Download PDF "SHOTS 2009.pdf" - Theater Instituut Nederland

theaterinstituut.nl

Download PDF "SHOTS 2009.pdf" - Theater Instituut Nederland

Theater Instituut Nederland presenteert

2009

voltreffers voor de kleine en

middenzaal

Lala

David Middendorp

Susies haarlok

PIPS:lab

Sarah Moeremans

DaniËlle van de Ven

& JoËlke Sanderse


woord

vooraf

1 Woord Vooraf

2 beste programmeur

Essay door Piet Menu

4

Lala

Visueel bewegingsspektakel

buiten de hokjes

8

David Middendorp

Samenwerking van

dansers en animatie

12

Susies haarlok

Muziek die de scènes maakt

28 Raak!

29 wie wat waar wanneer

33 Colofon

16

Sarah Moeremans

Telkens op een andere stoel

20

PIPS:lab

Fuck PIPS:lab;

YOU are the artist

24

DaniËlle van de Ven

& JoËlke Sanderse

Over de frictie tussen

binnen- en buitenkant

Als het gaat om de ondersteuning van nieuwe

theatermakers kan Theater Instituut

Nederland bogen op een stevige traditie.

Dit seizoen presenteren wij voor de 15e

keer Blind Date – nieuwe theatermakers

on tour, de serie die door zo’n twintig podia

in heel Nederland geprogrammeerd wordt

en waarvan de uitreiking van de BNG Nieuwe Theatermakers

Prijs de jaarlijkse apotheose vormt. Tijdens de

Dag van de Kleine Zaal bieden wij (jonge) theatergroepen

de gelegenheid om zich te presenteren aan theaterprogrammeurs.

En in het kader van ons internationale

promotiebeleid zien wij een toenemende belangstelling

van buitenlandse podia en festivals voor juist de nieuwe

generatie Nederlandse theatermakers.

En nu hebt u al weer de vierde editie in handen van

SHOTS, onze glossy voor programmeurs over theatermakers

die op het punt staan om door te breken.

In deze editie staan zes (groepen van) theatermakers

centraal. Wij selecteren de makers voor SHOTS zelf,

volgens een vaste set criteria. Zo presenteren wij in

SHOTS altijd een interview met de winnaar van de

BNG Nieuwe Theatermakers Prijs. Tijdens het afgelopen

TF ging deze prijs naar Daniëlle van de Ven en

Joëlke Sanderse, die hiermee werden verkozen tot meest

veelbelovende nieuwe makers uit het afgelopen seizoen

van Blind Date. Verder presenteren wij interviews met

Sarah Moeremans, PIPS:lab, David Middendorp, LaLa

(Laure Dever en Laura Vanborm) en susies haarlok. Voor

hen geldt dat zij ten minste drie jaar zijn afgestudeerd

en al twee tot drie jaar voorstellingen maken. Ze zijn in

staat zelfstandig te produceren, met name voor de kleine

(schouwburg)zaal, en hebben concrete plannen voor het

komend seizoen. Bovendien – en dat is misschien wel het

belangrijkste – hebben we minimaal twee interessante

producties van hen gezien.

Wij vroegen Piet Menu het jaarlijkse essay voor SHOTS

2009 te schrijven. Als artistiek leider van Het Huis van

Bourgondië in Maastricht geeft hij zijn visie op de rol van

deze groep makers in het veranderende theaterbestel.

Zij produceren regelmatig bij een werkplaats of productiehuis

of hebben dit gedaan. Voor de continuïteit van

het werk van veelbelovende makers is het heel belangrijk

dat productiehuizen en podia goede onderlinge

contacten hebben, ook met bijvoorbeeld de grotere gezelschappen

en de festivals. Onder meer om die reden is

onlangs het Theaterverbond opgericht als platform voor

gezelschappen, podia, productiehuizen en opleidingen.

Theater Instituut Nederland ondersteunt het Theaterverbond

inhoudelijk en organisatorisch.

Maar terug nu naar SHOTS 2009. Ik wens u veel plezier

bij het lezen. Maar vooral hoop ik dat het de theaterprogrammeurs

onder u uitdaagt (nog) meer ruimte te

bieden aan het talent van de toekomst. Want daarmee

investeert u ook in het publiek van de toekomst.

Henk Scholten

directeur Theater Instituut Nederland

1


Beste

Programmeur,

Essay door Piet Menu

U

kent hem wel: de

draaideurartiest. Niet

iemand die de entree

opleukt bij officiële

openingen, maar een merknaam

uitgevonden voor een waarschijnlijk

enkel in Nederland levende diersoort.

De draaideurartiest overleeft

door via allerlei kleine fondsjes,

uitkoopsommen en subsidiepotjes

inkomen te verwerven om kleine

voorstellingen te kunnen maken.

Voor je het beseft, zijn ze veertig en

staan ze nog steeds aan het begin

van hun carrière.

Daar wilden de minister en de Raad

voor Cultuur wat aan doen. Het

podiumkunstenbestel moest een

stevige keten worden, zonder losse

eindjes. Serieuze kansen voor excellente

kunstenaars. En daarin moeten

de productiehuizen een belangrijke

rol spelen. Het is gedaan met na je

studie bij een landelijk fonds geld

aanvragen voor je nieuwste project.

Als beginnend theatermaker heb je

geen keuze, je moet de keten in!

Als jonge kunstenaar

klop je dus aan de deur

bij productiehuizen,

die met een strenge blik

in de ogen de toptalenten uitkiezen.

Die productiehuizen beschikken over

kennis inzake artistieke begeleiding,

techniek, productie, marketing,

cultureel ondernemerschap…

Na een traject van drie à vier jaar

ben je klaar om uit te vliegen.

Dat kan dan binnen een grotere

structuur of zelfstandig, binnen een

eigen, zelf opgericht gezelschap.

Klinkt mooi toch? Euh, vooral heel

netjes, alsof kunstenaars vanaf nu

Levensweg of Monopoly spelen. Netjes

in het gelid lopen en gooien maar

met die dobbelstenen. En toch ben

ik er een voorstander van. Wat

vreemd is, want ik ben al jaren voorstander

van het principe “hoe meer

zielen, hoe meer vreugd”. Maar

soms had ik het gevoel dat er iets

niet klopte als ik als programmeur

door het Nederlandse veld fietste.

Ik zag te veel fijne, leuke dingen van

fijne, leuke mensen die met weinig

potentieel vooral zichzelf aan het

amuseren waren. Daar is op zich

niets mis mee, maar ik vind het

terecht dat de overheid zich afvraagt

of juist dat gesubsidieerd moet

worden. Moet het geld gaan naar de

kunstenaars met het grootste potentieel

of zijn er in de kunsten andere,

belangrijkere criteria?

Hoe dan ook: als de kwaliteit van

het aanbod stijgt, is dat ook beter

voor u als programmeur. Het maakt

het immers makkelijker om door het

bos de bomen nog te zien.

Het is aan de productiehuizen

om de rol

van selectieheer zo

goed mogelijk te

spelen. Maar zijn die productiehuizen

wel zo betrouwbaar?

Als kunstenaar zou ik me in deze

nieuwe situatie heel erg benauwd

voelen, want nu ben je plots veroordeeld

tot een aantal huizen dat

zo veel macht krijgt dat het niet fijn

meer is.

Toch denk ik dat ook die nadrukkelijkere

rol van de productiehuizen

niet slecht is. Zo veel verschilt de

nieuwe situatie namelijk ook weer

niet met vroeger; sowieso moest je

de eerste jaren als kunstenaar knokken

om je plek te veroveren. Heel

weinig mensen kregen bij hun eerste

projecten een zak geld mee van een

landelijk fonds.

Maar hoezeer ik

dus geloof in de

nieuwe situatie,

deze kent ook een

groot gevaar. Laten we, even naar

de toekomst kijkend, hopen dat de

hele ketengedachte niet te statisch

wordt. Kunstenaars, productiehuizen,

gezelschappen en podia moeten

juist flexibele netwerken worden.

Met freelance tewerkstelling voor

meerdere partners, met coproducties

met productiehuizen en podia uit

verschillende landen, met samenwerkingsverbanden

tussen verschillende

sectoren en fondsen.

En daar kan het bestel een rol in

spelen, maar daar kunnen en moeten

de theatermakers zelf ook veel

aan doen. Uit onderzoek van het

Vlaams Theater Instituut uit 2007

bleek dat bij een productie gemiddeld

steeds meer organisaties en

personen betrokken zijn. Makers

binden zich niet meer aan één

huis, één discipline of één land.

De loopbaan van artiesten wordt

steeds individueler en ze bouwen

nieuwe netwerken op naast de

bestaande structuren. Dat zijn in

het begin vooral Nederlandse netwerken,

maar geleidelijk wordt dat

meer internationaal, zoals je ook in

de speellijst van het in deze SHOTS

opgenomen LaLa kunt zien. Denk

ook aan Lotte van den Berg, Dries

Verhoeven of T.r.a.s.h.

Dat is een praktijk waar nog meer

makers zich in moeten begeven

en zich ook thuis in moeten gaan

voelen. Jonge makers moeten allianties

aangaan om een draagvlak te

creëren voor hun eigen activiteiten.

Andere makers, productiehuizen,

critici, programmeurs ontmoeten.

Zich begeven in andere velden zoals

de beeldende kunsten, economie,

wetenschap. Dergelijke netwerken

scheppen meer mogelijkheden om

producties te maken en zorgen

bovendien voor de noodzakelijke

ontmoetingen om het kunstwerk

rijker, vollediger en complexer te

maken. Zodat makers de ene keer

een Tsjechov kunnen aanpakken,

om daarna een jeugdvoorstelling

te maken en de volgende keer een

dansvoorstelling met blinden op

te zetten.

Die instelling zie je gelukkig bij veel

jonge theatermakers terug. Ze willen

niet vastgepind worden op één

discipline en één stijl.

De verandering die de

kunsten steeds weer

ondergaat, is niet

vreemd. Verandering

is het essentiële kenmerk van elke

menselijke praktijk. Door menselijke

ingrepen veranderen we bijvoorbeeld

een stuk hout in een stoel of

wat zand in een mooie vaas. En in

onze westerse maatschappij is het

al lang aanvaard dat niemand nog

zijn leven lang bezig is met het vervaardigen

van steeds dezelfde stoel

of vaas.

Voor kunstenaars is het niet alleen

een recht maar ook een noodzaak

om steeds te veranderen. De wereld

is, om even het Creatief met Kurkjargon

te gebruiken, het basismateriaal

waaruit kunstenaars putten.

Zij wroeten in en onderzoeken die

wereld, bekijken haar langs alle

kanten om te begrijpen waar het

allemaal om gaat. Ze denken na

over verleden, heden en toekomst.

Ze graven in het persoonlijke en collectieve

geheugen en overstijgen op

die manier hun eigen werkelijkheid.

Zo ontstaat een voorstelling. En drie

maanden later is de wereld alweer

helemaal anders en kan het proces

opnieuw beginnen.

Dit proces van verandering

kan alleen vervolledigd

worden door de

aanwezigheid van een

publiek; voorwaarde voor een bloeiend

theaterklimaat. Jonge makers

moeten de kans krijgen in contact te

treden met een publiek, de kans om

te tonen waar zij mee bezig zijn.

