Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical ... - Umcg

umcg.nl

Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical ... - Umcg

Universitair Medisch Centrum Groningen

University Medical Center Groningen


Universitair Medisch Centrum Groningen

University Medical Center Groningen

Inhoud

Voorwoord 2

De focus op healthy ageing 4

Onze kerntaken 7

Onze geschiedenis 11

Medische zorg en behandeling 17

Onderzoek 29

Onderwijs 55

Ziekenhuisarchitectuur 65

UMCG in debat 73

Colofon 80

Contents

Foreword 3

Focus on healthy ageing 4

Our core responsibilities 7

Our history 11

Medical care and treatment 17

Research 29

Education 55

Hospital architecture 65

UMCG in debate 73

Colophon 80


Voorwoord

Welkom in het Universitair Medisch Centrum Groningen: hét centrum voor hooggespecialiseerde

medische behandelingen voor de ruim drie miljoen inwoners van Noord-

Nederland. Wij bouwen aan de toekomst van gezondheid en het is onze ambitie om

antwoorden te vinden op de vraag: hoe kunnen we gezond ouder worden. Iedere dag opnieuw

werken onze artsen en onderzoekers aan de grenzen van het medisch kunnen. Elke dag werken

verpleegkundigen, paramedici en andere medewerkers aan zorgtrajecten die patiënten in staat

stellen zo zelfstandig mogelijk te participeren in de samenleving. In al die beroepsgroepen

leiden we professionals op die niet alleen hun vak uitstekend verstaan maar ook in staat zijn over

grenzen te kijken. Immers, gezond ouder worden is per definitie een vraagstuk dat integratie

van kennis en ervaring vereist van tal van disciplines.

De keus voor healthy ageing sluit naadloos aan op onze traditie: chronisch zieken zijn al

decennia speerpunt van het UMCG. De kracht van het UMCG is de snelle uitwisseling en

toepassing van kennis en ervaringen binnen de keten wetenschappelijk onderzoek, patiëntenzorg

en onderwijs. Dat maken wij waar binnen onze organisatie maar ook met regionale,

nationale, Europese en internationale partners. Het UMCG is dus een belangrijke motor voor

betere preventie, betere diagnostiek, betere cure en betere care.

Geen wonder dat de internationale belangstelling voor het UMCG sterk groeit: zo’n twintig

procent van onze studenten en onderzoekers komt uit het buitenland om hier te worden

opgeleid tot excellente dokter of wetenschapper.

In deze brochure kunt u lezen hoe onze medewerkers invulling geven aan ‘Bouwen aan de

toekomst van gezondheid’. Ik nodig u van harte uit om nader kennis te maken met het UMCG!

Met vriendelijke groet,

namens de Raad van Bestuur

Bert Bruggeman

2 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Foreword

Welcome to the University Medical Center Groningen: the center for highly specialized medical

treatments for the more than 3 million residents living in the north of the Netherlands. We are

developing the future of health and it is our ambition to find answers to the questions associated

with the issue of healthy ageing. And each day our physicians and researchers push the

boundaries of medical knowledge and skill. And each day our nurses, paramedics and other

members of staff work on healthcare plans that enable patients to participate in society with

the highest possible level of independence. In all of these fields we train professionals who are

not only experts at the ins and outs of their chosen specialization, but who are also able to look

beyond existing boundaries. After all, healthy ageing is, by definition, an issue that requires the

integrated knowledge and experience of many disciplines.

The focus on healthy ageing seamlessly fits in with our tradition: for many decades chronic

illnesses have been a focal point of the UMCG. The strength of the UMCG is the rapid exchange

and application of knowledge and experiences within the chain of research, patient care and

education. We achieve this within our organization and with regional, national, European and

international partners. Consequently the UMCG is an important driving force for better

prevention, better diagnostics, better cure and better care.

Not surprisingly, international interest in the UMCG is growing strongly: around twenty percent

of our students and researchers come here from other countries to be trained to become

outstanding physicians or scientists.

In this brochure you can find out how our staff is working on ‘Developing the future of health’.

I warmly invite you to get to know the UMCG!

Yours sincerely,

on behalf of the Board of Directors

Bert Bruggeman

Voorwoord

Foreword

3


De focus op healthy ageing

Focus on healthy ageing

Hoe kunnen we de gevolgen van chronische ziekten

voorkomen en daarmee het welbevinden en welzijn van

de mens verhogen? Kortom: hoe kan de mens gezond

ouder worden? Dat zijn grote vragen waar ook grote

antwoorden bij horen. Het beantwoorden van deze

vragen is dé uitdaging van de 21 e eeuw. De 21 e eeuw

heeft behoefte aan nieuwe kennis over hoe we langer

kunnen leven en tegelijkertijd gezonder kunnen blijven.

Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)

ziet preventie onder de noemer Healthy Ageing als oplossing

voor dit vraagstuk. We worden wel ouder, maar

deze extra jaren worden doorgaans niet altijd in gezondheid

doorgebracht. Dat heeft grote consequenties voor

de gezondheidszorg. Daarom zijn nieuwe concepten van

preventie hard nodig.

How can we prevent the effects of chronic illnesses and

so increase people’s health and wellbeing? In short: how

can people stay healthier when getting older? These are

major questions that require major answers. Answering

these questions is the challenge of the 21 st century. The

21 st century needs new knowledge on how to live longer

while staying healthier. The University Medical Center

Groningen (UMCG) considers prevention under the

header of Healthy Ageing the solution to this problem.

Yes, people are living longer, but the added years are

generally not spent in good health. That has significant

consequences for the healthcare sector. This is why new

prevention concepts are urgently needed.

Onderzoekersfocus UMCG:

Healthy Ageing

Research focus UMCG:

Healthy Ageing

Gezondheid Health

Huidige situatie

Current situation

Ambitie

Ambition

Veroudering is continu proces.

“Veroudering begint bij de

bevruchting”

Welke factoren bepalen

gezondheid van individu

tijdens veroudering?

Interacties tussen:

Genen

Voeding

Omgeving

Lifestyle

………

Aging is a continuous process,

it starts at fertilization

What factors determine an

individuals health as he ages?

Interacties between:

Genes

Nutrition

Environment

Lifestyle

………

50 75

Leeftijd Age

100

4 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Het UMCG heeft sinds 1996 transplantatiegeneeskunde

en chronische ziekten als interne peilers geoormerkt.

Sinds enkele jaren zijn deze vertaald naar een eenduidig

speerpunt: ‘Healthy Ageing’. Het UMCG definieert ‘healthy

ageing’ als alle inspanningen die leiden tot het optimaliseren

van het proces van lichamelijke, psychologische

en sociale veroudering.

Dit kan door het verkrijgen van meer inzicht in het verouderingsproces

zelf, door verbetering van preventie en behandeling

van chronische, vaak ouderdomsgerelateerde

ziektes. Maar daarnaast ook door het optimaliseren van

de zorg en de ontwikkeling van technologieën aan en

voor het ouder wordend individu. Het UMCG is in de ideale

positie om vanuit zijn kernactiviteiten zorg, onderwijs

en opleiding en onderzoek bij te dragen aan het genereren

en toepassen van nieuwe fundamentele kennis van

verouderingsprocessen, de ontwikkeling en het beloop

van ziekten en de (organisatie van) zorgverlening.

‘Hoe worden we actief gezond ouder’ vraagt om een

kennisspurt. Om die te realiseren hebben het UMCG,

de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), de hogescholen,

overheden en het bedrijfsleven in Noord-Nederland een

kenniscluster rond het thema Healthy Ageing opgericht:

het Healthy Ageing Network Northern Netherlands –

Region of Knowledge & Development (HANNN). Het is

de ambitie van HANNN om voort te bouwen op al bestaande

initiatieven en programma’s en zo een Noord-

Europese topregio te worden op het gebied van healthy

ageing. HANNN fungeert als paraplu: het biedt de losse

initiatieven een overkoepelend perspectief, plaatst ze in

een Noord-Nederlandse strategie en biedt een bovenregionaal

podium. Door samenwerking binnen HANNN

is in Noord-Nederland de valorisatieketen geborgd, met

het UMCG als epicentrum

Since 1996 the UMCG has designated transplant medicine

and chronic illnesses as internal cornerstones. In recent

years these have been ‘translated’ into a clear spear point:

Healthy Ageing. The UMCG defines healthy ageing as the

whole of the efforts resulting in the optimization of the

process of physical, psychological and social ageing.

Healthy ageing may be achieved by acquiring a better

understanding of the physical ageing process, by improving

the prevention and treatment of chronic and often

age-related illnesses, but also by optimizing the healthcare

and the development of technologies for the ageing

individual. Based on its core activities, healthcare, training

& education and research, the UMCG is in the ideal

position to contribute to the realization and application

of new fundamental knowledge of ageing processes, the

development and progression of illnesses and (the structuring

of) healthcare.

The issue of ‘How do we age actively and healthily’ requires

a knowledge burst. To realize this explosive development

the UMCG, the University of Groningen,

the Academies, authorities and business community in

the north of the Netherlands have established a knowledge

cluster around the theme of Healthy Ageing: the

Healthy Ageing Network Northern Netherlands – Region

of Knowledge & Development (HANNN). It is the ambition

of HANNN to build on the existing initiatives and

programs in order to become a northern European top

region in the area of healthy ageing. HANNN acts as an

umbrella: it provides a coordinating perspective for the

separate initiatives, combines them into a strategy for

the Northern Netherlands and provides a region-superseding

platform. The collaboration within the HANNN

guarantees the valorization in the Northern Netherlands,

with the UMCG as the epicenter.

De focus op healthy ageing

Focus on healthy ageing

5


6 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Onze kerntaken

Our core responsibilities

Medische behandeling en zorg

Het UMCG is hét centrum voor hooggespecialiseerde

medische behandelingen. Als enig universitair medisch

centrum in Noord-Nederland biedt het topklinische

en basiszorg aan de ruim drie miljoen mensen die hier

wonen. Voor een aantal specifieke aandoeningen komen

patiënten uit heel Nederland en daarbuiten naar Groningen

voor topreferente zorg. Het UMCG is bijvoorbeeld

het grootste transplantatiecentrum van Nederland en

behoort tot de weinige ziekenhuizen in de wereld die alle

vormen van orgaan- en weefseltransplantaties verrichten.

Maar ook voor andere, complexe aandoeningen of eenvoudige

aandoeningen met ingewikkelde complicaties

zijn patiënten in het UMCG aan het juiste adres.

Ook op het gebied van de acute zorg heeft het UMCG

een bijzondere opdracht: in heel Noord-Nederland en

een deel van het noorden van Duitsland is het het enige

top-traumacentrum dat de hele keten van zorg, behandeling

en revalidatie biedt. Met de traumaheli zijn de artsen

en ambulanceverpleegkundigen binnen een half uur

op iedere plek in Noord-Nederland en in het noorden

van Duitsland.

Medical care and treatment

The UMCG is the center for highly specialized medical

treatments. It is the only university medical center in the

north of the Netherlands that provides top level clinical

and basic care to the more than 3 million people living

in the region. For a number of specific conditions patients

from around the Netherlands and abroad come to

Groningen for tertiary referral care. For instance, the

UMCG is the largest transplant center in the Netherlands

and is among one of the few hospitals in

the world to perform all forms of organ and tissue

transplants. But for other, complex disorders or

simple disorders with difficult complications, patients

come to the right place when they visit the UMCG.

In the area of critical care the UMCG also has a special

responsibility: in the entire north of the Netherlands

and part of the north of Germany, the UMCG

is the only top trauma center that offers the entire

chain from care and treatment through to rehabilitation.

With the medical helicopter the physicians and

para-medics are able to reach any location in the north of

the Netherlands and the north of Germany within 30

minutes.

Onze kerntaken

Our core responsibilities

7


Het Academiegebouw van de

Rijksuniversiteit Groningen.

The Academie Building of the University

of Groningen.

8 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Onderzoek

Het fundamenteel en klinisch onderzoek van het UMCG

behoort tot de internationale wetenschappelijke top. De

aanwezigheid van unieke biobanken en state-of-the-art

onderzoeksfaciliteiten trekt wetenschappers uit de hele

wereld. Geen wonder dat de onderzoekssubsidies die

het UMCG ontvangt ieder jaar opnieuw flink toenemen.

Het UMCG is een gewilde coördinator en partner in tal

van internationale onderzoeksconsortia.

Research

The fundamental and clinical research conducted at the

UMCG is among the international scientific top level.

The availability of unique bio banks and state-of-the-art

research facilities attract scientists from throughout the

world. It is not surprising that the research subsidies the

UMCG receives increase considerably every year. The

UMCG is a sought-after coordinator and partner in many

international research consortiums.

Onderwijs

Het UMCG behoort aantoonbaar tot de beste wetenschappelijke

opleidingsinstituten van Nederland op het

gebied van geneeskunde, tandheelkunde en bewegingswetenschappen.

Groningen staat niet alleen bekend om

zijn succesvolle modernisering van het wetenschappelijk

onderwijs, maar maakt ook school met vernieuwing van

het verpleegkundig onderwijs en de competentiegerichte

nascholingen, opleidingen en trainingen aan (para)

medici en verpleegkundigen. Dat het UMCG voorop

loopt met de ontwikkeling van opleidingen en onderwijs

wordt nog eens onderstreept door het hypermoderne

Wenckebach Skills Center UMCG. In dit miniziekenhuis

met operatie- en patiëntenkamers en een intensive care

unit trainen hulpverleners van verschillende disciplines

en opleidingsniveaus virtueel en ‘bijna zoals in het echt’

vaardigheden, nieuwe operatietechnieken en behandelmethoden.

Ook andere aspecten, zoals teamwork, kunnen

in het skills center worden getraind.

Education

The UMCG is demonstrably among the best scientific

educational institutes in the Netherlands in the area of

medicine, dentistry and human movement sciences.

Groningen is not only renowned for its successful modernization

of scientific education, but also has a reputation

for its innovation of nursing education and competency-based

continuing education, training and courses

to (para)medics and nurses. The fact that the UMCG is

a forerunner in the development of education and training

is underlined by the hyper-modern Wenckebach

Skills Center UMCG. In this mini hospital, with operating

and patient rooms and an intensive care unit, healthcare

providers from different disciplines and educational levels

undergo virtual and ‘almost real’ training to practice

skills, new surgery techniques and treatment methods.

Training for other aspects, such as teamwork, is also available

in the skills center.

Onze kerntaken

Our core responsibilities

9


Thomassen à Thuessinkpenning

Het UMCG nodigt ieder jaar een internationaal

gewaardeerd wetenschapper uit om de

Thomassen à Thuessinklezing te geven. Bij deze

gelegenheid krijgt hij of zij de Thomassen à

Thuessinkpenning uitgereikt. De Thomassen à

Thuessinkpenning is een internationale prijs die

wordt toegekend voor unieke prestaties op het

gebied van (top)patiëntenzorg, onderwijs en

opleiding of onderzoek met buitengewone

betekenis voor de geneeskunde. De onderscheiding

is vernoemd naar Evert Jan Thomassen

à Thuessink, die in 1797 als ‘Professor Clinicae’

in Groningen het Nosocomium Academicum

oprichtte om medisch onderwijs aan het bed te

kunnen geven. De eerste wetenschapper die de

Thomassen à Thuessinkpenning kreeg is dr. Wim

Hol. Hij is een van ‘s werelds meest vooraanstaande

onderzoekers van eiwitstructuren.

10

Thomassen à Thuessink medal

Every year the UMCG invites an internationally

renowned scientist to deliver the Thomassen

à Thuessink lecture. On this occasion the

scientist in question is awarded the Thomassen

à Thuessink medal. The Thomassen à Thuessink

medal is an international award that is granted

for a unique achievement in the area of (top)

patient care, education and training or research

with exceptional relevance to medicine. The

award is named after Evert Jan Thomassen à

Thuessink, who in 1797 in the capacity of

‘Professor Clinicae’ established the Nosocomium

Academicum in Groningen to provide ‘bedside’

medical education. The first scientist to receive

the Thomassen à Thuessink medal was Dr. Wim

Hol. He is one of the world’s leading

researchers of protein structures.

Universitair Medisch Centrum Groningen

Thomassen à Thuessinkpenning voor

uitzonderlijke prestaties.

Thomassen à Thuessinkpenning for

extraordinary achievements.

University Medical Center Groningen


Onze geschiedenis

Our history

Al honderden jaren worden er in Groningen academische

zorg en geneeskundig onderwijs geboden. Van de

excellente wetenschappers die hier werkten, is Petrus

Camper (1722-1789) veruit het bekendst. De meeste

hoogleraren waren tevens stadsgeneesheer en wisten

op die manier wetenschap en onderwijs te verbinden

met patiëntenzorg. Professor Thomassen à Thuessink

(1762-1832) zorgde in 1797 dat er een echt academisch

ziekenhuis kwam, het Nosocomium Academicum.

Thomassen à Thuessink was van 1793 tot 1825 hoogleraar

praktische geneeskunde in Groningen en kan

worden gezien als de stichter van het UMCG.

Een groot verschil met nu

Twee ziekenzaaltjes met in totaal acht bedden: zo zag

het prille begin van het UMCG er uit. Het verschil met

vandaag kan niet groter zijn. Tegenwoordig wordt het

ziekenhuis dagelijks bevolkt door ruim 15.000 patiënten,

Academic care and medical training has been provided

in Groningen for hundreds of years. Of the excellent

scientists who have worked here Petrus Camper

(1722-1789) is by far the best known. Most of the

professors also held the position of city physician and, as

a result, were able to combine science and education with

patient care. In 1797 Professor Thomassen à Thuessink

(1762-1832) was responsible for the establishment of a

real teaching hospital, the Nosocomium Academicum.

Thomassen à Thuessink was Professor of practical

medicine in Groningen from 1793 tot 1825 and may be

considered the founder of the UMCG.

Nothing like today

Two small wards with a total of eight beds: that’s what

the UMCG looked like in the very early days. The contrast

with today could not be bigger. These days the hospital

is occupied by 15,000 patients, employees, students and

Het in 1852 geopende Algemeen

Provinciaal-, Stads- en Academisch

Ziekenhuis aan de Munnekeholm.

