Nederlands - Jiffygroup

Roouting
Jaargang 4
Nummer 3
November 2013
Slegers QSM (Quick Soil Mix)-project
Kweeksysteem voor microgroenten
Slegers Greenhouse, Strathroy, Ontario, Canada
Sleger Greenhouse verbouwt
0,6 hectare sla, groente en
microgroente in goten. Besloten
werd om te besparen op de
loonkosten en om de omzet
van microgroente binnen
het bestaande oppervlak te
verhogen. Men wilde hetzelfde
hydrogootsysteem gebruiken,
en daarom werd in 2011 gestart
met J7-50-150 dat in de goot
werd gelegd. Na een proefperiode
van 6-8 maanden werd besloten
om over te stappen op een
QSM-systeem, omdat J7-pellets
net zo bewerkelijk waren als
losse vulling. JNB startte met
de ontwikkeling van een QSMsysteem
met een stektray die
in de goot paste en waardoor
het mogelijk werd om levende
groente naar de eindgebruikers
(restaurants en detaillisten)
te verzenden. Na 8 maanden
kwamen we uit op een QSM-
180x50x45 mm stektray met
verpakking, afstripbaar, passend
in de goot en klaar voor gebruik.
Vanwege het biologische
keurmerk van de klant moest
JNB een speciale partij
substraat zonder toevoegingen
ontwikkelen. We hebben ook
het Carefree-mengsel met
biologische Sustane getest,
maar de voedingssamenstelling
daarvan was niet afgestemd
op de hoge stikstofbehoefte
van deze gewassen tijdens hun
vroege fase. Op verzoek van
de klant ontwikkelde JNB een
draagtray voor de 18-gaats
stektray om de verwerking en
ontkieming te vereenvoudigen.
Door een tray ondersteboven
te plaatsen ontstaat een
perfect
kiemsysteem
voor microgroenten. We
ontwikkelden onlangs ook een
stektray voor dezelfde draagtray
met 6 ronde 150 mm QSM voor
verzending in een standaard
grijper voor de detailhandel. We
zijn momenteel op zoek naar een
oplossing voor een QSM met de
juiste voedingssamenstelling,
zodat biologische klanten
slechts water hoeven toe te
voegen zonder gebruik te
hoeven maken van vis-emulsie.
Hoe creatiever je bent, hoe
meer je kunt omzetten door
klanten toegevoegde waarde te
bieden waardoor zij met minder
personeel meer omzet en winst
kunnen behalen.
Ga voor meer informatie over
gewassen naar:
www.Slegersgreen.com
Sylvain Hélie

Preforma pluggen voor de
Bromelia teelt
Binnen de Benelux wordt er al
jaren gekeken naar de Bromelia
markt, een markt waar vroeger
uitsluitend Preforma gebruikt
werd. Een aantal jaren heeft Jiffy
een zwakke positie gehad in
dit segment. De pluggen bleven
te nat in het verleden met als
gevolg geen goede teeltresultaten.
Maar gelukkig hebben we
een aantal grote stappen voorwaarts
gezet. Dit is gebeurd
nadat er enkele jaren terug
een project team aan de gang
is gegaan met dit markt segment.
Met het doel te begrijpen
wat er moest gebeuren om zo
snel mogelijk weer de Preforma
pluggen geschikt te maken voor
de Bromelia bedrijven.
Wat zijn de eisen van een Bromelia
kweker?.
Wat wenst de Bromelia kweker
van een Preforma plug? De
Bromelia bedrijven hebben een
aantal zeer specifieke en unieke
wensen en eisen waaraan
een plug moet voldoen. Van het
grootste belang zijn de volgende
zaken;
• Snelle groei.
• Perfecte drainage.
• Goede herbevochtiging.
• Natuurlijke krimp.
• Goede uithaalbaarheid.
• Gelijkheid.
• Gemakkelijk te planten en
goed te verwerken.
De nieuwe Preforma pluggen
voldoen aan al deze specifieke
wensen.
Snelle groei
Door de luchtige structuur van
de pluggen in combinatie met
een goede drainage is snelle
groei mogelijk. Een goede
groei is essentieel. De teeltduur
van een Bromeliastek is
lang en daardoor kostbaar. De
groei moet dan ook snel zijn en
vooral uniform zijn zonder noemenswaardige
risico’s. Middels
proeven bij diverse klanten is
in de afgelopen 2 jaar gebleken
dat dit uitstekend gaat met
Preforma. Na de stekfase volgt
de oppotfase bij de klant, ook
deze fase is essentieel en is op
meerdere bedrijven uitgetest
en goed gebleken.
• Uitstekende drainage, ook
bij te grote watergiften.
• Drainage middels drainage
kanaal zorgen voor perfecte
vochtigheid en herbevochtiging.
Bromelia’s zijn epiphyten die
voor een groot deel op het water
leven dat zich in de koker
van de plant bevindt en in de
bladoksels. In zijn natuurlijke
habitat is dit de enige kans om
te overleven. Preforma pluggen
voor de Bromelia teelt hebben
een aantal unieke eigenschappen
die daar op aan sluiten.
Door de vochtkarakteristiek en
drainage tegelijk is een goede
watergift altijd mogelijk zonder
dat de wortels door wateroverlast
afsterven.
Preforma pluggen hebben een
vocht karakteristiek die niet
te vergelijken is met andere
pluggen. Ze nemen eenvoudig
water op, zonder dat ze te nat
worden. Ze nemen ook nooit te
veel water op en dat is erg belangrijk.
Ze houden altijd een
vrij hoog luchtpercentage over,
ook direct na watergift. Door
het hebben van een drainkanaal
onder de pluggen is het geven
van water geen probleem. Immers
het overtollige water kan
snel afgevoerd worden. Op die
manier is de koker van de plant
vaak met vers water en voeding
te voorzien. Voornamelijk in de
donkere periode van het jaar is
dit zeer belangrijk.
Het grote voordeel daarvan is
ook dat er op die manier minder
of zelden ongelijkheid ontstaat
in de plug vochtigheid. Met andere
woorden uniformere groei
is het gevolg.