Daar moeten grote en kleine podia

zich voor inzetten, door een publiek

op te zoeken dat openstaat voor

nieuwe makers en daarnaast interessante

voorstellingen uit andere

landen te tonen. Voorstellingen waar

makers zich aan kunnen spiegelen,

aan kunnen optrekken om voor zichzelf

de lat steeds hoger te leggen. De

Nederlandse podia kunnen interessante,

inhoudelijke plekken zijn met

wie makers graag allianties aangaan.

Speelplekken die zelf lid zijn van

netwerken en broederschappen in

Europa en daarbuiten.

Daar valt nog een wereld te winnen.

Makers, productiehuizen, gezelschappen

en presentatieplekken moeten

samen zorgen voor dat flexibele en

open kunstenveld. Want het theater

is een van de weinige plekken waar

nog de tijd genomen wordt om essentiële

vragen te stellen, te delen

en er bij stil te staan.

Een groet,

Piet Menu

artistiek directeur Het Huis van Bourgondië

2

3


Als een roze

horrorfilm

Lala

Laura Vanborm puzzelt met de volgorde van de scènes in LaLa#4:

bubbleissues. Ze is net klaar als collega Laure Dever uit de repetitie

komt, en zegt verheugd: ‘Ik ben eruit. Alles gaat om.’ Nog drie dagen

tot de première en de hele voorstelling gaat op z’n kop. Heel LaLa.

boven Laure Dever onder Laura Vanborm

Vanaf dag één op de

Fontys Dansacademie

in Tilburg zochten ze

elkaar op, Laure Dever

en Laura Vanborm. Ze maakten

samen hun allereerste voorstelling,

voor de opleiding; choreografeerden

getweeën tijdens hun stage bij het

Belgische Victoria hun afstudeervoorstelling

en veroverden met hun

derde werk samen een plek op de

bewegingstheaterlandkaart van

Nederland en België. Af en toe werken

ze met andere kunstenaars aan

een project, maar samen bereiken

ze de grootste hoogtes, de beste

reacties, de positiefste recensies.

Samen staan ze sterk dus, de twee

fragiel ogende, maar stevig gespierde

Vlaamse dames. Maar op de vraag

wat hen bindt, moeten ze het antwoord

in eerste instantie schuldig

blijven. Het is allemaal zo intuïtief,

zo organisch gegaan dat ze er nog

nooit over hebben nagedacht. Na

lang aarzelen zegt Laura Vanborm:

‘Alleen is maar alleen. En het klikte

goed tussen ons.’ Laure Dever:

‘Wat wij wilden doen, dat zagen

we nergens om ons heen. We konden

het gaan zoeken of het zelf doen.’

Vanborm vult aan: ‘We hadden en

hebben de drang om zelf dingen te

maken. Wij zijn vrij koppig en we

kunnen moeilijk met anderen samenwerken.’

Dever bevestigt: ‘Ja, en bij

elkaar werkt die koppigheid wel.’ Inmiddels

is daar nog iets bijgekomen:

een eindeloos vertrouwen in elkaar.

En nog iets? Vanborm: ‘Ik weet het!

Jij bent waterman en ik tweeling,

en da’s zakelijk een goeie match!’

Woest aantrekkelijk

Hun werk wordt omschreven als onbevangen,

humoristisch, absurdistisch.

En dat vind je zowel terug in de beweging

als in de totale choreografie.

En ook in de filmpjes die hun live

Discipline moderne dans

(jeugd en volwassenen).

Karakter fysiek, onbevangen,

absurdistisch danstheater met

een filmische insteek.

Biografie LaLa staat voor

Laure Dever en Laura Vanborm.

Vertrekpunt zijn beelden: fotografie,

architectuur, film. Hun

voorstellingen geven vrije interpretaties

daarvan in een fragiele

doch krachtige, humoristische

bewegingstaal. De dansers/

choreografen studeerden in

2004 af aan de Fontys Academie

in Tilburg, waar ze LaLa#1

ontwikkelden. Afstudeerproject

bewegingen begeleiden en volop

mogelijkheden bieden tot manipulatie:

razendsnel vliegen in een lucht

van asfalt (Cocomotel) of relaxed

zweven boven de waterspiegel

(bubbleissues).

De choreografen moeten even zoeken

naar de goede term voor hun

bewegingstaal, om uit te komen op

‘fysiek; een beetje ruw, maar toch

gelikt’. Laura Vanborm: ‘Te mooi,

Scapino-mooi, is trouwens niets voor

ons. Dat past niet bij onze lichamen,

we zijn geen prima ballerina’s.’ ‘Al

zou ik wel graag een keer een werk

LaLa#2: Caroline & Rosie

maakte een korte, internationale

tournee voor het Vlaamse

Victoria. LaLa#3: Cocomotel

(coproductie Victoria/Productiehuis

Brabant) ging begin 2006

in première en maakte twee

tournees door Nederland en

Vlaanderen, een ervan in Blind

Date – nieuwe theatermakers on

tour van het TIN. Voor Tweetakt

maakten ze een korte kindervoorstelling

over de schaduwzijde van

beroemd zijn, LaLavabo. LaLa#4:

bubbleissues ging in september

2008 in première.

5


Razendsnel vliegen

in een lucht van asfalt

of relaxed zweven boven

de waterspiegel

Lala#4: bubbleissues foto: Joep Lennarts

maken voor prima ballerina’s, dat

lijkt me prachtig’, gooit Dever tussendoor.

‘Goh, hoe heet dat, zo’n

man die niet echt mooi is maar

stiekem toch?’, denkt Vanborm

verder. ‘Woest aantrekkelijk? Nou,

dan maken wij woest aantrekkelijke

dans.’ Laure Dever: ‘De meeste

mensen die een horrorfilm maken,

kiezen voor het geijkte. Moet je er

een kleur bij bedenken, dan is dat

blauw, of zwart. Wij kiezen dan

juist roze.’

Met die denkwijze creëren ze een

visueel bewegingsspektakel dat erg

moeilijk in een hokje is te plaatsen.

Het komt vanuit de dans, er zit film

in en er wordt niet in gesproken.

Maar het lijkt in niets op wat

andere dansmakers in Nederland

– en misschien wel

de wereld – presenteren.

LaLa is vooral heel

LaLa-ig.

Uit de lucht

Waar halen ze hun

inspiratie vandaan?

Laura bracht eens

een prentje van

kunstenaar Egon

Schiele mee; weer

zo’n tegenstelling van

lelijk en toch ook weer

mooi. Maar: ‘Morgen

kan iets totaal anders

ons inspireren. Zolang het

maar een fysieke kwaliteit

heeft.’ Freuds visie op dromen,

bijvoorbeeld. Een boek

over een autistisch jongetje. En iets

wat vandaag niet klopt, kan later

nog best van pas komen. ‘Alles wat

ons inspireert, blijft rondhangen.

We plukken het uit de lucht als we

aan een voorstelling gaan werken’,

aldus Dever.

Er is wel een verschil in werkwijze

tussen de twee, stelt ze. ‘Ik wil graag

langer over een idee nadenken.

Laura begint meteen te werken

vanuit de beweging. Daar kom ik pas

later aan toe.’ Belangrijk is dat ze

zich bij een idee allebei goed voelen.

Dat mag om verschillende redenen

zijn, maar als een van de twee het

geen goed plan vindt, gaat het feest

niet door. ‘Wij sluiten eigenlijk heel

weinig compromissen’, zegt Laure

Dever stellig. ‘Zelfs niet als we het

niet echt kunnen uitleggen. Als we

iets verwerpen, komen we niet met

een tegenvoorstel of zo. Ons werk

heeft geen weegschaaltje. We denken

gewoon verder op een andere lijn.’

De uiteindelijke voorstelling geeft

‘Wij zijn vrij koppig

en kunnen moeilijk met

anderen samenwerken’

het publiek niet een kant-en-klaar

verhaal of zelfs maar een overduidelijk

thema. ‘Als je als maker verhalen

presenteert en dingen uitlegt, rem

je de kijker om er zijn eigen verhaal

van te maken’, vindt Vanborm.

‘Iedereen ziet in ons werk wat hij

wil zien, iedereen voelt wat hij wil

voelen. We willen er ook niets meer

mee bereiken dan dat mensen genieten

van het fysieke, visuele spel, op

welke manier dan ook’, vervolgt ze.

Haar collega vult aan: ‘Ik zou het

heel fijn vinden als mensen écht

kijken, als ze met hun ogen dingen

gaan voelen. Dat ze hun gedachten

uitzetten en zich puur visueel laten

prikkelen.’

Etalala foto: Luc Depreitere

Anita van Dolen

programmeur dans & theater Melkweg in Amsterdam

‘Laure Dever en Laura Vanborm zijn veelbelovende makers

die met een frisse kijk op choreografie een geheel eigen stijl

neerzetten. In hun voorstellingen “zappen” ze soepel tussen

een grote hoeveelheid aan karakters en situaties, zonder

chaotisch te worden. Want ondanks de veelheid is er een

duidelijke structuur aangebracht die de kijker verschillende

aanknopingspunten geeft. Laure en Laura laten zich inspireren

door film, fotografie en strips en die elementen zijn

duidelijk terug te vinden in hun werk. Ze presenteren een

dynamische, energieke bewegingstaal, maar durven ook

kwetsbaar te zijn in de fragiele scènes. Op sommige momenten

tonen zij bovendien een luchtige maar ook ironische

kijk op de wereld. Dit alles maakt hun voorstellingen puur,

oprecht, integer en grappig; een genot om naar te kijken!’

&

Te zien

te boeken

• LaLa#4:

bubbleissues

Zinsbegoochelende voorstelling

waarin drie

“psychonauten” op zoek

gaan naar de vrijheden en

grenzen in de wereld om

zich heen.

Toert tot en met april 2009

door Nederland en Vlaanderen,

met uitstapjes naar

Duitsland en Frankrijk.

Contact

Productiehuis Brabant

www.productiehuis.nl

viktorien@productiehuis.nl

(Viktorien van Hulst)

+31 (0)73 612 55 79

• Etalala

Jongerenproductie in samenwerking

met Passerelle vzw.

Een “afvalrace rondom

fitness en andere onzin

op een loopband”.

Op aanvraag.

Contact

Passerelle vzw

www.passerellevzw.be

info@passerellevzw.be

(Pol Coussement)

+32 (0)56 25 50 76

• Nieuwe Tweetaktproductie

Jeugddansvoorstelling,

in ieder geval te zien op

Theaterfestival Tweetakt,

eind maart 2009.

Contact

Theaterfestival Tweetakt

www.tweetakt.net

nanouk@stormprojecten.nl

(Nanouk Hildebrand)

+31 (0)30 799 00 80

6

7


david

middendorp

Mijn

fantasie

is de enige grens

Over een groot beeldscherm wandelt een blauw silhouet van een meisje.

Een zwart silhouet van een man rent er achteraan. Choreograaf/digital

designer David Middendorp sleutelt in zijn Haagse werkkamer aan zijn

nieuwste choreografie voor het Arnhemse Introdans Ensemble voor de

Jeugd, Blue Journey.

Wie denkt dat het geanimeerde

meisje

simpelweg een

mooie achtergrond

is voor een voorstelling zal later, als

ook het werk met de dansers gedaan

is, verrast zijn. Middendorp gebruikt

de techniek niet als grappig trucje.

