Dementie bij mensen met een verstandelijke beperking - StudieArena

kennispleingehandicaptensector.nl

Dementie bij mensen met een verstandelijke beperking - StudieArena

Landelijk Congres

Dementie bij mensen

met een verstandelijke

beperking

Wegens succes herhaald!

13 mei 2013 - De Werelt in Lunteren

Vroegsignalering en diagnostiek

Symptomen en fysieke gevolgen

Pijn en onbegrepen (probleem)gedrag

Begeleiding en ondersteuning

Organisatie en beleid

Inschrijven: www.studiearena.nl

Foto: KansPlus (info zie achterzijde)


Op 13 mei 2013 organiseert StudieArena i.s.m. KansPlus en

het Kennisplein Gehandicaptensector het Landelijk Congres

Dementie bij mensen met een verstandelijke beperking. Dit

congres vindt plaats in De Werelt in Lunteren. Het congres is eerder

georganiseerd op 21 januari en wordt gezien de grote belangstelling

en positieve beoordeling opnieuw aangeboden.

Wegens

succes

herhaald!

Dementie komt vaker voor

Mensen met een verstandelijke beperking leven steeds langer. Bij deze cliëntgroep komt

dementie vaker voor dan bij normaal begaafde mensen. Dit geldt in het bijzonder voor mensen

met het syndroom van Down. De eerste verschijnselen openbaren zich soms al rond het

veertigste levensjaar; de ziekte schrijdt daarna snel voort. Van de mensen met het syndroom

van Down die ouder zijn dan 40 jaar heeft ongeveer een derde dementie; boven de 60 jaar

loopt dit zelfs op tot 92%.

Diagnose stellen is lastig

Het is vaak moeilijk de diagnose dementie te stellen. Dat geldt zowel voor professionele

hulpverleners als de familie van mensen met een verstandelijke beperking. De eerste symptomen

van de meest voorkomende vorm van dementie, de ziekte van Alzheimer, zijn moeilijk

te herkennen. Stoornissen in het kortetermijngeheugen of oriëntatieproblemen kunnen ook

bij de handicap horen. Onrustig gedrag, een depressie of ziektes worden vaak verward met de

eerste symptomen van dementie. Slecht horen en slecht zien maakt communicatie lastig.

Veel vragen bij hulpverleners en familie

Is de diagnose dementie eenmaal gesteld, dan komen weer nieuwe vragen boven. Wat zijn

de gevolgen voor de cliënt en zijn omgeving? Hoe kan je daar als hulpverlener op inspringen?

Hoe reageer je op ander gedrag? Hoe kan familie worden ondersteund? Hoe ga je om met

ethische vraagstukken? Deze en vele andere vragen komen tijdens dit congres aan de orde.

S o c i a l Me d i a

Voorafgaand en tijdens het congres kunt u ook via de sociale media

kennis maken met vernieuwende onderwerpen, projecten en actueel

wetenschappelijk onderzoek. Deel uw mening, kennis of start zelf

een discussie.

Twitter: @studiearena - #dvbcongres

Twitter over en tijdens het congres door

gebruik te maken van #dvbcongres. Deel uw

persoonlijke mening, tips en ervaringen als

het gaat om innovaties voor mensen met een

verstandelijke beperking en dementie.

LinkedIn-groep: Moderne Dementiezorg

In onze LinkedIn groep ‘Moderne Dementiezorg’

kunt u voorafgaand aan het congres

reeds kennismaken en kennisdelen.

Discussieer mee en laat u inspireren door

vernieuwende praktijkvoorbeelden en actueel

wetenschappelijk onderzoek.

Voor uw aanmelding of meer informatie over de

bijeenkomsten van StudieArena verwijzen wij u graag

naar onze website: www.studiearena.nl.


P r o g ra m m a

09.00 uur Ontvangst en registratie

09.30 uur Start ochtendprogramma

voorzitter: Jeroen Meeder, directeur StudieArena

09.35 uur Inleiding dementie

Wat is dementie nu precies, wat gebeurt er allemaal, ook als mensen een verstandelijke

beperking hebben en dan gaan dementeren?

Dr. Frans Hoogeveen, lector Psychogeriatrie aan De Haagse Hogeschool

10.05 uur Fysieke en psychische gevolgen

De diagnose dementie is gesteld. Wat nu? Wat verandert er allemaal bij de cliënt?


