Info losse modulen post-HBO palliatieve zorg 2013 ... - UMC Utrecht

Overzicht inhoud modulen post hbo palliatieve zorg 2013-2014
Inleiding 1
Als betrokken en vooruitstrevende verpleegkundige werkzaam in de palliatieve zorg, wilt u
zich verdiepen in uw vakgebied.
Wilt u specifieke competenties en vaardigheden verder ontwikkelen?
U kunt losse modulen van de Post HBO opleiding palliatieve zorg volgen. U ontvangt een
deelcertificaat als u een module met goed gevolg hebt afgerond.
U krijgt vrijstelling voor de behaalde module(n) als u binnen vijf jaar begint aan de volledige
post-hbo opleiding.
In onderstaand overzicht is de inhoud per module beschreven.
De didactiek van de opleiding staat in het teken van competentiegericht leren. Hierbij wordt
gestreefd naar een optimale balans tussen opdrachten en verdiepende theorie en trainingen.
Dat betekent dat vragen vanuit uw eigen praktijk centraal staan.
Doelgroep
Verpleegkundige (BIG geregistreerd niveau 4-5), werkzaam in de palliatieve zorg intra- of
extra muraal.
Voor het volgen van een of meerdere losse modulen is een assessment niet van toepassing
Keurmerk Kwaliteitsregister
De Post HBO opleiding palliatieve zorg is geaccrediteerd voor verpleegkundigen
geregistreerd in het kwaliteitsregister V&VN.
Per module ontvangt u voor de gevolgde theorie uren(12) en toetsing(8) in totaal 20 punten.
Verplichte literatuur:
Per module staat de verplichte literatuur aangegeven. Daarnaast wordt er in de modules
gebruikgemaakt van artikelen, enkele hoofdstukken uit boeken en internetsites. Deze wordt
aan de studenten digitaal beschikbaar gesteld.
Studieleider: Mw. Dineke Koezen dineke.koezen@hu.nl telefonisch bereikbaar via 088-
4815054 of 0651677418
Studiebelasting
Afhankelijk van uw studietempo moet u rekenen op circa 15 - 20 uur voorbereiding per
contactdag in de vorm van literatuurstudie en voorbereidende opdrachten.
Kosten: 675 euro per module + verplichte literatuur
Logistiek:
• Cursusdagen en lestijden: donderdag, lestijden tussen 10.00 - 17.00 uur
1 Deze inhoud is gebaseerd op de modules zoals die verzorgd zijn binnen het schooljaar 2012-2013. We streven
ernaar de modules steeds aan te passen aan de actualiteit, in overleg met onze opleidings- en
beroepenveldcommissie. Daardoor kan de inhoud van de modules op kleine punten in de loop van het jaar nog
verandert.
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 1

• Locatie: Hogeschool Utrecht, Gezondheidszorg en HU Klinieken, Bolognalaan 101,
Utrecht
• Deelcertificaten: per behaalde module krijgt de student een deelcertificaat
Modulen overzicht totale opleiding
Blok A Blok B Blok C Blok D
Toepassen
Zingeving en
Symptoommanagement
wetenschappelijk Kwaliteit van zorg
bronnen
ethiek
Palliatieve zorg voor Consultatie en
Theoretisch kader Communicatie en
verschillende
palliatieve zorg Psychosociale zorg
patiëntencategorieën educatie
Data modulen 2013-2014
Blok A Blok B Blok C Blok D
5-sep 14-nov 30-jan 10-apr
12-sep 28-nov 13-feb 24-apr
26-sep 12-dec 27-feb 8-mei
10-okt 19-dec 6-mrt 22-mei
17-okt 9-jan 20-mrt 12-jun
31 okt 23-jan 3-apr 26-jun
Module omschrijving Symptoommanagement
Symptoommanagement is vanuit de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie, de
belangrijkste pijler binnen de palliatieve zorg. Binnen deze module zal aandacht besteedt
worden aan klinische besluitvorming, op basis van het Utrechtse model ‘Besluitvorming in de
palliatieve fase’. De focus zal liggen op de toepassing hiervan binnen de eigen
beroepspraktijk. Daarnaast zal er aandacht worden besteed aan de kenmerken en
behandeling van een aantal specifieke symptomen.
Verplichte literatuur
• Payne, S., Seymour, J. & C. Ingleton, (2008) 2nd Revised Edition: Palliative Care
Nursing; Principles and Evidence for Practice: Open University Press, Berkshire (UK) €
39,99 ISBN 978-0-335-22181-3
• Graeff, A. de, Hesselmann, G.M., Krol, R.J.A., Kuyper, M.B., Verhagen, E.H., Vollaard,
E.J. (2010). Palliatieve zorg Richtlijnen voor de praktijk Vereniging van Integrale
Kankercentra (VIKC) Utrecht ISBN 90-72175-37-9.
• IKNL set ‘Besluitvorming in de palliatieve fase' (€ 7,50; inclusief btw, exclusief
verzendkosten). Te bestellen via de website www.iknl.nl
Toetsproduct
De opdracht bestaat uit het uitwerken van een casus met behulp van de methodiek van het
palliatief redeneren.
Inhoud bijeenkomsten
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 2

