18.10.2014 Views

Jaap Korf over dinosauriërs, gestreste ratten en veroudering - Umcg

Jaap Korf over dinosauriërs, gestreste ratten en veroudering - Umcg

Jaap Korf over dinosauriërs, gestreste ratten en veroudering - Umcg

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Polsslag 4, 15 maart 2007<br />

Gepassioneerd hoogleraar met p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong><br />

<strong>Jaap</strong> <strong>Korf</strong> <strong>over</strong> dinosauriërs, <strong>gestreste</strong> <strong>ratt<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> <strong>veroudering</strong><br />

Hij is biochemicus, maar werkt al sinds 1966 bij Biologische Psychiatrie. Uitlegg<strong>en</strong> doet hij het liefst<br />

beeld<strong>en</strong>d: zo vergelijkt hij de werking van de hers<strong>en</strong><strong>en</strong> graag met e<strong>en</strong> bloemkool met e<strong>en</strong> netje er<strong>over</strong><br />

he<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> gesprek naar aanleiding van het af-scheid van hoogleraar <strong>Jaap</strong> <strong>Korf</strong> is als e<strong>en</strong><br />

duizelingwekk<strong>en</strong>de zwerftocht langs e<strong>en</strong> wirwar van onderwerp<strong>en</strong>: de m<strong>en</strong>s als de dinosauriër van deze<br />

tijd, <strong>gestreste</strong> <strong>ratt<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> melkzuur in afgetapt hers<strong>en</strong>vocht. “Waar ik het meest trots op b<strong>en</strong>? Op die<br />

ruim dertig promov<strong>en</strong>di die ik heb mog<strong>en</strong> aflever<strong>en</strong>.”<br />

Het imposante gebouw waar hij als biochemicus in 1966 begon, is al lang afgebrok<strong>en</strong>. Jammer, vindt hij. “Dat was<br />

e<strong>en</strong> omgeving in de sfeer van Einstein <strong>en</strong> Freud omstreeks 1905. E<strong>en</strong> paar gat<strong>en</strong> bor<strong>en</strong> <strong>en</strong> je had er e<strong>en</strong> mooi<br />

elektronisch netwerk kunn<strong>en</strong> aanleg-g<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> van de gevelst<strong>en</strong><strong>en</strong> is gelukkig uit het puin gered.” In die jar<strong>en</strong> zocht hij<br />

bijvoor-beeld naar oorzak<strong>en</strong> in de hers<strong>en</strong><strong>en</strong> voor aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> als schizofr<strong>en</strong>ie <strong>en</strong> depressie. “We war<strong>en</strong> vooral<br />

goed in onderzoek naar hers<strong>en</strong>vocht. Voor Parkinson war<strong>en</strong> de resulta-t<strong>en</strong> veelbelov<strong>en</strong>d, maar e<strong>en</strong> aanwijsbaar<br />

biologische oorzaak voor depressie hebb<strong>en</strong> we niet gevond<strong>en</strong>. Dankzij e<strong>en</strong> serie artikel<strong>en</strong> in onder andere Nature<br />

k<strong>en</strong>de mijn loopbaan nogal e<strong>en</strong> vlieg<strong>en</strong>de start.”<br />

Persoonsgebond<strong>en</strong> leerstoel<br />

<strong>Korf</strong> werkte <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> deels in het buit<strong>en</strong>land, maar kwam in 1981 definitief terug naar Groning<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong><br />

persoonsgebond<strong>en</strong> leerstoel aan de RUG als hoogleraar Biologische Psychiatrie <strong>en</strong> in het bijzonder de<br />

Neurobiochemische Psychofarmacologie. Hij wilde in die tijd met behulp van hers<strong>en</strong>vocht kunn<strong>en</strong> voorspell<strong>en</strong> hoe<br />

patiënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> depressie op bepaalde medicam<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> reager<strong>en</strong>. Ook hield hij zich bezig met onderzoek<br />

naar stress. “Met behulp van micro-s<strong>en</strong>sor<strong>en</strong> bekek<strong>en</strong> we of het melkzuur in de hers<strong>en</strong><strong>en</strong> van <strong>ratt<strong>en</strong></strong> to<strong>en</strong>am onder<br />

invloed van stress. Je hoort schaatsers wel zegg<strong>en</strong> dat hun b<strong>en</strong><strong>en</strong> verzur<strong>en</strong> als gevolg van vermoeidheid. Ik vraag me<br />

af of dat echt zo is. Had ik ook wel wil-l<strong>en</strong> onderzoek<strong>en</strong>.” E<strong>en</strong> ander opzi<strong>en</strong>bar<strong>en</strong>d onderzoek deed hij sam<strong>en</strong> met<br />

