22.06.2014 Views

Febr. nr 71 - Oud Bennekom

Febr. nr 71 - Oud Bennekom

Febr. nr 71 - Oud Bennekom

SHOW MORE
SHOW LESS

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

I<br />

'..:7t. "lt<br />

','illl:<br />

':',<br />

t:tlttt' ':r.<br />

,,,,rt'' :l<br />

'1"' ,,,,,,1,.-<br />

'll-l<br />

.l:'<br />

':i',:. iri.i<br />

,,,,,,,1 .....1..-,,,,,,,,,,,,,,,r,1',.,,,,fi,,<br />

lli ll.ll<br />

irrli n'il<br />

:.::.' :r:.<br />

DEKOS<br />

,:::l<br />

t,i,,:<br />

j<br />

'.t'',,,,,,,,.""' -'t:lllllrrllll<br />

,,t:,: 'llll<br />

'':llllr,.<br />

,;;,1,.:.. ';,i$,. ',1L,,.,.<br />

..,<br />

o'...................'.'..................l...<br />

'u,,,,,., ')),i1t" " ,r'' ,,.,,, ,,ir:rr. ,,,.ri ..ll<br />

r,rrrrr<br />

:,......;:'...'..;.1,.,...,,,<br />

*....;...''....-.,,,'<br />

:<br />

t:,ilil t.,-. tl:<br />

ii::l<br />

'r'<br />

',:t ...,.':::',:::,,,,,,,,,,...,.,,,.:::' .<br />

NU*ÍMEFI X.1,


DORPSSTRAAT 48<br />

In december 1999 heeft het bestuur van de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> een brief aan<br />

het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Ede gestuurd, waarin<br />

de zorg over het mogelijk lot van Dorpsstraat 48, <strong>Bennekom</strong> tot uiting komt.<br />

AÍ'schriften van die brief zijn ook naar de Monumentencommissie van de gemeente<br />

Ede en aan de <strong>Bennekom</strong>se Dorpsraad gestuurd. De Monumentencommissie wees in<br />

haar anfwoord op het feit dat de Vereniging bij het College van B&W plaatsing van<br />

het pand op de gemeentelijke monumentenlijst kon verzoeken. Op deze suggestie is<br />

het bestuur ingegaan. De hieronder staande brief is op 11 januari jl naar<br />

Burgemeester en Wethouders van Ede verzonden.<br />

Het Bestuur<br />

Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Ede<br />

Bergstraat 4<br />

6<strong>71</strong>1 DD Ede<br />

Geacht College,<br />

<strong>Bennekom</strong>, 11 ianuari 2000<br />

Het bestuur van de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> verzoekt u het pand Dorpsstraat 48 te<br />

<strong>Bennekom</strong> op de monumentenlijst van de gemeente Ede te willen plaatsen. Reden<br />

hiervoor is het volgende;<br />

De kern van het dorp <strong>Bennekom</strong> heeft in de laatste tientallen jaren grondige wijzigingen<br />

ondergaan. De structuur is gelukkig grotendeels ongewijzigJ geble"ven ón ..n<br />

aantal markante panden is mede door het feit dat ze door u op de gemeentelijke monumentenlijst<br />

geplaatst zijn, gerenoveerd en daardoor behouden. Met name echter<br />

het centrale deel van de dorpskern, het gebied rond en vooral aan weerszijden van de<br />

<strong>Oud</strong>e Kerk heeft, door nieuwbouw die nu ondenkbaar zou zijn veel van zijn oorspronkelijke<br />

karakter verloren.<br />

Een van de weinige gebouwen die er nog aan herinnert dat het gebied rondom de<br />

oude Kerk niet geheel naoorlogs is, is Dorpsstraat 48. In het Monumenten<br />

Inventarisatie Project van de gemeente Ede staat het pand als volgt omschreven:<br />

Inleiding<br />

Een half vrijstaand winkelpand van twee bouwlagen, gelegen in de kern van <strong>Bennekom</strong><br />

en gebouwd rond 1905.<br />

Omschrijving<br />

Hoofdvorm en dak<br />

Het pand is opgetrokken in baksteen en heeft een rechthoekige plattegrond. Het is opgetrokken<br />

in baksteen. Het afgeplatte schilddak is gedekt met rode tuiles du I,,lord,<br />

voorzien van pirons.


Voorgevel<br />

De voorgevel bestaat uit de ,"olledig vernieuwde winkelpui op de begane grond en de<br />

gave eerste verdiepíng. Op de verdieping bevinden zich drie schuifuensters met louvreluiken.<br />

Boven de vensters zijn segmentbogen aangebracht met in de booguelden gekleurde<br />

tegels. De bogen zíjn, evenals dwarsbanden in de gevel, uitgevoerd in rode verblendsteen.<br />

Verder zijn gesmede sierankers toegepast. De gevel wordt met een kroonlijst<br />

afgesloten. Daarboven bevindt zich, op de middenas een dakkapel met wangen en driehoekig<br />

fronton.<br />

Rechtergevel<br />

De rechtergevel is gedeeltelijk bepleisterd, gedeeltelijk van baksteen.<br />

Motivering<br />

Het rond 1905 gebouwde woon-winkelpand is van algemeen belang vanwege:<br />

- schoonheid, vanwege de rijke detaillering met tegeltableaus, gekleurde baksteen, sierankers,<br />

dakkapel, enz. ;<br />

- cultuurhistorie, vanwege de samenhang met de andere dorpsbebouwing in de<br />

Dorpsstraat van <strong>Bennekom</strong>.<br />

Op basis van deze beschrijving heeft de Monumentencommissie van de gemeente Ede<br />

het pand interessant genoeg geacht om op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.<br />

Om ons onbekende reden heeft de commissie u dat echter niet geadviseerd.<br />

Dorpsstraat 48 is sinds kort in andere handen overgegaan. De nieuwe eigenaar zal<br />

wegens langdurige verwaarlozing van het pand het nodige aan achterstallig onderhoud<br />

aan het casco moeten verrichten. Plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst<br />

zal hem de mogelijkheid bieden daaromtrent deskundig advies van uw ambtenaren<br />

te krijgen. Bovendien kan het verlenen van een gemeentelijk en/of provinciaal<br />

subsidie al dan niet via het Nationaal Restauratiefonds, een stimulans tot herstel zijn.<br />

HeÍzal u duidelijk zijn dat het bestuur van de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> zeer hecht<br />

aan het behoud van Dorpsstraat 48. Plaatsing op de gemeentelijke monumentenlijst<br />

lijkt ons daartoe een goede aanzet.<br />

In de hoop op een gunstige reactie uwerzijds verblijven wij,<br />

Hoogachtend,<br />

namens het bestuur van de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>,<br />

P. Aalbers,<br />

voorzitter<br />

G.M. Hoogkamer - Weijman<br />

secretaris


EEN TRANSPORTBEDRIIF MET<br />

ZESTIG PAARDEN?<br />

In De Kampioen, het maandelijks tijdschrift van de ANWB, van mei 1999 stond in de<br />

rubriek 'Het millennium nummer' een artikel over het iaar 1916. ondertekend door<br />

f an Vroege (geboren 2 december 1 909).<br />

Hij beschrijft daarin een bezoek aan het strand van Scheveningen mede aan de hand<br />

van een familiefoto met het onderschrift: Scheveningen,25 juli 1916, voor het<br />