Bijeenkomst Thema
1. Besluitvorming in de
palliatieve zorg
Onderwerpen
Symptoommanagement en palliatief
redeneren
2. Pijn Symptomen en klachten
Pijn: diagnostiek, resultaten van zorg en
soorten interventies
Observatie- en meetinstrumenten
3. Meetinstrumenten Symptoomregistratie
Ordening meetinstrumenten
Soorten observatie- en meetinstrumenten
4. Gastro-intestinale
symptomen
Gastro-intestinale symptomen: diagnostiek,
resultaten van zorg en soorten interventies
Observatie- en meetinstrumenten
5. Delier Delier: diagnostiek, resultaten van zorg en
soorten interventies
Observatie- en meetinstrumenten
6. Symptomen capita
selecta
Module Concepten palliatieve Zorg
Binnen deze module zal uitgebreid ingegaan worden op wat palliatieve zorg nu eigenlijk is.
Wat is nu kenmerkend voor de palliatieve zorg en welke concepten zijn hierbij relevant? Zijn
de omschrijvingen van palliatieve zorg, maar ook concepten als bijvoorbeeld terminale zorg,
stervensfase, kwaliteit van zorg en ketenzorg wel zo eenduidig? En hoe kunnen deze
concepten in de dagelijkse praktijk ingevuld kan worden?
Doordat patiënten in de palliatieve fase verschillende transities ondergaan, van ziekenhuis
naar thuis, naar verpleeghuis en naar een hospice is er behoefte aan een goede coördinatie
van de zorg. Tijdens het lesonderdeel over ketenzorg wordt aandacht aan de knelpunten
besteed.
Toetsproduct
Schrijven van een persoonlijke visie op palliatieve zorgverlening;
Verplichte literatuur
Payne, S., Seymour, J. & C. Ingleton, (2008) 2 nd Revised Edition: Palliative Care Nursing;
Principles and Evidence for Practice: Open University Press, Berkshire (UK),
€ 39,99 ISBN 978-0-335-22181-3
Inhoud bijeenkomsten
Bijeenkomst Onderwerp Thema
1. Introductie Palliatieve zorg Moduul introductie
Inleiding in de Palliatieve zorg
2. Conceptanalyse I Concept analyse I Palliatieve
zorg en verwante concepten
3. Ketenzorg in de palliatieve
zorg
Ketenzorg binnen de palliatieve
zorg, hoe dit te versterken?
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 3

