als alternatief wordt volstaan met e<strong>en</strong> onderzoek naar het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van (pot<strong>en</strong>tieel)<br />

geschikt habitat in combinatie met het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van de soort in de regio. Het aldus op<br />

grond van de aanwezigheid van geschikt habitat vastgestelde fictieve <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van juridisch<br />

zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> wordt dan voldo<strong>en</strong>de geacht <strong>voor</strong> opname van e<strong>en</strong><br />

soort in de actuele soort<strong>en</strong>lijst3. Hierbij geldt het <strong>voor</strong>zorgsbeginsel: bij twijfel over het<br />

<strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> soort wordt òf de soort in de lijst als ‘aanwezig’ opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> òf er wordt<br />

nader onderzoek uitgevoerd om de aanwezigheid uit te sluit<strong>en</strong>.<br />

Het is niet nodig dat e<strong>en</strong> waterschap de inv<strong>en</strong>tarisaties zelf uitvoert of de verspreidingsgegev<strong>en</strong>s<br />

in eig<strong>en</strong> beheer heeft. De gegev<strong>en</strong>s di<strong>en</strong><strong>en</strong> echter wel <strong>voor</strong> het waterschap<br />

beschikbaar <strong>en</strong> te raadpleg<strong>en</strong> zijn.<br />

Het waterschap zorgt <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> goede k<strong>en</strong>nis- <strong>en</strong> informatie<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing over het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong><br />

van de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>, zowel onder haar eig<strong>en</strong> medewerkers als<br />

richting opdrachtnemers <strong>en</strong>, waar zinvol, overige derd<strong>en</strong>. Het waterschap kan hier<strong>voor</strong><br />

specifieke product<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong>, zoals stapp<strong>en</strong>plann<strong>en</strong> <strong>en</strong> checklists, databeheersystem<strong>en</strong><br />

<strong>voor</strong> <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna, beeldmateriaal beschermde soort<strong>en</strong>, cursuss<strong>en</strong>/praktijktraining<strong>en</strong> e.d.<br />

of aanhak<strong>en</strong> bij landelijke databank<strong>en</strong>.<br />

De inv<strong>en</strong>tarisaties beantwoord<strong>en</strong> te zijner tijd aan de eis<strong>en</strong> van het nog te publicer<strong>en</strong> protocol<br />

van het Ministerie van LNV <strong>voor</strong> monitoring <strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>sverzameling.<br />

3.4 DOORWERKING IN DE UITVOERING<br />

Uitgangspunt bij al het handel<strong>en</strong> is de strategie: negatieve effect<strong>en</strong> vermijd<strong>en</strong> effect<strong>en</strong><br />

beperk<strong>en</strong> schade comp<strong>en</strong>ser<strong>en</strong>. In eerste instantie wordt getracht gevolg<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>flora</strong> <strong>en</strong><br />

fauna te vermijd<strong>en</strong> door inpassing van <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong> fasering van activiteit<strong>en</strong>. Wanneer<br />

dit niet mogelijk is word<strong>en</strong> werkzaamhed<strong>en</strong> zo uitgevoerd op e<strong>en</strong> wijze die zo weinig<br />

mogelijk schade toebr<strong>en</strong>gt <strong>en</strong>/of word<strong>en</strong> mitiger<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong> getroff<strong>en</strong>. Pas in het<br />

uiterste geval vindt comp<strong>en</strong>satie plaats van de ontstane schade. Het waterschap betrekt de<br />

k<strong>en</strong>nis over het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>, de kwetsbaarheid <strong>en</strong> de ontwikkelingsmogelijkhed<strong>en</strong> van de<br />

juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> bij het opstell<strong>en</strong> van de onderhouds-<br />

<strong>en</strong> beheerplann<strong>en</strong>.<br />

Informatie over de aanwezigheid van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> <strong>en</strong> de gevolgde<br />

werkwijze wordt goed gedocum<strong>en</strong>teerd, mede met het oog op interne <strong>en</strong> externe<br />

controle.<br />

In plann<strong>en</strong> met ruimtelijke consequ<strong>en</strong>ties wordt aangegev<strong>en</strong> hoe het waterschap mogelijke<br />

negatieve gevolg<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de juridisch zwaarder beschermde <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna zal <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>.<br />

3 Deze werkwijze <strong>voor</strong>komt uitgebreide inv<strong>en</strong>tarisaties <strong>en</strong> kan bij<strong>voor</strong>beeld ook in het winterseizo<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

uitgevoerd.<br />

9


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Wanneer bij maatregel<strong>en</strong> in de sfeer van ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting, ondanks<br />

de toepassing van deze <strong>gedragscode</strong>, schade aan de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>,<br />

hun nest<strong>en</strong>, hol<strong>en</strong> of hun leefgebied<strong>en</strong> niet of niet geheel te vermijd<strong>en</strong> is, word<strong>en</strong> zo goed<br />

mogelijk schadebeperk<strong>en</strong>de <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> getroff<strong>en</strong> (mitigatie). Ev<strong>en</strong>tueel dan nog rester<strong>en</strong>de<br />

schade wordt door het waterschap op <strong>voor</strong>hand fysiek gecomp<strong>en</strong>seerd wanneer het<br />

significante schade betreft aan leefgebied<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of vermindering van de gunstige staat van<br />

instandhouding van soort<strong>en</strong> die word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd in bijlage IV van de Habitatrichtlijn (zie<br />

tabel 3, tweede deel, in hoofdstuk 5 van dit docum<strong>en</strong>t).<br />

Indi<strong>en</strong> de gunstige instandhouding van de soort of de wetgeving dit vereist wordt in de<br />

nabije omgeving e<strong>en</strong> comp<strong>en</strong>ser<strong>en</strong>d habitat aangelegd, waarbij geldt dat:<br />

• de oppervlakte <strong>en</strong> kwaliteit van de aan te legg<strong>en</strong> biotop<strong>en</strong> minimaal gelijkwaardig is<br />

aan de oppervlakte <strong>en</strong> de kwaliteit van te vernietig<strong>en</strong> biotop<strong>en</strong>;<br />

• de ruimtelijke sam<strong>en</strong>hang met bestaande leefgebied<strong>en</strong> hersteld wordt, conform de eis<strong>en</strong><br />

die de betrokk<strong>en</strong> soort<strong>en</strong> hieraan stell<strong>en</strong>;<br />

• vervang<strong>en</strong>de biotop<strong>en</strong> tijdig vóór de ingreep word<strong>en</strong> aangelegd;<br />

• de comp<strong>en</strong>satie geschiedt volg<strong>en</strong>s de regels die het Rijk (<strong>voor</strong> de EHS) <strong>en</strong> de Provincie<br />

hier<strong>voor</strong> hebb<strong>en</strong> opgesteld.<br />

3.5 ONVOORZIENE OMSTANDIGHEDEN<br />

In geval van e<strong>en</strong> calamiteit (schadelijke lozing, hoogwatersituatie) zal het waterschap zo<br />

spoedig mogelijk contact opnem<strong>en</strong> met het Ministerie van LNV(of daartoe aangewez<strong>en</strong> instantie)over<br />

e<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de juridisch zwaar beschermde soort<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de aanpak van het probleem.<br />

Uitgangspunt is dat de m<strong>en</strong>selijke veiligheid <strong>voor</strong>rang heeft <strong>en</strong> dat de werkzaamhed<strong>en</strong><br />

ge<strong>en</strong> vertraging mog<strong>en</strong> oplop<strong>en</strong>.<br />

De inzet van (nood)bergingsgebied<strong>en</strong> valt niet onder bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde afspraak. De toek<strong>en</strong>ning<br />

van de bergingsfunctie is e<strong>en</strong> ruimtelijk besluit, waar<strong>voor</strong> aparte procedures geld<strong>en</strong>.<br />

De wijze waarop bergingsgebied<strong>en</strong> zo nodig word<strong>en</strong> ingezet maakt deel uit van het waterbeheerplan<br />

van het waterschap. Hier<strong>voor</strong> geld<strong>en</strong> aparte afsprak<strong>en</strong> (zie 3.2 <strong>en</strong> 3.4).<br />

Indi<strong>en</strong>, ondanks <strong>voor</strong>zorg <strong>en</strong> goede inv<strong>en</strong>tarisaties, tijd<strong>en</strong>s de uitvoering van e<strong>en</strong> activiteit<br />

toch e<strong>en</strong> beschermde soort in het gebied wordt aangetroff<strong>en</strong>, zal het waterschap terstond<br />

nagaan hoe overtreding van de wet kan word<strong>en</strong> <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>. Geprobeerd zal word<strong>en</strong> de desbetreff<strong>en</strong>de<br />

plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> zonder schade te verplaats<strong>en</strong>, dan wel door fasering van<br />

werkzaamhed<strong>en</strong> of planwijziging te spar<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> dit in redelijkheid niet mogelijk is, zal<br />

contact word<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> met het Ministerie van LNV <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de werkwijze.<br />

3.6 OVERIGE ASPECTEN<br />

Het waterschap bevordert door middel van <strong>voor</strong>lichting het zorgvuldig handel<strong>en</strong> van derd<strong>en</strong><br />

onderhoudsplichtig<strong>en</strong> <strong>en</strong> van (mede)gebruikers van terrein<strong>en</strong> <strong>en</strong> water<strong>en</strong>.<br />

Bij vergunningverl<strong>en</strong>ing of verpachting wijst het waterschap de aanvrager op de verplichting<strong>en</strong><br />

van de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong>.<br />

Bij de vangst van (al dan niet beschermde) schadelijke dier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> method<strong>en</strong> ingezet die<br />

bijvangst van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> redelijkerwijs <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>.<br />

10


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Bij monitoring <strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>sverzameling met betrekking tot de juridisch zwaarder beschermde<br />

soort<strong>en</strong> wordt gewerkt volg<strong>en</strong>s de door het Ministerie van LNV opgestelde richtlijn<strong>en</strong>.<br />

Zolang deze richtlijn<strong>en</strong> nog niet zijn gepubliceerd word<strong>en</strong> zoveel mogelijk soortspecifieke<br />

<strong>en</strong>/of niet dodelijke vangst- <strong>en</strong> inv<strong>en</strong>tarisatiemethod<strong>en</strong> toegepast.<br />

Het waterschap evalueert haar beleid <strong>voor</strong> zorgvuldig handel<strong>en</strong> t.a.v. de juridisch zwaarder<br />

beschermde soort<strong>en</strong> door middel van e<strong>en</strong> monitorings- <strong>en</strong> evaluatieplan, <strong>en</strong> gebruikt de<br />

uitkomst<strong>en</strong> van de evaluatie <strong>voor</strong> verdere optimalisatie van beleid, organisatie <strong>en</strong> werkmethod<strong>en</strong>.<br />

Deze <strong>gedragscode</strong> geldt <strong>voor</strong> onbepaalde tijd. De ervaring<strong>en</strong> met het werk<strong>en</strong> met deze<br />

<strong>gedragscode</strong> zull<strong>en</strong> periodiek word<strong>en</strong> verwerkt.<br />

11


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

4<br />

DE PRAKTISCHE UITVOERING<br />

In dit hoofdstuk word<strong>en</strong> de maatregel<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> die het waterschap zal treff<strong>en</strong> om<br />

schade aan het duurzaam <strong>voor</strong>tbestaan van soort<strong>en</strong> bij beheer <strong>en</strong> onderhoud <strong>en</strong> bij nieuwe<br />

werk<strong>en</strong> te <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>. Waar in de tekst sprake is van ’soort’ of ’soort<strong>en</strong>’, gaat het om de bescherming<br />

van populaties <strong>en</strong> niet om individu<strong>en</strong>. De beschrev<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />

betrekking op werkzaamhed<strong>en</strong> die waterschapp<strong>en</strong> frequ<strong>en</strong>t uitvoer<strong>en</strong>. De tabell<strong>en</strong> van paragraaf<br />