The General, Provincial, City and University

Hospital at the Munnekeholm, which opened

in 1852.

Onze geschiedenis

Our history

11


Het ziekbed in het midden, een schare

studenten er om heen en de leermeester

gezeten op een eenvoudig leuningstoeltje

naast de zieke.

The sick-bed in the midst, students flocking

around it, and the tutor seated on a simple

chair next to the patient.

medewerkers, studenten en bezoekers. Maar er zijn ook

overeenkomsten met vroeger. Nog steeds geven de

hoogleraren in het ziekenhuis onderwijs ‘aan het bed’ aan

medisch studenten.

Tegen de stroom in

Tegenslag heeft Groningers nog nooit tegengehouden

om initiatieven te nemen en dromen te realiseren.

Ondanks de onwil van de Nederlandse overheid om te

investeren in onderzoek en patiëntenzorg in Groningen

werd in het 19 e eeuwse UMCG al topzorg geboden. Het

gebrek aan faciliteiten stond ook de ontwikkeling van een

vruchtbaar wetenschappelijk klimaat niet in de weg. Het

UMCG wist steeds bevlogen hoogleraren aan te trekken

met visie, overtuigingskracht en een flinke dosis doorzettingsvermogen.

Zij brachten de patiëntenzorg, de

wetenschap en het onderwijs naar een hoger plan. De

wetenschappelijke bloei bereikte een voorlopig hoogvisitors

every day. But there are also similarities to the

past: the professors still give medical students a ‘bedside

education’.

An uphill battle

Adversity has never stopped residents of Groningen

from taking initiatives and realizing dreams. Despite the

unwillingness of the Dutch government to invest in research

and patient care in Groningen, top-level care was

being provided in the 19 th century UMCG regardless. The

lack of facilities did not impede the development of a fertile

scientific climate either. The UMCG has always been

able to attract inspired and enthusiastic professors with

vision, powers of persuasion and perseverance. They

raised the patient care, science and education to a higher

level. The scientific growth reached a preliminary high

point after the move to a brand-new complex in 1903.

The new hospital had been built in line with the latest

12 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Transplantaties

1968 niertransplantaties

1979 levertransplantaties bij volwassenen

1982 levertransplantaties bij kinderen

1990 longtransplantaties

2001 dunnedarmtransplantaties

2003 transplantaties van de eilandjes van Langerhans

2005 non-heartbeating longtransplantaties

2005 levende levertransplantaties

2007 harttransplantaties

2008 lever-darm-pancreastransplantaties

2008 niertransplantaties met niet-passende bloedgroepen

Transplants

1968 kidney transplants

1979 liver transplants in adults

1982 liver transplants in children

1990 lung transplants

2001 small intestine transplants

2003 transplants of the islets of Langerhans

2005 non-heart-beating lung transplants

2005 live donor liver transplants

2007 heart transplants

2008 liver-intestine-pancreas transplants

2008 kidney transplants with non-corresponding blood groups

tepunt na de verhuizing in 1903 naar een gloednieuw

complex. Het nieuwe ziekenhuis was gebouwd volgens

de jongste inzichten op het gebied van ziekenhuisbouw

uit die tijd en trok belangstellenden uit het hele land,

tot leden van het Koninklijk Huis aan toe. Vanaf 1903

ontwikkelde het UMCG zich in hoog tempo tot een van

de topziekenhuizen van Nederland. Net als tegenwoordig

konden patiënten hier terecht voor alle medische behandelingen

en zorg. En net als nu vonden wetenschappelijke

ontdekkingen snel hun weg naar de kliniek, in de

vorm van nieuwe behandelmethoden.

Wetenschappelijke bloei

De huidige topklinische expertise van het UMCG op het

gebied van chronische ziekten en transplantatiegeneeskunde

hebben hun wortels in het begin van de twintigste

eeuw. Zo keek de internationale wetenschap rond

1900 naar Groningen waar professor Hamburger werkte

aan onderzoek naar de samenstelling van het bloed en

de veranderingen daarin onder invloed van de stofwisselingsprocessen.

Professor Wenckebach (1864-1941)

stond in diezelfde tijd aan de wieg van de moderne cardiologie

in Nederland. Professor Hijmans van den Bergh

deed een belangwekkende ontdekking voor het vaststellen

van leverziekten en de vrouwelijke professor Tammes

legde de grondslag voor de genetica in Nederland.

insights in the area of hospital construction of the day,

and attracted interested parties from the whole country,

including members of the Royal Family. From 1903

onward the UMCG rapidly developed to become one of

the top hospitals of the Netherlands. Like today, patients

could turn to the UMCG for all medical treatments and

care. And like today, scientific discoveries quickly found

their way to the clinic, in the form of new treatment

methods.

Scientific growth

The current top-clinical expertise of the UMCG in the area

of chronic diseases and transplant medicine has its roots

in the start of the 20 th century. Around 1900, for instance,

the international scientific community looked toward

Groningen where professor Hamburger was working on

research into the composition of blood and the changes

to this composition under the influence of metabolic

processes. In that same period professor Wenckebach

(1864-1941) was at the cradle of modern cardiology in

the Netherlands. Professor Hijmans van den Bergh made

important discoveries for diagnosing liver diseases and

female Professor Tammes laid the foundation for genetics

in the Netherlands.

Groene Weeshuis, circa 1810, het eerste

academisch ziekenhuis aan de Hofstraat in

Groningen.

The Groene Weeshuis (Green Orphanage),

around 1810, the first university hospital in

the Hofstraat, Groningen.

Onze geschiedenis

Our history

13


Pionier in transplantatiegeneeskunde

In de jaren vijftig en zestig liep het Groningse medisch

centrum internationaal voorop in de experimentele

chirurgie. Dat maakt het fundament onder het huidige

UMCG als kenniscentrum voor chronische ziekten en

transplantatiegeneeskunde alleen nog maar sterker. Een

thoraxcentrum werd opgericht en ook op het gebied

van de kindercardiologie werden grote stappen gezet. In

1954 werd de eerste openhartoperatie bij een kind uitgevoerd,

waarbij gebruik werd gemaakt van hyperthermie.

Drie jaar later werd voor het eerst de in Groningen ontwikkelde

hartlongmachine toegepast. Ook de nefrologie

en transplantatiegeneeskunde waren in die jaren sterk in

ontwikkeling. In 1968 verrichte het UMCG voor het eerst

een niertransplantatie, als tweede in Nederland. Ondertussen

zocht men verder naar transplantatiemogelijkheden

van andere organen. Sinds 2007 kan het UMCG

alle mogelijke transplantaties uitvoeren.

Pioneer in transplant medicine

In the 50 s and 60 s the Groningen medical center was in

the international front line of experimental surgery. This

only reinforces the foundation of today’s UMCG as a

center of knowledge for chronic diseases and transplant

medicine. A thorax center was established and big advances

were also made in the area of pediatric cardiology. In

1954 the first open heart surgery on a child was performed,

whereby hyperthermia was used. Three years later

the heart-lung machine developed in Groningen was

used for the first time. Nephrology and transplant medicine

also progressed strongly in those years. In 1968

the UMCG performed its first kidney transplant, only the

second time this operation was performed in the Netherlands.

Meanwhile research was continued into transplant

options for other organs. Since 2007 the UMCG has

been capable of performing any possible transplant.

14 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


De toekomst van gezondheid

Sinds het prille begin werkt Groningen aan de grenzen

van het weten van de geneeskunde. Deze ontwikkeling

gaat door tot op de dag van vandaag en beperkt zich

niet tot de transplantatiegeneeskunde en experimentele

chirurgie. Andere vakgebieden richten zich sinds jaar

en dag op het ontstaan en begrijpen en behandelen

van (chronische) aandoeningen. In het begin van de

jaren zestig zette het UMCG voor het eerst in Nederland

een grootschalig longitudinaal bevolkingsonderzoek op,

gericht op astma en COPD. Deze ‘moeder der Nederlandse

biobanken’ levert ook vandaag nog waardevolle

inzichten op, net als de vele andere Groningse biobanken.

Het UMCG deelt deze kennis met andere nationale

en internationale onderzoeksinstituten, met als doel:

kennis verwerven waardoor in de toekomst ziekten voorkomen

kunnen worden en een transplantatie wellicht

niet nodig meer zal zijn.

The future of health

Since the early days Groningen has been working to

advance the boundaries of medical knowledge. This development

continues today and is not limited to transplant

medicine and experimental surgery. Other professional

fields have long focused on the origination of (chronic)

disorders and on understanding and treating these

conditions. At the start of the 60 s the UMCG conducted,

for the first time, a large-scale longitudinal population

survey in the Netherlands, aimed at asthma and COPD.

This ‘mother of the Dutch bio banks’ still provides useful

insights today, as do the many other Groningen bio

banks. The UMCG shares this knowledge with other

national and international research institutes with the

objective of acquiring knowledge that will help prevent

certain diseases in the future, as a result of which transplants

may no longer be necessary.

Onze geschiedenis

Our history

15


Building the future of health by innovative cure and care

16 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

Het UMCG is het enige universitair medisch centrum voor

de ruim drie miljoen mensen die in Groningen, Friesland,

Drenthe, een deel van Flevoland, de kop van Overijssel

en het noorden van Duitsland wonen. Het ziekenhuis

heeft alle medische specialismen en subspecialismen in

huis en is eindpunt van verwijzing voor vele (chronische)

aandoeningen. In het UMCG is plaats voor ruim 1300

patiënten. Voor sommige ziekten is het UMCG het enige

ziekenhuis in Nederland dat behandeling biedt.

The UMCG is the only University Medical Center for the

more than three million people who live in Groningen,

Friesland, Drenthe, part of Flevoland, the northern tip of

Overijssel and the north of Germany. The hospital has

all the medical specializations and sub-specializations

in-house and is the final destination where many (chronic)

disorders are referred. The UMCG has room for over

1300 patients. For some diseases the UMCG is the only

hospital in the Netherlands that offers treatment.

Internationaal transplantatiecentrum

Het UMCG doet álle orgaan- en weefseltransplantaties

bij volwassenen en kinderen en is daarmee wereldwijd

een van de weinigen. In Nederland is het UMCG het

grootste transplantatieziekenhuis. De transplantatiepatiënten

komen dan ook vaak van ver om in Groningen

deze moeilijke en risicovolle behandeling te ondergaan:

ze weten dat ze in dit umc in de allerbeste handen zijn.

Multidisciplinaire behandelteams richten zich op de

ingreep zelf én op de intensieve revalidatie en begeleiding

daarna. Niet alleen nier-, hart-, long-, lever-, pancreas- en

dunnedarmtransplantaties, maar ook gecombineerde

transplantaties zoals hart/long-, long/lever-, en nier/

International transplant center

The UMCG is one of the few hospitals in the world that

performs all of the available organ and tissue transplants

in adults and children. In the Netherlands the UMCG is

the biggest transplant hospital. Transplant patients therefore

often come from far to undergo this difficult and

high-risk treatment in Groningen: they know that in this

umc they are in the very best hands.

Multi-disciplinary treatment teams focus on the surgery

itself and on the intensive post-surgery rehabilitation and

support. The UMCG not only performs kidney, heart,

lung, liver, pancreas and small intestine transplants, but

combined transplants such as heart/liver, lung/liver and

Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

17


Robert Porte

Gepassioneerde dokters

Passionate doctors

Opereren aan de grenzen van het kunnen

Het HPB-team (Hepato-Pancreato-Biliaire Chirurgie) van

het UMCG verricht operaties aan de lever, galwegen

en alvleesklier en is verantwoordelijk voor de levertransplantaties.

Het team opereert ‘aan de grenzen van het

kunnen’. Het feit dat de chirurgen verschillende

achtergronden hebben – oncologische chirurgie, transplantatiechirurgie

– levert kruisbestuiving op. Levertransplantatiechirurg

prof. dr. Robert Porte: “In ons team

is iedereen absolutely dedicated. Samen maken we

afwegingen om voor de patiënt de optimale oplossing

te zoeken. Vaak is dat genezing, soms zijn dat een paar

jaren extra levensverwachting, soms een paar weken.

Alle cruciale beslissingen nemen we samen. Ieder heeft

zijn eigen achtergrond en invalshoek en daardoor leer je

continu bij. Binnen ons team kan ieder het beste uit

zichzelf halen. Ik ken op dit moment geen enkel ziekenhuis

in Nederland dat voor deze vorm van chirurgie net

zo werkt als wij. Voor mij is het UMCG het enige

ziekenhuis waar ik op dit hoge niveau mijn vak kan

beoefenen.”

Operating on the edge of human ability

The UMCG’s HPB team (Hepatic-Pancreatic-Biliary

Surgery) performs surgery on the liver, bile ducts and

pancreas and is responsible for the liver transplants.

The team operates ‘on the edge of human ability’. The

fact that the surgeons have different backgrounds –

oncological surgery, transplant surgery – results in

‘cross pollination’. Liver transplant surgeon Professor

Dr. Robert Porte: “Everyone in our team is absolutely

dedicated. Together you consider the options to find the

optimum solution for the patient. Often this is a cure,

sometimes it is a few extra years of life, sometimes a

few extra weeks. We make all the essential decisions

together. Each of us has his own background and angle

of approach, which means you continue to learn. Within

our team everyone is able to be the best they can be.

At this time I cannot think of a single hospital in the

Netherlands that works the way we do for this type of

surgery. For me the UMCG is the only hospital where I

can practice my profession at this high level.”

18 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


pancreastransplantaties worden door het UMCG uitgevoerd.

Ook bijzondere vormen van multi-orgaantransplantatie,

zoals de transplantatie van lever, pancreas, dunne

darm en dikke darm tegelijkertijd heeft het UMCG

uitgevoerd. Patiënten kunnen verder in Groningen

terecht voor transplantaties van huid, hartkleppen,

hoornvlies en bot. Wanneer het beenmerg onvoldoende

bloedcellen aanmaakt of als er sprake is van een kwaadaardige

bloedziekte als leukemie of lymfklierkanker, biedt

het ziekenhuis stamceltransplantaties.

Dat het UMCG hét transplantieziekenhuis van Nederland

is, betekent voor de onderzoekers en artsen die er

werken een sterke stimulans voor wetenschappelijke

discussie en nieuwsgierigheid. Er wordt multidisciplinair

samengewerkt en die stapeling van ervaring en kennis

levert een continue uitwisseling op van inzichten.

De klinische en fundamentele onderzoeken die hier uit

voortkomen, leiden tot innovatieve diagnostiek en behandelmethoden.

Een voorbeeld maakt dit duidelijker.

Het feit dat transplantatiepatiënten langer leven, betekent

dat zij bij het ouder worden ook vaker geconfronteerd

worden met aandoeningen zoals kanker en

diabetes. Dit roept nieuwe vragen op rondom afstotingsmechanismen

en medicatie die raakvlakken hebben met

een breed spectrum aan vakgebieden, van fundamenteel

geöriënteerde disciplines als pathologie en celbiologie

tot en met de kliniek.

kidney/pancreas are also performed at the UMCG. The

UMCG has also performed special types of multi-organ

transplants, such as simultaneous transplants of the liver,

pancreas, small and large intestine. Patients can also

come to Groningen for skin, heart valve, cornea and bone

transplants. When the bone marrow makes insufficient

blood cells or in the case of a malignant disease of the

blood such as leukemia or lymphoma the hospital offers

stem cell transplants.

The fact that the UMCG is the transplant hospital in

the Netherlands gives the researchers and physicians

working in this hospital a strong incentive for scientific

discussion and enquiry. Scientists work on a multidisciplinary

basis and this combined experience and

knowledge results in a continuous exchange of insights.

The clinical and fundamental research arising from this

leads to innovative diagnostics and treatment methods.

An example will clarify this. The fact that transplant

patients live longer means that, when getting older, they

are often also confronted with conditions like cancer

and diabetes. This raises new questions about rejection

mechanisms and medication that interacts with a broad

range of professional fields, from fundamentally-oriented

disciplines like pathology and cell biology through to

the clinic.

Medisch specialist in opleiding.

Medical specialist in training.

Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

19


Een artist impression van het binnenkort te

openen Ambulant Oncologisch Centrum:

een polikliniek waarin activiteiten op het

gebied van patiëntenzorg en -voorlichting,

multidisciplinair overleg, datamanagement

en onderwijs zijn geïntegreerd.

An artist impression of the Ambulant

Oncological Center which is to be opened

soon. This is an outpatient clinic that

integrates activities in the areas of patient

care and information, multidisciplinary

consultation, datamanagement and

education.

Altijd voorop

In deze academische setting leiden vragen dus steeds

opnieuw tot kennis, die vervolgens wordt toegepast

om de zorg en behandelingen verder te verbeteren. En

dit gebeurt over de hele breedte in het UMCG. Er zijn

voorbeelden te over. Dankzij onderzoek van de afdeling

Medische Oncologie is de behandeling van darmkanker

sterk verbeterd. De afdeling ontwikkelde een methode

om beter vast te stellen in welk stadium de ziekte en de

uitzaaiingen zijn. Door die betere diagnostiek kunnen

patiënten effectiever behandeld worden en is de overleving

sterk verbeterd. Nefrologen van het UMCG ontwikkelden

een test om de restcapaciteit van de nieren te

meten. Op basis daarvan kan nauwkeurig worden vastgesteld

of iemand nierdonor kan worden. Deze test heeft

uitgewezen dat ook op hoge leeftijd veilig een nier kan

worden afgestaan. En onderzoek van de afdeling Psychiatrie

wees uit dat patiënten met psychoses baat hebben

bij lotgenotencontact. In veel organisaties voor geestelijke

gezondheidszorg in Nederland zijn lotgenotengroepen

voor deze patiënten inmiddels gangbare praktijk.

Always in the lead

In this academic setting questions therefore continue to

result in knowledge, which is subsequently applied to improve

care and treatment; and this happens across the entire

spectrum in the UMCG. There are plenty of examples.

Thanks to research by the Medical Oncology Department

the treatment of bowel cancer has improved immensely.

The department developed a method to better

diagnose the stage of the disease and the metastases.

As a result of these improved diagnostics patients can

be treated more effectively and their chances of survival

are strongly improved. Nephrologists at the UMCG

developed a test to measure the residual capacity of kidneys.