4. Palliatieve zorg Kwaliteit van leven, definitie en
gevolgen voor de
verpleegkundige zorg
5. Palliatieve zorg Presentietheorie (van Andries
Baart)
6. Conceptanalyse II Presentatie en bespreking
conceptanalyse
Toepassen wetenschappelijke bronnen
In deze module is er specifieke aandacht voor het beoordelen, selecteren en toepassen van
wetenschappelijke onderzoekresultaten in het domein van de palliatieve zorg. U leert
wetenschappelijke literatuur te zoeken via zoekstrategieën en zoektermen in relevante
databases. Er wordt uitgebreid stilgestaan bij de noodzaak en relevantie van Evidence
Based Practice voor uw professionele praktijkvoering.
Toetsopdracht
De studenten schrijven een probleem, doel- en vraagstelling voor een uit te werken praktijk- c.q.
verpleegprobleem in de eigen werksituatie. Deze opdracht wordt in 2-tallen uitgevoerd. Onderdelen
zijn het formuleren van een PICO, zoeken van passende (ook Engelstalige) onderzoek-artikelen en
beoordelen van deze artikelen.
Verplichte literatuur
• Cox, K., Louw, D. de, Verhoef, J. & C. Kuiper (2008) Evidence-based practice voor
verpleegkundigen; Methodiek en implementatie (2 e druk): Uitgeverij LEMMA, Den Haag ISBN
9789059312265
• Dassen, Th.W.N, Keuning F.M, Jansen G.J, Jansen W.S (2010) Lezen en beoordelen
van onderzoekspublicaties; een handleiding voor studenten hbo- en wogezondheidszorg,
geneeskunde en gezondheidswetenschappen (7 e druk):
ThiemeMeulenhoff, Baarn/Utrecht/Zutphen. ISBN: 978 90 0697 8063
Inhoud bijeenkomsten
Bijeenkomst Thema
1 Inleiding in Evidence Based
Practice
2 Inleiding in wetenschap en
wetenschappelijk
onderzoek
3 Interpreteren van
statistische gegevens
4 Analyseren van een
onderzoekspublicatie
Onderwerp
• Introductie van de module
• Waarde van Evidence Based Practice
voor de praktijk
• Introductie PICO-regel
• Strategisch zoeken in databanken
• Introductie in wetenschappelijk onderzoek
• Bespreking van de PI(C)O-regels
• Introductie in basale statistiek
• Structuur van een onderzoek
• Formuleren van probleem-, doel- en
vraagstelling
• Bespreken van een onderzoeksartikel
• Analyseren van een onderzoekspublicatie
• Beoordelen van literatuur en graderen
naar mate van bewijs
5 Kwantitatief onderzoek • Analyseren van een onderzoekspublicatie,
gebaseerd op kwantitatief onderzoek
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 4

6 Kwalitatief onderzoek • Analyseren van een onderzoekspublicatie,
gebaseerd op kwalitatief onderzoek
Communicatie en psychosociale zorg
Binnen deze module zal aandacht besteedt worden aan kennis en vaardigheden ten aanzien
van de psychosociale zorg voor patiënt en naasten. De theorie over verwerkingsstrategieën,
besluitvorming, zelfmanagement en psycho-educatie vormen onderdelen van de module.
Daarnaast is er aandacht voor een communicatietraining.
Verplichte literatuur
- Voorbereidende artikelen via digitale leeromgeving Sharepoint
Toetsproduct
De module communicatie en psychosociale zorg wordt afgesloten met het schrijven van een
advies voor je collega’s over een casuïstiek uit de praktijk. Schrijf een casus uit je eigen
werkveld over een psychosociaal probleem zoals angst, coping, communicatie etc. en werk
dit stapsgewijs uit.
Overzicht bijeenkomsten
Bijeenkomst Onderwerp
1. Coping en verwerking
strategieën
2. Mantelzorgverleners Begripsbepaling
Richtlijn
Bijzonderheden
Definitie
Omgaan met een bedreigende situatie
Coping en controle
Verwerkingsstrategieën
3. Zelfmanagement Definitie
Belang zelfmanagement in de palliatieve zorg
Zelfmanagement taken en interventies
4. Shared decision
making
Modellen van shared decision making.
Praktische toepassing
5. Angst en Somberheid Praktische ondersteuning, hoe ga je hiermee
om?
6. Training psychosociale
zorg
Training met actrice
Omgang moeilijke patiënten situaties
Module Kwaliteit van zorg
Als voortrekker binnen uw eigen organisatie zal van u gevraagd worden om ook de nieuwe
kennis en ontwikkelingen binnen uw organisatie te implementeren. De ervaring leert dat vele
implementatietrajecten niet leiden tot definitieve veranderingen van de zorg. Binnen deze
module zal u binnen een kwaliteitsproject handvaten krijgen om op de juiste wijze invulling te
geven aan een implementatietraject, rekening houdend met de kenmerken van het
probleem, de organisatie en eventuele weerstanden.
Verplichte literatuur
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 5