4.5 gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>vatting.<br />

4.1 VOORBEREIDING VAN WERKZAAMHEDEN<br />

Het waterschap zorgt er<strong>voor</strong> dat het eig<strong>en</strong> personeel dat bij het project betrokk<strong>en</strong> is, op de<br />

hoogte is van deze <strong>gedragscode</strong> <strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de is geïnstrueerd om deze na te lev<strong>en</strong>. Het uitvoer<strong>en</strong>d<br />

personeel weet waar zich de juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong><br />

bevind<strong>en</strong>. Dit kan door middel van e<strong>en</strong> kaart of e<strong>en</strong> markering in het terrein.<br />

Het uitvoer<strong>en</strong>d personeel wordt opgedrag<strong>en</strong> om naar vermog<strong>en</strong> alert te zijn op niet-aangeduide<br />

(juridisch zwaarder beschermde) plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> <strong>en</strong> di<strong>en</strong>overe<strong>en</strong>komstig te<br />

handel<strong>en</strong>.<br />

Het waterschap zorgt op basis van ket<strong>en</strong>verantwoordelijkheid <strong>voor</strong> het nalev<strong>en</strong> van de<br />

<strong>gedragscode</strong> door partij<strong>en</strong> die in opdracht van het waterschap handel<strong>en</strong> (loonwerkers, aannemers,<br />

onderzoekers e.d.). In de aanbestedingsopdracht word<strong>en</strong> de eis<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> zorgvuldige<br />

werkmethod<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Deze afsprak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> mede betrekking op de planning<br />

van de werkzaamhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de instructie van het door de opdrachtnemer in te zett<strong>en</strong><br />

personeel <strong>en</strong> onderaannemers. Het waterschap controleert de naleving hiervan.<br />

Dit laat onverlet dat de opdrachtnemer hierin ook e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> verantwoordelijkheid heeft.<br />

In het geval van e<strong>en</strong> ruimtelijke ontwikkeling of inrichting (‘nieuwe werk<strong>en</strong>’) di<strong>en</strong>t <strong>voor</strong><br />

soort<strong>en</strong> die word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd in tabel 3 van hoofdstuk 5 van dit docum<strong>en</strong>t altijd tijdig e<strong>en</strong><br />

ontheffing te word<strong>en</strong> aangevraagd. De <strong>gedragscode</strong> geldt hier niet als e<strong>en</strong> vrijstelling.<br />

4.2 UITVOERING BIJ BEHEER EN ONDERHOUD<br />

4.2.1 ALGEMEEN<br />

In de onderhoud- <strong>en</strong> beheerplann<strong>en</strong> geeft het waterschap aan hoe <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> zal word<strong>en</strong><br />

dat afbreuk wordt gedaan aan de gunstige staat van instandhouding van de juridisch<br />

zwaarder beschermde (populaties van) soort<strong>en</strong>. Inzicht in de ruimtelijke verspreiding, <strong>en</strong> in<br />

de kwetsbaarheid tijd<strong>en</strong>s de periodes van <strong>voor</strong>tplanting, (winter)rust <strong>en</strong>/of migratie, vormt<br />

de basis <strong>voor</strong> de planning van werkzaamhed<strong>en</strong>. Hierbij streeft het waterschap naar e<strong>en</strong> optimalisatie<br />

<strong>voor</strong> meerdere, - soms strijdige - doel<strong>en</strong>, zowel <strong>voor</strong> ecologische doel<strong>en</strong> onderling<br />

als ook in sam<strong>en</strong>hang met waterhuishoudkundige of organisatorische doelstelling<strong>en</strong>.<br />

12


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Daarom is het lastig om algeme<strong>en</strong> geld<strong>en</strong>de protocoll<strong>en</strong> op te stell<strong>en</strong>. Onderstaande richtlijn<strong>en</strong><br />

zijn dan ook bedoeld als uitgangspunt <strong>voor</strong> waterschapspecifieke uitwerking<strong>en</strong>. De<br />

<strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> waaronder van deze richtlijn<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> afgewek<strong>en</strong> zijn vermeld in<br />

hoofdstuk 3.<br />

Bij alle werkzaamhed<strong>en</strong> van het waterschap word<strong>en</strong> in beginsel de volg<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />

gespaard:<br />

• Broedkolonies <strong>en</strong> andere vaste nestplaats<strong>en</strong> van vogels (o.a. nestholt<strong>en</strong> van ijsvogels <strong>en</strong><br />

oeverzwaluw<strong>en</strong>)<br />

• Plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde vissoort<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën paai<strong>en</strong>, eier<strong>en</strong><br />

afzett<strong>en</strong>, opgroei<strong>en</strong> of overwinter<strong>en</strong><br />

• Vleermuiskolonies in bom<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebouw<strong>en</strong><br />

• Broedhop<strong>en</strong> van ringslang<strong>en</strong><br />

• Dass<strong>en</strong>burcht<strong>en</strong><br />

Als beschadiging onvermijdelijk is wordt e<strong>en</strong> ontheffing aangevraagd, t<strong>en</strong>zij de werkzaamhed<strong>en</strong><br />

buit<strong>en</strong> het broedseizo<strong>en</strong> of winterrustperiode plaatsvind<strong>en</strong>. Voor de onvermijdelijke<br />

beschadiging van dass<strong>en</strong>burcht<strong>en</strong> wordt altijd e<strong>en</strong> ontheffing aangevraagd.<br />

In <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de gevall<strong>en</strong> wordt grote zorgvuldigheid betracht t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van schade aan:<br />

• Mier<strong>en</strong>hop<strong>en</strong> van de Rode bosmier<br />

• Oude bom<strong>en</strong> (> 50 jaar) met splet<strong>en</strong> <strong>en</strong> hol<strong>en</strong> (i.v.m. mogelijk <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van vleermuiz<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> hol<strong>en</strong>broed<strong>en</strong>de vogels)<br />

• Oude gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> bouwwerk<strong>en</strong> (i.v.m. het mogelijk <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van vleermuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

vogels)<br />

Zo nodig wordt nader onderzoek verricht om de aanwezigheid van vleermuiz<strong>en</strong> of broed<strong>en</strong>de<br />

vogels uit te sluit<strong>en</strong>.<br />

Bij activiteit<strong>en</strong> na zonsondergang wordt rek<strong>en</strong>ing gehoud<strong>en</strong> met padd<strong>en</strong>trek.<br />

4.2.2 MAAIEN VAN KRUIDACHTIGE VEGETATIES OP BERMEN, DIJKEN EN SCHOUWPADEN<br />

Op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht stemt<br />

het waterschap maaidatum <strong>en</strong> maaimethode af op de instandhouding van deze soort<strong>en</strong>.<br />

Rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met de <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> van hoofdstuk 3 wordt gehandeld naar de volg<strong>en</strong>de<br />

uitgangspunt<strong>en</strong>:<br />

• Maaiwerkzaamhed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in beginsel uitgevoerd na 15 juli <strong>en</strong> <strong>voor</strong> 15 maart . In<br />

deze periode vindt ge<strong>en</strong> <strong>voor</strong>tplanting van betek<strong>en</strong>is plaats van vogels, amfibieën <strong>en</strong><br />

reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de meeste plant<strong>en</strong> zaad gezet.<br />

• In afwijking van het <strong>voor</strong>gaande kunn<strong>en</strong> maaiwerkzaamhed<strong>en</strong> vanaf 1 juni word<strong>en</strong> uitgevoerd,<br />

mits tijd<strong>en</strong>s de werkgang goed wordt gelet op broed<strong>en</strong>de vogels <strong>en</strong> bloei<strong>en</strong>de,<br />

juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>soort<strong>en</strong> opdat deze tijd<strong>en</strong>s het maai<strong>en</strong> gespaard<br />

word<strong>en</strong>.<br />

• In laatste instantie zull<strong>en</strong> maaiwerkzaamhed<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> 15 april <strong>en</strong> 1 juni alle<strong>en</strong> plaatsvind<strong>en</strong><br />

als daar strikte noodzaak <strong>voor</strong> bestaat. Bij<strong>voor</strong>beeld, uitbundige productie van<br />

biomassa maakt e<strong>en</strong> vroege maaibeurt van het werkpad noodzakelijk, om de watergang<br />

bereikbaar te houd<strong>en</strong> <strong>voor</strong> schoningswerkzaamhed<strong>en</strong>. Voor de soort<strong>en</strong> uit tabel 3 in<br />

hoofdstuk 5 geldt daarbij dat er sprake is van e<strong>en</strong> groot op<strong>en</strong>baar belang <strong>en</strong> dat er ge<strong>en</strong><br />

alternatiev<strong>en</strong> zijn.<br />

• Op plaats<strong>en</strong> waar het broed<strong>en</strong> van Kwartelkoning<strong>en</strong> wordt vermoed, wordt het maai<strong>en</strong><br />

uitgesteld tot na 15 augustus.<br />

13


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

• In gazons <strong>en</strong> andere int<strong>en</strong>sief gebruikte <strong>en</strong> beheerde plaats<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> maaiwerkzaamhed<strong>en</strong><br />

gedur<strong>en</strong>de het gehele jaar door plaatsvind<strong>en</strong>, mits tijd<strong>en</strong>s de werkgang goed<br />

wordt gelet op broed<strong>en</strong>de vogels of andere juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>.<br />

Als het niet mogelijk is om buit<strong>en</strong> het broedseizo<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>, wordt het object ongeschikt<br />

gemaakt <strong>voor</strong> broedvogels bij<strong>voor</strong>beeld door de vegetatie in het broedseizo<strong>en</strong> zeer kort te<br />

houd<strong>en</strong> of van tevor<strong>en</strong> te frez<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of door deze dagelijks te betred<strong>en</strong>.<br />

In aanvulling op bov<strong>en</strong>staande fasering in de tijd, past het waterschap schadebeperk<strong>en</strong>de<br />

maatregel<strong>en</strong> toe, zoals:<br />

• Del<strong>en</strong> van de vegetatie word<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> maaibeurt niet of later gemaaid, opdat het<br />

leefgebied van <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de beschermde soort<strong>en</strong> gehandhaafd blijft (d<strong>en</strong>k aan de overwintering<br />

van insect<strong>en</strong>). Dit komt ook t<strong>en</strong> goede aan de bescherming van jonge vogels.<br />

• Op de groeiplaats van juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>soort<strong>en</strong> wordt niet gemaaid<br />

<strong>voor</strong>dat deze zich voldo<strong>en</strong>de hebb<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> vermeerder<strong>en</strong>. Dit kan door te<br />

maai<strong>en</strong> na de zaadzetting of door minimaal 25 % van de groeiplaats van deze soort(<strong>en</strong>)<br />

later te maai<strong>en</strong> of bij toerbeurt over te slaan. Dit geldt ook <strong>voor</strong> waardplant<strong>en</strong> van beschermde<br />

(insect<strong>en</strong>)soort<strong>en</strong>.<br />

• Bij het maai<strong>en</strong> word<strong>en</strong> wildredders gebruikt. Wanneer er sprake is van kwetsbare, zeldzame<br />

populaties vogelsoort<strong>en</strong>, dan word<strong>en</strong> de vogels, nest<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun eier<strong>en</strong> actief opgespoord<br />

<strong>en</strong> gespaard.<br />

4.2.3 SCHONEN VAN WATERLOPEN EN OEVERS (HET NATTE PROFIEL)<br />

Op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht, stemt het<br />

waterschap de datum van de werkzaamhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de werkmethode af op de instandhouding<br />

van deze soort<strong>en</strong>. Rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met de <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong> van hoofdstuk 3 wordt gehandeld<br />

naar de volg<strong>en</strong>de uitgangspunt<strong>en</strong>:<br />

• Schoningswerkzaamhed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in beginsel uitgevoerd in de periode van 15 juli tot 1<br />

november, met e<strong>en</strong> <strong>voor</strong>keur <strong>voor</strong> de maand<strong>en</strong> september <strong>en</strong> oktober. Dit is e<strong>en</strong> periode<br />

tuss<strong>en</strong> de <strong>voor</strong>tplanting <strong>en</strong> de winterrust van viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën. Daarnaast hebb<strong>en</strong> in<br />

deze periode vrijwel alle water- <strong>en</strong> oeverplant<strong>en</strong> zaad gezet.<br />