Based on this measurement it can be accurately

determined whether someone can become a kidney donor.

This test has shown that even at an advanced age a

kidney can be donated safely. And research by the Psychiatry

Department has shown that patients with psychoses

benefit from contact with fellow sufferers. Contact groups

for these patients are now a common practice in many organizations

for mental healthcare in the Netherlands.

20 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Traumacentrum voor miljoenen mensen

Het UMCG is ook het grootste traumacentrum van

Nederland. Het mobiel medisch team komt met de

traumaheli of in een van de ultramoderne ambulances

in heel Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, op de

Waddeneilanden en in Noord-Duitsland en heeft daarmee

een omvangrijk werkgebied. In deze uitgestrekte

regio worden dankzij het UMCG jaarlijks honderden

levens gered. Het ziekenhuis biedt in Noord-Nederland

alle zorg aan slachtoffers van ongevallen en geweld.

Het verzorgt de hele keten, van acute hulp tot en met

revalidatie en begeleiding. Het UMCG doet dat echter

niet alleen. In het samenwerkingsverband met twaalf

partner-ziekenhuizen en de ambulancevervoerders heeft

het UMCG een faciliterende en coördinerende rol. Binnen

de noordelijke regio zijn er afspraken over de vormen

en zwaarte van de traumazorg die ieder ziekenhuis

kan bieden, met het UMCG als hoogste adres voor de

meest gecompliceerde en moeilijk te behandelen gevallen.

Ook staan deskundigen van het ziekenhuis permanent

klaar voor collegiale consultatie. Verder biedt het

UMC faciliteiten waardoor de twaalf ziekenhuizen steeds

de meest recente kennis en vaardigheden in huis hebben

om ernstig gewonden te behandelen en te verzorgen.

Niet alleen voor de artsen, maar ook voor de verpleegkundigen

die betrokken zijn bij de traumazorg verzorgt

het UMCG alle bij- en nascholingen.

Trauma center for millions of people

The UMCG is also the biggest trauma center in the Netherlands.

Using the medical helicopter or one of the

ultra-modern ambulances, the mobile medical team

reaches all of Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel,

the Wadden Islands and the north of Germany, which

gives them a comprehensive working area. In this vast region

hundreds of lives are saved every year thanks to the

UMCG. In the north of the Netherlands the hospital offers

all types of care to victims of accidents and violence.

It provides the entire chain, from critical care through to

rehabilitation and support. However, the UMCG does not

do all of this by itself. In collaboration with twelve partner

hospitals and the ambulance companies the UMCG has

a facilitating and coordinating role. Within the Northern

region there are agreements about the type and level of

trauma care that every hospital can offer, with the UMCG

as the ultimate destination for the most complicated and

hard-to-treat cases. Experts from the hospital are also

permanently available for colleagues to consult. The

UMCG also offers facilities allowing the twelve hospitals

to allways have the most up-to-date knowledge and skills

available in-house to treat and care for people with serious

injuries. The UMCG is responsible for all continuing

education and refresher courses, not just for physicians

but also for the nurses who are involved in the trauma

care.

Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

21


Het gaat om de patiënt

Om welke aandoening het ook gaat, altijd staat de zorgvraag

van de individuele patiënt centraal. Dat blijkt niet

alleen uit de zorg en behandeling zelf, maar ook uit de

manier waarop het UMCG die organiseert. Mensen met

veel voorkomende, niet-levensbedreigende aandoeningen

krijgen efficiënte en kwalitatief uitstekende basiszorg

van de hoogste kwaliteit, uitgevoerd door en onder

toezicht van de beste dokters. Snel en efficiënt, want de

patiënt wil zo gauw mogelijk weer naar huis. Het ziekenhuis

kan zelfs de noodzakelijke thuiszorg regelen.

It’s all about the patient

No matter what his or her condition is, the care requirement

of the individual patient always is the focal point.

This is clear not only from the care and treatment themselves,

but also from the way in which the UMCG organizes

them. People with common, non life-threatening

conditions receive efficient basic care of the highest quality,

provided by and under the supervision of the best

physicians. Quickly and efficiently, because the patient

wants to go home as soon as possible. The hospital can

even arrange for the necessary home care.

Het kan ook zijn dat de zorgbehoefte complexer is dan

op het eerste gezicht lijkt. Bijvoorbeeld omdat er meer

ziekten of ook psychosociale problemen meespelen.

Dankzij in eigen huis ontwikkelde screeningsmethoden

kan het UMCG zo’n ingewikkelde zorgvraag en/of multimorbiditeit

in een vroeg stadium signaleren. Deze patiënten

krijgen integrale zorg, begeleiding en behandeling

voor zowel de somatische als de psychosociale proble-

It may also be that the care requirement is more complex

than it appears at first, for instance because additional

illnesses or psycho-social problems play a contributing

role. Thanks to screening methods developed in-house,

the UMCG is able to identify this type of complex care

requirement and/or multi-morbidity at an early stage.

These patients receive integral care, support and treatment

for both the somatic and psycho-social problems.

22 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Passende behandeling voor kwetsbare mensen

Het Universitair Centrum voor Ouderengeneeskunde

(‘UCO’) ontwikkelt zorgketens voor ‘de oudere patiënt’

met complexe problemen. Niet alleen wat betreft

gezondheid. De zorgketens beperken zich niet tot het

ziekenhuis: ook de eerste lijn en de verpleeg- en

verzorgingshuizen zijn er nauw bij betrokken. Sluitende

zorgketens die uitgaan van een integrale benadering

van de oudere patiënt zijn hard nodig. Ouderdom komt

met (meerdere) gebreken en dat maakt dat oudere

patiënten steeds meer kampen met complexe gezondheidsproblemen.

Ze hebben meerdere aandoeningen

tegelijk, lichamelijk en vaak ook psychisch. Dat maakt

hen extra kwetsbaar. Het behandelen van alleen

diabetes of alleen Parkinson helpt deze mensen medisch

gezien onvoldoende en is soms ook risicovol als

gevolg van ongewenste interacties tussen de

verschillende geneesmiddelen. Het UCO biedt maatwerk

aan deze complexe oudere patiënten. In een integrale

aanpak staat het individuele welbevinden centraal.

Appropriate treatment for vulnerable people

The University Center for Geriatric Medicine (‘UCO’) is

developing care chains for ‘the elderly patient’ with

complex problems which need not necessarily relate to

just health. The care chains do not limit themselves to

the hospital: the primary care providers and the care

and nursing homes are also closely involved. Cohesive

care chains that are based on an integral approach to

the elderly patient are sorely needed. Old age comes

with (a number of) ailments and this means that older

patients are increasingly faced with complex health

problems. They may have a number of conditions at

once, physical and often also psychological. This

makes them extra vulnerable. From a medical point of

view treating just diabetes or just Parkinson’s disease

does not sufficiently help these people and sometimes

also carries a risk as a result of undesirable interactions

between the various medications. The UCO

offers these complex elderly patients customized care.

In an integral approach the individual wellbeing is the

focal point.

Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

23


24 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


men. In het UMC wordt die integrale zorg steeds vaker

in gespecialiseerde centra georganiseerd. Hier werken

experts multidisciplinair samen in gerichte behandel- en

zorgprogramma’s.

In the UMC this integral care is increasingly organized in

special centers. Here, experts work together on a multidisciplinary

basis in targeted treatment and care programs.

Maatwerk ook buiten het UMCG

Maar maatwerk beperkt zich niet tot de muren van het

ziekenhuis. Ook na het ontslag voelt het UMCG zich

medeverantwoordelijk. Daarom werkt het ziekenhuis

al jaren samen met perifere ziekenhuizen, thuiszorg,

verpleeg- en verzorgingshuizen. Het UMCG heeft met

umcGroningen Thuis zelfs een eigen thuiszorgorganisatie

in huis. Hier werken verpleegkundigen die zijn gespecialiseerd

in het leveren van zorg aan mensen met specifieke

ziektebeelden, zoals diabetes, hart- en vaatziekten,

multiple sclerose, reuma, astma en andere longaandoeningen.

Samen met de cliënt zoekt de verpleegkundige

naar betere of nieuwe zorgoplossingen en daarin gaat

umcGroningen Thuis ver. De gespecialiseerde thuiszorgverpleegkundigen

werken vanzelfsprekend nauw samen

met de andere disciplines van het UMCG.

Samenwerking met huisartsen

In Nederland is de huisarts de spil in de zorgverlening.

Het UMCG werkt daarom intensief samen met de huisartsen

in zijn regio en organiseert regelmatig symposia

en bijscholingscursussen. Sinds 2004 is er in het UMCG

bovendien een huisartsenpraktijk gevestigd. De huisartsen

die hier werken zijn in dienst van het ziekenhuis.

Naast eerstelijns patiëntenzorg houden zij zich bezig

met wetenschappelijk onderzoek. De huisartsenpraktijk

brengt huisarts en ziekenhuis dichter bij elkaar, zodat

huisartsen en medisch specialisten hun werk nog beter

op elkaar kunnen laten aansluiten.

Customization also outside the UMCG

However, customization is not limited to the walls of the

hospital. Even after the patient is discharged the UMCG

accepts that it has an ongoing responsibility. This is why,

for many years, the hospital has worked together with

peripheral hospitals, home care providers, care homes

and nursing homes. With umcGroningen Thuis (UMCG

at home) the UMCG even has its own home care organization.

This organization employs nurses who specialize

in providing care to people with specific syndromes, such

as diabetes, cardiovascular disease, multiple sclerosis,

arthritis, asthma and other lung diseases. Together with

the client the nurse looks for improved or new care solutions

and umcGroningen Thuis goes a long way toward

this objective. Needless to say, the specialist home care

nurses work together closely with the other disciplines

of the UMCG.

Collaboration with General Practitioners

In the Netherlands the General Practitioner (GP) is the

axis in the provision of healthcare. This is why the UMCG

collaborates intensively with the GPs in its region and

regularly organizes symposiums and refresher courses.

Since 2004 the UMCG has also a GP practice. The physicians

who work here are employed by the hospital. In

addition to first-line patient care they are involved in research.

The GP practice brings the GP and the hospital

closer together, so that GPs and medical specialists are

able to coordinate their activities even better.

Huisartsenpraktijk.

GP practice.

Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

25


Liesbeth de Vries

Gepassioneerde dokters

Passionate doctors

De combinatie onderzoek-patiëntenzorg

motiveert

“Ik ben bevoorrecht dat ik een vak heb waarin je jaar in

jaar uit vooruitgang meemaakt. En het is geweldig om in

een ziekenhuis als dit patiëntenzorg met onderzoek te

kunnen combineren, zodat je ook zelf aan die vooruitgang

kunt bijdragen. Het is heel leuk als data van onze

patiënten worden gebruikt voor een artikel in The

Lancet, over hoe het met vrouwen gaat die vijftien jaar

geleden borstkanker hebben gehad. Dan zie je dat jouw

inspanningen voor die patiënten zin hebben gehad. Het

is een stimulans om extra tijd te blijven steken in het

bewaren en analyseren van patiëntgegevens ten

behoeve van wetenschappelijk onderzoek. Alleen zo

ontstaan betere behandelingen en betere patiëntenzorg.

Steeds meer mensen genezen van kanker en dat is niet

voor niets.” Aan het woord is hoogleraar Medische

Oncologie Liesbeth de Vries. Ze doet onderzoek maar is

ook nauw betrokken bij haar patiënten. Die combinatie

is belangrijk in dit vak, vindt ze. “Als je de patiënt niet

ziet als partner in de strijd, als je je afsluit van alle

emoties en gevoelens die meespelen… dan is dit vak

haast niet vol te houden. Dat een deel van onze

patiënten uiteindelijk overlijdt, dat went nooit. Maar ik

zie ook dat mensen vaak nog zulke mooie dingen doen,

in hun laatste fase. Ik zie dat mensen nog zo intens

kunnen genieten van elke dag. Ook daar put ik veel

energie uit.”

The combination of research and patient care is

very motivating

“I feel very privileged that I have a profession in which

you experience progress year after year. And it is

wonderful to be able to combine patient care and research

in a hospital like this, so that you as an individual

are contributing to this progress. It is wonderful if data

on our patients is used for an article in The Lancet on

how women who had breast cancer 15 years ago are

doing today. This allows you to see that your efforts on

behalf of these patients have paid off. It is an incentive

to keep putting extra time into collecting and analyzing

patient data for the purpose of research. This is the only

way to come up with better treatments and improved

patient care. Increasing numbers of people recover from

cancer, and there is a good reason for that.” Talking is

Professor in Medical Oncology Liesbeth de Vries. She

conducts research but is also closely involved with her

patients. She feels this is an important combination in

her profession. “If you don’t consider the patient as a

partner in the fight, if you cut yourself off from all the

emotions and feelings involved… it is almost

impossible to last in this profession. The fact that some

of our patients will ultimately die will never change. But

I also see that people often manage to achieve such

wonderful things, even in the last phase of their illness.

I see people who can still so intensely enjoy every day.

This also gives me a lot of positive energy.”

26 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Zorginnovatie in de regio

Het UMCG werkt ook mee aan de inhoudelijke verbetering

van de zorg buiten het ziekenhuis en participeert in

tal van innovatieve zorgprojecten. Op die manier vindt

de meest actuele kennis van het universitair medisch

centrum direct zijn weg naar ‘het veld’ en kan de kwaliteit

van zorg over de hele breedte verbeteren. Zo heeft

het UMCG in de regio Noord- en Oost-Nederland een

leidende rol in het verbeteren van donorwerving en donorzorg.

Een ander voorbeeld: binnen het ZorgInnovatie-

Platform zoekt het UMCG met andere samenwerkingspartners

naar toepassingsmogelijkheden van domotica

in de zorg. Domotica zijn slimme ict-toepassingen in huis

die het ouderen en chronisch zieken mogelijk maken om

verantwoord en veilig zelfstandig te wonen.

Care innovation in the region

The UMCG also collaborates in the substantive improvement

of healthcare outside the hospital and participates

in many innovative healthcare projects. This way the

latest knowledge of the University Medical Center finds

its way directly to ‘the field’, which allows the quality of

care to improve across the entire spectrum. For instance,

in the northern and eastern regions of the Netherlands

the UMCG plays a leading role in improving donor recruitment

and donor care. Another example: within the

ZorgInnovatiePlatform (Care Innovation Platform) the

UMCG, in conjunction with other partners, is investigating

the application options of home automation in the

provision of healthcare. This type of automation uses

smart ICT applications in the home, making it possible

for the elderly and for chronically ill patients to live independently

in safety.

Inladen beademingsapparatuur. Sommige

van de patiënten van het Centrum voor

Thuisbeademing krijgen al 30 jaar lang

thuisbeademing.

Loading artificial respiration equipment.

Some of the patients of the Center for

Home Artificial Respiration, have received

treatment at home for over thirty years.

Medische zorg en behandeling

Medical care and treatment

27


Building the future of health by developing knowledge on healthy ageing

28 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Onderzoek

Research

Het UMCG is voor Nederland en Europa dé kennismotor

als het gaat om gezond ouder worden. In het Groningen

Institute for Healthy Ageing vormen fundamentele en klinische

onderzoekers, sociale- en gedragswetenschappers

een breed expertisefront dat de uitdaging van het verouderingsvraagstuk

aan gaat. De kracht van het UMCG is

dat zij dat niet doet in een isolement, maar binnen het

cluster Healthy Ageing Noord Nederland. In dit cluster

werken alle kennisinstellingen, het openbaar bestuur en

het bedrijfsleven samen aan het vergroten van onze kennis

op het gebied van veroudering en hoe we die kennis

kunnen valoriseren. In 2011 wordt aan dit kenniscentrum

een internationaal topinstituut worden toegevoegd: het

European Research Institute on the Biology of Ageing

(ERIBA). Hier werken topwetenschappers wereldwijd aan

antwoorden op basale vragen over veroudering.

The UMCG is the knowledge driver for the Netherlands

and Europe with respect to healthy ageing. In the Groningen

Institute for Healthy Ageing fundamental and

clinical researchers and social and behavioral scientists

form a broad forefront of expertise that tackles the challenge

of age-related issues. The strength of the UMCG is

that it does not do this in isolation, but conducts its work

within the Healthy Ageing North Netherlands cluster. In

this cluster all the knowledge institutes, the Public Administration

and the business community work together

on increasing our knowledge in the area of ageing, and

how to valorize this knowledge. In 2011 an international

top Institute will be added to this knowledge center: the

European Research Institute on the Biology of Ageing

(ERIBA). In this Institute top scientists worldwide work to

find answers to basic questions about ageing.

Onderzoek

Research

29


Begeleiding van de oudere patiënt in het

UMCG – Centrum voor Revalidatie, locatie

Beatrixoord.

Coaching of an elderly patient at the

UMCG, Center for Rehabilitation, Location

Beatrixoord.

Gezond ouder worden

Binnen de setting van het UMCG laat de focus op healthy

ageing goed zien hoe fundamenteel onderzoek, klinisch

onderzoek en patiëntenzorg met elkaar verbonden zijn.

Fundamentele kennis over de biologie van veroudering is

onmisbaar om erfelijke factoren en mechanismes op celniveau

bloot te leggen. Biobanken zijn de volgende stap:

langdurige bevolkingsstudies in grote populaties geven

zicht op andere factoren die medebepalend zijn voor het

al dan niet ziek worden. Het UMCG heeft wat dat betreft

goud in handen. Hier loopt een groot aantal longitudinale

cohortonderzoeken en dat is niet voor niets. Noord-Nederland

is ideaal voor dergelijk onderzoek: de bevolkingssamenstelling

is stabiel, de bevolking is honkvast, bereid

om te participeren in onderzoek en representatief voor

Noordwest-Europa.

De kennis die dit oplevert is essentieel voor preventie,

diagnostiek en behandeling.