Kurhaus. Hij vervolgt zijn verhaal met:<br />

Wij woonden in 1916 in <strong>Bennekom</strong>,<br />

waar mijn vader een groot transportbedrijf<br />

had met wel 60 paarden. M'n vader<br />

moest gewoon werken, daarom staat<br />

hij niet op de foto.<br />

We gingen eerst met de tram van<br />

<strong>Bennekom</strong> naar Wageningen-Ede, aan<br />

die tram hingen goederenwagons waar<br />

onze kisten op gingen. Wageníngen-Ede<br />

lag aan het Rijnspoor, de treinverbinding<br />

van Duitsland naar station<br />

Staatsspoor in Den Haag, wat nu geloof<br />

ik het Centraal Statíon is. Voorop reed<br />

zo'n grote Beyer Peacock, met twee grote<br />

wielen en een klein wasketeltje bovenop,<br />

met kolen en stoom.<br />

In Den Haag stapten we op de tram<br />

naar mijn tante, de koffers gingen met<br />

een paard en wagen van Van Gend en<br />

Loos naar de Van Stolkweg.<br />

Het verhaal gaat dan verder met een<br />

beschrijving van een dug aan het<br />

strand.<br />

Bij het lezen van het verhaal kwamen<br />

allerlei vragen bij mij op: waar woonde<br />

Vroege, wanneer en hoe lang woonde<br />

hij daar, wat vervoerde hij? De naam<br />

Vroege als transportbedrijf had ik namelijk<br />

nog nooit gehoord. Bij navraag<br />

was dat ook bij anderen onbekend.<br />

Door bemiddeling van de redactie van<br />

De Kampioen - die mijn adres aan de<br />

heer Vroege doorgaf met het verzoek<br />

met mij contact op te nemen - kreeg ik<br />

via een pleegdochter antwoord op mijn<br />

vragen.<br />

De vader van Jan Vroege, Cornelis fan<br />

Vroege, kwam op 28 april l9l4 vanuit<br />

Alblasserdam naar <strong>Bennekom</strong>. In<br />

Alblasserdam bezat hij een steenfabriek<br />

genaamd De l,loord. Waarom hij daar<br />

weg ging, is niet bekend. In <strong>Bennekom</strong><br />

ging hijwonen op het adres BA 2l9,later<br />

Bovenweg 18. Hij noemde zijn<br />

nieuwe huis Het Huis De Noord, dat er<br />

onder diezelfde naam nog steeds staat,<br />

alleen nu als Bovenweg 36. Cornelis<br />

fan Vroege woonde hier tot 15 mei<br />

1922, waarna hij naar Zeist verhuisde.<br />

Op 18 september 1923 kwam hij terug<br />

naar <strong>Bennekom</strong>, waar hij zich vestigde<br />

op Grintweg BA 2c (nu Edeseweg).<br />

Zijn verblijf was maar van korte duur,<br />

want op 4 januari 1924 is hij weer naar<br />

Zeist verhuisd 1 .<br />

Maar hoe zat dat nu met dat transportbedrijf<br />

en die zestig paarden? Wel, dat<br />

verhaal bleek iets anders Íe zijn dan dat<br />

van de heer Vroege in De Kampioen.


De achterzijde van Het Huis De Noord op een prentbríeJkaart uit 1955. Er was toen<br />

een pension in gevestigd. Foto:Voget, <strong>Bennekom</strong>. Collectíe <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>.<br />

Achter Het Huis De Noord aan de<br />

Bovenweg - dus op de landerijen van<br />

Schuurhoven - heeft ten tiide van de<br />

mobilisatie van de Eerste Wereldoorlog<br />

een grote tent gestaan, waarin de in<br />

<strong>Bennekom</strong> ingekwartierde militairen<br />

zestig paarden hadden ondergebracht,<br />

die door Vroege werden verzorgd.<br />

Van een transportbedrijf is dus nooit<br />

sprake geweest. Wel weten we nu waar<br />

de naam Het Huis De ltloord vandaan<br />

komt2<br />

H. Gijsbertsen<br />

Noten<br />

1 Gegevens uit de Burgerlijke Stand<br />

gemeente Ede<br />

2 Volgens het Monumenten<br />

Inventarisatie Project van de getussen<br />

1825<br />

meente Ede is het huis<br />

en 1850 sebouwd.


HENDRIKWILTEM DROS<br />

IN BENNEKOM<br />

Met veel belangstelling hebben ondergetekenden het artikel gelezen van de heer A.f.<br />

Lever over Hei<strong>nr</strong>ich Witte in De l(ostersteen <strong>nr</strong> 69 van augustus 1999. Al geruime<br />

tijd zijn wij geïnteresseerd in de familie Dros in <strong>Bennekom</strong>. De naaste omgeving van<br />

onze huidige woonplek aan de Heelsumseweg bleek namelijk voor een belangrijk deel<br />

eigendom van deze grootgrondbezitter te zijn geweest.<br />

Witte's beschrijving van die omgeving,<br />

zoals genoteerd staat in zijn novelle Het<br />

driekleurig viooltje, komt ons bekend<br />

voor omdat wij de situatie in de tweede<br />

helft van de negentiende eeuw daar ter<br />

plekke hebben gereconstrueerd.<br />

Wij kunnen geheel meegaan in de veronderstelling<br />

van de heer Lever dat<br />

Witte ten huize van de familie Dros te<br />

gast zal zijn geweest. Echter, de gedachte<br />

dat de twee door hem genoemde<br />

arbeiderswoningen de nog bestaande<br />

huisjes aan de Hullenberglaan zullen<br />

zijn. menen wij om twee redenen le<br />

moeten verwerpen. Immers, Witte ziet<br />

de twee huisjes 'op tamelijke afstand<br />

van elkaar verwijderd', maar de huisjes<br />

Hullenberglaan I en 3 staan nagenoeg<br />

pal tegen elkaar en bovendien stonden<br />

daar destijds drie huisjes.<br />

En ... woonde Dros wel op Calluna?<br />

Ook daarover hebben wij een ander<br />

idee. Onderzoek van de kadastrale leggers<br />

in het gemeentearchief van Ede<br />

had ons al duidelijk gemaakt dat de villa<br />

Calluna aan de Bovenweg in de periode<br />

1870-75 nog niet was gebouwd.<br />

Dros woonde in 187 4 al wel in<br />

<strong>Bennekom</strong>, maar in de door hem gebouwde<br />

villa Erica aan de<br />

Heelsumseweg. Enige jaren daarvoor<br />

was hij er waarschijnlijk met Witte geweest<br />

en had er enige percelen bouwland<br />

gekocht.<br />

Als Witte daar, onder de veranda van<br />

het pasgebouwde huisl' gezeïen, aan de<br />

andere zijde van de zandweg achter een<br />

akkermaalsbosje de twee huisjes waarneemt,<br />

zullen dat de huisjes geweest<br />

zijn, die destijds aan de ntidzijde van<br />

de Heelsumseweg stonden op de huidige<br />

nummers 24 en 36 (zie de situatieschets).<br />

Dros is op Erica blijven wonen tot<br />

1898. Daarna verhuisde hij naar het inmiddels<br />

door hem rond 1897 gebouwde<br />

huis Calluna, waar hij tot zijn dood<br />

in 1906 is blijven wonen. Erica kreeg<br />

na 1898 als bewoners de familie<br />

Insinger, die in 1909 naar huize<br />

Oostereng verhuisden, dat destijds aan<br />

de Keyenbergseweg in Wageningen lag.<br />

Daarna bewoonde de familie Brants<br />

huize Erica tot in de jaren '50, waarna<br />

het terrein volgebouwd werd met kleine<br />

woningen; dit is thans het Ericapark.<br />

I(ort geleden vonden wij een bevestiging<br />

van het bovenstaande bij de bestudering<br />

van de gegevens over de hoofdelijke<br />

omslag van de belastingen in die<br />

periode. Daarin zien we dat Dros in<br />

1874 - en wel voor het eerst - voor een


Situatieschets rond I875<br />

+:<br />

NP<br />

It<br />

lr<br />

la ra<br />

D<br />

()<br />

r<br />

t<br />

K<br />

e<br />

r<br />

k<br />

h<br />

o<br />

f<br />

I<br />

a<br />

a<br />

n<br />

Bouwland<br />

lcclsumsowcg<br />

s<br />

k<br />

al<br />

67I<br />

I<br />

S<br />

Bouwland<br />

Hullenbe rglaan<br />

Heide<br />

.r'<br />

I<br />

a\<br />

- Hul<br />

len<br />

- b".g<br />

Dennenbos<br />

Bouwland<br />

tc<br />

rd<br />

c<br />

n<br />

Dennenbos<br />

4<br />

.:i'<br />

.,f.'.<br />

:2"<br />

1. huizc Erica<br />

2. e n 3. huisjes aan dc Hr:clsumscweg<br />

4. huizc Zuidcr-Eng<br />

5. voorkrpcr hotol Groenowoud<br />

6., 7. en 8. huisjes Hullenberglaan<br />

ffi<br />

\Prp-.npud<br />

-Akkcrmaalsbosie<br />

Situatíeschets van de Heelsumseweg en omgeving rond 1875. Tekening auteurs.<br />