• In afwijking van het <strong>voor</strong>gaande, kan schoning tuss<strong>en</strong> 1 juni <strong>en</strong> 15 juli word<strong>en</strong> uitgevoerd,<br />

mits goed wordt gelet op broed<strong>en</strong>de vogels <strong>en</strong> bloei<strong>en</strong>de of zaadbevatt<strong>en</strong>de juridisch<br />

zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>. Groeiplaats<strong>en</strong> van de juridisch zwaarder beschermde<br />

plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> vogelnest<strong>en</strong> word<strong>en</strong> zo veel mogelijk bij het schon<strong>en</strong> overgeslag<strong>en</strong>.<br />

• In laatste instantie zull<strong>en</strong> schoningswerkzaamhed<strong>en</strong> in de periode tuss<strong>en</strong> half maart <strong>en</strong><br />

1 juni alléén plaatsvind<strong>en</strong> als dit vanwege de doorstroming strikt noodzakelijk is. Voor<br />

de soort<strong>en</strong> uit tabel 3 in hoofdstuk 5 geldt dat <strong>voor</strong> de schoningswerkzaamhed<strong>en</strong> ge<strong>en</strong><br />

alternatiev<strong>en</strong> <strong>voor</strong>hand<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> zijn.<br />

In aanvulling op bov<strong>en</strong>staande fasering in de tijd, past het waterschap schadebeperk<strong>en</strong>de<br />

maatregel<strong>en</strong> toe, zoals:<br />

• Het schon<strong>en</strong> geschiedt op zo’n manier dat water <strong>en</strong> de daarin <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de zad<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

dier<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> terugstrom<strong>en</strong> naar het water.<br />

• Del<strong>en</strong> van de slootvegetatie <strong>en</strong> van de waterbodem word<strong>en</strong> gespaard, opdat het leefgebied<br />

van de aldaar <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> gehandhaafd<br />

blijft. Dit kan door bij<strong>voor</strong>beeld op dergelijke plaats<strong>en</strong> gefaseerd te schon<strong>en</strong>. Dat geldt in<br />

het bijzonder <strong>voor</strong> de waardplant<strong>en</strong> van de beschermde soort<strong>en</strong>.<br />

• Het verdi<strong>en</strong>t aanbeveling het schoonsel <strong>en</strong>kele dag<strong>en</strong> naast de watergang te lat<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong>,<br />

opdat amfibieën terug naar de watergang kunn<strong>en</strong> vlucht<strong>en</strong>. Langs watergang<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />

14


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

botanische doelstelling kan e<strong>en</strong> keuze word<strong>en</strong> gemaakt <strong>voor</strong> versneld afvoer<strong>en</strong> van het<br />

maaisel.<br />

• Wanneer sprake is van kwetsbare, zeldzame populaties, waar<strong>voor</strong> bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde maatregel<strong>en</strong><br />

onvoldo<strong>en</strong>de garantie bied<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de gunstige staat van instandhouding, dan<br />

wordt op de kant gedeponeerd schoonsel gecontroleerd op aanwezigheid van juridisch<br />

zwaarder beschermde viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën, direct na het opschon<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> dergelijke<br />

organism<strong>en</strong> aanwezig zijn, word<strong>en</strong> deze teruggezet in het water. Dat geldt ook <strong>voor</strong> hun<br />

gasther<strong>en</strong>, zoals zoetwatermossel<strong>en</strong> in het leefgebied van de Bitter<strong>voor</strong>n.<br />

4.2.4 BAGGEREN VAN BODEMS, HERPROFILERING EN HERSTELWERKZAAMHEDEN AAN OEVERS<br />

Zowel bagger<strong>en</strong>, herprofiler<strong>en</strong> als herstelwerkzaamhed<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> die e<strong>en</strong><br />

watergang weer op leggermat<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde<br />

soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht, stemt het waterschap de datum van de werkzaamhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />

methode af op de instandhouding van deze soort<strong>en</strong>. Rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met de <strong>voor</strong>waard<strong>en</strong><br />

van hoofdstuk 3wordt gehandeld naar de volg<strong>en</strong>de uitgangspunt<strong>en</strong>:<br />

• Baggerwerkzaamhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> herprofilering word<strong>en</strong> in beginsel uitgevoerd in september of<br />

oktober. Dit is e<strong>en</strong> periode tuss<strong>en</strong> <strong>voor</strong>tplanting <strong>en</strong> winterrust van viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën.<br />

• In afwijking van het <strong>voor</strong>gaande kunn<strong>en</strong> deze werkzaamhed<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> 15 juni <strong>en</strong> begin<br />

september word<strong>en</strong> uitgevoerd als zij gefaseerd plaatsvind<strong>en</strong>, dat wil zegg<strong>en</strong> als voldo<strong>en</strong>de<br />

gebied<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gespaard om viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën geleg<strong>en</strong>heid te gev<strong>en</strong> om te<br />

vlucht<strong>en</strong> óf als viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën van tevor<strong>en</strong> word<strong>en</strong> weggevang<strong>en</strong> <strong>en</strong> elders word<strong>en</strong><br />

uitgezet.<br />

• In de periode van begin november tot half juni word<strong>en</strong> dergelijke werkzaamhed<strong>en</strong><br />

alléén uitgevoerd in uiterste noodzaak <strong>en</strong> met de nodige <strong>voor</strong>zorg.<br />

Herstelwerkzaamhed<strong>en</strong> aan watergang<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vóór 1 mei uitgevoerd. Het gaat om lokale<br />

ingrep<strong>en</strong> die om uitvoeringstechnisch red<strong>en</strong><strong>en</strong> na de hoogwater (winter) periode moet<strong>en</strong><br />

word<strong>en</strong> uitgevoerd Aldaar <strong>en</strong> in de directe omgeving aanwezige vogels <strong>en</strong> hun nest<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

opgespoord <strong>en</strong> gespaard.<br />

In aanvulling op bov<strong>en</strong>staande fasering in de tijd, past het waterschap schadebeperk<strong>en</strong>de<br />

maatregel<strong>en</strong> toe, zoals:<br />

• Del<strong>en</strong> van de slootvegetatie word<strong>en</strong> zoveel mogelijk gespaard, opdat het leefgebied van<br />

de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> gehandhaafd blijft.<br />

• De aanwezige juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> tijdelijk weggevang<strong>en</strong> of<br />

geïsoleerd van dat deel van de watergang waar de werkzaamhed<strong>en</strong> plaatsvind<strong>en</strong>.<br />

• Wanneer sprake is van kwetsbare, zeldzame populaties, waar<strong>voor</strong> bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde maatregel<strong>en</strong><br />

onvoldo<strong>en</strong>de garantie bied<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de gunstige staat van instandhouding, dan<br />

wordt op de kant gedeponeerde bagger direct gecontroleerd op aanwezigheid van juridisch<br />

zwaarder beschermde viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën. Indi<strong>en</strong> dergelijke organism<strong>en</strong> aanwezig<br />

zijn, word<strong>en</strong> deze teruggezet in het water. Dat geldt ook <strong>voor</strong> hun ev<strong>en</strong>tuele gasther<strong>en</strong>,<br />

zoals zoetwatermossel<strong>en</strong> in het leefgebied van de Bitter<strong>voor</strong>n.<br />

15


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

4.2.5 BEGRAZEN<br />

In het begrazingsplan wordt rek<strong>en</strong>ing gehoud<strong>en</strong> met het vóórkom<strong>en</strong> van juridisch zwaarder<br />

beschermde plant<strong>en</strong>- of diersoort<strong>en</strong>. Zo nodig wordt de int<strong>en</strong>siteit (aantal dier<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

periode van begrazing) <strong>en</strong> de keuze van diersoort hierop aangepast <strong>en</strong> word<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueel<br />

gebied<strong>en</strong> uitgerasterd.<br />

4.2.6 SNOEIEN EN DUNNEN VAN OPGAANDE BEPLANTING<br />

Snoei- <strong>en</strong> dunwerkzaamhed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in beginsel uitgevoerd in de periode van september<br />

tot half maart, dus buit<strong>en</strong> het broedseizo<strong>en</strong>. Hierbij neemt het waterschap de volg<strong>en</strong>de<br />

<strong>voor</strong>zorg in acht:<br />

• Oudere bom<strong>en</strong> (> 50 jaar) met splet<strong>en</strong> <strong>en</strong> hol<strong>en</strong> word<strong>en</strong> op de aanwezigheid van vleermuiz<strong>en</strong><br />

gecontroleerd. Dergelijke bom<strong>en</strong> <strong>en</strong> de bom<strong>en</strong> in de directe omgeving daarvan<br />

di<strong>en</strong><strong>en</strong> op zodanige wijze verzorgd te word<strong>en</strong> dat de verblijfplaats<strong>en</strong> in stand blijv<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

aanwezige dier<strong>en</strong> niet word<strong>en</strong> verstoord.<br />

• Hol<strong>en</strong> van juridisch zwaarder beschermde dier<strong>en</strong> of bladhop<strong>en</strong> waarin zich slang<strong>en</strong> of<br />

juridisch zwaarder beschermde amfibieën zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bevind<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> te word<strong>en</strong><br />

gespaard.<br />

Tijd<strong>en</strong>s het broedseizo<strong>en</strong> (15 maart tot 15 juli) vind<strong>en</strong> géén snoei- <strong>en</strong> dunningswerkzaamhed<strong>en</strong><br />

plaats, t<strong>en</strong>zij uit controle is kom<strong>en</strong> vast te staan dat zich in de directe omgeving ge<strong>en</strong><br />

broed<strong>en</strong>de vogels of nest<strong>en</strong> bevind<strong>en</strong>.<br />

Werkpad<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkomgeving word<strong>en</strong> zo beperkt mogelijk gehoud<strong>en</strong>. Daarbij <strong>en</strong> ook bij de<br />

valrichting van bom<strong>en</strong> <strong>en</strong> takk<strong>en</strong> wordt rek<strong>en</strong>ing gehoud<strong>en</strong> met bov<strong>en</strong>staande punt<strong>en</strong>.<br />

Snoei- <strong>en</strong> dunningswerkzaamhed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde<br />

soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht zo mogelijk gefaseerd uitgevoerd (verspreid<strong>en</strong> over meerdere<br />

jar<strong>en</strong>), opdat leefgebied<strong>en</strong> van deze soort<strong>en</strong> gehandhaafd blijv<strong>en</strong>.<br />

Snoeihout <strong>en</strong> snippers word<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> het leefgebied van de juridisch zwaarder beschermde<br />

soort<strong>en</strong> opgeslag<strong>en</strong>.<br />

NB. Het kapp<strong>en</strong> van bom<strong>en</strong> anders dan uit e<strong>en</strong> oogpunt van beheer <strong>en</strong> onderhoud van de opstand valt<br />

onder de categorie ‘Ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting’. Voor dergelijke werkzaamhed<strong>en</strong> geldt naast<br />

de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> tev<strong>en</strong>s de Boswet.<br />

4.2.7 GROOT ONDERHOUD AAN WATERKERINGEN<br />

Op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde plaats<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht, handelt het<br />

waterschap als volgt:<br />

Groot onderhoud aan dijklicham<strong>en</strong> wordt in beginsel uitgevoerd vanaf half juli <strong>en</strong> vóór half<br />

maart, dus buit<strong>en</strong> het broedseizo<strong>en</strong> (met inachtneming van de beperking<strong>en</strong> die de Wet op<br />

de waterkering<strong>en</strong> oplegt: van 15 oktober tot 15 april is ge<strong>en</strong> onderhoud toegestaan aan het<br />

buit<strong>en</strong>talud van e<strong>en</strong> waterker<strong>en</strong>de dijk). Als het niet mogelijk is om buit<strong>en</strong> het broedseizo<strong>en</strong><br />

te werk<strong>en</strong>, wordt het dijklichaam ongeschikt gemaakt <strong>voor</strong> broedvogels door de vegetatie in<br />

het broedseizo<strong>en</strong> zeer kort te houd<strong>en</strong> of van tevor<strong>en</strong> te frez<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of door deze dagelijks te<br />

betred<strong>en</strong>.<br />

16


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Voorafgaand aan groot onderhoud word<strong>en</strong> beschermde plant<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de bloeiperiode<br />

ruim uitgestok<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>tueel eerst in depot gezet, <strong>en</strong> op e<strong>en</strong> geschikte plek in de nabijheid<br />

uitgeplant.<br />

Natuurvri<strong>en</strong>delijke oevers word<strong>en</strong> ongemoeid gelat<strong>en</strong>.<br />