Healthy ageing

Within the setting of the UMCG the focus on healthy

ageing makes it clear how fundamental research, clinical

research and patient care are interlinked. Fundamental

knowledge about the biology of ageing is invaluable to

expose genetic factors and mechanisms at cell level. Bio

banks are the next step: long-term population studies in

large populations give an insight into other factors that

also determine whether a person becomes ill or not. In

this respect the UMCG is sitting on a goldmine. A large

number of longitudinal cohort studies is underway here

and there is a good reason for that. The north of the

Netherlands is ideal for such research: the composition

of the population is stable, they don’t move away, people

are prepared to participate in studies and the population

is representative for north-west Europe.

The knowledge acquired this way is essential for prevention,

diagnostics and treatment.

30 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


LifeLines

Niet iedere drager van een bepaald gen of een

bepaalde mutatie wordt ziek. Het longitudinale

bevolkingsonderzoek LifeLines moet inzicht geven

in alle risicofactoren: erfelijke aanleg, leefstijl,

stofwisseling, voedingsgewoonten, bewegingspatroon,

infecties, stress, blootstelling aan

schadelijke stoffen en dergelijke. In deze biobank

worden gedurende dertig jaar alle relevante

medische en sociaal-culturele gegevens van families

uit Noord-Nederland verzameld en onderzocht:

165.000 mensen gaan uiteindelijk meedoen. Voor

het opslaan van verzameld lichaamsmateriaal en

data is een ongekend grote opslagcapaciteit vereist.

Het UMCG bouwt een vrieskist ter grootte van een

sporthal en werkt met de Rijksuniversiteit

Groningen en andere partners aan technologie om

de enorme aantallen data te analyseren.

De bevindingen uit LifeLines zullen in de kliniek

leiden tot innovatieve, doelmatige levensloopgerelateerde

diagnostiek, behandeling en zorg.

Het bijzondere van LifeLines is dat deze kennis

individueel maatwerk mogelijk maakt. In een

situatie waarin de problematiek van patiënten door

hun leeftijd steeds complexer wordt, leidt een

individuele benadering tot herstel van functies

en/of een betere kwaliteit van leven.

Onderzoek

LifeLines

Not every carrier of a certain gene or a certain

mutation becomes ill. The LifeLines longitudinal

population study must provide an insight into all

the risk factors: genetics, lifestyle, metabolism,

eating habits, exercise pattern, infections, stress,

exposure to harmful substances etc. Over a period

of 30 years all the relevant medical and sociocultural

data on families from the northern part

of the Netherlands will be collected and

researched in this bio bank; 165,000 people will

ultimately take part.

Unprecedented storage capacity is required to

store the accumulated physical samples and data.

The UMCG is building a freezer facility the size of a

sports hall and, together with the Rijksuniversity

Groningen and other partners, is working on

technology for the analysis of the huge quantities

of data.

In the clinic, the findings from LifeLines will lead

to innovative, effective, life course-related

diagnostics, treatment and care. What is special

about LifeLines is the fact that this knowledge

makes individual customization possible. In a

situation where the problems of patients become

increasingly complex because of their age, an

individual approach results in improved physical

functions and/or a better quality of life.

Research

31


Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

Folkert Kuipers

Verouderingsonderzoek heeft groot

maatschappelijk nut

Decaan Folkert Kuipers was al medisch bioloog toen die

discipline nog niet bestond. Healthy Ageing vormt de

rode draad van zijn onderzoek: verstoringen in stofwisselingsprocessen

in de lever, de darm en het vetweefsel

met als uiteindelijk gevolg het ontstaan van diabetes

en hart- en vaatziekten. Sinds 2008 is hij decaan

van het UMCG en verantwoordelijk voor de ontwikkeling

van het wetenschappelijk onderzoek op het gebied van

gezond ouder worden. “De laatste jaren werk ik veel aan

type 2 diabetes, een ziekte gerelateerd aan overgewicht.

Ouderdomsdiabetes neemt wereldwijd epidemische

vormen aan en is daardoor een risico voor de samenleving.

Het intrigeert me mateloos dat we die ziekte

deels zelf in het leven roepen door niet te bewegen en te

veel en verkeerd te eten. Het is ook gebleken dat de

voedingstoestand voor de geboorte en vlak daarna de

gevoeligheid voor het ontwikkelen van deze ziekte beïnvloedt:

op dat gebied is nog veel te leren. Het maatschappelijk

nut van verouderingsonderzoek is enorm. Daarvoor

is het nodig dat kennis uit basaal wetenschappelijk

onderzoek zijn weg vindt naar praktische toepassingen,

zoals geneesmiddelen, gezonde voeding, hulpmiddelen

en gerichte gedragveranderingsprogramma’s. Het is ontzettend

belangrijk dat bevindingen worden getoetst in

grootschalige bevolkingsonderzoeken en daar zijn we in

Groningen heel sterk in.”

Research into ageing has major social benefits

Dean Folkert Kuipers was a medical biologist when the

discipline did not even exist. Healthy Ageing is the leitmotif

in his research: disruptions in metabolic processes

in the liver, the intestines and the fatty tissues with as

the ultimate outcome diabetes and cardio-vascular

disease. Folkert Kuipers has been Dean at the UMCG

since 2008 and is responsible for the development of

research in the area of healthy ageing. “These past years

I have spent a lot of time working on type 2 diabetes, an

illness linked to obesity. Around the world late-onset

diabetes is reaching epidemic proportions and is therefore

a risk for society as a whole. It intrigues me no end

that we are partly to blame for this illness ourselves, by

not exercising enough, eating too much and eating the

wrong foods. It has also been proven that the nutritional

status before birth and shortly thereafter influences

the sensitivity for developing this disease: a lot is yet to

be learned in this area. The social benefits of research

into ageing are enormous. This is why it is necessary for

knowledge from basic research to find its way into

practical applications such as medication, healthy food,

medical aids and targeted programs for behavioral

change. It is extremely important that findings are

evaluated in large-scale population studies and that is

something we in Groningen are particularly good at.”

32 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Vroeger ingrijpen

Steeds meer kinderen zijn te dik. En dat heeft gevolgen

voor hun toekomst. Overgewicht op jonge leeftijd betekent

namelijk een verhoogde kans op hart- en vaatziekten

en suikerziekte op volwassen leeftijd. De gezondheidsproblemen

beginnen vaak al veel jonger. Het Groningen

Expertisecentrum voor Kinderen met Obesitas (GECKO)

identificeert de risicofactoren voor het ontwikkelen van

overgewicht en doet onderzoek naar behandelprogramma’s.

Voor het onderzoek naar de risicofactoren worden 5500

kinderen gevolgd tot volwassen leeftijd. Zo wordt duidelijk

wie overgewicht ontwikkelt en wie niet. Ook wordt

gekeken of overgewicht samenhangt met factoren die

al vroeg in het leven, zelfs al tijdens de zwangerschap,

gesignaleerd zijn. Daarbij gaat het zowel om de biologische

als om de sociale en omgevingsfactoren. Koningin

Beatrix heeft veel belangstelling voor dit onderzoek. In

2007 woonde zij een symposium bij waar onder andere

de eerste resultaten werden gepresenteerd.

Het onderzoek naar de behandeling van kinderen met

overgewicht richt zich op kinderen die nu al te dik zijn.

Daarbij worden methodes vergeleken die een gezond

eet- en beweegpatroon moeten bewerkstelligen. Ouders

krijgen adviezen hoe zij kleine veranderingen in hun levensstijl

kunnen aanbrengen.

Research into the treatment of obese children focuses on

children who are already overweight. Methods aimed at

achieving a healthy eating and exercise pattern are compared.

Parents receive advice on how to make small changes

in their lifestyle.

Early intervention

Increasing numbers of children are overweight. This has

consequences for their future, as being overweight at an

early age means there is an increased chance of cardiovascular

disease and diabetes when adult. The health problems

often start at a much younger age. The Groningen

Center of Expertise for Obese Children (GECKO) identifies

the risk factors for the development of obesity and

conducts research into treatment programs.

For the research into the risk factors 5500 children are

monitored until they are adults. This will make it clear

who will become overweight and who will not. It is also

evaluated whether obesity is linked to factors that are observed

very early on, even as early as during pregnancy.

This concerns both biological and social/environmental

factors. Queen Beatrix is very interested in this research.

In 2007 she attended a symposium during which, among

other things, the initial results of this study were presented.

Onderzoek

Research

33


Illustere Groningers

Medicinae Doctor Petrus Camper (1722-1789)

is een van de grondleggers van de moderne

medische wetenschap. Hij was een uitstekend

medicus, zeer begaan met zijn patiënten, maar

ook een veelzijdig onderzoeker. In 1763 kreeg hij

een aanstelling aan de medische faculteit van

de Groningse Hogeschool. Hier zocht hij naar

de klinisch wetenschappelijke onderbouwing

van de schaambeensnede, een ingreep tijdens de

bevalling bij vrouwen met een ernstig vernauwd

bekken die het leven moest redden van moeder en

kind. Campers voornaamste wetenschappelijke

betekenis ligt echter op het vlak van de vergelijkende

anatomie. Terwijl veel tijdgenoten de

classificatie van het dierenrijk baseerden op

waarneembare uiterlijke kenmerken was voor

Camper de inwendige structuur van diersoorten

essentieel. Hij deed onderzoek naar de overeenkomsten

in skeletten van mens en dier, waarmee

hij de basis legde voor de zoölogie.

“Het steensnijden uytgezonderd, heb ik alle de voornaamste konstbewerkingen op levendige mensen

gedaan: het mes, en het gloeiend handijzer heb ik dikwerf gebruykt, en nooyt vies geweest van met bloed

bemorste handen: nog nimmer de onzinnelijkheden geteld, welke de oeffening der heelkonst

geduurig verschaft.”

‘Een beetje bloed aan mijn handen word ‘The sight of blood has never turned my

ik niet anders van’, onder andere met deze stomach’, with a.o. these words Petrus

woorden introduceerde Petrus Camper

Camper introduced himself in 1764 in

zichzelf in 1764 in Groningen, waar hij tot Groningen, where he would be working until

1773 werkzaam zou zijn als hoogleraar

1773 as a professor in Theory of Medicine,

theoretische geneeskunde, anatomie,

Anatomy, Surgery and Botany.

chirurgie en botanie.

Illustrious Groningen residents

Medicinae Doctor Petrus Camper (1722-1789) is

one of the founders of modern medical science.

He was an excellent physician with great

empathy for his patients, but also a versatile

researcher. In 1763 he was appointed to the

medical faculty of the Groningen Hogeschool.

Here he sought to find the clinical scientific

substantiation for the pelviotomy, an intervention

aimed at saving the lives of mother and

child when women with a very narrow pelvis

give birth. However, Camper’s main scientific

contribution is in the field of comparative

anatomy. While many of his contemporaries

based the classification of the animal kingdom

on discernible external characteristics, for

Camper the internal structure of animal species

was essential. He conducted research into the

similarities between the skeletons of humans

and animals and by doing so laid the

foundation for zoology.

34 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


De modernste onderzoeksfaciliteiten

Niet alleen de vruchtbare wisselwerking tussen kliniek

en wetenschap maakt het UMCG tot een uitdagende

onderzoeksomgeving. De state-of-the-art onderzoeksfaciliteiten

hebben een sterke aantrekkingskracht op

jonge promovendi en gevestigde wetenschappers uit

binnen- en buitenland. Bijna al het UMCG-onderzoek

vindt plaats binnen (inter)nationale samenwerkingsverbanden.

Als coördinator van een groot aantal internationale

studies weten onze wetenschappers de top van

hun vakgebied samen te brengen. Hun resultaten blijken

uit talrijke publicaties in de belangrijke internationale

wetenschappelijke tijdschriften.

Kweekvijver van jonge wetenschappers

Het UMCG heeft getalenteerde wetenschappers al in

een heel vroeg stadium op het netvlies. Geselecteerde

studenten Geneeskunde en Tandheelkunde uit de hele

wereld krijgen de mogelijkheid om via het Honours

Traject van de Junior Scientific Masterclass (JSM) een uitdagende

wetenschappelijke opleiding te volgen. Via de

JSM worden studenten tegelijk dokter en wetenschapper.

De JSM werkt in dit bijzondere opleidingstraject

nauw samen met de Graduate Schools. Deze zijn verantwoordelijk

voor de op onderzoek gerichte masteropleidingen

(opleiding tot Master of Science, MSc) en voor

de promotieopleidingen. Kenmerkend voor de Graduate

Schools is de interdisciplinaire en internationale aanpak.

The latest research facilities

It is not only the productive interaction between clinic

and science that makes the UMCG a challenging research

environment. The state-of-the-art research facilities

are extremely attractive to young PhD students and

established scientists from the Netherlands and abroad.

Virtually all the UMCG research is conducted within (inter)

national collaborations. In their capacity as coordinators

of a large number of international studies, our scientists

are able to bring together the top people in their field.

Their results are seen in numerous publications in the

most prominent international scientific magazines.

Fertile environment for young scientists

The UMCG monitors talented scientists from a very

early stage. Selected medical and dental students from

around the world are given the opportunity to complete

a challenging scientific education via the Honors Program

of the Junior Scientific Master Class (JSM). Through the

JSM students become doctors as well as scientists. In

this special education program the JSM works together

closely with the Graduate Schools. These are responsible

for the science-based Masters courses (Master of Science

degree, MSc) and for the PhD courses. One characteristic

of the Graduate Schools is the interdisciplinary and international

approach.

“Eccellenza in Groningen.” Dat is wat oud

UMCG-decaan Sibrand Poppema, sinds

medio 2008 voorzitter van het College van

Bestuur van de Rijksuniversiteit Groningen al

jaren uitdraagt bij al zijn internationale

contacten. Poppema nam destijds het

voortouw voor het European Research

Institute on the Biology of Ageing.

“Eccellenza in Groningen.” That is what

former UMCG Dean Sibrand Poppema,

Chairman of the Board of Governors of the

University of Groningen since 2008, has been

disseminating among all his inter-national

contacts for many years. In his day Poppema

took the lead in establishing in the European

Research Institute on the Biology of Ageing.

Research

35


Samenwerking

Het UMCG werkt op het gebied van onderzoek en

onderwijs zeer succesvol samen met andere topinstituten.

In de directe omgeving is het UMCG met

de Rijksuniversiteit Groningen, de Hanzehogeschool

Groningen en de gemeente Groningen actief in het

Akkoord van Groningen. Gezamenlijk wordt fors

geïnvesteerd in innovatie en kennisinfrastructuur met

als doel Groningen te ontwikkelen tot internationaal

knooppunt van kennis en innovatie op het gebied van

energie en healthy ageing. Maar ook over de grenzen

wordt succesvol samengewerkt. Enkele voorbeelden.

Duitsland

Met de Ruprecht-Karls Universität in Heidelberg/

Mannheim in Duitsland heeft het UMCG een gezamenlijke

Graduate School. Het gaat om PhD-projecten met

als thema’s hart- en vaatziekten, auto-immuunziekten,

nierziekten, kanker en transplantatiegeneeskunde. De

promovendi doen onderzoek zowel in Heidelberg/

Mannheim als in Groningen.

In the areas of research and education the UMCG very

successfully collaborates with other top institutes. In its

immediate environment the UMCG together with the

University of Groningen, the Hanze University

Groningen and the municipality of Groningen, is active

in the Agreement of Groningen. The parties jointly make

large investments in innovation and knowledge infrastructure,

with the objective of developing Groningen

into an international hub of knowledge and innovation

in the area of energy and healthy ageing. However, there

are also successful collaborations across the borders. A

number of examples follow below.

Germany

The UMCG has a joint graduate school with the

Ruprecht-Karls University in Heidelberg/Mannheim,

Germany. This collaboration relates to PhD projects

with the themes of cardiovascular disease, auto-immune

disease, kidney disease, cancer and transplant medicine.

The PhD students conduct research both in Heidelberg/

Mannheim and in Groningen.

The Clinical Research Schools, Summer Schools and the

Junior Scientific Master Class of the UMCG are open to

students, PhD students and lecturers of the Ruprecht-

Karls University. In the scientific field the UMCG and

36 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


De Clinical Research Schools, Summer Schools en

de Junior Scientific Masterclass van het UMCG staan

open voor studenten, promovendi en docenten van de

Ruprecht-Karls Universität. Verder werken het UMCG

en Mannheim/Heidelberg op wetenschappelijk gebied

nauw samen in een onderzoeksconsortium rondom

vascular medicine.

Collaboration

China

Jaarlijks komen tien tot vijftien onderzoekers van de

Fudan University Shanghai, Peking University, Peking

Union Medical College/ Tsing Hua University, Tianjin

Medical University naar Groningen om hier te

promoveren. Zij worden vanuit China en Groningen

begeleid.

Verenigde Staten

Het UMCG participeert in het Global Health Program

van de University of Pennsylvania. Postdoc-onderzoeksplaatsen

aan deze universiteit van de Ivy League zijn met

voorrang beschikbaar voor onderzoekers die in

Groningen zijn gepromoveerd.

Omgekeerd kunnen studenten vanuit Pennsylvania met

een Petrus Camper-beurs een maand in Groningen een

wetenschappelijke stage volgen.

Het UMCG heeft een alliantie gesloten met de Mayo

Clinics in Rochester, Minnesota (VS) voor fundamenteel

en klinisch onderzoek naar veroudering. Jonge

onderzoekers van de Mayo Clinics promoveren in

Groningen, onderzoekers uit Groningen maken gebruik

van de hypermoderne faciliteiten van de Mayo Clinics

en vice versa.

Italië

Het UMCG doet samen met het Mario Negri Instituut

onderzoek naar nierziekten. Men werkt samen binnen

een groter consortium waarin onder andere het

Karolinska Instituut, het Hans Mak Institute, Charite

Unversitätsmedizin Berlin en de Université Catholique

de Louvain partners zijn.

Onderzoek

Mannheim/Heidelberg also work together closely in a

research consortium for vascular medicine.

China

Every year ten to fifteen researchers from the Fudan

University Shanghai, Peking University, Peking Union

Medical College/Tsing Hua University and Tianjin

Medical University come to Groningen to get their

PhD’s. They are supported by China and Groningen.

United States

The UMCG participates in the Global Health Program

of the University of Pennsylvania. Researchers who

received their PhD in Groningen have priority in the

allocation of post-doctoral research places at this Ivy

League University. Conversely, students from

Pennsylvania can complete a one-month scientific work

placement in Groningen on a Petrus Camper grant.