Natuurlijke krimp zorgt voor
betere wortels.
Natuurlijke krimp van de Preforma
pluggen zorgen voor een
luchtlaag waar de wortels zich
zeer prettig in voelen en zich
goed ontwikkelen. Als enige
plug type in de markt heeft Prefroma
een natuurlijke krimp in
zich. Dit is een karakteristiek
van de Preformaplug die in de
loop van de teelt ontstaat. De
plug gaat langzaam een beetje
krimpen, dwz de plug wordt wat
kleiner en er ontstaat ruimte
tussen de plug en de wand van
de tray. Dit is voor sommige gewassen
zoals Bromelia uitermate
gewenst want de wortels van
de Bromelia groeien het liefst
op de rand van lucht/materie.
Ze maken van nature namelijk
veel hechtwortels. Ze kunnen
dus uitstekend gedijen in deze
tussenruimte. Deze natuurlijke
krimp kunnen we middels ons
proces nog beïnvloeden ook.
Meer of minder krimp is mogelijk.
Uithaalbaarheid die altijd gegarandeerd
is.
Het voordeel van deze natuurlijke
krimp is dat de plug los in
de tray komt te staan. De plug
gaat daardoor altijd eenvoudig
uit de tray komen. Immers de
plug komt los van de tray, het
grote voordeel van de Preforma
plug is dat er dus geen schade
aan de wortel optreedt.
Alle andere typen pluggen zijn
vrijwel krimploos en blijven
vaak vast zitten in de tray met
wortelschade tot gevolg.
Uitplanten gaat razendsnel.
Aangezien Jiffy de pluggen aanlevert
in een tray met een zogenaamd
voorgestanst plantgat
is verplanten van jonge planten
een peulenschil en volledig automatisch
uit te voeren.
Cees de Bakker
2 / Roouting Roouting / 3

Big Bale doseerinstallatie
productielocatie Graanweg, NL
Sinds 1 juni 2013 is de bigbale-installatie
van productielocatie
Moerdijk uitgerust met een
geavanceerd vulmeetsysteem.
Graag wil ik uitleggen waarom
we hebben geïnvesteerd in dit
systeem en hoe dit systeem
werkt.
Waarom hebben we deze investering
gedaan?
Het was een uitdrukkelijke wens
van de klanten, verdelers en
agenten om bigbales te ontvangen
van een bepaald volume.
Probleem van de productielocatie
was dat we achteraf, wanneer
een bigbale was geproduceerd,
het gerealiseerde volume
moesten terugrekenen. Kortom
we hadden geen mogelijkheid
om vooraf het juiste volume te
doceren. Daarom was het onmogelijk
om bigbales te produceren
van een vooraf bepaalde
inhoud en van gelijk volume onderling.
We zijn hierover gaan
nadenken wat voor mogelijkheden
er zijn om dit te veranderen.
Toen is het idee ontstaan
om te gaan vullen op gewicht,
waarbij we gebruikmaken van
de gerealiseerde dichtheid en
het gevraagde EN volume voor
de bigbale.
Als voorbeeld:
Een mengsel heeft een dichtheid
van 250 Kg/EN-M3 en we
willen een baal maken van 4 EN,
dan moet de installatie gevuld
worden met 1000 Kg.
Hoe werkt dit systeem?
Het maken van het substraat
blijft onveranderd. We kunnen
op 3 manieren een substraat
maken:
• Met de shovel,
• Met de mixline (als er gezeefd
moet worden),
• Met de Menglijn Hal 1 (als
het op streefgewicht geproduceerd
moet zijn)
Wanneer de shovelmachinist de
voorbunker vult met substraat,
gaat het substraat als eerst
langs het SVMS systeem (1).
De formule 1 band kan 2 belangrijke
zaken meten. Mbv een
stralingskop wordt de dichtheid
van het mengsel gemeten oftewel
hoe zwaar 1 EN-M3 weegt.
Tevens wordt mbt loodcellen het
totaal gewicht gemeten.
Belangrijkste getal om bigbales
van gelijk volume te vullen is
de gemeten dichtheid. Wanneer
het substraat voorbij het SVMS
systeem is, wordt het opgeslagen
in de volgbunker (2). Uit de
volgbunker gaat het substraat
via een transportband (3) naar
de weegband (4).
De operator stelt de bigbale installatie
als volgt in:
De operator gebruikt de gerealiseerde
dichtheid die gemeten
is en vermenigvuldigd deze
met het gevraagde baalvolume.
Hieruit komt een gewicht hoe
zwaar 1 bigbale moet gaan wegen.
Weegband (4) is zodanig
ontworpen dat deze gaat stoppen
zodra dit gevraagde gewicht
is bereikt. Op die manier
wordt de schacht van de bigbale
installatie van te voren gevuld
met het juiste volume. Met persen
wordt rekening gehouden
dat er bij dezelfde sensor wordt
gestopt met persen.
Op die manier maakt productielocatie
Moerdijk bigbales van
gelijk volume en gelijke hoogte.
Wel zijn er spelregels waaraan
we moeten voldoen i.v.m het
totaalgewicht van een vracht.
Daarom maken we voor de Benelux
balen tot 1250 kg, voor
de export maken we balen tot
1000 kg. Uitzondering is Spanje
en Portugal, hiervoor mogen we
bigbales maken tot 1500 kg.
De nauwkeurigheid van produceren
is ook bekend. Berekend
is dat we kunnen produceren
met een nauwkeurigheid in gewicht
van +/- 2%. Voor een bigbale
van 1000 kg kan het gewicht
variëren tussen 980 en
1020 kg. Als dit wordt teruggerekend
in EN-volume betekent
dat +/- 100 EN-liter.
Tot dusver wat uitleg over het
produceren van bigbales van
gelijk volume. Voor het vullen
van 70 EN-literzakken is er ook
een vulmeetsysteem. Maar dat
bewaar ik voor een volgende
keer.