4.2.8 ONDERHOUD VERHARDINGEN<br />

Bij groot onderhoud aan verharde oppervlakt<strong>en</strong> wordt tijd<strong>en</strong>s het broedseizo<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing<br />

gehoud<strong>en</strong> met het vóórkom<strong>en</strong> van broed<strong>en</strong>de vogels <strong>en</strong> andere beschermde diersoort<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

plant<strong>en</strong> in de nabije omgeving.<br />

Gladheidsbestrijding in de nabijheid van waar juridisch zwaarder beschermde, zoutgevoelige<br />

plant<strong>en</strong>soort<strong>en</strong> groei<strong>en</strong> gebeurt in beginsel met niet-schadelijke middel<strong>en</strong>.<br />

In de directe omgeving van leefgebied<strong>en</strong> van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> wordt<br />

ge<strong>en</strong> chemische onkruidbestrijding toegepast. Hiervan wordt alléén afgewek<strong>en</strong> als alternatiev<strong>en</strong><br />

(mechanisch, brand<strong>en</strong>) niet mogelijk zijn.<br />

NB. Het is verstandig dezelfde handelswijze toe te pass<strong>en</strong> bij habitattyp<strong>en</strong> die op grond van de Habitatrichtlijn<br />

moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beschermd. Deze verplichting valt echter buit<strong>en</strong> het kader van deze <strong>gedragscode</strong>.<br />

4.3 UITWERKING BIJ RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN EN INRCHTING (‘NIEUWE WERKEN’)<br />

NB. Bij deze werkzaamhed<strong>en</strong> moet er rek<strong>en</strong>ing mee word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong> dat <strong>voor</strong> soort<strong>en</strong> uit tabel 3 van<br />

hoofdstuk 5 van deze <strong>gedragscode</strong> ge<strong>en</strong> vrijstelling mogelijk is. Indi<strong>en</strong> sprake is van verbod<strong>en</strong> handeling<strong>en</strong><br />

t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van deze soort<strong>en</strong> moet hier<strong>voor</strong> e<strong>en</strong> ontheffing word<strong>en</strong> aangevraagd. Echter, het<br />

nalev<strong>en</strong> van de onderstaande gedragsregels zal de negatieve gevolg<strong>en</strong> zeker verminder<strong>en</strong> <strong>en</strong> de kans op<br />

het verkrijg<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> ontheffing vergrot<strong>en</strong>.<br />

4.3.1 VOORBEREIDING VAN NIEUWE WERKEN<br />

Voorafgaande aan de realisatie van ruimtelijke inrichtingsproject<strong>en</strong> zorgt het waterschap<br />

<strong>voor</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de dekk<strong>en</strong>d <strong>en</strong> actueel overzicht van de verspreiding van de juridisch<br />

zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> in het plangebied <strong>en</strong> de directe omgeving (zie<br />

ook 3.3).<br />

Voor juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong>- <strong>en</strong> diersoort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> specifieke behoudsmaatregel<strong>en</strong><br />

in het plan opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, bij<strong>voor</strong>beeld in de vorm van e<strong>en</strong> werkprotocol. Deze<br />

maatregel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> betrekking hebb<strong>en</strong> op de locatiekeuze én op de werkwijze. Alle<strong>en</strong> in<br />

uiterste noodzaak word<strong>en</strong> soort<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun leefgebied<strong>en</strong> geschaad.<br />

In het geval van de soort<strong>en</strong> uit tabel 3 van hoofdstuk 5 van dit docum<strong>en</strong>t zal eerst e<strong>en</strong> ontheffing<br />

word<strong>en</strong> aangevraagd bij de Minister van LNV. Hierbij di<strong>en</strong>t te word<strong>en</strong> aangetoond<br />

dat:<br />

• sprake is van e<strong>en</strong> dwing<strong>en</strong>de red<strong>en</strong> van groot op<strong>en</strong>baar belang <strong>voor</strong> het uitvoer<strong>en</strong> van<br />

het betreff<strong>en</strong>de plan;<br />

• de ingreep niet op e<strong>en</strong> andere, minder schadelijke wijze of op e<strong>en</strong> andere locatie kan<br />

plaatsvind<strong>en</strong>;<br />

• de gunstige instandhouding van de getroff<strong>en</strong> soort(<strong>en</strong>) gewaarborgd is;<br />

• voldo<strong>en</strong>de mitiger<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong> <strong>en</strong> comp<strong>en</strong>satie word<strong>en</strong> toegepast.<br />

17


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

De b<strong>en</strong>odigde maatregel<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door het waterschap in e<strong>en</strong> Programma van Eis<strong>en</strong> of<br />

besteks<strong>voor</strong>schrift<strong>en</strong> ook <strong>voor</strong>geschrev<strong>en</strong> aan ander<strong>en</strong> die werkzaamhed<strong>en</strong> in opdracht van<br />

het waterschap uitvoer<strong>en</strong>. Het waterschap houdt hier toezicht op.<br />

Tijd<strong>en</strong>s de werkzaamhed<strong>en</strong> wordt gecontroleerd op het alsnog <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> of hervestig<strong>en</strong><br />

van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> dit het geval is word<strong>en</strong> plan <strong>en</strong> werkzaamhed<strong>en</strong><br />

hierop aangepast.<br />

Verbod<strong>en</strong> handeling<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van vogels, hun nest<strong>en</strong> <strong>en</strong> eier<strong>en</strong> wordt door middel van<br />

prev<strong>en</strong>tie in alle gevall<strong>en</strong> <strong>voor</strong>kóm<strong>en</strong>, bij<strong>voor</strong>beeld door de werkzaamhed<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> het<br />

broedseizo<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> plaatsvind<strong>en</strong>.<br />

Indi<strong>en</strong> de wet verplicht tot comp<strong>en</strong>satie van leefgebied<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> hier<strong>voor</strong> in de plaats<br />

nieuwe aangelegd <strong>voor</strong> de betreff<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong>, waarbij:<br />

• De oppervlakte van het nieuw in te richt<strong>en</strong> terrein voldo<strong>en</strong>de groot <strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de geschikt<br />

is om de betreff<strong>en</strong>de soort(<strong>en</strong>) te handhav<strong>en</strong>.<br />

• Het nieuwe terrein deel uitmaakt van e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>d ruimtelijk netwerk van<br />

geschikte leefgebied<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de betreff<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong>.<br />

• Het nieuwe terrein tijdig <strong>voor</strong> de aanvang van de ingreep gereed is <strong>en</strong> geschikt <strong>voor</strong> het<br />

herberg<strong>en</strong> van de desbetreff<strong>en</strong>de soort(<strong>en</strong>).<br />

4.3.2 VERWIJDEREN VAN BOVENGROND EN ANDERE GRAAFWERKZAAMHEDEN<br />

De ingreep wordt op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht<br />

in beginsel uitgevoerd buit<strong>en</strong> de kwetsbare period<strong>en</strong> van deze soort<strong>en</strong>. Dit houdt in,<br />

wanneer van toepassing:<br />

• Verwijder<strong>en</strong> van vegetatie vindt plaats buit<strong>en</strong> het broedseizo<strong>en</strong> van vogels (15 maart –<br />

15 juli) t<strong>en</strong>zij door onderzoek is vastgesteld dat zich op het terrein ge<strong>en</strong> broed<strong>en</strong>de vogels<br />

(meer) bevind<strong>en</strong>.<br />

• Verplaats<strong>en</strong> van plant<strong>en</strong> geschiedt na de zaadzetting (d.w.z. na 15 juni), waarbij behalve<br />

de juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong> ook ev<strong>en</strong>tueel aanwezig zaad wordt verplaatst<br />

<strong>en</strong> op adequate wijze wordt uitgezet.<br />

• Verwijder<strong>en</strong> van vegetatie geschiedt op plaats<strong>en</strong> waar juridisch zwaarder beschermde<br />

amfibieën, reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> zoogdier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht buit<strong>en</strong> de overwinteringsperiode<br />

van deze soort<strong>en</strong> (1 november – 1 april).<br />

Tijd<strong>en</strong>s de uitvoering word<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> om te <strong>voor</strong>kóm<strong>en</strong> dat vaste verblijfplaats<strong>en</strong><br />

van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> in de omgeving word<strong>en</strong> beïnvloed.<br />

Na de ingreep word<strong>en</strong> zo nodig maatregel<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> om te <strong>voor</strong>kóm<strong>en</strong> dat hervestiging<br />

van juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong> of dier<strong>en</strong> op het terrein kan optred<strong>en</strong>, bij<strong>voor</strong>beeld<br />

door het terrein kaal te houd<strong>en</strong> of dagelijks te verstor<strong>en</strong>.<br />

4.3.3 SLOOP VAN KUNSTWERKEN EN GEBOUWEN<br />

Kunstwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebouw<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> van belang zijn <strong>voor</strong> de volg<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong>groep<strong>en</strong>:<br />

(muur) plant<strong>en</strong>, (broed)vogels, zoogdier<strong>en</strong> (vleermuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> ste<strong>en</strong>marter), amfibieën <strong>en</strong> reptiel<strong>en</strong>,<br />

de laatste <strong>voor</strong>al in verband met de overwintering.<br />

18


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Groeiplaats<strong>en</strong> van beschermde muurplant<strong>en</strong> <strong>en</strong> muurvegetaties word<strong>en</strong> zoveel mogelijk in<br />

stand gelat<strong>en</strong>. NB. Veel muurplant<strong>en</strong> behor<strong>en</strong> tot de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong><br />

van tabel 2 van hoofdstuk 5.<br />

Wanneer vernietiging van groeiplaats<strong>en</strong> onvermijdelijk is word<strong>en</strong> beschermde muurplant<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> muurvegetaties in dijkbekleding<strong>en</strong>, mur<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebouw<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de bloeitijd uitgestok<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> elders in geschikt biotoop teruggeplaatst.<br />

Gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunstwerk<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vóór de ingreep gecontroleerd op het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van<br />

onder meer (gier)zwaluw<strong>en</strong>, overwinter<strong>en</strong>de (juridisch zwaarder beschermde) amfibieën <strong>en</strong><br />

reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> ste<strong>en</strong>marters <strong>en</strong> op vleermuiz<strong>en</strong>. Bij positief resultaat word<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> werkzaamhed<strong>en</strong><br />

uitgevoerd tijd<strong>en</strong>s het broed- of nestelseizo<strong>en</strong>, noch tijd<strong>en</strong>s de winterslaap van overwinter<strong>en</strong>de<br />

vleermuiz<strong>en</strong>. Bij aanwezigheid van vleermuiskolonies di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> ontheffing<br />

aangevraagd te word<strong>en</strong>.<br />

Bij substantiële aantasting van groeiplaats<strong>en</strong> <strong>en</strong> verblijfplaats<strong>en</strong> van juridisch zwaarder<br />

beschermde soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> maatregel<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> om bij herontwikkeling van de locatie<br />

nieuw leefgebied <strong>voor</strong> de desbetreff<strong>en</strong>de plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> te creër<strong>en</strong>. Te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> valt<br />

aangebruik van speciale mortel <strong>voor</strong> muurplant<strong>en</strong>, nestelgeleg<strong>en</strong>heid <strong>voor</strong> zwaluw<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

holt<strong>en</strong> die als verblijfplaats <strong>voor</strong> vleermuiz<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> funger<strong>en</strong>.<br />