Hij maakt geen plaatjes bij een dans,

geen bewegend behang als alternatief

voor een statisch decor. Hij beheerst

als geen ander in Nederland

het vermogen om zijn op de computer

gecreëerde beelden en zijn

gechoreografeerde live bewegingen

tot een eenheid te smeden – of juist

tegen elkaar in te laten gaan, zoals

een schaduw die iets anders doet

dan de mens bij wie hij hoort. ‘Ik

vind het van wezenlijk belang dat

dans en animatie geen twee op zich

staande onderdelen zijn, dat ze op

de vloer volledig in elkaar opgaan.’

De afgelopen jaren verzon hij de

gekste combinaties waarin dansers

van vlees en bloed samenwerken

met animaties van nullen en enen.

In As it Fades zoekt een meisje haar

denkbeeldige vriend op in een schilderij

aan de muur; als ze binnenstapt,

vloeit het schilderij uit over

de vloer en komt het tot leven. In

Kruimeldief zet een robot zijn relatie

met een man op het spel voor een

slippertje met de stofzuiger.

Geen verhaal van a tot z

Ziehier meteen het centrale karakter

van zijn choreografieën. David Middendorp

werkt volop met de grenzen

van fantasie en realiteit. ‘Dans is an

sich al een verdraaiing van de werkelijkheid.

Je ziet immers op straat

mensen nooit zo bewegen. De animatie

voegt daaraan een eindeloze

hoeveelheid mogelijkheden toe om

dingen te laten gebeuren die in het

echt en ook op het toneel niet kunnen.

Mijn fantasie is de enige grens.’

Op die basis maakt de jonge choreograaf

voornamelijk korte voorstellingen.

Een minuut of tien, twintig,

Discipline moderne dans

(jeugd en volwassenen).

Karakter animatie en dans

in een perfecte samenwerking,

spelend met de grenzen van

fantasie en werkelijkheid.

Biografie David Middendorp

(1976) begon op 16-jarige leeftijd

zijn dansopleiding aan het

Koninklijk Conservatorium in

Den Haag. Al snel trok de moderne

dans hem meer, dus stapte hij

over naar de Rotterdamse Dansacademie

en vervolgens Juilliard

in New York. Hij danste voor

Introdans, het Saarländische

staatsballet en BalletTheater

München. In Duitsland deed

hij zijn eerste ervaringen op

met choreograferen. Sinds zijn

terugkeer naar Den Haag in 2004

choreografeert hij steeds vaker.

Totnogtoe gebruikte hij in al zijn

choreografieën op één na (Bread-

Peace) computeranimaties.

9


‘Het mag best mooi

van lelijkheid zijn.

Van zuurstokkerig mooi

krijg ik de kriebels’

dat vindt hij wel genoeg. Ook omdat

hij vindt dat je met dans geen verhaal

van a tot z hoeft te vertellen.

‘Het enige wat ik wil bereiken met

mijn voorstellingen is dat ze met het

publiek spreken. Ik wil mensen iets

geven wat een klein tikje aan hun

gedachten geeft; een twist, een ander

perspectief. Ze hoeven geen lid van

Greenpeace te worden of zo. Een

grijns van verwarring of een glimlach

van verwondering is genoeg.’

Hij vervolgt: ‘Ik vind het niet eens

erg als het publiek mijn stukken niet

begrijpt zoals ik ze bedoeld heb. Een

voorbeeldje: Blue Journey gaat over

hoe de wereld omgaat met iemand

die anders is. Voor mezelf heb ik

As it fades foto: Robert Benschop

altijd een duidelijk onderwerp, een

rode draad. Maar als iemand er iets

heel anders uithaalt, gewoon een

mooie voorstelling heeft gezien,

vind ik het ook prima.’

En met “mensen” en “publiek” doelt

hij bewust niet alleen op de jonge

toeschouwer. ‘Ik dreig een beetje

te worden weggezet als “David van

de kindervoorstellingen”. Dat is niet

erg, maar in principe zijn bijna al

mijn choreografieën minstens even

geschikt voor volwassenen; ze maken

gebruik van een beeldtaal die

werkt bij jong en oud.’

zeggingskracht

Zijn werkwijze kan verschillen, maar

meestal is iets heel kleins het startpunt.

Soms een tekening van zijn

moeder, Doortje Hannig, die prentenboeken

illustreert en geregeld

een bijdrage levert aan het werk van

haar zoon. Soms ook een gedachte:

wat gebeurt er als een meisje een

blauwe schaduw heeft?

Meestal is de muziek stap twee,

en dan kan het uitwerken van

de choreografie beginnen.

Ook in die fase laat hij zich

inspireren door alles wat

hem voor de voeten komt:

een foto, een gebeurtenis,

een scheurkalendertekst.

Of de beweging van de

kat van Guust Flater als

die na een opdonder

door de lucht vliegt.

‘Als het maar de zeggingskracht

heeft die ik zoek.’

Vaak begint hij met de

grove lijn van de animaties

voor hij met de dansers gaat

werken. Die laat hij meestal

improviseren, zodat hij stukje bij

beetje hun vondsten kan “knippen

en plakken” met zijn eigen bedenksels

uit de computer. De stukjes

animatiechoreografie verwerkt

Middendorp op een complexe

“notenbalk”, een partituur van

bewegingen. ‘Qua beweging hou

ik van fysiek. Het hoeft niet per se

Dansers van vlees en bloed

werken samen met animaties

van nullen en enen

mooi te zijn, al mag het best mooi

van lelijkheid zijn. Maar van zuurstokkerig

mooi krijg ik de kriebels.’

Niet in de spotlights

Hoe hij zijn toekomst ziet? ‘Dansen

is leuk, maar ik sta zelf niet graag in

de spotlights. Ik word blij als ik kan

creëren, complete voorstellingen

kan maken voor om het even welk

gezelschap. Voorlopig heb ik geen

behoefte aan een eigen groep,

Jasper Weck

programmeur Theater de Veste in Delft

werken voor anderen is veel prettiger.

En ik wil ook best een deeltaak

uitvoeren, zoals het maken van het

decor voor Murph! van de Meekers.

Want dan werk ik samen met andere

mensen, in dit geval met Arthur

Rosenfeld, en het is prettig eens

met een andere kijk geconfronteerd

te worden. Dat is ook een van de

redenen dat ik binnenkort een

animatieopleiding ga doen: enerzijds

omdat ik technisch vast nog veel kan

leren, anderzijds omdat ik dan in

contact kom met andere animatiemakers.

Met hen kan ik volop ideeën

uitwisselen, en dat vind ik heerlijk.’

Droomschetsen foto: Ida Zenna

‘David Middendorp is een enthousiaste, eigenzinnige choreograaf

die op ingenieuze wijze verschillende disciplines

samenbrengt in zijn theatrale voorstellingen. Niet alleen met

dans, licht en geluid maar ook door middel van bijvoorbeeld

animaties en bijzondere projecties. Die hangen er niet los

bij maar zijn een wezenlijk onderdeel van zijn werk. Zijn spel

met fantasie en werkelijkheid levert altijd verrassingen op.

Het plezier straalt van hem als persoon én van zijn voorstellingen

af. Hij is een perfectionist die bijzondere kunstwerkjes

maakt die mooi, ingetogen en poëtisch zijn, met vaak een

vrolijke knipoog. Toegankelijk voor volwassenen en kinderen,

maar absoluut niet kinderachtig.’

&

Te zien

te boeken

• Dreamsketch (7+)

Drieluik voor de kleine en

middenzaal, bestaande uit

Droomschetsen, Bread-Peace

en Kruimeldief. Twee dansers

uitgedaagd door een animatie;

een pas-de-deux over broden en

bakkers; en een robot en een man

die een relatie hebben.

Toert in 2009 door Canada en V.S.

• Wishing the moon

(werktitel) (8+)

Nog te ontwikkelen familievoorstelling

met livemuziek voor de

kleine en middenzaal en festivals.

Speelt van januari tot mei 2010.

• Murph! (4+)

Familievoorstelling van

Meekers Uitgesproken Dans

voor de kleine en middenzaal

over het kleine ondeugende

kloontje dat iedereen in zich heeft.

Te boeken tot en met juni 2009;

mogelijk 2009/2010 in België.

• Voor zomer 2010 maakt David

Middendorp een Frontaalproductie

op locatie

(onder voorbehoud).

Contact

Frontaal Theaterbureau

mirjam@frontaal.com

(Mirjam Nebbeling)

www.frontaal.com

+31 (0)20 692 96 03

• Blue Journey (8+)

Onderdeel van Slapstripstick voor

Introdans Ensemble voor de

Jeugd. Te zien in de midden- en

grote zaal tot en met maart 2009.

Contact

Introdans

ton.wiggers@introdans.nl

(Ton Wiggers)

www.introdans.nl

+31 (0)26 351 21 11

10

11


susies

haarlok

ook stilte

kan muziek zijn

De mannen van susies haarlok hebben hun laatste De saaiheid is te snijden achter

de rug, tijdens Lowlands in Biddinghuizen. Tijd om vooruit te kijken, want alle voorstellingen

die ze totnogtoe speelden, staan vanaf heden niet meer op het repertoire. De band

is van samenstelling veranderd en ze willen met een schone lei beginnen. Ze hebben genoeg

te doen, want alle heren studeren of promoveren en hebben daarnaast de komende jaren

diverse voorstellingen op de rol staan.

van linksboven naar rechtsonder Tjalling Schrik, Arthur Wagenaar, Wessel Schrik, Ivo Everts, Harald Austbø

Het vijfkoppige muzikantencollectief

levert dit najaar

een bijdrage aan de

nieuwste muziektheatervoorstelling

van Orkater, Kamp Holland; een kijkje

aan beide kanten van oorlog en vrede.

‘Voor Kamp Holland zijn we puur artistiek

verantwoordelijk voor de muziek;

theatermaker Geert Lageveen

heeft ons daarvoor gevraagd’, vertelt

bassist Wessel Schrik, die samen met

toetsenist Arthur Wagenaar is aangeschoven

voor het gesprek.

‘We zijn nog volop aan het uitvinden

of we deel gaan uitmaken van

Orkater of dat we een zelfstandige

groep worden’, vervolgt Schrik, ‘In

Discipline muziektheater.

Karakter intelligent, absurdistisch

en toch toegankelijk

muziektheater dat de dramatische

kracht van geluid in alle vormen

onderzoekt en inzet.

Biografie susies haarlok is

een vijfkoppige formatie van muzikanten,

performers en geluidsspecialisten.

Wessel Schrik (1981),

de nabije toekomst hoeven we nog

niet te kiezen. We blijven geregeld

onder de vlag van Orkater werken

en maken daarnaast eens in de

twee jaar een voorstelling onder

eigen naam.’

Alle kanten op

De van oorsprong Haarlemse rockband

speelde in de eerste Toneelschuur-voorstellingen

waaraan ze

meewerkte gewoon als “band”.