Wat zijn de fysieke en psychische gevolgen en hoe kun je hierop inspelen?


Dr. Marijke Tonino, arts Verstandelijk Gehandicapten en arts-consulent Palliatieve Zorg

Prisma

10.35 uur Koffie- / theepauze

10.50 uur Het dementieproces in de praktijk

Als arts bij de downpoli maakt Peter Vos het dementeringsproces van heel dicht bij mee,

samen met de cliënt en diens mantelzorgers. Een dergelijk proces kan erg snel en intensief

verlopen. Hilair Balsters heeft zijn zus Marie-Jose samen met Peter Vos en het Thomashuis

Tilburg optimaal ondersteund en begeleid en hier een prachtige weblog over geschreven.

Peter Vos, arts en intern consulent Palliatieve Zorg,

Hilair Balsters, broer/mantelzorger en coördinator van het Kennisplein Gehandicaptensector en

Helma Plantinga en Kees Schrijvers, zorgondernemers Thomashuis

11.25 uur Wisseling sessies

11.30 uur Sessieronde 1 Maak uw keuze uit één van de 11 sessies.

12.45 uur Lunchpauze

13.45 uur Sessieronde 2 Maak uw keuze uit één van de 11 sessies.

15.00 uur Koffie- / theepauze

15.15 uur Sessieronde 3 Maak uw keuze uit één van de 11 sessies.

16.30 uur Aansluitend netwerkborrel


T h e m a ’s s e s s i e r o n d e 1 e n 2

Sessie 1

Symptomen en vroegsignalering

In een vroegtijdig stadium signaleren van dementie bij mensen met een verstandelijke beperking is niet

eenvoudig. In deze sessie gaan we in op de gedragssymptomen die al in een voorstadium te zien zijn.

Welke gedragsveranderingen zijn er? Wat betekenen deze voor het dementieproces?


Marian Maaskant, onderzoekscoördinator Stafgroep Kwaliteit & Innovatie Stichting Pergamijn en

Rianne Meeusen, GZ-psycholoog en orthopedagoog GGZ Eindhoven

Sessie 2

Diagnosestelling

Voor een juiste diagnosestelling bestaan er voor mensen met een verstandelijke beperking landelijke richtlijnen.

Deze zorgen voor een goede uitvoering van het diagnostische proces bij dementie. Veel organisaties

gebruiken deze richtlijnen of hebben op basis daarvan eigen diagnostische protocollen ontwikkeld. Wat

houden de richtlijnen in? Welke testmaterialen zijn er? Wat zijn de ontwikkelingen op dit gebied?

Rachel Dautzenberg, GZ-psycholoog/NVO orthopedagoog Chamsa

Sessie 3

Begeleiden ouder wordende cliënt

De zorg voor de ouder wordende cliënt met een verstandelijke beperking kent unieke aspecten die vragen

om specifieke competenties van medewerkers. Dit geldt in het bijzonder voor de omgang met mensen met

dementie. Hulpverleners moeten goed op de hoogte zijn van de veranderingen bij de cliënt en hoe hij of

zij deze ondergaat. Alleen dan is begeleiding effectief en efficiënt. Een sessie met veel voorbeelden uit de

praktijk.

Dionne Schellekens, trainer adviseur HAN/VDO opleiding, advies en coaching

Sessie 4

Pijn bij dementie

Iemand met dementie kan zijn persoonlijke wensen en behoeften niet altijd duidelijk maken. In deze interactieve

sessie laten we zien hoe u pijn kunt herkennen bij personen met verminderde communicatieve

mogelijkheden. U komt meer te weten over het mogelijke gevolg van verschillende typen dementie voor de

pijnbeleving. We dagen u uit mee te denken over de mogelijkheden pijnbeleving bij de verstandelijk beperkte

persoon met dementie goed in te schatten.

Nanda de Knegt, onderzoeker (pijnbeleving en cognitie bij volwassenen met Down syndroom) Klinische Neuropsychologie

Vrije Universiteit Amsterdam en

Hilde Giesbers, orthopedagoog ASV

Sessie 5

Omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag

Het dementieproces verloopt doorgaans snel. Het gedrag dat de cliënt daarbij vertoont is vaak moeilijk

te begrijpen. De karakterveranderingen zijn indringend om mee te maken, voor begeleiders, familie en

medecliënten. Hoe ga je daarmee om in de dagelijkse praktijk? Wat is de rol van de omgeving en de professional?