4.3.4 BOUWACTIVITEITEN<br />

Bij bouwactiviteit<strong>en</strong> word<strong>en</strong> broed<strong>en</strong>de vogels, kram<strong>en</strong>de (juridisch zwaarder beschermde)<br />

zoogdier<strong>en</strong> <strong>en</strong> par<strong>en</strong>de amfibieën op of nabij de bouwplaats in de plan<strong>voor</strong>bereiding <strong>en</strong> in<br />

de te hanter<strong>en</strong> werkwijze ontzi<strong>en</strong>.<br />

Bouwactiviteit<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> in beginsel plaats in de daglichtperiode, opdat verstoring van de<br />

omgeving door verlichting wordt <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>. Bij nachtelijke verlichting van de bouwplaats<br />

wordt uitstraling naar de omgeving zo veel mogelijk <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>.<br />

4.3.5 AFDAMMEN, DEMPEN OF VERGRAVEN VAN WATEREN<br />

Het afdamm<strong>en</strong>, demp<strong>en</strong> of leegpomp<strong>en</strong> van watergang<strong>en</strong> wordt op plaats<strong>en</strong> waar juridisch<br />

zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwacht in beginsel uitgevoerd in de periode tuss<strong>en</strong><br />

15 juli <strong>en</strong> 1 november, dat wil zegg<strong>en</strong> na de <strong>voor</strong>tplantingsperiode <strong>en</strong> vóór de winterslaap<br />

van amfibieën <strong>en</strong> reptiel<strong>en</strong>.<br />

Voorafgaand aan het demp<strong>en</strong> of vergrav<strong>en</strong> van de watergang wordt deze zoveel mogelijk<br />

vrij gemaakt van juridisch zwaarder beschermde dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> plant<strong>en</strong>:<br />

• Juridisch zwaarder beschermde plant<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ruim uitgestok<strong>en</strong> <strong>en</strong> elders teruggeplaatst,<br />

<strong>voor</strong> zover soort<strong>en</strong> lokaal in hun <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> bedreigd word<strong>en</strong> door de ingreep<br />

<strong>en</strong> deze ingreep onvermijdelijk is.<br />

• Juridisch zwaarder beschermde dier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> weggevang<strong>en</strong> <strong>voor</strong>afgaande aan het demp<strong>en</strong><br />

van de sloot <strong>en</strong> teruggeplaatst in geschikte biotop<strong>en</strong> in de omgeving, wanneer deze<br />

door de ingreep bedreigd word<strong>en</strong>.<br />

• Wanneer het gaat om leefgebied<strong>en</strong> van soort<strong>en</strong> die g<strong>en</strong>oemd word<strong>en</strong> in tabel 3 van<br />

hoofdstuk 5 wordt <strong>voor</strong>afgaand aan het demp<strong>en</strong> eerst voldo<strong>en</strong>de nieuw habitat ingericht.<br />

19


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Bij het demp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> watergang wordt het water één richting uitgedrev<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong><br />

naastligg<strong>en</strong>de sloot, opdat aanwezige viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën kunn<strong>en</strong> ontsnapp<strong>en</strong>.<br />

Bij leegpomp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> watergang word<strong>en</strong> overige viss<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën tijdig weggevang<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> elders uitgezet.<br />

4.4 UITWERKING BIJ ONDERZOEK EN MONITORING<br />

Het vang<strong>en</strong> van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong> gebeurt uitsluit<strong>en</strong>d door bevoegde<br />

person<strong>en</strong>. (NB. Het vang<strong>en</strong> is doorgaans vergunningplichtig).<br />

Bij het vang<strong>en</strong> van juridisch zwaarder beschermde zoogdier<strong>en</strong> <strong>voor</strong> onderzoek <strong>en</strong> monitoring<br />

wordt uitsluit<strong>en</strong>d gewerkt volg<strong>en</strong>s het DEC-protocol uit de Wet op het Dier<strong>en</strong>welzijn.<br />

20


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

4.5 KALENDER VAN WERKZAAMHEDEN<br />

Onderstaande tabell<strong>en</strong> vatt<strong>en</strong> de fasering van werkzaamhed<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>, zoals beschrev<strong>en</strong> in de <strong>voor</strong>gaande paragraf<strong>en</strong> van hoofdstuk 4.<br />

ONDERHOUD<br />

Maai<strong>en</strong> berm<strong>en</strong>, dijk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

schouwpad<strong>en</strong><br />

Januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december<br />

Schon<strong>en</strong> van het natte profiel<br />

Bagger<strong>en</strong> van bodems <strong>en</strong><br />

herprofilering<br />

Herstelwerkzaamhed<strong>en</strong> (1.)<br />

Begraz<strong>en</strong> (2.)<br />

Snoei<strong>en</strong> <strong>en</strong> dunn<strong>en</strong> van<br />

opgaande beplanting<br />

Groot onderhoud<br />

waterkering<strong>en</strong><br />

Onderhoud verharding<strong>en</strong> (3.)<br />

21


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

KALENDER VAN WERKZAAMHEDEN<br />

RUIMTELIJKE ONTWIKKELING EN INRICHTING<br />

Verwijder<strong>en</strong> van bov<strong>en</strong>grond<br />

/grav<strong>en</strong> (4.)<br />

Januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december<br />

Sloop van kunstwerk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

gebouw<strong>en</strong> (5.)<br />

Bouwactiviteit<strong>en</strong> (6.)<br />

Afdamm<strong>en</strong>, demp<strong>en</strong>,<br />

vergrav<strong>en</strong> van watergang<strong>en</strong><br />

LEGENDA:<br />

Voorkeursperiode, met minste risico op afbreuk aan populaties van soort<strong>en</strong>.<br />

2 e <strong>voor</strong>keursperiode, liefst te vermijd<strong>en</strong>. Uitvoering alle<strong>en</strong> met de nodige schadebeperk<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong>.<br />

3 e <strong>voor</strong>keursperiode, alle<strong>en</strong> in uiterste noodzaak <strong>en</strong> met de nodige schadebeperk<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong>.<br />

Periode is uitvoeringstechnisch minder geschikt of <strong>voor</strong> het waterbeheer niet relevant<br />

(1.) Vogels <strong>en</strong> hun nest<strong>en</strong> word<strong>en</strong> actief opgespoord <strong>en</strong> gespaard.<br />

(2.) Int<strong>en</strong>siteit (aantal dier<strong>en</strong> <strong>en</strong> periode) <strong>en</strong> keuze diersoort aanpass<strong>en</strong> op <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong>.<br />

(3.) Tijd<strong>en</strong>s broedseizo<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong> met <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van broed<strong>en</strong>de vogels <strong>en</strong> andere beschermde soort<strong>en</strong>.<br />

(4.) Bij het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van juridisch zwaarder beschermde amfibieën, reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> zoogdier<strong>en</strong> moet de periode van winterrust vermed<strong>en</strong> word<strong>en</strong> het uitvoer<strong>en</strong> van deze werkzaamhed<strong>en</strong><br />

(november t/m maart).<br />

(5.) Rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong> met groeiplaats<strong>en</strong> beschermde muurplant<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van onder meer (gier)zwaluw<strong>en</strong>, overwinter<strong>en</strong>de (juridisch zwaarder beschermde) amfibieën <strong>en</strong> reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

ste<strong>en</strong>marters <strong>en</strong> op vleermuiz<strong>en</strong>.<br />

(6.) Rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong> met <strong>voor</strong>tplanting van vogels <strong>en</strong> beschermde zoogdier<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën.<br />

22


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

5<br />

DE SOORTEN WAAROP DEZE GEDRAGSCODE<br />

BETREKKING HEEFT<br />

5.1 ALGEMEEN<br />

De <strong>gedragscode</strong> heeft betrekking op de soort<strong>en</strong> die vermeld staan in de tabell<strong>en</strong> 2 <strong>en</strong> 3 van<br />

het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit.<br />

5.2 DE SOORTEN VAN TABEL 2 VAN HET VRIJSTELLINGSBESLUIT<br />

Tabel 2 bevat, naast alle vogels, e<strong>en</strong> aantal soort<strong>en</strong> die betrekkelijk zeldzaam zijn.<br />

Het toetsingskader <strong>voor</strong> activiteit<strong>en</strong> die mogelijk schade berokk<strong>en</strong><strong>en</strong> aan soort<strong>en</strong> uit deze<br />

tabel staat vermeld in bijlage 3 van dit docum<strong>en</strong>t.<br />

Vogels<br />

Alle inheemse vogelsoort<strong>en</strong><br />

Soort<strong>en</strong> van tabel 2<br />

Zoogdier<strong>en</strong><br />

Damhert<br />

Edelhert<br />

Eekhoorn<br />

Grijze zeehond<br />

Grote bosmuis<br />

Ste<strong>en</strong>marter<br />

Wild zwijn<br />

Dama dama<br />

Cervus elaphus<br />

Sciurus vulgaris<br />

Halichoerus grypus<br />

Apodemus flavicollis<br />

Martes foina<br />

Sus scrofa<br />

Reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën<br />

Alp<strong>en</strong>watersalamander<br />

Lev<strong>en</strong>dbar<strong>en</strong>de hagedis<br />

Triturus alpestris<br />

Lacerta vivipara<br />

Dagvlinders<br />

Moerasparelmoervlinder<br />

Vals heideblauwtje<br />

Euphydryas aurinia<br />

Lycaeides idas<br />

Viss<strong>en</strong><br />

Bermpje<br />

Kleine modderkruiper<br />

Meerval<br />

Rivierdonderpad<br />

Noemacheilus barbatulus<br />

Cobitis ta<strong>en</strong>ia<br />

Silurus glanis<br />

Cottus gobio<br />

23


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Vaatplant<strong>en</strong><br />