aanzienlijk bedrag wordt aangeslagen<br />

voor de villa Erica, terwijl dat voor<br />

Calluna pas in 1898 het geval is.<br />

Wij menen met dit artikel een aanvulling<br />

te hebben gegeven op het reeds gepubliceerde.<br />

In de toekomst hopen wij<br />

de lezers van De Kostersteen meer over<br />

dit interessante stukje <strong>Bennekom</strong> en<br />

zijn bewoners te kunnen berichten.<br />

Margreet van Rooíjen en Piet Smit<br />

" De onlangs gevelde monumentale rode<br />

beuk in de tuin van Erica bleek volgens<br />

boomspecialisten van het bedrijf<br />

dat de door zwammen aangetaste boom<br />

omverhaalde, tussen de 120 en 150 jaar<br />

oud te zijn. De beuk kan dus in 1874<br />

door Dros geplant zijn. Daawóór was<br />

het terrein nameliik bouwland.<br />

6


LANGS HET TUINPAD VAN<br />

MIJN VADER. . .<br />

feugdherinneringen ... wie heeÍï ze niet? De straat waarin je speelde, het veldje waar<br />

je voetbalde of de sloot waarin je stekelbaarsjes ving.<br />

De wandelingen die wij met mijn vader maakten in het <strong>Bennekom</strong>se bos, naar de heí<br />

of de koepel, behoren tot mijn jeugdherinneringen. Als we de Hullenberglaan met zijn<br />

prachtige beukenbomen inkwamen, waren we in het bos en moesten we fluisteren.<br />

De rust mocht niet worden verstoord. Mijn vader wist die wandelingen spannend te<br />

maken. Er was altijd wel wat te horen of te zien: een specht, paddestoelen, gal-appeltjes<br />

of spelende konijnen. En al waren het maar konijnen, hij gaf je het gevoel oÍ' je<br />

een kudde olifanten had gezien, zoals een van mijn broers eens opmerkte.<br />

De íngang tot de Hullenberglaan in de jaren<br />

In de nalatenschap van mijn vader<br />

vond ik de hier afgebeelde ansichtkaart<br />

van de Hullenberglaan, waarop hij<br />

schreef: Toen <strong>Bennekom</strong>s burgers 3000<br />

gulden bijeenbrachten voor het behoud<br />

vijftig<br />

van de bomen.<br />

Waarom brachten de inwoners van<br />

<strong>Bennekom</strong> dat bedrag bijeen? Wat was<br />

de aanleiding? Wie nam het initiatief?


In maart 1950 krijgt het bestuur van de<br />

Stichting <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> te horen dat<br />

de eigenaren van de Hullenberglaan en<br />

de Hullenbergweg, de erven A.C. van<br />

Daalen, van plan zijn de B0-jaar oude<br />

beuken langs deze lanen te kappen. Het<br />

bestuur van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> doet een<br />

dringend beroep op Staatsbosbeheer<br />

geen kapvergunning af te geven, omdat<br />

de Hullenberglaan een van de mooiste<br />

en oudste plekjes 1)an ons dorp is, 's zomers<br />

door honderden vreemdelingen bezocht.<br />

Ook richt het bestuur zich per brief aan<br />

de erven Van Daalen met het verzoek<br />

de bomen niet te vellen en het stelt voor<br />

de Hullenberglaan te huren. Het antwoord<br />

van de erven Van Daalen komt<br />

per omgaande. Zij schrijven:<br />

Wij hebben deze laan steeds trachten te<br />

sparen. De laatste jaren werden wij echter<br />

getroffen door de meer dan deplorabele<br />

toestand waarin zich deze laan bevindt.<br />

Als oorzaak daarvan noemen zii i<strong>nr</strong>otting.<br />

vernieling en zonnebrand. De opvatting<br />

van het bestuur dat de bomen<br />

behouden moeten worden, wordt door<br />

hen niet gedeeld. Evenmin komt het<br />

huren van de laan aan de orde.<br />

Wel wordt door de erven een andere<br />

oplossing aangeboden, namelijk het kopen<br />

van de hele laan. Thxatie van de gehele<br />

laan komt - na aftrek van de kosten<br />

- op een bedrag van f<br />

3145,51. Na<br />

een aantal besprekingen willen de erven<br />

Van Daalen de bomen voor f 2528.-<br />

verkopen. mits tevens de Hullen-berglaan<br />

en de Hullenbergweg voor / 1,-<br />

totaai worden overgenomen.<br />

Om de bomen aan te kunnen kopen,<br />

neemt het bestuur van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

het initiatief daarvoor een aparte stichting<br />

in het leven te roepen, de Stichting<br />

Natuurschoon <strong>Bennekom</strong>.<br />

Alvorens daartoe over te gaan, houdt<br />

het bestuur een enquête onder de inwoners<br />

van <strong>Bennekom</strong> om te weten te komen<br />

hoe-veel <strong>Bennekom</strong>mers bereid<br />

zijn geld ter beschikking te stellen voor<br />

het behoud van de bomen. Het bestuur<br />

stelt hen voor aandelen à f 10.- te kopen.<br />

de zogeheten deelbewijzen.<br />

Bezitters van één of meer deelbewijzen<br />

worden daardoor deelhebbers in de<br />

stichting met stemrecht op de jaarvergadering.<br />

In november 1950 wordt de Stichting<br />

Natuurschoon <strong>Bennekom</strong> inderdaad<br />

opgericht. Leden van het eerste bestuur<br />

ztjn:<br />

I.J.G. Boot, voorzitter<br />

M.M. van Hoffen, secretaris<br />

H. Storm, penningmeester<br />

mejuffrouw E. Ribbius Peletier<br />

S. Baron van Heemstra<br />

H. Van Medenbach de Rooy<br />

A.H. van Steenbergen<br />

De geldwerving verloopt echter moeizaam,<br />

zodat de aankoop van de bomen<br />

en lanen een aantal malen moet worden<br />

uitgesteld. Uiteindelijk vindt op 3 april<br />

1951 de over-dracht plaats bij notaris<br />

K.M. de Haas in Wageningen en is de<br />

stichting eigenaar van de Hullenberglaan,<br />

de Hullenbergweg en de bomen.<br />

De toestand van de bomen wordt er<br />

echter niet beter op en de volgende jaren<br />

krijgt de stichting veel klachten van<br />

8


aanwonenden over het slechte onderhoud<br />

van de wegen, het wegnemen van<br />

zonlicht door de bomen en het risico<br />

van afvallende takken.<br />

Door geldgebrek is de stichting echter<br />

niet in staat iets te doen aan deze vaak<br />

gerechtvaardigde klachten. Afstoten<br />

van het o<strong>nr</strong>oerend goed lijkt een oplossing<br />

van de problemen. ln april 1957<br />

worden de Hullenberglaan en de<br />

Hullenbergweg door de gemeente Ede<br />

aangekocht voor / 1,-, onder meer onder<br />

voorwaarde dat de bomen eigendom<br />

van de stichting blijven, totdat de<br />

bomen wegens ziekte of ouderdom gekapt<br />

dienen te worden.<br />

Begin 1964 deelt de stichting aan de<br />

gemeente Ede mee dat de toestand van<br />

de bomen zorgen baart en dat zij het<br />

dringend gewenst acht ten aanzien van<br />

de bomen een WA-verzekering af te<br />

sluiten. Verder wil men, wanneer de<br />

bomen moeten worden gerooid, tot<br />

herbeplanting overgaan. Voor het een<br />

noch het ander heeft de stichting echter<br />

geld beschikbaar. Zij verzoekt de gemeente<br />

dan ook het bomenbezit tegen<br />

taxatiewaarde van haar over te nemen.<br />

Omdat het krediet tot het verbeteren<br />

van de Hullenberglaan en de Hullenbergweg<br />

reeds door de gemeenteraad<br />

beschikbaar is gesteld en de aanwezigheid<br />

van de bomen een beletsel vormt<br />

voor een goede uitvoering van die verbeteringen,<br />

gaat de gemeenteraad accoord<br />

met het voorstel en doet de stichting<br />

afstand van het recht op de bomen.<br />

Het vervolg laat zich raden. In de<br />

Edese Courant van 14 juli 1964 verschijnt<br />

het volgende korte bericht:<br />

Bruil Apeldoorn heeft van de gemeente<br />

Ede de riolering en asfalteríng van de<br />

Selterskamptueg, de Hullenbergweg en<br />

de Hullenberglaan aangenomen en dít<br />

ls momenteel in uitvoering. Op de<br />

Hullenbergweg en de Hullenberglaan<br />

zíjn bomen, die zoveel jaren de mensen<br />

Iast bezorgden, gerooid. (...) Voor deze<br />

wegen gereed zijn, is het wel ongeveer<br />

eínd oktober.<br />

fammer dat de schrijver van het stukje<br />

al-leen de 'last' die de bomen bezorgden,<br />

noemt. De bomen aan de<br />

Hullenberglaan hebben mij - en ongetwijfeld<br />

velen met mij - ook veel vreugde<br />

bezorgd. Anno 2000 is de<br />

Hullenberglaan nog steeds een mooie<br />

laan, maar toch niet meer de laan uit<br />

mijn jeugd.<br />

Bronnen<br />

Riet Hoogkamer - Weijman<br />

Archief Stichting <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> I 950<br />

en 1951.<br />

Correspondentie f .A. Storm, september<br />

1998 in het archief van de Vereniging<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>.<br />

Edese Courant 4 februari en 14 iuli<br />

r964.