Hoe pak je dit multidisciplinair aan? De sessie wordt omlijst door casuïstiek uit de praktijk en

ervaringen vanuit het ouderenadviesteam (ASVZ).

Voor de deelnemers van de sessie alvast iets om over na te denken: Is agressie iets dat hoort bij de dementie

als ziektebeeld of bij de interactie met de omgeving?

Arianne Uijl-Blijenberg, orthopedagoog/generalist & GZ-psycholoog ASVZ en

Nel Kraayeveld, ouderenadviseur/-coach ASVZ

Sessie 6

Ondersteuningsmethodieken

De fenomenologische benadering biedt handvatten bij de begeleiding van dementerende cliënten met een

verstandelijke beperking. Deze alomvattende begeleiding brengt onderdelen van complementaire zorg,

belevingsgerichte zorg en reminiscentie bij elkaar. Interactie, inleving en respect zijn sleutelbegrippen. In

deze sessie een toelichting op deze benadering met praktijkvoorbeelden. Deelnemers ervaren ook zelf hoe

deze benadering werkt.

Marloes Lansbergen, gedragsdeskundige i.s.m.

Danielle van den IJssel, verpleegkundige en Linda Havelaar, senior begeleider locatie Toermalijn Ipse de Bruggen


Sessie 7

Haptonomie en Shantala

Als communicatie steeds moeilijker wordt bij de voortschrijdende dementie bij mensen met een verstandelijke

beperking, spelen non-verbale benaderingswijzen een steeds grotere rol. Door een vaak hoge

werkdruk en daardoor gejaagde manier van werken komen respect voor de cliënt en de bejegening in het

geding. Met haptonomie en shantalamassage is goede zorg mogelijk met behoud van respect voor de cliënt.

Na een theoretische inleiding doen deelnemers in deze sessie zelf een aantal praktische oefeningen.

Marca van de Broek, bewegingsagoge en docent Shantalamassage en

Karin Meulenbroeks, fysiotherapeute, beide trainers buro Urlings

Sessie 8

Contactbevorderende benadering

Uit ervaring blijkt dat mensen met een verstandelijke beperking en dementie niet altijd de communicatieve

middelen tot hun beschikking hebben om via taal uiting te geven aan hun beleving. Deze sessie wil

de deelnemers laten zien hoe het gebruik van rituelen en belangrijke levensthema’s zoals liefde, dood en

afscheid extra ondersteuning kan bieden in het maken van contact. Ook zal er nader worden ingegaan op

de vraag waarom poëzie bij uitstek een therapeutische werking kan hebben bij deze doelgroep.

Jan Krol, speler en trainer bij Theater Veder en

Edith Knollema, woonbegeleider Lunetzorg

Sessie 9

Inzet ervaringsdeskundigheid cliënten/mantelzorgers

De ervaringsdeskundigheid en de eigen inbreng van de cliënt en zijn naasten wordt vaak onderbelicht.

Gelukkig zijn er steeds meer ontwikkelingen waarbij wel gebruik gemaakt wordt van deze deskundigheid.

De cliëntenorganisaties werken aan de ontwikkeling van dementietafels (alzheimercafé’s). Ook worden

wegwijzers en handreikingen ontwikkeld voor en door de ouder wordende cliënt met een verstandelijke

beperking en diens naasten. Dementie is daarbinnen een bijzonder aandachtsgebied. In deze sessie passeert

een aantal mogelijkheden, om meer gebruik te maken van ervaringsdeskundigheid, de revue.


Dickie van de Kaa, adjunct-directeur KansPlus/VraagRaak

Sessie 10 Belang en invloed van omgevingsfactoren (alleen ronde 1)

Gedrag van mensen met dementie is sterk afhankelijk van de omgeving. Dit komt door het verlies van het

denkvermogen. In een ‘gunstige’ omgeving (stressvrij voor het onderbrein), is het gedrag ook gunstig en

omgekeerd. Een gunstige omgeving kan daarmee probleemgedrag voorkomen. Bovendien wordt het gedrag

eenvormig en voorspelbaar. Er zijn veel gunstige omgevingsfactoren die goed werken voor álle mensen met

dementie, ook voor mensen met een verstandelijke beperking. Welke dat zijn hoort u in deze sessie.