Kees van den Kieboom
4 / Roouting Roouting / 5

Productie van perskluiten en pluggen voor de kweek van
jonge groenteplanten
Beekenkamp Plants is een belangrijke
producent van jonge
groenteplanten voor vollegrondkwekers
in Noord-Europa. Het
bedrijf produceert jonge groenteplanten
op grotendeels geautomatiseerde
wijze. Al meer dan
55 jaar lang richt Beekenkamp
zich uitsluitend op de opkweek
en verkoop van jonge groenteplanten
in perskluiten, steenwol
en trays. Het bedrijf staat bekend
om zijn ziektevrije, sterke
planten met een goed ontwikkeld
wortelstelsel.
Productie perskluiten (blokken)
Moderne technieken voor de
productie van blokken
Beekenkamp maakt gebruik van
de nieuwste pers- en zaaitechnieken
voor bladgewassen en
koolplanten teneinde een blijvend
hoge kwaliteit te kunnen
garanderen.
De 3 tot 6 cm blokken, alsook
de 8 cm blokken, worden volledig
automatisch geproduceerd
uit hoogwaardige, gecertificeerde
potgrond. Afhankelijk van
de wensen van de klant kunnen
4 cm blokken worden geleverd
als losse blokken of als
aaneengeschakelde blokken.
Beekenkamp beschikt eveneens
over de nieuwste technologie,
zoals Phyto-Drip en dummy pillen
waarmee het gewas reeds
tijdens het zaaien kan worden
beschermd met een gewasbeschermingsmiddel.
Beekenkamp kan onder meer
sla, andijvie, kool, prei, broccoli,
venkel, peterselie, selderij
en kruiden als jonge planten
produceren naar de wensen van
de klant.
Productie van trayplanten
Voor de productie van trayplanten
maakt Beekenkamp
gebruik van het intern ontwikkelde
(Beekenkamp Verpakkingen
B.V. ) BeeMatic-systeem en
260-gaats en 315-gaats trays.
BeeMatic: geperste plug in
plastic 315-gaats tray.
Voor optimale plantkwaliteit
heeft Beekenkamp een eigen
315-gaats tray ontwikkeld. Deze
dunne plastic tray (wit) met 315
geperste pluggen wordt onmiddellijk
na het inzaaien in de houder
geplaatst (geel), waardoor
de planten los van de grond worden
opgekweekt. Luchtcirculatie
voorkomt de vorming van wortels
onder de tray, wat de plantkwaliteit
ten goede komt. Deze
tray is ook bijzonder geschikt
voor gebruik in volledig geautomatiseerde
plantmachines.
Tray 260: los gevulde plug in
plastic tray.
Deze los gevulde tray met extra
ruimte voor iedere plant
wordt eveneens in de houder
gekweekt om ongewenste
wortelvorming onder de tray
te voorkomen. Omdat de tray
minder planten bevat, is hij uitermate
geschikt voor kwekers
die de voorkeur geven aan grotere
planten. Voor het kweken
van vroege oogsten produceert
Beekenkamp ook koolplanten in
een 96-gaats tray en in blokken
van 5 cm, 6 cm en 8 cm.
Het groeimedium
Beekenkamp krijgt het groeimedium
voor de perskluiten
en voor de superzaailing pluggen
aangeleverd van Jiffy. Jiffy
beschikt over de kennis om de
juiste mix te kunnen leveren
voor deze procestechnologie.
Vanwege de veelal geautomatiseerde
plantsystemen van de
kwekers, moeten de kluiten en
de pluggen uiterst stabiel zijn.
Het groeimedium moet aan de
juiste voorwaarden voldoen
voor de ontwikkeling van homogene
jonge planten. Niet alleen
stabiele kluiten of pluggen zijn
van belang voor de ontwikkeling
van de groente planten, maar
ook het juiste groeimedium.
De perskluiten en/of pluggen
worden meteen in een plastic
bak of tray geplaatst na het
persen. De houder wordt gebruikt
tijdens de opkweekperiode.
De plastic bak en drager
maken het mogelijk om de
units op pellets in een klimaatcel
en in de kas te plaatsen.
Na het inzaaien van de bakken
of trays worden deze voor wat
betreft de meeste gewassen in
een klimaat gestuurde cel geplaatst
met een gecontroleerde
kiemtemperatuur en volledige
duisternis. (donker kiemers).
Na 48 uur worden de meeste
gewassen in een kas geplaatst.
Voor een aantal gewassen is het
ook mogelijk om de bakken buiten
de kas te plaatsen bij een
lagere temperatuur om sterkere
planten te kweken voor de
volle grond.
Na het inzaaien van de perskluiten
of geperste zaailingpluggen
is het belangrijk dat de zaadjes
worden afgestrooid. Beekenkamp
gebruikt vooral fijn rivierzand
voor perskluiten. De
superzaailing pluggen worden
ook wel afgestrooid met vermiculiet
of zand. Bij sommige
gewassen worden de zaadjes
zowel met vermiculiet als zand
afgestrooid. Naast het donkerkiemen
door afstrooien van het
zaad is wat sommige gewassen
betreft ook tegendruk belangrijk
voor de zaailing (hypocotyl/
epicotyl) zodat stabiele en compacte
jonge planten ontstaan.
Verschillende
kiemprocessen
De kieming van zaden kan zowel
epgigeaal (bovengronds)
plaatsvinden, waarbij de zaadlobben
naar boven worden geduwd
doordat de stengel groeit
en hypogeaal (ondergronds),
waarbij de zaadlobben in het
zaadomhulsel onder de grond
blijven zitten, of op een tussenmanier,
waarbij de stengel
groeit totdat de zaadlobben
net boven de grond uitkomen,
waarna deze zich van elkaar
scheiden en plat op de grond
komen te liggen.
De kiemingswijze is afhankelijk
van het gewas en vergt speciale
kennis en ervaring van de teler.
Het toedekken van de zaden is
afhankelijk van het kiemingsproces.