Maar toen de jongens eenmaal aan

het theater hadden geroken, wilden

ze meer. In 2003 componeerden ze

hun eerste eigen “theatraal concert”:

Majakovski? Majakovski!, over de

gelijknamige Russische dichter.

zanger/bassist; Tjalling Schrik (1984)

op drums; Ivo Everts (1981), gitarist;

Arthur Wagenaar (1982), toetsen/

elektronica; en Harald Austbø

(1982), cellist/acteur. Ze maken door

muziek geïnspireerd theater waarin

beeld, beweging, tekst en muziek

versmelten. susies haarlok is begonnen

als rockband, vol experimenteerdrift

en met een gevarieerd

Daarna kwamen De man die zijn hoofd

afzette (2006), waarin een vastgeroeste

geest op zoek gaat naar zijn verwaarloosde

lichaam en De saaiheid

is te snijden (2007), een absurdistische

ode aan de saaie kant van het leven.

Arthur Wagenaar: ‘In een popconcert

heb je veel minder mogelijkheden;

theater biedt veel meer gelegenheid

tot dynamiek.’ Schrik: ‘Ik denk

niet alleen in muziek, maar vaak ook

in beelden. Bij het thema saaiheid

schoot mij meteen een depressieve

cavia te binnen die zijn lot bezingt.

Het grote beest dat ik daarbij zag,

hebben we ook op het podium gezet.

Als je dat in een popzaal doet, is dat

tamelijk melodramatisch…’

eigen repertoire. Vrijwel meteen

na de start werd de band gevraagd

de muziek te verzorgen

bij (huis)voorstellingen van de

Haarlemse Toneelschuur. Vanaf

2003 maakt susies haarlok eigen

muziektheatervoorstellingen,

soms in samenwerking met

Orkater en/of Toneelschuur

producties.

13


Plus: omdat de vijf susies-mannen

allemaal heel verschillende achtergronden

en smaken hebben, willen

ze alle kanten op. ‘En dat wordt

tijdens een concert niet makkelijk

geaccepteerd, maar kan tijdens een

theatervoorstelling prima.’

Niet alleen binnen een voorstelling

gebruiken ze verschillende muziekstijlen,

ze kunnen zelfs binnen één

nummer overgaan van bijvoorbeeld

boeddhistische keelzang naar een

Afrikaanse beat of via diepzinnige

soundscapes naar een smartlap.

Opstaan met muziek

De vijf leden van susies haarlok

staan op met muziek en gaan ermee

naar bed. Geen wonder dus dat ze

hun verhaal niet via tekst, maar voornamelijk

met muziek willen vertellen.

14

De saaiheid is te snijden foto: Thomas Zum Vörde Sive Vörding

Wagenaar: ‘We moeten het puur van

onze muzikaliteit hebben, want we

zijn geen acteurs en kunnen dus ook

niet spelen dat we iets doen. We kunnen

wél de ritmiek opzoeken van de

Theater biedt veel meer

gelegenheid tot dynamiek

dan een popconcert’

bewegingen van een stel mannen

dat zich klem verveelt in een wachtkamer,

zoals we dat in De saaiheid

deden. Dat is onze taal.’

‘We zijn een band die in het theater

staat en echt muziektheater maakt.

Niet muziek die onder een scène ligt,

maar muziek die een scène maakt.’

Groot voordeel van muziektheater,

zo zijn beide heren het eens, is

dat het niet een letterlijk verhaal

hoeft te vertellen. Schrik: ‘We zetten

abstracte informatie in, namelijk

geluid. Het is voor iedereen totaal

subjectief wat hij daarin hoort of

ziet.’ Dat maakt het, zo vinden

ze, overigens geen in zichzelf

gekeerd geneuzel, geen

moeilijke muzikantenmuziek.

‘Wat we maken, is niet vaag,

maar het mag best iets zijn

tussen concreet en abstract

in. Bijvoorbeeld: vijf mannen

pakken een bezem, vegen en

zwiepen ermee en creëren

zo een compositie – maken

ze gewoon schoon of is het

muziek?’

Bij het maken hebben ze lang niet

altijd het publiek in gedachten.

‘We gaan ervan uit dat er een groep

mensen is die interessant vindt wat

wij interessant vinden.’ Wat ze bij

de toeschouwer willen bereiken?

Wagenaar: ‘We willen mensen verrassen.

Ervoor zorgen dat ze een

beetje starheid verliezen.’

niet vastpinnen

Alles kan inspiratie zijn. De bizarre

schoonheid van het klassieke tvprogramma

Herenleed. Een onnozele

grap van Kamagurka. De complexe

muziek van de Zweedse metalband

Meshuggah. Soms werken ze vanuit

improvisatie, soms vanuit een partituur,

soms nemen ze hun ideeën van

thuis mee om samen op verder te

borduren, soms ligt er een opdracht.

Om van hun ideeën theater te maken,

werkt de band steevast met een

regisseur. Altijd een andere, want

ieder brengt een eigen invloed mee

en dat draagt bij aan de afwisseling.

Ze willen zich (nog) niet laten vastpinnen

op een eigen stijl, een kanten-klare

karakterisering. ‘Muzikaal

willen we ons blijven vernieuwen en

ook de vorm of insteek van de voorstelling

verschilt steeds. In De man

die zijn hoofd afzette was alles geheel

versmolten met het onderwerp; wij

‘Wij zijn geen acteurs, en

kunnen dus ook niet spelen

dat we iets doen’

speelden met een verlengd colbert en

hadden dus letterlijk geen hoofden.

Dat speelde moeilijk en beperkte

de muzikale mogelijkheden. In De

saaiheid hebben we bepaald: alles

wat we doen, moet muziek zijn,

zelfs de stilte. En voor de volgende

voorstelling hebben we het idee om

de instrumenten helemaal “sciencefiction”

te maken. Niet camp of

bordkarton, maar qua techniek.

Hoe, dat moeten we nog uitwerken.’

Grote droom is om hun theater

ooit op het poppodium te brengen.

Schrik: ‘Ons werk spreekt jonge

mensen aan. De kans op een kennismaking

is het grootst als wij gaan

waar zij zijn, in de popzalen. En

we willen graag internationaal,

wat met ons universele muziektheater

een stuk makkelijker is dan

met talig teksttheater.’

Marc van Warmerdam

artistiek leider muziektheatergezelschap Orkater

De saaiheid is te snijden foto: Thomas Zum Vörde Sive Vörding

‘Het is heel bijzonder dat susies haarlok bestaat uit muzikanten

en componisten die goed nadenken over theater

maken, daar veel lol aan beleven en er ook nog erg goed in

zijn. Een zeldzame combinatie. Ze slagen er bovendien in

om de juiste (theater)mensen aan zich te binden, waardoor

ze heel spannende voorstellingen kunnen maken, ook al

zijn ze zelf geen acteurs. Ze zijn bij ons gekomen via het

project De Nieuwkomers, waarin jonge muziektheatermakers

kunnen onderzoeken welke toekomst ze het beste past.

Meestal komt daar een of-of-antwoord uit, maar in het geval

van susies haarlok zou het heel wel en-en kunnen worden:

ze maken af en toe zelf een voorstelling en soms werken ze

samen met gerenommeerde makers – dat zie je zelfs nu al

gebeuren. Daarmee passen ze perfect in de Orkater-traditie.’

&

Te zien

te boeken

• Kamp Holland

(Orkater)

Muziektheater voor de

midden- en grote zaal over

een klein stukje Holland

middenin het onherbergzame

Afghanistan.

Speelt tot en met

februari 2009.

Contact

Orkater

www.orkater.nl

nicoline@orkater.nl

(Nicoline Luttels)

+31 (0)20 606 06 00

• Sciencefiction

(werktitel) 2010

Muziektheatervoorstelling

voor de kleine en

middenzaal over hoe

de mensheid ervoor

staat in het jaar 3010.

Contact

susies haarlok

www.susieshaarlok.nl

wessel@susieshaarlok.nl

(Wessel Schrik)

+31 (0)6 27 37 85 82

15


sarah

moeremans

beperking

als bron van inspiratie

Veelzijdigheid en gedrevenheid. Als ze niet al bestonden,

werden deze woorden speciaal voor Sarah Moeremans

uitgevonden. Als regisseur, theatervormgever en actrice

werkt ze bij diverse gezelschappen en productiehuizen.

Gloedvol vertelt ze over haar werk en over het medium

waar ze dolverliefd op is: theater. ‘Ik heb een goede balans

gevonden in de combinatie van mijn werkzaamheden.

Het is heel prettig om voor verschillende projecten steeds

op een andere stoel te zitten. Bovendien helpt het ene

me bij het ander. Als ik speel, inspireert dat mij voor

het regisseren en omgekeerd.’

Ondanks of juist dankzij

haar uiteenlopende

werkzaamheden;

het is een feit dat

beperkingen voor Moeremans een

bron van inspiratie zijn. ‘Ik hou ervan

als dingen afgebakend zijn. Als

ik het gevoel heb dat iets grenzeloos

is – “the sky is the limit” – kan ik

niet meer fantaseren. Daarom bouw

ik altijd mijn eigen sky: ook al heb ik

die tekst niet zelf geschreven of dat

decor niet zelf verzonnen, toch ga

ik het ermee doen.’ In regisseur

Joachim Robbrecht heeft ze een

belangrijke bondgenoot gevonden.

Sinds ze elkaar op de regieopleiding

van de Amsterdamse Hogeschool

leerden kennen, werken de twee zo

veel mogelijk samen, zijn ze elkaars

artistieke geweten. ‘Bij mijn regies

is hij mijn dramaturg en bij zijn

voorstellingen doe ik de vormgeving.

We maken totaal verschillend werk,

maar het gaat heel goed samen.’

Menselijke mechanismen

Waar Robbrecht vooral montagevoorstellingen

maakt, gaat Moeremans

voor het grote toneelrepertoire.

‘Ik krijg daar een ongelofelijke stijve

van. Teksten van Williams, Strindberg,

Peter Stamm.’ Met die repertoireteksten

onderzoekt ze frappante

menselijke mechanismen. Zoals in

Spelen met vuur van Strindberg, waarin

een vrouw twijfelt over de intenties

van haar man en zegt: “Ik weet

nooit of je meent wat je zegt, of

het om te lachen is of om mij pijn

te doen”. Moeremans: ‘Die zin was

voor mij de reden om dat stuk te

doen. Die zin, in combinatie met

een aflevering van De Gouden Kooi,

waarin de deelnemers aan één stuk

door flauwe grappen maakten.

Discipline teksttheater,

theatervormgeving, acteren.

Karakter een gevarieerde

mix van bekend toneelrepertoire,

onbekendere stukken

en zelf geschreven stukken.

Biografie Sarah Moeremans

(1979) studeerde kunsthumaniora

in Gent, richting

kostuum-, mode- en textielontwerp.

Vervolgens voltooide

ze de acteursopleiding bij

studio Herman Teirlinck, in

Antwerpen. Van 2001 tot 2005

volgde ze de Regieopleiding

aan de Amsterdamse Hogeschool

voor de Kunsten. Ze

studeerde af met Roostattoo

naar T. Williams en won hiermee

de Ton Lutz-prijs 2005

voor de meest veelbelovende

regie. De afgelopen seizoenen

was ze bij een groot aantal

zeer uiteenlopende producties

betrokken, zoals Pax Islamica

IV, Sawm (2008) door De Nieuw

Amsterdam/Sabri Saad el

Hamus, Schmiere van Bram

de Goeij en Gienke Deuten

(2007/2008), Zieke Zielen (2007)

bij De Veenfabriek, Variaties

omtrent eend van David

Mamet (2007) bij het Noord

Nederlands Toneel en Spelen

met vuur van Strindberg (2008)

bij Generale Oost.