The UMCG has entered into an alliance with the Mayo

Clinics in Rochester, Minnesota (USA) to conduct

fundamental and clinical research into ageing. Young

researchers of the Mayo Clinics obtain their PhD

degrees in Groningen, scientists from Groningen use

the state-of-the art facilities of the Mayo Clinics and vice

versa.

Italy

Together with the Mario Negri Institute the UMCG

conducts research into kidney diseases. They work

together within a larger consortium in which the

Karolinska Institute, the Hans Mak Institute, Charite

Unversitätsmedizin Berlin and the Université Catholique

de Louvain, among others, are partners.

Research

37


Aandacht voor preventie

Lichamelijke activiteit houdt de geest langer

gezond. Het Instituut voor Bewegingswetenschappen

van het UMCG onderzoekt

of meer bewegen ziekten zoals dementie kan

uitstellen of voorkomen.

Focus on prevention

Physical activity keeps the mind healthier

for longer. The UMCG Faculty of Human

Movement Sciences is investigating whether

increased mobility can delay or prevent

diseases like dementia.

38 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Illustere Groningers

Nobelprijswinnaar Albert von

Szent-Györgi (1893-1986) werkte

tussen 1922 en 1925 in Groningen aan

zijn onderzoek naar biologische

oxidatie, fundamenteel biochemisch

onderzoek dat past binnen de

UMCG-onderzoekstraditie op het

gebied van voeding en stofwisseling.

De Hongaar kreeg in 1937 de Nobelprijs

voor de ontdekking van

vitamine C.

Illustrious Groningen residents

Between 1922 and 1925 Nobel Prize

winner Albert von Szent-Györgi

(1893-1986) worked in Groningen on

his investigations into biological

oxidation, fundamental biochemical

research that fits within the UMCG

research tradition in the area of

food and metabolism. The

Hungarian was awarded the Nobel

Prize in 1937 for his discovery of

vitamin C.

Onderzoek als motor

Het UMCG werkt vruchtbaar samen met het bedrijfsleven

en doet dat al heel lang. Dat leidde in het begin van

de jaren zestig bijvoorbeeld tot de ontwikkeling van een

pacemaker. Op het gebied van onderzoek zijn er samenwerkingsverbanden

met grote gevestigde multinationals

in de farmaceutische en voedingsmiddelenindustrie maar

ook met kleinschalige ondernemingen. Het UMCG is een

belangrijke motor voor de economie van Noord-Nederland.

Niet alleen als de grootste werkgever, maar ook als

stimulator van innovatie op het gebied van technologie

en lifesciences. De lange traditie op het gebied van transplantatiegeneeskunde

heeft tot heel wat patenten geleid.

Deze vormen de basis voor nieuwe bedrijvigheid. Zo

maakt het bedrijf Organ Assist nu een pompsysteem dat

de buikorganen doorspoelt tijdens een donor-operatie.

Dit apparaat is door de afdelingen Chirurgie en Biomedical

Engineering van het UMCG ontwikkeld. De afdeling

Biomedical Engineering van het UMCG heeft een nieuw

systeem gebouwd dat ervoor zorgt dat donororganen

beter bewaard kunnen worden. Hierdoor kan het aanbod

van bruikbare organen sterk worden vergroot.

Onderzoek

Research as the driving force

The UMCG successfully collaborates with the business

community and has done so for many years. Early in the

60s, for instance, this resulted in the development of a

pacemaker. In the area of research there are collaborations

with major well-established multinationals in the

pharmaceutical and food industries, but also with smaller

companies. The UMCG is an important driving force in

the economy of the north of the Netherlands, not only

as the largest employer but also as the stimulator of innovation

in the area of technology and life sciences. The

long tradition in transplant medicine has resulted in a

considerable number of patents. These form the basis for

new economic activity. For instance, the company Organ

Assist now manufactures a pump system that flushes out

the internal organs during donor surgery. The system

was developed by the Surgery and Biomedical Engineering

Departments of the UMCG. The UMCG Biomedical

Engineering Department has created a new system

that allows for better storage of donor organs. This can

strongly increase the availability of usable organs.

Research

39


Dirkje Postma

patiënten moeten meemaken, hoe vervelend het is om

die ziekte te hebben. Ik wil weten: waarom krijgen deze

mensen astma of COPD en hoe kunnen we hen beter

behandelen?”

Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

Meest gelauwerde hoogleraar

Prof. dr. Dirkje Postma staat internationaal in hoog

aanzien met haar baanbrekende onderzoek naar astma

en COPD. Met haar team ontdekte zij onder andere een

aantal belangrijke genen. Ook het wetenschappelijk

bewijs van het verband tussen roken en astma/COPD

staat op het conto van Postma’s onderzoeksgroep.

Postma is de meest gelauwerde hoogleraar in het

UMCG. In 2002 ontving zij de ‘Nederlandse Nobelprijs’:

de Spinozapremie van de Nederlandse Organisatie voor

Wetenschappelijk Onderzoek NWO. Postma is lid van de

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen

(KNAW) die haar in 2007 tot Akademiehoogleraar

benoemde. Dit betekent dat zij zich vijf jaar lang geheel

naar eigen inzicht mag bezighouden met innovatief

onderzoek en onderwijs op haar vakgebied. Tot haar

overige eretitels behoort die van Visiting Professor aan

de vermaarde Amerikaanse Harvard University. “Bij

het ontstaan van astma en COPD zijn meerdere genen,

gelegen op verschillende chromosomen, in het spel.

Daarnaast heb je genen die de ziekte kunnen verergeren.

Wij hebben in Groningen de unieke kans om astmapatiënten

jarenlang te volgen, zelfs meer dan dertig

jaar. We hebben gevonden dat het ADAM33-gen een

belangrijke rol speelt bij de achteruitgang van de longen,

zowel bij astma als bij COPD.” Postma werkt nauw

samen met onderzoeksgroepen binnen Europa en in de

Verenigde Staten. Haar drijfveer: “Als dokter zie ik wat

Most honoured Professor

Prof. Dr. Dirkje Postma is highly esteemed internationally

for her groundbreaking research into asthma and COPD.

Professor Postma and her team have amongst others

discovered a number of important genes. Research into

the link between smoking and asthma/COPD is also

attributable to Professor Postma’s research group.

She is the most honoured Professor at the UMCG. In

2002 she received the ‘Dutch Nobel Prize’: the Spinoza

Award of the Dutch Organization for Scientific Research

NWO. Professor Postma is a member of the Royal Dutch

Academy of Sciences (KNAW), which, in 2007,

appointed her to Academic Professor.

This appointment gives her the opportunity to further

initiate innovative research and stimulate young

investigators to perform translational studies, from

bench to bedside. Among her other honourary titles are

those of Visiting Professor at the renowned American

Harvard University. “A number of genes, located on

different chromosomes, are involved in the origins of

asthma and COPD. In addition there are genes that can

aggravate the disease. In Groningen we have the

unique opportunity to monitor asthma patients for

many years, in a few hundred even more than thirty

years. We have discovered that the ADAM33 gene plays

an important role in the deterioration of the lungs, both

in asthma and in COPD.” Professor Postma works closely

with research groups in Europe and in the United States.

Her motivation: “As a psysician, I know the burden of

asthma and COPD to the patient, it affects their daily

life enormously. I wish to know: why do these people

develop asthma or COPD, and how can we improve

their treatment or even cure the disease.”

40 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Ook buiten de transplantatiegeneeskunde levert de kennis

van het UMCG economische stimulansen op. Zo

screent een valorisatieofficer al het onderzoek op het gebied

van Healthy Ageing op octrooimogelijkheden.

Stichting Business Generator Groningen (SBGG), een

samenwerkingverband van onder andere de Rijksuniversiteit

Groningen en het UMCG, richt zich op het scouten

en screenen van octrooieerbare ideeën en het genereren

van nieuwe spin-off bedrijven op het gebied van lifesciences.

In twee bedrijfsverzamelgebouwen op het UMCG-terrein

bevinden zich inmiddels tientallen life sciences bedrijven,

zoals het Meditech Center en het Biotech Center. Deze

bedrijven maken gebruik van elkaars kennis en ervaring,

en die van het UMCG, voor de ontwikkeling van nieuwe

zorgproducten of -diensten. Zo werd in samenwerking

met het UMCG de Bedsite Handheld ontwikkeld, een

apparaat voor de geautomatiseerde controle op het toedienen

van bloedproducten met behulp van barcodes.

Outside the area of transplant medicine the knowledge

of the UMCG also generates economic stimuli. For

instance, a valorization officer screens all the research in

the area of Healthy Ageing for patent opportunities.

The Business Generator Groningen Foundation (SBGG),

a collaboration between, among others, the University of

Groningen and the UMCG, focuses on scouting for and

screening of patent-worthy ideas and generating new

spin-off companies in the field of life sciences.

Dozens of companies in the life sciences field, such as

the Meditech Center and the Biotech Center, are now

housed in two business centers in the UMCG grounds.

These companies utilize each other’s knowledge and

experience and that of the UMCG for the development

of new healthcare products or services. For instance, in

conjunction with the UMCG the Bedsite Handheld was

developed, a machine for the automated control of the

administration of blood products with the aid of barcodes.

Onderzoek

Research

41


Een goudmijn aan data

Chronische ziekten zijn al decennia een belangrijk speerpunt

in het onderzoek en patiëntenzorg van het UMCG.

Op tal van aspecten worden groepen mensen jarenlang

gevolgd. Dat heeft inmiddels een schat aan gegevens opgeleverd

over het ontstaan en beloop van chronische ziekten.

Nergens in Europa bevindt zich zo’n goudmijn aan

gegevens voor wetenschappelijk onderzoek. Bovendien

bouwt het UMCG met haar bevolkingsstudies mee aan

de pan-Europese biobank BBMRI en de Nederlandse biobank

Parelsnoer. Bekende Groningse studies zijn Vlagtwedde-Vlaardingen,

PREVEND, GIANTT en TRAILS.

A data gold mine

Chronic diseases have been an important focus in the

UMCG’s research and patient care for many decades.

Groups of people have been monitored for a range of

aspects for many years. This has yielded a wealth of data

about the origination and progression of chronic diseases.

Nowhere else in Europe is there such a data gold

mine for scientific research. With its population studies

the UMCG is also contributing to the pan-European

BB MRI bio bank and the Dutch Parelsnoer bio bank.

Well-known Groningen studies are Vlagtwedde-Vlaardingen,

PREVEND, GIANTT and TRAILS.

Illustere Groningers

“Ik zag een jongeman een vreselijke dood sterven

en ik moest tegen zijn moeder zeggen dat ik niets

voor haar enige zoon kon doen.” Internist

Willem Kolff legde zich er niet bij neer. In 1943

vond hij de kunstnier uit, een vinding die het leven

van duizenden patiënten veranderde. De basis

ervoor legde hij eind jaren dertig – begin veertig

toen hij in Groningen tot internist werd opgeleid.

Kolff vertrok later naar de Verenigde Staten

waar hij wereldberoemd werd met de

ontwikkeling van kunstmatige organen. Per 2009

heet het Instituut voor Biomaterialenonderzoek

BMSA het W.J. Kolff Institute.

Illustrious Groningen residents

“I saw a young man die a horrible death and I had

to tell his mother that there was nothing I could

do for her only son.” Internist Willem Kolff

refused to give up without a fight. In 1943 he

invented the kidney dialysis machine, an invention

that changed the lives of thousands of patients.

He laid the basis for his invention at the end of

the 30s – early 40s when he was training to be

an internist in Groningen. Kolff later moved to

the United States where he became world famous

with the development of artificial organs. As of

2009, the Institute for Biomaterials Research has

changed its name into W.J. Kolff Institute.

42 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Cisca Wijmenga

Genetica expert

Hoogleraar Humane Genetica Cisca Wijmenga is een

internationale expert op het gebied van de genetische

factoren van ziekte en gezondheid en de invloed van

omgevingsfactoren. Ze is een zeer productief onderzoeker

en publiceert met regelmaat in Nature Genetics.

Haar onderzoek in het UMCG richt zich in het bijzonder

op diabetes type 2 - de ouderdomsziekte bij uitstek - en

de darmziekte coeliakie. Zij is een van de trekkers van

internationaal onderzoek naar de genetica van deze

aandoeningen en kreeg hiervoor in 2005 een VICIsubsidie.

Dit is een Nederlandse subsidie die uitsluitend

aan onderzoekers van wereldformaat wordt toegekend.

Haar onderzoek heeft al een aantal belangrijke genen aan

het licht gebracht. In Groningen zijn alle faciliteiten

daarvoor aanwezig. Wijmenga: “Wij kunnen in het

UMCG nu 500.000 genvariaties tegelijk testen en doen

daar nu een genoombrede studies mee, onder andere

naar astma, COPD en coeliakie.” En: “Als je de genetische

achtergrond kent, krijg je inzicht in de aard van het

ziekteproces en kun je van daaruit nadenken over

behandeling en preventie.”

Genetics expert

Professor in Human Genetics Cisca Wijmenga is an

international expert in the field of the genetic aspects

of illness and health and the influence of environmental

factors. She is a very productive researcher and

regularly publishes in Nature Genetics. Her research at

the UMCG focuses specifically on type 2 diabetes - the

disease of old age - and coeliac disease, an intestinal

disease. She is one of the initiators of international

research into the genetics of these conditions and was

awarded a VICI subsidy for her research in 2005. This is

a Dutch subsidy that is only granted to world-class

researchers. Her research has already unearthed a

number of important genes. All the facilities for this

research are available in Groningen. Wijmenga: “At the

UMCG we can now test 500,000 gene varieties

simultaneously and are using this to conduct a

genome-wide study, among others into asthma, COPD

and coeliac disease.” And: “If you know the genetic background

this gives you an insight into the nature of the

disease process, and on that basis you can start thinking

about treatment and prevention.”

Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

Onderzoek

Research

43


44 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Vlagtwedde-Vlaardingen

In 1965 startte één van de eerste grote epidemiologische

studies in Nederland: het bevolkingsonderzoek in

Vlagtwedde en Vlaardingen. Ruim 8000 mensen namen

er aan deel. Het cohortonderzoek werd in 1990 afgesloten,

maar de gegevens uit de databank bieden nog steeds

bruikbare informatie in het onderzoek naar het ontstaan

van longziekten. Zo heeft vervolgonderzoek naar sterfte

in dit cohort geleid tot de ontdekking dat mensen met

een hogere luchtweggevoeligheid meer kans hebben om

te overlijden aan COPD. Momenteel wordt onderzoek

gedaan naar genetische oorzaken van longfunctiedaling

in het Vlagtwedde/Vlaardingen-cohort. Een afnemende

longfunctie is een normaal ouderdomsverschijnsel, maar

bij sommige mensen gaat dat versneld. Dat kan leiden tot

luchtwegklachten en ziekten zoals COPD. UMCG-onderzoekers

hebben gevonden dat het ADAM33-gen verantwoordelijk

is voor versnelde longfunctie daling in de algehele

populatie en bij patienten met astma en (ernstig)

COPD. Dit gen kan daarom worden beschouwd als een

algemeen longverouderings-gen.

Vlagtwedde-Vlaardingen

In 1965 one of the first large epidemiological studies

started in the Netherlands: the population study in Vlagtwedde

and Vlaardingen. Over 8000 people took part.

The cohort study was concluded in 1990, but the data

from the databank still provide useful information in the

research into the origin of lung diseases. For instance, follow-up

research into mortality in this cohort has resulted

in the discovery that people with a higher airway sensitivity

have a greater chance of dying from COPD.

Research is currently being conducted into genetic causes

of reduced lung function in the Vlagtwedde/Vlaardingen

cohort. Reduced lung function is a normal phenomenon

of ageing, but in some people it is accelerated. This

can result in bronchial problems and diseases like COPD.

UMCG researchers have found that the ADAM33 gene is

responsible for an accelerated reduction in lung function

in the population as a whole and in patients with asthma

and (severe) COPD. This gene can therefore be considered

a general lung-ageing gene.

Onderzoek

Research

45


Gerjan Navis

Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

Aan het hoofd van een sterk consortium

Hoogleraar Experimentele Nefrologie Gerjan Navis leidt

een internationaal consortium dat onderzoek doet naar

de effecten van een gestoorde nierfunctie. Met partners,

zoals het Karolinska Instituut in Stockholm, de

Universiteit van Leuven en het Mario Negri Instituut in

Bergamo, krijgt Navis de ene na de andere onderzoekssubsidie

toegekend. Dat tekent het belang van haar

onderzoeksideeën. “Een slecht werkende nier is een

aanjager van andere aandoeningen. Als je nierfunctie iets

is afgenomen, gaat je veroudering vele malen sneller. Er

treedt een versnelde vorm van arteriosclerose op, met

als gevolg hart- en vaataandoeningen. In Groningen

kijken we in dit verband onder andere naar de effecten

van gestoorde nierfunctie op ontsteking van de vaatwand,

en de genetische regulatie daarvan.”

At the head of a strong consortium

Professor in Experimental Nephrology Gerjan Navis

leads an international consortium that conducts

research into the effects of disrupted kidney function.

With a number of partners, such as the Karolinska

Institute in Stockholm, Sweden, the University of

Leuven, Belgium and the Mario Negri Institute in

Bergamo, Italy, Professor Navis is granted one research

subsidy after another. This shows the significance of her

research ideas. “A poorly functioning kidney can be the

start of other conditions. If kidney function is reduced,

ageing progresses many times faster. An accelerated

form of arteriosclerosis occurs, with cardiovascular

disease as a result. In Groningen we look, among other

things, at the effects of disrupted kidney function on

vascular inflammation and the genetic regulation there

of in this context.”

46 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


TRAILS

Veel jongeren groeien over hun puberteitsproblemen

heen, andere blijven modderen. Het TRacking Adolescents’

Individual Lives Survey (TRAILS) zoekt naar de

sociale, psychologische en biologische oorzaken en de

samenhang daarin. Ook erfelijke factoren worden onderzocht.