Ook is het belangrijk
dat het plantgat in de potten of
plug de zaden goed bedekt zodat
deze uit kunnen groeien tot
compacte planten. Het plantgat
in de superzaailing pluggen van
Beekenkamp is > 1,5 cm. De
lengte van de plug bedraagt in
totaal 3,5 cm.
Klantvereisten
Beekenkamp kan dezelfde gewassen
als jonge planten leveren
met gebruikmaking van
deze kweeksystemen.
De klant bepaalt volgens welk
systeem de planten gekweekt
moeten worden. De keuze is afhankelijk
van het geautomatiseerde
plantsysteem in de volle
grond, de gewenste plantgrootte
en het bladoppervlak bepalen
de afstand tussen de jongen
planten tijdens de opkweekfase
en daarmee ook de grootte van
de blokken of pluggen.
Cees van der Burg
Productontwikkeling
6 / Roouting Roouting / 7

Lichtere substraten die het verschil kunnen maken
Over veen is iedereen het eens:
talrijke voordelen bij de productie,
maar de impact op het milieu
is controversieel. Alleen al
de maatschappelijke, zelfs politieke
druk volstaan om zich af
te vragen waarom het aandeel
veen in substraten kan/moet
worden verminderd.
De tuinders zijn unaniem: niets
is beter dan veen in een substraat
om de productie ervan
optimaal te beheren. Dankzij de
fysische en chemische eigenschappen
kunnen bemesting en
irrigatie vlot worden geregeld
op basis van de biologische stabiliteit,
de afwezigheid van fytotoxiciteit,
een zure pH, de CEC
(kationische uitwisselingscapaciteit)
en vooral een hoge beschikbaarheid
van water. Toch is
er niet één veensoort, maar verschillende
veensoorten waarvan
de specifieke eigenschappen afhangen
van hun oorsprong, hun
leeftijd, de extractiemethode,
het zeven.
Niet alleen maar op veen vertrouwen
Waarom deze bijna perfecte
grondstoffen vervangen, waarvan
er bovendien grote voorraden
zijn? Het gebruik ervan lijkt
moeilijk te verenigen met het
“milieuvriendelijke” imago dat
de producenten eraan willen geven.
Bij de gedachte aan de exploitatie
van veenderijen, waarvan
de hernieuwing duizenden
jaren in beslag neemt, kan de
consument huiveren, zelfs wanneer
het gebruik voor doeleinden
in de tuinbouw veel minder
intensief is dan het gebruik voor
energiedoeleinden, zelfs wanneer
de veenderijen worden
hersteld, zelfs wanneer het om
verantwoord beheer gaat, zelfs
wanneer enorme volumes beschikbaar
zijn.
In een tijd waarvan er sprake is
van carbon footprint en opwarming
van het klimaat, zou het
wel eens kunnen dat het beperkt
gebruik van veen een volgende
te voeren strijd wordt.
Zonder evenwel veen volledig
te willen vervangen, kunnen we
er toch minder van aan het substraat
toevoegen om rekening
te houden met de milieubezwaren,
ongeacht of ze gerechtvaardigd
zijn of niet, en vooral
om de toekomstige maatschappelijke
en politieke druk te snel
af te zijn.
De ideale formule vinden
Materialen die als een geldig
(gedeeltelijk) alternatief voor
veen worden beschouwd, zijn
min of meer controversieel. Men
kan er een beter substraat mee
maken dan een dat volledig uit
veen bestaat en daarbij ver-
schillende eigenschappen verenigen:
kokosvezel, houtvezel,
perliet, kokos, schors, compost,
Tp2f.
Het groot aantal bronnen beperkt
zo het risico van een
tekort omdat de exploitatie
afhangt van veranderende klimaatomstandigheden.
De regenval
van 2012 in heel Europa
heeft een impact op de exploitatie
van veenderijen gehad.
De crisis in de bevoorrading
van naaldboomschors uit de regio
Landes in 2008-2009. Het
slechte beheer van kokos door
de moesson.
Die vervanger voor veen verplicht
de producent ertoe zijn
productiebeleid aan te passen.
Er is communicatie nodig om
die minder veenhoudende substraten
te valoriseren.
De beschikbare grondstoffen
en het nationaal beleid
In Europa blijft er 48% natuurlijke
veenderijen over. 52 % van
de veenderijen dient voor de
landbouw (50%), de bosbouw
(30 %), de extractie van veen
(20%) voor de opwekking van
energie, het urbanisme en de
productie van substraten (tussen
3% en 5%)
Van land tot land verschilt de
strategie voor het beheer van
veenderijen, op basis van de
lokale toestand. Op het Europese
vlak zijn er wetten voor
het afbakenen van biotopen en
beperken bepaalde wetteksten
de exploitatie van veenderijen
Toch kan de bescherming van
veenderijen, de belangrijkste
koolstofvoorraad in de bodem,
een belangrijke inzet worden in
het kader van de besprekingen
over het beperken van de klimaatopwarming
of de bescherming
van de bodem.
De industrie versus het milieu
De Noord-Europese landen
(Finland, Estland, Litouwen)
beschikken over grote reserves
omdat de oppervlakte van
de veenvelden zich over honderdduizenden
vierkante kilometers
uitstrekt. Ze bedekken
ongeveer 26% van het oppervlak
van Finland. De turfbranche
is bovendien een belangrijke
werkgever. Hetzelfde geldt
voor Canada, waar 12% van de
oppervlakte (1,7 miljoen km²)
wordt ingenomen door veenvelden.
Het Canadese Ministerie
van grondstoffen heeft een
“Wet over de exploitatie van
veenderijen” uitgevaardigd met
als doelstelling de economische
ontwikkeling van het land te
behouden en de veenderijen na
hun exploitatie terug te herstellen.
In Duitsland zijn de enkele nog
ongerepte veengebieden strikt
beschermd en aangeduid als
beschermde zone of natuurgebied.
De exploitatievergunningen,
beperkt in de tijd met
verplichting tot renaturatie,
worden niet meer hernieuwd en
de geëxploiteerde oppervlakken
dalen (meer dan 30.000
ha in 1983 naar minder dan
10.000 ha voorzien in 2017).