Aangebrande orchis<br />

Aapjesorchis<br />

Be<strong>en</strong>breek<br />

Bergklokje<br />

Bergnachtorchis<br />

Bij<strong>en</strong>orchis<br />

Blaasvar<strong>en</strong><br />

Blauwe zeedistel<br />

Bleek bosvogeltje<br />

Bokk<strong>en</strong>orchis<br />

Brede orchis<br />

Bruinrode wesp<strong>en</strong>orchis<br />

Daslook<br />

D<strong>en</strong>n<strong>en</strong>orchis<br />

Duitse g<strong>en</strong>tiaan<br />

Franjeg<strong>en</strong>tiaan<br />

Geelgro<strong>en</strong>e wesp<strong>en</strong>orchis<br />

Gele helmbloem<br />

Gevlekte orchis<br />

Gro<strong>en</strong>e nachtorchis<br />

Gro<strong>en</strong>steel<br />

Grote keverorchis<br />

Grote mugg<strong>en</strong>orchis<br />

Guld<strong>en</strong> sleutelbloem<br />

Harlekijn<br />

Herfstschroeforchis<br />

Hondskruid<br />

Honingorchis<br />

J<strong>en</strong>everbes<br />

Klein glaskruid<br />

Kleine keverorchis<br />

Kleine zonnedauw<br />

Klokjesg<strong>en</strong>tiaan<br />

Kluw<strong>en</strong>klokje<br />

Koraalwortel<br />

Kruisbladg<strong>en</strong>tiaan<br />

Lange ereprijs<br />

Lange zonnedauw<br />

Mannetjesorchis<br />

Maretak<br />

Moeraswesp<strong>en</strong>orchis<br />

Muurbloem<br />

Parnassia<br />

Pijlscheefkelk<br />

Popp<strong>en</strong>orchis<br />

Prachtklokje<br />

Purperorchis<br />

Soort<strong>en</strong> van tabel 2<br />

Orchis ustulata<br />

Orchis simia<br />

Narthecium ossifragum<br />

Campanula rhomboidalis<br />

Platanthera chlorantha<br />

Ophrys apifera<br />

Cystopteris fragilis<br />

Eryngium maritimum<br />

Cephalantera damasonium<br />

Himantoglossum hircinum<br />

Dactylorhiza majalis majalis<br />

Epipactis atrorub<strong>en</strong>s<br />

Allium ursinum<br />

Goodyera rep<strong>en</strong>s<br />

G<strong>en</strong>tianella germanica<br />

G<strong>en</strong>tianella ciliata<br />

Epipactis muelleri<br />

Pseudofumaria lutea<br />

Dactylorhiza maculata<br />

Coeloglossum viride<br />

Aspl<strong>en</strong>ium viride<br />

Listera ovata<br />

Gymnad<strong>en</strong>ia conopsea<br />

Primula veris<br />

Orchis morio<br />

Spiranthes spiralis<br />

Anacamptis pyramidalis<br />

Herminium monorchis<br />

Juniperus communis<br />

Parietaria judaica<br />

Listera cordata<br />

Drosera intermedia<br />

G<strong>en</strong>tiana pneumonanthe<br />

Campanula glomerata<br />

Corallorhiza trifida<br />

G<strong>en</strong>tiana cruciata<br />

Veronica longifola<br />

Drosera anglica<br />

Orchis mascula<br />

Viscum album<br />

Epipactis palustris<br />

Erysimum cheiri<br />

Parnassia palustris<br />

Arabis hirsuto sagittata<br />

Aceras anthropophorum<br />

Campanula persicifolia<br />

Orchis purpurea<br />

24


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Rapunzelklokje<br />

Rechte driehoeksvar<strong>en</strong><br />

Rietorchis<br />

Ronde zonnedauw<br />

Rood bosvogeltje<br />

Ruig klokje<br />

Schubvar<strong>en</strong><br />

Slanke g<strong>en</strong>tiaan<br />

Soldaatje<br />

Spaanse ruiter<br />

Ste<strong>en</strong>anjer<br />

Ste<strong>en</strong>breekvar<strong>en</strong><br />

St<strong>en</strong>gelloze sleutelbloem<br />

St<strong>en</strong>gelomvatt<strong>en</strong>d havikskruid<br />

Stijf hardgras<br />

Tongvar<strong>en</strong><br />

Valkruid<br />

Ve<strong>en</strong>mosorchis<br />

Veldg<strong>en</strong>tiaan<br />

Veldsalie<br />

Vleeskleurige orchis<br />

Vlieg<strong>en</strong>orchis<br />

Vogelnestje<br />

Voorjaarsadonis<br />

Wants<strong>en</strong>orchis<br />

Waterdrieblad<br />

Weideklokje<br />

Welriek<strong>en</strong>de nachtorchis<br />

Wilde gagel<br />

Wilde herfsttijloos<br />

Wilde kievitsbloem<br />

Wilde marjolein<br />

Wit bosvogeltje<br />

Witte mugg<strong>en</strong>orchis<br />

Zinkviooltje<br />

Zomerklokje<br />

Zwartsteel<br />

Soort<strong>en</strong> van tabel 2<br />

Campanula rapunculus<br />

Gymnocarpium robertianum<br />

Dactylorhiza majalis praetermissa<br />

Drosera rotundifolia<br />

Cephalanthera rubra<br />

Campanula trachelium<br />

Ceterach officinarum<br />

G<strong>en</strong>tianella amarella<br />

Orchis militaris<br />

Cirsium dissectum<br />

Dianthus deltoides<br />

Aspl<strong>en</strong>ium trichomanes<br />

Primula vulgaris<br />

Hieracium amplexicaule<br />

Catapodium rigidum<br />

Aspl<strong>en</strong>ium scolop<strong>en</strong>drium<br />

Arnica montana<br />

Hammarbya paludosa<br />

G<strong>en</strong>tianella campestris<br />

Salvia prat<strong>en</strong>sis<br />

Dactylorhiza incarnata<br />

Ophrys insectifera<br />

Neottia nidus-avis<br />

Adonis vernalis<br />

Orchis coriophora<br />

M<strong>en</strong>yanthes trifoliata<br />

Campanula patula<br />

Platanthera bifolia<br />

Myrica gale<br />

Colchicum autumnale<br />

Fritillaria meleagris<br />

Origanum vulgare<br />

Cephalanthera longifolia<br />

Pseudorchis albida<br />

Viola lutea calaminaria<br />

Leucojum aestivum<br />

Aspl<strong>en</strong>ium adiantum-nigrum<br />

Kevers<br />

Vlieg<strong>en</strong>d hert<br />

Lucanus cervus<br />

Kreeftachtig<strong>en</strong><br />

Rivierkreeft<br />

Astacus astacus<br />

25


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

5.3 DE SOORTEN VAN TABEL 3 VAN HET VRIJSTELLINGENBESLUIT<br />

Deze tabel bevat de soort<strong>en</strong> die g<strong>en</strong>oemd word<strong>en</strong> in bijlage IV van de Europese Habitatrichtlijn<br />

(Europees zeldzame/of bedreigde soort<strong>en</strong>) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal - doorgaans zeer zeldzame -<br />

soort<strong>en</strong> die de Nederlandse Staat daar door middel van bijlage bij het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit<br />

aan heeft toegevoegd (zogehet<strong>en</strong> AMvB-soort<strong>en</strong>).<br />

Het toetsingskader <strong>voor</strong> activiteit<strong>en</strong> die mogelijk schade berokk<strong>en</strong><strong>en</strong> aan soort<strong>en</strong> uit deze<br />

tabel staat vermeld in bijlage 3 van dit docum<strong>en</strong>t. De eis<strong>en</strong> zijn over het algeme<strong>en</strong> str<strong>en</strong>ger<br />

dan die <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> uit tabel 2.<br />

Soort<strong>en</strong> van tabel 3<br />

A. Soort<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd in bijlage 1 Vrijstelling<strong>en</strong>besluit<br />

Zoogdier<strong>en</strong><br />

Das<br />

Boommarter<br />

Eikelmuis<br />

Gewone zeehond<br />

Veldspitsmuis<br />

Waterspitsmuis<br />

Meles meles<br />

Martes martes<br />

Eliomys quercinus<br />

Phoca vitulina<br />

Crocidura leucodon<br />

Neomys fodi<strong>en</strong>s<br />

Reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën<br />

Adder<br />

Hazelworm<br />

Ringslang<br />

Vinpootsalamander<br />

Vuursalamander<br />

Vipera berus<br />

Anguis fragilis<br />

Natrix natrix<br />

Triturus helveticus<br />

Salamandra salamandra<br />

Viss<strong>en</strong><br />

Beekprik<br />

Bitter<strong>voor</strong>n<br />

Elrits<br />

Gestippelde alver<br />

Grote modderkruiper<br />

Rivierprik<br />

Lampetra planeri<br />

Rhodeus cericeus<br />

Phoxinus phoxinus<br />

Alburnoides bipunctatus<br />

Misgurnus fossilis<br />

Lampetra fluviatilis<br />

Dagvlinders<br />

Bruin dikkopje<br />

Dwergblauwtje<br />

Dwergdikkopje<br />

Groot geaderd witje<br />

Grote ijsvogelvlinder<br />

Heideblauwtje<br />

Iepepage<br />

Kalkgraslanddikkopje<br />

Keizersmantel<br />

Klaverblauwtje<br />

Purperstreepparelmoervlinder<br />

Rode vuurvlinder<br />

Erynnis tages<br />

Cupido minimus<br />

Thymelicus acteon<br />

Aporia crataegi<br />

Lim<strong>en</strong>itis populi<br />

Plebejus argus<br />

Strymonidia w-album<br />

Spialia sertorius<br />

Argynnis paphia<br />

Cyaniris semiargus<br />

Br<strong>en</strong>this ino<br />

Palaeochrysophanus hippothoe<br />

26


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Rouwmantel<br />

Tweekleurig hooibeestje<br />

Ve<strong>en</strong>besparelmoervlinder<br />

Ve<strong>en</strong>hooibeestje<br />

Veldparelmoervlinder<br />

Woudparelmoervlinder<br />

Zilvervlek<br />

Soort<strong>en</strong> van tabel 3<br />

Nymphalis antiopa<br />

Co<strong>en</strong>onympha arcania<br />

Bolaria aquilonais<br />

Co<strong>en</strong>onympha tullia<br />

Melitaea cinxia<br />

Melitaea diamina<br />

Clossiana euphrosyne<br />

Vaatplant<strong>en</strong><br />

Groot zeegras<br />

Zostera marina<br />

B. Soort<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd in bijlage IV Habitatrichtlijn<br />

Zoogdier<strong>en</strong><br />

Baardvleermuis<br />

Bechstein’s vleermuis<br />

Bever<br />

Bosvleermuis<br />

Brandt’s vleermuis<br />

Bruinvis<br />

Euraziatische lynx<br />

Franjestaart<br />

Gewone dolfijn<br />

Gewone dwergvleermuis<br />

Gewone grootoorvleermuis<br />

Grijze grootoorvleermuis<br />

Grote hoefijzerneus<br />

Hamster<br />

Hazelmuis<br />

Ingekorv<strong>en</strong> vleermuis<br />

Kleine dwergvleermuis<br />

Kleine hoefijzerneus<br />

Laatvlieger<br />

Meervleermuis<br />

Mopsvleermuis<br />

Nathusius’ dwergvleermuis<br />

Noordse woelmuis<br />

Otter<br />

Rosse vleermuis<br />

Tuimelaar<br />

Tweekleurige vleermuis<br />

Vale vleermuis<br />

Watervleermuis<br />

Wilde kat<br />

Witflankdolfijn<br />

Witsnuitdolfijn<br />

Myotis mystacinus<br />

Myotis bechsteinii<br />

Castor fiber<br />

Nyctalus leisleri<br />

Myotis brandtii<br />

Phoco<strong>en</strong>a phoco<strong>en</strong>a<br />

Lynx lynx<br />

Myotis nattereri<br />

Delphinus delphis<br />

Pipistrellus pipistrellus<br />

Plecotus auritus<br />

Plecotus austriacus<br />

Rhinolophus ferrumequinum<br />

Cricetus cricetus<br />

Muscardinus avellanarius<br />

Myotis emarginatus<br />

Pipistrellus pygmaeus<br />

Rhinolophus hipposideros<br />

Eptesicus serotinus<br />

Myotis dasycneme<br />

Barbastella barbastellus<br />

Pipistrellus nathusii<br />

Microtus oeconomus<br />

Lutra lutra<br />

Nyctalus noctula<br />

Tursiops truncatus<br />

Vespertilio murinus<br />

Myotis myotis<br />

Myotis daub<strong>en</strong>tonii<br />

Felis silvestris<br />

Lag<strong>en</strong>orhynchus acutus<br />

Lag<strong>en</strong>orhynchus albirostris<br />

27


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Reptiel<strong>en</strong> <strong>en</strong> amfibieën<br />

Boomkikker<br />

Geelbuikvuurpad<br />

Gladde slang<br />

Heikikker<br />

Kamsalamander<br />

Knoflookpad<br />

Muurhagedis<br />

Poelkikker<br />

Rugstreeppad<br />

Vroedmeesterpad<br />

Zandhagedis<br />

Dagvlinders<br />

Donker pimpernelblauwtje<br />

Grote vuurvlinder<br />

Pimpernelblauwtje<br />

Tijmblauwtje<br />

Zilverstreephooibeestje<br />

Libell<strong>en</strong><br />

Bronslibel<br />

Gaffellibel<br />

Gevlekte witsnuitlibel<br />

Gro<strong>en</strong>e glaz<strong>en</strong>maker<br />

Noordse winterjuffer<br />

Oostelijke witsnuitlibel<br />

Rivierrombout<br />

Sierlijke witsnuitlibel<br />

Viss<strong>en</strong><br />

Houting<br />

Steur<br />

Vaatplant<strong>en</strong><br />

Drijv<strong>en</strong>de waterweegbree<br />

Gro<strong>en</strong>knolorchis<br />

Kruip<strong>en</strong>d moerasscherm<br />

Zomerschroeforchis<br />

Kevers<br />

Brede geelrandwaterroofkever<br />

Gestreepte waterroofkever<br />

Held<strong>en</strong>bok<br />

Juchtleerkever<br />

Tweekleppig<strong>en</strong><br />

Bataafse stroommossel<br />

Soort<strong>en</strong> van tabel 3<br />

Hyla arborea<br />

Bombina variegata<br />

Coronella austriacus<br />

Rana arvalis<br />

Triturus cristatus<br />

Pelobates fuscus<br />

Podarcis muralis<br />

Rana lessonae<br />

Bufo calamita<br />

Alytes obstetricans<br />

Lacerta agilis<br />

Maculinea nausithous<br />

Lyca<strong>en</strong>a dispar<br />

Maculinea teleius<br />

Maculinea arion<br />

Co<strong>en</strong>onympha hero<br />

Oxygastra curtisii<br />

Ophiogomphus cecilia<br />

Leucorrhinia pectoralis<br />

Aeshna viridis<br />

Sympecma paedisca<br />

Leucorrhinia albifrons<br />

Stylurus flavipes<br />

Leucorrhinia caudalis<br />

Conegonus oxyrrhynchus<br />

Acip<strong>en</strong>ser sturio<br />

Luronium natans<br />

Liparis loeselii<br />

Apium rep<strong>en</strong>s<br />

Spiranthes aestivalis<br />

Dytiscus latissimus<br />

Graphoderus bilineatus<br />

Cerambyx cerdo<br />

Osmoderma eremita<br />

Unio crassus<br />

28


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

BIJLAGE 1<br />

BEGELEIDINGSGROEP<br />

De ontwikkeling van deze <strong>gedragscode</strong> is opgedrag<strong>en</strong> aan het adviesbureau ARCADIS <strong>en</strong><br />

begeleid door e<strong>en</strong> werkgroep met de volg<strong>en</strong>de verteg<strong>en</strong>woordigers:<br />