Daarvoor worden ruim 2800 jongeren uit Noord-

Nederland gevolgd, van groep zeven van de basisschool

tot hun 24e levensjaar. TRAILS kijkt daarbij niet alleen

naar het individu, maar onderzoekt bijvoorbeeld ook

relaties tussen kinderen in de klas. In TRAILS werken het

UMCG en de Rijksuniversiteit Groningen samen met de

universiteiten van Rotterdam, Nijmegen en Utrecht en

het Trimbos Instituut.

TRAILS

Many young people outgrow their puberty problems,

but others continue to struggle along. The TRacking Adolescents’

Individual Lives Survey (TRAILS) looks for the

social, psychological and biological causes and the cohesion

between them. Genetic factors are also investigated.

For this purpose 2800 young people from the north of

the Netherlands are being monitored from approximately

age 10 until their 24th year of life. TRAILS not only

looks at the individual but also looks at relations between

children in the same grade, for instance. In TRAILS the

UMCG and the University of Groningen collaborate with

the universities of Rotterdam, Nijmegen and Utrecht and

the Trimbos Institute.

Onderzoek

Research

47


Illustere Groningers

De eerste hoogleraar Erfelijkheidsleer

in Nederland was een vrouw: de

Groningse Jantina Tammes (1871-

1947). De biologe Tammes was in

binnen- en buitenland de autoriteit

op het gebied van vlas. Tammes nam

in haar oratie in 1919 stelling tegen

de opkomende eugenetica. Over de

erfelijke aanleg van de mens was

volgens haar te weinig bekend om

een bevolkingspolitiek op te baseren.

Een enkele eigenschap kon iemand

tot een slecht mens maken, maar

dat nam niet weg dat hij tegelijk

ook goede erfelijke factoren kon

bezitten. Als voorbeeld noemde zij

Beethoven, wiens vader een dronkaard

was, maar “hijzelf een zegen

voor de menschheid”.

Illustrious Groningen residents

The first Professor of Genetics in

the Netherlands was a woman:

Groningen-born Jantina Tammes

(1871-1947). Nationally and internationally,

biologist Tammes was

the authority on flax. In the

oration she delivered in 1919

Professor Tammes took a stand

against the emerging pseudo-science

of eugenetics. She felt that not

enough was known about human

genetics to use it to base population

policies on. A single characteristic

could make someone a bad person,

but that did not alter the fact that

at the same time he could have good

genetic factors. As an example she

cited Beethoven, whose father was

a drunkard but who himself was ‘a

blessing to mankind’.

PREVEND

Ruim zeven procent van de Nederlandse bevolking heeft

beginnende nierschade en daardoor meer kans op harten

vaatziekten en diabetes type 2. En dat is al vroegtijdig

te signaleren door urine te testen op de aanwezigheid

van het eiwit microalbuminurie. Dit is een van de resultaten

van de PREVEND-studie (Prevention of Renal and

Vascular End-stage Disease). Voor dit onderzoek werden

in 1997 alle inwoners van de stad Groningen gevraagd

een korte vragenlijst in te vullen en ochtendurine in te leveren.

Van de 41.000 respondenten werden 8.600 personen

meteen uitgenodigd voor nader onderzoek. In 2001

werden zij opnieuw gescreend. Dankzij de vroegtijdige

onderkenning kan in een vroeg stadium worden gestart

met behandeling, waardoor dure behandelingen en ziekenhuisopnames

vaak niet meer nodig zijn.

PREVEND

More than seven percent of the Dutch population is in

the first stages of kidney damage and are therefore at

higher risk of getting cardiovascular disease and type 2

diabetes. This can be determined at an early stage by testing

the urine for the presence of the protein microalbuminuria.

This is one of the results of the PREVEND study

(Prevention of Renal and Vascular End-stage Disease).

For this study all the inhabitants of the city of Groningen

were asked, in 1997, to complete a brief questionnaire

and provide morning urine. Of the 41,000 respondents,

8,600 persons were immediately invited for further examination.

In 2001 they were screened again. Thanks to

the early detection it is possible to start treatment at an

early stage, as a result of which expensive treatments and

hospital admissions are often no longer needed.

48 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


André Aleman

Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

European Young Investigator Award

Wat gaat er mis in de hersenen bij schizofrenie en

psychose? André Aleman, hoogleraar Cognitieve

psychiatrie, doet er in het Neuro-Imaging Center van

het UMCG onderzoek naar. Aleman is een van de vijf

Nederlandse onderzoekers die in 2006 de prestigieuze

European Young Investigator Award won. “Er wordt wel

eens gezegd dat het menselijk brein het meest complexe

voorwerp in het heelal is. Schizofrenie is de meest

complexe aandoening van dat brein.”

European Young Investigator Award

What goes wrong in the brains of people who suffer

from schizophrenia and psychoses? André Aleman,

Professor in Cognitive Psychiatry, is conducting research

into this subject matter in the UMCG’s Neuro-Imaging

Center. Aleman is one of five Dutch researchers who

won the prestigious European Young Investigator Award

in 2006. “It has been said that the human brain is the

most complex artifact in the universe. Schizophrenia is

the most complex disorder of the brain.”

Onderzoek

Research

49


Gerald de Haan

Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

Antwoorden zoeken in stamcellen

In 2006 kreeg stamcelbioloog prof. dr. Gerald de Haan

door het NWO een VICI-subsidie toegekend voor zijn

onderzoek. Deze subsidie is bestemd voor excellente,

zeer ervaren onderzoekers die met succes een

vernieuwende onderzoekslijn hebben ontwikkeld.

Wetenschappers met een VICI behoren tot de top van

hun onderzoeksveld. “Binnen afzienbare tijd moeten we

in staat zijn menselijke stamcellen buiten het lichaam

te kweken en die in verschillende richtingen te laten

uitgroeien. Hopelijk zijn die dan bij mensen te transplanteren”,

aldus De Haan.

De Haan en zijn onderzoekers hebben genen

geïdentificeerd die verantwoordelijk zijn voor de

snelheid waarmee stamcellen zich vermenigvuldigen. De

groep rond De Haan vond ook dat er een verband bestaat

tussen deze genen en veroudering. “We weten al enkele

jaren dat er een relatie bestaat tussen de productie van

stamcellen en veroudering”, zegt De Haan. “Dieren met

sneldelende stamcellen leven korter, die met langzaam

delende stamcellen juist langer. Daar is een plausibele

verklaring voor. Hoe sneller stamcellen delen, hoe

eerder de stamcelvoorraad ‘uitgeput’ raakt, hoe minder

lichaamsweefsels verjongd kunnen worden, hoe sneller

veroudering intreedt. Mogelijk vormen problemen met

het afschrijven van de juiste genen door de cel de

verbindende schakel tussen stamcellen en veroudering.

Uit het onderzoek blijkt namelijk dat de activiteit van

deze regelgenen afneemt door veroudering.”

Looking for answers in stem cells

In 2006 stem cell biologist Prof. Dr. Gerald de Haan was

awarded a VICI subsidy for his research by the NOW.

This subsidy is awarded to excellent, very experienced

researchers who have successfully developed an

innovative line of research. Scientists with a VICI are at

the top of their research field. “Within the foreseeable

future we must be able to grow human stem cells

outside the body and cultivate them in different

directions, with a view of hopefully being able to transplant

them into people”, says De Haan.

De Haan and his researchers have identified genes that

are responsible for the speed at which stem cells

multiply. The team surrounding De Haan has also found

a link between these genes and ageing. “We have known

for some years that there is a link between the

production of stem cells and the ageing process”, says

De Haan. “Animals with stem cells that divide rapidly

don’t live as long, whereas those with stem cells that

divide more slowly live longer. There is a plausible

explanation for this. The faster stem cells divide the

sooner the supply of available stem cells is exhausted,

the less the body tissue can be rejuvenated, the faster

ageing occurs. It is possible that problems with the

transcription of the correct genes by the cell are the link

between stem cells and ageing. Research has shown that

the activity of these regulating genes declines as a result

of ageing.”

50 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


GIANTT

Diabetes is een aandoening met veel bijkomende problemen.

Met name complicaties van de grote en kleine

bloedvaten liggen op de loer, maar deze kunnen zo veel

mogelijk worden uitgesteld door goede regulatie van de

bloedglucosespiegel, behandeling van verhoogde bloeddruk

en een verhoogd cholesterolgehalte. Tenminste

jaarlijks worden deze waarden gemeten, en op grond

hiervan wordt de behandeling eventueel bijgesteld. Maar

wat is de kwaliteit van zorg, is extra zorg en begeleiding

nodig en welke patiënten krijgen welke complicaties?

Om dat goed in kaart te brengen, begonnen het UMCG,

het huisartsenlaboratorium Lab Noord, het Martini Ziekenhuis

en de huisartsen in de provincie Groningen in

2004 daarom het GIANTT-project. GIANTT staat voor

Groningen Initiative to Analyse Type 2 Diabetes Treatment.

Behandelaars krijgen een overzicht van de resultaten

van hun praktijk, en daardoor een gerichte feedback

op de resultaten van de geboden diabeteszorg. Ook is

het bijvoorbeeld mogelijk het effect van nieuwe behandelingen

voor diabetes in de praktijk te meten.

GIANTT

Diabetes is a condition with many associated problems.

Complications of the veins and blood vessels are a possible

risk, but this can be delayed as much as possible

through proper regulation of the blood sugar level, and

treatment for high blood pressure and high cholesterol.

These values are measured at least once a year and based

on the outcome, the treatment is adjusted where necessary.

But what is the quality of the care, are extra care and

support needed and which patients get which complications?

To map out the answers to these questions the

UMCG, the physician’s laboratory Lab Noord, the Martini

Hospital and the primary care providers in the province

of Groningen started the GIANTT-project in 2004.

GIANTT stands for Groningen Initiative to Analyse Type

2 Diabetes Treatment. Treatment providers receive an

overview of the results of their practice, and therefore

targeted feedback on the results of the diabetes care they

have provided. It is also possible, for instance, to measure

the effect of new treatments for diabetes in practice.

Onderzoek

Research

51


Co-assistenten en kinderen doen ervaringen

op in een nagebootst ziekenhuis.

Educational fun for children: getting

acquainted with medical care in an imitation

hospital.

52 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Tiny Jaarsma

Zorg bewezen beter

Verplegingswetenschapper dr. Tiny Jaarsma heeft bij de

afdeling Cardiologie haar eigen onderzoeksgroep. Zij

onderzoekt hoe de zorg voor hartfalenpatiënten kan

verbeteren en of die verbeteringen heropnames kunnen

voorkomen of verminderen. Jaarsma werkte lange tijd

als verpleegkundige op de verpleegafdeling Cardiologie

en begon vanuit haar belangstelling onderzoek te doen.

Inmiddels is zij een internationaal gerenommeerd wetenschapper.

De manier waarop zorg wordt gegeven, is vaak

gebaseerd op tradities. Maar zijn die verpleegkundige

handelingen effectief? Hoe worden nieuwe inzichten

geïntegreerd? Die vragen vormen Jaarsma’s drijfveer. “De

enige legitimiteit om verpleegkundig onderzoek te doen,

is dat patiëntenzorg er beter van moet worden. Zorg kan

altijd beter, maar je moet wel laten zien dat het werkt of

niet”, is haar overtuiging. “Onze studie naar de zorg voor

hart-falenpatiënten heeft veel inzichten opgeleverd die

direct toegepast kunnen worden in de zorg.

Bijvoorbeeld, patiënten die een zeer intensieve

begeleiding krijgen, liggen gemiddeld niet minder vaak

maar wel korter in het ziekenhuis dan mensen die geen

extra verpleegkundige begeleiding krijgen. Op basis van

deze conclusie kun je de zorg aan hartfalenpatiënten

beter organiseren. Een ander inzicht is bijvoorbeeld dat

veel patiënten met hartfalen tijdens de opname last

hebben van symptomen van depressie. Een standaard

nazorgtraject blijkt voor hen niet afdoende om achteruitgang

op langere termijn tegen te gaan. Zij hebben

maatwerk nodig.”

Proven better care

Nursing scientist Dr. Tiny Jaarsma has her own research

group in the Cardiology Department. She investigates

how the care for patients who are suffering from

heart failure can be improved and whether these

improvements can prevent or reduce re-admissions.

Dr. Jaarsma spent a long time working in the Cardiology

Department as a nurse and started her research based

on her interest. She is now an internationally renowned

scientist. The way in which patients receive care is often

based on traditions. But are these nursing activities

effective? How are new insights being integrated? These

are the questions that drive Dr. Jaarsma’s research.

“The only legitimate reason for nursing research is

that it must improve patient care. Care can always be

improved, but you do have to show that it works or not”,

she feels. “Our study into the care of patients who are

suffering from heart failure has resulted in many insights

that can be directly applied to the provision of care. For

instance, patients who received very intensive support

do not tend to be in the hospital any less frequently, but

their stays are much shorter than people who do not

receive extra nursing support. Based on this conclusion

you can improve the care given to patients suffering

from heart failure.

Another insight, for instance, is that many patients

who are suffering from heart failure also suffer from

symptoms of depression during their hospital stay. A

standard aftercare program has proven to be inadequate

to help them combat a decline in the longer term. They

need customized care.”

Bevlogen wetenschappers

Inspired scientists

Onderzoek

Research

53


Building the future of health by excellent education

54 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Onderwijs

Education

Vanuit de hele wereld komen studenten naar het UMCG

om Geneeskunde, Tandheelkunde of Bewegingswetenschappen

te studeren. Ook voor opleidingsprogramma’s

zoals Medische Biologie en Life Sciences die het UMCG

samen met de bètafaculteiten organiseert, is de belangstelling

groot. Geen wonder, want de opleidingen

staan hoog aangeschreven en de opleidingsfaciliteiten

zijn ultramodern. Daarnaast is het UMCG voor de gezondheidszorg

in zijn totale breedte hét centrum voor

onderwijs en opleidingen in Noord-Nederland. Met de

ontwikkeling van gespecialiseerde opleidingen voor verpleegkundigen

en andere beroepen in de zorg loopt het

ziekenhuis voorop. Het UMCG neemt het voortouw als

het gaat om de ontwikkeling van nieuwe beroepen in de

gezondheidszorg én de daarbij behorende opleidingen.

Zo werkt het UMCG ook met zijn opleidingen aan de

toekomst van gezondheid.

Topper in Geneeskunde

Het UMCG staat sinds jaar en dag in de top drie van beste

medische faculteiten van Nederland. En dat is geen wonder,

want het Groningse UMC bouwt voort op een consistente

onderwijsvisie waarin niet alleen (tand)artsen

worden geschoold in medische kennis en vakbekwaamheid,

maar waarin competenties zoals communicatie en

multidisciplinaire samenwerking minstens zo belangrijk

zijn. In 2000 ging het UMCG over op een patiëntgeöriënteerd

curriculum dat inmiddels alweer verder is ontwikkeld.

Het succes van deze moderne visie op educatie

en vorming van medisch studenten blijkt steeds opnieuw

uit de hoge waardering van studenten, hoogleraren van

collega-universiteiten en visitatiecommissies.

Students come to the UMCG from all over the world

to study Medicine, Dentistry or Human Movement

Sciences. There is also a lot of interest in training

programs like Medical Biology and Life Sciences, which

the UMCG organizes together with its science faculties.

This is not surprising, as the courses are highly respected

and the educational facilities are ultra-modern. In addition,

in the north of the Netherlands the UMCG is the center

for education and training for the healthcare sector as

a whole. The hospital is a forerunner in the development

of specialist courses for nurses and other professions

in the healthcare sector. The UMCG also takes the lead

when it comes to the development of new professions

in the healthcare sector and the associated training. This

way the UMCG also contributes to the future of health

with its courses.

At the top in Medicine

The UMCG has been in the top three of the best medical

faculties in the Netherlands since time immemorial.

This is not surprising, because the Groningen UMCG

continues to build on a consistent educational vision that

focuses not only on teaching physicians and dentists medical

knowledge and professionalism, but in which competencies

like communication and multi-disciplinary collaboration

are equally as important. In 2000 the UMCG

changed to a patient-oriented curriculum that has since

been developed further. The success of this modern vision

for the education and formation of medical students

continues to be proven by the high level of appreciation

of students, professors from fellow Universities and inspection

commissions.

Onderwijs

Education

55


Petrie Roodbol

Superdocenten

Super lectures

Geen kloof tussen theorie en praktijk

“Een opleiding is nooit af”, zegt dr. Petrie Roodbol.

Roodbol is hoofd van het Wenckebach Instituut UMCG

en lector Verpleegkunde aan de Hanzehogeschool

Groningen. Zij stond aan de wieg van het Wenckebach

Instituut, dat verantwoordelijk is voor de verpleegkundige

vervolgopleidingen, bij- en nascholingen. Als

eerste in Nederland werd in het UMCG het

competentiegericht leren ingevoerd. Praktijk en theorie

hangen nauw samen. “De structuur van een opleiding

moet zodanig zijn dat iedere relevante verandering

ingepast kan worden. Het verpleegkundig beroep is

continu in beweging. Vaktechnisch, doordat er nieuwe

apparatuur wordt ontwikkeld, maar ook qua nieuwe

inzichten op het gebied van zorg. De opleiders van het

Wenckebach Instituut werken een deel van hun tijd in

de verpleging. Daardoor kunnen zij in hun cursussen de

praktijk en de theorie goed combineren. In dit vak mag

er geen kloof zijn tussen theorie en praktijk. De

trainingen voor verpleegkundigen die in het skills center

worden gegeven, zijn een goed voorbeeld van de manier

van werken. Verpleegkundige handelingen staan in de

praktijk nooit op zichzelf. In het skills center worden

handelingen geoefend in gesimuleerde situaties

bijvoorbeeld met een angstige of agressieve patiënt.

Hoe je communiceert is ontzettend belangrijk.

In binnen- en buitenland is men erg geïnteresseerd in

het competentiegericht leren van het Wenckebach

Instituut. Je ziet wel ziekenhuizen die het overnemen. En

onze belangrijkste toets, de ‘proeve van bekwaamheid’,

is inmiddels de landelijke norm.”

Het geneeskundig curriculum trekt internationaal aandacht:

inmiddels adviseert het UMCG universiteiten over

de hele wereld over modernisering van het medisch onderwijs.