De overheid wil het gebruik van
alternatieven voor turf promoten.
De doelstelling bestaat er
niet alleen in de natuur te behouden,
maar ook het klimaat
te beschermen: “12% van de
jaarlijkse uitstoot van broeikasgas
in de regio Nedersaksen is
veroorzaakt door de exploitatie
van veengebieden”, bevestigd
de Duitse Minister van milieu,
energie en klimaatbescherming.
(Nedersaksen bevat meer dan
95% van de veenvoorraden van
het land).
De ecologische druk
Het Verenigd Koninkrijk vermindert,
onder druk van milieuorganisaties,
op progressieve
wijze het volume gebruikte
veen. In de zomer van 2011
heeft het Department for Environment
zijn plannen voor de
totale reductie van het gebruik
van landbouwveen tegen 2030
voorgesteld. Deze omvatten als
doelstelling de vrijwillige eliminatie
van veen door hobbytuinders
in 2020 en door fruit-,
groenten- en sierplantentelers
in 2030. Deze deadlines zullen
in 2015 door de politieke
wereld worden geëvalueerd.
In Zwitserland is er na jaren
van drainage en extractie voor
de productie van energie en
voor tuinbouwdoeleinden nog
slechts 1524 hectare veengebied
over, dit is slechts 15% van
de oorspronkelijke oppervlakte.
Sinds 1987 is de exploitatie van
veen er verboden. Toch wordt
er elk jaar tussen 115.000 en
150.000 ton geïmporteerd. De
Bondsraad heeft in december
2012 een “Torfausstiegskonzept”
goedgekeurd, waardoor
het gebruik van veen compleet
moet worden geëlimineerd. In
2017 wordt een eerste balans
opgemaakt. Zwitserland wil in
Europa een pioniersrol spelen
bij de vermindering van de invoer
en het gebruik van veen.
Frankrijk telt ongeveer 100.000
ha veengebied (vooral van zegge).
Vijftig jaar geleden was
dat nog ongeveer het dubbele.
De exploitatie van veenderijen
wordt bij decreet geregeld. Tijdens
de “Grenelle de l’environnement”
werd het onderwerp
niet besproken. Het meeste
veen voor de tuinbouw wordt
geïmporteerd.
Hoewel het grote publiek dat
niet echt lijkt te willen, bieden
bepaalde firma’s substraten
zonder veen aan. Enkele
steden buigen zich over het
“milieuverantwoordelijke” karakter
van hun aankopen en
eisen substraat met een ecolabel.
Dat ecolabel, dat ertoe
moet aanzetten materialen te
recyclen en duurzame materialen
te gebruiken, wordt pas
8 / Roouting Roouting / 9

toegekend “indien het product
geen veen bevat en het organisch
materiaal is samengesteld
uit behandeld en/of gerecycled
afval”. Na substraat met ecolabel,
verschijnt nu ook het eerste
oppotsubstraat met ecolabel op
de markt.
Kwetsbare gebieden en
koolstofvoorraden
Veengebieden beïnvloeden de
waterbalans van een gebied.
Ze vormen een natuurlijk filtergebied
en vertegenwoordigen
10% van de wereldwijde zoetwatervoorraden.
Veenmos, dat
verantwoordelijk is voor de belangrijkste
eigenschappen van
veen (aciditeit, waterretentie,
kationische uitwisselingscapaciteit),
groeit elk jaar tussen de
2 mm en 12 cm. Door ontbinding
en verdichting bedraagt
het aangroeipercentage in een
onontgonnen veenderij slechts
0,5 tot 1 millimeter per jaar. De
tuinbouw maakt echter gebruik
van witveen van 3.500 jaar oud
tot zwartveen van 12.000 jaar
oud, dat op menselijke schaal
niet hernieuwbaar is.
Wereldwijd zouden de veengebieden
tot 1400 gigaton koolstof
opslaan, goed voor bijna een
derde van de koolstofvoorraad
in de bodem. En zelfs al geven
ze methaan af, met een 23 keer
groter broeikaseffect dan CO2,
blijft de balans van de uitstoot
van broeikasgas uit veengebieden
op lange termijn positief.
De extractie van veen brengt de
koolstof, die tot dan toe opgeslagen
bleef, terug in omloop.
Op het wereldwijde niveau is de
vernietiging van veengebieden
momenteel verantwoordelijk
voor 8% van de CO2-uitstoot.
In het geval van de tuinbouw
verloopt die vrijgave progressief
(10 tot 20 jaar), onder invloed
van micro-organismen;
in het geval van verbranding
(verwarming) is ze onmiddellijk.
Door dit gebruik zou vooral
de klimaatopwarming worden
versneld, wat een progressieve
vervanging van de mossen door
vasculaire planten veroorzaakt,
die op hun beurt de bacteriële
activiteit van de bodem stimuleren,
de ontbinding van het oude
veen versnellen, de uitstoot van
CO2 en de opwarming van het
klimaat.
Gedragscodes
De Strategy for Responsible Peatland
Management, gelanceerd
op initiatief van de International
Peat Society, wil de identificatie
en het behoud van venen met
grote ecologische waarde, het
verantwoord beheer van geëxploiteerde
veenderijen en de
regeneratie van de droog gemaakte
of op andere manieren
beschadigde veengebieden, garanderen.
Het initiatief bepaalt
“belangrijke doelstellingen en
specifieke acties voor de biodiversiteit,
de hydrologie en de
regeling van het water, het klimaat
en het proces van de klimaatverandering,
de economische
activiteiten, de toestand
na de exploitatie, de restauratie
en de rehabilitatie, de verdeling
van de informatie en de menselijke
en institutionele capaciteiten,
de betrokkenheid van
lokale actoren en een goede governance.”
Epagma (European Peat And
Growing Media Association), de
vereniging die de grote Europese
substraatproducenten verenigt,
heeft een “Gedragscode
voor een verantwoorde exploitatie
van veenderijen” opgesteld,
waarin wordt geëist dat rekening
wordt gehouden met de
toekomst van de veenderij vanaf
de start van de exploitatie, in
overleg met de belanghebbenden.