Bas van der Wal<br />

Ber<strong>en</strong>di<strong>en</strong> Spiers<br />

Anne Schubert<br />

Malou Dekker<br />

Anke de Glopper<br />

H<strong>en</strong>k Hoog<strong>en</strong>boom<br />

Mirjam Ruijgrok<br />

Maart<strong>en</strong> Zonderwijk<br />

W<strong>en</strong>dy Beekelaar<br />

Pieter Joop<br />

Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA)<br />

Unie van waterschapp<strong>en</strong><br />

Unie van waterschapp<strong>en</strong><br />

waterschap Rivier<strong>en</strong>land<br />

waterschap Peel <strong>en</strong> Maasvallei<br />

Hoogheemraadschap van Delfland<br />

waterschap Rijn <strong>en</strong> IJssel<br />

waterschap Regge <strong>en</strong> Dinkel<br />

Ministerie van LNV, Directie Natuur<br />

Expertisec<strong>en</strong>trum LNV<br />

Daarnaast is door e<strong>en</strong> aantal externe deskundig<strong>en</strong> comm<strong>en</strong>taar geleverd op het<br />

conceptrapport.<br />

29


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

BIJLAGE 2<br />

OVERZICHT VAN MOGELIJKHEDEN TOT<br />

VRIJSTELLING VAN DE VERGUNNINGPLICHT<br />

VOOR WATERSCHAPPEN<br />

Categorie<br />

Vrijstelling van de Algem<strong>en</strong>e soort<strong>en</strong><br />

verbods-bepaling<strong>en</strong>: Soort<strong>en</strong> van tabel 1<br />

van het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit<br />

Juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong><br />

Soort<strong>en</strong> van<br />

Soort<strong>en</strong> van<br />

tabel 2 van het Vrijstelling<strong>en</strong>-besluit<br />

tabel 3 van het Vrijstelling<strong>en</strong>-besluit<br />

Best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong><br />

onderhoud<br />

Art. 8 t/m 12<br />

Ruimtelijke ontwikkeling<br />

<strong>en</strong> inrichting<br />

Art 8 t/m 12<br />

Leg<strong>en</strong>da<br />

Algehele vrijstelling, mits voldo<strong>en</strong>de <strong>voor</strong>zorgsmaatregel<strong>en</strong> zijn getroff<strong>en</strong> (algem<strong>en</strong>e<br />

zorgplicht)<br />

Vrijstelling, mits in het bezit van e<strong>en</strong> goedgekeurde <strong>gedragscode</strong>.<br />

Zonder goedgekeurde <strong>gedragscode</strong> is e<strong>en</strong> ontheffing verplicht<br />

Ontheffing verplicht, habitattoets is noodzakelijk <strong>voor</strong> beoordeling ontheffing<br />

NB. in alle situaties geldt:<br />

• Algem<strong>en</strong>e zorgplicht is verplicht;<br />

• E<strong>en</strong> activiteit mag nooit leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> bedreiging van e<strong>en</strong> populatie van e<strong>en</strong> beschermde<br />

soort in de desbetreff<strong>en</strong>de omgeving (‘ge<strong>en</strong> aantasting van de gunstige staat van<br />

instandhouding van e<strong>en</strong> soort’)<br />

NB. Voor best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud t<strong>en</strong> behoeve van land- <strong>en</strong> bosbouw geld<strong>en</strong> andere<br />

regels.<br />

30


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

BIJLAGE 3<br />

ACHTERGRONDEN BIJ DE FLORA- EN<br />

FAUNAWET EN DE GEDRAGSCODE<br />

DE FLORA- EN FAUNAWET<br />

De Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> beoogt de bescherming van in het wild lev<strong>en</strong>de plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong>. Dit<br />

gebeurt onder meer door middel van:<br />

• e<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e zorgplicht<br />

• <strong>en</strong>kele verbodsbepaling<strong>en</strong><br />

Voor de verbodsbepaling<strong>en</strong> k<strong>en</strong>t de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> zowel vrijstellingsmogelijkhed<strong>en</strong> als<br />

e<strong>en</strong> ontheffingsplicht. Ontheffing<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrijstelling<strong>en</strong> word<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> verle<strong>en</strong>d indi<strong>en</strong> werkzaamhed<strong>en</strong><br />

ge<strong>en</strong> afbreuk do<strong>en</strong> aan de duurzame instandhouding van de onderhavige<br />

plant<strong>en</strong>- of dierpopulatie(s). Voor soort<strong>en</strong> die in bijlage IV van de Habitatrichtlijn word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd<br />

<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de per Algem<strong>en</strong>e Maatregel van Bestuur (Vrijstelling<strong>en</strong>besluit) aangewez<strong>en</strong><br />

zeldzame <strong>en</strong> bedreigde soort<strong>en</strong> geld<strong>en</strong> daarnaast verzwaarde eis<strong>en</strong>.<br />

VERBODSBEPALINGEN<br />

De volg<strong>en</strong>de artikel<strong>en</strong> zijn in dit kader relevant:<br />

Artikel 8.<br />

Het is verbod<strong>en</strong> plant<strong>en</strong>, behor<strong>en</strong>de tot e<strong>en</strong> beschermde inheemse plant<strong>en</strong>soort, te plukk<strong>en</strong>, te verzamel<strong>en</strong>,<br />

af te snijd<strong>en</strong>, uit te stek<strong>en</strong>, te verniel<strong>en</strong>, te beschadig<strong>en</strong>, te ontwortel<strong>en</strong> of op <strong>en</strong>igerlei andere wijze van<br />

hun groeiplaats te verwijder<strong>en</strong>.<br />

Artikel 9.<br />

Het is verbod<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>, behor<strong>en</strong>de tot e<strong>en</strong> beschermde inheemse diersoort, te dod<strong>en</strong>, te verwond<strong>en</strong>, te vang<strong>en</strong>,<br />

te bemachtig<strong>en</strong> of met het oog daarop op te spor<strong>en</strong>.<br />

Artikel 10.<br />

Het is verbod<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>, behor<strong>en</strong>de tot e<strong>en</strong> beschermde inheemse diersoort, opzettelijk te verontrust<strong>en</strong>.<br />

Artikel 11.<br />

Het is verbod<strong>en</strong> nest<strong>en</strong>, hol<strong>en</strong> of andere <strong>voor</strong>tplantings- of vaste rust- of verblijfplaats<strong>en</strong> van dier<strong>en</strong>,<br />

behor<strong>en</strong>de tot e<strong>en</strong> beschermde inheemse diersoort, te beschadig<strong>en</strong>, te verniel<strong>en</strong>, uit te hal<strong>en</strong>, weg te nem<strong>en</strong><br />

of te verstor<strong>en</strong>.<br />

Artikel 12.<br />

Het is verbod<strong>en</strong> eier<strong>en</strong> van dier<strong>en</strong>, behor<strong>en</strong>de tot e<strong>en</strong> beschermde inheemse diersoort, te zoek<strong>en</strong>, te rap<strong>en</strong>,<br />

uit het nest te nem<strong>en</strong>, te beschadig<strong>en</strong> of te verniel<strong>en</strong>.<br />

31


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Het wettelijk regiem <strong>voor</strong> de juridisch zwaarder beschermde soort<strong>en</strong><br />

Regiem t.a.v. de soort<strong>en</strong> uit tabel 2<br />

Als iemand activiteit<strong>en</strong> onderneemt die zijn te kwalificer<strong>en</strong> als 1) best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud<br />

of 2) best<strong>en</strong>dig gebruik of 3) ruimtelijke ontwikkeling<strong>en</strong>, geldt e<strong>en</strong> vrijstelling <strong>voor</strong><br />

de soort<strong>en</strong> in tabel 2 <strong>voor</strong> artikel 8 t/m 12 van de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong>, mits activiteit<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

uitgevoerd op basis van e<strong>en</strong> door de minister van LNV goedgekeurde <strong>gedragscode</strong>.<br />

Hetzelfde geldt <strong>voor</strong> alle in het wild lev<strong>en</strong>de vogelsoort<strong>en</strong>.<br />

Voor andere activiteit<strong>en</strong> dan hierbov<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd is <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> in tabel 2 e<strong>en</strong> ontheffing<br />

nodig. E<strong>en</strong> ontheffingaanvraag <strong>voor</strong> deze soort<strong>en</strong> wordt getoetst aan het criterium<br />

‘doet ge<strong>en</strong> afbreuk aan gunstige staat van instandhouding van de soort’.<br />

NB. De term<strong>en</strong> ‘best<strong>en</strong>dig beheer’ <strong>en</strong> ‘ruimtelijke ontwikkeling’ word<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het werkterrein<br />

van de waterschapp<strong>en</strong> in hoofdstuk 2 nader gespecificeerd. De categorie ‘best<strong>en</strong>dig<br />

gebruik’ is op waterschapp<strong>en</strong> niet of in uitzonderingsgevall<strong>en</strong> van toepassing <strong>en</strong> is in deze<br />

<strong>gedragscode</strong> niet nader uitgewerkt.<br />

Regiem t.a.v. de soort<strong>en</strong> uit tabel 3<br />

Als iemand activiteit<strong>en</strong> onderneemt die zijn te kwalificer<strong>en</strong> als 1) ‘best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong><br />

onderhoud’ of 2) ‘best<strong>en</strong>dig gebruik’, geldt e<strong>en</strong> vrijstelling <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> in tabel 3 <strong>voor</strong><br />

artikel 8 t/m 12 van de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong>, mits activiteit<strong>en</strong> word<strong>en</strong> uitgevoerd op basis van<br />

e<strong>en</strong> door de minister van LNV goedgekeurde <strong>gedragscode</strong>. Deze vrijstelling is <strong>en</strong>igszins<br />

beperkt; <strong>voor</strong> activiteit<strong>en</strong> die zijn te kwalificer<strong>en</strong> als<br />

1) ‘best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud in de landbouw <strong>en</strong> bosbouw’ <strong>en</strong><br />

2) ‘best<strong>en</strong>dig gebruik’ geldt géén vrijstelling <strong>voor</strong> artikel 10 van de Flora- <strong>en</strong> <strong>faunawet</strong> (opzettelijke<br />

verstoring), ook niet op basis van e<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong>. Voor soort<strong>en</strong> in tabel 3 moet<br />

<strong>voor</strong> deze activiteit<strong>en</strong> <strong>voor</strong> artikel 10 e<strong>en</strong> ontheffing aangevraagd word<strong>en</strong>.<br />

Als iemand activiteit<strong>en</strong> onderneemt die zijn te kwalificer<strong>en</strong> als<br />

3) ‘ruimtelijke ontwikkeling <strong>en</strong> inrichting’ geldt <strong>voor</strong> soort<strong>en</strong> in tabel 3 géén vrijstelling <strong>voor</strong><br />

overtreding van de artikel<strong>en</strong> 8 t/m 12, ook niet op basis van e<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong>. Voor deze<br />

situaties di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> ontheffing te word<strong>en</strong> aangevraagd.<br />