Relatief dichtbij huis, in Mannheim-Heidelberg

en Oldenburg, maar ook in China, Indonesië en Afrika.

Het UMCG had bovendien als eerste buitenlandse universiteit

een studieovereenkomst met Saoedi-Arabië.

The curriculum for the medical studies attracts international

attention: the UMCG is now advising universities all

over the world on modernizing their medical education;

relatively close to home in Mannheim-Heidelberg and

Oldenburg, Germany, but also in China, Indonesia and

Africa. The UMCG was also the first foreign University to

have a study agreement with Saudi Arabia.

56 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


No gap between theory and practice

“An education is never finished”, says Dr. Petrie Roodbol.

Dr. Roodbol is head of the UMCG Wenckebach Institute

and teaches Nursing at the Hanzehogeschool

Groningen. She has been there since the start of the

Wenckebach Institute, which is responsible for

continuing nursing education, additional training and

refresher courses. The UMCG was the first in the

Netherlands to introduce competency-based learning.

Practice and theory are closely linked. “The structure

of a course must be such that all relevant changes can

be incorporated. The nursing profession is in a constant

state of flux, in the technical aspects because of new

equipment being developed, but also with regard to

new insights in the area of care. The lecturers at the

Wenckebach Institute spend part of their time working

in the nursing field. This allows them to successfully

combine practice and theory in their courses. In this

profession there should be no gap between theory and

practice. The nursing courses taught at the skills center

are a good example of this method. In practice, specific

nursing actions are never isolated activities. In the skills

center actions are practiced in simulated situations, for

instance with a fearful or aggressive patient. How you

communicate is extremely important.

In the Netherlands and abroad there is a lot of interest

in the competency-based teaching methods of the

Wenckebach Institute. You see hospitals that adopt the

method. And our most important test, the ‘competency

test’, has now become the national norm.”

De nieuwe medisch specialist

De modernisering van het medisch onderwijs beperkt

zich niet tot de studie Geneeskunde. Ook in de opleidingen

tot medisch specialist staan de patiënt en de aan te

leren competenties centraal. Daarbij gaat het natuurlijk

om veel meer dan het adequaat uitvoeren van medische

handelingen. Communiceren met de patiënt en bejegening

zijn minstens zo belangrijk. Ook in de teaching

hospitals in Noord- en Oost-Nederland krijgen de aankomend

specialisten begeleiding conform de nieuwe vervolgopleiding.

The new medical specialist

The modernization of medical education is not limited

to medical studies alone. In the courses for medical specialists

the patient and the competencies to be acquired

are also a focal point. Needless to say, this is about much

more than adequately performing medical interventions.

Communicating with the patient and patient treatment

are equally important. In the teaching hospitals in the

north and east of the Netherlands the future specialists

also receive support in line with the updated continuing

education program.

Onderwijs

Education

57


Epke Zonderland, student geneeskunde en

olympisch sporter.

Epke Zonderland, medical student and

Olympic sportsman.

Beste in Tandheelkunde

De studie Tandheelkunde in Groningen is volgens diverse

enquêtes en onderzoeken al jarenlang de allerbeste van

Nederland. Bijzonder kenmerk van het curriculum is

dat de studenten al tijdens hun opleiding samenwerken

met studenten Mondzorgkunde, een opleiding die het

UMCG samen met de Hanzehogeschool Groningen verzorgt.

Zo zijn aankomend tandartsen en mondhygiënisten

aan het eind van hun studie helemaal klaar voor de

praktijk.

The best in Dentistry

According to various surveys and studies the Dentistry

course in Groningen has been the best in the Netherlands

for many years. A particular characteristic of the

curriculum is the fact that even during their studies the

students already work together with students taking the

dental hygiene course, a course that the UMCG provides

together with the Hanzehogeschool Groningen. This

means that future dentists and dental hygienists are fully

prepared for the practice at the end of their studies.

Bewegingswetenschappen in de lift

De belangstelling voor de studie Bewegingswetenschappen

is sterk stijgende en dat is goed te merken. De aanwezigheid

van het ziekenhuis zorgt voor een aantrekkelijke

kruisbestuiving. Studenten kunnen zich verdiepen in

een breed spectrum van onderwerpen, van alles rondom

topsport tot en met bewegen als middel dat ziekten en

ouderdomskwalen voorkomt.

Human Movement Sciences on the up

The interest in the Human Movement Sciences course

is growing strongly and that is very noticeable. The presence

of the hospital results in an attractive cross pollination.

Students can immerse themselves in a broad

range of subjects, everything from top sport through to

mobility as a means of preventing illness and age-related

infirmities.

58 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Eduard Verhagen

Zorgen dat de arts

van morgen tools heeft voor

goede oplossingen

Kinderarts Eduard Verhagen, hoofd

Algemene Kindergeneeskunde: “Leven

en dood liggen dicht bij elkaar op

onze afdeling. Als arts kom je keer op

keer voor moeilijke keuzes te staan,

dilemma’s die je goed moet doordenken.

Je wilt tot het uiterste gaan om

alle mogelijkheden te verkennen. Samen

met het team kijk je steeds wat goed is

voor dit speciale kind, samen maak je

afwegingen en neem je beslissingen.

Daar betrek je ook de ouders bij.

Zorgvuldig omgaan met het leven,

daar ligt mijn gedrevenheid. Hoe doe

je dat? Dat vind ik belangrijk om over

te dragen op de jonge artsen, die nu

bij ons in opleiding zijn. Zij moeten in

een vroeg stadium dilemma’s kunnen

herkennen, en de tools hebben om tot

goede oplossingen te komen. Zodat als

ik later met mijn pasgeboren kleinkind

in het ziekenhuis kom, ik het kindje

met vertrouwen in handen van een arts

kan leggen. Omdat ik weet dat die niet

alleen technisch, maar op álle fronten in

staat is om de allerbeste behandeling te

geven.”

Ensuring that tomorrow’s

physician has the tools to find

good solutions

Pediatrician Eduard Verhagen, Head of

General Pediatrics: “Life and death are

not very far apart in our department. As

a physician you are faced with difficult

choices time and time again, dilemmas

you have to think through carefully.

You want to go to the absolute limit to

explore all the options. Together with

the team you decide what is best for

this special child, together you weigh

up the choices and make decisions. You

also involve the parents in this process.

Treating life with the utmost care, that’s

what drives me. How do you do that?

I find it very important to pass this on

to the young physicians who are in

training with us today. They have to be

able to recognize dilemmas at an early

stage, and should have the tools to find

solutions. So that years from now, when

I come to this hospital with my newly

born grandchild, I can hand the child

over to a physician with confidence.

Because I know he is not only capable

of giving the very best treatment from

a technical point of view, but on all

fronts.”

Superdocenten

Super lectures

Onderwijs

Education

59


Illustere voorgangers

Illustrious predecessors

Willem Sänger

Dokters die tijdens hun studie nooit een

moeilijke bevalling hadden geleid; dat was in de

19 e eeuw nog heel gewoon. De voorbereiding op

de praktijk bestond uit toekijken hoe de hoogleraar

de verlostang toepaste. Dat werd in 1867

anders met de komst van professor Willem

Sänger. Sänger liet alle verloskundige ingrepen

onder zijn toeziend oog door studenten uitvoeren.

Dat riep landelijk zoveel weerstand op

dat hij zich geroepen voelde in het Nederlandsch

Tijdschrift voor Geneeskunde de bezwaren te

weerleggen dat barende vrouwen toch geen

levende oefenpoppen waren. “Maar”, zei Sänger,

zijn beleid was noodzakelijk “teneinde de

candidaten in de gelegenheid te stellen om zich

toch eenigszins in het doen van kunstbewerkingen

te oefenen. Men zal, hoop ik, van

mijne humaniteit wel vertrouwen, dat ik bij het

stellen dezer indicatie binnen zekere grenzen ben

gebleven, zoodat de moeders en kinderen er niet

het minst onder geleden hebben.”

Doctors who had never assisted in a difficult

delivery during their studies, that was quite

common in the 19 th century. Preparation for a

physician’s practice consisted of watching how

the Professor used the forceps. This changed in

1867 with the arrival of Professor Willem Sänger.

Sänger let students perform all obstetrical

interventions under his watchful eye. Nationally

this generated so much resistance that he

felt obliged to refute objections that women

giving birth were not living practice dummies in

the Dutch Magazine for Medicine. “His policy

was necessary”, said Sänger, “in order to allow

prospective physicians to acquire at least some

experience in interventions. I trust that people

will have sufficient faith in my humanity to

accept that, in making these concessions, I have

remained within certain boundaries, so that

the mothers and children did not suffer in the

least.”

60 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Ruim baan voor jong talent

Voor de echte talenten Geneeskunde, Tandheelkunde

en Bewegingswetenschappen heeft het UMCG een

speciaal opleidingstraject. Studenten die het MD/PhDprogramma

doen, kunnen in acht jaar - in plaats van in

de gebruikelijke tien - basisarts worden én promoveren.

Die talenten krijgen alle kans om tot bloei te komen in

Summer Schools, de Junior Scientific Masterclass en de

Clinical Research Schools.

De Summer Schools bieden buitenlandse studenten de

kans om bekendheid op te doen met het patiënt-georiënteerde

studieprogramma van het UMCG. Ze zijn gekoppeld

aan een specifiek interessegebied van de studenten.

Er zijn Summer Schools op het gebied van Kindergeneeskunde,

Oncologie, Neurologie en Neurochirurgie en

Voortplantingsgeneeskunde. Jaarlijks doen in het UMCG

meer dan 100 studenten uit veertig landen mee.

Clear the way for young talent

For the real talents in Medicine, Dentistry and Human

Movement Sciences the UMCG has a special education

program. Students who are taking the MD/PhD program

can get their Bachelor of Medicine and their PhD in eight

years rather than the usual ten. These talents are given

every opportunity to blossom in Summer Schools, the

Junior Scientific Master Class and the Clinical Research

Schools.

The Summer Schools offer foreign students the opportunity

to familiarize themselves with the patient-oriented

study program of the UMCG. The Summer Schools are

linked to specific areas of interest of the students. There

are Summer Schools in the area of Pediatrics, Oncology,

Neurology and Neurosurgery and Reproductive Science.

Every year over 100 students from forty countries join

the UMCG.

Onderwijs

Education

61


Artsen, verpleegkundigen en specialisten

trainen vaardigheden op computergestuurde

poppen. De geavanceerde poppen hebben

‘levensechte’ lichaamsfuncties, hun toestand

kan verbeteren of verslechteren, al naar

gelang de handelingen van de behandelaars.

Naast volwassen poppen hebben we ook

simulatoren van een kind en een baby.

Dankzij de Junior Scientific Masterclass (JSM) kunnen

studenten die meer willen en kunnen dan het reguliere

studieprogramma van hen vraagt, een extra opleiding

volgen, gericht op wetenschappelijk onderzoek. Onderdeel

van de JSM is een voor Nederland unieke opleiding,

waarbij studenten de studie Geneeskunde of Tandheelkunde

kunnen combineren met een promotieopleiding.

De studie wordt daarvoor verlengd met een aanstelling

voor de duur van twee jaar. Het traject stelt zo studenten

in staat binnen een periode van acht jaar (zeven voor

Tandheelkunde) zowel de studie als het promotietraject

af te ronden.

Het doel van de Clinical Research Schools is om de interesse

van studenten voor research verder te vergroten.

De Clinical Research Schools bieden promovendi een

kans om over hun onderzoeken te rapporteren en onderzoeksleiders

om hun onderlinge contacten te verstevigen.

Wenckebach Skills Center UMCG

Een miniziekenhuis met àlle faciliteiten voor medische

behandeling en patiëntenzorg. State-of-the-art. Hier trainen

chirurgen nieuwe operatietechnieken in een virtuele

leeromgeving maar ook in een echte OK met humaan

materiaal. Hier leren multidisciplinaire teams op computergestuurde

fantomen hoe ze nog beter en efficiënter

kunnen samenwerken tijdens onverwachte calamiteiten.

Verpleegkundigen oefenen er handelingen in een

gesimuleerde real life-omgeving. En dat allemaal zonder

patiënten te belasten. Dit alles werpt zijn vruchten af in

de patiëntenzorg, binnen en buiten het UMCG. Want

het Wenckebach Skills Center UMCG is er ook voor

zorgverleners en medici in de regio. Door hier handelingen

en teamwork te oefenen, is men niet alleen beter

getraind in technische handelingen en moeilijke situaties,

maar wordt ook de onderlinge communicatie beter. Dat

komt de patiëntveiligheid ten goede. Verder helpt het

skills center bij de bouw van sluitende zorgketens binnen

het ziekenhuis: de faciliteit is regelmatig aanleiding voor

meerdere disciplines om bij elkaar in de keuken te kijken

en van elkaar te leren. Het skills center is van betekenis

voor de ontwikkeling van opleidingen en trainingen zelf,

zeker als het gaat om inter- en multidisciplinaire samenwerking.

In de patiëntenzorg is multi- en interdisciplinaire

samenwerking aan de orde van de dag. Het resultaat

en daarmee het succes van veel ingrepen en procedures

hangt af van goed teamwork.

62 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Thanks to the Junior Scientific Master Class (JSM) students

who can and want to do more than the regular study

program demands of them can take an extra course

aimed at research. Part of the JSM is a course that is unique

to the Netherlands, in which Medical or Dentistry

students can combine their studies with a PhD course.

This extends the study with an appointment for the duration

of two years. This way the program enables students

to complete both their studies and their PhD in an eightyear

period (seven for Dentistry).

The objective of the Clinical Research Schools is to increase

the students’ interest in research. The Clinical

Research Schools offer PhD students an opportunity to

publish their research and gives research leaders an opportunity

to reinforce their mutual contacts.

UMCG Wenckebach Skills Center

A state-of-the-art mini hospital with all the facilities for

medical treatment and patient care. Here, surgeons

practice new surgery techniques in a virtual learning

environment, but also in a real OR with human material.

Here, multi-disciplinary teams use computer simulation

to learn how they can work together even better

and more efficiently during unexpected emergencies.

Nurses practice procedures in a simulated real-life environment,

all without being a burden on patients. All of

this has benefits for patient care, within and outside the

UMCG, because the UMCG Wenckebach Skills Center

is also available to care providers and medical practitioners

in the region. By practicing actions and teamwork in

the skills center professionals are not only better trained

in technical actions and difficult situations, but the mutual

communication also improves. This benefits patient

safety. The skills center also helps in establishing cohesive

care chains within the hospital: the facility regularly

encourages different disciplines to ‘sneak a peek’ at each

other’s procedures and learn from each other. The skills

center is important for the development of the actual

courses and training, certainly when it comes to interdisciplinary

and multi-disciplinary collaboration. In patient

care multi-disciplinary and interdisciplinary collaboration

are the order of the day. The result – and therefore the

success – of many interventions and procedures depends

on good teamwork.

Doctors, nurses and specialists train their

skills on computer-controlled mannequins.

These advanced mannequins have realistic

bodily functions. Their condition improves of

deteriorates, depending on the actions of the

personnel treating them.

Not only do we have grown up mannequins,

we also have a child and a baby.

Onderwijs

Education

63


Building the future of health in a healing environment

64 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Kunst is in de inrichting geïntegreerd. Deze fontein is een

ontwerp van de kunstenaar Beljon. Het geluid van stromend

water heeft een rustgevend effect. Het is een geliefde

ontmoetingsplek.

Art has been integrated in the interior design. This fountain

was designed by artist Beljon. The sound of trickling water has

a peaceful effect. This is a popular meeting place.

Ziekenhuisarchitectuur

Hospital architecture

Het UMCG speelt internationaal een vooraanstaande

rol in de ontwikkeling van de ziekenhuisarchitectuur.

Bij het ontwerp van het nieuwe ziekenhuis koos men in

de jaren zeventig voor een radicaal nieuwe benadering:

een gebouw waar de patiënten zich prettig voelen en het

voor medewerkers prettig werken is. Tot die tijd waren

ziekenhuizen kille, functionele gebouwen waar niet de

patiënt maar de dokter centraal stond. Het UMCG was

het eerste ziekenhuis dat het anders ging doen. Het nieuwe

bouwconcept resulteerde in een verrassende binnenhuisarchitectuur

met winkelstraten en veel kunst.

Internationally the UMCG plays a leading role in the development

of hospital architecture. In the design of the

new hospital in the 70s a radically new approach was

used: a building where patients can feel comfortable and

where it is pleasant for employees to work. Until then,

hospitals had been cold, functional structures where the

doctor rather than the patient was the focal point. The

UMCG was the first hospital to do things differently. The

new construction concept resulted in a surprising interior

design with shopping streets and a lot of art.

Ziekenhuisarchitectuur

Hospital architecture

65


Het UMCG met de opvallende ingang aan het Hanzeplein

is niet de eerste nieuwbouw van het ziekenhuis.

Rond 1900 werd aan de toenmalige rand van de stad

een prachtig nieuw academisch ziekenhuis gebouwd.

Geheel volgens de visie van die tijd kreeg ieder

specialisme een eigen paviljoen. Het ziekenhuis had in

totaal 390 bedden en was voorzien van de nieuwste

snufjes op technologisch gebied. Dit hypermoderne

ziekenhuiscomplex was lange tijd een schoolvoorbeeld

voor de ziekenhuisbouw in Nederland.

Door de snelle ontwikkeling van de geneeskunde

nam het aantal specialismen toe en dus ook het

aantal paviljoens. Na 1945 werd het ziekenhuisterrein

een wirwar van gebouwen en straatjes.

Organisatorisch vertaalde zich dit naar een situatie

waarin iedere hoogleraar zijn eigen koninkrijkje

bestierde. De paviljoenstructuur stond ook multidisciplinaire

samenwerking in de weg. In de jaren

Eén van de binnenpatio’s van het UMCG,

ieder met een eigen karakter.

One of the UMCG’s indoor patio’s, each with

its own character.

66 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


zeventig keek men reikhalzend uit naar een nieuw

gebouw dat beter toegankelijk voor patiënten,

efficiënt en gebruiksvriendelijk zou zijn. Gedurende

een bouwproces van bijna twintig jaar kreeg het

huidige UMCG vorm. Een voor een werden paviljoens

afgebroken en kwamen alle klinieken onder één

dak. In 1997 werd het UMCG geopend door prinses

Margriet.