Ze definieert de principes
van een verantwoord beheer
van de veenderijen met inbegrip
van de selectie, de voorbereiding
van de site, de extractie
van veen en de reconstructie na
exploitatie van de veenderijen.
De selectie bestaat erin uitsluitend
veengebieden te exploiteren
zonder ecologische waarde,
bijvoorbeeld een opgedroogd
veengebied: er is dan immers
geen sprake van vernietiging
van de vochtige omgeving. Na
de oogst creëren de onderwaterzetting
en het opnieuw inzaaien
een nieuwe natte zone.
Certificeringen voor de communicatie
In Noord-Amerika legt de milieucertificering
Veriflora, een
tuinbouw-ecolabel afgeleverd
door het onafhankelijke certificeringsagentschap
Scientific
Certification Systems (SCS),
sinds 2010 in zijn criteria het
verantwoord beheer van venen
vast (VeriFlora Certification
Standard for Responsible Peatland
Management certification
scheme). Het lastenboek van
de substraatproducenten bevat
criteria die deels gebaseerd zijn
op de ISO 9001 en ISO 14001
normen, en die de milieubescherming,
de sociale verantwoordelijkheid
en de kwaliteit
van het product omvatten.
In Europa heeft het MPS (Milieu
Programma Sierteelt) een
MPS-certificering voor milieuverantwoorde
teelaarde gecreëerd.
De certificering legt de
klemtoon op de duurzame exploitatie
van grondstoffen, het
gebruik van hernieuwbare bestanddelen
(veen, kokosvezel,
compost, zand, leem, schors,
lavasteen, houtvezel en rijstvliezen)
en op het gebruik van
een minimumpercentage organische
meststoffen.
Telen is substraten die weinig
veen bevatten
Afgezien van de hydrocultuur,
wordt het merendeel van de bestanddelen
van substraat, met
uitzondering van veen, eerder
beschouwd als aanvulling, als
een verbetering van de agronomische
prestaties van het substraat
bij productie buiten de
grond. Als neutrale buffer kan
veen de irrigatie en verbetering
regelen, terwijl voor de andere
materialen de pH dient te worden
gewijzigd, de toevoer van
water of meststoffen kan worden
opgesplitst, of nog geprobeerd
worden rekening te houden
met de vrijgave van stikstof
tijdens de teelt van het product.
Veen is moeilijk te vervangen
in perspotten. Veen zorgt voor
weinig verrassingen, terwijl de
kwaliteit van bepaalde andere
grondstoffen van jaar tot jaar
kan variëren.
In cijfers
Totale oppervlakte veengebieden:
Meer dan 4.000.000 km²
bij het begin van de 20e eeuw,
of 3 % van het aardoppervlak.
Locatie: 90 % in het noordelijk
halfrond. 282.000 km2 veengebied
in de Europese Unie.
Hernieuwing: de jaarlijkse toename
van de veengebieden zou
1 tot 2 miljard kubieke meter
bedragen, voor een degradatie
van 100 miljoen kubieke meter
per jaar (volgens Floragard).
Jaarlijkse consumptie van substraat
in 2010: 4 miljoen m³
teelaarde verkocht op de Franse
markt (zowel pro als amateur).
34,5 miljoen m3 in Europa.
Franse consumptie van veen
in 2010: 1,1 miljoen m³ veen
voor de professionele sector;
0,8 miljoen m³ voor het grote
publiek.
Samenstelling van de in Frankrijk
in 2010 gebruikte potgronden:
65% veen in professionele
potgronden; 40% veen in potgronden
bedoeld voor het grote
publiek.
Kokos
De meeste vervangingsproducten
zijn duurder dan veen.
De prijs van substraat zonder
veen zou 20 tot 50% duurder
zijn dan een gelijkaardig substraat
met veen. De waterretentie
verhoogt de fijnheid van
de grondstoffen, maar dit gaat
ten koste van de beluchting
van het product. De beluchting
bevordert de oxygenatie en de
droogtijd, en zet ertoe aan de
begieting bij te regelen of zelfs
een automatisering te installeren.
Kokosvezel, dat een beetje
duurder is dan witveen, heeft
tal van kwaliteiten: biologische
stabiliteit (niet afbreekbaar),
regelmatige vorm, capaciteit
van het natmaken. Kokos bevordert
het begietingsbeheer
en zorgt voor een bijna neutrale
pH. De retentiecapaciteit van
water hangt af van het werk
van de kokos. Kokosgruis heeft
een bijzonder hoge waterretentiecapaciteit,
die zelfs gelijkaardig
is aan die van zwartveen.
Van de bevoorradingszijde worden
er distributiekanalen gecreëerd.
Het potentieel is er, maar
is onvoldoende om veen te vervangen.
Ongeveer 2,9 miljard
kokosnoten zouden in Sri Lanka
worden geoogst en slechts
35% van de schalen wordt echt
gebruikt. Bij Jiffy werken we al
30 jaar met kokos. Wij beheren
sourcing en distributie, en
willen de selectie van de Coco
nucifera verbeteren om het vezelgehalte
te verhogen.
10 / Roouting Roouting / 11

Schors
De prijs van schors is sinds de
stormen van 2008-2009 sterk
gestegen. Schors moet worden
schoongemaakt, gekalibreerd
en gecomposteerd opdat het
zich zou stabiliseren. Schors
bevordert de beluchting en de
droogtijd. Er bestaan verschillende
korreltypes, van de fijne
0,5 tot 5-15 (zaaien, stekken)
tot 15-25. Hoe fijner de korrel,
hoe meer water er wordt vastgehouden,
maar om verstikking
van de wortels te vermijden
wordt een maximum van 40%
fijne schors in een substraat
voorgeschreven. Schors wordt
gebruikt voor substraatteelt. In
het zuid-westen van Frankrijk
en in het oosten (Vogezen) zijn
de grote productiegebieden.