17


‘Van een algemeen menselijk

gegeven probeer ik de pijnlijkste

kant op te zoeken’

18

Ik zag ineens hoe doordrenkt van

ironie onze tijd eigenlijk is. Van

zoiets, zo’n algemeen menselijk en

maatschappelijk gegeven als ironie,

probeer ik de pijnlijkste kant op te

zoeken.’ In die zoektocht is ze wars

van moralisme, wil ze bovenal haar

gedachten delen. ‘Ik wil geen voorbeeld

stellen maar wel bewustwording

stimuleren, mensen deelgenoot

maken van mijn ontdekkingstochten.’

Alles uit!

Een dergelijke doelstelling vraagt

van haar als maker een flinke dosis

verantwoordelijkheidsgevoel, vindt

Moeremans. ‘Ik ben allergisch voor

Duck variations foto: Joris Smit

elke vorm van onverschilligheid en

ik mag zelf nooit het gevoel hebben

dat ik een voorstelling evengoed

niet zou kunnen maken. Dan krijg

ik gewetensproblemen. Als theatermaker

heb ik een verantwoordelijkheid

op zowel sociaal, esthetisch als

ethisch vlak.’

Maar er bestaat ook zoiets als

publieksverantwoordelijkheid,

benadrukt ze. ‘Als toeschouwer kies

je er zelf voor om te komen kijken,

dus draag je een verantwoordelijkheid

ten opzichte van het werk. Ik

vind: als je een voorstelling niet mooi

vindt, roep je tenminste boe, je laat

je mening weten. Dat is toch wel het

minste wat we elkaar kunnen geven,

theatermaker en publiek.’

Volgend seizoen gaat ze bij Rick

Engelkes haar eerste commerciële

productie regisseren, een bewerking

van de film Extremities. ‘Ik doe

dat vooral uit interesse voor een

ander soort publiek, dat een

ander gevoel van publieksverantwoordelijkheid

heeft.

Iemand vertelde mij dat

bij een voorstelling met

Katja Schuurman vanuit

de zaal werd geroepen:

“Doe alles uit behalve

het licht!”’ Ze lacht

uitbundig. ‘Dat is toch

bijzonder. Maar ik ben

er wel van overtuigd

dat mijn voorstellingen

geschikt zijn voor een

publiek dat niet zo vaak

in het theater komt.’

geen potpourri

Ooit zou ze wel aan een

stadsgezelschap verbonden

willen zijn. Ooit. ‘Op dit moment

heb ik een paar plekken

waar ik terug kan komen als gastregisseur.

Het RO Theater bijvoorbeeld.

Interessant omdat zij een

sterke sociale betrokkenheid hebben.

Daarnaast heb ik banden met twee

productiehuizen. Ik wil overal een

andere lijn uitzetten. Bij Generale

Oost doe ik het meer bekende

toneelrepertoire, bij het RO Theater

‘Ik wil bewustwording

stimuleren, mensen deelgenoot

maken van mijn

ontdekkingstochten’

wat onbekendere stukken en bij

het Productiehuis author-directorconstructies:

zelf een stuk schrijven

en dat regisseren.’ Daar komt de

inspirerende beperking weer om de

hoek kijken. ‘Ik behoed mezelf zo

veel mogelijk voor een potpourri.

Als regisseur moet je diverse vormen

kunnen hanteren en die zoek ik per

Betty Schuurman

actrice en mentor van Sarah Moeremans

project uit, niet allemaal tegelijk.’

Beperkingen bieden houvast en dat

is bepaald geen overbodige luxe.

Theatermaken is een manischdepressieve

bezigheid. Tijdens

repetities denk je: “Wow, we hebben

iets goeds te pakken, fantastisch dat

het lukt!” En een dag daarna is het

er niet meer. Wat was dat, chemie?

Maar wat is dat dan, chemie? Het

is er of het is er niet.’ Weer lacht ze

uitbundig. ‘Maar als er een antidepressivum

tegen zou bestaan, zou ik

het niet innemen!’

Zieke zielen foto: Sofiie Knijff

‘Sarah komt uit een echte theaterfamilie, ze is opgegroeid

met het gewicht van generaties grote Vlaamse spelers op

haar nek en heeft een rijke repertoirekennis. Dat geeft haar

een stevige basis. Dat ze met die achtergrond naar Nederland

is gekomen, op zoek naar haar eigen stem of wat zij zelf

haar ‘eigen innerlijke mossel’ noemt, toont wat een prettig

eigenzinnig en weerbarstig mens ze is. Ze verrast me altijd

weer met al haar uiteenlopende projecten, waarin ze zich van

diverse stijlen bedient. Ik hoop dat Sarah als theatermaker

zo lang mogelijk ongelabeld zal blijven, zodat ze in alle

vrijheid kan ontdekken welke verhalen ze met haar publiek

wil delen.’

&

Te zien

te boeken

• Goemans, Kroon,

van den Brink

voor tg Monk (kostuumontwerp)

Te zien tot januari 2009

www.tgmonk.nl

• Alleen in de wereld

voor Productiehuis Rotterdam

(regie en tekst)

Te zien tot eind december 2008

www.productiehuisrotterdam.nl

• Pax Islamica V Hadj

voor De Nieuw Amsterdam/

Frascati (regie)

Te zien vanaf maart 2009

www.dna.nl

• Een productie

voor Generale Oost (regie)

Te zien vanaf april 2009

www.generaleoost.nl

• Robin Hood

locatievoorstelling voor

D*Amor/Vrede van Utrecht

(regie) Te zien vanaf augustus

2009 www.damor.nl

• honger

voor het RO Theater (regie)

Te zien vanaf september 2009

www.rotheater.nl

• Extremities

voor REP/ MTV productions

(regie)

Te zien vanaf december 2009

www.rep.nu

Informatie over deze voorstellingen

via de gezelschappen.

Contact

Sarah Moeremans

via Generale Oost

dorine@generaleoost.nl

(Dorine Cremers)

+31 (0)26 351 19 11

19


PIpS:lab

techniek

is niet heilig

van linksboven naar rechtsonder Steven van Hulle (fotootje), Keez Duyves, Thijs de Wit, Bas Vos, Stije Hallema, Daan van West

Wie de vraag “wat is PIPS:lab?” stelt,

moet geen eenduidig antwoord verwachten.

PIPS:lab is een multimediale popgroep, een

zes- of misschien toch zevenkoppig ongeleid

muziektheatercollectief, maar ook een stel beeldend

kunstenaars die “schilderen met licht”

en spelen met afstandbestuurbare rollators.

Keez Duyves en Thijs

de Wit, twee van de

kernleden, vertellen

in hun werkplaats vol

elektronica, gereedschap en onderdelen

van instrumenten over de

groep waar ze inmiddels al zo’n tien

jaar mee werken. ‘PIPS:lab is niet

in één zin te vangen. Tegenwoordig

vallen we voor sommige fondsen

onder muziektheater, voor andere

onder nieuwe media.’ Aan het

woord is Thijs de Wit. ‘Ze hebben

gewoon niet genoeg disciplines

bedacht, de machthebbers van de

culturele sector.’

‘Kijk, wij zijn gewoon een vriendengroep’,

zegt zijn kompaan. ‘We

kennen elkaar sinds de middelbare

school en zijn ieder de richting

ingeslagen die ons fascineerde.

Dat is dus onder andere het theater.

Maar ook televisie, webdesign,

muziek, beeldende kunst.’

De Wit: ‘De term nieuwe media is

breder dan theater; het geeft ons

vrijheid. Wij geven het begrip

bovendien een nieuwe dimensie

door het suffe, ‘nerderige’ imago

ervan weg te nemen met onze

nonchalant-technologische stijl. Wij

zitten niet als een stelletje weirdo’s

achter onze computertjes geluiden

te maken, onze producties zijn juist

een groot spektakel. Daar komt wel

een heleboel techniek bij kijken,

maar daar gaan we losjes mee om.

Techniek is niet heilig.’

PIPS-dogma’s

Op dit moment bestaat de harde

kern van PIPS:lab uit zeven mensen:

Keez, Thijs, Daan, Stije, Bas,

Marieke en Steven, alias Steven

de Peven. Duyves: ‘We hebben allemaal

een autoriteitscomplex en zijn

daarom in creatief opzicht totaal

non-hiërarchisch.’ PIPS:lab hecht

sterk aan hun vrijwel direct na de

oprichting geformuleerde “dogma’s”.

‘Ten eerste is alles live. We gebruiken

nooit van tevoren opgenomen videoshots

of muziek en we staan altijd

met z’n allen op het podium. Dat

komt weer voort uit het dogma dat

de techniek altijd zichtbaar moet

zijn. Alleen de geluidsman krijgen

we niet het podium op, dan schijnt

Discipline multimediaal

muziektheater.

Karakter PIPS:lab maakt

met eigen soft- en hardware,

eigen muziek, eigen verhalen

en eigen beeld een voorstelling

waarin het publiek een actieve

rol heeft.

Biografie PIPS:lab is opgericht

in 1999 en bestaat anno

2008 uit Keez Duyves (uitvinder/

kunstenaar), Thijs de Wit

(theatermaker), Stije Hallema

(filmmaker/muzikant), Steven

van Hulle (dj/producer/muzikant),

Bas Vos (duizendpoot),

Daan van West (componist)

en Marieke Zigmans (zakelijk

leidster). Ze werken interdisciplinair

om tot nieuwe

kunstvormen te komen.

De resultaten zijn veelvormig:

interactieve theaterproducties,

concerten en publieksinstallaties.

PIPS:lab heeft zich in de

eerste jaren vooral bewogen

in de undergroundscène en

bouwde zo naam op tijdens

clubavonden en festivals.

21


The Washing Powder Conspiracy foto: PIPS:lab

‘Je kunt je eigen

voorstelling maken.

Net zoals met tv: je eigen

avond bij elkaar zappen’

hij het niet goed te kunnen horen!’

De Wit vult hem aan: ‘Er gebeuren

heel veel dingen tegelijk op het

podium. Er is zo veel te zien dat de

thematiek niet al te zwaar kan zijn,

want dan moet je focussen op wat

er gezegd wordt. Je kunt je eigen

voorstelling maken. Net zoals met tv:

je eigen avond bij elkaar zappen.’

realiteit en fictie

Het spelen met de grens tussen

schijn en werkelijkheid is ook van

belang voor de makers van PIPS:lab.

Duyves: ‘Wij willen die twee vermengen:

realiteit wordt fictie, fictie

wordt realiteit. Zo hebben we een internetcommunity

voor overledenen

opgericht, Diespace. De bezoekers van

onze voorstelling krijgen een virtueel

profieltje op die community, een

alter ego waarmee ze na hun

overlijden toch voortbestaan.

Zo krijgen ze dus een zekere

mate van onsterfelijkheid.

Wij spelen in onze producties

vaak met dingen

die misschien niet kunnen

maar wel gebeuren.

Het concept

van een voorstelling

moet in zekere zin

een realistisch gehalte

hebben. Daarbij, heel

belangrijk, stellen wij

het publiek centraal.’

Het motto van PIPS:lab

is “Fuck PIPS:lab, YOU

are the artist”.