AGENDA VOOR DE ALGEMENE TEDENVERGADERING OP 29<br />

FEBRUARI 2OOO TE 19.30 IN HET KIJK. EN LUISTERMUSEUM,<br />

KERKSTRAAT 1<br />

1. Opening<br />

2. Mededelingen<br />

3. Verslag van de ledenvergadering op 25 februai 1999 (zie p. 13 in deze Kostersteen)<br />

4. laarverslag van de secretaris over 1999 (zie p. r5 in deze Kostersteen)<br />

5. Rekening en verantwoording van de penningmeester oyer 1999 (is ter vergadering be<br />

schikbaar)<br />

6. Begroting 1999 (zie p. 17 in deze Kostersteen)<br />

7. Verslag van de kascontrolecommissie<br />

8. Benoeming van de kascontrolecommissie<br />

9. Benoeming bestuursleden.<br />

Statutair aftredend zijn de heren A. Dirksen en P. Aalbers. De heer Dirksen stelt zich<br />

herkiesbaar.<br />

De heer Aalbers heeft te kennen gegeven als voorzitter en als bestuurslid te willen aftreden.<br />

Het bestuur stelt voor in zijn plaats als voorzitter het bestuurslid de heer A.l. Lever te<br />

benoemen en op de opengevallen bestuursplaats mevrouw M.S. de Vos.<br />

Tegenkandidaten kunnen schriftelijk tot uiterlijk op de vergadering gesteld worden, mits<br />

deze kandidaatstelling door tenminste tien leden ondertekend is.<br />

I 0. (Historische) Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>?*<br />

1 1. Rondvraag<br />

12. Sluiting<br />

Pauze met koffie en thee<br />

Na afloop van de Algemene Ledenvergadering zal mevrouw H. Gijsbertsen - Vogel een lezing<br />

houden over klederdrachten en textiel. Het verhaal van mevrouw Gijsbertsen zal worden ondersteund<br />

door een kledingshow en dia's. zie verder p. l2 in deze Kostersteen.<br />

10


'3 (Historische) Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

Twee jaar geleden is op de Algemene ledenvergadering van de Vereniging oud-<br />

<strong>Bennekom</strong> de vraag aan de orde geweest of de naam van de vereniging gewijzigd zou<br />

moeten worden in Historische Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>. Na enige discussie is het<br />

voorstel toen door het bestuur teruggenomen.<br />

lnmiddels heeft het bestuur zich hier<br />

opnieuw op beraden en daarin reden<br />

gevonden om op dit onderwerp terug te<br />

komen. Naar buiten toe blijkt namelijk<br />

verwarring te bestaan met een ouderenvereniging.<br />

Aangezien die vlag de lading<br />

niet dekt, is het uit PR-overwegingen<br />

dus buitengewoon belangrijk dat<br />

daar iets aan gebeurt. Dat 'iets' zou<br />

moeten bestaan uit een type-aanduiding<br />

voor de vereniging.<br />

Het bestuur stelt dan ook voor:<br />

- de vereniging naar buiten toe te afficheren<br />

als'historische vereniging'.<br />

- bij een eventuele statutenwijziging<br />

dit gebruik officieelvast te leggen.<br />

- binnen de vereniging gewoon te blijven<br />

spreken over <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>;<br />

daar is helemaal niets op tegen.<br />

aan te passen, eerst als historische<br />

Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> en na<br />

een eventuele statutenwijziging als<br />

Historische Vereniging <strong>Oud</strong>-<br />

<strong>Bennekom</strong>.<br />

Inmiddels is een onderzoek ingesteld<br />

naar de naamgeving van 52 gelijksoortige<br />

verenigingen als <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> in<br />

Gelderland. Hiervan bleken er 47 een<br />

type-aanduiding (historische, heemkundige,<br />

oudheidkundige e.d.) te hebben.<br />

Tot de vijf die het niet hebben, behoren<br />

de verenigingen <strong>Oud</strong>-Ede en<br />

<strong>Oud</strong>-Lunteren, zodat het welhaast een<br />

gemeentelijke eigenaardigheid lijkt.<br />

Toch lijkt het het bestuur uit PR-oogpunt<br />

van het grootste belang dat <strong>Oud</strong>-<br />

<strong>Bennekom</strong> zich bij de overgrote meerderheid<br />

aansluit, zodat naar buiten toe<br />

heel duidelijk blijkt wat voor soort vereniging<br />

de onze is.<br />

Het Besttrur<br />

- het 'zegel' van de vereniging, zoals<br />

dat op het omslag van De<br />

Kostersteen staat,<br />

ongewijzigd te laten, omdat dat inmiddels<br />

zelf 'historisch' is geworden.<br />

- het colofon van De Kostersteen wel<br />

NB De Algemene Ledenvergadering is alleen toegankelijk voor leden van de Vereniging<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>. Bij de ingang ven het Museum zullen presentielijsten gereed liggen.


TOON MII WAT U DRAAGT EN IK<br />

\ryIE U BENT: BETEKENISSEN VAN<br />

KLEDERDRACHT<br />

ZAL ZEGGEN<br />

KLEDING EN<br />

Dit is zo ongeveer het thema waarop<br />

mevrouw Gijsbertsen-Vogel ons na afloop<br />

van de Algemene Ledenvergadering<br />

zal vergasten. Het is alom bekend<br />

dat de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> een<br />

rijke verzameling kostuums en ander<br />

textiel bezit, die in het Kijk- en<br />

Luistermuseum bewaard wordt (zie bijvoorbeeld<br />

op p. 20 van deze<br />

I(ostersteen). Mevrouw Gijsbertsen<br />

heeft vele jaren mede zorg gedragen<br />

voor de goede instandhouding van deze<br />

collectie. Vorig jaar ontving zij onder<br />

andere voor dit werk de Gouden Vlegel.<br />

Mevrouw Gijsbertsen zal onder andere<br />

aan de hand van dat materiaal en aan<br />

streekdrachten uit Drenthe en Zeeuws-<br />

Vaanderen (Axel) laten zien dat de rijkdom<br />

van de grond - en dus van de boeren<br />

- een grote invloed op de (rijkdom<br />

van) de klederdracht heeft gehad.<br />

Daarnaast zal de al even 'klassebenalende<br />

burgerkleding. inclusief ondergoed<br />

en zwempakken de revue passeren.<br />

Dat laatste mag erg letterlijk genomen<br />

worden: vóór uw ogen zullen veel van<br />

deze kostuums door echte mensen gedragen<br />

worden. Wanneer dat niet mogelijk<br />

is, wordt de hulp van de dia-projector<br />

ingeroepen.<br />

Mevrouw Gijsbertsen in Axelse dracht<br />

Foto H. Gijsbertsen<br />

Omdat het niet dagelijks voorkomt dat<br />

een zo grote rijkdom aan materiaal op<br />

een zo'levendige' wijze getoond wordt,<br />

dient u uw kans om dit festijn bij te wonen,<br />

niet voorbij te laten gaan.<br />

Redactie<br />

12


VERSTAG VAN DE ALGEMENE TEDENVERGADERING VAN DE<br />

VERENIGING OUD.BENNEKOM, GEHOUDEN OP<br />

25 FEBRUARI 1999<br />

De algemene ledenvergadering van de vereniging oud-<strong>Bennekom</strong> wordt in de<br />