Houtvezel
De gemiddelde prijs van houtvezel
in bulk bedraagt 150 euro/
m³, op het eerste gezicht aanzienlijk
duurder dan witveen.
Het verhoogt de beluchting en
de drainage van het substraat,
en maakt een snelle vochtopname
mogelijk. Hoe fijner de
vezel, hoe sneller hij ook degradeert,
want het betreft hier een
vergistbaar product. Het hoopt
zich op en de stabiliteit is beperkt
in de tijd. Het fixeren van
stikstof bij de start van de teelt,
wordt gecompenseerd door stikstofsupplementen
die de producenten
in hun formule toevoegen.
De eigenschappen hangen
af van de oorsprong en de verwerking.
Een kwaliteitsproduct
bevat gegarandeerd geen lijm.
Op basis van de gebruikte technologie
is de vezel min of meer
grof en gesteriliseerd. Het gebruik
in de tuinbouw wordt bemoeilijkt
door de hoge vraag in
de energiesector en het vermijden
van afval in de papier- en
parketbranche. De transportkosten
zijn lager omdat houtvezel
lichter is dan schors.
Compost of Ecocom
Groene fijngemalen resten, gezeefd
en 6 tot 9 maanden gecomposteerd
om te garanderen
dat het product onschadelijk is,
zorgen voor compost die voor
maximaal 10-20% bruikbaar is
in potgronden. De fysische en
chemische parameters zijn ongunstig:
hoge pH, hoge conductiviteit,
relatief fijn product. Het
bezit echter onderdrukkende effecten
op ziekten. Deze moeten
echter nog worden onderzocht
en de kwaliteit moet streng
worden gecontroleerd (aanwezigheid
van zwarte metalen,
pathogenen). Het duurzame
karakter speelt in zijn voordeel,
vooral maatschappelijk.
Duurzame ontwikkelingen
Daar waar veen onvermijdelijk
geassocieerd wordt met het
ontstaan van veenderijen, zorgen
de andere bestanddelen van
substraten ook voor een impact
op het milieu, die we echter pas
kunnen vergelijken wanneer we
voor elk van hen een koolstofbalans
creëren.
Kokosvezel is oorspronkelijk een
bijproduct van de textiel- en de
voedingsmiddelenindustrie. Ondanks
alles wordt de ontbossing
in verband met kokosplantages
er soms indirect mee geassocieerd.
Dit oorzakelijke verband
kan direct zijn in het geval van
specifieke plantages voor de exploitatie
van kokosvezel. Ook de
schors en de houtvezel zijn bijproducten
van de houtindustrie
of onderdeel van het kreupelbos
op veengrond in het geval
van de Greenfibre. Terwijl voor
de eerstgenoemden een lange
transportweg geldt door de afstand
van de productiesites (Sri
Lanka, India, Ivoorkust), kunnen
de laatstgenoemden lokaal
worden ingekocht. Het vervoer
via zee van kokos en de mogelijkheid
om het te ontwateren
en te comprimeren verbeteren
de koolstofbalans. Een zeecontainer
van 60m³ gecomprimeerd
kokos is gelijk aan 300
m³ eindproduct. Ook het energieverbruik
dat nodig is om
materialen te produceren kan
zwaar doorwegen. Dat is vooral
het geval bij steenwol of perliet,
maar de voorbewerking van de
vezels (mechanisch, temperatuur)
vereist ook een hoge
energietoevoer. Andere factoren
die een rol spelen: het wassen
van de kokosvezel met zacht
water of de moeilijke recycling
van steenwol.
Talrijke andere grondstoffen
kunnen in de substraten worden
ingesloten, maar de beperkte
voorraden, de hoge kosten of
de specifieke eigenschappen
beperken ze tot aanvulling:
perliet, vermiculiet, puzzolaan,
vlasstengels, rijstvliezen, kurk,
leem, zand, hennepvezel.
Veenmosteelt
Veenmosteelt is een nieuwe
trend. In Duitsland worden er
sinds 2005 experimenten uitgevoerd,
vooral onder leiding van
het bedrijf Torfwerk Moorkultur
Ramsloh in samenwerking met
de Universiteit van Greifswald.
De idee bestaat erin de oude
exploitatiezones onder water te
zetten en er opnieuw veenmos
aan te planten. Na zes jaar herstelt
de vegetatie van het veen
zich en kan ze opnieuw tot 20
cm worden afgegraven. Het
veenmos wordt geoogst als een
hernieuwbare grondstof voor
de productie van teelsubstraat.
Chili, Argentinië, Nieuw-Zeeland,
Australië, Canada en
de VS doen al vele jaren aan
veenmosteelt, maar vooral op
niet-kunstmatige sites. De prijs
is echter nog 3 tot 5 keer hoger
dan die van witveen.
Het Duitse experiment is bedoeld
om de exploitatieomstandigheden
(inzaaien, onder
water zetten, onderhoud,
oogstmachines...) te documenteren
en de veenmossoort te
kiezen die het beste aan die
teelt is aangepast. Van de circa
45 soorten veenmos in Europa,
worden er zeven gebruikt
voor het creëren van veenderijen.
Het experiment leverde ca.
100 m³ per jaar en per hectare
op. Het materiaal wordt vooral
gebruikt voor de productie
van gespecialiseerde substraten
voor orchideeën, epifyten
en carnivore planten, voor de
productie van plantenmuren en
-kaders. De fysieke eigenschappen
benaderen die van witveen
op basis van de stabiliteit van
de structuur en de beluchting.
De waterretentie bedraagt 20
keer het gewicht aan water. De
testresultaten bewijzen dat de
teelt in Centraal-Europa mogelijk
is. Maar om het in Duitsland
verbruikte witveen volledig te
compenseren, moeten ongeveer
drie miljoen m³ worden
aangeplant, gelijk aan een productiegebied
van 30.000 ha.
Frederic Le Cann
12 / Roouting Roouting / 13

Het belang van teamwork...Jiffy heeft het!