E<strong>en</strong> ontheffingaanvraag <strong>voor</strong> de soort<strong>en</strong> van tabel 3 wordt getoetst aan drie criteria:<br />

1. er is sprake van e<strong>en</strong> in of bij de wet g<strong>en</strong>oemd belang,<br />

2. er is ge<strong>en</strong> alternatief,<br />

3. de overtreding doet ge<strong>en</strong> afbreuk aan gunstige staat van instandhouding van de soort.<br />

Deze drie criteria vorm<strong>en</strong> de zgn. uitgebreide toets. De drie criteria staan naast elkaar <strong>en</strong><br />

niet na elkaar (aan alle drie moet voldaan zijn).<br />

Onder in of bij de wet g<strong>en</strong>oemd belang word<strong>en</strong> verstaan:<br />

• onderzoek <strong>en</strong> onderwijs<br />

• repopulatie <strong>en</strong> herintroductie<br />

• bescherming van <strong>flora</strong> <strong>en</strong> fauna<br />

• veiligheid van het luchtverkeer<br />

• volksgezondheid of op<strong>en</strong>bare veiligheid<br />

• dwing<strong>en</strong>de red<strong>en</strong><strong>en</strong> van op<strong>en</strong>baar belang<br />

• het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van ernstige schade aan vorm<strong>en</strong> van eig<strong>en</strong>dom<br />

• belangrijke overlast veroorzaakt door dier<strong>en</strong><br />

32


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

• uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong> in het kader van best<strong>en</strong>dig beheer <strong>en</strong> onderhoud in de<br />

landbouw <strong>en</strong> bosbouw<br />

• best<strong>en</strong>dig gebruik<br />

• uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong> in het kader van ruimtelijke ontwikkeling of inrichting<br />

De Gedragscode volg<strong>en</strong>s het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit<br />

Om als vrijstelling <strong>voor</strong> de vergunningplicht te geld<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong> te word<strong>en</strong><br />

goedgekeurd door de Minister van Landbouw, Natuur <strong>en</strong> Voedselkwaliteit. Artikel 16 c van<br />

het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit schrijft hierover:<br />

1. E<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong>, als bedoeld in artikel 16b, tweede lid, onderdeel b, wordt slechts goedgekeurd, indi<strong>en</strong><br />

hierin e<strong>en</strong> wijze van uitvoering van werkzaamhed<strong>en</strong> of gebruik is beschrev<strong>en</strong> waarmee naar het oordeel<br />

van Onze Minister afdo<strong>en</strong>de gewaarborgd is dat t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van de in artikel 16b, tweede lid, onderdeel<br />

b, bedoelde soort<strong>en</strong>:<br />

o ge<strong>en</strong> b<strong>en</strong>utting of economisch gewin plaatsvindt;<br />

o zorgvuldig wordt gehandeld, hetge<strong>en</strong> inhoudt dat:<br />

1 e slechts werkzaamhed<strong>en</strong> verricht word<strong>en</strong> of gebruik plaatsvindt waarvan ge<strong>en</strong> wez<strong>en</strong>lijke invloed uitgaat<br />

op de in artikel 16 b, tweede lid, onderdeel b, bedoelde soort<strong>en</strong>;<br />

2 e <strong>voor</strong> wat betreft dier<strong>en</strong> <strong>voor</strong>afgaand <strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de werkzaamhed<strong>en</strong> of het gebruik in redelijkheid alles<br />

wordt verricht of gelat<strong>en</strong> om te <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> of zoveel mogelijk te beperk<strong>en</strong> dat:<br />

i. de in artikel 16b, tweede lid, onderdeel b, bedoelde dier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gedood, verwond, gevang<strong>en</strong>, bemachtigd<br />

of met het oog daarop word<strong>en</strong> opgespoord;<br />

ii. nest<strong>en</strong>, hol<strong>en</strong> of andere <strong>voor</strong>tplantings- of vaste rust- of verblijfsplaats<strong>en</strong> van de in artikel 16b, tweede lid,<br />

onderdeel b, bedoelde dier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beschadigd, vernield, uitgehaald, wegg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> of verstoord;<br />

iii. eier<strong>en</strong> van de in artikel 16b, tweede lid, onderdeel b, bedoelde dier<strong>en</strong> word<strong>en</strong> beschadigd of vernield.<br />

2. Onze Minister kan het goedkeuringsbesluit intrekk<strong>en</strong>, indi<strong>en</strong> naar zijn oordeel de staat van instandhouding<br />

van de soort<strong>en</strong>, bedoeld in artikel 16b, tweede lid, onderdeel b, of de tr<strong>en</strong>d van de staat van instandhouding<br />

van deze soort<strong>en</strong> daartoe noodzaakt.<br />

Onder de in artikel 16b, tweede lid, onderdeel b, bedoelde soort<strong>en</strong> verstaat m<strong>en</strong> de Vrijstelling<strong>en</strong>besluitcategorieën<br />

“habitatrichtlijnsoort<strong>en</strong>”, “soort<strong>en</strong> van bijlage 1 bij het vrijstelling<strong>en</strong><br />

besluit”, “vogels” <strong>en</strong> “overige soort<strong>en</strong>”. Deze soort<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> overe<strong>en</strong> met de soort<strong>en</strong><br />

in hoofdstuk 5 van dit docum<strong>en</strong>t.<br />

Het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit licht de <strong>gedragscode</strong> vervolg<strong>en</strong>s als volgt toe:<br />

“In het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit word<strong>en</strong> (aan de <strong>gedragscode</strong>, red.) ge<strong>en</strong> eis<strong>en</strong> gesteld. Het<br />

bedrijfslev<strong>en</strong> kan daar zelf e<strong>en</strong> invulling aan gev<strong>en</strong>. (…) Hoe concreter <strong>en</strong> duidelijker de<br />

<strong>gedragscode</strong> is, des te gemakkelijker kan word<strong>en</strong> aangetoond dat gehandeld is conform de<br />

<strong>gedragscode</strong>. Daarnaast ligt het in de rede dat de sector<strong>en</strong> in bepaalde fas<strong>en</strong> van de werkprocess<strong>en</strong><br />

gegev<strong>en</strong>s vastlegg<strong>en</strong>. Hierbij kan gedacht word<strong>en</strong> aan gegev<strong>en</strong>s over de beschermde<br />

plant<strong>en</strong> <strong>en</strong> dier<strong>en</strong> die bij e<strong>en</strong> bepaald project bij inv<strong>en</strong>tarisaties aangetroff<strong>en</strong> zijn.<br />

Dergelijke docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong> om aan te ton<strong>en</strong> dat conform de goedgekeurde<br />

<strong>gedragscode</strong> gehandeld is.”<br />

(…)<br />

“De opsteller van e<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong> di<strong>en</strong>t te bezi<strong>en</strong> welke invloed door hem uit te voer<strong>en</strong> werkzaamhed<strong>en</strong> of<br />

gebruik heeft op beschermde soort<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> van de werkzaamhed<strong>en</strong> of het gebruik wez<strong>en</strong>lijke invloed<br />

uitgaat op beschermde soort<strong>en</strong>, zal de gebruiker de uitvoering van de werkzaamhed<strong>en</strong> of het gebruik<br />

dusdanig di<strong>en</strong><strong>en</strong> aan te pass<strong>en</strong> dat die<br />

wez<strong>en</strong>lijke invloed vermed<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong>.<br />

33


STOWA 2005-W01 GEDRAGSCODE FLORA- EN FAUNAWET VOOR WATERSCHAPPEN; WERKDOCUMENT<br />

Om wez<strong>en</strong>lijke invloed te vermijd<strong>en</strong>, kan het bij<strong>voor</strong>beeld noodzakelijk zijn het leefgebied van de soort te<br />

behoud<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> het leefgebied bij de werkzaamhed<strong>en</strong> of het gebruik toch vernietigd di<strong>en</strong>t te word<strong>en</strong>, kan<br />

het ter voldo<strong>en</strong>ing aan de zorgvuldigheidsnorm<strong>en</strong> nodig zijn om comp<strong>en</strong>ser<strong>en</strong>de maatregel<strong>en</strong> te treff<strong>en</strong>.<br />

In het kader van zorgvuldig handel<strong>en</strong> is ook de planning van belang. Om wez<strong>en</strong>lijke invloed te <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong><br />

kan het nodig zijn dat werkzaamhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebruik niet verricht word<strong>en</strong> in de <strong>voor</strong>tplantings- of<br />

broedtijd. In de <strong>gedragscode</strong> kan beschrev<strong>en</strong> word<strong>en</strong> hoe hiermee omgegaan wordt.<br />

Voor wat betreft dier<strong>en</strong> houdt het zorgvuldig handel<strong>en</strong> <strong>voor</strong>ts in elk geval in dat al het redelijke wordt<br />

gedaan of gelat<strong>en</strong> om te <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> dat dier<strong>en</strong> bij<strong>voor</strong>beeld word<strong>en</strong> gedood of opzettelijk verontrust. Dit<br />

kan in e<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong> verankerd word<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> beschrijving te gev<strong>en</strong> van de werkprocess<strong>en</strong> of de<br />

wijze van gebruik in relatie tot de in artikel 16b, tweede lid, onderdeel b, bedoelde beschermde diersoort<strong>en</strong>.<br />

Zo kan bij<strong>voor</strong>beeld word<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong> dat bij het kapp<strong>en</strong> van bom<strong>en</strong> in het broedseizo<strong>en</strong>, bom<strong>en</strong><br />

gespaard word<strong>en</strong> waarin zich e<strong>en</strong> nest met e<strong>en</strong> broed<strong>en</strong>de vogel bevindt <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> werkzaamhed<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />

uitgevoerd binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bepaalde afstand tot bom<strong>en</strong> waarin zich nest<strong>en</strong> met broed<strong>en</strong>de vogels bevind<strong>en</strong>.”<br />

HANDHAVING<br />

Over de handhaving van de Wet in het algeme<strong>en</strong> <strong>en</strong> de rol van de <strong>gedragscode</strong> stelt de<br />

Toelichting op het Vrijstelling<strong>en</strong>besluit:<br />

“De gebruiker di<strong>en</strong>t t<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg<strong>en</strong> van de handhaver aan te ton<strong>en</strong> dat hij handelt conform de goedgekeurde<br />

<strong>gedragscode</strong>. De bewijslast ligt derhalve bij de gebruiker van de vrijstelling<strong>en</strong>. De gebruiker van<br />

de vrijstelling<strong>en</strong> is vrij om te bepal<strong>en</strong> hoe hij dit aantoont.<br />

Over het algeme<strong>en</strong> zal e<strong>en</strong> <strong>gedragscode</strong> die concreet <strong>en</strong> duidelijk geformuleerd is het voldo<strong>en</strong> aan de bewijslast<br />

vergemakkelijk<strong>en</strong>. Het verdi<strong>en</strong>t aanbeveling bij het opstell<strong>en</strong> van de <strong>gedragscode</strong> reeds rek<strong>en</strong>ing<br />

te houd<strong>en</strong> met de bewijslast. Voorts kan het vastlegg<strong>en</strong> van gegev<strong>en</strong>s in bepaalde fas<strong>en</strong> van de werkprocess<strong>en</strong><br />

bijdrag<strong>en</strong> aan het voldo<strong>en</strong> aan de bewijslast, bij<strong>voor</strong>beeld gegev<strong>en</strong>s over de beschermde dier<strong>en</strong><br />

<strong>en</strong> plant<strong>en</strong> die zijn aangetroff<strong>en</strong> bij de inv<strong>en</strong>tarisaties.”<br />

Het verdi<strong>en</strong>t derhalve aanbeveling om gegev<strong>en</strong>s over de aanwezigheid van beschermde<br />

soort<strong>en</strong> én over uw werkwijze goed te docum<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>. Dit geldt overig<strong>en</strong>s in alle gevall<strong>en</strong>,<br />

ook als er niet volg<strong>en</strong>s deze <strong>gedragscode</strong> wordt gewerkt.<br />

34

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!