‘Het publiek doet altijd

mee bij onze voorstellingen’,

beaamt De Wit. ‘Zowel passief,

door in onze live-videobeelden de

“lichtschilderingen” te verwerken die

de mensen net daarvoor met kleine

led-lampjes in de lucht hebben

gemaakt. Maar ook actief, door ze

op het podium te halen en te vragen

de voorstelling mee te creëren. Wij

vinden het belangrijk dat het publiek

niet achterover geleund zit met een

houding van “kom maar op.”’ Een

PIPS:lab-productie kan heel uiteenlopende

onderwerpen aansnijden,

hoewel het werken in een collectief

niet per definitie betekent dat over

alles inhoudelijke consensus bestaat.

De Wit: ‘Keez en Daan werken

constant aan nieuwe uitvindingen,

dat staat eigenlijk los van de voorstellingen.

Maar zo’n uitvinding

– een nieuwe machine of nieuwe

software – is meestal wel het beginpunt

voor een productie. Daar gaat

‘Het concept van een

PIPS:lab-voorstelling moet

in zekere zin een realistisch

gehalte hebben’

iedereen vervolgens vanuit zijn eigen

discipline en fascinatie mee aan

de slag. En zo ontstaat geleidelijk

de inhoud om de vorm heen. Inhoudelijk

komen we tijdens het maakproces

steeds dichter bij elkaar. Tot

het op een gegeven moment goed

voelt, zelfs al zit niet iedereen op

dezelfde lijn. En het pakt ook

meestal goed uit, met onze producties

spreken we een heel divers

publiek aan. Op de Parade, op popfestivals,

in clubs, op concertpodia.’

Aanwijsstokjes-fetish

De Wit: ‘Bij PIPS:lab weten we een

jaar van tevoren nog niet waarover

onze nieuwe voorstelling zal gaan.

Nicole van Vessum

artistiek leider van festival De Parade

In die zin passen we eigenlijk niet in

het systeem van theaterzalen die hun

programmering al een jaar vooraf

vast willen leggen. Maar laat ik dit

wel verklappen: in 2009 gaan wij een

nieuw stuk uitbrengen! Daarnaast

spelen we onze oude voorstellingen

ook nog steeds.’

Duyves wil zich wel even wagen

aan een beetje koffiedik kijken. ‘Het

wordt vast iets met aanwijsstokjes’,

lacht hij. ‘Steven de Peven is heel erg

“streetwise”, die loopt altijd op de

trends vooruit. Hij heeft op dit moment

een soort aanwijsstokjes-fetish,

dus denk ik dat we daar in onze

volgende productie iets mee gaan

doen.’ ‘Ja’, grinnikt De Wit, ‘ja,

zo’n gevoel heb ik ook.’

Wortal Combat

foto: Remko Verveer

‘PIPS:lab integreert met enorm veel lef verschillende niettheatrale

disciplines tot een groter, wel degelijk theatraal

geheel. Ze zijn totaal niet bang om te experimenteren, zelfs

als een voorstelling af lijkt, blijven ze aan hun materiaal

sleutelen. De jongens van PIPS:lab zijn echte technische cowboys;

hun enorme kennis van techniek en relaxte houding

maakt dat hun werk nooit gelikt wordt.

De PIPS:producties kennen een speciaal soort spanning. Altijd

komen schijnbaar losse elementen totaal onverwacht toch

bij elkaar. Dat levert verwonderde toeschouwers op: “Wat ik

nou toch heb meegemaakt?! Zonder dat ik het zag aankomen,

hebben ze in een half uur een prachtige clip gemaakt!”’

&

Te zien

te boeken

• Wortal Combat

(2005) (in coproductie met

hetveem theater). Voorstelling

over computergames

met iemand uit het publiek in

de hoofdrol. Winnaar van de

Parade Gouden Mus 2005.

• The Washing

Powder Conspiracy

(2006) Theatervoorstelling

over indoctrinatie en manipulatie

met de losheid van

een concert.

• Diespace (2007)

Voorstelling over

de plotselinge opkomst

van internetcommunities

met het publiek in

de hoofdrol.

• Nieuwe voorstelling in 2009

• Installaties

wwLuma2solator

Interactieve installatie

waarin het publiek met licht

kan tekenen.

Clipfanger

Audiovisuele remixinstallatie

waarin je je eigen

videoclip kunt maken.

Wheel of schantabla

Oude tv die wordt aangedreven

door een groot rad.

Contact

PIPS:lab

www.pipslab.nl

thijs@pipslab.nl

(Thijs de Wit)

+31 (0)6 48 15 82 70

22

23


Daniëlle

van de Ven

Zoeken naar de

schreeuw

In de wolken zijn ze, theatermakers Daniëlle van de Ven en Joëlke Sanderse. Met hun

voorstelling Wraakoefening wonnen ze de BNG Nieuwe Theatermakers Prijs 2008.

Deze prijs is verbonden aan Blind Date – nieuwe theatermakers on tour van Theater

Instituut Nederland, en beschikbaar gesteld door het Cultuurfonds van de Bank Nederlandse

Gemeenten. Naast de eer is er een geldbedrag van 45.000 euro, bedoeld voor het

maken van een volgende voorstelling. De twee vrouwen zijn er nog wat beduusd van.

Van de Ven straalt als

ze begint te vertellen:

‘Jubelen, het winnen

van de prijs is echt

een reden om heel hard te jubelen.

Je bent als beginnende maker zo

ongelofelijk blij wanneer je product

wordt gewaardeerd door een

vakjury. Dat je voelt: er is vertrouwen,

er wordt vertrouwen in ons

uitgesproken.’ Zo ervaart de even

verrukte Sanderse dat ook: ‘Het is

een groot cadeau, die prijs. En een

pleidooi voor Wraakoefening.’

Als de vrouwen het over hun voorstelling

hebben, spreken ze als uit

één mond, ze vullen elkaar continu

aan. Niet zo vreemd, als je bedenkt

dat beiden zich lang en intensief

hebben verdiept in een enkele

vrouw: de Amerikaanse dichteres

Sylvia Plath (1932-1963). Deze

particuliere, eigenzinnige en uiterst

complexe vrouw is voor hen een

grote bron van inspiratie geweest

voor Wraakoefening. Plath voerde een

queeste naar haar wezenskern, naar

de woede en agressie die ze in het

diepste duister van haar binnenste

voelde. Toen ze die zoektocht

eenmaal volbracht had, maakte ze

een einde aan haar leven. Ze was

dertig jaar.

‘Toen Joëlke en ik een aantal jaar

geleden besloten te gaan samenwerken,

zochten we naar een verbindende

factor voor onze fascinaties’,

aldus Van de Ven. ‘Al snel vonden

we Sylvia Plath. Haar grote thema’s

zijn levensverlangen versus stervensdrang,

met daaronder de overgang

van meisje naar vrouw en de strijd

tussen binnen- en buitenkant; wie

ben je van binnen en wat laat je aan

de buitenkant zien.’

ankerpunt

‘Die thema’s hebben we tot ankerpunt

van onze samenwerking gemaakt.

Maar omdat we de rechten

niet kregen, haar teksten dus niet

Joëlke

Sanderse

discipline Joëlke Sanderse:

teksttoneel, mime en fysiek theater

en Daniëlle van de Ven: bewegingstheater,

teksttoneel.

Karakterisering Daniëlle

van de Ven werkt als actrice en

danseres en maakt eigen producties.

Joëlke Sanderse werkt als

actrice, maakt eigen voorstellingen

en is docent.

Biografie Joëlke Sanderse

(1974) studeerde mime aan de

Amsterdamse Theaterschool (speler,

maker en docent). Daarna werkte zij

als actrice in producties bij Annette

Speelt en bij het Amsterdam Underground

Festival. Ook is zij spel- en

bewegingdocent aan de Opera-academie

van het Haags en Amsterdams

conservatorium en begeleidt

zij studenten aan de Amsterdamse

mimeopleiding.

Daniëlle van de Ven (1975) studeerde

dans en theater aan de Hogeschool

voor de Kunsten in Arnhem. Na

haar studie werkte zij als danseres

en actrice o.a. in Bouwmeester

Solness (2004) bij het Onafhankelijk

Toneel, Vallende meisjes (2005) bij

Theatergroep Max. en U bevindt

zich hier (2007) van Dries Verhoeven.

Onlangs ontving zij een beurs

van de VandenEnde Foundation

voor het volgen van masterclasses

van Jaap Spijkers, Catherine ten

Bruggencate en Porgy Franssen.

25


letterlijk mochten gebruiken... ‘Moesten

we het heel concreet iets van

onszelf maken,’ haakt Sanderse in.

‘Dat proces verliep heel vanzelfsprekend,

we hadden al zo veel voorwerk

verricht. Alles wat we in de repetities

deden, was van die grote thema’s

doordrenkt.’ Van de Ven: ‘We hebben

de kern van haar werk genomen. Dat

was voor ons het gedicht Lady Lazarus.

Daaruit spreekt het verlangen om

te leven en tegelijk de drang om te

‘De strijd tussen de zwarte,

woekerende binnenkant en

de stralende, taartenbakkende

buitenkant’

Wraakoefening foto: Pieter Boersma

sterven. De strijd tussen die zwarte,

woekerende binnenkant en die stralende,

taartenbakkende buitenkant.’

de weg naar de kern

Sanderse en Van de Ven wilden

een voorstelling maken zoals je een

gedicht schrijft: proberen tot de

essentie te komen door steeds weer

van alles weg te strepen en opnieuw

te beginnen. Om die kern en de weg

er naartoe te verbeelden, kozen ze

een zeer onconventionele theatrale

vorm: ze legden alleen het begin en

het einde van de voorstelling vast.

De rest wordt ter plekke geïmproviseerd.

Voor die improvisaties kunnen

de twee putten uit een groot arsenaal

aan scènes, meest tekstloos, die

tijdens de repetities zijn ontstaan.

‘Gestuurd door licht en muziek

– begeleider Sam Bogaerts zit iedere

avond zelf achter de knoppen –

en gestuurd door wat we zelf op de

vloer doen, maken we iedere

avond een andere voorstelling’,

legt Sanderse

uit. ‘Het is als jongleren

met een

fruitmand:

je hebt een

hoop

scènes

en sommige zitten er de ene avond

in, andere een andere avond. Niet

alles staat vast, zo kunnen er altijd

onverwachte en nieuwe dingen ontstaan.’

Centraal staat de verhouding

van de actrices tot Plath, benadrukt

Van de Ven. ‘We proberen iedere

avond zo eerlijk mogelijk te zoeken

naar “de schreeuw in onszelf ”, dat is

onze opdracht, tevens een citaat van

Plath. We spelen hierbij voortdurend

op elkaar in, proberen uit de kleinste

beweging van de ander af te leiden

welke scène ze wil gaan doen. Vervolgens

kun je zelf kiezen om daarin

mee te gaan, of er juist een heel

andere impuls tegenover te zetten.’

Deze werkwijze heeft een poëtische

en beeldende voorstelling opgeleverd

die voortdurend op scherp staat, gedreven

door het continue aftasten en

zoeken van de speelsters. Kwetsbaarheid

en eerlijkheid blijken hiervoor

sleutelbegrippen. Sanderse: ‘Als je

zelf van tevoren niet weet hoe een

avond zal verlopen, is dat natuurlijk

heel eng. Maar als je daar eerlijk

in bent, die kwetsbaarheid durft te

laten zien, sta je als speler nooit met

lege handen.’ Van de Ven vult aan:

‘Wraakoefening is een rijke voorstelling

met veel muziek, bijzonder licht,

een helder toneelbeeld. Daarmee, en

met onze spelimpulsen, balanceren

we voortdurend op een abstract

maar herkenbaar emotioneel vlak.