Shows
Ik werk sinds midden 2009 bij
Jiffy. Ik had gewerkt met jonge
planten en stond niet altijd stil
bij de methodes die kwekers gebruiken
om hun planten te wortelen.
Ik zag hoe veel kwekers
succes boekten met hun eigen
methodes. Deze methodes verschilden
sterk, maar meestal
werd gebruik gemaakt van trays
gevuld met substraat.
Vanaf het eind van de jaren 90
tot eind 2003 zag ik hoe veel
kwekers succes boekten met
Preforma en ik leerde de kwaliteiten
van dit product veel beter
kennen dankzij deze ervaringen.
Ik was totaal verkocht aan
Preforma. Voor mij was het een
kwaliteitsproduct voor kwaliteitsbewuste
kwekers en producenten
van jonge planten. Mijn
ervaringen beperkten zich tot
eenjarige sierplanten, als vertegenwoordiger
van topkwekers
zoals Selecta Klemm.
Toen ik in dienst trad bij Jiffy
zag ik grote mogelijkheden voor
Peter, Danverde kwekerij in Denemarken,
controleert oudere boomwortels in
het veld.
Mike Cade bij een kweker die Preforma gebruikt voor stekken en pluggen
hun producten in het Middenwesten
van de VS. Het grootste
probleem was echter dat het
verkoopteam sterk onderbemand
was en dat de Jiffy-producten
nog niet voldoende bekend
waren op deze markt. Op
sommige markten was men
beter vertegenwoordigd dan op
andere, maar in het Middenwesten
lagen grote kansen bij grote
kwekers.
Na de eerste jaren waarin ik
succes boekte bij kwekers binnen
marktsegmenten waarin ik
mij thuis voelde (glastuinbouwproducten),
begaf ik mij op onbekend
terrein door de markt
van de boomkwekerij en bosbouw
te betreden. Ik leerde al
snel dat ik niet veel wist van de
vermeerdering van producten
buiten mijn vertrouwde werkgebied
van de laatste 20 jaar. En
ik wil graag alles weten van de
producten die ik verkoop, want
anders laat ik het er liever bij
zitten.
Wat ik ontdekte was dat er een
aantal uiterst bekwame en behulpzame
mensen werkzaam
zijn binnen onze groep die er de
tijd voor wilden nemen om mij
te leren hoe de producten van
Jiffy toegepast konden worden
binnen andere productgroepen.
Ik weet wat kwekers willen en
ik weet hoe het verkoopproces
werkt. Ik weet dat ze simpelweg
de beste methode zoeken
om mooie planten te kweken tegen
een prijs waarmee ze kunnen
concurreren op de markt.
Arbeidsloon, materiaalkosten,
onkosten, planning en kwaliteit
zijn factoren die overal meespelen.
Teamwork is niets nieuws, maar
tegenwoordig is het moeilijk om
een paar minuten of dagen vrij
te maken om anderen te hel-
pen, zelfs binnen je eigen organisatie.
Ik ben Jiffy dankbaar
voor de tijd en moeite die ze
telkens weer hebben genomen
om te investeren in mijn succes
en om mij te helpen bij het vergaren
van de kennis die nodig
was om vooruit te komen binnen
de verschillende productcategorieën.
En deze vorm van
teamwork zie je wereldwijd bij
Jiffy. Ik heb het voorrecht gehad
om de kerstboomproductie
in Denemarken (Peter) te bezoeken,
om Preforma in actie
te zien in Nederland (Anno) en
hydroponics in België (Anno) en
Canada (Sylvain) en om samen
met anderen locaties te bezoeken
waar boomkwekerijgewassen
werden gekweekt, zowel in
de VS als Canada (Todd).
Don Willis bij Evergreen Nursery helpt ons bij het vergelijken van proefplanten.
Mijn volgende avontuur is om
meer te leren over de Jiffy-Mix
producten en hoe je deze kunt
presenteren en verkopen. Ik
heb niet veel kennis van de
grondstoffen, het productieproces,
het gebruik, de technieken
en processen die nodig zijn om
deze Jiffy- Mix producten te
verkopen aan mijn kwekers/
klanten. Ik weet zeker dat John
Bonin en Tony Stewart uiteindelijk
schoon genoeg zullen hebben
van al mijn telefoontjes en
vragen, dus ik wil ze op voorhand
bedanken voor het delen
van hun tijd en kennis. John
besteedt bijna iedere dag kostbare
tijd om mij bij te staan,
en dat stel ik zeer op prijs. En
dat geldt voor iedereen bij Jiffy
die heeft bijgedragen of gaat
bijdragen aan mijn succes. Nog
nooit heeft iemand mij hulp geweigerd,
en dat zegt heel veel
over de sfeer die wordt geschapen
door het management en
de centrale teamleiding. Ik hoop
dat jullie ook mij zullen weten
te vinden als jullie mijn hulp
nodig hebben. Dankzij de positieve
houding ten aanzien van
teamwork zal Jiffy zijn positie
als innovatief bedrijf wereldwijd
blijven versterken. Samen zijn
we in staat om alle vermeerderingsvraagstukken
van kwekers
wereldwijd op te lossen. Dankzij
de grote hoeveelheid kennis
waarover wij met zijn allen beschikken,
staat niets ons toekomstig
succes in de weg.
Mike Cade
Jiffy Products of America
Midwest Territory Manager
November
12 - 15
Agro Expo, Irapuato, Mexico
26 - 28
Tuinbouw Relatiedagen Venray, NL
Januari
8 - 10
MANTS, Baltimore (MD), USA
9
International Soft Fruit Conference,
‘s Hertogenbosch, NL
7 - 9
Groene Sector Vakbeurs,
Hardenberg, NL
28 - 31
IPM, Essen, Germany
Februari
11 - 13
Tuinbouw Relatiedagen Gorinchem,
NL
18 - 20
Salon du Végétal, Angers, France
Juni
10 - 12
Green Tech, Amsterdam, NL
Juli
12 - 15
OFA Short Course, Columbus,
USA
14 / Roouting Roouting / 15