Oncologie. “Dat ging <strong>over</strong> e<strong>en</strong> tekort van het aminozuur tryptofaan <strong>en</strong> daardoor van serotonine, waar-door m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />

niet depressief maar impulsief of zelfs agressief gedrag gaan verton<strong>en</strong>. Inte-ressant was dat dit voorkwam bij twee<br />

totaal verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong>: patiënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> langzaam groei<strong>en</strong>de darmtumor <strong>en</strong> patiënt<strong>en</strong> met hepatitus C.”


Gepassioneerd begeleider<br />

Bij al deze onderzoek<strong>en</strong> werd <strong>Korf</strong> bijgestaan door tal van promov<strong>en</strong>di: biochemici, medici, biolog<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />

psycholog<strong>en</strong>. “Ik b<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gepassioneerd begeleider. Daar houd ik veel meer van dan van vergader<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong> dan ook<br />

niet erg actief geweest op bestuurlijk terrein. Ik vind het belangrijk dat je e<strong>en</strong> vangnet b<strong>en</strong>t voor je promov<strong>en</strong>di. Dat<br />

ze op je kunn<strong>en</strong> terug-vall<strong>en</strong> als het niet gaat.”<br />

Dino’s<br />

Zoals bleek uit zijn afscheidsrede is <strong>Korf</strong> geboeid door de invloed van tijd. “Neem veroude-ring. Veroudering slaat in<br />

ons hele lichaam tegelijkertijd toe. Als je in de spiegel kijkt, zie je nerg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> stukje babyhuid. Als je kijkt naar de<br />

bevolkingscurve van Nederland, zie je dat het sterftecijfer zich langzaam ontwikkelt <strong>en</strong> dan vanaf het zestigste<br />

lev<strong>en</strong>sjaar ope<strong>en</strong>s snel to<strong>en</strong>eemt. Hetzelfde gebeurt in ons lichaam. We blijv<strong>en</strong> lang gezond <strong>en</strong> dan ope<strong>en</strong>s takel<strong>en</strong><br />

we af. Het zou kunn<strong>en</strong> dat de schade die <strong>veroudering</strong> veroorzaakt nodig is voor de evolutie. E<strong>en</strong> soort kan pas<br />

evoluer<strong>en</strong> als er mutaties ontstaan <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>over</strong>lev<strong>en</strong>. Dat lukt alle<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> mutatie in betrekkelijk kleine<br />

populatie kan gedij<strong>en</strong>. Dat lukt dus nu niet meer: we zijn met teveel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> op aarde. Bij ons houdt de evolutie op.<br />

Wij zijn in feite de dinosauriërs van onze tijd.”<br />

Colleges in Arm<strong>en</strong>ië<br />

<strong>Korf</strong> heeft afscheid g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, maar maakt nog wel <strong>en</strong>kele onderzoek<strong>en</strong> af. Hij heeft nu meer tijd voor bezoek<strong>en</strong> aan<br />

musea <strong>en</strong> concert<strong>en</strong> <strong>en</strong> natuurlijk aan Arm<strong>en</strong>ië waar hij in 2005 e<strong>en</strong> eredoctoraat kreeg. “In september geef ik er<br />

weer e<strong>en</strong> aantal colleges. En ik b<strong>en</strong> nog bezig met het inzamel<strong>en</strong> van wet<strong>en</strong>schappelijke apparatuur voor Arm<strong>en</strong>ië. Ik<br />

wacht nu alle<strong>en</strong> nog totdat ze hierhe<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> om ermee te ler<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>.”<br />

Streamer:<br />

“Ik vind het belangrijk dat je e<strong>en</strong> vangnet b<strong>en</strong>t voor je promov<strong>en</strong>di. Dat ze op je kunn<strong>en</strong> terugvall<strong>en</strong> als het niet gaat.”<br />

Marjan Brouwers

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!