The UMCG, with its striking entrance at the Hanzeplein,

is not the first new addition to the hospital.

Around 1900 a beautiful new teaching hospital was

built at what was then the edge of the city.

Completely in line with the vision of those days,

each specialization was given its own pavilion.

The hospital had a total of 390 beds and had the

very latest technological ‘gadgets’. For a long

time this hyper-modern hospital complex was the

classic example of hospital construction in the

Netherlands. As a result of the rapid development of

medicine the number of specializations increased and

therefore also the number of pavilions. After 1945

the hospital grounds became a maze of buildings and

streets. From an organizational point of view this

translated into a situation in which each Professor

ruled his own little kingdom. The pavilion structure

also obstructed multi-disciplinary collaboration.

By the 70s everyone was looking forward to a new

building that would be more accessible to patients,

more efficient and user-friendly. The UMCG as we

know it today was given shape in a construction

process that lasted nearly 20 years. One by one

pavilions were demolished and all the clinics were

brought under one roof. The UMCG was opened in

1997 by her royal Princess Margriet.

Ziekenhuisarchitectuur

Hospital architecture

67


Patiënten moeten deel kunnen blijven

uitmaken van de samenleving, vindt het

UMCG. Daarom heeft het ziekenhuis de

buitenwereld binnen haar muren gehaald.

Het resultaat is een stad in de stad.

UMCG feels that patients have to be able to

continue to participate in society. This is why

the hospital has brought the outside world

into its walls. The result is a city within the

city.

68 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Ziekenhuisarchitectuur

Hospital architecture

69


70 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Het positieve effect van kunst

Net als de winkels en terrasjes

leidt ook kunst de aandacht af

van het ziek zijn. Of mensen het

nu mooi vinden of niet, iedereen

heeft er een mening over. Een

kunstwerk kan ontroeren of

troost geven, herinneringen

oproepen, een blij gevoel geven…

Daarom is er in het UMCG veel

kunst te zien. De kunstwerken

zorgen bovendien voor een

vriendelijke uitstraling en

voor herkenningspunten in het

gebouw.

Helend gebouw

Gebouwen kunnen ziek maken en helen. Onderzoek

heeft uitgewezen dat een ziekenhuisgebouw effect heeft

op het genezingsproces. De buitenkant, de inrichting, de

sfeer, het uitzicht, het kleurgebruik... het heeft allemaal

invloed op het welbevinden van de patiënt. Is het welbevinden

positief, dan is dat goed voor het genezingsproces.

Stad in de stad

Patiënten moeten deel kunnen blijven uitmaken van de

samenleving, vindt het UMCG. Daarom heeft het ziekenhuis

de buitenwereld binnen haar muren gehaald.

Het resultaat is een stad in de stad. Met een boekwinkel,

een kapper, een winkel met artikelen voor lichaamsverzorging,

een apotheek, café’s, een reisbureau en wat al

niet meer. Er is zelfs een supermarkt. Patiënten die fit genoeg

zijn om uit bed te gaan, komen in de binnenstraten

van het UMCG bezoekers, medewerkers, studenten en

buurtbewoners tegen. Op die momenten voelen zij zich

even geen patiënt meer.

Healing building

Buildings can make people ill, or have a healing effect.

Research has shown that the hospital building affects the

healing process. The exterior, the interior design, the atmosphere,

the views, the use of color… all these affect

the well-being of the patient. If patients are comfortable

and positive then this is good for the healing process.

City within the city

UMCG feels that patients have to be able to continue to

participate in society. This is why the hospital has brought

the outside world into its walls. The result is a city within

the city, with a bookshop, a hairdresser, a chemist, a pharmacy,

cafés, a travel agency and much more. There is

even a supermarket. Patients who are capable of leaving

their bed meet visitors, employees, students and local

residents in the inner streets of the UMCG. This allows

them to temporarily stop feeling like a patient.

The positive effects of art

Like the shops and terraces, art

also distracts the attention

from being ill. Whether people

like certain works of art or not,

everyone has an opinion about

them. A piece of art can move you

or comfort you, evoke memories,

make you feel happy… this is why

there is a lot of art to look at

in the UMCG. The artworks also

contribute to a friendly

atmosphere and create points of

recognition in the building.

Ziekenhuisarchitectuur

Hospital architecture

71


Building the future of health by sharing knowledge

72 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


UMCG in debat

UMCG in debate

Maatschappelijke verantwoordelijkheid is een van de

competentiegebieden die het UMCG belangrijk vindt.

Dat is terug te vinden in de studie- en opleidingsprogramma’s,

maar ook in hoe het umc als kennisinstelling

naar buiten treedt. Het blijkt bijvoorbeeld uit de Medische

Publieksacademie, die het UMCG in 2008 is gestart,

maar ook uit de onderwerpen waarmee Groningen de leiding

neemt in maatschappelijke discussies. Die continue

dialoog over nieuwe denkbeelden, nieuwe visies ontwikkelen

en de discussie daarover, binnen de wetenschap en in

wisselwerking met de maatschappij: dat is het wezenskenmerk

van het wetenschappelijk bedrijf dat het UMCG is.

Social responsibility is one of the competency areas

that is important to the UMCG. This can be seen in the

courses and training programs, but also in how the UMC

presents itself as a knowledge institute. It can be seen, for

instance, in the Public Medical Academy that the UMCG

started in 2008, but also in the subjects with which Groningen

takes the lead in social debates. This continuous

dialogue with new ways of thinking, the development of

new visions and the debate about these visions, within

the scientific field and in constant interaction with society:

that is the material characteristic of the ‘scientific

business’ that is the UMCG.

UMCG in debat

UMCG in debate

73


Brug tussen burger en toponderzoek

Gezondheid en ziekte zijn onderwerpen die zeer in de

belangstelling staan bij een groot en breed publiek. Het

UMCG wil met de Medische Publieksacademie een brug

slaan tussen het toponderzoek dat er in het UMCG gebeurt

en deze publieksinteresse. Toponderzoekers en

artsen van het UMCG geven een toelichting op de laatste

stand van zaken op het gebied van hun specialisme.

Medische kennis is niet nodig om de lezingen te kunnen

volgen. De sprekers staan er juist om bekend dat zij complexe

medische onderwerpen op een duidelijke en begrijpelijke

manier uit kunnen leggen. Het UMCG wil via

de Medische Publieksacademie een groot publiek informeren

over zijn onderzoeksactiviteiten en legt hierover

op deze manier ook publiekelijk verantwoording af. Het

UMCG is de eerste medische organisatie in Nederland

die op deze schaal een Publieksacademie organiseert.

Bridge between citizens and top-level research

Sickness and health are subjects that are of great interest

to the public at large. With the Public Medical Academy

the UMCG wants to bridge the gap between the top level

research conducted in the UMCG and this public interest.

Top researchers and physicians from the UMCG

provide information about the latest state of affairs in

their particular field. No medical knowledge is needed to

attend the lectures. In fact, the speakers are known for

their ability to explain complex medical subjects clearly

and understandably. Through the medium of the Public

Medical Academy the UMCG aims to inform a broad public

about its research activities; this way the UMCG is

also publicly accountable. The UMCG is the first medical

organization in the Netherlands to organize a Public Academy

on this scale.

74 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


Voor nabestaanden van overledenen

die hun lichaam ter beschikking

stelden aan de wetenschap is er geen

graf om hun dierbare te gedenken.

Het UMCG richtte een uniek

monument op.

For the surviving relatives of people

who have donated their body to

science there is no grave they can

visit to remember their loved ones.

The UMCG has erected a unique

monument.

Een ziekenhuis dat ziekte voorkomt

Bestaat een ziekenhuis alleen om zieken beter te maken

of moet het zich ook bezighouden met gezonde

mensen? Het UMCG kiest nadrukkelijk voor beide. Het

GECKO-onderzoek van het Beatrix Kinderziekenhuis bijvoorbeeld

spoort risicofactoren voor obesitas op en onderzoekt

de effectiviteit van behandelingen van kinderen

met overgewicht. Het langlopende bevolkingsonderzoek

LifeLines is een unieke drie-generatie-studie waar de gezondheidsontwikkeling

van 165.000 mensen dertig jaar

lang wordt gevolgd. De uitkomsten zullen leiden tot een

betere preventie en nieuwe behandelmethoden. Deelnemers

kunnen anoniem meedoen aan dit onderzoek,

maar kunnen er ook voor kiezen om na iedere oproep

een terugkoppeling te krijgen over hun gezondheidssituatie.

Volgens het UMCG heeft deze vorm van preventie

op maat de toekomst.

A hospital that prevents illness

Do hospitals only exist to make sick people better, or

should they be dealing with healthy people, too? The

UMCG expressly chooses to do both. For instance, the

GECKO study by the Beatrix Children’s Hospital looks

to find risk factors for obesity and researches the effectiveness

of treatments for overweight children. The longterm

population study ‘LifeLines’ is a unique three-generation

study in which the health development of 165,000

people is monitored for 30 years. The results will lead to

improved prevention and new treatment methods. Participants

can join the study anonymously, but can also

choose to receive feedback about their health situation

after every visit. The UMCG feels that this type of customized

prevention is the way of the future.

UMCG in debat

UMCG in debate

75


Illustere voorgangers

Eerste vrouwelijke arts

Het artsenberoep was eeuwenlang een mannendomein.

Studeren was voor vrouwen verboden.

In 1871 stak de medische faculteit van Groningen

haar nek uit door als eerste een vrouwelijke

student toe te laten: Aletta Jacobs. Toch zou

het nog lang duren voordat alle studies meisjes

accepteerden en voordat het gebruikelijk was

dat een slim meisje naar de universiteit ging. Zo’n

zeventig jaar nadat Aletta Jacobs haar studie

begon was studeren in de publieke opinie nog

steeds ‘onvrouwelijk’. Maar Aletta Jacobs werd

werkelijk dokter. In haar huisartsenpraktijk in

Amsterdam richtte ze zich op de zorg aan de

armen en bood ze arbeidersvrouwen geboortebeperkende

middelen aan. Jacobs speelde verder

een belangrijke rol in de strijd om het vrouwenkiesrecht

in Nederland. Tegenwoordig studeren

er meer meisjes dan jongens geneeskunde.

Illustrious predecessors

First female physician

For many centuries the profession of physician

was the exclusive domain of men. Women were

prohibited from studying. In 1871 the medical

faculty of Groningen stuck its neck out by

being the first to admit a female student: Aletta

Jacobs. Still, it would be a long time before all

the courses would accept women and before

it became common practice for a smart girl to

attend university. About 70 years after Aletta

Jacobs started her studies public opinion still

held that studying was ‘unfeminine’. But Aletta

Jacobs definitely went on to become a physician.

In her primary care practice in Amsterdam she

focused on providing healthcare to the poor

and made contraceptives available to the wives

of workers. Jacobs also played an important

role in the battle to give women the right to

vote in the Netherlands. These days there are

more women than men who study medicine.

Isaac Israëls, Dr. Aletta Jacobs, 1920, olieverf

op doek, 50 x 40 cm, Collectie Groninger

Museum (foto John Stoel)

Isaac Israëls, Dr. Aletta Jacobs, 1920, oil on

canvas, 50 x 40 cm, Collection Groninger

Museum (photograph John Stoel)

76 Universitair Medisch Centrum Groningen

University Medical Center Groningen


Grenzen van het medisch handelen

Geen ziekenhuis dat zich aan dit thema wil branden maar

toch is het overal in de wereld een hot item: de grenzen

van het medische handelen bij pasgeborenen. Sommige

baby’s zijn zo ziek en lijden zo ernstig dat ze geen enkel

uitzicht hebben op een menswaardig bestaan. Soms

passen artsen in deze gevallen - met instemming van de

ouders - passieve of actieve levensbeëindiging toe. Niet

alleen in Nederland maar overal ter wereld. Deze praktijk

werd stilgezwegen totdat het UMCG in 2004 samen met

het Openbaar Ministerie een protocol opstelde, met als

doel levensbeëindiging transparant en toetsbaar te maken.

Dit Groningen Protocol bracht een enorme discussie

op gang op straat, in de media en tot het Vaticaan aan toe.

Het positieve gevolg is dat de schrijnende problematiek

van deze kansloze pasgeborenen op de ethische agenda

is gezet. In de slechts enkele keren per jaar dat artsen en

ouders voor de moeilijke beslissing staan het leven van

een baby te beëindigen, biedt het protocol inmiddels

houvast in ziekenhuizen in Nederland en daarbuiten. Ondertussen

blijven artsen in Groningen zoeken naar mogelijkheden

om deze kinderen kwaliteit van leven te bieden

in plaats van een zacht einde.

The boundaries of medical intervention

There is no hospital in the world that wants to get burnt

by this issue, but it is a hot item around the world: the

boundaries of medical intervention in newborns. Some

babies are so ill and suffer so terribly that they can have

no expectations of ever having a quality existence. In

these cases physicians will sometimes practice passive or

active euthanasia with the permission of the parents, not

just in the Netherlands but all around the world. This was

a tacit practice until, in 2004, the UMCG and the Public

Prosecution Service formulated a protocol with the objective

of making euthanasia transparent and verifiable.

This Groningen Protocol sparked heated debates in the

street, in the media and all the way to the Vatican. The

positive result is that the distressing situation of these

newborns, who have no chance of a decent life, has been

put on the ethical agenda. On the very few occasions

each year that physicians and parents are faced with the

difficult decision of ending the life of a baby, the protocol

provides a guideline for hospitals in the Netherlands and

abroad. Meanwhile, physicians in Groningen continue to

look for options to give these children quality of life instead

of a gentle end.

UMCG in debat

UMCG in debate

77


De ontwikkeling van het verpleegkundig beroep

Moeten alle routinematige medische handelingen werkelijk

door een dokter worden verricht of kan een verpleegkundige

dit ook? Geïnspireerd door de medische

praktijk in bijvoorbeeld de Verenigde Staten en Groot

Brittannië introduceerde het UMCG in de jaren negentig

nieuwe beroepen in de gezondheidszorg tussen het domein

van de verpleging en dat van de medici in: de nurse

practitioner en de physician assistant. Het ziekenhuis

ging zelf de opleidingen verzorgen. De nurse practitioner

is inmiddels een bekend fenomeen in alle Nederlandse

ziekenhuizen. Het is een verpleegkundige die is opgeleid

om een aantal goed omschreven geprotocolleerde medische

handelingen te verrichten, onder supervisie van

een arts. De physician assistant doet ongeveer hetzelfde,

maar kan een andere vooropleiding hebben. Een nurse

practitioner wordt ingezet voor een bepaalde categorie

patiënten binnen een specialisme, de physician assistant

werkt over de volle breedte van het vakgebied.

Andere nieuwe beroepen in de zorg

Verder ontwikkelt het UMCG nieuwe specialisaties die

niet in de diepte gaan maar juist de volle breedte van het

vakgebied beslaan, zoals de ziekenhuisarts en de spoedarts.

De ziekenhuisarts is opgeleid binnen meerdere

specialismen en kan daardoor complexe zorgvragen integraal

benaderen. De spoedarts wordt opgeleid om te

kunnen ingrijpen op alle terreinen van de acute zorg.

The development of the nursing profession

Should all routine medical actions be performed by a

physician, or can a nurse take on some of them? Inspired

by medical practices in countries like the United States

and Great Britain the UMCG, in the 90s, introduced new

professions in the healthcare sector that fell between the

profession of nurse and that of physician: the nurse practitioner

and the physician assistant. The hospital delivered

the training for these professions in-house. The nurse

practitioner is now a familiar phenomenon in all Dutch

hospitals. He or she is a nurse who has been trained to

perform a number of clearly described and protocolled

medical actions under the supervision of a physician. The

physician assistant does roughly the same, but can have

different preparatory training. A nurse practitioner is employed

for a certain category of patients within a specialization,

whereas the physician assistant works across the

full width of the professional field.

Other new professions in the healthcare sector

The UMCG is also developing new specializations that

are not in-depth specializations but rather covered the

full width of the professional field, such as a hospital physician

and emergency physician. The hospital physician is

trained in a number of specializations and can therefore

approach complex healthcare requirements on an integral

basis. The emergency physician is trained to intervene

in all areas of critical care.

78 Universitair Medisch Centrum Groningen University Medical Center Groningen


UMCG in debat

UMCG in debate

79


Colofon

Colophon

Uitgave

Universitair Medisch Centrum Groningen

Publication

University Medical Center Groningen

Tekst

Helma Erkelens & UMC-staf, Communicatie

Text

Helma Erkelens & UMC-staff, Communication

Grafisch ontwerp

studio Tineke Wieringa

Design

studio Tineke Wieringa

Foto’s

Bert Barelds Fotografie

Antoinette Borchert

Harry Cock

DvhN/Corne Sparidaens

Groninger Museum

Henx fotografie

Jeroen van Kooten

RHC Groninger Archieven

John Stoel

Universiteitsmuseum Groningen

Productiebegeleiding

UMC-staf, Communicatie

Photography

Bert Barelds Fotografie

Antoinette Borchert

Harry Cock

DvhN/Corne Sparidaens

Groninger Museum

Henx fotografie

Jeroen van Kooten

RHC Groninger Archieven

John Stoel

Universiteitsmuseum Groningen

Supervision of production

UMC-staff, Communication

www.umcg.nl

Productie

Het Grafisch Huis, Groningen (druk)

Binderij Hexspoor, Boxtel (bindwerk)

Munken Polar (papier)

Production

Het Grafisch Huis, Groningen (printing)

Binderij Hexspoor, Boxtel (binding)

Munken Polar (paper)

© 2009 UMCG

© 2009 UMCG

Universitair Medisch Centrum Groningen

Hanzeplein 1

Postbus 30 001

9700 rb Groningen

University Medical Center Groningen

Hanzeplein 1

P.O. Box 30 001

9700 rb Groningen

The Netherlands

De papiersoort van deze brochure

is geproduceerd met FSC

gecertificeerde pulp.

The paper of this brochure is

produced with FSC certified pulp.

More magazines by this user
Similar magazines