• J. Rubrecht & G. Stuyling de Lange (2010) Kwaliteit verbeteren in de zorg, Pearson
Education, Amsterdam
€ 40,95
Toetsproduct
Een kwaliteitsproject binnen de eigen instelling met behulp van de PDCA cyclus.
Beoordeling is op basis van 3 bronnen:
1. Verslag van het verloop van het kwaliteitsproduct met behulp van pre-fab format
(bijlage 2);
2. De inzet en voortgang tijdens de coaching lessen
3. Posterpresentatie en elevator speech
Inhoud bijeenkomsten
Bijeenkomst Onderwerp Thema
1. Kwaliteitszorg Inleiding kwaliteitszorg
PDCA
2. Planfase Probleemstelling
Doelstelling
Claims Concerns Issues
0-meting
Indicatoren
3. Planfase Analyse instrumenten:
Mindmap
Pareto-analyse
Visgraatdiagram
Sterkte/Zwakte analyse
SWOT analyse
Implementatiestrategie
Practical Development
4. Dofase Omgaan met weerstand
Communicatie
5. Checkfase Meten = Weten
6. Actfase en presentatie Borging
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 6

Palliatieve zorg voor verschillende patiëntencategorieën
Veel van de ontwikkelingen binnen de palliatieve zorg zijn gericht op patiënten met
oncologische aandoeningen. Binnen deze module zal ook aandacht besteedt worden aan de
problemen en symptomen van patiënten met een niet-maligne ziekte, zoals long,
neurologische ziektebeelden en hartfalen, maar ook bijvoorbeeld de oudere patiënt. Er zal
ingegaan worden op de kenmerken van de ziekte zelf, evenals de behandeling, verpleging
en begeleiding.
Verplichte literatuur
• Payne, S., Seymour, J. & C. Ingleton, (2008) 2nd Revised Edition: Palliative Care
Nursing; Principles and Evidence for Practice: Open University Press, Berkshire (UK)
€ 39,99 ISBN 978-0-335-22181-3
• Elaine Stevens, Susan Jackson, Stewart Milligan (2009) Palliative Nursing, Across The
Spectrum Of Care. John Wiley & Sons ISBN10: 1405169974/ ISBN13: 9781405169974
€ 44.99
Toetsproduct
De module Palliatieve zorg voor verschillende patiëntencategorieën wordt afgesloten met het
afnemen van een autobiografisch interview. De student brengt de levensloop van de patiënt
in kaart en stelt de transitiemomenten van een patiënt in het zorgproces vast.
Inhoud bijeenkomsten
Bijeenkomst Onderwerp
1. Proactieve
zorgplanning
2. Transities in ziekte en
zorg
3. Chronic Obstructive
Pulmonary Diseases
(COPD
Bijzonderheden
Hoe vaststellen palliatieve fase
Anticiperende zorg
Transities in ziekte en zorg
Levensloop(interview).
Problemen/symptomen bij COPD in
palliatieve fase
4. Neurologische
aandoeningen
Laterale Sclerose
(ALS)Palliatieve
revalidatie
Problemen/symptomen van patiënten met
neurologische aandoeningen in de
palliatieve fase
Palliatieve revalidatie
5. Hartfalen Problemen/symptomen van patiënten met
hartfalen.
6. Dementie Symptomen en communicatie
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 7