Vaak merken we dat mensen er erg

door geraakt worden, ze begrijpen

het gewoon.’

alle opties open

Het is nog wat te vroeg om te zeggen

hoe ze samen verder gaan. Eerst

gaat Van de Ven een solo maken

bij De Lieve Vrouw in Amersfoort.

‘Gebaseerd op het leven en werk van

schrijfster Jean Rhys. En daarna een

productie bij het Noord Nederlands

Toneel.’ Haar medespeelster is

bezig met een onderzoek naar het

geweten, geïnspireerd door het

leven van journaliste en activiste

Anna Politkovskaja. ‘Ik ben nog aan

het zoeken waar dat naartoe moet

‘Je voelt: er is vertrouwen,

er wordt vertrouwen in ons

uitgesproken’

gaan.’ Hoewel de vrouwen eerder

in een interview in het vakblad TM

vertelden niet zeker te zijn of ze

samen een volgende productie willen

maken, liggen inmiddels alle opties

weer open. ‘We gaan opnieuw met

elkaar in gesprek, kijken wat we met

de prijs gaan doen’, zegt Sanderse.

‘We weten goed waar onze manco’s

zitten, en ook waarin we elkaar

aanvullen.’ ‘Er zijn weer nieuwe gedachten

en gevoelens bij gekomen,’

aldus haar collega.

Feit is wel dat ze met Wraakoefening

nog niet klaar zijn. Omdat de voorstelling

zich steeds is blijven ontwikkelen,

is hun verlangen om haar te

spelen onverminderd groot. ‘Soms

ben je na een tijdje wel klaar met

een productie. Maar deze is niet af,

ze blijft heel erg spannend om te

doen’, stelt Van de Ven. Ook in de

toekomst zullen de thema’s die ze in

Wraakoefening aansnijden, hen blijven

bezighouden. Sanderse: ‘De frictie

tussen de binnen- en de buitenkant

van mensen is voor ons allebei

eindeloos fascinerend.’

Frank Noorland

programmeur van Theater Bellevue in Amsterdam

‘In hun voorstelling Wraakoefening hebben Sanderse en Van

de Ven beeld en beweging heel uitdagend ingezet, met voortdurende

verrassingen voor het oog. Zo wekken ze een intense

spanning op en raken ze een gevoelige snaar terwijl ze tegelijk

een soort dromerige sluimertoestand creëren. Dat lijkt misschien

paradoxaal maar het werkt erg goed. Wraakoefening is

prettig en mooi om te zien, maar doet ook pijn. Je ziet de onmogelijkheid

van een complexe vrouw om het leven te dragen,

het gevecht met haar wil om een gewoon leven te leiden en

haar drang om kunst te maken. Hoe vallen die uitersten ooit

met elkaar te rijmen? Een bijzonder en aangrijpend portret

van een pijnlijk leven.’

Wraakoefening

foto: Pieter Boersma

&

Te zien

te boeken

• Daniëlle van de Ven

Het vuur, De zee, soloproject.

Coproductie met Theater

De Lieve Vrouw en Grand

theatre/NNT. Fysieke

theatervoorstelling met tekst,

gebaseerd op het boek

Wijde Sargasso Zee (1966).

Vanaf februari 2009.

www.lievevrouw.nl

Een voorstelling bij het Noord

Nederlands Toneel onder regie

van Ola Mafaalani.

www.nnt.nl

Contact

daniellevandeven220@

hotmail.com

+31 (0)6 28 61 66 14

• Joëlke Sanderse

Voor haar volgende voorstelling

doet Sanderse

momenteel onderzoek naar

de invloed van het geweten

op identiteit.

Contact

joelkesanderse@hotmail.com

+31 (0)6 27 36 51 06

• Daniëlle van de Ven

& Joëlke Sanderse

Wraakoefening, de winnaar

van de BNG Nieuwe

Theatermakers Prijs 2008.

Contact

Frascati Producties

www.theaterfrascati.nl

sacha@theaterfrascati.nl

(Sacha van Tongeren)

+31 (0)20 751 64 00

27


aak!

Succes voor SHOTters

uit eerdere edities

T.r.a.s.h.

internationaal

succes

De fysieke dans van T.r.a.s.h. slaat

internationaal aan. Het Tilburgse

gezelschap onder leiding van Kristel

van Issum wordt geregeld uitgenodigd

voor “residencies” en maakt

coproducties met belangwekkende

partners in het buitenland. Vooral

in Frankrijk gaat het heel goed.

De nieuwste voorstelling, íSA, ging

deze zomer na een tweetal residenties

in première tijdens het Festival

de Marseille, dat tevens coproducent

is. De T.r.a.s.h.-voorstellingen To File

For Chapter 11 en Pork-in-Loop worden

ook geregeld opgevoerd over de

grenzen. T.r.a.s.h. is gehonoreerd

met een vierjarige subsidie van

het NFPK.

Broeder in Top-5

Alexandra Broeder maakte indruk

met haar voorstelling Candyland.

Die werd in de TM van september

2008 geselecteerd in de top-5 van

meest indrukwekkende jeugdtheatervoorstellingen

in seizoen

2007-2008.

Gienke Deuten

bij Firma

Gienke Deuten maakt per 1 januari

2009 als regisseur deel uit van Firma

Rieks Swarte/Toneelschuur producties.

De commissie van het NFPK

is daar positief over: ‘Haar stijl van

theatermaken, met gebruikmaking

van poppen, is met name door de

beeldtaal die zij hanteert verwant

aan die van De Firma.’ Deuten werkt

voor de Firma in 2009 aan een voorstelling

onder de titel Nachtschade.

Verder heeft de theatermaakster

plannen om met haar jeugdvoorstelling

Vuurtoren Wacht (voor Productie-

KERN) te gaan toeren door Noord-

Amerika. Deze voorstelling werd

tijdens de IPAY-beurs voor jeugdtheater

in Tampa (USA) in januari

2008 opgepikt door Amerikaanse

programmeurs en kreeg de derde

prijs bij de Victor Award voor beste

jeugdtheatervoorstelling.

Erik Vos Prijs

voor Van Dolron

‘Laura van Dolron is een multitalent:

ze schrijft, regisseert en speelt.

Een kunstenaar die midden in de

wereld staat en deze op een onconventionele,

vlijmscherpe en zeer

persoonlijke wijze beschouwt en van

Pere Faura in DansClick

Pere Faura was met This is a picture

of a person I don’t know geselecteerd

voor DansClick 3. Hij was

ook artist-in-residence tijdens het

Opera-Estate Festival in Bassano,

Italië, zomer 2008. Hij presenteerde

er zijn voorstelling Striptease.

commentaar voorziet.’ Dat schreef

de jury van de Erik Vos Prijs, die

tweejaarlijks wordt uitgereikt aan een

bijzonder talent tussen de nieuwe

theatermakers, over Laura van Dolron.

Van Dolron nam de Erik Vos

Prijs in ontvangst tijdens TF 2008.

Haar voorstelling Laatste Nachtmerrie

was geselecteerd voor TF-1.

Ann Van den Broek

krijgt Zwaan

Ann Van den Broek kreeg tijdens

de Nederlandse Dansdagen in

Maastricht de Zwaan voor haar

voorstelling Co(te)lette als “meest

indrukwekkende dansproductie”.

De jury: ‘Co(te)lette is een opmerkelijke,

fascinerende productie waarin

het vrouwelijk lichaam met tergende

vasthoudendheid en minimalistische

precisie wordt ontleed en geanalyseerd.

Ann Van den Broek bewijst

met een stijl die zij zelf emotioneel

minimalisme noemt al enkele jaren

een zeer eigenzinnige en vernieuwende

choreograaf te zijn. Co(te)lette [..]

is een gedurfde en kwetsbare choreografie,

rauw, confronterend en aangrijpend.

De jury plakt er met het

grootste genoegen het etiket “indrukwekkend”

op.’

Co(te)lette is ook geselecteerd voor

DansClick 5, najaar 2008.

Vierjarige subsidie

Jakop Ahlbom, Schweigman&,

mightysociety, T.r.a.s.h. en Ulrike

Quade krijgen vierjarige subsidie

van het Nederlands Fonds voor

Podiumkunsten.

wie wat

waar wanneer

Welke voorstellingen van

de theatermakers uit de

vorige edities van SHOTS

spelen dit seizoen? En wat

zijn de plannen voor de

komende jaren?

Kijk voor actuele informatie over de

voorstelligen op de websites van de

gezelschappen.

Alexandra Broeder

Wie weet overleeft de begeerte me

(Via Rudolphi)

januari-april 2009

Candyland (BonteHond)

voorjaar-zomer 2009, herneming

Wasteland

voorjaar-zomer 2009, herneming,

internationale tour

They have got what it takes

to be a legend (fABULEUS)

najaar 2009 tour door Vlaanderen

En verder drie nieuwe producties

voor 2010/2011 voor BonteHond

(Sweet Dreams), voor Stichting

LikeMinds en voor Via Rudophi.

Contact

Via Rudolphi

www.viarudolphi.nl

Productiehuis BonteHond

www.bontehond.net

fABULEUS Leuven

www.fabuleus.be

Stichting LikeMinds

www.likeminds.nl

Ann Van den Broek

Co(te)lette

2009, reprisetournee

I Solo Ment

2009, lopende tournee

en in najaar reprisetournee

We Solo Men (werktitel)

vanaf oktober 2009 (onder voorbehoud)

De producties zijn allemaal

coproducties van WArd/waRD vzw,

Korzo producties en ccBerchem.

Contact

Co(te)lette

We Solo Men www.wardward.be

monique@wardward.be

I Solo Ment

www.korzo.nl

stacz@korzo.nl

Duda Paiva Puppetry

and Dance [DPPD]

Malediction (coproductie met

Agder Theater, Noorwegen en

Korzo producties)

vanaf januari 2009

Porshia (in DansClick 6)

maart-april 2009

Coproductie met Yaser Khaseb,

Iran, en festival Dancing on the

Edge, 2009

Coproductie met Lutkovna Theater

in Ljubljana, Slovenië

Nederlandse tournee in 2010

En verder toeren Angel, Morningstar

en Malediction van 2009-2011 door

het buitenland.

Contact

www.dudapaiva.com

info@dudapaiva.com

Erik Whien

Is vanaf dit seizoen huisregisseur bij

Toneelgroep Oostpool, samen met

Marcus Azzini.

Zomergasten

maart-april 2009

Bergen (Toneelschuur)

mei 2009 in Huis Oostpool

Zomerexpeditie 2009

juni-augustus 2009

Contact

www.oostpool.nl

info@oostpool.nl

Gienke Deuten

Maakt vanaf januari als regisseur deel uit

van De Firma, Rieks Swarte.

De eeuwige jachtvelden (6+)

(Productiehuis Jeugdconcerten)

maart 2009

Waai (coproductie De Firma en

Peergroup op Oerol) juni 2009

Verknipte Zangeres en Vuurtoren

Wacht (4+) (ProductieKERN)

herneming september-november 2009

Nachtschade

januari-februari 2010

En verder in 2010 en 2011 nog

een nieuwe voorstelling van Deuten

& De Goeij en een 4+-voorstelling

bij ProductieKERN.