Ferrand Moltzer-zaal van het Kijk- en Luistermuseum gehouden. Volgens de presentielijst<br />

zijn er 76 leden aanwezig.<br />

1. De voorzitter opent de vergadering<br />

en heet alle aanwezigen hartelijk welkom,<br />

in het bijzonder de ereleden en de<br />

heer en mevrouw Diepeveen.<br />

2. Bericht van verhindering is ontvangen<br />

van de heer en mevrouw Mantel, de heer<br />

A. van de Weerdhof, de heer T. Storm en<br />

mevrouw Th.|. Goedewaagen.<br />

De voorzitter staat stil bij het overlijden<br />

van mevrouw dr A.W. Edelman - \4am,<br />

erelid van onze vereniging. Hij memoreert<br />

in het kort wat zij voor <strong>Oud</strong>-<br />

<strong>Bennekom</strong> heeft betekend.<br />

Vervolgens introduceert de voorzitter<br />

de heer W.C.L. van Kalleveen, lid van<br />

de Rotaryclub <strong>Bennekom</strong>, die een korte<br />

uitleg geeft over het project 'Pompen in<br />

Ghana'. De in de vergaderzaal tentoongestelde<br />

pentekeningen, die door de<br />

kunstenaar Loots van locaties in <strong>Bennekom</strong><br />

gemaakt zijn, zijn ten behoeve<br />

van dit project in de pauze en na afloop<br />

van de vergadering te koop.<br />

De aanwezigheid van de heer en mevrouw<br />

Diepeveen heeft een bijzondere<br />

reden. De heer Diepeveen heeft bijna<br />

tien jaar als beheerder in het Kijk- en<br />

Luistermuseum gewerkt. Hij heeft besloten<br />

gebruik te maken van de VUTregeling.<br />

ln de periode dat hij bij het<br />

museum werkzaam was, heeft hij veel<br />

gedaan ten behoeve van de collectie<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>. Het bestuur wil hem<br />

en zijn vrouw in deze vergadering hiervoor<br />

bedanken. De voorzitter overhandigt<br />

daarom bloemen aan mevrouw<br />

Diepeveen en een naslagwerk over architectuur<br />

aan de heer Diepeveen. Het<br />

spontaan applaus van de aanwezigen<br />

onderstreept nog eens hoe ziln inzel<br />

gewaardeerd wordt.<br />

3/4. Het verslag van de algemene ledenvergadering<br />

van 19 februari 1998<br />

en het jaarverslag over 1998 worden -<br />

onder dankzegging aan de secretaris<br />

voor het vele werk dat hij verricht heeft<br />

- ongewijzigd goedgekeurd. Naar aanleiding<br />

van het jaarverslag worden enkele<br />

vragen gesteld en opmerkingen gemaakt.<br />

Zo wordt het betreurd dat de<br />

Vereniging niet was vertegenwoordigd<br />

op de Megeldag, bijvoorbeeld samen<br />

met het l(jk- en Luistermuseum. De<br />

voorzitter zegt toe dit in de bestuursvergadering<br />

te zullen bespreken.<br />

Een compliment wordt gemaakt voor<br />

de nieuwe lay-out van De Kostersteen.<br />

5. Het financieel overzicht over 1998<br />

wordt ter vergadering uitgereikt. Helaas<br />

is de penningmeester door ziekte<br />

verhinderd een en ander persoonlijk toe<br />

te lichten. De heer Besemer informeert<br />

naar de post 'muntkosten'. De voorzitter<br />

zegt dat dit de eenmalige kosten<br />

voor het slaan van de erepenningen betreft.


Na deze toelichting keurt de vergadering<br />

het financieel verslag goed, waarop de<br />

voorzitter de penningmeester en mevrouw<br />

Mantel, als ledenadministratrice,<br />

bedankt voor het vele door hen verrichte<br />

werk.<br />

617. De kascontrolecommissie bestond<br />

dit jaar uit de heer M. Huissoon en mevrouw<br />

E. van Drie. Wegens ernstige<br />

ziekte van de heer Huissoon is zijn taak<br />

overgenomen door mevrouw facobi<br />

Dolman. De commissie heeft de boeken<br />

dit jaar weer prima in orde bevonden.<br />

Mevrouw Van Drie stelt de vergadering<br />

voor de penningmeester decharge te verlenen,<br />

wat bij acclamatie gebeurt. De<br />

heer Huissoon treedt af als lid van de<br />

commissie. In zijn plaats wordt de heer<br />

W.C.L. van Kalleveen benoemd.<br />

8. Statutair zijn de bestuursleden mevrouw<br />

E. Mantel - van Staaveren en de<br />

heer TJ. Hoekstra aftredend. Beiden<br />

stellen zich herkiesbaar. De vergadering<br />

gaat van harte accoord met hun herbenoeming.<br />

De heer T. Storm treedt om<br />

persoonlijke redenen af. Voorge-steld<br />

wordt in zijn plaats mevrouw G.M.<br />

Hoogkamer - Weijman te benoemen. Zij<br />

wordt bij acclamatie door de vergadering<br />

benoemd.<br />

9. Bij de rondvraag komen de volgende<br />

punten aan de orde:<br />

- De heer Smit heeft verontrustende berichten<br />

gelezen over het door de gemeente<br />

voorgestelde samengaan van de<br />

musea in de gemeente Ede. Hijvraagt of<br />

dit consequenties heeft voor het I(jk- en<br />

Luistermuseum. De heer Van den Oever,<br />

voorzitter van het Kijk- en Luistermuseum,<br />

antwoordt hierop dat van samenvoe-<br />

gen met, c.q. overbrengen naar een locatie<br />

in Ede van het Kijk- en<br />

Luistermuseum geen sprake is. De heer<br />

Besemer verwoordt de gevoelens van de<br />

aanwezige leden als hij stelt dat het Kijken<br />

Luistermuseum een <strong>Bennekom</strong>se<br />

aangelegenheid moet blijven. Hij verzoekt<br />

het bestuur samen met het bestuur<br />

van het ICjk- en Luistermuseum zonodig<br />

stappen daartoe te ondernemen. Het bestuur<br />

neemt dit voorstel over.<br />

- De heer Bodlaender vraagt hoe de huidige<br />

geschiedenis van <strong>Bennekom</strong> wordt<br />

bijgehouden en of er een systematische<br />

beschrijving van de veranderingen in het<br />

dorp plaatsvindt. De voorzitter geeft aan<br />

dat belangrijke veranderingen en gebeurtenissen<br />

met betrekking tot Benne-kom,<br />

waarover publicaties verschijnen, in het<br />

gemeentelijk archief van Ede worden opgenomen.<br />

- Mevrouw Zwartz geeft het bestuur het<br />

advies meer aan gerichte PR te doen,<br />

waardoor de Vereniging een grotere<br />

naamsbekendheid kan krijgen.<br />

De voorzitter kondigt de in 1999 te verwachten<br />

activiteiten van de Vereniging<br />

aan: 21 april een lezing door de heer C.<br />

van den Braber over Monumenten in<br />

Amersfoort.<br />

19 mei een dagexcursie naar het kasteel<br />

Huis Verwolde en naar Ootmarsum,<br />

vanwaaruit onder begeleiding van een<br />

gids een sagentocht door Twente gemaakt<br />

zal worden.<br />

10. De voorzitter dankt alle aanwezigen<br />

voor hun bijdrage aan de besluiworming<br />

op deze algemene ledenvergadering en<br />

nodigt een ieder uit voor een kopje koffie<br />

in de koffiekamer van het museum,<br />

Vervolgens sluit hij de vergadering.<br />

A. Dirksen. secretaris<br />

14


JAARVERSLAG VAN DE SECRETARIS OVER 1999<br />

Bestuur<br />

In het verslagjaar kwam het bestuur van de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> vijf keer bijeen:<br />

op 6 januari, 24 maart, 27 mei,9 september en 24 november. Het bestuur vertegenwoordigde<br />

de vereniging bij de presentatie van de Kadastrale Atlas Otterlo, de<br />

uitreiking van de Gemeentelijke Cultuurprijs, de opening van de tentoonstelling 'Uit<br />

de wereld van fetses' in Museum Nairac te Barneveld, de opening van het vernieuwde<br />

gemeentearchief in Ede, de vergaderingen van de Dorpsraad, de voorlichtingsavond<br />

van de Stichting Kunst en Cultuur i.o. en de herdenking van het jubileum van de<br />