Jos Slutter, docent Het BreinCollectief (in de visie van Anneke van der Plaats)

Sessie 11

Organisatie en beleid

Binnen veel VGZ-instellingen groeit het aantal dementerende cliënten. Dit vraagt enige aanpassing; van de

zorgverleners, de medecliënten, de leidinggevenden en de hele organisatie. Hoe zorg je er nu voor dat je

team, afdeling en/of instelling voldoende is toegerust om deze doelgroep goed te kunnen bedienen? Hoe

ga je om met scholing, met groepsindelingen? Verplaats je mensen of juist niet? Lunetzorg heeft binnen de

PG-woningen gezocht naar antwoorden op deze en andere vragen en heeft daar zijn beleid op aangepast.

Zij willen het verloop en de uitkomsten van dit proces graag met u delen.

Isabelle van Lieshout, hoofd PG-afdelingen Lunetzorg locatie Eckartdal

Het spel ‘Weten, Vergeten en Begeleiden’* maakt een onderdeel uit van diverse sessies. Dit spel biedt handvatten

om met elkaar in gesprek te gaan over verschillende thema’s en praktijkvoorbeelden. Deze sessies

herkent u aan achter de titel.

* Spel ontwikkeld door Arianne Uijl-Blijenberg, Orthopedagoog-Generalist & GZ-psycholoog ASVZ.


I n fo r m a t i e

Datum: 13 mei 2013

Locatie:

De Werelt in Lunteren

Deelnamekosten: € 330,- p.p.

Elke extra deelnemer(s): € 280,- p.p. (bij gelijktijdige

aanmelding)

De genoemde bedragen zijn inclusief documentatie,

lunch, koffie/thee, netwerkborrel en excl. 21% BTW.

Organisatie

StudieArena i.s.m. KansPlus en het Kennisplein

Gehandicaptensector (initiatief van VGN, MEE

Nederland en Vilans)

Doelgroepen

Het programma is bedoeld voor:

verpleegkundigen en verzorgenden

zorgcoördinatoren

casemanagers en ketenregisseurs

orthopedagogen

sociaalagogisch werkers

woonbegeleiders

maatschappelijk werkers

groepsleiders/sociotherapeuten

activiteitenbegeleiders en medewerkers

dagbehandeling

ouderenadviseurs

(psycho)gerontologen en specialisten

ouderengeneeskunde

psychologen en psychotherapeuten

ergotherapeuten en fysiotherapeuten

artsen voor verstandelijk gehandicapten

(AVG artsen)

huisartsen en praktijkondersteuners huisartsen

geestelijk verzorgers

(locatie)managers en afdelingshoofden

vertegenwoordigers van cliëntraden

medewerkers van kennisinstituten en

brancheorganisaties

Inschrijven

U kunt zich eenvoudig online aanmelden op:

www.studiearena.nl. Na inschrijving ontvangt u

per e-mail een bevestiging van uw aanmelding.

Bij deze bevestiging sturen wij u tevens het

programma, de factuur en de routebeschrijving.

Een kopie van de factuur ontvangt u per post.

Annuleringsvoorwaarden

U kunt uw deelname tot 4 weken voor het congres

schriftelijk annuleren bij StudieArena. Wij

berekenen dan € 45,- (excl. BTW) administratiekosten.

Na deze datum bent u het volledige bedrag

verschuldigd. Uw collega kan u uiteraard zonder

bijkomende kosten vervangen.

Accreditatie

Voor dit congres is accreditatie aangevraagd bij

verschillende beroepsverenigingen, o.a. voor

het Kwaliteitsregister V&V en Register Zorgprofessionals,

Accreditatie Bureau Cluster 1, Beroepsregister

van Agogisch en Maatschappelijk werkers,

NVO Orthopedagoog-Generalist. Voor het actuele

overzicht en het toegekende aantal accreditatiepunten

verwijzen wij u graag naar onze website:

www.studiearena.nl.

Contact

Oostergracht 13-15 Postbus 3289

3763 LX Soest 3760 DG Soest

T 035 - 5394005

F 035 - 8875024

info@studiearena.nl

www.studiearena.nl

Twitter: @studiearena

LinkedIn-groep: Moderne Dementiezorg

Foto voorkant in kader van Goede zorg en ondersteuning voor ouder

wordende mensen met een verstandelijke beperking - KansPlus 2012.

Inschrijven: www.studiearena.nl

Twitter mee: #dvbcongres

Ontwerp: Van Lint in Vorm, Zierikzee / 7755

More magazines by this user
Similar magazines