Contact

De eeuwige jachtvelden

www.jeugdconcerten.nl

ProductieKERN en Deuten & De Goeij

www.stipproducties.nl

overig

www.firmarieksswarte.nl

info@firmarieksswarte.nl

29


Ivana Müller

Playing Ensemble

Again and Again

winter 2008/2009 en verder

While We Were Holding It Together

winter 2008/2009 en verder,

herneming

Contact

www.associationlisa.com

info@associationlisa.com

Jakop Ahlbom

De architect

januari-maart 2009

Vielfalt

voorjaar en najaar 2009

en 2010 in het buitenland

Nieuwe productie (met dezelfde

cast als Vielfalt) vanaf februari 2010

Dracula

vanaf najaar 2010

Contact

www.jakopahlbom.nl

info@allesvoordekunsten.nl

Jens van Daele

The woman in the man (2movedancecompany)

maart-april 2009

Nieuwe productie in festivalcircuit

zomer 2009

Superbia

januari-februari 2010

Dubbelprogramma Jens & guests

september-oktober 2010 grote zaal

Contact

www.generaleoost.nl

algemeen

marije@generaleoost.nl

boekingen

dorine@generaleoost.nl

Jetse Batelaan

Een cowboy met zijn handen

hoog juicht waarschijnlijk niet

(RO Theater)

maart-mei 2009

Nieuwe voorstelling voor

RO Theater, seizoen 2009/2010

Contact

www.rotheater.nl

info@rotheater.nl

Karina Kroft

En ik dan? (Tryater)

februari-april 2009

Contact

www.tryater.nl

www.karinakroft.nl

Keren Levi

Couple-like (in DansClick 6)

maart-april 2009

Contact

www.grand-theatre.nl

grand@grand-theatre.nl

Laura van Dolron

Lieg ik soms

januari-februari 2009, herneming

Onschuld (reprise)

februari 2009 in Frascati

The Idiots

vanaf april 2009

En verder in najaar 2009 en voorjaar

2010 een nieuwe productie.

Contact

www.theaterfrascati.nl

algemeen

matthijsvanburg@theaterfrascati.nl

boekingen

Lieg ik soms, The Idiots

info@bureauberbee.nl

Marcus Azzini

Is vanaf dit seizoen huisregisseur bij Toneelgroep

Oostpool, samen met Erik Whien.

Wat het lichaam niet vergeet

januari-februari 2009 Huis Oostpool

en tournee

Midzomernachtsdroom

(i.s.m. Toneelschool Arnhem)

april-mei 2009 in Huis Oostpool,

daarna in Zwolle en Maastricht

Zomerexpeditie 2009

juni-augustus 2009

Contact

www.oostpool.nl

info@oostpool.nl

mightysociety/

Eric de Vroedt

mightysociety6

januari-maart 2009

mightysociety7

juli 2009 (tournee najaar 2009)

mightysociety8

locatievoorstelling oktober 2010

mightysociety9

voor- en najaar 2011

Contact

www.mightysociety.nl

algemeen

mightysociety@wanadoo.nl

boekingen

maxvanengen@toneelgroepamsterdam.nl

Mondo Leone

Mondo Leone Dagboek

tot en met februari 2009

Overige voorstellingen Parade

2009, huiskamerconcerten (ABCD),

Greatest Hits etc.: op aanvraag

Contact

www.mondoleone.nl

algemeen

info@mondoleone.nl

boekingen Mondo Leone Dagboek

info@kikproductions.nl

Opium voor het Volk

Kanonnenvlees

vanaf januari 2009, herneming

Fabel

april-mei 2009 Amsterdam en

Utrecht, tournee voorjaar 2010

Ontwenning

najaar 2009, tournee najaar 2010

Koopkracht (werktitel)

voorjaar 2010, tournee voorjaar 2011

Contact

www.opiumvoorhetvolk.com

tom@opiumvoorhetvolk.com

Pere Faura

Do you have a cigarette?

(Frascati WG)

tot en met 13 december 2008

This is a picture of a person

I don’t know

januari 2009 Düsseldorf

(onder meer)

Striptease

januari 2009 Frankfurt; februari

2009, Madrid (onder meer)

Contact

www.perefaura.com

www.theaterfrascati.nl

algemeen

matthijsvanburg@theaterfrascati.nl

boekingen

sacha@theaterfrascati.nl

Schweigman&

Landrot (6+)

tot en met januari 2009

Wiek locatie/festivalvoorstelling

zomer 2009

InBetween

seizoen 2009/2010

Contact

www.boukjeschweigman.nl

www.viarudolphi.nl

info@viarudolphi.nl

St. M.A.M./

Lot Vekemans

Zus van (NTGent)

op aanvraag

Judas (NTGent, onder voorbehoud)

op aanvraag

Sommige mensen

seizoen 2009/2010

Truckstop

(nieuwe uitvoering

door Het Toneel Speelt)

vanaf januari 2010

Contact

Zus van en Judas NTGent

www.ntgent.be

Truckstop Het Toneel Speelt

www.hettoneelspeelt.nl

overig

www.stmam.nl

lot@stmam.nl

Toneelgroep Alaska

Safety First

januari-maart 2009

In Vitro

vanaf najaar 2009

Glas

vanaf 8 maart 2010

Contact

www.toneelgroepalaska.nl

contact@toneelgroepalaska.nl

boekingen

info@bureauberbee.nl

ThEAter EA

Een verslag voor een Academie

voorjaar-zomer 2009

Contact

www.theaterea.nl

info@theaterea.nl

T.r.a.s.h.

Pork-in-Loop, To File for

Chapter 11, Weiter, íSA

2009 in binnen- en buitenland

Zofía (coproductie (onder voorbehoud)

met Festival AntARTica,

Theater De NWE Vorst en het

Franse podiumnetwerk ARCADI)

vanaf november 2009

(naar verwachting)

Na 2009 staan gepland: een avondvullende

voorstelling met première in

november 2010, een avondvullende

voorstelling met première in november

2011 en enkele kleinschalige

dansproducties. Verder maakt T.r.a.s.h.

opnieuw een film, Tauperlen, een

spin-off van het tweeluik íSA – Zofía.

Contact

www.trashweb.nl

algemeen

studio@trashweb.nl

boekingen Nederland

info@bureauberbee.nl

boekingen Frankrijk

line@apropic.com

Ulrike Quade

Me too a sideshow

op aanvraag

The Wall

eind 2008 en verder

The Writer (werktitel)

vanaf augustus 2009

Coproductie met Concertgebouw/

Jeugdconcerten

vanaf november 2009

Contact

www.ulrikequade.nl

algemeen

info@ulrikequade.nl

boekingen

www.bureauberbee.nl

info@bureauberbee.nl

Vrienden van

de Dansmuziek

De Waardin

tot en met februari 2009

Tartuffe

maart-mei 2009

Verder een zomerfestivalvoorstelling

in 2009 en in september 2009 Début

de Saison in het Rozentheater.

Contact

www.vriendenvandedansmuziek.nl

algemeen

info@vriendenvandedansmuziek.nl

boekingen

www.bureaubarel.nl

info@bureaubarel.nl

30

31


advertentie

advertentie

bureau

Berbee_adv_SHOTS_158x111_Ø.indd 1 09-10-08 16:50:13

jong volwassen toegankelijk risico artistiek zakelijk tournee

productieKERN / STIP voor

Gienke Deuten

Elien van den Hoek

Verknipte Zangeres

Vuurtoren Wacht

2009-2010

Esther de Koning:

Goed Vallen

De Algehele Mist

2008-2009-2010

Marlyn Coetsier en

Meike van den Akker

Danke fur de Badehose

2008-2009

Hysteria ism Bellevue lunchtheater

Alice in een wonderlijke wereld (4+)

2009-2010

2009 -2010

acquisitie en tourneeplanning

voor nieuwe theatermakers:

Jetse Batelaan

Alexandra Broeder

Lieke Benders

Jef van Gestel

Jellie Schippers

van

BonteHond

Almere

Het Lab

Utrecht

Tg MAX.

Delft

www.stipproducties.nl

Colofon

SHOTS is een uitgave van Theater Instituut Nederland

© november 2008 – vierde jaargang

projectleiding Wendy Veerman

productie Moon Saris

redactie Daniella Groenberg, Peter Heuseveldt, Wendy Veerman

interviews Sara van der Kooi, Moon Saris

medewerkers Piet Menu, Henk Scholten

fotografie portretten Bregje van den Berg

ontwerp & opmaak Mara Vissers

druk Drukkerij Wilco

Wilt u reageren op SHOTS,

neem dan contact op met:

Theater Instituut Nederland

Postbus 19304

1000 GH Amsterdam

www.tin.nl

info@tin.nl

SHOTS werd gemaakt met

financiële ondersteuning van

33


aanbod 2009-2010 Aanbod 2009-2010 aanbod 2009-2010 aanbod 2009-2010 aanbod 2009-2010 aanbod 2009-2010

MAGNE

VAN DEN BERG

DE LANGE

NASLEEP

VAN EEN KORTE

MEDedELING

TG.BLOODYMARY

BLOODY MARY

huis ad

amstel/

wederzijds

het laatste

gevecht (15)

MTG BLONT

ZO KOMT DE

NAAKTE

WAARHEID

AAN HAAR

LICHT

theatergroep

Carver

nieuwe voorstelling

najaar 2010

T H E A T E R Z A K E N

VIA RUDOLPHI

GOLDEN PALACE

alles OVER

MANNEN / VROUWEN

CHARLIE DÉE

A TRIBUTE

TO JONI!

advertentie

schweigman&

tussen

BOOGAERDT/

VANDERSCHOOT

m LOVES g

huis ad

amstel/

wederzijds

konijn

van

porselein (5)

HET VOLKSOPERAHUIS

DE HEILSOLDAAT:

EEN MISSVERKIEZING

MARLIES HEUER,

RIA EIMERS

EN JAN KUIJKEN

SZYMBORSKA!

NICO

DE VRIES

DE

PERFEC-

TIONIST

TAFEL VAN VIJF

CLARA EN FRANCISCUS (8)

huis ad amstel/

wederzijds

kees de jongen (8)

theaterzaken via rudolphi korte prinsengracht 91 1 020 6277555 info@viarudolphi.nl

KOM NAAR FESTIVAL CEMENT

VAN 31 MAART T/M

5 APRIL 2009 IN

MAASTRICHT

Hét makersfestival beneden de rivieren met theater, dans,

muziek en beeldende kunst en alles wat daartussen

beweegt.

Laat je zes dagen lang inspireren door de nieuwste voorstellingen,

word deelgenoot van maakprocessen en onderzoek

in het lab, praat mee in de Groote Sociëteit, de dagelijkse

talkshow en sluit elke festivaldag af met een goed feest in

de Specieclub.

Festival CEMENT maakt, bouwt, metselt en hamert erop los

van 31 maart t/m 5 april 2009 op diverse locaties in

Maastricht.

Wil je op de hoogte worden gebracht of de festivalbrochure

ontvangen? Meld je aan door een mailtje te sturen naar:

info@festivalcement.nl of kijk op www.festivalcement.nl

More magazines by this user
Similar magazines