Vereniging <strong>Oud</strong>- Ede.<br />

De algemene ledenvergadering werd<br />

gehouden op 25 februari in de Ferrand<br />

Moltzerzaal van het Kijk- en Luistermuseum.<br />

Mevrouw E. Mantel - van<br />

Staaveren en de heer T.f. Hoekstra<br />

werden in het bestuur herverkozen. De<br />

heer T. Storm trad af om persoonlijke<br />

redenen. ln zijn plaats werd benoemd<br />

mevrouw G.M. Hoogkamer-Weijman.<br />

Zíj nam tijdens de bestuursvergadering<br />

van 24 maart het secretariaat over van<br />

de heer A. Dirksen.<br />

Ledenadministratie<br />

Aan het eind van het verslagjaar telde<br />

de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> 680 leden.<br />

De Vereniging mocht een dertigtal<br />

nieuwe leden verwelkomen. Helaas<br />

waren er dit jaar veel overledenen te<br />

betreuren. Onder de overledenen bevonden<br />

zich twee oud-bestuursleden.<br />

Mevrouw dr A.W Edelman-Vlam, erelid,<br />

overleed op 17 februari. Zijwasbestuurslid<br />

van 1949 ïot 1962. Mevrouw<br />

ir M. Post-Bakker, bestuurslid van<br />

1969 tot 1983, overleed op 28 april.<br />

De Kostersteen<br />

De Kostersteen verscheen in een nieuwe,<br />

grotere vorm, met een nieuwe layout<br />

en een nieuw omslag. Er verschenen<br />

vier nummers. Twee artikelen uit<br />

nummer 70 haalden de pers. In het<br />

<strong>Bennekom</strong>s Nieuwsblad werd aandacht<br />

besteed aan de oproep van het<br />

bestuur tot behoud van Dorpsstraat<br />

48. In het Gelders Dagblad verscheen<br />

een artikel over de restauratie van het<br />

oudste deel van de <strong>Bennekom</strong>se begraafplaats.<br />

De redactie bestond uit T.J. Hoekstra<br />

(eindredacteur), C.A. Heitink, A.J.<br />

Lever en H.|. van den Oever.<br />

Lezingen<br />

Na afloop van de jaarvergadering op<br />

25 februari verzorgde ons bestuurslid<br />

de heer A. Dirksen een lezing getiteld<br />

'Een trein reed door <strong>Bennekom</strong>'. Met<br />

veel herkenbare, maar vaak onbekende<br />

dia's schonk hij aandacht aan het<br />

<strong>Bennekom</strong>se traject van de stoomtramltrein<br />

tussen Ede en Wageningen.<br />

Veel leden van de Vereniging hadden<br />

foto's enl of dia's van'Bello'voor deze<br />

lezing in bruikleen gegeven. Zij zijn alle<br />

gekopieerd en in de verzameling van<br />

<strong>Oud</strong> - <strong>Bennekom</strong> opgenomen.<br />

De voorjaarslezing werd gehouden op<br />

21 april in zalencentrum De Brink. De<br />

heer C. van den Braber, hoofd van<br />

het bureau Monumentenzorg van de<br />

15


gemeente Amersfoort, gaf een uitgebreid<br />

overzicht over monumentenzorg<br />

en restauraties in die stad. De lezing<br />

trok ruim veertig belangstellenden.<br />

De najaarslezing werd op 17 november<br />

gehouden in de Ferrand Moltzerzaal<br />

van het Kijk- en Luistermuseum. De lezingvan<br />

de heer f. Buisman met de intrigerende<br />

titel 'Veel geween en tandengeknars'<br />

werd door ruim zestig<br />

belangstellenden bijgewoond. Op onnavolgbare<br />

wijze vertelde de heer<br />

Buisman over het weer door de eeuwen<br />

heen en over de invloed die het had op<br />

het dagelijks leven van de mens.<br />

Excursies<br />

De excursiecommissie, bestaande uit<br />

mevrouw H. Gijsbertsen - Vogel en de<br />

heren P. Aalbers en A. van Steenbergen,<br />

verzorgde dit jaar twee excursies. De<br />

voorjaarsexcursie op 19 mei ging via<br />

het Gelderse kasteel Huis Verwolde<br />

naar het Overijsselse Ootmarsum, waar<br />

de aan Sint-Simon en Sint-fudas gewijde<br />

kerk werd bezocht en waar onder<br />

leiding van een gids een sagentocht<br />

door Twente werd gereden. Vijfenvijftig<br />

leden namen deel aan deze excursie.<br />

De najaarsexcursie was op 25 september.<br />

Met eigen vervoer vertrokken zevenentwintig<br />

deelnemers naar Amerongen<br />

waar eerst de Andrieskerk werd<br />

bezocht. Het is een prachtige kerk met<br />

een toren die sterk lijkt op die van de<br />

Dom te Utrecht. Vervolgens werd het<br />

kasteel Amerongen bekeken, waar een<br />

enthousiaste gids tekst en uitleg gaf.<br />

um gaf de Vereniging <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

acte de présence tijdens de Vlegeldag<br />

op 25 augustus. Een tafereel met voorweípen<br />

uit de collecties van de Mr Max<br />

Moltzerstichting en van de Vereniging<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> trok veel belangstellenden.<br />

Daarnaast was er een tafel met<br />

folders van de Vereniging en van het<br />

ICjk- en Luistermuseum. Tevens werden<br />

exemplaren van De l(ostersteen <strong>nr</strong><br />

69 verkocht.<br />

Werkgroepen<br />

Werkgroep behoud oudste gedeelte<br />

B ennekomse begraafplaats<br />

Deze werkgroep is in 1991 opgericht<br />

en bestaat uit de heren H. Alberts, R.<br />

Heij, C.A. Heitink, A.|. Lever en f. de<br />

Nooij. Tot voor kort bestonden haar<br />

werkzaamheden uit het inventariseren<br />

van de nog aanwezige graÍbedekkingen<br />

en het verzamelen van informatie over<br />

de begravenen. Vorig jaar is het oudste<br />

deel van de begraafplaats in de meest<br />

zuidelijke hoek bij de Kerkhoflaan tot<br />

gemeentelijk monument verklaard. Dit<br />

jaar werd daar een begin gemaakt met<br />

restauratiewerkzaamheden.Tijdens de<br />

Open Monumentendag op 11 september<br />

werden talrijke belangstellenden<br />

rondgeleid door leden van de werkgroep<br />

en vrijwilligers.<br />

In november heeft de werkgroep een<br />

steunstichting opgericht, in het bestuur<br />

waarvan statutair een bestuurslid van<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> zittins heeft.<br />

Foto- en diacollectie<br />

Onder beheer van de heer H.<br />

Gijsbertsen groeide door schenkingen<br />

en anderszins de foto- en diacollectie<br />

van <strong>Oud</strong> - <strong>Bennekom</strong> nos steeds. De<br />

Vlegeldag<br />

Samen met het Kijk- en Luistermuset6


heer Gijsbertsen was iedere dinsdag te<br />

vinden in het Kijk- en Luistermuseum,<br />

waar hij de beschrijving van de collectie<br />

voortzetle en de gegevens ervan in een<br />

computerbestand inbracht. Dit werk<br />

maakt de collectie toegankelijk voor<br />

onze generatie en voor de generaties na<br />

ons.<br />

Rondleid(st)ers gaven aan bezoekers<br />

van het museum uitleg over de daar<br />

tentoongestelde voorwerpen. Ook dit<br />

jaar ontving de conservator weer waardevolle<br />

aanwinsten voor de verzameling.<br />

Tenslotte ...<br />

... bedankt het bestuur allen die zich,<br />

Collectie <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

op welke wijze dan ook, hebben ingezet<br />

De heer G. van de Born beheerde als voor het welzijn van de Vereniging<br />

conservator de collectie van de <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong>.<br />