Ethiek en zingeving
In deze module zal ingegaan worden op medisch-ethische en morele beslissingen binnen de
palliatieve zorg. Naast kennis en vaardigheden ten aanzien de ethiek en moraal in het
algemeen en van het nemen van ethische en morele beslissingen, zal er ook ingegaan
worden op de specifieke problematiek rondom euthanasie en palliatieve sedatie en het wel
en niet stoppen van een medische behandeling. Verder wordt er aandacht besteed aan
levensbeschouwelijke en existentiële vraagstukken en zingeving en de invloed hiervan op de
wijze van omgaan met de ziekte door patiënt en verpleegkundige.
Verplichte literatuur
- Voorbereidende artikelen via digitale leeromgeving Sharepoint
Toetsproduct
De module Ethiek en zingeving in de palliatieve zorg wordt afgesloten met het uitwerken van
een casus over morele/ethische problematiek uit de eigen praktijk. De opdracht moet in
principe uitgevoerd worden in duo’s. Gedachte hierachter is dat juist bij morele dilemma’s de
reflectie en het gesprek de analyse kan verdiepen. Gebruik voor de uitwerking een van de
onderstaande stappenplannen:
1. het Utrechts stappenplan voor moreel beraad
2. de korte socratische dialoog
Overzicht bijeenkomsten
Bijeenkomst Onderwerp
1. Medisch-ethische en
morele beslissingen
Bijzonderheden
Begripsbepaling
Ethiek en moraal
Toelichting Utrechtse stappenplan,
socratische benadering
Begripsbepaling en beslissingen rondom
palliatieve sedatie en euthanasie
2. Euthanasie en
palliatieve sedatie
3. Spiritualiteit Definitie
Modellen om te kijken vanuit de zorg naar
de stervensfase
4. Spiritualiteit In gesprek met de patiënt over zingeving en
spiritualiteit
5. Medisch-ethische en
morele beslissingen en
Moreelberaad volgens het Utrechtse
stappenplan
Moreel beraad
6. Verlieskunde Begripsbepaling
Verliesverwerking
Begeleiding, behandeling en nazorg
Verlies voor naasten
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 8

Educatie en consultatie
Consultatie en advisering aan collega’s zal binnen de functie van de verpleegkundige
palliatieve zorg een belangrijk onderdeel vormen. Binnen deze module zal de theorie over
consultatie aan bod komen en zal er geoefend worden met consultvoering. Ook zal de
overdracht van nieuwe kennis veelal een onderdeel van de functie zijn. Er zal daarom
worden geoefend met verschillen werkvormen die gebruikt kunnen worden voor
deskundigheidsbevordering.
Verplichte literatuur
- Hendriksen, J. Collegiale consultatie en coaching (2000). Soest: H. Nelissen
- Voorbereidende artikelen via digitale leeromgeving Sharepoint
Toetsproduct
De volgende beroepsproducten vormen de eindopdracht van deze module.
Opdracht 1
- Opzet van een interactieve scholingsbijeenkomst
Opdracht 2
- Analyse en reflectie van twee consultgesprekken
Overzicht bijeenkomsten
Bijeenkomst Thema Onderwerp
1. Deskundigheidsbevordering
I
De verpleegkundige in de rol van
educator en consulent.
2. Deskundigheidsbevordering
II
3. Deskundigheidsbevordering
III
Groepsvoorlichting
Toepassing
4. Consulentschap:
consultvoering in theorie en
praktijk
5. Consultatieve
gespreksvoering
6. Consultatieve
gespreksvoering
Relatie consultatie en
deskundigheidsbevordering.
Fasering consultatie.
Bespreking van criteria voor adequate
en effectieve gespreksvoering.
Oefenen met eigen casuïstiek
Soorten consultvragen:
- verkenning van de vraagstelling; -
doorvragen en luisteren.
Gesprekken opnemen
Gesprekken nabespreken
Effectieve gespreksvoering
Omschrijving module post hbo palliatieve zorg 2013-2014 9