Vereniging, die in bruikleen is gegeven<br />

aan het Kijk- en Luistermuseum. Hij<br />

G.M. Hoogkamer - Weíjman<br />

werd bijgestaan door de technische<br />

secretaris<br />

ploeg van het museum, terwijl de dames<br />

D. Mulder en f. van de Born de<br />

textielcollectie verzorsden.<br />

BEGROTING VAN DE VERENIGING OUD-BENNEKOM 2OOO<br />

Inkomsten<br />

Uitgaven<br />

Contributies / 10.s00,- Kostersteen (incl. verzending)/ 8.000,-<br />

Advertenties<br />

1.200,- Zaalhuur f 600.-<br />

Rente-inkomsten f 400,- Lezingen 500.-<br />

Verkopen en lezingen r 300,- Uitgaven Museum 600,-<br />

Representatie 100, -<br />

Secretariaatskosten f 300.-<br />

Contributies / 400.-<br />

I(osten bank/giro I 600.-<br />

Excursiekosten f 300.-<br />

Reservering algemeen f | .000. -<br />

Totaal uitgaven I<br />

Totaal inkomsten I 12.4OO,-<br />

t2.4OO,-<br />

A. van de Weerdhof, penníngmeester<br />

17


BERICHTEN UIT HET KIJK. EN LUISTERMUSEUM<br />

Wilhelm Bruder draaiorgel terug in museum<br />

Een van de pronkstukken in het luistergedeelte van het museum is een Wilhelm<br />

Bruder cilinderorgel. Het is het enige exemplaar in Nederland dat niet alleen in originele<br />

staat verkeert, maar ook nog speelt. Het aantal melodieën is beperkt tot de negen<br />

die op de cilinder staan. Het orgel stamt namelijk uit 1870 toen het'orgelboek'nog<br />

niet was uitgevonden: dat gebeurde pas in 1892.<br />

Het grote voordeel van een orgelboek<br />

boven een cilinder is, dat orgeldraaiers<br />

steeds voor weinig geld de nieuwste<br />

tophits konden bestellen en aldus een<br />

eigentijds repertoire aan populaire liedjes<br />

konden bren-gen. Orgeldraaiers lieten<br />

dan ook hun cilinderdraaiorgels<br />

destijds meestal ombouwen tot boehdraaiorgels.<br />

De meeste rondleid(st)ers in het museum<br />

gebruikten het cilinderdraaiorgel als<br />

'klanstuk' aan het eind van een rondleiding<br />

(hoewel het orgel behoorlijk vals<br />

klonk) en stonden dan, lichtelijk nahijgend<br />

van het draaien, trots de complimenten<br />

van de bezoekers over dit<br />

prachtorgel in ontvangst te nemen.<br />

Groot was dan ook de schrik toen enl


de jongere broer, zijn helper.<br />

Het pand aan de Westerstraat is in mijn<br />

optiek een typisch Amsterdams gebouw:<br />

smal, maar ontzettend diep en<br />

hoog. Bij binnenkomst in de eerste<br />

ruimte sta je meteen tussen allerlei<br />

draaiorgels, draaiorgelonderdelen en<br />

ornamenten. Het kostte ons ongeveer<br />

één uur om de eerste ruimte door te<br />

komen: elk orgel moest uiwoerig bekeken<br />

en beluisterd worden.<br />

De tweede ruimte is de officiële werkplaats.<br />

Het eerste wat je daar opvalt is<br />

de grote kolenkachel, waarbij ik meteen<br />

visioenen kreeg van brand en ... weg<br />

ons Bruderorgel. Ook hier staat het<br />

propvol en ergens moest onze<br />

'Wilhelm' staan, tenminste dat werd<br />

gezegd. lk zag echter niets wat er op<br />

leek. Maar de broertjes kwamen vol<br />

trots met een paar schrootplanken, een<br />

stel losse pijpen en een brede plank<br />

(half vermolmd en vol gaten) en vertelden<br />

dat dit 'ons orgel' was. Ik denk dat<br />

ik er nogal verbijsterd heb uitgezien,<br />

want fan troostte me en zei dat uit deze<br />

puinhoop echt wel weer een goed orgel<br />

zou komen en Leon gaf als uitleg voor<br />

de schroothoop dat Wilhelm Bruder de<br />

minst goede orgelbouwer van de f'amilie<br />

Bruder was geweest. Wat mij nu niet<br />

meteen opmonterde.<br />

Maar wat hebben de Perlee's een pracht<br />

orgels staan. Van kleine, antieke buikorgels<br />

tot zeer grote boekorgels: we<br />

hebben ze allemaal gehoord tot en met<br />

de beroemde 'Arabier'.<br />

Tine, de moeder van de 'jongens', heeft<br />

ons na een paar uur mee naar boven<br />

genomen, 'want', vond ze, 'jullie zullen<br />

nu wel behoefte aan koffie hebben'.<br />

Tijdens de koffie vroeg fos voorzichtig<br />

aan Leon wanneer hij dacht dat ons orgel<br />

klaar zou komen. Met wat heen en<br />

weer praten werd dit maart 1999, zodat<br />

we in het zomerseizoen ons pronkstuk<br />

weer zouden kunnen draaien.<br />

Op weg naar huis begon fos al met<br />

sombere voorspellingen, dat hij nog<br />

moest zien of het orgel in maart terug<br />

was, vooral als de broertjes vaak bezoekers<br />

in de werkplaats kregen die, net als<br />

wij, een hele dag door hen bezig gehouden<br />

werden.<br />

fos kreeg gelijk: maart verstreek, Jos<br />

belde, het werd april; april verstreek, |os<br />

belde enz. fos heeft, denk ik, vanaf oktober/november<br />

bijna dagelijks gebeld,<br />

gedreigd en gesmeekt met als resultaat<br />

dat het orgel toch nog net in de vorige<br />

eeuw in het museum terugkeerde.<br />

En het keerde niet alleen terug! Immers,<br />

namens de Vrienden van het Kiik- en<br />

Luistermuseum heeft het museum een<br />

schitterende reconstructie van een originele<br />

orgelkar gekregen waar het<br />

Wilhelm Bruderorgel nu in al zijn<br />

pracht op staat.<br />

Tijdens de Nieuwjaarsbijeenkomst in<br />

het museum op 1 I januari jl. is dit alles<br />

feestelijk in gebruik gesteld door wethouder<br />

mevrouw A. f onker.<br />

Wat ik nu zo leuk vind aan Leon en |an<br />

van Leeuwen is, dat deze twee jongens<br />

een levensritme hebben dat zo uitstekend<br />

past bij de tijd van de oude draaiorgels:<br />

kalm blijven, de tijd hebben voor<br />

je gasten en uitstekend werk afleveren.<br />

Dan moet je het maar voor lief nemen<br />

dat je er even op wachten moet.<br />

Marieke van clen Hazel


Tentoonstellingen<br />

Op dit ogenblik loopt nog tot 26 februari een tentoonstelling over Veranderingen in<br />

de 20ste eeuw. Zo is er een vitrine ingericht over 'schrijven': van griffel tot laptop. Uit<br />

een groot aantal afbeeldingen afkomstig uit de collectie van de Vereniging <strong>Oud</strong>-<br />

<strong>Bennekom</strong> is bovendien goed Íe zien hoe sterk <strong>Bennekom</strong> in de loop van honderd jaar<br />

veranderd is.<br />

In 2000 zal in veel Nederlandse musea<br />

kleding tentoongesteld worden. Het<br />

Kijk- en Luistermuseum zal present<br />

zijn met een tentoonstelling over doopjurken<br />

en babykleding, waarvan het een<br />

waarlijk schitterende collectie bezit.<br />

Het oudste stuk daarin is een gebreid<br />

jongensmutsje uit 1 745.<br />

Leden van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> of anderen,<br />

die doopjurkjes enlof babykleren bezitten<br />

en die voor de tentoonstelling in<br />

bruikleen willen geven, wordt verzocht<br />

contact op te nemen met het Museum<br />

(0317-414629). Het is een feest je<br />

spullen prachtig uitgestald op een tentoonstelling<br />

te zien liggen!<br />

Het Bruderorgel, de tentoonstellingen<br />

en de vele andere interessante dingen in<br />

het Kijk- en Luistermuseum zijn tlm<br />

31 maart op woensdag en zaterdag van<br />

14.00 tot 17.00 open is, maar gedurende<br />

de schoolvakanties van dinsdag t/m<br />

zaterdag gedurende dezelfde tijd. Dat is<br />

ook het geval na I april met extra openstelling<br />

op tweede paasdag, hemelvaartsdag,<br />

tweede pinksterdag en tweede<br />

kerstdag. Buiten al deze tijden is op<br />

aanvraag ook groepsbezoek mogelijk.<br />

Het museum is bij uitstek geschikt voor<br />

kinderen. Verdere gegevens in de museumfolder<br />

en op<br />

http : //www.hollandmuseums. nl.<br />

Hoe nuttig het werk van de Vrienden<br />

van het ICjk- en Luistermuseum is,<br />

hebt u in het bovenstaande kunnen lezen:<br />

een complete orgelkar (kosten ca.<br />

/ 8.000,-) is door de Vrienden bijeengebracht.<br />

Inlichtingen: Kljk en Luistermuseum,<br />

I(erkstraat 1, 6721 VA <strong>Bennekom</strong>,<br />

0317 - 414629.<br />

20


BOEKAANKONDIGING:<br />

FONDS BLIK OMHOOG 40.45<br />

De redactie van de l(ostersteen ontving<br />

een brief van het Comité van<br />

Aanbeveling van het Fonds Blik<br />

Omhoog 40-45 nTet het verzoek aandacht<br />

te besteden aan de voltooiing van<br />

de vierdelige publicatie die het Fonds<br />

heeft uitgegeven over WolÍheze en de<br />

Zuid-Veluwe in oorlogstijd. Reden om<br />

aan dat verzoek te voldoen is onder andere<br />

het feit dat <strong>Bennekom</strong> nogal ruim<br />

vertegenu'oordigd is, in boek I 33 keer,<br />

in boek ll 37 keer en in boek III komt<br />

het zó vaak voor, dat het niet te tellen<br />

is. Dat derde deel gaat uitsluitend over<br />

de periode na de luchtlandingen. Het<br />

vierde deel, dat niet lang geleden uitgekomen<br />

is, bevat niet alleen een index<br />

van 3 100 persoonsnamen en ruim 900<br />

plaatsnamen, maar ook talloze correcties<br />

en aanvullingen, die lezers van de<br />

eerste drie delen naar de auteur hebben<br />

gezonden. Voor <strong>Bennekom</strong> was dat bijvoorbeeld<br />

de heer H. Gijsbertsen.<br />

ln totaal bevat BLII( OMHOOG 13BB<br />

pagina's. Voor een ieder die tot in detail<br />

op de hoogte wil zijn van de gebeurtenissen<br />

in deze streek gedurende de<br />

Tweede Wereldoorlog, is dit lijvige werk<br />

dus een noodzakelijl< naslagwerk. De<br />

delen I-lll kosten omstreeks / 40,-, het<br />

vierde deel, deel S, kost f 25,-. De<br />

Boekelier in de Dorpsstraat heeft de<br />

publicatie in voorraad.<br />

Redactíe<br />

MEDEDETINGEN VAN HET<br />

Nieuwe leden<br />

Tien nieuwe leden mag het bestuur bij<br />

het begin van het nieuwe jaar welkom<br />

heten. Hieruit blijkt dat de Vereniging<br />

<strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> zich in een groeiende<br />

belangstelling mag verheugen. Mocht u<br />

mensen in uw omgeving kennen, die<br />

geïnteresseerd zijn in het wel en wee<br />

van het oude <strong>Bennekom</strong>, dan vindt u<br />

voor uw gemak weer een opgaveformulier<br />

in deze Kostersteen, waarmee<br />

zij zich op kunnen geven. Het idee van<br />

een cadeau-lidmaatschap kunt u uiteraard<br />

ook overwegen.<br />

BESTUUR<br />

De volgende nieuwe leden worden<br />

door het bestuur verwelkomd:<br />

De heer M. Beukhof<br />

Mevrouw G. Bouwmeester - Paalman<br />

Familie f. Licht<br />

C.M. Nijman & L fiingeling<br />

De heer A. Nooij<br />

De heer en mevrouw G. & W van<br />

Roekel<br />

De heer W. Roseboom<br />

Familie f.f. Roseboom - Ruhof<br />

Mevrouw A. van Striiland<br />

Mevrouw P. Vermeulên - van Beek


Mutaties<br />

Mutaties verzoeken wij u vriendelijk<br />

schriftelijk te willen doorgeven aan de<br />

ledenadministratie: mevrouw E. Mantel<br />

- van Staaveren, Hogeweg 4, 6721VE<br />

<strong>Bennekom</strong>.<br />

Etiket op Kostersteen<br />

Zoals u opgevallen zal zijn, zit er op de<br />

omslag van De I(ostersteen een etiketje<br />

met streepjescode. Veel leden ergeren<br />

zich eraan. Het dient echter om de verzending<br />

te vergemakkelijken. Overigens<br />

is het zeer eenvoudig te verwijderen,<br />

omdat het met een niet hard wordende<br />

lijm is bevestigd.<br />

Folder Monumenten<br />

De gemeente Ede heeft een Íraai vormgegeven<br />

en geïllustreerde folder (van<br />

14 pagina's) uitgegeven over gemeentelijke<br />

monumentenzorg en archeologie.<br />

Zoals in de inleiding vermeld staat,<br />

is hij vooral bedoeld voor eigenaars, gebruikers<br />

en beheerders van bestaande<br />

of voorgedragen gemeentelijke monumenten<br />

of potentiële kopers ervan,<br />

maar ook voor 'alle geïnteresseerde<br />

verenigingen en personen. De folder<br />

bevat gegevens over de rechten en<br />

plichten van de bezitter van een monument,<br />

over onderhoud, restaureren of<br />

verbouwen ervan en over subsidieregelingen.<br />

U kunt de folder bestellen bij<br />

het Gemeentelijk Info-Centrum,<br />

Postbus 9022, 6<strong>71</strong>0 HK Ede, telefoon<br />

680210 of afhalen in het gebouw 1 van<br />

het gemeentehuis te Ede, Raadhuisplein<br />

1, Ede.<br />

Agenda van activiteiten van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong> tot 10 mei 2000<br />

29 februari: Algemene Ledenvergadering<br />

12 april: Lezing door drs M. van Nie, gemeentelijk archeoloog van Ede en<br />

Apeldoorn, over ijzerbereiding op de Veluwe.<br />

10 mei: voorjaarsexcursie naar Valkenswaard en T[rnhout (België)<br />

Het Bestuur<br />

22


Bestuur van <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

Voorzitter:<br />

P. Aalbers, Algemeer 49,6721GA <strong>Bennekom</strong><br />

Vice-Voorzitter:<br />

T.|. Hoekstra, Van Hoffenlaan 44,6721XE <strong>Bennekom</strong><br />

Secretaris:<br />

Mevrouw G.M. Hoogkamer - Weijman, Emmalaan 33,6721E! <strong>Bennekom</strong>, tel.<br />

416180<br />

Penningmeester:<br />

A. van de Weerdhof, Molenstraat 122.6721WP <strong>Bennekom</strong><br />

Leden:<br />

A. Dirksen, Pr.Bernhardlaan 22, 6721 DR <strong>Bennekom</strong><br />

A.f . Lever, Prinsenlaan 2,6721 EC <strong>Bennekom</strong><br />

Mevrouw E. Mantel - van Staaveren, Hogeweg 4, 672lVE <strong>Bennekom</strong><br />

Ledenadministratie<br />

Mevrouw E. Mantel - van Staaveren, Hogeweg 4, 672lVE <strong>Bennekom</strong><br />

Conservator Collectie <strong>Oud</strong>-<strong>Bennekom</strong><br />

G. van de Born, Selterskampweg 25, 6721 AR <strong>Bennekom</strong><br />

Beheer foto- en diacollectie<br />

H. Gijsbertsen Gasthuisbouwing 9a,6721 XH <strong>Bennekom</strong><br />

Redactie Kostersteen<br />

T.f . Hoekstra, Van Hoffenlaan 44,6721 XE <strong>Bennekom</strong>, eindredacteur<br />

C.A. Heitink, Brinkerpad 29, 6721Wï <strong>Bennekom</strong><br />

A.f . Lever, Prinsenlaan 2,6721 EC <strong>Bennekom</strong><br />

H.f . van den Oever, Edeseweg l17, 6721|T <strong>Bennekom</strong><br />

23

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!